recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Palo Alto** [ˌpæloʊ ˈæltoʊ] is 'n nedersetting in die noordwestelike hoek van die administratiewe distrik Santa Clara County in die Amerikaanse deelstaat Kalifornië. Palo Alto, wat in die San Francisco-baaigebied geleë is, word bestuur as 'n sogenaamde *charter city* ('n nedersetting wat sy munisipale regering volgens sy eie statuut - en dus nie Kalifornië se algemene wet nie - gereël het. Sy naam is afgelei van die Spaanse term vir "hoë boom".

Stylvolle gange en boë op die Stanford-universiteitskampus, met die *Memorial Church* in die agtergrond
Die *Stanford Memorial Church* is in opdrag van Jane Stanford opgerig ter nagedagtenis aan haar eggenoot Leland. Dit is in 1903 ingewy
Die nedersetting is in 1885 danksy die inisiatief van die nyweraar Leland Stanford Sr. (1824–1893) en sy vrou Jane saam met die Stanford-universiteit gestig. Die universiteit is genoem na en gewy aan hul enigste seun Leland Stanford Jr. wat een jaar tevore tydens 'n reis deur Europa in Italië op die ouderdom van 15 jaar aan ingewandskoors oorlede is. Naas die universiteit se hoofgebou is ook groot dele van sy kampus binne die stadsgrense geleë. 

Palo Alto was byna 'n eeu lank 'n rustige universiteitstad totdat die Stanford-universiteit en die sogenaamde Silicon Valley in sy omgewing in die 1970's en 1980's die spilpunt van ongekende groei en baanbrekende vernuwing in die inligtingstegnologiebedryf geword het. Die universiteit se nuwe rol as die Verenigde State se leidende navorsingsentrum het ingenieurs en ander tegnoloë van dwarsoor die wêreld na Palo Alto gelok.

Al lyk sy stadshorison steeds soos dié van 'n middelgroot rustige stad, huisves Palo Alto tans die hoofkantore van verskeie ondernemings uit die hoëtegnologiebedryf, waaronder Hewlett-Packard (HP Inc.), Hewlett-Packard Enterprise, Space Systems/Loral, VMware, Tesla, Ford Research and Innovation Center, PARC, IDEO, Skype, Palantir Technologies, Houzz en Lockheed Martin Advanced Technology Center. Ander bekende ondernemings soos Apple, Google, Facebook, Logitech, Intuit, Pinterest en PayPal is oorspronklik hier gevestig en het hul hoofkwartiere in die beginfase eweneens in Palo Alto gehad.

'n Ander belangrike werkgewer is die universiteit se mediese sentrum (*Stanford University Medical Center*), bestaande uit *Stanford Health Care* en *Stanford Children's Health*. Dit word as een van die beste hospitale in die Verenigde State beskou.
**Malgas** is 'n eiland in Saldanhabaai net wes van Langebaan. Dit het bekend geraak as ryk bron van ghwano. Hierdie eiland is 8vk. km groot, bewoon en sedert 1986 deel van die Weskus Nasionale Park. Die kolonie malgasse (*Morus capensis*) op die eiland is die grootste in die wêreld.

In 1601 het dit die Nederlandse seevaarder Joris van Spilbergen al opgeval hoe dig bevolk met robbe en voëls die eilande in Saldanhabaai is. Kort hierna kom Franse pelsjagters om die eilande te eksploiteer en beskou dit as Franse eiendom. Sansy-eiland was hul grootste bron. In 1648 sterf die Fransman l’Ecluse hier. Kort na Van Riebeeck se vestiging aan die Kaap stuur hy kapt. Sijmon Turver na die pelseilande om hulle as VOC-eiendom te annekseer. Turver herdoop Sansy-eiland in 1656 tot Malgasseneiland.

Toe in die middel van die 19de eeu besef word dat ghwano 'n goeie bemestingstof is, word met hernieude belangstelling na die eilande gekyk. Op Malgas was die eeue-oue neerslae soms tot 20 m dik. Tydens die opgrawings is die lyk van l’Ecluse in 'n besonder goeie toestand aangetref omdat die ammoniuminhoud van ghwano as 'n kragtige preserveermiddel optree.

Die Suid-Afrikaanse Nasionale Parke reël begeleide toere na die eiland.

Sien ook
--------

* Lys van eilande van Suid-Afrika
**Walker Evans** (\* 3 November 1903 in St. Louis, Missouri; † 10 April 1975 in New Haven, Connecticut) was 'n Amerikaanse fotograaf wat veral bekendheid verwerf het met sy fotowerk wat tussen 1935 en 1938 in opdrag van die *Farm Security Administration (FSA)* in landboustreke van die Amerikaanse Suide ontstaan het en waarmee hy die sosiale uitwerkings van die Groot Depressie gedokumenteer het. Die meeste foto's uit Evans se FSA-werkperiode is met 'n grootformaat-8x10-duim-kamera afgeneem.

Floyd Burroughs, 'n katoendeelsaaier in Alabama, omstreeks 1935 of 1936  
*Let Us Now Praise Famous Men: Three Tenant Families*
Walker Evans word as een van die invloedrykste kunstenaars van die 20ste eeu beskou. Sy elegante, realistiese, dokumentêre styl het skerp verskil van die ouer generasie fotograwe, onder wie Alfred Stieglitz, wat fotografie as 'n suiwer kunsvorm (pictorialisme) beoefen het wat aan skilderkuns gelykgestaan het - meesterlik in elk geval, waarby hulle die skilderkwas met 'n kameralens kon vervang. Evans se fotokuns is uniek danksy sy buitengewone vermoë om die teenswoordige tyd met sy kamera op 'n manier vas te hou wat dit soos dokumente uit die verlede laat lyk. Hy het Amerika se stowwerige paaie gevolg om toonvensters van winkels, advertensieborde en lankal vergete plakkate, die vroeë motorkultuur, en die interieur van wonings af te neem. Sy tydlose kuns het as inspirasie gedien vir generasies van kunstenaars, van Helen Levitt en Robert Frank tot Diane Arbus, Lee Friedlander, en Bernd en Hilla Becher.

In 1936 het hy saam met die skrywer, joernalis en sosiale aktivis James Agee deur die Suidstate gereis om foto's van arm huurboere vir 'n artikel in die tydskrif *Fortune* te neem. Vier weke lank het Evans en Agee met drie gesinne - die Burroughs, Fields en Tengles - saamgewoon en hul vertroue gewen om 'n diepgaande en intieme dokumentêre verhaal van hul daaglikse lewe as katoendeelsaaiers in landelike Alabama te skep. Uit dié samewerking het die befaamde dokumentêre boek *Let Us Now Praise Famous Men* voortgespruit waarvan die eerste uitgawe in 1941 verskyn het.

Gedurende sy hele loopbaan het Evans se dokumentêre foto's in 'n groot verskeidenheid publikasies verskyn, waaronder drie wat uitsluitlik aan sy werk gewy was. Ná twintig jaar se werk as fotoredakteur van *Fortune* is Evans in 1965 deur die Yale-universiteit as professor in fotografie en grafiese ontwerp aangestel - 'n pos wat hy tot 1974 beklee het.

Volgens Evans was sy doelwit as fotograaf om foto's te skiet wat "gesofistikeerd, gesaghebbend, buitengewoon" is. Baie van sy werke maak tans deel uit van die permanente versamelings van museums en is daarnaas deur instellings soos die *Metropolitan Museum of Art* en *George Eastman House* tydens retrospektiewe uitstallings vertoon.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Seleendioksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | SeO2 |
| Molêre massa | 110,97 [g/mol] |
| CAS-nommer | 7446-08-4    |
| Voorkoms | wit of romerig-wit of effens rooierig vlugtige glansende kristalle; geelgroen damp   |
| Reuk | skerp en suur; soos vrot radyse   |
| Reukdrempel | 0,2 [μg/L] |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=832,2pm; c=505,4pm   |
| Ruimtegroep | P42/mbc  |
| Nommer | 135 |
| Smeltpunt | (onder druk) 340 °C |
| Kookpunt | 315 (sublimeer) °C |
| Digtheid | 3,954 [g/cm3] |
| Oplosbaarheid | (reageer) 400 [g/L]   |
| Brekingsindeks | <1,76 @20°C  |
| ΔfHɵ | -238,5 [kJ/mol] @25°C |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar  |
| LD50 | 68,1 [mg/kg] (oraal; rot) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Seleendioksied** of **seleen(IV)oksied** is 'n verbinding van seleen in sy +4 oksidasietoestand met suurstof. Dit is higroskopies en het die chemiese formule SeO2.

Dit kom in die natuur as die mineraal Downeyïet voor.

Kristalstruktuur
----------------

Seleendioksied kristalliseer in 'n tetragonale struktuur wat die argetipe van die C47-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie is.

β-SeO2 het 'n ortorombiese struktuur met ruimtegroep Pmb21 (#26; a=507,3pm; b=447,1pm; c=753,1pm)

Chemiese eienskappe
-------------------

Seleendioksied is 'n suur oksied wat met wat er selenoësuur oplewer:

{\displaystyle SO\_{2}(s)+H\_{2}O(l)\rightarrow H\_{2}SO\_{3}(aq)}
Hierdie suur tas baie metale aan om soute te vorm van seleniete genoem word.

Gebruike
--------

Dit word bygevoeg aan baddens wat in ets gebruik word. Dit word ook gebruik vir die vorming van dekoratiewe kleure op gegalvaniseerde yster en nie-ysterhoudende metale en legerings, en korrosiebeskermende bedekkings in magnesiumlegerings. Dit is 'n reagens in die sintese van geneesmiddelprodukte en word in die vervaardiging van kortisoon en nikotiensuur gebruik.
**Luik** (Frans: *Liège*, Duits: *Lüttich*, Nederlands: *Luik*, Waals: *Lidje*, Limburgs: *Luuk*, Luxemburgs: *Léck*) is 'n Belgiese provinsie in Wallonië. Die provinsie het 'n bevolking van sowat 1 116 000 in 2023 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 3 857 km² met 'n bevolkingsdigtheid van 289 per km². Die hoofstad is die gelyknamige stad Luik (*Liège*).

Luik lê in die ooste van België en grens in die noordooste aan die Nederlandse provinsie Limburg, in die ooste aan die Duitse deelstate Noordryn-Wesfale en Rynland-Palts en in die suidooste aan die Groothertogdom Luxemburg. In Luik word Frans en Wallonies gepraat, behalwe teen die grens met Duitsland waar daar Duits gepraat word en teen die grens met die Groothertogdom Luxemburg waar daar Duits en Luxemburgs gepraat word (die Duits-sprekende Ooskantons), en in die noordooste teen die grens met Nederland en Duitsland waar daar Limburgs gepraat word.

Die Maasrivier vloei deur die westedeel van die provinsie. In die noordweste lê die Haspengouw (*Hesbaye*), en in die suidweste die Condroz. Verder is daar die Land van Herve in die noorde (dit grens aan die Voerstreek in Belgiese Limburg) en in die ooste die Ardenne. Die hoogste punte lê in die Hoë Vene (*Hautes Fagnes/Hohes Venn*, 'n natuurgebied in die Ardenne en die Eifel): die heuwels die Signal van Botrange (694 m) in die munisipaliteit Weismes, die Weißer Stein (693 m) in die munisipaliteit Büllingen op die grens met Duitsland en die Baraque Michel (674 m) in die munisipaliteit Malmedy.

Administratiewe indeling
------------------------

Luik is in administratiewe opsig in vier arrondissemente verdeel:

* Arrondissement Huy
* Arrondissement Liège
* Arrondissement Verviers
* Arrondissement Waremme

Die arrondissemente is in 84 munisipaliteite verdeel.

  

Kaart van die arrondissemente en munisipaliteite (Duitse Bezirk beteken arrondissement)
Die Suid-Afrikaanse uitgewersmaatskappy **HAUM** is ‘n voortsetting van die firma’s Jacques Dusseau & Co van Kaapstad en J.H. de Bussy van Pretoria.

Geskiedenis
-----------

In die laaste dekade van die 19de eeu het die filiaal van Dusseau (Kerkstraat 6, Kaapstad) finansiële probleme ervaar. Dit is daarop in 1900 oorgeneem deur die Pretoria-tak van die firma J.H. de Bussy van Amsterdam. Hierdie geamalgameerde firma het boeke begin uitgee onder die naam **Hollandsch-Afrikaansche Uitgeversmaatschappij**, wat in die volksmond onder die akroniem HAUM bekend geword het. Nogtans is ook nog die handelsname van die vorige twee firma’s gebruik. Metteryd het De Bussy aan Suid-Afrika onttrek en het HAUM ‘n Suid-Afrikaanse firma geword. Tot 1958 is die handelsname Dusseau en De Bussy nog gebruik en van 1956 tot 1958 is ook die naam Culemborg gebruik. Die NH Kerk het in daardie jare ‘n finansiële belang in HAUM verkry. In Pretoria en Stellenbosch het die firma boekwinkels bedryf en die uitgewersafdeling het kantore in Pretoria en Kaapstad gehad. Later jare was die firma bekend as De Jager-HAUM en was slegs ‘n uitgewersbedryf.

Soort boeke
-----------

HAUM was ‘n sterk ondersteuner van die Zuid-Afrikaansche Taalbond. Die firma, sy voorgangers en opvolger het ‘n groot rol gespeel in die publikasie van vroeë Afrikaanse letterkunde. Later was die firma veral bekend vir die uitgee van dramas, boeke oor die teater, kuns en films.

Skrywers en titels
------------------

Die bekendste skrywers en titels van boeke waaraan die naam Dusseau, De Bussy, HAUM en Culemborg gekoppel is, is

* C.B. Spruyt: Afrikaners en Nederlanders. Bijdragen tot verspreiding van kennis aangaande Zuid-Afrika (1896)
* N. Hofmeyr: De Afrikaner-Boer en de Jameson-inval (1896)
* [[D'Arbez]: Paul Kruger en de opkomst der Zuid-Afrikaansche Republiek (1898)
* J.H.H. de Waal: Johannes van Wyk (1906)
* N. Mansvelt: Hollands-Afrikaanse liederbundel (1907)
* C. Louis Leipoldt: Oom Gert vertel en ander gedigte (1911)
* Jan F.E. Celliers: Martjie (1911) en Die saaier en ander nuwe gedigte (1918)
* E.C. Pienaar: Digters uit Suid-Afrika (1917)
* C.J. Langenhoven: Ons weg deur die wêreld (1919) en Die onmoontlike tweeling
* Joan van Niekerk: Die groot Afrikaanse-Nederlandse liederbundel (1927)
* F.C.L. Bosman: Drama en toneel in Suid-Afrika (1928)
* D'Arbez se historiese verhale (1926-1936)
* A.C. Bouman: Kuns in Suid-Afrika (1935)
* FAK-sangbundel (1937)
* J.L.M. Franken: Piet Retief se lewe in die kolonie (1949)
* boeke deur L. Penning, Melt Brink, Sangiro, Jochem van Bruggen, H.A. Fagan, Elizabeth Conradie, Elisabeth Eybers

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-00321-7
**Rondebosch-biblioteek** is 'n openbare biblioteek in Rondebosch, Kaapstad, Suid-Afrika. Dit was in 2013 in die Stad Kaapstad, die 18de top-sirkulerende biblioteek.  Die biblioteek se besit kan gesoek word deur die Stad Kaapstad se aanlyn se Open Public Access Kataloog (OPAC).

Rondebosch Stadsaal
-------------------

Die biblioteek word in die voormalige Rondebosch se Stadsaal gehuisves. Die hoofbiblioteek is in die saal self geleë, wat nie meer vir openbare vergaderings gebruik word nie, asook op die verhoog en in twee sykamers, terwyl die kinderafdeling bo en op die balkon gehuisves word. Die gebou is deur George Murray Alexander ontwerp en in 1899 voltooi  Benewens 'n groot openbare saal met 'n dak van meer as 10 m hoog, 'n verhoog en balkon, is die gebou ontwerp om munisipale kantore, 'n Openbare biblioteek en verversingslokale te hou. Die vertrek is gebou met growwe klip, wat 'n dowwe beige geverf is, en het hoë teakhout deure en trappe. 'n Gebrandskilderde venster bokant die deure na die balkon beeld die destydse Rondebosch munisipale wapen uit, en 'n uitsig oor Duiwelspiek en die Rondebosch-omgewing. Die oorspronklike portiek oor die voordeure was in 1969 herbou  .

In Julie 2018 was Rondebosch Biblioteek vir die publiek gesluit weens die opknappings aan die dak en biblioteekinfrastruktuur. 

Die Biblioteek het op Woensdag, 28 Julie 2021 weer sy deure vir die publiek oopgemaak.

 Gebrandskilderde venster by Rondebosch Stadsaal
* Vishoek Biblioteek
* Universiteit van Kaapstad Biblioteke
**Andrew Stephen Grove** (gebore **András István Gróf**; 2 September 1936 – 21 Maart 2016) was 'n Hongaars-Amerikaanse sakeman en ingenieur wat as die derde uitvoerende hoof van Intel Corporation gedien het. Hy het tydens die 1956-rewolusie op die ouderdom van 20 uit die Hongaarse Volksrepubliek ontsnap en na die Verenigde State verhuis, waar hy sy opleiding voltooi het. Hy was die derde werknemer en uiteindelik derde uitvoerende hoof van Intel, wat die maatskappy in die wêreld se grootste halfgeleiermaatskappy omskep het.

As gevolg van sy werk by Intel, saam met sy boeke en professionele artikels, het Grove 'n aansienlike invloed op elektroniese vervaardigingsbedrywe wêreldwyd gehad. Hy is die "persoon wat die groeifase gedryf het" in Silicon Valley, genoem. In 1997 het die tydskrif *Time* hom gekies as "Man van die Jaar", omdat hy "die persoon wat die meeste verantwoordelik is vir die wonderlike groei in die mag en die innoverende potensiaal van mikroskyfies" was. Een bron merk op dat deur sy prestasies by Intel alleen verdien hy "'n plek langs die groot sakeleiers van die 20ste eeu."
Die **Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe** (**KGT-Kommissie**) is 'n onafhanklike instelling uit hoofstuk 9 van die Suid-Afrikaanse Grondwet. Die kommissie kry sy mandaat uit die Grondwet van Suid-Afrika en die Wet vir die Kommissie vir die bevordering en beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe, wet 19 van 2002.

Mandaat
-------

Die Kommissie se mandaat is om "die respek vir en die beskerming van die regte van kulturele, godsdienstige en linguistiese gemeenskappe te bevorder." Die kommissie se taak is ook om vrede, vriendskap, menslikheid, verdraagsaamheid, nasionale eenheid onder en binne kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe te ontwikkel op die grondslag van gelykheid, nie-diskriminasie en vrye assosiasie. Die kommissie moet ook pa staan vir die bevordering van genoegdoening van historiese erfenisse en onregverdige omstandighede en die erkenning van gemeenskapsrade.

Visie en missie
---------------

Die visie van die KGT-kommissie is "om 'n verenigde Suid-Afrikaanse nasie te skep, wat die kulturele, godsdienstige en taalkundige regte van al die diverse gemeenskappe beskerm". Sy missie is om die regte van kulturele, godsdienstige en taalkundige gemeenskappe te beskerm en te bevorder.

Kommissarisse
-------------

Op 2 April 2014 is die 12 nuwe kommissarisse van die KGT-kommissie ingesweer by die Konstitusionele Hof. Dit was 'n gevolg van hul benoeming deur President Jacob Zuma op grond van artikel 11(4) en 13(1) van die KGT-kommissie-wet van 2002. Die kommissarisse is benoem met ingang van 1 Maart 2014 vir 'n periode van 5 jaar. Die inhuldigingseremonie is gelei deur Regter Edwin Cameron. Die twaalf lede van die KGT-kommissie is tans:

* Prof. Luka David Mosoma (Voorsitter)
* Dr. Sylvia Mamohapi Pheto (Ondervoorsitter)
* Dr. Muneer Abduroaof
* Mnr. Renier Stephanus Schoeman
* Mnr. Sicelo Emmanuel Dlamini
* Mnr. Mandla Langa
* Me. Sheila Khama
* Prof. Pitika Ntuli
* Me. Ramokone Kgatla
* Me. Tsholofelo Mosala
* Me. Nomalanga Tyamzashe
* Dr. Nokuzola Mndende.

Sien ook
--------

* Godsdiens in Suid-Afrika
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Vrywaring: Die mediese inligting verskaf op Wikipedia dien slegs as 'n riglyn en dra geen waarborg van feitelike korrektheid nie. Enige vrae of klagtes oor u persoonlike gesondheid behoort na 'n dokter verwys te word.* |

**Moklobemied** is 'n omkeerbare inhibeerder van monoamienoksidase (MAO) en inhibeer selektief die A-vorm van die ensiem. Op hierdie wyse lei dit dan tot toename in konsentrasie van serotonien, noradrenalien, adrenalien en dopamien sonder om tiramien noemenswaardig te beïnvloed. Anders as standaard MAOI's, het dit minder newe effekte - veral t.o.v. kardiovaskulêre stelsel (hipertensie), enkefalopatie, lewertoksisiteit of hipertermie. 

Moklobemied se struktuurformule
**Aanduidings:**
Major depressiewe versteuring;
Sosiale fobie

**Dosering:**
150–600 mg daagliks, verkieslik in verdeelde dosisse.

Moklobemied moet gewoonlik nie saam met ander antidepressante geneem word nie, weens spesifieke middel-interaksies. 'n Uitwasperiode van minstens vier tot vyf halfleeftye is aangedui. By fluoksetien is die periode tot vyf weke voor met moklobemied begin kan word.

Bronnelys
---------

*South African Medicines Formulary.* 6de uitgawe. SAMA: Health and Medical Publishing Group. 2003.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
**Lions International** is die grootste welsynsorganisasie wêreldwyd.

Geskiedenis
-----------

Die vereniging het in 1917 in Chicago begin. Op inisiatief van die destydse burgemeester van Kaapstad, kol. J.W.L. Billingham, is die eerste Lions-klub in Suider-Afrika op 14 Oktober 1957 gestig. Klubs is later tot in Namibië, Lesotho en Swaziland gevorm.

Lede
----

Lidmaatskap van ‘n klub kan slegs op uitnodiging verkry word. Gewoonlik het ‘n klub nie meer as twee lede van ‘n bepaalde beroepsgroep nie. Dit is om te sorg dat ‘n klub se lede ‘n weerspieëling is van die beroeps- en sakelewe van sy gemeenskap. Die organisasie staan los van enige politieke of godsdienstige betrokkenheid.

Doel
----

Die naam Lions is ‘n akroniem vir **L**ife **i**n **O**ur **N**eighbours’ **S**ervice. Dit beteken die klubs probeer om daar waar die lede woon diens aan hul minderbevoorregte medemens te lewer en sodoende ‘n beter samelewing op te bou. Daarom is hul leuse **Ons Dien**.

Aktiwiteite
-----------

Die meeste ondersteuning gaan na mediese sorg: mobiele oogklinieke, bestryding van suikersiekte en steun aan invalides. Verder word hulpbehoewende instansies soos hospitale, klinieke, openbare swembaddens, sportklubs en speelskole in arm gemeenskappe ondersteun. In Suid-Afrika het die Lions-klubs vir MedicAlert sterk gesteun. Die lede organiseer fondsinsamelingsprojekte om hul steun te kan gee.

Leo
---

Vir lede tussen die 20 en 35 jaar oud bestaan die Leo-klubs. Leo is ‘n akroniem vir **L**eadership, **E**xperience, **O**pportunity.

Sien ook
--------

* Rotariërs

Bibliografie
------------

* lionsclubs.org
* lionsclubs.co.za

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb118711010 (data)
* GND: 1022496-8
* ISNI: 0000 0001 0790 8714
* LCCN: n82047001
* SUDOC: 071339116
* TePapa: 37704
* VIAF: 157838476
* WorldCat Identities: lccn-no99059867

 |
**uMkhonto we Sizwe (MK)** is 'n Suid-Afrikaanse politieke party wat in Desember 2023 gestig is. Die party is vernoem na uMkhonto we Sizwe (ook verkort tot MK), die paramilitêre vleuel van die African National Congress (ANC) tydens apartheid. Die ANC het egter met regstappe gedreig oor die gebruik van die naam, en die vorming is deur oorspronklike MK-veterane gekritiseer.

Die party het in Desember 2023 bekendheid verwerf, toe oudpresident Jacob Zuma aangekondig het dat, terwyl hy beplan om 'n lewenslange lid van die ANC te bly, hy nie vir die ANC in die 2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing sou beywer nie, en eerder vir MK sou stem. Hy het verklaar dat "ek kan en sal nie" veldtogte voer vir die ANC van huidige president Cyril Ramaphosa nie, en dat om dit te doen 'n 'verraad' sal wees.

Verkiesingsuitslae
------------------

In Februarie 2024 het die party sy eerste verkiesing betwis en derde geëindig met 19% van die stemme in die wyk 8-tussenverkiesing in die Abaqulusi Plaaslike Munisipaliteit in KwaZulu-Natal, na die Inkatha Freedom Party (IVP) op 47% en African National Congress (ANC) op 35%.

Later daardie maand het die party weer derde geëindig en 28% van die stemme in 'n uPhongolo-tussenverkiesing gewen, na die IVP op 36% en die ANC op 33%.

Op 28 Februarie 2024 het die party 'n tussenverkiesing in Govan Mbeki in Mpumalanga betwis, sy eerste buite KwaZulu-Natal, wat tweede geëindig het met 28% agter die ANC op 51%.
**Menslike seksualiteit** is die manier waarop mense hulle seksueel uitdruk. Dit sluit biologiese, erotiese, fisieke, emosionele, sosiale en spirituele gevoelens en gedrag in. Omdat dit ’n breë term is waarvan die betekenis van tyd tot tyd wissel, is daar nie ’n presiese definisie nie.

Aspekte
-------

Die biologiese en fisieke aspekte van seksualiteit omvat hoofsaaklik menslike voortplantingsfunksies, insluitende die menslike seksueleresponssiklus. Iemand se seksuele oriëntasie is hulle patroon van seksuele belangstelling in die ander of dieselfde geslag.

Fisieke en emosionele aspekte van seksualiteit sluit in verbintenisse tussen individue wat uitgedruk word deur gevoelens van liefde, vertroue en sorg. Seksualiteit beïnvloed ook en word beïnvloed deur kulturele, politieke, regs-, filosofiese morele, etiese en godsdienstige aspekte van die lewe.

Belangstelling in seksuele aktiwiteit neem gewoonlik toe wanneer ’n persoon puberteit bereik. Hoewel geen enkele teorie oor die oorsaak van seksuele oriëntasie al wye ondersteuning gekry het nie, is daar aansienlik meer bewyse van niesosiale oorsake as van sosiale oorsake, veral onder mans.

Evolusionêre perspektiewe oor seks, voortplanting en voortplantingstrategieë asook die sosialeleerteorie verskaf verdere opinies oor seksualiteit. Sosiaalkulturele aspekte van seksualiteit sluit in historiese ontwikkelings en godsdienstige oortuigings. Sommige kulture word beskryf as seksueel onderdrukkend. Die studie van seksualiteit sluit ook in menslike identiteit binne sosiale groepe, seksueel oordraagbare infeksies en geboortebeperkingsmetodes.
Eerw. Robert Templeton.
Die Bedfordse Skoolraad het op 13 Desember 1865 besluit om 'n eersteklas- onsektariese seunskool op Bedford op te rig. Templeton was die eerste skoolhoof. Die huidige hoofgebou is op 25 Oktober 1913 in gebruik geneem en omstreeks daardie tyd is die skool se naam verander ter ere van sy eerste skoolhoof.
Eerw. **Robert Templeton** (Kilmarnock, Skotland, 31 Oktober 1831 – Coerney, Kaapkolonie, 18 Januarie 1886), was ’n Suid-Afrikaanse onderwyser van Skotse herkoms.

Templeton was die sewende kind en vierde seun van John Templeton, katoendrukker, en sy vrou, Bethia Moody. Nadat hy die Kilmarnock Academy bygewoon en in 1851 die M.A.-graad met onderskeiding aan die Universiteit van Glasgow behaal het, gee hy onderwys aan sy ou skool en aan Madras College, St. Andrews, voort hy aan New College, Edinburg, in die teologie gaan studeer. 

Nadat Templeton omstreeks 1856 na Suid-Afrika geëmigreer het, word hy in 'n pos aan die Lovedale College aangestel en bly daar van 1857 tot 1864). In 1862 trou hy met Mary Elizabeth Calderwood (oorlede in 1876), dogter van eerw. H. Calderwood; twee seuns en vyf dogters is uit dié huwelik gebore. Templeton word 'n Presbiteriaanse predikant en gee onderwys op Uitenhage waar hy die eerste skoolhoof was van die Proprietary School, wat skoolgeld gehef het en eksklusiewer was as die vrye staatskool wat nog ’n Skot, James Rose-Innes, op 12 Junie 1822 op die dorp opgerig het. Dié twee skole het in 1873 saamgesmelt en is die voorloper van die seunskool Muir-kollege. 

Templeton het ná enkele jare op Uitenhage na Bedford, ook in die Oostelike Provinsie, verhuis waar hy hoof geword het van die openbare skool Bedford, later die Hoërskool Templeton, na hom genoem. In 1873 word hy aangestel as hoof van die Openbare Seunskool Grahamstad (nou die Graeme-kollege), en baie van sy beste seuns volg hom daarheen. Onder sy bekwame administrasie brei die skool vinnig uit; die inskrywing styg van sewentig na 200; matriekklasse word ingestel en voorsiening word vir die intermediêre B.A.-eksamen gemaak. 

Tien jaar ná die dood van sy eerste vrou tree Templeton in die huwelik met die weduwee van George William Impey, maar 'n week later verdwaal hy terwyl hy met sy vrou in die Addo-bos gaan wandel, sak inmekaar en sterf aan hartverlamming. Hy is in die begraafplaas in Grahamstad begrawe. 

Hy was 'n voortreflike onderwyser wat groot aansien as skoolhoof geniet het en 'n belangrike bydrae tot die onderwys in die Kaapkolonie gelewer het; onder sy vernaamste leerlinge was W.P. Schreiner, James Rose-Innes, Richard Solomon, William H. Solomon en Emily Solomon.

Bronne
------

* (af)  De Kock, W.J. 1968. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel I*. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
Die Dunning-Kruger-effek
Die **Dunning-Kruger-effek** is ’n denkfout waarin relatief onbekwame indiwidue aan denkbeeldige meerderwaardigheid ly en hul eie vermoë foutiewelik veel hoër ag as wat dit werklik is. Die denkfout is in 1999 eksperimenteel waargeneem deur David Dunning en Justin Kruger van Cornell Universiteit. Die studie is wyd gepopulariseer deur die media.

Dunning en Kruger het die denkfout toegeskryf aan die metakognitiewe onvermoë van die onbekwame om hul eie vermoënsvlak akkuraat te evalueer. Hulle navorsing het ook die omgekeerde voorgestel: dat hoogs bekwame indiwidue hul relatiewe bekwaamheid geringskat met die verkeerdelike veronderstelling dat take wat vir hulle maklik is, ook vir ander maklik is. Dunning en Kruger het veronderstel dat die effek die gevolg is van interne illusie in die onbekwame en eksterne wanopvatting in die bekwame: "Die miskalibrering van die onbekwame spruit uit ’n wanopvatting van die self, waar die miskalibrering van die hoogs bekwame uit ’n wanopvatting oor andere ontstaan".

Voorstel
--------

Die fenomeen is aanvanklik getoets in ’n reeks eksperimente wat in 1999 deur David Dunning en Justin Kruger van die Sielkundedepartement aan die Cornell-universiteit gepubliseer is. Die studie is geïnspireer deur die geval van McArthur Wheeler, ’n man wat twee banke beroof het nadat hy sy gesig met suurlemoensap besmeer het in die foutiewe indruk dat, omdat suurlemoensap as onsigbare ink gebruik kan word, sy gesig nie deur die kringtelevisiekameras opgeneem sou word nie. Hulle het opgemerk dat vroeëre studies wat die onkunde van prestasiestandaarde voorstel, die gevolg is van ’n hoë mate van onbekwaamheid. Hierdie patroon is waargeneem in studies van vaardighede wat wissel van leesbegrip, die bestuur van ’n motorvoertuig en die speel van skaak of tennis.

Dunning en Kruger het voorgestel dat, vir ’n gegewe vaardigheid, onbekwame mense:

* sal neig om hul eie vaardigheidsvlak te oorskat;
* sal misluk om werklike vaardighede in ander raak te sien;
* sal misluk om die uiteinde van hul onbekwaamheid te herken;
* hul eie vorige tekort aan vaardighede herken en erken *indien* hulle aan opleiding vir daardie vaardigheid blootgestel word.

Dunning het intussen ’n analogie opgestel ("die anosognosie van die alledaagse lewe") met ’n toestand waarin ’n persoon wat aan ’n fisiese gestremdheid as gevolg van breinskade ly, onbewus is van die gestremdheid of die bestaan daarvan ontken. Dit geld selfs vir ernstige gestremdhede soos blindheid en verlamming: "Indien u onbevoeg is, kan u nie weet dat u onbevoeg is nie… [D]ie nodige vaardighede om ’n korrekte antwoord te verskaf is presies dié vaardighede wat nodig is om ’n regte antwoord te herken."

Teenbewyse
----------

Talle studies het bewys dat wanneer enige data gegroepeer word soos dikwels in hierdie studies gedoen word, 'n statistiese artifak genaamd outokorrelasie voorkom. Die implikasie is dat die effek nie bestaan nie, Hierdie siening word ook deur studies ondersteun word wat teenstrydig is met die oorspronklike studie.

Sien ook
--------

* Narsisme
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Mangaan(II)hidroksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | Ni(OH)2 |
| Molêre massa | 88,95 [g/mol]  |
| CAS-nommer | 12626-88-9   |
| Voorkoms | wit poeier |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=333(1)pm; c=470(2)pm    |
| Ruimtegroep | P3m1  |
| Nommer | 164   |
| Strukturbericht | C6 |
| Smeltpunt | 1945 °C  |
| Kookpunt |  |
| Digtheid | 3,3 [g/cm3] |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar  |
| Ksp | 5,61 x 10-12 |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Mangaan(II)hidroksied** is 'n basis van mangaan in sy 2+ oksidasietoestand met formule Mn(OH)2.

Dit kom in die natuur voor as die mineraal pyrochroïet.

Kristalstruktuur
----------------

Mn(OH)2 kristalliseer in die gelaagde trigonale kadmiumjodied-struktuur (oftewel die brusiet-stuktuur) wat die C6-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie is.

Chemiese eienskappe
-------------------

Mangaan(II)hidroksied vorm as 'n neerslag wanneer aan 'n oplossing van Mn2+-soute soos mangaan(II)chloried 'n basis soos ammoniak bygevoeg word:

{\displaystyle Mn^{2+}(aq)+2Cl^{-}(aq)+2NH\_{4}^{+}(aq)+2OH^{-}(aq)\rightarrow Mn(OH)\_{2}(s)\downarrow +2Cl^{-}(aq)+2NH\_{4}^{+}(aq)}
Die neerslag verkry deur oksidasie van mangaan tot 'n hoër oksidasietoestand spoedig 'n donker kleur wanneer dit aan die lug se suurstof blootgestel word.
**Fort Hare** is een van 'n reeks forte wat tydens die Kaapse grensoorloë teen die middel van die 19de eeu in die Oostelike Provinsie van die Kaapkolonie opgerig is om die Xhosa-invalle oor die Groot-Visrivier (die oosgrens) te stuit.

In 1847 na afloop van die Oorlog van die Byl (die Sewende Grensoorlog) is Fort Hare, Fort Glamorgan en Fort Grey opgerig. Op 23 km oos van Fort Beaufort en op die oostelike oewer van die Tjumirivier (Tyhumerivier) in die Amatolaberge het die Britte Fort Hare, hul grootste fort in die Oos-Kaap, gebou. Dit is vernoem na lt.kol. John Hare, waarnemende luitenant-goewerneur van die Oostelike Provinsie in 1838 en in Julie en Augustus 1846 bevelvoerder van die 27ste Regiment se aksies teen die Xhosa.

Tot 1882 was die fort die eiendom van die Departement van Oorlog. Daarna is op een deel van die grond die dorpie Alice, Oos-Kaap aangelê en die ander deel is aan die Lovedale Instituut (waaruit in 1916 Universiteit van Fort Hare ontstaan het) afgestaan.

Slegs die toring van die fort het oorgebly, maar oorblysels van die mure is nog te sien.

Bibliografie
------------

* Fort Beaufort Museum
* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardidghede, 1972. ISBN 0-620-00191-7
* Stockenstrom, Eric: Historiese atlas van Suid-Afrika. Stellenbosch: Pro-Ecclesia, 1928.

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë
Logo van die IFR tot 2021.
Die **Instituut vir Toekomsnavorsing** (**Institute for Futures Research** - **IFR**), gestig in 1974, is 'n navorsingsinstelling van die Universiteit Stellenbosch wat spesialiseer in toekomsstudies, hoofsaaklik as 'n ondersteuningsdiens vir kennis en strategiese bestuur. 

Die IFR onderneem toekomsnavorsing, lei ondernemings en individue op in die gebruik van toekomsdenkinstrumente, en bied verskeie publikasies aan om kliënte op hoogte te hou van wat op die horison wag. Die instituut se dienste is daarop gemik om kliënte te help om strategiese versiendheid te verkry om beter langtermynbesluite te neem. Sodoende kan die kliënte in ‘n posisie wees om betyds geleenthede te benut en risiko's te verminder.

Geskiedenis
-----------

In die 1970's het 'n groep bekommerde burgers die moontlikheid geopper om 'n fasiliteit vir Toekomsstudie aan die Universiteit Stellenbosch te skep, en in 1974 is die Eenheid vir Toekomsnavorsing (ETN) gestig as deel van die Buro vir Ekonomiese Navorsing aan die universiteit. In 1976 het die ETN die eerste strategiese oorsig van die Suid-Afrikaanse sake-omgewing vir sy geassosieerdes gepubliseer. Dit was getitel 'n Oorsig van 'n paar langtermyntendense in Suid-Afrika. Gedurende 1984 is die eenheid hersaamgestel in die volwaardige Instituut vir Toekomsnavorsing (IFR), en het sy eerste *Business Futures*-publikasie gepubliseer. Sedertdien het die IFR gefokus op die verskaffing van relevante inligting aan besluitnemers, en die fasilitering van denksessies waar senior leiers veelvuldige aanneemlike toekoms voorstel. Die IFR is die eerste en enigste Toekomsinstituut van sy soort op die vasteland van Afrika.
**SMS** (kort vir **Short Messaging Service**) is 'n kommunikasiediens waar kort boodskappe met 'n selfoon na ander selfone gestuur word. Hierdie boodskappe staan algemeen 'n SMS- of teksboodskappe (soms afgekort tot *teks*) bekend. 'n Persoon met 'n selfoon kan die diens gebruik om met ander selfoongebruikers te kommunikeer.

SMS-boodskappe kan soms stadig versend, aangesien stemoproepe hoër prioriteit op die netwerk geniet. Die boodskappe het ook 'n limiet van 160 karakters. Langer boodskappe kan soms gestuur word, maar sal onderliggend in korter boodskappe opgedeel word. Die verbruikers betaal egter vir elke korter onderliggende boodskap.

Teksboodskappe word dikwels tussen selfoongebruikers gestuur wanneer 'n stemoproep nie nodig of nie wenslik is nie. Dit is handig in situasies waar absolute stilte belangrik is (soos kerke, klaskamers en biblioteke). Dit kan ook vir privaatheid ingespan word om te keer dat ander mense die gesprek volg.

Die prys per boodskap hang grootliks van die selfoondiensverskaffer af. Meeste maatskappye bied spesiale planne vir verbruikers wat meer SMS-boodskappe wil stuur. Sommige planne kan selfs onbeperkte SMS-boodskappe toelaat.

Geskiedenis
-----------

Die eerste SMS-boodskap is op 3 Desember 1992 gestuur. Die boodskap is deur Neil Papworth oor Vodafone se GSM-netwerk in die VK aan Richard Jarvis gestuur. Die doel hieragter was om die stelsel buite die laboratoriums te toets. Die teks van die boodskap was "Merry Christmas".

Die eerste kommersiële ontplooiing van die diens was egter in 1993 in Swede.
Die poetsbakker Tyl Uilspieël, uitgebeeld met 'n *uil* en *spieël* (titel-bladsy van die Straatsburg-uitgawe van 1515)
**Tyl Uilspieël** (Duitse uitspraak: [tɪl ˈʔɔʏlənˌʃpiːɡəl], Nederduits: *Dyl Ulenspegel* IFA: [dɪl ˈʔuːlnˌspeɪɡl̩]) is die protagonis van 'n Duitse pamflet gepubliseer in 1515 ('n eerste uitgawe van c. 1510/12 is gedeeltelik bewaar) met 'n moontlike agtergrond in vroeër Middelnederduitse volksoorlewering.

Uilspieël is 'n boorling van Brunswyk wie se indrukwekkende loopbaan hom na baie plekke neem in die Heilige Romeinse Ryk. Hy bak poetse op sy tydgenote, veral van die eskatologiese soort. Hy lewe in die eerste helfte van die 14de eeu, en in die finale hoofstukke van die pamflet word sy dood toegeskryf aan die Swart Dood (1350). Sy naam vertaal na "uilspieël", en die titel van die 1515 pamflet, sowel as sy beweerde grafsteen in Mölln, Sleeswyk-Holstein, vertoon die naam in rebus-skrif, deur 'n uil en 'n handspieël. Daar word beweer dat die naam in werklikheid 'n bedekte woordspeling is op 'n Lae Duits gesegde om "jou af te vee".

Oorsprong en historisiteit
--------------------------

Volgens die pamflet is Uilspieël rondom 1300 gebore in Kneitlingen naby Brunswyk. As 'n swerwer (*Landfahrer*), het hy gereis deur die Heilige Romeinse Ryk, veral die noorde van Duitsland, maar ook die Lae Lande, Bohemië, en Italië. Hy het in 1350 in Mölln, Sleeswyk-Holstein, naby Lübeck en Hamburg, van die Swart Dood gesterf.

Tyl Uilspieël fontein in Mölln (1951)
'n Burgeroorlog tussen twee mededingende faksies van die militêre regering van Soedan, die Soedanese Gewapende Magte (SAF) onder Abdel Fattah al-Burhan, en die paramilitêre Vinnige Ondersteuningsmagte (RSF) onder Hemedti, het tydens Ramadan op 15 April 2023 begin. gekonsentreer rondom die hoofstad Khartoem en die Darfoer-streek. Vanaf 21 Januarie 2024 is minstens 13 000–15 000 mense dood en 33 000 ander is beseer. Op 29 Desember 2023 was meer as 5,8 miljoen intern ontheem en meer as 1,5 miljoen ander het as vlugtelinge uit die land gevlug, en baie burgerlikes in Darfoer is as deel van die Masalit-slagtings in 2023 dood aangemeld.

Die oorlog het begin met aanvalle deur die RSF op regeringsterreine, aangesien lugaanvalle, artillerie en geweervuur regoor Soedan aangemeld is. Die stede Khartoem en Omdoerman is tussen die twee strydende faksies verdeel, met al-Burhan wat sy regering na Port Soedan verskuif het toe RSF-magte die meeste van Khartoem se regeringsgeboue ingeneem het. Pogings deur internasionale moondhede om 'n wapenstilstand te beding, het uitgeloop op die Verdrag van Jeddah, wat nie die gevegte stopgesit het nie en as ondoeltreffend laat vaar is.

Oor die volgende paar maande het 'n dooiepunt plaasgevind, waartydens die twee partye toe aangesluit is deur rebellegroepe wat voorheen teen Soedan se regering geveg het. Teen middel November het die Minni Minnawi- en Mustafa Tambour-faksies van die Soedan Bevrydingsbeweging amptelik by die oorlog aangesluit ter ondersteuning van die SAF, saam met die Justice and Equality Movement (JEM). Daarteenoor het die Tamazuj-beweging kragte saamgesnoer met die RSF, terwyl die Abdelaziz al-Hilu-faksie van die Soedan People's Liberation Movement-Noord SAF-posisies in die suide van die land aangeval het.

Vanaf Oktober 2023 het momentum na die RSF begin swaai, aangesien die paramilitêre weermagmagte in Darfoer verslaan het en in die Khartoem-staat, Kordofan en Gezira-staat winste gemaak het. Sedert Februarie 2024 het die SAF egter winste in Omdurman gemaak. Verdere onderhandelinge tussen die strydende kante het tot dusver geen noemenswaardige resultate opgelewer nie, terwyl baie lande militêre of politieke steun aan óf al-Burhan óf Hemedti gebied het.
**Johannes Hendrik Crouse** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en is op 14 Julie 1957 in Port Elizabeth gebore as enigste seun in 'n gesin van vier kinders.

Lewe en werk
------------

Die skrywers Reinet Nagtegaal en Elna Crouse is sy susters en sy oudste suster is Marianne. Hy word groot en gaan skool op Vryburg, hoewel die gesin vir twee jaar na Boksburg verhuis het toe sy pa daarheen verplaas is. In 1975 matrikuleer hy aan die Hoërskool Vryburg. Dan studeer hy vanaf 1976 verder aan die Universiteit van Pretoria, waar hy die B.A.-graad en LL.B.-graad verwerf en hom as regsgeleerde kwalifiseer. Sy liefde vir Afrikaans maak dat hy dit as een van sy hoofvakke neem, al is dit nie 'n vereiste vir die graad nie. Sy verpligte militêre diensplig doen hy as 'n regsoffisier in die Lugmag. Na diensplig praktiseer hy as prokureur, maar verlaat die praktyk op dertigjarige ouderdom vir 'n loopbaan in die beleggings-bankwese. Hy word dan in Johannesburg hoof van die regsafdeling van die internasionale HSBC Bank. In die vroeë tagtigerjare is hy met Lydia getroud, een van sy kollegas in die regspraktyk. Hulle het twee dogters (Kristi en Cara) en bly in Johannesburg. Albei dogters bekwaam hulle, net soos hulle ouers, in die regte.

Skryfwerk
---------

Van kleins af is hy lief vir skryf. Op skool skryf hy 'n opstel oor die onderwerp "*Mense wat toustaan*", waarin 'n prostituut en predikant voor Petrus toustaan om verhoor te word en uit te vind of hulle hemel toe gaan. In sy verhaal gaan die prostituut eerder as die predikant hemel toe, wat vir so 'n opskudding op sy tuisdorp, Vryburg, sorg dat hy amper nie deur sy kerk aangeneem word nie. Hy skryf die roman "***Man op die dak***" wat die probleme van 'n disfunksionele, welaf stadsgesin behandel. Die pa (Chris Malherbe) is in sy middeljare behep met sy voorkoms en het 'n impotensie-probleem wat hy met die hulp van geselskapmeisies probeer oplos. Sy lewensuitkyk verskil hemelsbreed van sy vrou, die hipergelowige Susan, wat sin probeer kry in haar godsdiensbelewing. Hulle negentienjarige student-dogter, Leana, het 'n dwelm- en selfmutilasie-probleem. Sy raak betrokke by die Wiccabeweging, wat 'n ou geloof is waarin vroue as goeie hekse op stadsdakke bymekaarkom. Chris se verhaal word afgewissel met insidente uit sy verlede, waaruit dit blyk dat hy probeer vergoed vir die foute wat sy pa in sy opvoeding gemaak het, maar weens sy eie tekortkominge steeds sleg tekortskiet as vader. Eindelik handel die roman minder oor die opspraakwekkende gebeure en dinge wat die gesin oorkom, as oor die sielkundige impak daarvan op die karakters. "*Man op die dak*" is in 2006 op die kortlys vir die Eugène Marais-prys.

Publikasies
-----------

* *Man op die dak* (2006)

Bronne
------

* Facebook:
* LinkedIn:
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 5 Julie 2011: www.litnet.co.za
* Crouse, Henk "Biografie" Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein (Ongepubliseerde dokumente)
Die Pfizer logo
**Pfizer Inc.**  is 'n Amerikaanse multinasionale farmaseutiese en biotegnologiese korporasie. Die korporasie se hoofkwartier is by 42ste Straat, Manhattan, New York stad. Die onderneming is genoem na sy medestigter, Charles Pfizer (1824-1906).

Pfizer ontwikkel en vervaardig medisyne en entstowwe vir immunologie, onkologie, kardiologie, endokrinologie en neurologie. Die onderneming produseer bekende medisyne en produkte wat jaarliks ​​meer as $1 miljard se inkomste genereer. 

In 2020 het 50% van die onderneming se inkomste uit die Verenigde State, 8% elk uit China en Japan en 36% uit ander lande gekom.

Pfizer was 'n komponent van die Dow Jones Industrial Average se aandelemarkindeks van 2004 tot Augustus 2020.

Geskiedenis
-----------

### Vroeë geskiedenis

Die Pfizer korporasie is in 1849 deur Charles Pfizer en Charles F. Erhart gestig, twee neefs wat die vorige jaar uit Ludwigsburg, Duitsland, na die Verenigde State geëmigreer het. Die onderneming vervaardig chemiese middels en het sy hoofkwartier in Bartlettstraat in Williamsburgh, New York, waar hulle 'n antiparasitiese middel genaamd santonien vervaardig. Dit was 'n onmiddellike sukses, hoewel dit die produksie van sitroensuur was wat tot Pfizer se groei in die 1880's gelei het. 

Pfizer het voortgegaan om eiendom in die omgewing aan te koop (nou die distrik Williamsburg van die stadsdeel Brooklyn) en sy laboratorium en fabriek uit te brei en kantore in Flushinglaan te behou tot in die 1960's. Die fabriek in Brooklyn sluit uiteindelik in 2009. Na die sukses van sitroensuur het Pfizer en Erhart hul hoofkwartier in die nabygeleë Clinton Hilldistrik gevestig. 

In 1881 verhuis Pfizer se administratiewe hoofkwartier na Maidenlaan 81 in Manhattan. Teen 1906 het verkope $3 miljoen oorskry. 

Die Eerste Wêreldoorlog het 'n tekort aan kalsiumsitraat veroorsaak, wat Pfizer uit Italië ingevoer het vir die vervaardiging van sitroensuur, en die onderneming het na 'n alternatiewe aanbod begin soek. Chemici van Pfizer het 'n swam wat suiker tot sitroensuur fermenteer bestudeer en hulle kon in 1919 die produksie van sitroensuur uit hierdie bron begin kommersialiseer. Gevolglik het die onderneming kundigheid in fermentasietegnologie ontwikkel. Hierdie vaardighede is tydens die Tweede Wêreldoorlog toegepas in die massaproduksie van penisillien, 'n antibiotikum, in reaksie op die behoefte om gewonde Geallieerde soldate te behandel.
Die **kuifkopvisvanger** (*Alcedo cristata*) is 'n algemene standvoël van Afrika. In Engels staan dit as die *malachite kingfisher* bekend.

Identifikasie
-------------

'n Jongvoël in Kenia
'n Jongvoël te Pilanesberg- Nasionale Park
Dit is 'n klein visvanger, 13 tot 14 cm in lengte. Die kleur van die boonste gedeelte is 'n helder glansende blou. Die kop het 'n kort kuif soos 'n mussie bestaande uit swart en turkoois vere met 'n lang, reguit rooi bek. Jonges het swart snawels en is valer van kleur.

Habitat
-------

Kom een-een voor by stadigbewegende water van riviere en damme met oewerplantegroei, en sit laag op riete, takkies of rotse vanwaar dit visvang.

Verspreiding
------------

Wydverspreid in Afrika suid van die Sahara met uitsluiting van groot dele van die Noord-Kaap, Botswana en Namibië.

Geluid
------

Uiter 'n skril "pieep-pieep" as dit opgejaag word. Die broeisang is "li-cha-cha-chui-chui".

Subspesies
----------

* *A. c. christata*
* *A. c. galerita*
* *A. c. robertsi*
* *A. c. stuartkeithi*

Ander name
----------

* Engelse naam: *Malachite kingfisher*
* Wetenskaplike naam: *Alcedo cristata*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q1072218
* ADW: Alcedo\_cristata
* Avibase: 7149F93D
* GBIF: 2475503
* ITIS: 554558

 |
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Ammonium   |
|  |   |
| Termochemiese radius | 1,36(19) Å   |
| {\displaystyle \Lambda \_{m}^{+}} | 74,4 [S.cm2/mol]  |
| pKa | 9,24 |
| Lys van anione |

**Ammonium** is 'n komplekse katioon met formule NH+4. 

Dit word gevorm wanneer ammoniak ('n basis) deur 'n suur geprotoneer word.

Die ammonium-katioon is 'n taamlik swak suur.

Hierdie katioon kom in talle soute voor, wat algemeen goed in water oplosbaar is. Die chemie van ammoniumverbindings kan goed met die alkalimetale s'n vergelyk word.

Van die ammoniumsoute is:

* ammoniumnitraat
* ammoniumchloried
* ammoniumsianaat
* ammoniumkarbonaat

* Sien ook Kategorie:Verbindings van ammonium

Ammoniummetaal?
---------------

Die chemie van ammonium is opmerkelik soortgelyk aan dié van kalium. Neutrale kalium is 'n (nogal reaktiewe) metaal en dit het gelei tot bespiegelings dat neutrale ammonium ook 'n metaal kan wees.

'n Neutrale ammoniummolekule NH4 sou egter 'n radikaal NH4• wees en dus onstabiel met betrekking tot die reaksie:

{\displaystyle 2NH\_{4}^{.}\rightarrow H\_{2}+2NH\_{2}}
Wanneer waterige oplossings van ammoniumsoute aan elektrolise met 'n kwikkatode onderwerp word, vind egter 'n sigbare reaksie plaas. Die kwik 'pluis op'. Dit is geïnterpreteer as die vorming van 'n (onstabiele) amalgaam, dit wil sê 'n legering van kwikmetaal met neutrale ammoniummetaal. Ramsey het selfs in 1954 voorgestel dat onder hoë druk, soos in die binnekant van planete soos Uranus van Neptunus, neutrale ammonium 'n vaste metaal sou vorm.

Latere berekeninge deur Stevenson het egter ernstige twyfel oor hierdie hipotese laat ontstaan. Hy het gedemonstreer dat vaste ammonium metaal by alle waardes van die druk onstabiel sou wees ten opsigte van ontbinding in waterstof en ammoniak.

Afgeleide ione
--------------

Die vier waterstofatome van die ammoniumioon kan vervang word deur byvoorbeeld metielgroepe

Dit is die tetrametielammonium-katioon, waarin vier waterstofatome vervang, is, maar monometiel-, diëtiel- en trimetielammonium-katione kan ook vervaardig word.