**Tainted Heroes** (Engels vir: "Bevlekte helde") is 'n Suid-Afrikaanse dokumentêr wat deur *Forum Films* vervaardig is onder regie van Elrich Yssel met vervaardigers Ernst Roets en Beatrice Pretorius oor die geweldadige stryd van die African National Congress (ANC) teen apartheid tussen 1976 en 1994 in Suid-Afrika. Die dokumentêr is op die boek *People's War: New Light on the Struggle for South Africa* deur Anthea Jeffrey, gebaseer. Die dokumentêr se première was op 18 Januarie 2016 in Menlyn, Pretoria.

Agtergrond
----------

Die dokumentêr Tainted Heroes handel oor die manier waarop die ANC aan bewind gekom het in Suid-Afrika met verwysing na die tydperk tussen 1976 en 1994. Die dokumentêr fokus op die ontwikkeling van die ANC van 'n beweging in ballingskap, met internasionale steun na 'n beweging wat ook in Suid-Afrika, die belangrikste anti-apartheid beweging geword het. Die ANC maak gebruik van dreigemente, geweld en moorde op politieke teenstanders om hierdie doel te verwesenlik. Gedurende die stryd tussen die verskillende anti-apartheidsbewegings sterf daar ongeveer 20 000 swart Suid-Afrikaners. Die dokumentêre is in samewerking met die burgerregte-organisasie AfriForum, die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (IRR), die opposisie party, Inkatha Vryheidsparty (IVP), en die swart bewussynsbeweging Azanian people's Organisation (AZAPO). Die dokumentêr is vanaf 2013 verfilm. Aanvanklik sou die dokumentêr slegs 45 minute lank wees, maar daar is tydens die vervaardiging besluit om dit twee ure lank te maak om voldoende konteks te skep.

Die dokumentêr bevat onderhoude met mense wat tydens die apartheidsjare betrokke was binne die Suid-Afrikaanse anti-apartheid beweging, maar nie aan die ANC verbonde was nie. In die dokumentêr word daar onderhoude met onder andere die opposisie-leiers Mangosuthu Buthelezi (IVP), Tony Leon (DA) en Strike Thokoane (AZAPO) gevoer. Daar is ook 'n onderhoud met Anthea Jeffrey skrywer van die boek People's War en verbonde aan die IRR. Op grond van hul stories, getuienisse van ander en oorspronklike beelde word daar in die dokumentêr die dade van geweld van die ANC uitgebeeld.

Ook die voormalige weermaghoof en voormalige minister van Kommunikasie Siphiwe Nyanda (ANC), wat tydens apartheid die hoof van Umkhonto we Sizwe - die militêre vleuel van die ANC - was is deel van die met wie gepraat is.

Politieke ontvangs
------------------

Selfs nog voor die première van die dokumentêr waarsku die vervaardigers dat die dokumentêr kwaai reaksie sou ontlok. By die première was lede van die parlement van die Inkatha Vryheidsparty en die Demokratiese Alliansie teenwoordig. IVP-leier Buthelezi het tydens die geleentheid gesê dat "die geskiedenis van Suid-Afrika op die basis van die feite en die waarheid geëvalueer moet word. Hierdie dokumentêr verduidelik die ware Suid-Afrikaanse geskiedenis en is nie propaganda nie. 'n Alternatiewe weergawe as al die propaganda van die ANC is wat nodig is vir ewewig.". Parlementslid van die DA, Annchen Dreyer het gesê dat "die geskiedenis van Suid-Afrika geskryf is deur die regerende ANC en dat dit belangrik is dat hierdie propaganda van die ANC gebreek word."

Katlego Chale, akteur in *Tainted Heroes*, het gesê die film gaan sonder twyfel omstrede wees. "Dis belangrik dat die storie vertel word. Dis deel van die geskiedenis wat ons nie op skool vertel is nie. Mandela is as ’n held sonder blaam voorgehou. Daar is baie mense wat nie weet van die geweld waarby die ANC betrokke was nie en vir ons demokrasie is dit nodig dat mense kennis daarvan neem. As die inhoud in die film nie waar is nie, moet die ANC na vore kom en die teendeel bewys."

Na afloop van die première het die politieke kommentator Pieter du Toit, van Netwerk24, AfriForum beskuldig dat hulle met vuur speel en die dokumentêr niks anders as propaganda is nie. Ernst Roets reageer in 'n artikel op Maroela Media op die aantygings van Du Toit, waarin Roets skryf dat "die ideologiese onderrok van die kommentator duidelik sigbaar word".

Rubriekskrywer Max du Preez vergelyk die strategie van AfriForum met dié van die ANC en beskryf dit as polarisering. Daarna raak Max du Preez betrokke in 'n Twitter-debat met Ernst Roets waarin Du Preez daarop gewys word dat hy nog nie eens die dokumentêr gesien het nie, maar kritiek lewer daaroor.

Lees ook
--------

* Herman Toerien se Nuuskommentaar op Maroela Media: Gifpenne uit oor 'Tainted Heroes'
* Pieter du Toit se rubriek op Netwerk24: 'Tainted Heroes': AfriForum speel met vuur