recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ralph Fiennes** (gebore as **Ralph Nathaniel Twisleton-Wykeham-Fiennes**; 22 Desember 1962) is ’n Britse akteur. Hy is veral bekend vir sy Shakespeare-rolle.

Loopbaan
--------

Fiennes het tussen 1983 en 1985 aan die Royal Academy of Dramatic Art studeer. Hy het sy akteursloopbaan op die verhoog begin en daarna bekendheid verwerf by die Royal Shakespeare Company. Sy eerste rolprentrol was in 1992 as Heathcliff in *Emily Brontë's Wuthering Heights*, saam met Juliette Binoche.

In 1993 was sy eerste groot rol in die omstrede *The Baby of Mâcon*, wat nie goed ontvang is nie. Later in dié jaar het hy internasionaal beroemd geraak vir sy uitbeelding van ’n kommandant in ’n Nazi-konsentrasiekamp in *Schindler's List*. Hy is vir sy spel vir ’n Oscar en Golden Globe vir beste manlike byspeler benoem en het ’n Bafta gewen. Sy spel in *The English Patient* (1996) het hom ’n tweede benoeming vir ’n Oscar besorg, dié keer vir beste akteur, sowel as vir ’n Golden Globe en Bafta.

Sedertdien was Fiennes in verskeie noemenswaardige prente, soos *Strange Days* (1995), *The End of the Affair* (1999), *Red Dragon* (2002), *The Constant Gardener* (2005), *In Bruges* (2008), *The Reader* (2008), *Clash of the Titans* (2010), *Great Expectations* (2012) en *The Grand Budapest Hotel* (2014). Hy is ook bekend vir sy rolle in groot franchises, soos die *Harry Potter*-reeks, waarin hy Lord Voldemort speel, en die *James Bond*-reeks waarin hy van 2012 af die rol van M vertolk.

Hy het sy debuut as regisseur in 2011 gemaak met *Coriolanus*, ’n verwerking van die Shakespeare-tragedie, waarin hy ook die titelrol vertolk. Fiennes het ’n Tony gewen vir sy spel as Hamlet op Broadway.
*Vir die gelyknamige rolprent, sien A Clockwork Orange (rolprent).*

**A Clockwork Orange** is 'n distopiese roman deur die Britse skrywer Anthony Burgess. Dit is in 1962 geskryf en handel oor ’n groep gewelddadige jong mans in die nabye toekoms.

Die boek beskryf die wedervaringe en ervarings van 'n tiener, genaamd Alex, en ondersoek die mensdom se gewelddadige aard. Dit speel in 'n nie-so-verre toekomstige samelewing af, waar 'n kultuur van jeugopstand en geweld heers. Dit satiriseer tendense in jeugkultuur wat in die 1960's in die Weste teenwoordig was, en tot op hede steeds voorkom. Die dramatiese gebeure werp 'n lig op die mens se vrye wil en hoe dit tussen goed en kwaad kies, asook die onvermoë van vrye wil om die regte keuses te maak. Alex en sy bende steel, verkrag en rand mense aan. Hy word uiteindelik tronk toe gestuur vir die moord op 'n vrou toe hy by haar huis inbreek.

Volgens Burgess is die roman 'n *jeu d'esprit* wat in net drie weke geskryf is. Hy eksperimenteer met taal deur 'n Russies-geïnspireerde sleng genaamd Nadsat te skep. Die taal word deur Alex en die jonger karakters in die boek gebruik.

In 2005 is *A Clockwork Orange* in die Time-tydskrif se lys van 100 beste Engelse romans wat sedert 1923 geskryf is opgeneem. Dit is ook deur *Modern Library* en sy lesers as een van die 100 beste Engelse romans van die 20ste eeu aangewys. Die oorspronklike manuskrip van die boek is in 1971 deur McMaster-universiteit vir 'n skamele $250 gekoop.

In 1971 het Stanley Kubrick die verhaal in ’n rolprent omskep, maar kort daarna alle vertonings daarvan in Brittanje stopgesit. Hy het geglo dat mense die gewelddadige gedrag van die mans in die fliek sou naboots. Ná Kubrick se dood in 1999 is die fliek weer in Brittanje vertoon. Die 1965-fliek deur Andy Warhol, getiteld *Vinyl*, is ook op die boek gebaseer.

Literatuur
----------

* Burgess, Anthony (1978). *A clockwork orange*. Hutchinson, Londen. ISBN 0-09-136080-3
Oordeel (XX) van die Rider-Waite-tarotpak.
**Oordeel** is die 20ste troefkaart in tarotkaartspeletjies en die 20ste Groot Arcana-kaart in pakke vir waarsêery. Dit word in albei gebruik.

Beskrywing
----------

Die tradisionele toneel is geskoei op die Christelike beelde van die Opstanding en die Laaste Oordeel. 'n Engel, dalk Metatron of dalk Israfil, word uitgebeeld waar hy 'n groot trompet blaas waarvandaan die vlag van sint Joris (sint George) hang. Dit is 'n verwysing na 1 Korintiërs 15. 'n Groep mense met ligte velle wat opgestaan het ('n man, vrou en kind) staan met uitgespreide arms en kyk in verwondering op na die engel. Agter kom die slapende dooies uit grafte, wat verwys na Openbaring 20 ("Die see het die dooies teruggegee wat daarin was, en die dood en die doderyk het die dooies teruggegee wat in hulle was, en oor elkeen is geoordeel volgens wat hy gedoen het.") Daar is sneeubedekte berge op die agtergrond, wat op 'n wintertema dui as 'n simboliese einde.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Oordeel (tarotkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Die kaarte van die Groot Arcana |
| --- |
| 
* O Die Dwaas
* I Die Towenaar
* II Die Hoëpriesteres
* III Die Keiserin
* IV Die Keiser
* V Die Hoëpriester
* VI Die Verliefdes
* VII Die Strydwa
* VIII (XI) Geregtigheid
* IX Die Kluisenaar
* X Die Gelukswiel
* XI (VIII) Krag
* XII Die Gehangde Man
* XIII Die Dood
* XIV Matigheid
* XV Die Duiwel
* XVI Die Toring
* XVII Die Ster
* XVIII Die Maan
* XIX Die Son
* XX Oordeel
* XXI Die Wêreld

 |
*Hierdie artikel handel oor die boek deur Boris Pasternak. Vir 'n artikel oor die rolprent, sien Doctor Zhivago.*

| ***Dokter Zjiwago*** |
| --- |
|  |
| **Oorspronklike titel** | Доктор Живаго |
| **Outeur** | Boris Pasternak |
| **Land** | Vlag van Italië Italië |
| **Taal** | Russies |
| **Genre** | Historiese, romantiese roman |
| **Uitgewer** | Feltrinelli (eerste uitgawe), Pantheon Books |
| **Uitgegee** | 1957 |
| **Medium** | Druk (gebind & sagteband) |
| **Bladsye** | 592 (Pantheon) |
| **ISBN** | 0-679-77438-6 |
| Letterkunde-portaal |

***Dokter Zjiwago*** (Russies: До́ктор Жива́го, [ˈdoktər ʐɨˈvaɡə]) is ’n 20ste-eeuse roman deur Boris Pasternak wat in 1957 vir die eerste keer in Italiaans gepubliseer is as *Il Dottor Zivago*. Dit speel af in die laaste jare van tsaristiese Rusland en die eerste jare van die Sowjetunie. Dit is in Rusland verbied omdat dit as anti-sosialisties en anti-kommunisties beskou is, en uit die land na Italië gesmokkel waar dit deur Giangiacomo Feltrinelli gepubliseer is.

Die verhaal draai om die lewe van die dokter en digter Joeri Zjiwago, sy vrou Tonja en sy minnares Lara en hoe hul lewens geraak is deur die Russiese Rewolusie en die daaropvolgende burgeroorlog. Die Nobelprys vir Letterkunde is die volgende jaar aan Pasternak toegeken. Te midde van ’n geweldige veldtog teen hom deur die KGB en die Sowjet-skrywersunie het Pasternak teensinnig ingestem om die prys van die hand te wys.

Teen die tyd dat hy in 1960 aan longkanker oorlede is, het die veldtog teen hom die internasionale geloofwaardigheid van die Sowjetunie geweldige skade berokken.

In 1965 is ’n Hollywoodse rolprent met die Engelse titel *Doctor Zhivago* gemaak wat losweg op die boek gebaseer is met David Lean as regisseur en Omar Sharif in die naamrol.

Storielyn
---------

---

***Pretbederwerswaarskuwing***: *Die storielyn of storie se einde volg hieronder.*

---

Zjiwago is sensitief en digterlik amper tot ’n mistieke vlak. In die mediese skool herinner een van sy professore hom dat bakterieë onder die mikroskoop mooi kan wees, maar lelike dinge aan mense doen. Zjiwago se idealisme en beginsels beland in skrille kontras met die gruwels van die Russiese revolusie. 'n Groot tema van die boek is hoe die mistiek van dinge en idealisme vernietig word deur beide die Bolsjewiste en die Wit Leër. Yuri word ’n getuie van kannibalisme, die afkap van ledemate en 'n jong man word doodgeskiet omdat hy sy familie wil sien. Selfs die liefde van sy lewe, Lara (partykeer genoem Larissa), word van hom ontneem. Hy peins oor hoe die oorlog die hele wêreld gevoelloos laat, en hoe 'n vroeëre redelike groep mense mekaar sonder respek vir die lewe kan laat verwoes. Sy reis deur Rusland bring 'n epiese gevoel weens sy toer deur 'n wêreld wat in kontras is tot homself, relatief onbesmet deur geweld, en bydra tot sy begeerte om 'n plek weg van dit alles te vind, wat hom uiteindelik voer na Siberië en terug na Moskou.
Graffiti, 2008
**Sluikhandel**, ook die **swartmark** of **smokkel(handel)**, is die sakesektor waarin onwettige ekonomiese transaksies plaasvind, veral die onwettige koop en verkoop van handelsware. 
Die goedere kan self onwettig wees, soos die verkwansel van verbode wapens of die onwettige dwelmhandel. Die koopware kan gesteel wees of dit kan wettige goedere wees wat onwettig verkoop word om belasting te ontduik of te vermy, soos sigarette en ongeregistreerde vuurwapens. Ook minimum- en maksimumpryse kan lei tot die ontstaan van sluikhandel, soos roofkopiëring (*pirating*) van musiek, video's of rekenaarprogrammatuur. Die naam *sluikhandel* het ontwikkel uit *sluik*, as vervorming van *sluip*. 

Die swartmark ontwikkel glo wanneer die staat bepalings en beperkings op die produksie of die lewering van goedere en dienste instel, wat stremming plaas om die (hoë) aanvraag te voorsien. Hierdie markte bloei wanneer die staatsbeperkinge, soos tydens 'n verbod of rantsoenering, streng toegepas word. Tog is smokkelhandel binne elke ekonomie 'n normale verskynsel. Die smokkelaars se doel is om die maksimum wins te maak uit skaars goedere wat nie op die rakke maklik verkrygbaar is nie of gans te duur is vir die algemene koper.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4180357-7
* LCCN: sh85014583
* NARA: 10636876

 |
Die Son (XIX) van die Rider-Waite-tarotpak.
**Die Son** is die 19de troefkaart in die meeste tarotkaartspeletjies en die 19de Groot Arcana-kaart in pakke vir waarsêery. Dit word in albei gebruik.

Beskrywing
----------

Op die kaart ry 'n baba op 'n wit perd onder die vermenslikte Son, met sonneblomme op die agtergrond.

A.E. Waite van die Rider-Waite-tarotpak meen die kaart het te doen met die verkryging van kennis. Die kind van die lewe hou 'n rooi vlag vas wat die bloed van hernuwing verteenwoordig, terwyl 'n glimlaggende son op hom skyn, wat verwesentliking simboliseer. Die bewuste gedagtes seëvier oor die vrese en illusies van die onderbewuste. Onskuld word hernu deur ontdekking, en dit bring hoop vir die toekoms.

Vertolking
----------

Die kaart word gewoonlik as positief vertolk. Dit weerspieël geluk en tevredenheid, lewenskrag, selfvertroue en sukses. Dit word soms die beste kaart in tarot genoem; dit verteenwoordig goeie dinge en 'n positiewe einde van huidige worstelings.

Volgens Waite het die kaart verskeie verbintenisse in waarsêery:

> 19 DIE SON – materiële geluk, 'n gelukkige huwelik, tevredenheid. Omgekeer – dieselfde in 'n mindere mate.
> 
>

Nog leesstof
------------

Wood, Juliette (1998). "The Celtic Tarot and the Secret Tradition: A Study in Modern Legend Making". *Folklore*. **109** (1–2): 15–24. doi:10.1080/0015587x.1998.9715957.

Skakels
-------

* The symbolism of The Sun - how to interpret this card
* The Sun Tarot Card Explained | Upright & Reversed Meanings
* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Die Son (tarotkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Die kaarte van die Groot Arcana |
| --- |
| 
* O Die Dwaas
* I Die Towenaar
* II Die Hoëpriesteres
* III Die Keiserin
* IV Die Keiser
* V Die Hoëpriester
* VI Die Verliefdes
* VII Die Strydwa
* VIII (XI) Geregtigheid
* IX Die Kluisenaar
* X Die Gelukswiel
* XI (VIII) Krag
* XII Die Gehangde Man
* XIII Die Dood
* XIV Matigheid
* XV Die Duiwel
* XVI Die Toring
* XVII Die Ster
* XVIII Die Maan
* XIX Die Son
* XX Oordeel
* XXI Die Wêreld

 |
Lêer:' 58 ITALY - Negozio Olivetti nel 2012 - 09.JPG  
  

**Negozio Olivetti**  

**Procuratie Vecchie  
Sint Markusplein, Venesië**  
  


---

```
  
  

```

---

**Inwyding**  

1958  


---

**Argitek**  

Carlo Scarpa

---

**Bestuurders**  

  

Fondo Ambiente Italiano 

---

**Webtuiste**  

*negozioolivetti.it*

Die **Negozio Olivetti**, een van die belangrikste voorbeelde van moderne 20ste eeuse boukuns in Venesië wat deur die befaamde argitek Carlo Scarpa ontwerp is, is oorspronklik in 1958 as 'n toonlokaal vir die Italiaanse onderneming Olivetti geopen.

Die toonlokaal het danksy die inisiatief van die Italiaanse ingenieur, politikus en entrepreneur Adriano Olivetti (1901−1960) ontstaan om hier die onderneming se befaamde tik- en rekenmasjiene te vertoon. Reeds kort ná sy opening het die vlagskipwinkel ook as uitstallingsruimte vir klein kunsskoue gedien. Nadat Olivetti die toonlokaal in 1997 gesluit het, het die lokaal in Venesië se Procuratie Vecchie-gebou 'n tyd lank 'n aandenkingwinkel gehuisves. 

Later is die toonlokaal deur sy eienaar, die versekeringmaatskappy *Assicurazioni Generali*, sorgvuldig gerestoureer. Dit word sedertdien bestuur deur die *Fondo Ambiente Italiano (FAI)*, 'n nie-winsgewende stigting wat kulturele monumente bewaar en vir die publiek toeganklik maak. So het ook die Negozio Olivetti in 2011 sy deure weer vir besoekers geopen.
Pamela Colman Smith se waterverfskildery *The Blue Cat* (1907).
**Pamela Colman Smith** (16 Februarie 1878 - 18 September 1951, bynaam "Pixie") was 'n Britse kunstenaar, illustreerder, skrywer, uitgewer en okkultis. Sy is veral bekend as die illustreerder van die Rider-Waite-tarotkaarte (ook genoem die Rider-Waite-Smith- of Waite-Smith-pak) vir A.E. Waite. 

Dié pak het die standaard onder lesers van tarotkaarte geword en word vandag steeds algemeen gebruik. Smith het meer as 20 boeke geïlustreer, twee versamelings Jamaikaanse folklore geskryf, was die redakteur van twee tydskrifte en het die Green Sheaf Press, 'n klein drukkery wat op vroueskrywers gefokus het, bestuur.

Smith het in 1901 by die Hermetiese Orde van die Goue daeraad aangesluit, waar sy Waite ontmoet het. In 1909 het Waite Smith opdrag gegee om 'n pak tarotkaarte te illustreer wat by die kunswêreld aanklank sou vind, en die resultaat was die unieke Waite-Smith-tarotpak. Dit is die wêreld se gewildste tarotpak met 78 kaarte. Die innoverende kaarte bevat volle tonele op al die kaarte, ook die Klein Arcana, wat voorheen nie geïlustreer was nie. Smith se uitsonderlike tekeninge het ook die basis vir die ontwerp van baie daaropvolgende tarotpakke geword.

Skakels
-------

* Amerikaanse vroue in kuns
* Biografiese inligting
* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Pamela Colman Smith.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die diagram vergelyk die wentelbaaneienskappe en relatiewe grootte van die mane van die Himalia-groep. Die horisontale as illustreer hul gemiddelde afstand van Jupiter af, die vertikale as hul wentelbaan-inklinasie en die sirkels hul relatiewe grootte.
Die **Himalia-groep** is ’n groep onreëlmatige mane van Jupiter waarvan die wentelbane ooreenstem met dié van die maan Himalia. Hulle het waarskynlik dieselfde oorsprong. Die bekende lede van die groep is, van die naaste tot die verste van Jupiter af: Leda, Himalia (die grootste), Lysithea en Elara.

Die voorwerp met die voorlopige naam S/2000 J 11 is voorheen beskou as ’n moontlike kandidaat as lid van die groep, maar dit word nie meer beskou as ’n satelliet van Jupiter nie.

Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gee name wat op "a" eindig aan die mane in dié groep.

Eienskappe en oorsprong
-----------------------

Die voorwerpe in die Himalia-groep se afstand van Jupiter is in die omgewing van 11,15 en 11,75 gigameter. Hulle het ’n inklinasie van tussen 26,6° en 28,3° en ’n eksentrisiteit (afwyking) van tussen 0,11 en 0,25.

Die satelliete lyk baie eenders en het neutrale kleure. Daar word vermoed hulle is oorblyfsels van ’n asteroïde van die Asteroïdegordel. Die radius van die asteroïde was waarskynlik sowat 89 km. Dit is effens groter as Himalia, wat sowat 87% van die massa van die oorspronklike voorwerp behou het.

Navorsing wys ’n groot moontlikheid van botsings tussen die lede van die groep tydens die bestaan van die sonnestelsel. Dit kan selfs wees dat die huidige groep die resultaat kan wees van meer onlangse botsings tussen prograde en retrograde satelliete, in teenstelling met ’n enkele botsing kort ná die ontstaan van die planeet soos in die geval van die Carme- en Ananke-groep.
Die diagram vergelyk die wentelbaaneienskappe en relatiewe grootte van die mane van die Pasifaë-groep. Die horisontale as illustreer hul gemiddelde afstand van Jupiter af, die vertikale as hul wentelbaan-inklinasie en die sirkels hul relatiewe grootte.
Die **Pasifaë-groep** is ’n groep onreëlmatige mane van Jupiter waarvan die wentelbane ooreenstem met dié van die grootste maan in die groep, Pasifaë, en wat waarskynlik dieselfde oorsprong het.

Die voorwerpe in die groep se afstand van Jupiter is in die omgewing van 22,8 en 24,1 gigameter, dieselfde as die Karme-groep. Hulle het ’n inklinasie van tussen 144,5° en 158,2° en ’n eksentrisiteit van tussen 0,25 en 0,43. Die vernaamste lede van groot tot klein is:

* Pasifaë
* Sinope
* Kallirroë
* Megaklite
* Autonoë
* Euridome
* Sponde

Die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) gee name wat op "e" eindig aan die mane in dié groep.

Oorsprong
---------

Die Pasifaë-groep het vermoedelik ontstaan tydens ’n botsing van ’n asteroïde wat in Jupiter se wentelbaan vasgevang is. Die oorspronklike voorwerp was sowat 60 km in deursnee, so groot soos Pasifaë, wat sowat 99% van die oorspronklike massa behou het. Sinope word nie deur almal as deel van die groep beskou nie, maar as hy wel deel daarvan is, is Pasifaë net sowat 87% van die oorspronklike massa.

Anders as met die Karme- en Ananke-groep, verskil wetenskaplikes daaroor of die Pasifaë-groep uit ’n enkele botsing ontstaan het. Die vermoede dat dit die gevolg van meer as een insident is, word versterk deur die verskil in kleur (grys vir Pasifaë; ligrooi vir Kallirroë en Megaklite).
Percival Lowell, wat die hipotese oor Planeet X voorgestel het.
Ná die ontdekking van die planeet Neptunus in 1846 was daar verskeie gissings oor nog ’n planeet wat verder van die Son af bestaan. Die soektog het in die middel 19de eeu begin en ’n hoogtepunt vroeg in die 20ste eeu bereik met Percival Lowell se soeke na **Planeet X**. Lowell het die Planeet X-hipotese voorgestel as verduideliking vir die oënskynlike afwykings in die wentelbane van die gasreuse, veral Uranus en Neptunus, en gespekuleer dat die swaartekrag van ’n groot, onsigbare negende planeet Uranus genoeg versteur om die onreëlmatighede te verduidelik.

Geskiedenis
-----------

Clyde Tombaugh se ontdekking van Pluto in 1930 het skynbaar Lowell se hipotese bevestig en Pluto is as die negende planeet aangewys. In 1978 is vir seker vasgestel Pluto is te klein dat sy swaartekrag die groot planete kan beïnvloed, en dit het vir ’n kort tyd gelei tot die soeke na ’n tiende planeet. Die soektog het grootliks in die vroeë 1990's tot ’n einde gekom toe in ’n studie deur Voyager 2 bevind is die onreëlmatighede wat in Uranus se wentelbaan bespeur is, was weens ’n effense oorskatting van Neptunus se massa.

Ná 1992 het die ontdekking van talle ysagtige voorwerpe met soortgelyke of selfs wyer wentelbane as Pluto gelei tot ’n debat oor of Pluto ’n planeet behoort te bly en of hy en sy bure nes die asteroïdes hul eie klassifikasie moet kry. Hoewel ’n paar van die grootste lede van hierdie groep aanvanklik as planete beskryf is, het die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) Pluto en sy grootste bure in 2006 as dwergplanete herklassifiseer, wat Neptunus die verste bekende planeet in die Sonnestelsel gemaak het.

Hoewel die sterrekundige gemeenskap oor die algemeen saamstem dat ’n Planeet X, soos dit aanvanklik voorgestel is, nie bestaan nie, het die idee van ’n nog onontdekte planeet weer ontstaan om ander waargenome afwykings in die buitenste Sonnestelsel te verduidelik. Teen Maart 2014 het waarnemings met die WISE-teleskoop enige moontlikheid uitgeskakel van ’n Saturnus-grootte voorwerp (95 aardmassas) tot by 10 000 AE, asook ’n Jupiter-grootte (≈318 aardmassas) of groter voorwerp tot by 26 000 AE.

Planeet Nege
------------

In 2014 het sterrekundiges ’n hipotese ontwikkel geskoei op die ooreenkomste in die wentelbane van ’n groep onlangs ontdekte ekstreme trans-Neptunus-voorwerpe: die bestaan van ’n superaarde van 2 tot 15 aardmassas verder as 200 AE met ’n wentelbaan met ’n groot inklinasie wat tot 1 500 AE ver strek. In 2016 het verdere navorsing gewys so ’n ver, onbekende planeet het waarskynlik ’n eksentrieke wentelbaan met ’n groot inklinasie wat nie nader as 200 AE en nie verder as sowat 1 200 AE van die Son af strek nie. Daar word voorspel die wentelbaan lyn nie op met dié van die ekstreme trans-Neptunus-voorwerpe nie.

Omdat die IAU Pluto nie meer as ’n planeet beskou nie, het hierdie hipotetiese voorwerp bekend geraak as Planeet Nege.

Sien ook
--------

* Planete anderkant Neptunus
Die beweging van water is 'n sleutelproses in die hidrosfeer, wat ook die klimaat, die biosfeer en die koolstofsiklus beïnvloed
Die term **hidrosfeer** verwys na die water wat sowel in die atmosfeer van 'n planeet asook op sy oppervlak en in sy grond voorkom (oppervlak- en grondwater). Op ons aarde verwys die vakterm *watersiklus* na die voortdurende uitruiling van water in die hidrosfeer. Hierdie siklus sluit grondwater en water wat in rotse gestoor is (litosfeer), die water in diere en plante (biosfeer), die water in vloeibare en bevrore vorm op die oppervlak en water in die vorm van waterdamp, wolke en neerslag in die atmosfeer in.

Alhoewel dit natuurlik ook die mere, riviere en grondwater insluit, bestaan die hidrosfeer hoofsaaklik uit die oseane, wat sowat 70,8 persent van die aarde se oppervlak bedek. Met 'n gemiddelde diepte van 3 794 meter is hulle vyf keer so diep as die gemiddelde hoogte van die aarde se vastelande. Die massa van die oseane is rofweg 1.35 × 1018 ton of 1/4 400 van die aarde se totale massa.

Daar is ongeveer 1 360 000 000 km³ water op aarde. Hierdie water is rofweg as volg versprei:

* 1 320 000,000 km³ is in die oseane,
* 25 000 000 km³ (1,8%) is in gletsers en die pole,
* 13 000 000 km³ (0,9%) is grondwater,
* 250 000 km³ (0,02%) is varswater in mere, binnelandse seë, en riviere,
* 13 000 km³ (0,001%) is atmosferiese waterdamp op enige gegewe oomblik.

Die beweging van water binne die hidrosfeer word hidrologiese siklus genoem. Hierdie beweging blyk baie duidelik te wees in die vloei van riviere en spruite, maar kom ook in mere damme voor.

In die geval van die oseane word die beweging deur die water se temperatuur en soutgehalte bepaal. Warm water het 'n kleiner gewig en digtheid as koue water, en soutwater het 'n hoër digtheid as vars water. Die kombinasie van temperatuur en soutgehalte bepaal of die water na die oppervlak styg, na die grond sink of in 'n gemiddelde diepte bly.

Die waterkringloop
------------------

Ook bekend as die **hidrologiese siklus**. Wanneer dit reën, gebeur een van die volgende met die water:

* Dit verdamp
* Dit filtreer in die grond (staan bekend as **infiltrasie**)
* Dit vloei bo-op die grond terug na die see (staan bekend as **afloop**)

Die water wat infiltreer, sal deur porieë en nate in gesteentes deursyfer totdat dit 'n laag soliede rots bereik wat nie water deurlaat nie. Die boonste vlak van die ondergrondse water word die watertafel genoem en gesteentes wat nie water deurlaat nie, word keerbanke genoem. 'n Akwifer is 'n waterdraer/gesteente wat water absorbeer.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4208258-4
* NKC: ph114741

 |
Besoekers voor LG se stalletjie in 2010.
Die **Consumer Electronics Show (CES)** (Afrikaans: *skou vir verbruiker-elektronika*) is 'n internasionale handelskou vir inligtingstegnologie en elektroniese verbruikersware wat jaarliks in Januarie oor vier dae in Las Vegas se *Convention Center* gehou word. Die tentoonstelling is net toeganklik vir vakbesoekers en joernaliste en staan nie oop vir die breë publiek nie. Die handelskou word deur die *Consumer Electronics Association (CEA)* gereël, 'n Amerikaanse handelsorganisasie vir elektroniese verbruikersware. 

Die *CES* bied vir belangrike vervaardigers van elektroniese verbruikersware 'n geleentheid om nuwe produkte bekend te stel of innovasies aan te kondig. So is die handelskou, wat jaarliks sowat 140 000 besoekers lok, steeds 'n belangrike aanwyser vir ontwikkelings in die IT-bedryf.

Geskiedenis
-----------

Die eerste *CES* is in Junie 1967 in New York gehou. Dit het uit die *Chicago Music Show* voortgespruit wat tot op daardie tyd die belangrikste handelskou vir elektroniese verbruikersware was. Die eerste tentoonstelling met meer as 100 uitstallers het destyds 17 500 vakbesoekers gelok. Die openingstoespraak is deur die destydse voorsitter van *Motorola*, Bob Galvin, gehou.

Tussen 1978 en 1994 is die *CES* halfjaarliks gehou - in Januarie was Las Vegas die gasheerstad vir die *Winter Consumer Electronics Show (WCES)*, terwyl die *Summer Consumer Electronics Show (SCES)* in Junie in Chicago aangebied is.

Terwyl die winterskou in Las Vegas in 1995 nog 'n groot sukses was, het die somertentoonstellings in Chicago steeds minder belangstelling by uitstallers en vakbesoekers gewek. So het die organiseerders begin eksperimenteer en die handelskou elke jaar in 'n ander stad gehou. Die *CES 1995* was geskeduleer om in die *Philadelphia Convention Center* gehou te word. Maar aangesien *E3*, die eerste handelskou vir elektroniese spelletjies, op dieselfde naweek aan die Weskus gehou is, het baie uitstallers protes aangeteken. Die *CES*-somerskou in Philadelphia is derhalwe gekanselleer.

Die volgende winterskou is in Januarie 1996 weer in Las Vegas aangebied. Die somerskou, wat in dié jaar in Orlando, Florida gereël is, het egter min belangstelling by tradisionele uitstallers gelok. Daarenteen het die winterskou van 1997 in Las Vegas weer 'n groot sukses geword. Die volgende somerskou was geskeduleer om saam met die *COMDEX*-lenteskou in Atlanta, Georgia gehou te word, maar nadat slegs 'n tiental uitstallers vir die *CES*-gedeelte van die skou geregistreer het, is dit gekanselleer.

In 1998 het die handelskou na 'n nuwe jaarlikse formaat met Las Vegas as gasheerstad oorgeskakel. Vir Las Vegas is dit een van die grootste tentoonstellings wat tot 18 dae neem om opgebou, gehou en afgebou te word.

Sien ook
--------

Computex
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Antimoon(III)chloried |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | SbCl3 |
| Molêre massa | 228,11 [g/mol] |
| CAS-nommer | 10025-91-9   |
| Voorkoms | Kleurlose vastestof   |
| Reuk | onaangenaam skerp  |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=811,1(2); 942,9(2); 631,3(1) pm.   |
| Ruimtegroep | Pnma  |
| Nommer | 62 |
| Smeltpunt | 73,4 °C |
| Kookpunt | 223,5 °C |
| Digtheid | 3,14 [g/cm3]  |
| Oplosbaarheid | 987 g/100g water @ 25 °C  |
| ΔvapHɵ | 45,19 [kJ/mol] @220,3 °C   |
| ΔfusHɵ | -55,6 [J/g] @73,2 °C  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | nie-brandbaar  |
| LD50 | 525 [mg/kg] (rot; oraal) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Antimoon(III)chloried** is 'n verbinding van antimoon in sy 3+ oksidasietoestand met chloor.

Die stof is baie higroskopies en rook effens in vogtige lug. Met water vorm dit antimoonoksichloried.

Kristalstruktuur
----------------

Antimoon(III)chloried kristalliseer in 'n ortorombiese struktuur. Die struktuur is molekulêr en bevat SbCl3-molekules met 'n trigonale pirmidale vorm wat 'n spieëlvlak besit. Twee Sb-Cl bindings in 236,8(1) pm lank; die derde is korter: 234,0(2) pm. Een bindingshoek is 90,98°; die ander twee is 95,70°. 

Die antimoonatoom het intermolekulêre kontakte wat meer as 346pm lank is, maar dit is korter as die som van die vanderwaalsradiusse. Die antimoonatoom het in totaal agt buuratome.

Gebruike
--------

Dit word gebruik as 'n reagens vir die opsporing van vitamien A en verwante karotenoïede. Dit reageer met die karotenoïed om 'n blou kompleks te vorm wat deur kolorimetrie (die Carr-Price-toets) gemeet kan word. Oplossings van antimoontrichloried is vroeër gebruik om horingstompies van kalwers en bokke op te los en te verwyder.
Die **Bergrugtolbos** (*Leucadendron comosum* subsp. *comosum*) is 'n blomdraende struik en subspesie van *Leucadendron comosum*, wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en die Oos-Kaap waar dit voorkom in die Langeberg, Outenikwaberge, Kougaberge, Swartberg, Touwsberg en Rooiberg.

Die struik word tot 1.7 m hoog en vrek nadat dit gebrand het maar die sade oorleef. Die struik blom van Oktober tot November. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe wanneer die blom ryp geword het en word deur wind versprei, die sade het vlerkies. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur klein kewers bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in bergagtige gebiede in sandsteen grond op hoogtes van 600 - 1 400 m. 

In Engels staan dit as die *Common Ridge-cone conebush* bekend. Daar is ook 'n ander subspesie: *Leucadendron comosum* subsp. *homaeophyllum*.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
**Pieter Hendrik Kritzinger** (1870–1930) is gebore is op die plaas Wildemanskraal in die Port Elizabeth distrik en oorlede is in Cradock. Hy was ‘n Boere generaal en guerillamag aanvoerder tydens die Tweede Vryheidsoorlog.

Hy was die seun van Wessel Kritzinger en Magdalena Rudolph. As kind trek hy saam met sy ouers na die Ladybrand omgewing. Op die ouderdom van 17 begin hy op sy eie boer in die Rouxville distrik.

Tweede Vryheidsoorlog
---------------------

Toe die oorlog uitbreek dien hy in die Rouxville kommando van Hoof Kommandant Olivier. Hy neem deel aan die Slag van Stormberg gedurende Desember 1899. Gedurende Februarie 1900 bevind hy hom in die Bloemfontein omgewing en word later deel van generaal Christiaan de Wet se mag. Kritzinger neem vervolgens deel aan die Slagte van Sannaspos, Reddersburg en Lindley. Gedurende Augustus 1900 neem hy deel aan die aanval op Winburg waar Kommandant Olivier gevangene geneem word. Kritzinger word in sy plek aangestel.

Op bevel van generaal De Wet se instruksies val hy die Kaapkolonie binne gedurende Desember 1900 en gaan draai by Oudtshoorn. Hy het saam met Gideon Scheepers suksesvolle aanvalle diep in die Kaapkolonie teen Britse troepe geloods. Dit het Britse kommunikasie- en voorraadlyne erg ontwrig. Hy keer terug na die Vrystaat gedurende April 1901. Gedurende Mei 1901 val hy weer die Kaapkolonie binne met die doelwit om rebelle magte op die been te bring. Nadat die Britse Magte hom gesoek het keer hy terug na die Vrystaat in Augustus. Op 15 Desember 1901 val hy die Kaapkolonie weer binne maar word gewond en gevang op 16 Desember.

Bron
----

* *The War Reporter*. J.E.H. Grobler. Jonathan Ball Publishers. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
Die **vaaltolbos** (*Leucadendron conicum*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en die Oos-Kaap, waar dit voorkom in die Langeberg, Outeniekwaberge, Tsitsikammaberge, Elandsberg en Tuinroete-vlakte. Die struik word 6 m hoog en dra blomme van Oktober tot November.

'n Brand vernietig die plant, maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en word vrygelaat na 'n brand waar dit dan deur die wind versprei word. Die plant is eenslagtig en daar is manlike- en vroulike plante. Die aktiwiteite van klein torre verseker dat die plante bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in nat valleie, klowe en stroompies op hoogtes van 300-1000 m.

In Engels staan dit as die *Garden Route conebush* bekend. Die boom se FSA-nommer is 78.1.

Galery
------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* SANBI Redlist
* biodiversity explorer
* Ispotnature
* Protea Atlas
* Plants of the World Online
Die **Elim-tolbos** (*Leucadendron elimense* subsp. *elimense*) is 'n blomdraende struik en subspesie van *Leucadendron elimense*, wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom op die Elimvlakte vanaf Gansbaai tot by Bredasdorp.

Die struik word tot 1.5 m hoog en vrek nadat dit gebrand het maar die sade oorleef. Die struik blom van Julie tot September. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe twee maande nadat die blom ryp geword het. Die sade kan moontlik deur knaagdiere versamel word. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur klein insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in vlak grond op hoogtes van 10 - 170 m. 

In Engels staan dit as die *Elim conebush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* 
* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18079779
* ARKive: leucadendron-elimense
* GBIF: 7287602
* iNaturalist: 563598
* IPNI: 704784-1
* IUCN: 113167619
* NCBI: 299970
* Plant List: tro-26500682
* Tropicos: 26500682

 |
**Dahlem** is 'n stadsdeel in die administratiewe distrik Steglitz-Zehlendorf van Berlyn.

Dahlem is een van die welvarendste woongebiede in die Duitse hoofstad en het sy oorsprong in 'n middeleeuse dorp wat in die vroeë 13de eeu gestig is. Die huidige residensiële voorstad is in die suidweste van Berlyn geleë, tussen die stadsdele Zehlendorf en Steglitz, Lichterfelde-West en die bosgebied *Forst Grunewald*.

Die stadsbeeld van Dahlem word deur 'n groot aantal villa's, parke en tuine oorheers. In die laat 19de en vroeë 20ste eeu is Dahlem met die vestiging van tersiêre instellings en musea stelselmatig tot 'n soort "Duitse Oxford" ontwikkel. Die stadsdeel huisves vandag steeds 'n verskeidenheid wetenskaplike en akademiese instellings, waaronder die *Freie Universität Berlin*, een van die grootstes in Duitsland, en 'n museumkompleks wat deur die stigting *Staatliche Museen zu Berlin* bestuur word en een van die beduidendste etnologiese versamelings ter wêreld huisves.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4087308-0
* LCCN: n84083881
* NKC: ge466512
* VIAF: 141943247
* WorldCat Identities: lccn-n84083881

 |
**Robert Ludlum** (25 Mei 1927 - 12 Maart 2001) was 'n Amerikaanse skrywer van rillers en spioenasieromans. Hy was die bekendste as die skepper van Jason Bourne in die oorspronklike Bourne-romanreeks, die *Bourne Trilogy*. Daar is tussen drie- en vyfhonderdmiljoen van sy boeke gedruk. Sy boeke is in 33 tale in 40 lande gepubliseer. Voordat Ludlum begin skryf het, was hy 'n teaterakteur en -vervaardiger. Vroeg in sy skryfloopbaan het hy onder die skuilname **Jonathan Ryder** en **Michael Shepherd** gepubliseer.

Biografie
---------

Die skrywer het in New Jersey grootgeword. Na sy pa se dood stuur sy ma hom na 'n kosskool in Connecticut. Aan die Cheshire Academy maak hy kennis met teaterproduksies. Kort voor die voltooiing van sy studies aan die Wesleyan University, Middletown, trou hy in 1951 met Mary Ryducha, 'n aktrise. Robert en Mary het drie kinders.

Ludlum begin sy loopbaan as teaterakteur en -vervaardiger. Hy speel in verskillende Broadway-produksies en werk as akteur en vervaardiger mee aan sowat 200 televisieprogramme.

In 1971 verskyn sy eerste roman, *The Scarlatti Inheritance*. Vele sou volg en topverkopers word. Van die boeke is ondertussen verfilm.

Na sy dood in 2001 verskyn daar nog verskillende boeke onder sy naam. Ander skrywers werk verder aan sy boeke, onder andere Eric Van Lustbader en Gayle Lynds. Laasgenoemde werk alreeds met Ludlum saam met die "Covert-One"-reeks. Eric Van Lustbader se bekendste boek is The Bourne Legacy. Van Lustbader sit Ludlum se werk voort omtrent die karakter van Jason Bourne in die gewilde reeks.
**Kartago** (ook: *Carthago, Kartage*, van Latyn: Carthago, uit Punies:  Qart-Hadasht: *nuwe stad*) was in die eerste millennium v.C. 'n belangrike stad aan die kus van die huidige Tunisië. Die stad was die grootste teenstander van die Romeinse Republiek en is ná die Derde Puniese Oorlog in 146 v.C. volledig vernietig.

Ligging van Kartago aan die kus van Noord-Afrika langs die Middellandse See
Kartago in 1880
Nasa-Satellietbeeld van Kartago

Stigting
--------

Kartago is deur die Fenisiërs gestig en tradisioneel geld 814 v.C. as die stad se stigtingsdatum. Volgens Philo van Bublos wat in die 2de eeu ná Christus gelewe het - duisend jaar later - het hy annale van die Tyriese koning Mattan I gesien, wat sê dat hierdie koning sy troon aan sy elfjarige seun Pygmalion nagelaat het. Dit sou vir Pygmalion se suster Elissa die aanleiding gewees het om na die weste te vlug en in 814 v.C. die stad Kartago te stig. In argeologiese opgrawings is 'n hanger gevind met die name van Pygmalion en Astarte in die graf van Yada'milk en mense het aanvanklik geglo dat hy een van die oorspronkelike stigters van die stad was. Ongelukkig is daarna gevind dat Yada'milk drie eeue later gelewe het. Die vroegste tyd van die stad is argeologies sleg bekend en niks ouer as van 760 v.C. is gevind nie.

Puniese oorloë
--------------

Rome en Kartago het mekaar in drie oorloë, wat die Puniese oorloë genoem word, die stryd aangesê:

* Die Eerste Puniese oorlog 264-241 v.C.
* Die Tweede Puniese oorlog 218-201 v.C.
* Die Derde Puniese oorlog 149-146 v.C.

Die naam Punies kom van die Latynse woord *Poeni* wat Fenisiërs of Kartagers beteken. Punies is ook die naam van die Semitiese taal wat die *Poeni* gespreek het. Hierdie taal was nou verwant aan Hebreeus.

Sien ook
--------

* Melqart
Die **droëvlaktetolbos** (*Leucadendron galpinii*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit voorkom in die Riversdalvlakte vanaf De Hoop tot by die Gouritzrivier en monding. Die struik word 3.0 m hoog en dra blomme in Oktober tot November.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en word vrygelaat waar dit na die grond val en moontlik deur die wind versprei word. Die plant is eenslagtig en daar is manlike- en vroulike plant. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei hoofsaaklik in sandgrond op hoogtes van 0 - 200 m.

In Engels staan dit as die *Hairless Conebush* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18077745
* GBIF: 5638076
* GRIN: 21943
* iNaturalist: 567953
* IPNI: 704804-1
* IUCN: 113168217
* NCBI: 299978
* Plant List: tro-26500695
* Tropicos: 26500695

 |
**Peng Shuai** (Chinees: 彭帅; pinyin: Péng Shuài; Mandaryns-uitspraak: [pʰə̌ŋ ʂwâɪ]; gebore 8 Januarie 1986) is 'n voormalige Chinese professionele tennisspeler. In Februarie 2014 is sy deur die Vrouetennisvereniging (WTA) as die wêreld se nommer 1-dubbelspelspeler geplaas, wat die eerste Chinese tennisspeler geword het wat daardie ranglys in enige dissipline behaal het. Sy het in Augustus 2011 'n hoogtepunt bereik op wêreld nr. 14 van die enkelspelranglys, en het twee enkelspel- en 23 dubbelspeltitels op die WTA-toer gewen.

Peng het 'n goue medalje by die 2010 Asiatiese Spele gewen en Akgul Amanmuradova in die enkelspel-eindstryd verslaan. By die 2013 Wimbledon-kampioenskappe het Peng haar eerste *major*-titel gewen, in vroue-dubbelspel met Hsieh Su-wei. Sy het ook die vroue-dubbelspeltitel by die 2014 Franse Ope saam met Hsieh gewen. Haar beste vertoning by 'n major in enkelspel het gekom by die 2014 Amerikaanse Ope, waar sy die halfeindronde gehaal het en die derde Chinese tennisspeler in die geskiedenis geword het om 'n groot halfeindstryd te haal ná Zheng Jie en Li Na.

Peng was bekend daarvoor dat hy met twee hande aan beide kante gespeel het en baie plat geslaan het. Sy het baie top-10 en top-5 spelers verslaan, insluitend Kim Clijsters, Martina Hingis, Amélie Mauresmo, Anastasia Myskina, Elena Dementieva, Francesca Schiavone, Jelena Janković, Agnieszka Radwańska, Marion Bartoli en Vera Zvonareva.

In November 2021, in wat vermoedelik 'n gedwonge verdwyning was, het Peng uit die publiek verdwyn nadat hy 'n plasing op Weibo gemaak het. Dit het 'n saak uiteengesit waarby Zhang Gaoli, 'n afgetrede Chinese vise-premier, betrokke was, wat haar glo gedwing het om met hom seks te hê. Die nuus het wyd in China gesensor geraak. Internasionale kommer oor Peng het toegeneem, en die WTA het al sy toernooie in die land opgeskort. Peng het 'n paar beperkte openbare verskynings sedert die voorval gemaak en haar uittrede uit professionele tennis aangekondig. Alhoewel ontevrede met die saak, het die WTA aangekondig dat toernooie in 2023 na China sal terugkeer.
Die Hubble-ruimteteleskoop se foto van die puinring om Fomalhaut.
’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n oorgangskyf om ’n jong ster.
’n **Sirkumstellêre skyf** is die samepakking van gas, stof, planetesimale, asteroïdes of botsende fragmente in ’n wentelbaan om ’n ster. Om jong sterre kan dit materiaal wees waaruit planete ontstaan. Om ouer sterre is dit ’n aanduiding dat die vorming van planetesimale plaasgevind het en om witdwerge kan dit daarop dui dat planetêre materiaal die hele sterevolusie deurstaan het. Dit kan ook 'n **puinskyf** wees soos die een om Fomalhaut wat bestaan uit stof en puin. Soms ontstaan puinskywe uit botsings tussen planetesimale soos asteroïdes en komete.

Om jong sterre
--------------

*Hoofartikel: Protoplanetêre skyf*.
Volgens die model van stervorming wat tans aanvaar word, word ’n ster gevorm vanweë die swaartekragsamedrukking van kolle materie in ’n molekulêre wolk. Die saamgedrukte materiaal het ’n hoekmomentum wat lei tot die vorming van ’n gasagtige protoplanetêre skyf van digte gas en stof om die jong, roterende ster. Die roterende skyf bly die sentrale ster voed. Die akkresieskyf-fase duur ’n paar tot 10 miljoen jaar. 

Die skyf koel geleidelik af in wat bekend is as die T Tauri-ster-stadium. Klein korrels van rots en ys kan in die skyf vorm en saamgroei tot planetesimale. As die skyf groot genoeg is, kan protoplanete en eindelik planete ontstaan. ’n Ster soos die Son neem sowat 100 miljoen jaar om te vorm.

Sirkumstellêre skywe in die Sonnestelsel
----------------------------------------

* Die Asteroïdegordel is ’n versameling van klein liggame tussen die wentelbane van Mars en Jupiter. Dit is die bron van stof tussen planete.
* Die Kuiper-gordel, anderkant die wentelbaan van Neptunus.
* Die verstrooide skyf, ook anderkant Neptunus.
* Die Hills-wolk, aan die heel buitekant van die Sonnestelsel.
Die **skugtertolbos** (*Leucadendron modestum*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit voorkom op die Elimvlakte vanaf Stanford en Bredasdorp tot by Agulhas. Die struik word 60 cm hoog en dra blomme in Augustus.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en word vrygelaat na 'n brand en moontlik deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig; daar is manlike en vroulike plante wat voortplant deur die aktiwiteite van klein torre. Die plant groei hoofsaaklik op gelyk gruis of kleigrond op hoogtes van 0-165 m.

In Engels staan dit as die *Rough-leaf Conebush* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18077858
* ARKive: leucadendron-modestum
* GBIF: 5637884
* iNaturalist: 563597
* IPNI: 704860-1
* IUCN: 113169105
* NCBI: 299992
* Plant List: tro-26500728
* Tropicos: 26500728

 |
Die **gouerosettolbos**  (*Leucadendron orientale*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Oos-Kaap, waar dit op die Elandsberg voorkom vanaf Loerie tot by die Van Stadensberge. Die struik word 1.3 m hoog en dra blomme in Junie en Julie.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en twee maande vandat die vrug gevorm en ryp geword het, val dit grond toe. Die sade word deur knaagdiere versprei. Die plant is eenslagtig; daar is manlike en vroulike plante wat voortplant deur die aktiwiteite van klein torre. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteengrond op hoogtes van 150-850 m.

In Engels staan dit as die *Van Staden's Conebush* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18077665
* GBIF: 5637838
* iNaturalist: 589079
* IPNI: 704873-1
* IUCN: 113169889
* NCBI: 1482581
* Plant List: tro-26500736
* Tropicos: 26500736

 |
Die **Riviertolbos** (*Leucadendron salicifolium*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom vanaf Porterville tot by Kogelberg en Langeberg.

Die struik word 3 m hoog en blom vanaf Julie tot September. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe na 'n brand en word moontlik deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur die wind bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in riviere en syferwater op hoogtes van 0 - 1 000 m. 

In Engels staan dit as die *Common stream conebush* bekend. Die boom se FSA-nommer is 82.1.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15584115
* GBIF: 5637619
* GRIN: 454958
* iNaturalist: 568583
* IPNI: 704926-1
* IUCN: 113170566
* NCBI: 300001
* Plant List: tro-26500754
* Tropicos: 26500754

 |