recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die Oos-Afrikaanse Skeurvallei. Van links is die Upemba-, Mweru-, Tanganjika- en Rukwameer. Die Tanganjikameer is die grootste een in die middel.
1. Horst; 2. Slenk; 3. Afskuiwing
’n **Skeurvallei** (ook genoem ’n **sinkdal** of **slenkdal**) is ’n reguit laagland tussen verskeie hooglande of bergreekse wat geskep word deur ’n geologiese skeur of breuk. ’n Skeurvallei vorm op die grens van twee tektoniese plate wat in teenoorgestelde rigtings beweeg of by ’n oopspreiding van die aardoppervlak, en dit word verder verdiep deur die kragte van erosie. Wanneer die spanningskragte groot genoeg is dat die plaat skeur, val ’n blok tussen die twee blokke aan weerskante van hom in, en dit vorm ’n **slenk**. Die inval van die middelste blok vorm die feitlik parallelle, steil walle van ’n skeurvallei wanneer dit nuut is. Dit is die begin van die skeurvallei, maar namate die proses voortduur, word die vallei breër totdat dit ’n groot bekken is wat gevul word met sediment van die skeurwalle en omringende gebied. 

Een van die beste voorbeelde van hierdie proses is die Oos-Afrikaanse Skeur. Skeure kan op alle hoogtes op aarde voorkom, van die seebodem tot plato's en bergreekse. Hulle word dikwels verbind met ’n aantal aangrensende skeurvalleie, wat gewoonlik geologies beskou word as deel van die hoofskeurvallei.

Soms vind die opstuwing van 'n blok plaas; dié verhewe gebied is bekend as 'n **horst**.

Skeurvalleimere
---------------

Baie van die wêreld se grootste mere is in skeurvalleie geleë. Die Baikalmeer in Siberië, ’n wêrelderfenisgebied, lê in ’n aktiewe skeurvallei. Baikal is die diepste meer in die wêreld en, met 20% van alle vloeibare vars water op aarde, ook die een met die grootste volume.

Die Tanganjikameer, die tweede diepste meer en die een met die tweede grootste volume, is in die westelike arm van die aktiewe Oos-Afrikaanse Skeur. Ook die Bowemeer in Noord-Amerika, die grootste varswatermeer wat oppervlak betref, lê dalk in ’n antieke skeurvallei.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Skeurvallei.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die massa-energieverband weergegee in ’n formule.
Die **massa-energieverband** is ’n verband tussen die natuurkundige groothede massa en energie wat in 1905 deur Albert Einstein afgelei is uit sy spesiale relatiwiteitsteorie.

Die formule wat dié verband weergee, *E* = *mc*2, is die bekendste formule uit die relatiwiteitsteorie.

Geskiedenis
-----------

Op 26 September 1905 het Einstein sy spesiale relatiwiteitsteorie in die Duitse tydskrif *Annalen der Physik* gepubliseer. Op 21 November het die tydskrif nog ’n artikel deur hom geplaas. Die opskrif was "Is die traagheid van ’n liggaam afhanklik van sy energie-inhoud?" Einstein se antwoord op dié vraag was "ja". ’n Liggaam wat energie opneem, deur byvoorbeeld lig te absorbeer, kry ’n groter traagheid (massa): dit word moeiliker versnel. Die toename van die massa Δ*m* hang saaam met die opgenome energie Δ*E* volgens die verband Δ*E* = Δ*m* • *c*2. Hierin is c die ligsnelheid (299 792 458 m/s).

Hierdie verband het betrekking op ’n "toename" van energie en massa. Later het Einstein verder gegaan en veronderstel dat die "hele" massa van ’n liggaam ’n uiting is van inwendige energie. Die totale energie-inhoud van ’n liggaam staan dus in direkte verband met die totale massa. In die *Jahrbuch der Radioaktivität* het hy in 1907 die formule gepubliseer wat die idee saamvat: *E* = *mc*². Die massa-energieverband spruit dus uit die relatiwiteitsteorie plus ’n voor die hand liggende, maar gewaagde aanname.

Bevestiging
-----------

Later is allerlei fisiese verskynsels ontdek waar die totale massa nie dieselfde bly nie. Dit het die verband bevestig tussen ’n toename van massa en energie, Δ*E* = Δ*mc*². Die verband is ook omstreeks 1930 bevestig met die ontdekking van antideeltjies. Wanneer ’n deeltjie en sy antideeltjie mekaar uitskakel, verdwyn hulle heeltemal. Energie kom vry, en die hoeveelheid energie stem presies ooreen met die gekombineerde massa van die deeltjie en sy antideeltjie.

Nog ’n bekende verskynsel waar die formule van toepassing is, is kernkrag. Die afval by kernsplyting weeg ietwat minder as die grondstof. Omdat c² – die kwadraat van ligsnelheid – ’n enorme getal is, verteenwoordig die geringe massaverlies ’n aansienlike hoeveelheid energie. Ook by die fusie van ligte elemente neem die massa af en word energie dus vrygestel. Die waterstofbom is op dié beginsel gebaseer.

In die loop van die 20ste eeu het die formule *E* = *mc*² by die algemene publiek sinoniem geword met die werk van Einstein, die moderne natuurkunde en ingewikkelde wetenskap in die algemeen.

* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
**British Railways** (**BR**), wat vanaf 1965 as **British Rail** bekend gestaan het, was tussen 1948 en 1997 die grootste spoorwegmaatskappy in Groot-Brittanje. *BR* is met die nasionalisering van die vier groot Britse spoorwegondernemings (*Big Four*) as 'n staatsonderneming gevorm en het tot sy geleidelike privatisering tussen 1994 en 1997 spoorvervoerdienste op nasionale vlak gelewer. *BR* was oorspronklik slegs 'n handelsmerk van die Britse Vervoerkommissie (*British Transport Commission, BTC*) se Spoorwegraad (*Railway Executive*). In 1962 het dit as *British Railways Board* 'n onafhanklike geïnkorporeerde maatskappy geword.

Tydens die proses van nasionalisering is die nasionale spoorwegnet ingrypend verander. So is stoomlokomotiewe in die jare tot 1968 volledig deur elektriese en dieselaangedrewe lokomotiewe vervang, behalwe vir 'n smalspoorroete wat as toeristeaantreklikheid voortbestaan het. Passasierdienste het vragvervoer as die belangrikste bron van inkomste vervang, terwyl 'n derde van die spoorwegnetwerk volgens Dr Richard Beeching se herontwikkelingsprogram vir die Britse spoorwegbedryf in die 1960's gesluit is.

*British Rail* se dubbelpylkenmerk is uit twee met mekaar verbonde rigtingpyle gevorm wat die twee reisrigtings op 'n dubbelspoor aandui. Dit het vervolgens die bynaam "die pyl van besluiteloosheid" gekry. Dit word in Groot-Brittanje steeds algemeen op straatborde gebruik om spoorwegstasies aan te dui en – as deel van die Vereniging van Spoorwegondernemings (*Association of Train Operating Companies*) se gemeenskaplik bestuurde *National Rail*-handelsmerk – op treinkaartjies afgedruk.
***Aloe jucunda*** is 'n bedreigde dwergaalwyn wat endemies is aan Somalië.

Beskrywing
----------

Aloe jucunda in blom
Blomme van naderby
Die plante is stamloos of met baie kort stamme; suierlote ontstaan gereeld en die plante vorm dan digte groepe tot 50 cm breed. Die blare-rosette is gewoonlik nie hoër as 35 cm nie. Daar is gewoonlik nie meer as 12 blaartjies nie en hulle is omtrent 4 cm lank en 2-5 cm breed. Die boonste vlak van die blaartjies is gewoonlik groen as die plantjies hoofsaaklik in die skaduwee groei, maar word ligbruin in skerp sonlig. Dit het ook talle liggroen tot wit kolle. Die onderste vlak het ’n donkergroen kleur en is ook gevlek. In die middel van die onderste vlak van die blaar tref mens 'n paar ligbruin hakies aan. Daar is klein rooi-bruin dorinkies op die rande van die blare. Die bloeiwyse is enkelvoudig en omtrent 33 cm hoog. Die blomblare het ’n diep-pienk kleur. Die filamente is lemoengeel.

In Somalië word hulle gewoonlik op kalksteengrond aangetref en wel op noordelike hellings. In Johannesburg blom hulle gewoonlik in Januarie.

Sien ook
--------

* Lys van aalwynspesies

Bronne
------

* G.W. Reynolds, The Aloes of Tropical Africa and Madagascar, The Trustees of The Aloes Book Fund, Mbabane, 1966, p. 48-51
* Plants of the World Online
Die wapen van Battenberg, soos toegeken aan gravin Julia Hauke deur die Groothertog van Hesse.
**Julia, Prinses van Battenberg** (voorheen **gravin Julia Therese Salomea von Hauke**; 24 November [O.S. 12 November] 1825 – 19 September 1895) was die vrou van prins Alexander van Hesse en by Ryn, die derde oudste seun van Lodewyk II, Groothertog van Hesse. Haar pa was ’n Poolse generaal van Duitse afkoms. Sy was ’n hofdame van Marie van Hesse, vrou van die toekomstige keiser Aleksander II van Rusland en ’n suster van prins Alexander van Hesse. Julia is later met laasgenoemde getroud. 

Die huwelik tussen die twee was morganaties (sosiaal ongelyk) omdat sy nie van prinslike afkoms was nie. Groothertog Lodewyk III van Hesse, Alexander se broer, het egter vir haar ’n adellike titel, Prinses van Battenberg, gegee. 

Julia was die ma van Alexander, Prins van Bulgarye, en is ’n voorouer van Charles, Prins van Wallis, eerste aanspraakmaker op die Britse troon, en van die huidige geslag van die Spaanse koningshuis.

Die van Mountbatten
-------------------

Julia se oudste seun, Lodewyk (Louis) van Battenberg, het ’n Britse onderdaan geword en tydens die Eerste Wêreldoorlog sy van na Mountbatten verengels weens anti-Duitse sentimente in Brittanje. Sy broerskinders, die seuns van prins Hendrik van Battenberg, het dieselfde gedoen. Die lede van dié tak van die familie het ook afstand van hulle Duitse titels gedoen. Hulle het daarna lordskappe van hulle aangetroude neef George V van die Verenigde Koninkryk gekry: Prins Louis het die 1ste Markies van Milford Haven geword en prins Alexander, oudste seun van prins Hendrik, die eerste Markies van Carisbrooke.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 103615114X
* ISNI: 0000 0004 1024 5087
* NLP: A33430901
* VIAF: 304746429
* WorldCat Identities: viaf-304746429

 |
Voorstelling van Archimedes se wet.  
Die voorwerp dryf omdat die opwaartse krag *FA* gelyk is aan die teenoorgestelde krag *Fp*.   
*Vi* is die volume van die verplaaste vloeistof.
Archimedes het moontlik sy beginsel van dryfvermoë gebruik om te bepaal of 'n goudkroon minder dig as soliede goud is.
Die **wet van Archimedes** is 'n wetenskaplike beginsel wat verband hou met die dryfvermoë en verplasing van voorwerpe. Dit verduidelik die opwaartse krag wat 'n voorwerp ondervind as dit in 'n vloeistof of gas geplaas word. Hierdie krag is gelykstaande aan die gewig van die verplaaste volume van die vloeistof of gas. Hierdie opwaartse krag word die archimedeskrag genoem.

Die beginsel is in die 3de eeu v.C. deur Archimedes van Sirakuse ontdek toe hy in die bad gesit het. Hy het opgespring, kaal in die straat afgehardloop en geskreeu "Eureka" (ek het dit gevind)! Voorwerpe kon teen daardie tyd akkuraat geweeg word, maar met dié ontdekking kon die volume van 'n voorwerp met die massa daarvan verbind word, om so die digtheid te bepaal.

Beginsel
--------

Wanneer 'n mens 'n voorwerp in vloeistof plaas, voel dit of die voorwerp 'n sekere hoeveelheid minder weeg. Hierdie gewig is gelykstaande aan die gewig van die vloeistof wat dit verplaas het. Archimedes het die dryfvermoë van 'n voorwerp in vloeistof as volg gedefinieer:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Enige drywende voorwerp verplaas sy eie gewig in vloeistof. |  |

Meer algemeen, vir drywende en gesinkte (onderdompelde) voorwerpe, in 'n vloeistof of gas, kan sy wet as volg gestel word:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Die opwaartse krag wat 'n liggaam in 'n vloeistof of gas ondervind is gelyk aan die gewig van die verplaaste vloeistof of gas. |  |

Vir 'n drywende voorwerp is die gewig van die verplaaste vloeistof die gewig van die voorwerp. Vir 'n gesinkte voorwerp is die volume van die voorwerp dieselfde as die volume van die verplaaste vloeistof. 

Kortliks: Dryfvermoë = gewig van verplaaste vloeistof.

Toepassing
----------

Om die beginsel te gebruik om die verskil tussen goud en 'n ander stof te bepaal, moet die konsep van massa (in die praktyk, gewig) bygevoeg word.

Pas hierdie formule op 'n stuk suiwer goud toe:

{\displaystyle {\frac {\text{digtheid van voorwerp}}{\text{digtheid van vleoistof}}}={\frac {\text{gewig}}{{\text{gewig}}-{\text{skynbare onderdompelde gewig}}}}\,}
Dit gee die digtheid van die goud (die digtheid van water is 1). Die digtheid van die kroon kan nou bepaal word om te bepaal of dit dieselfde of minder dig is.

As alternatief kan 'n skaal gebruik word. Plaas die voorwerp wat getoets word op die een kant (bv. 'n kroon). Plaas goud van gelyke gewig op die ander kant. As die skaal in die vloeistof geplaas word, en die goud afsak, beteken dit dat die voorwerp 'n groter dryfvermoë as goud het, omdat dit minder dig as goud is. Dit het dus 'n groter volume en groter dryfvermoë.

Goudsmede kon dus nie meer silwer met goud meng en daarmee wegkom nie, omdat die digtheid en dus die volume daarvan verskil het.
Die **Bristol Bulldog** was 'n enkelsitplek, dubbeldekker vegvliegtuig wat deur die Britse Lugmag gebruik is tussen die twee Wêreldoorloë. Hierdie vliegtuig was ontwikkel na aanleiding van 'n spesifikasie van die Britse Lugministrie wat 'n enkelsitplek dag-en-nag vegter met twee Vickers-masjiengewere gespesifiseer het. Die Merk I was gebou vir ontwikkeling en Merk II het die *Armstrong Whitworth Siskin's* en *Gloster Gamecock's* vervang. Die eerste *Bulldogs* is in Junie 1929 aan 3 Eskader te Upavon toegedeel. 

Die hele raamwerk was van metaal wat met 'n styfgespande doekstof oorgetrek is. Die stertwiel het 'n skokbreker gehad, daar was suurstof vir die vlieënier asook 'n kortgolftweerigtingradio. 'n Tweesitplek-opleidingsvliegtuig is ook gebou.

Teen 1932 was 10 Eskaders toegerus met die *Bulldog* en was dit die standaard vegvliegtuig tot in 1936. Die 312 vliegtuie in gebruik was op daardie stadium sowat 70% van Brittanje se lugverdedigingsvermoë. Die laaste *Bulldog* is in 1937 uit diens onttrek en vervang met die *Gloster Gauntlet*. 

Baie van hierdie vliegtuie is na Australië, Denemarke, die destydse Siam, Swede, Estonië en Finland uitgevoer.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Bristol Bulldog II:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Bristol Jupiter stermotor |
| Kraglewering per motor | 440 perdekrag |
| Vlerkspan | 10,34 m |
| Lengte | 7,62 m |
| Hoogte | 3,0 m |
| Vlerkoppervlakte | 28,47 m2 |
| Maks. opstygmassa | 1 583 kg |
| Maks. snelheid | 280 km/h |
| Operasionele hoogte | 8 230 m |
| Togafstand | 443 km |
| Klimvermoë | 6 096 m in 14½ minute |
| Bewapening | Twee gesinchroniseerdeVickers-masjiengewere voor. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh89004466

 |
Die **Westland Whirlwind** was 'n tweemotorige, enkelsitplek vegvliegtuig wat deur die Britse Lugmag gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dit was ook hul eerste tweemotorige, enkelsitplek vegvliegtuig en was ontwerp as hoë prestasie, lang togafstand, nagvegter begeleidings vliegtuig. Gedeeltes van sy ontwerp was ultramodern vir sy tyd: motor verkoelers was voor in die vlerke, borrel tipe kajuit met goeie sig en die bewapening in die neus was dodelik. Die vliegtuig se vorm was oorheers deur die twee enjingondels en produksie was vertraag as gevolg van probleme met die Rolls-Royce Peregrine motors.

Die eerste eskader wat toegerus met die vliegtuig was, was 263 eskader in Desember 1940. Die eskader het tot Junie 1941 aanvallende verkenningstogte uitgevoer. Die *Westland Whirlwind* was egter ongewild met *Fighter Command* omrede die motors nie sterk genoeg was nie en ook deurentyd probleme gegee het. Die vliegtuig het ook 'n hoë landings spoed gehad van 129 km/h wat lang aanloopbane vereis het. Tog het 263 eskader die Britse Lugmag bomwerpers vergesel op daglig missies oor Europa, die bekendste is die bombardering van Keulen in Augustus 1941.

Die ander eskader wat toegerus met die *Whirlwind* was, 137 eskader, het die vliegtuig (model 1A) 'n as vegter/bomwerpers gebruik in lae hoogte aanvalle oor die Engelse Kanaal. Teen Desember 1943 was beide eskaders toegerus met ander vliegtuie en in Junie 1944 was die vliegtuig as verouder verklaar.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Westland Whirlwind I:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 2 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Rolls-Royce Peregrine vloeistof verkoelde suier motor |
| Kraglewering per motor | 885 perdekrag |
| Vlerkspan | 13,72 m |
| Lengte | 9,98 m |
| Hoogte | 3,52 m |
| Vlerkoppervlakte | 23,23 m2 |
| Maks. opstygmassa | 4 658 kg |
| Maks. snelheid | 580 km/h |
| Operasionele hoogte | 9 144 m |
| Togafstand | 1,290 km |
| Klimvermoë | 915 m per minuut |
| Bewapening | Vier 20 mm kanonne in neus |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
**Marius van der Westhuizen** (gebore op 6 Januarie 1984 in Kaapstad) is 'n Suid-Afrikaanse rugbyskeidsregter, wat tans op die Premierpaneel van die Suid-Afrikaanse Rugbyskeidsregtersvereniging dien.

Vroeë loopbaan
--------------

Hy begin sy skeidsregtersloopbaan in 2007 met ligawedstryde in die Westelike Provinsie. In 2009 word hy 'n lid van SARSV se aanspraakmakerspan en hy blaas tydens wedstryde in die Craven-week en Onder-19 Provinsiale Kampioenskapkompetisies.

Hy begin in 2011 as skeidsregter in eersteklaswedstryde, maak sy debuut in die 2011 Vodacombekerwedstryd tussen die Vrystaat Cheetahs en die Valke in Bloemfontein en beheer tien wedstryde in die 2011 Onder-19 en Onder-21 Provinsiale Kampioenskap.

In 2012 tree hy op as skeidsregter in 'n aantal Varsitybeker- en Varsityskildwedstryde, sowel as drie wedstryde tydens die 2012 Vodacombeker. Sy eerste Curriebekerafspraak was die wedstryd tussen die SWD Arende en die Boland Kavaliers in George en hy het ook beheer oor die Kavaliers wedstryd teen die Griffons in Welkom geneem, sowel as 'n aantal wedstryde in die 2012 Onder-21 Provinsiale Kampioenskap en die wedstryd tussen Wallis Onder-18 en Engeland Onder-18.

Internasionaal
--------------

Hy word hierna 'n skeidsregter vir die IRB Sewes Wêreldreeks, waar hy baie vinnig homself vestig as een van die topskeidsregters, hy neem beheer van die 2013 Hongkong Sewesfinaal in net sy derde toernooi. Hy is ook benoem op die skeidsregterspaneel vir die 2013 Rugby Wêreldbekersewes in Moskou.

Verdere aanstellings in Varsityrugby volg in 2013 (wat ingesluit het die skeidsregter vir die 2013 Varsitybekereindstryd tussen Maties en UP Tuks), sowel as 'n verdere vier Vodacombeker optredes. Hy het in drie wedstryde in die 2013 Curriebeker Eerste Divisie geblaas voor sy eerste Premier-Afdeling afspraak vir die wedstryd tussen die Goue Leeus en die Vrystaat Cheetahs in Johannesburg, sy eerste van vyf wedstryde in die kompetisie.

Hy is benoem op SANZAR se skeidsregterslys vir die 2014 Superrugbyseisoen en was in beheer van sy eerste Superrugbywedstryd tydens die Lions se kragmeting met die Crusaders in Johannesburg.
Die **Bristol Scout** was 'n enkelsitplek, dubbeldekker vegvliegtuig wat hoofsaaklik vir verkenningswerk gebruik was deur die Britse Lugmag tydens die eerste twee jaar van die Eerste Wêreldoorlog. Die vliegtuig was aanvanklik ontwerp vir lugwedrenne en daar was geen voorsiening gemaak vir wapens nie. Die vliegtuig het 'n ontwerp gehad wat goed op die oog geval het en was vinnig vir sy tyd. Dit was aanvanklik as 'n verkenningsvliegtuig gebruik. Nadat dit in Februarie 1915 op die front verskyn het, was dit gebruik om tweesitplek eskaders te vergesel. Die bewapening op hierdie eerste vliegtuie het verskil, daar was nie 'n standaard nie. Soms was dit net gewere wat aan die kante van die vliegtuig vasgemaak was.

Tog het Kaptein L.G. Hawker daarin geslaag om drie vyandelike vliegtuie af te skiet op 25 Julie 1915; hierdie vliegtuie was gewapen met masjiengewere. Die Victoriakruis was aan hom toegeken vir die daad. 

In Februarie 1915 het die *Royal Flying Corps* 11 Eskader gestig en toegerus met *Bristol Scouts* hulle doel was om vyandelike vliegtuie te onderskep en vernietig. Dit was een van die eerste ware vegter eskaders. Die Britse bobaasvlieënier, Albert Ball, was deel van 11 Eskader en sy gunsteling was die *Scout D* wat in November 1915 in diens gestel was. Dit was toegerus met 'n gesinchroniseerde Vickers-masjiengeweer. In 'n week in Mei 1916 het Ball vier vyandelike vliegtuie afgeskiet. 

Daar was 370 *Scout's* vervaardig. Vanaf die middel van 1916 was hulle geleidelik onttrek uit diens om opleidings vliegtuie te word.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Bristol Scout A:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Le Rhône stermotor |
| Kraglewering per motor | 80 perdekrag |
| Vlerkspan | 8,33 m |
| Lengte | 6,02 m |
| Hoogte | 2,59 m |
| Vlerkoppervlakte | 18,39 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 567 kg |
| Maksimum snelheid | 161 km/h |
| Operasionele hoogte | 4 267 m |
| Uithouvermoë | 2.5 ure |
| Klimvermoë | 3,050 m in 18 minute |
| Bewapening | Een vorentoe gesinchroniseerde 7,7 mm Lewis-masjiengeweer |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die **Parfuumsepter** (*Paranomus dregei*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Paranomus* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom van die Witteberg tot die Swartberg, Anysberg, Touwsberg en Rooiberg, Kougaberge en Outeniekwaberge.

Die struik word tot 1.7 m hoog en blom hoofsaaklik van Mei tot Oktober. 'n Brand vernietig die plant maar die sade oorleef. Die plant is tweeslagtig en bestuiwing vind deur die werking van insekte plaas. Die vrugte word, twee maande nadat die plant geblom het, ryp en die sade val na die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant groei in sandsteen sand op hoogtes van 900 - 1400 m.

In Engels staan die struik as die *Scented sceptre* bekend.

Galery
------

* 
* 
* 
*

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15584276
* GBIF: 5638082
* iNaturalist: 591399
* IPNI: 705344-1
* IUCN: 113201292
* Plant List: tro-26500199
* Tropicos: 26500199

 |
**Yahya A.J.J. Jammeh Balili Mansa**, gebore 25 Mei 1965 in die dorp Kanilai in die Foni Kansala-distrik, was 22 jaar lank president van Gambië. Op 21 Januarie 2017 het hy in Ekwatoriaal-Guinee in ballingskap gegaan.

Familie
-------

Eerste Dame Zineb
Yahya Jammeh is getroud met Zineb Yahya Jammeh en het twee kinders Mariam en Muhammed Jammeh. Hy het 'n tweede vrou Alima Sallah, maar sy het nie die titel van Eerste Dame gekry nie.

Militêr
-------

Op 1 April 1984 tree hy in diens van die Nasionale Gendarmerie van Gambië en word in 1987 'n offisier. In 1993 ontvang hy militêre opleiding in Port McClellan in Alabama (VS) en word op 28 Augustus 1996 'n kolonel in die leër.

President
---------

In 1994 voer hy as 29-jarige luitenant 'n staatsgreep uit en word president van Gambië. Later het hy vier keer 'n verkiesing met verskeie partye gewen. Die laaste een in 2011 is egter nie deur die leiers van die Ecowas-state erken nie, omrede daar "intimidasie en onderdrukking" plaasgevind het. In 2013 het hy sy land uit die Britse Statebond onttrek, wat sy isolasie net versterk het. Hy het Engels as die amptelike taal afgeskaf en dit met Arabies vervang. Hy het toe ook verklaar dat sy lot net in die hande van Allah was en dat hy 'n miljard jaar sou regeer.

Ballingskap
-----------

In Desember 2016 het hy egter 'n nuwe verkiesing verloor. Aanvanklik het hy sy aftog erken, maar later het hy geweier om die mag oor te dra. Op 20 Januarie is die nuwe president Barrow in die Gambiese ambassade in Senegal beëdig en het Ecowas-magte Gambië binnegeval. Yahya is toe ná onderhandelings in ballingskap gedwing. Sy opvolger Barrow het gemeld dat hy die staatskoffers leeg agtergelaat het.

Die ECOWAS-magte het nouliks teenstand ondervind omrede die hoof van die Gambiese leër Ousman Badjie sy trou aan Barrow verklaar het. In Ekwatoriaal-Guinee het die opposisieparty *Convergence for Social Democracy (CPDS)* Jammeh se aankoms met hoon begroet. Dié land se leier Teodoro Obiang Nguema het ook deur 'n staatsgreep -teen sy oom- aan die mag gekom en is reeds sedert 1979 president. Die land het nie die Statuut van Rome wat die Internasionale Kriminele Hof gestig het, onderteken nie, wat beteken dat Jammeh nie hoef te vrees om vir Misdade teen die Mensdom voor hierdie hof gedaag te word nie.
Die **Britoniese tale** (Engels: *Brythonic languages*), of *Britse tale*, vorm een van die twee takke van die Eiland-Keltiese taalfamilie, die ander tak is die Goideliese tale. Die Engelse naam *Brythonic* is deur die Walliese Keltistiekus, Sir John Rhys, afgelei van die Walliese woord *Brython*, wat "inheemse Brit" beteken teenoor die Angel-Sakse of Gaels.

Die Britoniese tale is histories in Groot-Brittanje gepraat vanaf ten minste die Ystertydperk tot vandag, oorspronklik as die meerderheidstaal maar nou as minderheidstale in Wallis en Cornwall. In die Eiland Man en Skotland is die Britoniese tale vervang deur Goedeliese tale wat weer later deur die Germaanse taal Engels verdring is. Deur emigrasie is die Brithoniese taal Bretons in Bretagne op die Europese vasteland in die weste van Frankryk gevestig. Wallies is later ook onder andere na die Chubut-vallei in Patagonië in Argentinië.

Vandag is die belangrikste Britoniese tale Wallies en Bretons wat as gemeenskapstale oorleef. Kornies het aan die einde van die 18de eeu uitgesterf maar voortgesette pogings is sedert die 20ste eeu aangewend. Kumbries is 'n ander vername uitgestorwe Britoniese taal wat in die noorde van Engeland en die suide van wat vandag Skotland gepraat is. Die taal van die Pikte, Pikties, was moontlik ook 'n Britoniese taal. Dit kon egter ook 'n suster taal van Britonies gewees het of geheel en al 'n ander moontlik nie Indo-Europese taal.
**Christiaan Fick Albertyn** (\*1909, Porterville - †2 Februarie 1999, Stellenbosch) skryf fiksie onder die naam **Jan Fick**. Bo en behalwe vir sy werk as uitgewer en skrywer, was Albertyn ook die hoofbestuurder van Nasionale Pers. Albertyn is ook getroud met die Afrikaanse kinder- en jeugskrywer Anna S. du Raan.

Lewe en werk
------------

Christiaan Fick Albertyn is in 1909 op Porterville gebore. Hy studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1929 ’n B.A.-graad verwerf. Deur deeltydse studie behaal hy later ’n M.A.-graad in Filosofie deur die Universiteit van Suid-Afrika. In 1935 behaal hy die Ph.D.-graad aan die Universiteit van Stellenbosch met ’n proefskrif oor *Jeugmisdaad: ’n sosiologiese studie, met spesiale ondersoek na die verskynsel in die Skiereiland*, wat later gepubliseer word. Hy tree in 1930 in diens van die Nasionale Pers as redaksielid van *Die Burger* en is vanaf September 1936 redakteur van *Die Jongspan*. In 1944 word hy direkteur van die uitgewery wat in daardie jaar gestig word. Hy word in 1947 bestuurder van die Kaapstad tak van Nasionale Pers en in hierdie hoedanigheid is hy onder andere verantwoordelik vir die stigting van die tydskrif *Sarie Marais* (later net *Sarie*).  Vanaf 1954 tot 1958 is hy hoofbestuurder van Nasionale Pers en besturende direkteur van Nasionale Tydskrifte. Na aftrede stig hy die C.F. Albertyn-Uitgewery in Kaapstad op 30 November 1961, wat hom daaraan wy om naslaanmateriaal vir Afrikaanse kinders in hulle moedertaal beskikbaar te stel. Vir baie jare is hy voorsitter van die Helpmekaar-studiefonds, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Museum en direkteur van Saambou. Daarbenewens was hy stigterslid en erepresident van die Klub Here Sewentien. In 1969 trou hy met Anna Salomina du Raan (gebore Gelderblom), wat self ’n bekende skryfster is. Uit ’n vorige huwelik het hy drie kinders, twee dogters (René en Stefanie) en ’n seun (Stoffel). Hy is op 2 Februarie 1999 op Kleinmond oorlede en sy vrou is op 5 Februarie 2005 op Stellenbosch oorlede.

Skryfwerk
---------

As C.F. Albertyn publiseer, en is hy die redakteur van verskeie vakkundige publikasies. (Onder meer die *Kinders van die wêreld*-reeks)

Publikasies
-----------

* 1938 *Jeugmisdaad: ’n sosiologiese studie, met spesiale ondersoek na die verskynsel in die Skiereiland*·
* 1956 Afrikaanse Kinderensiklopedie
* 1962 *Kinders van die wêreld* (redakteur)
* 1978 Ensiklopedie van die Wêreld
* 1979 *Die eerste eeu van die N.G. Gemeente Porterville*

Sien ook
--------

Vir verdere biografiese inligting verwys na:

* Jan Fick
* Anna S. du Raan
* Anna S. Albertyn
Parende koningpikkewyne.
Twee leeus wat paar.
Met **paring** of **kopulasie** word bedoel geslagsgemeenskap tussen diere. By soogdiere druk die mannetjie sy penis in die skede van die wyfie. 

Sommige diersoorte het geen penis nie. By voëls word die kloaak van albei geslagte teen mekaar gedruk en word die mannetjie se sperma in die wyfie gestort. Spinnekoppe gebruik hulle tasorgane om hulle sperma in die wyfie se geslagsopening te kry. Paring by die meeste visse word ook kuitskieting genoem.

Die reg om te paar
------------------

Die bronstyd gaan paring vooraf. Mannetjies lok wyfies en andersom. Die mannetjies ding dikwels met mekaar mee om ’n wyfie se aandag, deur óf te pronk óf te veg. By die meeste diersoorte bepaal die wyfie wanneer en met watter mannetjie sy wil paar. Sy kies dikwels die wenner van ’n geveg om haar aandag.

In georganiseerde diergroepe mag net een of meer dominante mannetjies en soms wyfies paar. Sjimpansees is waargeneem wat ’n wyfie straf as sy met ’n mannetjie van ’n laer stand wil paar. By wolwe paar net die mannetjie en wyfie met die hoogste rang. Dit is deel van natuurlike seleksie, waardeur net die sterkste diere kans kry om ’n nageslag te verwek.

Verskille tussen soorte
-----------------------

Paring kan van sekondes tot ’n paar dae lank duur, na gelang van die diersoort. Sommige diere paar een maal, terwyl ander ’n paar keer ná mekaar paar.

By Tasmaniese duiwels sleep die mannetjie die wyfie aan haar nekvel by sy gat in en hou haar vas terwyl hy verskeie kere met haar paar. Die wyfie raak deur hormonale veranderings in ’n verdoofde toestand. Inkvisse betas mekaar eers ure lank met hulle vangarms.

Manlike Katagtiges het weerhakies aan hulle penis wat pyn by die wyfie veroorsaak tydens paring. Dit is blykbaar nodig vir die vrystelling van ’n eiersel. By wolwe en honde swel die penis op tydens paring sodat dit in die wyfie vassit. Dit dien waarskynlik om te voorkom dat die wyfie met ’n ander mannetjie paar of dat die sperma terugloop, en bevorder dus dragtigheid. 

Diere wat ’n langdurige band smee, soos die meeste voëls en wolwe, bestee baie tyd aan ’n soort voorspel. Dit verminder onderlinge spanning en laat die diere op mekaar ingestel raak. Die voorspel kan bestaan uit ’n spel, rituele geveg of paringsdans. Soms sonder ’n mannetjie en wyfie hulle af van die res van die groep. Die wyfie sal net kopulasie toelaat as sy gereed is daarvoor en sal die mannetjie ’n subtiele teken gee.

### Waterdiere

Waterdiere soos amfibieë en visse skei ’n groot hoeveelheid eiers af, wat kuit genoem word. Bevrugting vind meestal uitwendig plaas, dus buite die wyfie se liggaam. Kuitskieting behels gewoonlik dat wyfies hul onbevrugte eiers in die water vrylaat, gewoonlik in groot hoeveelhede, terwyl mannetjies terselfdertyd of net daarna sperma vrylaat om die eiers te bevrug.

By haaie en sommige beenvisse vind bevrugting wel inwendig plaas.
'n Aérotrain 02-prototipe in die Tegniese Museum van Speyer, Duitsland (2004)

Saran Aérotrain rail

Die **Aérotrain** was 'n Franse sweeftrein, wat in die tydperk tussen 1965 en 1977 deur die ingenieur Jean Bertin ontwerp is. 

Die konsep van die Aérotrain het baie ooreenkomste met dié van die magneetsweeftrein getoon; albei is ontwerp om bo-oor hulle spoor te sweef, sodat die enigste weerstand wat hulle moet oorkom die lugweerstand sou wees. Sodoende was die Aérotrain in staat om baie hoë reissnelhede te bereik, terwyl sy energieverbruik en geraas matig gebly het. Bowendien was sy tegnologie - in vergelyking met magneetsweeftreine - minder ingewikkeld, en sy spoor kon teen 'n laer koste gebou word.

Daar is altesame vyf prototipes ontwikkel en gebou: Die 01, 02 (wat ook op die beeld vertoon word), S44, I-80 en I-80 HV. Die I-80 was 'n passasierswa, wat op sy toetslyn 80 passasiers kon vervoer. Met 'n gemiddelde snelheid van 417,6 en 'n maksimale snelheid van 430 kilometer per uur het dit op 5 Maart 1974 'n nuwe wêreldrekord vir landgebonde lugkussingvoertuie opgestel.

Die Aérotrain-projek is in 1977 - weens 'n gebrek aan fondse, die afsterwe van die ontwikkelaar Jean Bertin en die goedkeuring van die TGV-konsep deur die Franse regering as die oplossing vir die vraagstuk van landgebonde hoësnelheidsvervoer - gestaak.
Die **Suid-Amerikaanse longvis** (*Lepidosiren paradoxa*) is, soos die longvisse wat in Afrika voorkom, bale slanker as die Australiese longvisse. Hul vinne is verleng, is ook dunner, en die funksie is gewysig tot tasorgane. Verder is die skubbe kleiner en lê ingebed in die vis se vel. 

Sowel die Amerikaanse as Afrika-Iongvis besit twee longe, wat aan weerskante van die spysverteringskanaal geleë is. Hierdie longsakke is onontbeerlik vir die visse, want hulle moet, selfs in vol damme, na die oppervlak kom om monde vol lug te "hap". 

Indien hulle verhinder word om na die oppervlak te kom, kan die visse versmoor. Hulle kieue is dus nie meer baie doeltreffend nie. Die larwe van die longvis gebruik wel uitwendige kieue vir gaswisseling. 

Omdat die diertjies vir hul ontwikkeling van baie water afhanklik is, is dit belangrik dat die eiers aan die begin van die reënseisoen gelê moet word. Wanneer die larwes uitbroei, kan hulle hul kieue vir gaswisseling in die suurstofryke water gebruik. Die longe moet die uitwendige kieue vervang voordat die droë seisoen aanbreek. 

Wanneer die droë seisoen begin, maak die longvis 'n droogteslaap deur in 'n tonnelvormige gat wat in die slyk van die bodem gegrawe word. Die Suid-Amerikaanse longvisse word in die gebied van die Amasonerivier en in die Gran Chaco aangetref. Die volwasse visse kan tot 1 m lank word.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409583 volume 17, bl. 114

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q1410142
* ADW: Lepidosirenidae
* BioLib: 16180
* EoL: 988107
* EPPO: LPDSPA
* FishBase: 4511
* Fossilworks: 256137
* GBIF: 2441263
* iNaturalist: 342477
* ITIS: 161042
* NCBI: 7883
* Plazi: BCC32D6B-1E1B-2044-5DD8-16F6694B40E7
* WoRMS: 1019375
* ZooBank: EC8D439E-926A-4816-A471-5B7FC689F8A2

 |
Suid-Atlantiese Wedvaart

seiljagwedvaart| Datum van stigting of ontstaan | 1971 |
| Land | Suid-Afrika |

Die **Suid-Atlantiese Wedvaart** (voorheen die **Kaap-na-Rio**) is 'n seiljagwedvaart van Kaapstad na verskeie bestemmings in Suid-Amerika. Dit is gewoonlik na Rio de Janeiro, Brasilië, maar Punta del Este, Uruguay, en Salvador, Brasilië, is al gekies.

Geskiedenis
-----------

Na aanleiding van die sukses van Bruce Dalling en die seiljag *Voortrekker* in 1968 se Transatlantiese Enkelwedvaart, het admiraal Hugo Biermann, destydse voorsitter van die Springbok-oseaanwedvaarttrust, voorgestel dat Suid-Afrika sy eie oseaanwedvaart aanbied.

Die Suid-Afrikaanse Oseaanwedvaarttrust het die *Clube do Rio de Janeiro* gekies, wat bereid was om saam te werk in die organisering van die wedvaart, en die wedvaart sou bekend staan as die Kaap-na-Rio. Die eerste ren is vir 1971 gereël, en die organiseerders het hoogstens 15 inskrywings verwag. Die wedvaart het egter baie belangstelling gelok en 58 seiljagte het ingeskryf.

*Ocean Spirit* het die wedvaart op 8 Februarie gewen met 23 dae en 42 minute. Die *Albatros II* het, onder beheer van John Goodwin, op voorgee gewen.

Die 11de wedvaart is in 2006 na Salvador gehou en die 2009-wedvaart na Bahia.

Die 12de ren was terug na die oorspronklike bestemming, Kaap na Rio, en is op voorgee deur Gerry Hegie gewen op die seiljag *City of Cape Town* met 17 dae en 12 minute.

Die *Zephyrus IV* hou die rekord vir die wedvaart na Salvador, met 12 dae, 16 uur, 49 minute en 41 sekondes.

Die *VOR70 Maserati* van Giovanni Soldini het 'n nuwe rekord vir die wedvaart se oorspronklike koers (Kaap na Rio) opgestel in die 2014-wedvaart met 10 dae, 11 uur, 29 minute en 57 sekondes.

Die wedvaart
------------

Die wedvaart is die langste seiljagwedvaart van kontinent na kontinent in die Suidelike Halfrond.

Die totale lengte van die wedvaart is omtrent 5 800 km oor die Atlantiese Oseaan. Nadat hulle Kaapstad verlaat het, gaan deelnemers noordwes na die eiland Ilha Trindade en van daar suidwes na Suid-Amerika. Soos hulle die kus benader, moet skippers besluit of hulle die langer roete met sterker winde moet gebruik of 'n meer direkte roete met 'n kans van ligter winde.

Pryse word toegeken aan die eerste deelnemer oor die lyn, nuwe rekords wat opgestel word, sowel as die eerste drie oor die lyn in drie voorgeeklasse.
Lewis en Clark
Die ekspedisie se roete
Die **Lewis-en-Clark-ekspedisie** het plaasgevind vanaf 14 Mei 1804 tot 23 September 1806. Die doel van die ekspedisie was om 'n roete na die Stille Oseaan te vind. President Thomas Jefferson het goedkeuring van sy kabinet gekry om 'n roete na die Stille Oseaan te soek en ook om nuwe areas te verken wat die pelsjagters en handelaars kan gebruik. Die ekspedisie moes teen die Missouririvier opvaar, dus oor die kontinent gaan en dan via die Columbiarivier die Stille Oseaan bereik.

Kaptein William Clark en Meriwether Lewis is aangestel as ekspedisieleiers. Gedurende die somer van 1803 het hulle reeds begin met voorbereidings. Hulle begin op 14 Mei 1804 vanaf St. Louis en het die monding van die Platterivier op 2 November 1804 bereik, die teenswoordige Bismarck, waar hulle oorwinter het. Hulle breek hulle kamp op en reis verder in April 1805. Hulle bereik die mond van die Yellowstonerivier, sien die Rotsgebergte vir die eerste keer en vind drie sytakke van die Missouririvier wat hulle Jefferson, Madison en Gallatin noem. Hulle beweeg teen die Jefferson op, kruis die Rotsgebergte gedurende September, gaan af met die Columbiarivier en sien die Stille Oseaan ook in November. Hulle oorwinter op die kus en begin die terugtog op 23 Maart 1806. Hulle arriveer terug in St. Louis op 23 September 1806.

Die ekspedisie het tot gevolg gehad dat die geografiese inligting omtrent Amerika vermeerder het en dat daar meer inligting beskikbaar was oor die Missouririvier en Columbiarivier-vallei.

Sien ook
--------

* Alexander Mackenzie (ontdekkingsreisiger)

Bron
----

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 14, Bladsy 532.
'n Enkelsitplek-sweeftuig oor die Alpe.
Jonker Sailplanes se *JS-1 Revelation*.
Otto Lilienthal, een van die pioniers, in vlug.
'n **Sweeftuig** is 'n tipe vliegtuig wat op sy eie deur die lug kan sweef. Sweeftuie is, anders as 'n warmlugballon of lugskip, swaarder as lug. 'n Sweeftuig kan so klein as 'n opgevoude papiervliegtuig wees, of groot genoeg om passasiers te dra. Sweeftuie kan ure lank vlieg as daar genoeg lugstrome is om hulle in die lug te hou.

Die eerste vliegtuig, swaarder as lug met 'n passasier, was 'n sweeftuig in 1849. Die sweeftuig het net 'n kort entjie gevlieg met 'n tienerseun aan boord, omdat 'n volwassene te swaar sou wees. Die sweeftuig is van 'n heuwel afgestoot en moes teen die wind in opstyg.

Moderne sweeftuie word deur ander vliegtuie of motors in die lug in opgetrek. Slinger-toerusting kan ook ingespan word om sweeftuie te lanseer (in die lug in te skiet). Hierdie slinger-toestelle werk soos 'n katapult. Wanner die sweeftuig hoog genoeg is word die kabel ontkoppel en die sweeftuig vlieg op sy eie vlerke verder.

Sweeftuie het besonder lang vlerke om hul stygkrag te verhoog en word van ligte materiale vervaardig. Laaghout, veselglas of glasversterkte plastiek word gewoonlik hiervoor ingespan. Sommige beskik oor 'n klein enjintjie om hul vlug mee te verleng en sommige kan selfs op eie stoom opstyg.

Die vlieënier moet stygende lugstrome vind om in die lug te bly. Sulke lugstrome word veroorsaak deur wind wat teen heuwels opwaai, asook deur warm stygende lugstrome. Die langste sweeftuigvlug was 1600 km.

'n Sweeftuig se vermoë word aan sy sweef-verhouding gemeet. Dit dui hoe ver die sweeftuig vorentoe vlieg per meter wat dit val. Opleidingsvliegtuie se sweefverhouding is ongeveer 23 tot 1 (23:1). Nadat hulle die ideale hoogte bereik het sal hulle ongeveer 23 meter vorentoe sweef sonder dat dit weer hoër hoef te klim. Topverrigting sweeftuie se sweefverhouding kan tot 51:1 wees. Met goeie beplanning en deur die weersomstandighede optimaal in te span kan sweeftuie honderde kilometers ver sweef.

Sommige ruimtependeltuie is swaar sweeftuie. Hulle gebruik nie hul enjins as hulle die atmosfeer inkom om te land nie.
**B.K. de Beer** (25 September 1916 – 12 Oktober 1982) is ’n Afrikaanse skrywer van veral streeksgeskiedenisboeke.

Lewe en werk
------------

Bertus Klaas de Beer is op 25 September 1916 gebore. Hy is ’n boer langs die Krokodilrivier net ’n paar kilometer aan die onderkant van die Hartbeespoortdam. Benewens boerdery het hy baie ander uiteenlopende belangstellings. Hy is getroud met Makkie de Beer, wat na sy dood self begin skryf en die "*Stories van die Riemland*"-reeks publiseer, waarvan "*Gees van die Labrador*" die eerste was. Hy is op 12 Oktober 1982 oorlede.

Skryfwerk
---------

Hy publiseer self die letterkundige studie "*Reël, rym en ritme*". "*Agter die Magalies*" is ’n boek oor die geskiedenis van Brits en omgewing vanaf die oertyd tot die hede. Die skrywer werk langer as dertig jaar aan hierdie boek en gebruik hoofsaaklik die getuienis van mense wat self die gebeure meegemaak het. Daar is ook kort Stamregisterlyste van verskeie families. Hierdie boek word later ook in elektroniese formaat vrygestel. "*Hartbeespoortdam*" is die publikasie van hoofstuk agtien uit "*Agter die Magalies*", waarin hy die geskiedenis van die dam uiteensit en beskryf hoe afhanklik die boere was van die water uit die dam.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1975 | Agter die Magalies |
| 1977 | Reël, rym en ritme |
| 1978 | Die resultaat van Britse demokrasie in Suid-Afrika |
| 2013 | Hartbeespoortdam |

Bronnelys
---------

### Internet

* Eggsa:
* Green, Phyllis Sarie:
* Smashwords:
* Worldcat:
**Pariser Platz**  
  


---

 **Plein in Berlyn**   
  


---

**Aangelê**  

Tussen 1732 en 1734  


---

**Strate wat op die plein uitloop**  

Unter den Linden  

Wilhelmstraße

---

**Bedoel vir**  

Voetgangers, fietsryers, padverkeer, openbare vervoer

---

**Pariser Platz** is 'n vierkantige plein met 'n oppervlakte van sowat 1,5 hektaar wat in die buurt Dorotheenstadt van die Berlynse stadsdistrik Mitte geleë is.

Die plein, wat aan die oostekant van die Brandenburgse Poort (*Brandenburger Tor*) geleë is, vorm die eindpunt van Berlyn se bekende laan *Unter den Linden* en het sy pendant in die *Platz des 18. März* anderkant die Poort. Die *Straße des 17. Juni*, wat deur die sentrale park Tiergarten loop, het sy eindpunt in dié plein.

Vanaf 1945 tot die Duitse hereniging in 1990 was die Pariser Platz vlakby die sektoregrens tussen Wes- en Oos-Berlyn geleë en het sedert die bou van die Berlynse Muur in Augustus 1961 deel uitgemaak van die bewaakte sperlyn. Dit was nie toeganklik vir die publiek nie.

Met die politieke omwenteling van 1989 in die Duitse Demokratiese Republiek (Oos-Duitsland) is die plein weer vir voetgangers geopen. Tans is die ambassades van die Verenigde State en Frankryk en die luukse hotel *Adlon* op die plein geleë.
Die **55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress (ANC)** het van 16 tot 20 Desember 2022 by die Johannesburg Expo Centre in Nasrec, Gauteng plaasgevind. Die konferensie, waartydens die party se 87-lid Nasionale Uitvoerende Komitee verkies is, is bygewoon deur 4 426 stemgeregtigde afgevaardigdes, insluitend die party se topamptenare – vir die eerste keer bekend as die Top Sewe, eerder as die Top Ses, nadat die konferensie die party se grondwet gewysig het om 'n tweede pos van adjunk-sekretaris-generaal in te stel. Afgevaardigdes het ook resolusies oor die party se bestuur en beleidsposisies aangeneem, met inagneming van die uitkomste van die ANC se 6de Nasionale Beleidskonferensie, wat aan die einde van Julie 2022 gehou is.

Tydens die konferensie het Cyril Ramaphosa (die huidige president van Suid-Afrika) 'n uitdaging om die pos van ANC-president deur Zweli Mkhize afgeweer, en is hy herverkies as ANC-president. Ramaphosa het daarmee ook dié party se waarskynlike presidentskandidaat geword vir die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024. Paul Mashatile is as sy adjunk verkies.
**Jaroslaf III** (Russies: Ярослав Ярославич; 1220 – 9 September 1271) was die eerste prins van Twer en van 1264 tot 1271 die tiende grootprins van Wladimir. Jaroslaf en sy seun Michail het Twer van ’n klein dorpie verander in een van die grootste magsentrums in Middeleeuse Rusland. Al die ander prinse van Twer is afstammelinge van Jaroslaf.

Hy was die seun van Jaroslaf II van Wladimir en die jonger broer van Aleksander Nefski. In 1247, toe hy nog minderjarig was, het hy die dorp Twer van sy oom gekry.

In 1252 het Jaroslaf en sy broer Andrei II Aleksander se hoofstad, Pereslawl-Zalesski, binnegeval. Aleksander het teruggeveg met die hulp van Mongoolse magte en Jaroslaf se kinders gevange geneem. Jaroslaf het na Ladoga gevlug, waar hy deur Nowgorod gevra is om Aleksander as hulle militêre aanvoerder op te volg. Twee jaar later het hy Nowgorod aangevoer teen die Duitse Orde.

Ná Aleksander se dood in 1263 het Jaroslaf en Andrei stry gekry oor wie die volgende grootprins moes word. Hulle het die Goue Horde besoek en hulle het Jaroslaf gekies. Dié het egter in Nowgorod gaan woon en met die dogter van ’n plaaslike bojaar getrou. Verskeie faksies van Nowgorod het teen hom saamgesweer en beplan om sy broer Wasili van Kostroma of Aleksander se seun Dmitri op die troon te plaas.

In 1270 het die leërs van drie prinse naby die dorp Staraja Roessa gereed gestaan om te veg. Die biskop het hulle egter laat versoen. Jaroslaf het Nowgorod aan sy broerskind oorgegee en hom na Sarai, die Mongoolse khans se hoofstad, vergesel. Op 9 September 1271 op pad terug na Twer is hy dood. Hy is ná sy dood in Twer opgevolg deur sy oudste seun, Swjatoslaf, en toe deur ’n beroemder een, Michail.

  

Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

| * l
* b
* w
Grootprinse en tsare van die Rjoerik-dinastie |
| --- |
| Grootprinse | 
* Rjoerik
* Oleg
* Igor I
* Olga
* Swjatoslaf I
* Jaropolk I
* Wladimir I die Grote
* Swjatopolk I
* Jaroslaf I die Wyse
* Isjaslaf I
* Swjatoslaf II
* Wsewolod I
* Swjatopolk II
* Wladimir Monomach
* Mstislaf I
* Jaropolk II
* Wsewolod II
* Igor II
* Isjaslaf II
* Joeri I Dolgoroeki
* Andrei Bogoljoebski
* Michail van Wladimir
* Wsewolod die Groot Nes
* Konstantyn
* Joeri II
* Jaroslaf II
* Swjatoslaf III
* Andrei II
* Aleksander Nefski
* Jaroslaf III van Twer
* Wasili
* Dmitri I
* Andrei III
* Michail
* Joeri III
* Dmitri II
* Aleksander
* Iwan I
* Semjon die Trotse
* Iwan II
* Dmitri Donskoi
* Wasili I
* Wasili II
* Iwan III die Grote
* Wasili III

 |
| Tsare | 
* Iwan IV die Verskriklike
* Fjodor I

 |