recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
’n **Nisba** (Arabies: نسبة, *nisbah*, "attribuut") in Arabiese name is ’n byvoeglike naamwoord wat ’n persoon se plek van oorsprong, stamverband of herkoms aandui. Dit word aan die einde van die naam gebruik en eindig gewoonlik in die agtervoegsel *-ijj(ah)*. Die term is ook in tale soos Turks, Persies en Oerdoe oorgeneem.

Die praktyk word ook vir Iranse en Suid-Asiatiese name gebruik. In sommige gevalle het dit ’n van geword.

Oorspronklike gebruik
---------------------

*Nisba* verwys na die plasing van ’n agtervoegsel by ’n naam: *-ijj* vir manlike en *-ijjah* vir vroulike name. Daardeur word van ’n woord ’n byvoeglike naamwoord gemaak. Die woord *‘Arabijj* (عربي) beteken byvoorbeeld "Arabies". Nisbavorme is opsioneel, maar baie algemeen in Arabiese name.

Arabiese name sluit gewoonlik nie vanne in nie, maar wel ’n patroniem (*nasab*), waar die persoon se naam deur dié van sy pa gevolg word. Dit word gewoonlik verbind deur *ibn* of *bin* ("seun"). Patronieme kan lank wees, want dit kan die name van alle bekende voorvaders insluit. As ’n naam net aan een of twee voorvaders verbind word, kan dit met iemand anders se naam verwar word en daarom kan ’n bykomende spesifiseerder, ’n *nisba*, agteraan gevoeg word. Dit word gewoonlik voorafgegaan deur *al* ("die") en kan byna by enigiets gevoeg word:

* Plekke – Al-Almani, van Duitsland; Al-Amriki, van Amerika; Al Baghdadi, van Bagdad; Al Masri, van Egipte; Al-Tikriti, van die stad Tikrit; Al Toerki, van Turkye; al-Nisaboeri of al-Naisaboeri, van Nishapur, Iran

* Clans of families – Al Tamimi, van die clan Bani Tamim; al-Saoed, van die Huis van Saoed

* Mense – Al Maliki, verwant aan Malik al-Asjtar; Al Farouqi, verwant aan Farooq die Grote

* Godsdiens – al-Majoesi, met *majoes*, bedoelende ’n Zoroastris

* Meervoudig – al-Qarsji al-Dimasjqi, van die clan Qoeraisj en van Damaskus; al-Tamimi al-Sjafi`i al-Baghdadi, van die clan Bani Tamim, van die stad Bagdad en ’n volgeling van Mohammed ibn Idris asj-Sjafi`i.

Bronne
------

\* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Die Unie van Utrecht
Die Verdrag van Utrecht
Die **Unie van Utrecht** is 'n ooreenkoms wat onderteken is op 23 Januarie 1579 tussen 'n aantal Nederlandse geweste. Die hoofsaak van die ooreenkoms was dat die lede hulle sou beywer om die Spanjaarde uit hulle grondgebied te verdryf. Daarnaas is 'n aantal staatkundige sake ook gereël op die gebiede van byvoorbeeld verdediging, belastings en godsdiens. Hierdie ooreenkoms sou ook gesien kon word as 'n eerste weergawe van 'n latere grondwet. Omdat hierdie unie 'n aanvulling was van die 'Gererale Unie' van 1576 (die Bevrediging van Gent, word ook gepraat die **Nadere Unie**.

Die oorspronklike geweste wat die ooreenkoms onderteken het, was Holland, Zeeland, Utrecht, Gelre en die Groningse Ommelanden. Later daardie jaar het die geweste Overijssel, Landschap Drenthe en Heerlijkheid Friesland en die stede Groningen, Venlo, Antwerpen, Breda, Brussel, Brugge, Lier, Ieper, Doornik en Valencijn ook by die Unie aangesluit. Die Brabantse stede 's-Hertogenbosch en Leuven het nie by die Unie van Utrecht aangesluit nie, omdat hulle nog in Spaanse hande was.

Die Unie van Utrecht is onderteken in die kappitelsaal van die Dom van Utrecht, tans die aula van die Universiteit Utrecht.

Die Unie van Utrecht word deur baie gesien as die begin van Nederlande as een nasie. Dit klop nie heeltemal nie. Daar kan wel gesê word dat die Unie van Utrecht die grondslag gelê het vir die Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wat enkele jare later gevorm sou word, maar hierdie sewe staatjies-in-'n-staat het eers 'n eenheidsstaat geword in die tyd van die Bataafse Republiek twee eeue later.

Die Unie van Utrecht was 'n verbond van die Noordelike Nederlande binne die Pacificatie van Gent, as reaksie op die Unie van Atrecht wat enkele weke vantevore gevorm is.

Deur die Unie van Utrecht is onder andere die volgende ooreengekom:

* na buite sou die lede van die nuwe unie funksioneer asof hulle 'n eenheid was, maar in die binneland het elke gewes hulle eie outonomie behou;
* 'n gemeenskaplike leër het tot stand gekom;
* die geweste sou mekaar bystaan in die stryd teen gemeenskaplike vyande;
* die koste vir die verdediging van die grensstede sou gesamentlik deur alle geweste gedra word - hiervoor is 'n spesiale belasting ingestel;
* stede was verplig om die garnisoen te herberg, sou dit nodig wees - die geweste sou die koste gesamentlik dra;
* persoonlike godsdiens is in Holland en Seeland ingestel. Die ander stede en geweste het vryheid gehad om 'n eie beleid op die gebied van godsdiens in te stel. Katolieke stede en geweste is uitgesluit van deelname aan die Unie.
* 'n Besluit moes eenparig en deur die meerderheid geneem word.

Die teks van die verdrag van die Unie van Utrecht is hier beskikbaar. (In 16de-eeuse Nederlands).
Uniegebou in Pretoria, omtrent 1925.
Uniegebou in Pretoria, omtrent 2004.
Uniegebou se tuine
Die **Uniegebou** (Engels: *Union Buildings*) is geleë op Meintjieskop, die hoogste punt in Pretoria, in die noorde van die voorstad Arcadia. Sedert sy voltooiing dien dit as die amptelike setel van die Suid-Afrikaanse regering. Dit bevat ook die kantoor van die President van Suid-Afrika. Dit word waarskynlik die beste onthou as die plek waar Suid-Afrika se eerste demokraties-verkose president, Nelson Mandela, in Mei 1994 ingehuldig is. Terwyl die gebou self nie toeganklik is vir die publiek nie, staan die buiteterras en tuine oop vir besoekers en bied 'n unieke uitsig oor die Jakarandastad.

Die gebou, wat uit ligte sandsteen gebou is, is ontwerp deur die argitek sir Herbert Baker in die Engelse monumentstyl. Dit is 275 m lank en in die vorm van 'n halfmaan gebou. Die twee sye verteenwoordig die Afrikaner- en Engelse dele van die destydse blanke bevolking.

Die hoeksteen is in November 1910 gelê, kort nadat die Unie van Suid-Afrika – waarna die geboue genoem is – gevorm is. Die bouery het 1 265 werkers langer as drie jaar besig gehou, en is in 1913 voltooi teen 'n totale koste van £1 310 640 vir die gebou en £350 000 vir die terrein. Die Uniegebou is 'n Suid-Afrikaanse Erfenisterrein.

Ook van belang is die tuine wat die geboue omring, bestaande uit slegs inheemse plante, en die amfiteater met 9 000 sitplekke.

Klokkespel
----------

Die lui van die klokke by die Uniegebou is identies aan dié klokkespel van *Big Ben* in Londen. Jare gelede het die SAUK hul nuusbulletins begin met hierdie klokkespel. Die klokke en horlosie van die Uniegebou het in 2014 weens ’n meganiese fout opgehou werk.

Fotogalery
----------

* Pretoria gesien vanaf die UniegebouPretoria gesien vanaf die Uniegebou
* Die oostelike vleuel van die Uniegebou verteenwoordig die Engelse bevolking van Suid-AfrikaDie oostelike vleuel van die Uniegebou verteenwoordig die Engelse bevolking van Suid-Afrika
* Die westelike vleuel van die Uniegebou verteenwoordig die Afrikaanse bevolking van Suid-AfrikaDie westelike vleuel van die Uniegebou verteenwoordig die Afrikaanse bevolking van Suid-Afrika
* Monument van die Suid-Afrikaanse Polisiediens by die UniegebouMonument van die Suid-Afrikaanse Polisiediens by die Uniegebou
* Historiese vlootkanon buite die geboueHistoriese vlootkanon buite die geboue
* Beeld van Nelson Mandela by die Uniegebou Beeld van Nelson Mandela by die Uniegebou

Sien ook
--------

* Mahlamba Ndlopfu
* Tuynhuys
Die **Union List of Artist Names** (**ULAN**) is ’n gratis aanlyn databasis van die Getty-navorsingsinstituut wat teen 2018 meer as 300 000 kunstenaars en meer as 720 000 name vir hulle bevat het, sowel as ander inligting oor kunstenaars. Name in ULAN kan ’n voornaam insluit saam met ’n skuilnaam, ander spellings, name in verskeie tale en name wat mettertyd verander het (soos getroudes se van). Een van die gegewe name word aangedui as die verkose een.

Hoewel dit as ’n lys vertoon word, is die ULAN soos ’n tesourus gestruktureer en voldoen dit aan standaarde vir tesourusse.

Die fokus van elke ULAN-rekord is ’n kunstenaar. In die databasis word elke kunstenaarsrekord deur ’n unieke nommer geïdentifiseer. Die kunstenaar se nasionaliteit word aangedui, asook ’n geboorte- en sterfteplek (indien bekend). Gekoppel aan elke rekord is name, verwante kunstenaars, bronne vir die data en notas. Kunstenaars van die oudheid tot die hede word gedek, en die dekking is wêreldwyd.

Kunstenaars is óf individue óf groepe individue wat saamwerk. Die kunstenaars is meestal skeppers wat betrokke is in konsepbeplanning of produksie in die visuele kunste en argitektuur – maar gewoonlik nie akteurs, dansers en ander uitvoerende kunstenaars nie.
Eleanor Roosevelt, vrou van die destydse president van die VSA, Franklin D. Roosevelt, met die Spaanse weergawe van die Universele Verklaring van Menseregte
Die **Universele Verklaring van Menseregte** (**UVMR**) is 'n verklaring deur die Algemene vergadering van die Verenigde Nasies ( A/RES/217, 10 Desember 1948) in die Palais de Chaillot in Parys, Frankryk aangeneem en is veronderstel om die organisasie se siening oor menseregte uiteen te sit. John Peters Humphrey van Kanada was die hoofopsteller en is bygestaan deur Eleanor Roosevelt van die Verenigde State, René Cassin van Frankryk en P. C. Chang van China, onder andere. 

48 state uit 58 het dit aanvaar. Geen state het daar teen gestem nie, en slegs agt het hulle weerhou. Onder andere, Suid-Afrika in die apartheidsera ontken die reg van gelykheid ten spyte van geboorte of ras. Die teks is geïnspireer deur die Franse Verklaring van Mense en burgerregte van 1789.

Al is dit nie 'n wettig bindende dokument nie, het dit gedien as grondslag vir die oorspronklike twee wettig bindende VN handveste van menseregte, die Internasionale Handves van Burgerlike en Politieke Regte en die Internasionale Handves van Ekonomiese, Maatskaplike en Kulturele Regte. Dit word nog algemeen deur akademici, voorstanders en grondwetlike howe aangehaal. Internasionale regskenners debatteer dikwels oor watter voorsienings internasionale gewoontereg verteenwoordig. Menings verskil baie oor hierdie onderwerp en wissel tussen 'n geringe gedeelte daarvan tot die verklaring in sy geheel.

Die *Guinness Book of Records* beskryf die UVMR as die *mees vertaalde dokument* in die wêreld, en met ingang 2004 is dit in 321 tale en dialekte vertaal. Daar bestaan egter ander werke wat meer vertaal is, soos byvoorbeeld die Bybel, wat volgens die *Guinness Book of Records* in 2233 tale en dialekte vertaal is.

Eleanor Roosevelt het na die Universele Verklaring van Menseregte verwys as *die Magna Carta vir die ganse mensdom*.

Notas
-----

* Sien Aanhaling oor vertaling van die UVMR onder Arts and Media - Books & Magazines by die Guinness World Records webwerf,  Verkry op 13 September, 2005.
* Sien Aanhaling oor Bybelvertaling onder Arts and Media - Books & Magazines by die Guinness World Records webwerf,  Verkry op 13 September, 2005.

Sien ook
--------

* Magna Carta, Engeland, 1215
* Engelse Verklaring van Regte, 1689
* Virginia Verklaring van Regte, Junie, 1776
* Verenigde State Verklaring van Regte, in 1789 voltooi, in 1791goedgekeur
**Nisa**, ook **Mitradatkirt** genoem, was 'n antieke stad in die Partiese Ryk. Dit is geleë naby die hedendaagse Asjchabat, Turkmenistan, 18 km wes van die middestad. Nisa word deur sommige beskryf as die eerste hoofstad van die Partiese of Arsakidiese Ryk. Daar word tradisioneel aangeneem dit is deur Arsakes I (bewind: omstreeks 250-211 v.C.) laat bou en dat dit die koninklike woonplek van die Partiese konings was, hoewel nooit vasgestel is of die fort by Nisa 'n koninklike woning of mausoleum was nie.

In 2007 is die fort tot 'n Unesco-wêrelderfenisgebied verklaar.

Geskiedenis
-----------

Nisa was 'n groot stad in die Partiese Ryk. Dit is later deur Mitridates I van Partië (bewind: omstreeks 171-138 v.C.) hernoem tot Mitradatkirt (Parties: 𐭌𐭕𐭓𐭃𐭕𐭊𐭓𐭕, "fort van Mitradates").

Die streek was bekend vir sy vinnige en mooi perde. Dit is in die 1ste dekade v.C. heeltemal deur 'n aardbewing verwoes.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 37°58′0″N 58°11′42″O﻿ / ﻿37.96667°N 58.19500°O﻿ / 37.96667; 58.19500

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4075412-1
* NKC: ge173994

 |
Sir Leander Starr Jameson.
Sir Thomas Smartt, tweede en laaste leier van die Unionisteparty van 1912 tot November 1920.
Die **Unionisteparty** (1910 tot 1921) was 'n pro-Britse party en die Amptelike Opposisie na afloop van die eerste (15 September 1910) en tweede (20 Oktober 1915) Volksraadsverkiesings ná Uniewording in Suid-Afrika. In die laaste verkiesing waaraan die party deelgeneem het, op 20 Maart 1920, het die party die derde meeste setels naas die Suid-Afrikaanse Party en die Nasionale Party verower.

Ontstaan
--------

Die party is op 31 Mei 1910 gestig met sir Leander Starr Jameson van die Kaapkolonie as eerste leier. Hy is in April 1912 opgevolg deur sir Thomas Smartt, ook van die Kaapkolonie. Die ander vooraanstaande figure in die stigting, was onder andere sir James Percy Fitzpatrick, sir George Ferrar en sir Lionel Phillips (aldrie Transvaalse leiers). Dit was die opvolger van die Progressive Party in sowel die Transvaal as in die Kaapkolonie.

Beleid
------

Die doel van die stigting was om die beweging ten gunste van die unifikasie van die Suid-Afrikaanse kolonies te bevorder. As sulks was die party anti-republikeins en pro-imperialisties en 'n voorstander van Britse Ryksbelange. Die party was ook gekant teen Indiër-immigrasie na die Unie en het die verbetering van die werksomstandighede van die blouboortjie-werkers voorgestaan.

Ontbinding
----------

In die verkiesing op 20 Maart 1920 het sowel die Unioniste as die Suid-Afrikaanse Party groot verliese ten gunste van die Nasionale Party en die Arbeidersparty gely. Die Unioniste het 15 kiesafdelings afgestaan en net 25 verower, terwyl die S.A.P. 13 afgestaan het en net 41 uit die totaal van 134 verower het. Die N.P. en Arbeiders het onderskeidelik 44 en 21 kiesafdelings gewen.

Gedurende die Parlementsitting van 1920 bly die eerste minister, genl. Jan Christian Smuts slegs met behulp van die Unioniste en die wisselvallige steun van onafhanklikes en die Arbeiders staande. Smuts het geen keuse gehad nie, buiten as om met die Unioniste saam te werk. Die partye het altyd min of meer dieselfde standpunte gehuldig, hoewel die Unioniste meer klem op pro-Britse beginsels en die belange die van handelsektor geplaas het.

In November 1920 smelt die Unionisteparty met die S.A.P. saam onder die naam van laasgenoemde. Smartt en twee ander Unioniste kry poste in die Smuts-kabinet. Die eerste minister het toe die selfvertroue gehad om 'n nuwe verkiesing af te kondig waarin die S.A.P. 79 kiesafdelings wen teenoor die 45 van die N.P.. Nege Arbeiders en een onafhanklike het ook die paal gehaal.

Bronne
------

* Scannell, J.P. 1965. Afrikaanse Kernensiklopedie. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
* Rosenthal, Eric. 1978. *Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited.
* Potgieter, D.J. (ed.) 1974. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Mostert, J.P.C. 1986. *Politieke Partye in Suid-Afrika*. Bloemfontein Instituut vir Eietydse Geskiedenis, U.O.V.S.
* Van der Spuy, D.C. (hoofred.) 1975. *Amptelike Jaarboek van die Republiek van Suid-Afrika*. Pretoria: Departement van Inligting.
***An-Najm*** (Arabies: النجم, "**Die Ster**") is die 53ste soera, of hoofstuk, van die Koran. Dit bevat 62 ajat, of verse, en is vermoedelik in Mekka aan Mohammed geopenbaar. Die soera se naam kom uit vers 1.

Opsomming
---------

Die hoofstuk begin met 'n eed deur God by elke ster wat oor die horison sak en verdwyn, dat Mohammed inderdaad God se boodskapper is. Dit bevestig die goddelike bron van die Profeet se boodskap en verwys na sy opstyging na die hemel tydens die Nagreis. Die soera ontken die bewerings van die ongelowiges oor die godinne en engele (vanaf vers 19), en noem verskeie waarhede oor God se mag. Dit eindig met 'n waarskuwing oor die oordeelsdag.

Die soera is die eerste een wat van Moslems vereis om te prostreer (kniel) wanneer dit geresiteer word, volgens 'n aantal hadits. Die soera beweer dat toe Mohammed dit die eerste in Mekka vertel het, alle Moslems en nie-Moslems (buiten een man) voor God geprostreer het vanweë die effek wat die woorde op hulle gehad het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Vorige soera:**At-Tur** | **Die Koran** | Volgende soera:**Al-'Kamar** |
| Soera An-Najm |
| 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb16558065d (data)
* GND: 4227889-2
* LCCN: n95038457
* SUDOC: 198023383
* TDVİA: necm-suresi
* VIAF: 183929626
* WorldCat Identities (via VIAF): 183929626

 |
Die **Bybelgenootskap van Suid-Afrika** is 'n maatskappy sonder winsoogmerk wat homself te doel stel om bekostigbare Bybels aan alle Suid-Afrikaners, in hulle eie taal en in geskikte formate beskikbaar te stel. Die genootskap is 'n volle lid van die Wêreldbond van Bybelgenootskappe, 'n wêreldwye netwerk wat in meer as 240 lande en gebiede werksaam is. Hulle hoofkantoor is in Bellville, met vyf streekkantore in Kaapstad, Bloemfontein, Durban, Kempton Park en Port Elizabeth. Hulle publikasieprogram word deur geldinsameling befonds en sluit die vertaling, produksie en verspreiding van Bybels in.

Geskiedenis
-----------

Op 23 Augustus 1820 vind die stigtingsvergadering van die *South African Bible Society*, 'n hulpvereniging van die Britse en Buitelandse Bybelgenootskap, in die destydse *Government House* (Tuynhuys) onder voorsitterskap van die waarnemende Goewerneur, Sir Rufane Donkin, plaas. Hulle aanvanklike doel was om Bybel vir die inwoners van die Kaap beskikbaar te stel.

Hierdie klein hulpvereniging het gegroei tot wat ons vandag ken as die Bybelgenootskap van Suid-Afrika, 'n ten volle outonome organisasie wat funksioneer as 'n maatskappy sonder winsoogmerk. Die Bybelgenootskap met sy hoofkantoor in Bellville, is landswyd in 11 streke verdeel. Die verskillende kerkgenootskappe is lede van die Bybelgenootskap. Kerke benoem verteenwoordigers op die verskillende streekkomitees. Die hoogste gesagsliggaam is 'n Raad van Direkteure bestaande uit agt lede.

Vandag is die Bybelgenootskap verantwoordelik vir die vertaling van die Bybel in al die tale van Suid-Afrika. Daar word dikwels na Bybelvertaling is die hart van Bybelgenootskapwerk verwys. Reeds van die begin van Bybelvertaling in Suid-Afrika was die Bybelgenootskap betrokke. Die heel eerste volledige Bybelboek wat in 'n Suid-Afrikaanse taal verskyn het, was die Evangelie volgens Lukas wat deur Robert Moffat in Tswana vertaal is en in 1830 in Kaapstad gedruk is. Die Bybelgenootskap het die papier daarvoor verskaf en ongeveer R100 bygedra tot die drukkoste. In 1857 verskyn die Tswana Bybel, die eerste volledige Bybel in 'n Suid-Afrikaanse taal. Vandag is die Bybel beskikbaar in al die land se 11 amptelike tale.

Bron
----

* Smit, ds. A.P. 1970. *God het laat groei*. Kaapstad: Bybelgenootskap van Suid-Afrika.

Sien ook
--------

* Ds. H.P.M. Steyn
*Vir die artikel oor geraamtes, sien skelet.*
Piktogram wat Skeleton aandui
Canfield duik met sy kop eerste op sy slee af
'n Skeleton-jaer in volle vaart
**Skeleton** is 'n wintersport wat op 'n ysbaan beoefen word. Die deelnemers lê met hul mâe op 'n klein slee terwyl hulle kop eerste teen 'n baan afjaag. Dit is 'n gevaarlike sport waartydens die deelnemers 'n spoed van 140 kilometer per uur (87 myl per uur) kan bereik. Dit word sedert 2002 tydens die Olimpiese Winterspele aangebied, maar is ook tydens die Spele van 1928 en 1948 beoefen.

'n Bobsleebaan word meestal vir die beoefening van die sport ingespan. Spesiale spykerskoene word gedra sodat deelnemers nie tydens die aanloop val nie. Daarna word daar kop eerste op die slee geduik. Ligte skouer-, liggaam-, en kopbewegings word gebruik om die slee om die draaie en kinkels te stuur. Die sport vereis blitsvinnige reflekse en uiterste konsentrasie. Teen die einde moet die deelnemer sy liggaamsgewig verskuif en sy spykerskoene gebruik om te stop. Elke deelnemers kry vier beurte, waarna sy tye bymekaargetel en met die ander mededingers s'n vergelyk word.

Geskiedenis
-----------

Skeleton is die oudste bekende sleesport. Dit is reeds in 1884 in Sankt Moritz (in Switserland) as sport ingevoer. Vir 'n lang tyd is die sport slegs in dié stad op die *Cresta Run* (die enigste natuurlike skeletonbaan ter wêreld) beoefen. Toe die Olimpiese Winterspele in Sankt Moritz gehou is (in 1928 en 1948) is skeleton as 'n Olimpiese sport erken. By die Olimpiese Winterspele van 2002 in Salt Lake City is die sport weer vir die eerste keer na 'n lang tyd op die Olimpiese program geplaas. Dit was ook die eerste keer dat vroue begin deelneem het.

Die naam 'skeleton' is van die kaal skeletagtige slee wat oorspronklik gebruik is ontleen, wat mense blykbaar aan 'n geraamte laat dink het.

Internasionale wedstryde
------------------------

Skeleton en bobslee word deur FIBT (*Fédération Internationale de Bobsleigh et de Tobogganing*) gereguleer. FIBT organiseer die volgende internasionale wedstryde:

* Skeleton op die Olimpiese Winterspele
* Skeleton-wêreldkampioenskap
* Skeleton-wêreldbeker
* Europese skeleton-kampioenskappe
Sir **Peter Alexander baron von Ustinov** (Londen, Verenigde Koninkryk; 16 April 1921 – Genève Switserland; 29 Maart 2004) was 'n Britse akteur, skrywer en dramatikus.

Biografie
---------

Peter Ustinov
as *Nero* in *Quo Vadis* (1951)
in *The Sundowners* (1960)
Ustinov is gebore as kind van 'n Russies-Duitse vader en 'n Franse moeder. Hy begin sy studies by die *Westminster School* (1934-1937) en studeer daarna by die *London Theatre Studio* (1937-1939) 

Hy maak sy debuut as toneelspeler in 1938 en maak gou naam as 'n akteur. Na sy militêre diens gedurende die Tweede Wêreldoorlog brei hy sy werksaamhede verder uit en begin skryf; sy eerste sukses op hierdie gebied kom in 1951 met *The Love of Four Colonels*. Sy loopbaan as dramatikus verloop parallel met sy akteurswerk -- sy bekendste werk was *Romanoff and Juliet* in 1956. 

Van sy bekendste filmrolle sluit in *Captain Vere* in *Billy Budd* (1962), *Lentulus Batiatus* in *Spartacus* (1960); hy vertolk ook die rol van Hercule Poirot, "master detective", in die gelyknamige filmreeks (6 rolprente) gebaseer op die boeke van Agatha Christie. Die eerste hiervan is *Death on the Nile* (1978). Sy outobiografie *Dear Me* in 1977 is ook goed ontvang.

Daarnaas doen Ustinov ook "stemme". Hy is die stem van *Prins Johnn* in die Walt Disney-film  Robin Hood. Hy is ook ingespan as stem vir Doctor Snuggles.

Gedurende sy loopbaan kry hy twee Oscars vir beste manlike byrol, een in 1961 vir sy rol in *Spartacus* en een vier jaar later vir sy rol in *Topkapi*. Hy word ook twee keer genomineer vir die byrol van Keiser Nero in *Quo Vadis* en vir die draaiboek van die film Hot Milions in 1968. 

Miklós Rózsa, 'n komponis en vriend, het sy *String Quartet no 1, Op. 22* (1950) aan Ustinov opgedra.

Ustinov praat vloeiend Engels, Frans, Duits, Italiaans, Russies en Spaans. Daarnaas kon hy ook Turks en moderne Grieks praat. Hy het selfs enkele Nederlandse woorde gebruik met verskynings op Nederlandse televisie.

Hy word in 1990 deur Koningin Elizabeth II tot ridder geslaan.

In 2002 gaan Sir Peter Ustinov op 'n UNICEF-missie na Berlyn om vir die eerste keer na die sirkel van verenigde vriendskapsbere (*United Buddy Bears*) te kyk. Die vriendskapsbere is 'n simbool vir 'n vreedsamer wêreld tussen nasies, kulture en gelowe. Hy was vasbeslote om te verseker dat Irak ook verteenwoordig sou word in hierdie sirkel van sowat 140 lande. In 2003 open hy (as die beskermheer) die tweede uitstalling van vriendskapsbere in Berlyn.
Brokstukke van erdeware wat as stemlotjies gebruik is. Die genomineerde persone is Perikles, Kimon en Aristides, elk met sy patroniem (van bo na onder).
**Skerwegerig**, ook bekend as **ostrasisme** (Grieks: **Εξωστρακισμός**, *exo (uit)-ostrakismos*) was 'n prosedure van die Atheense demokrasie waarin enige landsburger uit die stadstaat Athene verban kon word vir tien jaar. Terwyl daar by sekere gevalle duidelik publieke gramskap jeens die slagoffer geheers het, is skerwegerig ook as voorsorgmaatreël gebruik. Dit is aangewend om groot konfrontasies te ontlont tussen wedywerende politici (deur een van hulle van die toneel te verwyder), of vir verbanning van 'n potensieële tiran. 

Sodoende is iemand wat as 'n bedreiging vir die staat beskou is geneutraliseer. Van deurslaggewende belang is dat daar geen verband tussen skerwegerig en regsgerig was nie. Daar was geen aanklag of verdediging nie, en die verbanning was nie 'n daadwerklike strafmaatreël nie; dit was bloot 'n bevel van die Atheense bevolking dat een van hul getal vir tien jaar afwesig moes wees.

Die maatreël moet onderskei word van die moderne gebruik van die terme "ostraseer" of "ostrakeer", wat oor die algemeen verwys na informele uitsluitingswyses van 'n groep deur vermyding. 'n Sosiaal antropologiese voorbeeld van skerwegerig is die voor-koloniale Australiese aboriginale sosiale ekspulsie van stamlede, wat soms selfs tot die dood gelei het.
UML logo

Unified Modeling Language
-------------------------

UML is 'n afkorting vir Unified Modeling Language. Dit is 'n modelmatige taal wat deur Grady Booch, James Rumbaugh en Ivar Jacobson ontwerp was, om objek-georiënteerde analises en ontwerpe vir 'n informasiesisteem te kan maak. Vanaf 1997 bestaan daar 'n standaard vir UML. Kenmerkend is dat UML modelle 'n grafiese weergawe is van bepaalde aspekte van die informasiesisteem.

Algemeen
--------

Dat die taal as standaard breed aanvaar word, is te sien aan die feit dat dit in die jare negentig van die twintigste eeu daar 'n UML-konsortium was, opgerig met as deelnemers o.a. die volgende bekende organisasies: DEC, Microsoft, Oracle, HP en Texas Instruments. Die konsortium is die Object Management Group (OMG) en het die standaard vir UML vasgelê.

Met UML kan mens ondermeer beskrywinge maak van statistiese verskynsels, ook kan 'n mens dinamiese prosesse beskryf. Dit dien veral as 'n veelsydige instrument wat in verskillende fases van die sisteembou toegepas kan word. Een van die kragtige aspekte van UML is dat, op 'n relatiewe eenvoudige manier, meta-beskrywinge gemaak kan word.

Teenstrydig oor wat daarvan gedink word, is UML self geen metode nie, maar 'n notasiewyse wat by verkillende metodes gebruik kan word. 'n Metode wat gebruik maak van UML is die RUP (Rational Unified Proces).

Object Constraint Language (OCL) is 'n tekstuele taal waarmee in UML, diverse randvoorwaardes, toestande en beperkinge aangedui kan word.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb131836959 (data)
* GND: 4469781-8
* LCCN: sh97003561

 |
| **Mariënbad****Mariánské Lázně**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Tsjeggië |
|  **Historiese streek** |  Boheme |
|  **Kraj (gewes)** |  Karlovarský kraj |
|  **Okres (distrik)** | Cheb |
|  **Koördinate** | 49°57′53″N 12°42′4″O﻿ / ﻿49.96472°N 12.70111°O﻿ / 49.96472; 12.70111 |
|  **Stigting** | 14de eeu |
|  **Stadstatus** | 1865 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 51,81 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 578 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2017) | 13 042 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 251,7/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | - |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | - |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | - |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | - |
|  **Burgemeester (*starosta*)** | Petr Třešňák |
|  **Amptelike Webwerf** | *www.marianskelazne.cz/* |

**Mariënbad** (Duits: *Marienbad*; Tsjeggies: *Mariánské Lázně*, [ˈmarɪˌaːnskɛː ˈlaːzɲɛ]) is 'n stad en hersteloord in Wes-Boheme, Tsjeggië, met 'n bevolking van sowat 13 000. Administratief behoort dit tot die distrik Cheb (*Okres Cheb*) in die Karlovy Vary-streek (*Karlovarský kraj*). Saam met twee ander hersteloorde en badplase, Karlovy Vary (*Karlsbad*) en Františkovy Lázně (*Franzensbad*), vorm Mariënbad die hartland van die sogenaamde Wes-Boheemse Driehoek van Mineraal- en Warmbaddens. In sy bloeitydperk het die genesende krag van Mariënbad se mineraalbaddens bekende persoonlikhede soos konings, adellikes, kunstenaars en wetenskaplikes gelok.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *Ek het besoeke gebring aan die hele Indië, Ceylon, alle warmbaddens in Europa, maar nêrens het die buitengewoon mooi natuur my hart só geraak soos hier in Mariënbad.- **Edward VII, koning van Engeland (1841–1910)***  |  |

In 2021 is Mariënbad deur Unesco as wêrelderfenisgebied onder die sambreelterm "Historiese spa's van Europa" gelys, saam met Františkovy Lázně en Karlovy Vary (albei Tsjeggië); Spa (België); Baden bei Wien (Oostenryk); Bad Ems, Baden-Baden en Bad Kissingen (Duitsland); Vichy (Frankryk); Montecatini Terme (Italië); en Bath (Verenigde Koninkryk).

Geografie
---------

Mariënbad is op 578 m bo seevlak in die dig beboste Keiserwoud-bergreeks (Duits: Kaiserwald, Tsjeggies: *Slavkovský Les*) geleë. Danksy sy ligging in 'n vallei van 'n klein rivier, die Úšovický potok, het dit 'n gematigde klimaat. Noord van die stad het die Mariënbaddam ontstaan wat die omgewing van drinkwater voorsien.
Die **Buro vir Staatsveiligheid** was ’n Suid-Afrikaanse staatsdepartement wat in 1969 ingestel is ten opsigte van aangeleenthede wat op die veiligheid van die staat betrekking gehad het. Dit is in 1980 vervang deur die Nasionale Intelligensiediens (NI).

Lt.genl Hendrik van den Bergh het in Augustus 1968 toestemming by John Vorster en P.W. Botha verkry vir stigting van ’n oorhoofse intelligensieliggaam. Die Buro is met die funksies belas om (1) alle aangeleenthede wat die veiligheid van die staat raak te ondersoek, die inligting wat ingewin is te korreleer en te evalueer en om die regering, belanghebbende staatsdepartemente en ander instansies, waar nodig daaromtrent in te lig en te adviseer; en (2) sodanige ander funksies en verantwoordelikhede as wat van tyd tot tyd bepaal mag word, uit te oefen. Die Staatspresident het dit goedgekeur dat die administrasie van die buro aan die Eerste Minister opgedra word. Die departementele hoof daarvan was die veiligheidsraadgewer van die Eerste Minister, te wete Hendrik van den Bergh.

Die organisasie is in Mei 1969 bekendgestel, en was gou by die media as B.O.S.S. bekend. Kommer oor die organisasie se wye mandaat en volmag is gou uitgespreek, aangesien dit ’n gesentraliseerde liggaam was wat intelligensie-insameling vir beide die polisie en weermag sou behartig.

Die Buro het onder meer berug geword vir die betrokkenheid by die Inligtingsdebakel, toe Suid-Afrikaanse regeringsfondse aangewend is vir die stigting van 'n Engelstalige pro-Nasionale Party koerant, *The Citizen.* Hierdie debakel was die hoofrede vir die Buro se vervanging in 1980.

Sien ook
--------

* Burgerlike Samewerkingsburo
* Staatsveiligheidsraad
Burt Bacharach in 1972.
**Burt Freeman Bacharach** (/ˈbækəræk/ BAK-ə-rak; 12 Mei 1928 – 8 Februarie 2023) was 'n Amerikaanse komponis, liedjieskrywer, mudiekvervaardiger en pianis wat honderde popliedjies van die laat 1950's tot die 1980's gekomponeer het, baie in samewerking met die liriekskrywer Hal David. 'n Sesmalige Grammy-toekenning-wenner en driemalige Oscar-wenner, is Bacharach se liedjies is deur meer as 1 000 verskillende kunstenaars opgeneem. Vanaf 2014 het hy 73 Amerikaanse en 52 Britse Top 40-treffers geskryf. Hy was een van die belangrikste komponiste van 20ste-eeuse populêre musiek.

Sy musiek word gekenmerk deur ongewone akkoordprogressies, beïnvloed deur sy agtergrond in jazzharmonie, en ongewone keuses van instrumente vir klein orkeste. Die meeste van Bacharach en David se treffers is spesifiek geskryf vir en uitgevoer deur Dionne Warwick, maar vroeëre assosiasies (van 1957 tot 1963) het die komponerende duo saam met Marty Robbins, Perry Como, Gene McDaniels en Jerry Butler laat werk. Na die aanvanklike sukses van hierdie samewerking het Bacharach voortgegaan om treffers te skryf vir Gene Pitney, Cilla Black, Dusty Springfield, Jackie DeShannon, Bobbie Gentry, Tom Jones, Herb Alpert, B. J. Thomas, en die Carpenters, onder talle ander kunstenaars. Hy het baie van sy opgeneemde uitset verwerk, gedirigeer en vervaardig.

Liedjies wat hy saam geskryf het wat boaan die Billboard Hot 100 was, sluit in "*This Guy's in Love with You*" (1968), "*Raindrops Keep Fallin' on My Head*" (1969), "(*They Long to Be*) *Close to You*" (1970), "*Arthur's Theme (Best That You Can Do)*" (1981), en "*That's What Friends Are For*" (1986).

'n Beduidende figuur in maklike luistermusiek, word Bacharach deur skrywer William Farina beskryf as "'n komponis wie se eerbiedwaardige naam met omtrent elke ander prominente musikale kunstenaar van sy era verbind kan word". In later jare is sy liedjies nuut toegeëien vir die klankbane van groot rolprente, teen daardie tyd "huldeblyke, samestellings en herlewings was oral te vinde". Hy het latere musikale bewegings soos kamerpop en Shibuya-kei beïnvloed In 2015 het *Rolling Stone* Bacharach en David op nommer 32 geplaas vir hul lys van die 100 grootste liedjieskrywers van alle tye. In 2012 het die duo die Biblioteek van die VSA-kongres Gershwin-prys vir Gewilde Liedjie ontvang, die eerste keer dat die eer aan 'n liedjieskryfspan gegee is.
Logo
Universiteit se hoofkantoor
Die **Universidad de La Laguna** (Universiteit van La Laguna; algemeen na verwys as **ULL**) is ’n multikampus en openbare navorsingsuniversiteit in San Cristóbal de La Laguna (Tenerife, Spanje). Dit is in 1927 gestig en is die eerste universiteit wat in die Kanariese Eilande opgerig is.

Tans is meer as 23 000 studente ingeskryf, en is die universiteit in ses kampusse verdeel: *Sentraal*, *Anchieta*, *Guajara*, *Ofra*, *Santa Cruz* en *Suidkampus* in Adeje.

In 2015 het die Universiteit van La Laguna vir 'n plasing as een van die top 500 universiteite ter wêreld ingeskryf via die Instituut van Onderwys van Sjanghai (China). Dit is die enigste manier vir dié twee openbare universiteite in die Kanariese Eilande om so ’n eer toe te val. Die Universiteit van Leiden (Nederland) se Sentrum vir Wetenskap en Tegnologie het die *Leiden*-posisie aan die Universiteit van La Laguna toegeken as die eerste Spaanse universiteit waarmee die Universiteit van Leiden wetenskaplike bande gesmee het. In 2016 is die Universiteit van La Laguna as die tweede beste Spaanse universiteit met betrekking tot die Geesteswetenskappe aangewys, aldus ’n opname deur die *Everis Foundation*.

Bronne
------

1. ↑  Las 15 universidades españolas que están entre las mejores 500 del mundo
2. ↑  Un ranking sitúa a la ULL como la primera universidad española en colaboración científica
3. ↑  La Universidad de La Laguna, segunda mejor universidad española en Humanidades
**Peter Temple** (10 Maart 1946 – 8 Maart 2018) was 'n joernalis en misdaadfiksieskrywer in Suid-Afrika en Australië. Hy het internasionaal bekend geword vir sy skryfwerk. Temple is in Vryburg gebore en het aan die Selborne Kollege in Oos-Londen gematrikuleer. Hy doen opleiding in joernalistiek in *The Star* se gebou in Johannesburg. Hy gaan later na Rhodes-universiteit om geskiedenis te studeer.

Hy het eers as joernalis en subredakteur by *The Argus* en die *Sunday Express* gewerk. In die laat 1970's is hy vir twee jaar na Duitsland en in 1980 het hy hom voltyds in Australië gevestig waar hy onder andere vir *The Sydney Morning Herald* gewerk het.

Hy het nege boeke geskryf en het in 2010 die gesogte Miles Franklin-prys ontvang vir sy boek *Truth*. Sy vier Jack Irish-romans is in 'n televisiereeks omskep.

Hy is in Ballarat, Victoria, Australië, aan kanker oorlede. Hy laat sy vrou, Anita Rose-Innes, 'n seun, 'n kleinseun en drie sibbes agter.

Bron
----

* *Veelbekroonde skrywer skryf sy al as kind sy eerste 'roman'– in SA*, Rapport, 1 April 2018

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 10010142
* BNE: XX1800513
* BNF: cb15608168q (data)
* GND: 132674572
* IMDb: nm3061226
* ISNI: 0000 0000 7849 2552
* LCCN: nb2002008928
* MusicBrainz: 7f786076-e7dd-4dad-b838-be0247221ae0
* NKC: xx0067793
* NLK: KAC200402406
* NLP: A22359606
* NTA: 224203282
* SNAC: w641780c
* SUDOC: 093833776
* Trove: 990537
* VIAF: 28238136
* WorldCat Identities: lccn-nb2002008928

 |
**Ephraim Ngatane** (1938–1971) was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar. Hy is in Maseru gebore en het sy kinderjare in Johannesburg deurgebring, waar hy sy skoolonderrig eers aan die Rooke Memorial School en daarná aan die Orlando High School ontvang het. In 1952 het hy hom by die Polly Street Kunssentrum aangesluit, waar hy deur Cecil Skotnes onderrig is. Hy was een van die eerste professionele kunstenaars wat dié sentrum opgelewer het. Ngatane het ook onder Duncan Hall, 'n Amerikaanse sendeling, gestudeer.

Ngatane het aanvanklik net in waterverf en gouache, maar later ook in olieverf gewerk. Hy was ook een van die eerste Swart townshipkunstenaars. Hy het nie net die ellende en armoede van dié woonbuurte uitgebeeld nie, maar ook die humor in dié mense se bestaan. Sy helder kleurgebruik het ook daartoe bygedra dat somber tonele soms 'n opgewekte element gehad het. Hy het die menslike figuur gebruik om die ervarings van leed, vrees en vreugde uit te beeld.

Ngatane het sy eerste eenmanuitstalling in 1962 en daarná talle suksesvolle uitstallings, ook in Londen, gehou. Van sy werk is in 1966 op die African Art Exhibition by die Piccadilly Gallery in Londen ten toon gestel. In dieselfde jaar is van sy werk op die Republiekfeestentoonstelling uitgestal. Ngatane is in 1971 ná 'n kort kunsloopbaan oorlede.

Bronnelys
---------

* *Wêreldspektrum*, Vol. 20, 205, ISBN 0 908409 61 3

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1026872626
* LCCN: nb2011007858
* VIAF: 168876670
* WorldCat Identities: lccn-nb2011007858

 |
Entstof teen pokke
'n **Entstof** (of **vaksine**) is medikasie wat weerstand (immuniteit) teen 'n spesifieke bakteriële of virale siekte veroorsaak. Dit is gewoonlik 'n biologiese agent wat gemaak word van iets wat lewe of gelewe het. Die entstof veroorsaak 'n immuunrespons sonder om die nemer daarvan siek te maak. Nadat 'n persoon (of dier) ingeënt is, is hy beter bestand teen die patogeen waarvoor die entstof voor bedoel is.

Geskiedenis
-----------

Edward Jenner
Die term *vaksine* kom van die Latynse woord *vaccinia*, bees- of koeipokke.

In die 1770's besef dr. Edward Jenner dat mense wat reeds koeipokke gehad het meestal nie gewone pokke kry nie. Hy vaksineer 'n agtjarige seun op 14 Mei 1796 met koeipokke om dit te toets. Die seun kry koeipokke liggies, maar herstel vinnig. Daarna besmet die arts hom doelbewus met gewone pokke, maar hy kom soos vermoed niks daarvan oor nie. Dit was die eerste geslaagde immunisering met behulp van vaksinering (inenting).

Omdat die inenting van koeipokke minder mense siek gemaak het, word die inenting van gewone pokke in 1840 in Engeland verbied. In 1853 word 'n wet uitvaardig dat elke kind met koeipokke ingeënt moet word. Vandag is pokke byna totaal uitgewis en pokkeinentings is nie meer verpligtend nie.

In die 19de eeu het Louis Pasteur 'n entstof teen hondsdolheid ontwikkel. In die 20ste eeu word entstowwe teen witseerkeel, masels, pampoentjies en rubella bekendgestel. In die 1950's is 'n polio-entstof ontwikkel deur Jonas Salk. Nietemin is daar verskeie siektes waarvoor entstowwe nog ontwikkel moet word, insluitend malaria en MIV.

Entstowwe
---------

Jonas Salk in 1955 met twee bottels kultuur vir 'n polio-entstof
Daar bestaan verskillende soorte entstowwe:

* entstowwe wat verswakte lewende organismes bevat (bv. sommige polio-entstowwe en die entstof teen ingewandskoors wat gesluk word).
* entstowwe wat uit (dele van) dooie organismes bestaan -
	+ van die werklike patogeen voorberei (byvoorbeeld witseerkeel); of
	+ deur middel van genetiese manipulasie sinteties voorberei (byvoorbeeld hepatitis B).

Entstowwe word oor die algemeen binnespiers, onderhuids of in die vel self ingespuit. Sommige lewende entstowwe kan gesluk of in die vel ingevryf word. Na meeste inentings word 'n tweede opvolgdosis benodig, en in sekere gevalle selfs 'n derde dosis.
***An-Nahl*** (Arabies: النحل, "**Die By**") is die 16de soera, of hoofstuk, van die Koran. Dit bevat 128 ajat, of verse, en is vermoedelik in Mekka aan Mohammed geopenbaar.

Die naam kom van die heuningby wat in vers 68 genoem word en bevat 'n vergelyking tussen die nywerheid en aanpasbaarheid van heuningbye en die nywerheid van die mens.

Die soera waarsku teen politeïsme en teen vergelykings tussen God en enige geskapenes. Dit prys God dat hy die aarde met al sy rykdom aan die mens gegee het. Volgens dié soera is al die wonders van die natuur, soos die see, sterre en berge, 'n bewys van God se onbeperkte mag. Vers vertel van die wonder van melkproduksie in koeie: "En die vee hou vir julle waarlik ’n les in: Ons gee vir julle om te drink van wat in hulle buik is ~ van dít wat tussen die uitwerpsels
en die bloed is ~ suiwer melk, smaaklik vir die drinkers." Vers 67 praat van die wonder van die wingerd: "En van die vrugte van die dadelpalms en druiwe verkry julle sterk drank en goeie voedsel. Daar is sekerlik ’n teken hierin vir ’n volk wat sake oorweeg." Vers 103 gaan oor die bewerings dat Mohammed die Koran uitgedink het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Vorige soera:**Al-Hidjr** | **Die Koran** | Volgende soera:**Al-Isra** |
| Soera An-Nahl |
| 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* TDVİA: nahl-suresi
* VIAF: 66161451442364101336
* WorldCat Identities (via VIAF): 66161451442364101336

 |
**Crazy Horse** (ongeveer 1842 - Fort Robinson, 5 September 1877) was 'n  "Inheemse Amerikaner" van die Oglala Lakota wat bekend geword het as 'n prominente oorlogsleier van die Lakota, Tsitsistas (Cheyenne) en Inuna-Ina (Arapaho). Sy naam was **Tashunka Witko**, wat beteken "Pronkende Perd". Tashunka Witko het die weerstand van die drie genoemde volke teen die oorname van Amerikaanse setlaars en goudprospekteerders van hul Paha Sapa (Black Hills) in Suid-Dakota en Wyoming gelei. Hierdie gebied, wat 'n heilige betekenis vir die inheemse inwoners het, was vol minerale. Tashunka Witko is in 1877 in Fort Robinson, Nebraska, doodgemaak waar hy by sy neef, Touch The Clouds, gebly het. Hy was die teenstander van generaal George Armstrong Custer, wat in die Slag van Little Bighorn gesterf het. Toe Crazy Horse geveg het, het hy sy hare losgemaak en 'n bliksemstraal op sy kop geverf.

In die omgewing van Mount Rushmore is daar sedert 1948 werk aan die Crazy Horse Mountain Carving (170 mx 195 m). Hierdie monument sal, wanneer dit gereed is, Crazy Horse voorstel wat op 'n perd sit.

In die populêre kultuur
-----------------------

Crazy Horse is die naam van 'n Amerikaanse rockgroep wat baie met Neil Young gewerk het. 

'n Belgiese groep het ook na die hoof vernoem. 

Le Crazy Horse Saloon is 'n bekende kabaret in Parys. 

Amerikaanse films is in 1955 en 1995 aan sy lewe toegewy.

Notas
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. | 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12194518w (data)
* GND: 118522671
* ISNI: 0000 0001 2280 4809
* LCCN: n79105934
* NARA: 10581001
* NKC: jx20060208002
* SNAC: w6bg2s4t
* SUDOC: 030552605
* VIAF: 57406050
* WorldCat Identities: lccn-n79105934

 |
**Elizabeth Connell** (1946–2012) was ’n Suid-Afrikaanse sopraan. Sy was veral bekend vir die vertolking van die heldinne in groot operas deur Strauss, Verdi en Wagner. Tydens die *Equity*-kunsboikotjare is sy verhinder om in Suid-Afrika op te tree. Ná haar dood is die Elizabeth Connell-prys vir jong dramatiese soprane ingestel.

Lewensloop
----------

Frances Elizabeth Connell is op 22 Oktober 1946 in Port Elizabeth gebore. Sy was die dogter van Raymond Connell en Elizabeth Scott. Sy studeer aan die Londense Opera Sentrum en maak haar debuut in 1972 as 'n mezzo-sopraan by die Wexford-feesopera in Ierland. In dieselfde jaar het sy die Maggie Teyte-prys gewen.

Is 1973 is sy genooi om tydens die opening van die operahuis in Sydney, in die eerste opvoering van Sergei Prokofiëf se *War and Peace* te sing. In 1980 maak sy haar debuut in Bayreuth, Duitsland, as Ortrud in Wagner se *Lohengrin* en later as Bragáne in sy *Tristan und Isolde*. Sy was vir vyf jaar aan die Engelse Nasionale Opera verbonde, waarna sy 'n vryskutkunstenaar geword het. In 1981 het sy al haar optredes gestaak. Sy het weer in 1983 begin sing, maar die keer as 'n sopraan.

Connell het in die operahuise van Londen, Parys, Wene, Berlyn, München, Hamburg, New York (by die Metropolitaanse Opera), San Francisco, Milaan (in La Scala), Napels en Genève opgetree. Sy het 'n wye verskeidenheid opera-rolle vertolk en by talle groot opera-feeste opgetree. Sy het ook 'n aantal opnames van haar optredes gemaak.

Sy gee haar laaste vertoning op 27 November 2011 in Hastings, Engeland. In 2012 moes sy by die Opéra de Toulon optree, maar het weens siekte nooit verskyn nie. Connell is op 18 Februarie 2012 in Londen aan kanker oorlede. Sy was 65 jaar old.

Elizabeth Connell het $20 000 vir 'n opera-prys in haar naam agtergelaat. Dramatiese soprane van alle identiteite kan aan die kompetisie deelneem. Die eerste kompetisie het op 13 September 2014 in Sydney plaasgevind. Die wenner ontvang ook 'n oudisie in die Royal Opera House (Covent Garden) as deel van die prys.