recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n Norfolkden
'n Grootblaarvy (*Ficus macrophylla*)
Die **Arderne-tuin** is 'n stadspark in Claremont, Kaapstad. Dit bevat die uniekste arboretum in die suidelike halfrond en is in 1979 tot gedenkwaardigheid verklaar.

Ligging
-------

Die park lê in die hartjie van Claremont, tussen Hoofweg en Herschelweg en tussen die Herschel-skole.

Gebruik
-------

Hierdie park met sy baie bome en groot grasperk is 'n gewilde agtergrond vir huweliksfoto's.

Tuin
----

In die tuin van 4½ha is nagenoeg 400 bome waarvan verskeie oor die 100 jaar oud is. Die klem in hierdie tuin lê op uitheemse, eksotiese bome. Kirstenbosch gee juis weer aandag aan die inheemse bome van ons land. Die vywers in die tuin is die bron van die Swartrivier.

Kampioenbome
------------

In 2008 het die staatsdepartement belas met bosbou kampioenbome in Suid-Afrika begin identifiseer. Ses bome in hierdie tuin word sedertdien as uniek bestempel. Hulle is die volgende:

* Waarskynlik die grootste Aleppoden (*Pinus halapensis*) in die wêreld is hier te besigtig.
* Een van die grootste grootblaarvye, in Engels 'n *Moreton Bay fig*, en wetenskaplik bekend as die *Ficus macrophylla*, staan hier.
* 'n Kurkeik (*Quercus suber*)
* 'n Turkse eik, ook bekend as 'n moseik (*Quercus cerris*)
* Die Norfolkden, ook bekend as kamerden (*Araucaria heterophylla* of *Araucaria excelsa*) is nou 40 m hoog.
* Queensland Kauri (*Agathis robusta*).

Geskiedenis
-----------

Die Britse immigrant Ralph Henry Arderne (1802–1885) het in 1830 in Kaapstad aangekom en was in die middel van die eeu reeds 'n welvarende houtinvoerder. Skeepskapteins wat die Kaap aangedoen het, het aan Arderne boomplantjies gebring vanaf Australië, Chili, Indië, Libanon en Spanje. En op sy beurt het Arderne weer aan hulle Suid-Afrikaanse plantmateriaal verskaf. Arderne het die wêreldberoemde Engelse botaniese tuin Kew besoek en was goed bekend met die Engelse plantkundige James Bowie, 'n voormalige tuinier by Ludwigsburg. In 1845 koop Arderne 'n deel van die plaas Stellenberg, noem dit The Hill en lê sy tuin aan. Sy oudste seun, die Kaapstadse prokureur Henry M. Arderne, gaan na sy vader se oorlyde met die tuin voort. Na Henry se dood in 1914 word die The Hill in erwe verdeel en verkoop. Stad Kaapstad koop egter die kern van die tuin en sedert 1961 staan dit bekend as die Arderne-tuin. Vanaf 2004 is die tuin onder beheer van die Vriende van die Arderne-tuin.

Lees ook
--------

* Ludwigsburg

Bibliografie
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Arderne Gardens***. |

* Esterhuyse, Neels en Jutta von Breitenbach en Hermien Söhnge: Remarkable trees of South Africa. Kaapstad: Briza-publikasies, 2001. ISBN 978-1-875093-28-1
* Tredgold, Arderne: The Ardernes and their garden. A family chronicle. Kaapstad: Arderne Book Trust, 1990. ISBN 978-0-620-15371-3
* www.ardernegarden.co.za
* www.championtrees.co.za

Koördinate: 33°59′14″S 18°27′54″O﻿ / ﻿33.987281°S 18.464864°O﻿ / -33.987281; 18.464864
**Karl XIV Johan** (gebore Jean Bernadotte; 26 Januarie 1763 - 8 Maart 1844) was van 1818 tot met sy dood koning van Swede en Noorweë. Hy was die eerste monarg van die Huis van Bernadotte.

Loopbaan en bewind
------------------

Bernadotte, wat in Pau in die suide van Frankryk gebore is, het in 1780 by die Franse weermag aangesluit. Ná die uitbreek van die Franse Rewolusie het hy groot militêre talent geopenbaar en vinnig deur die range gevorder. Teen 1794 was hy brigadier-generaal. Hy het uitgeblink tydens sy diens in Italië en Duitsland, en was vir 'n kort ruk minister van oorlog. Sy verhouding met Napoleon was stormagtig, en tog het Napoleon hom as ryksmaarskalk aangestel met die stigting van die Franse Ryk. Bernadotte het 'n groot rol gespeel in die Franse oorwinning in die Slag van Austerlitz en hy is as beloning as prins van Pontecorvo aangestel. Bernadotte was, deur sy huwelik met Désirée Clary, die swaer van Joseph Bonaparte, Napoleon se broer, en dus 'n lid van die uitgebreide Huis van Boneparte.

In 1810 is Bernadotte onverwags gekies as vermoedelike opvolger van die kinderlose koning Karl XIII van Swede. Hy het die naam Karl Johan aangeneem en is aangestel as regent. In 1813, ná die skielike Franse inval sonder aanleiding in Sweeds-Pommere, was kroonprins Karl Johan instrumenteel in die skepping van die Sesde Koalisie deur 'n bondgenootskap te sluit met tsaar Aleksander I. Hy het Sweedse diplomasie gebruik om die vegtende Engeland en Rusland byeen te bring in 'n bondgenootskap.

Ná die Sesde Koalisieoorlog, waarin die ander Europese magte Napoleon verslaan het, het Karl Johan koning Frederik VI van Denemarke gedwing om Noorweë aan Swede af te staan, en dit het gelei tot die Sweeds-Noorweegse Oorlog van 1814, waarin Noorweë verslaan is. Dit het Noorweë in 'n unie met Swede gedwing, wat amper 'n eeu lank geduur het totdat die unie in 1905 vreedsaam ontbind is. 

Ná die dood van Karl XIII in 1818 het Karl Johan die troon bestyg. Hy het oor 'n tyd van vrede en vooruitgang geheers tot met sy dood in 1844. Hy is deur sy enigste seun, Oscar, opgevolg.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90398853
* BNE: XX1201323
* BNF: cb125108868 (data)
* CANTIC: a11467162
* CiNii: DA16601065
* GND: 118560174
* ISNI: 0000 0001 2139 5548
* KulturNav: ae277d45-15e7-40db-8e98-ee39b19926cb
* LCCN: n79065096
* LNB: 000144736
* NKC: mzk2015884345
* NLG: 278700
* NLP: A12226142
* NTA: 073614564
* RERO: 02-A000034372
* The SBN id BATV000147 is not valid.
* SELIBR: 193755
* SUDOC: 02763289X
* ULAN: 500320384
* VIAF: 73959251
* WorldCat Identities: lccn-n79065096

 |
**Arkansas** (Engels: *State of Arkansas*) is 'n deelstaat in die suidooste van die Verenigde State van Amerika met omtrent 2,9 miljoen inwoners. Sy hoofstad en grootste stad is Little Rock. Arkansas is die 25ste deelstaat wat tot die Unie toegelaat is. Dit word in die noorde deur Missouri, in die ooste deur Tennessee en Mississippi, in die suide deur Louisiana, en in die weste deur Oklahoma en Texas begrens. Arkansas se bynaam is *Die Natuurlike Staat* (Engels: "*The Natural State*").

Die *Memphis & Arkansas Bridge* oor die Mississippi verbind West Memphis in Arkansas met Memphis in Tennessee as deel van *Interstate 55*
Ouachita Mountains
Ozark Mountains: Herfskleure in die Buffalo National River-vallei
Eureka Springs, 'n Victoriaanse ontspanningsoord in die beboste bergwêreld van die Ozark Mountains van Noordwes-Arkansas, is een van die deelstaat se argitektoniese juwele. Bekend as *The Magic City* en *Stairstep Town*, met kronkelende paaie wat bergop en bergaf lei, word die dorp deur die *National Trust for Historic Preservation* as een van *America's Distinctive Destinations* gelys. Liefhebbers van spookhotelle vind verblyf in die *Crescent Hotel* van 1886 - *America's Most Haunted Hotel*
Little Rock - een van *Central Arkansas Transit Authority* se *River Rail Streetcars* op die hoek van President Clinton Avenue en Commerce Street
*William J. Clinton Presidential Library*, Little Rock
Plegtige opening van die Presidensiële Biblioteek in 2004: Eregaste trotseer die reën en luister na die *Air Force Band*  
Van links: Barbara Bush, George H.W. Bush, Laura Bush, President George W. Bush, Bill Clinton, Chelsea Clinton, Hillary Clinton, Jimmy Carter en Rosalynn Carter
'n Kort tussenlanding van die befaamde Britse popkwartet *The Beatles* op Walnut Ridge se streekslughawe in 1964 - hulle was op pad na 'n ontspanningsverblyf op 'n plaas in Missouri - het spore gelaat. Vandag is daar naas 'n monument, wat ter ere van die *Fab Four* opgerig is, ook 'n plaza en 'n musiekfees
Die eerste Europese nedersetting in die huidige deelstaatgebied was die Franse handelspos *Poste de Arkansea* wat deur Henri de Tonti in 1686 teen die oewer van die Arkansas River se benedeloop gestig is. Hier het Franse en Spanjaarde handel gedryf met die plaaslike Quapaw-Indiane. As Arkansas Post was die nedersetting ook van strategiese belang vir die Amerikaners wat dit tot militêre buitepos uitgebou het. Gedurende die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog kon Amerikaanse magte hier in 1783 'n Britse aanval afweer. Gedurende die Amerikaanse Burgeroorlog het Uniemagte hier in 1863 'n militêre oorwinning oor Gekonfedereerde troepe behaal, maar sonder om hul militêre doelwit, die inname van Vicksburg, te bewerkstellig. Arkansas Post het as eerste territoriale hoofstad gedien.
**Karl Ludwig Philipp Zeyher** (1799 - 1858) was 'n Suid-Afrikaanse plantkundige. Hy is op 2 Augustus 1799 in Dillenburg, Duitsland gebore. Sy oom was die hooftuinier van die groothertog Theodor van Baden waar hy geïnteresseerd raak in plante. In die hertog se park in Schwetzingen ontmoet hy 'n bekende plantkundige, Theodor Hartweg. Hy vergesel vir Hartweg in 1822 op 'n toer na Mauritius. Met hulle aankoms in die Kaap het hy besluit om nie verder te gaan nie, saam met Christian Friedrich Ecklon het hy begin om groot versamelings te maak. As 'n uitstaande plantkundige maar swak sakeman het hy jare lank 'n sukkelbestaan gevoer deur plante uit die Kolonie in te voer. Hy word daartoe gedwing om sy waardevolle herbarium aan dr. K.W.L. Pappe te verkoop en aanvaar hy uiteindelik 'n pos as 'n gewone tuinier. Hy is op 13 Desember 1858 aan pokke oorlede.

Die standaardskrywerafkorting **Zeyh.** word gebruik om hom as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.

Sien ook
--------

* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

Bron
----

* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* Botanis: Zeyh.
* GND: 10071336X
* ISNI: 0000 0000 0504 3860
* NTA: 28885344X
* VIAF: 29882971
* WorldCat Identities: viaf-29882971

 |
Klimtou wat van Nylon vervaardig is.
Molekulêre model van Nylon
**Nylon** is 'n generiese naam vir 'n reeks sintetiese polimere wat bekend staan as poli-amiede en is vir die eerste keer op 28 Februarie 1935 deur Wallace Carothers by DuPont vervaardig. Nylon is een van die mees gebruikte polimere wat as 'n vesel gebruik word.

Oorsig
------

Nylon is 'n termoplastiese sy-agtige materiaal, wat vir die eerste keer gebruik is in die maak van tandeborsels (1938) en toe later vir die meer bekende gebruik in "nylon" broekiekouse (1940). Dit word gemaak van herhalende eenhede wat deur peptiedverbinding ('n ander naam vir amied-verbindings) en word dikwels na verwys as poli-amied (PA). Nylon was die eerste kommersieel suksesvolle polimeer en die eerste sintetiese vesel wat geheel en al uit steenkool, water en lug vervaardig is. Eers word 'n monomeer gevorm met 'n intermediêre molekulêre massa, wat dan met mekaar reageer om langer polimeerkettings te vorm.

Nylon was aanvanklik bedoel as 'n vervanging vir sy en het dit wel vervang in baie produkte na sy skaars begin word het tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dit het sy ook vir militêre doeleindes vervang soos in die vervaardiging van valskerms, koeëlvaste baadjies en is ook gebruik in baie soorte voertuigbande.

Nylonvesels leen hom tot gebruik in baie toepassings insluitende materiale, trourokke, matte, snare van musiekinstrumente en tou. 

Soliede nylon kan ook gebruik word vir onderdele in masjienerie soos ratte en ander komponente wat aan lae- tot medium spanning onderhewig is wat voorheen in metaal gegiet is. Ingenieursgraad nylon word deur ekstrusie, gietwerk en inspuitgietwerk. Die 6/6 Nylon 101 tipe is die algemeenste graad nylon en Nylon 6 word die meeste gebruik vir gietstukke. Nylon kan ook in glas- en molibdeensulfiedversterkte vorms verkry word wat die strukturele sterkte en impakbestandheid asook die styfheid en wrywingskoëffisiënt verbeter.

Chemie
------

Nylon is 'n kondensasie kopolimeer wat gevorm word deur die reaksie van gelyke dele van 'n diamien en 'n karboksielsuur om 'n peptiedverbinding te vorm aan beidie kante van elke monomeer in 'n proses wat ooreenstem met polipeptied biologiese polimere. Die numeriese agtervoegsel dui op die aantal koolstof-atome wat deur die monomere bygedra word; die diamien eerste en die suur tweede. Die algemeenste tipe is nylon 6-6 wat daarop dui dat die diamien (heksametileendiamien) en die suur (adipiensuur) elkeen 6 koolstowwe tot die polimeerketting bydra. Soos met ander kopolimere soos poli-esters en poli-uretane bestaan elkeen van die herhalende eenhede in die ketting uit een van die monomere elk sodat hulle mekaar in die ketting afwissel.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb131782131 (data)
* LCCN: sh85093523
* NDL: 00567992

 |
Kaart van Ogaden.
Die **Ogaden** is 'n woestyngebied in Ethiopië.

Ligging en bewoners
-------------------

Hierdie gebied van ongeveer 200 000km2 is deel van die Horing van Afrika. Dit is in die suidooste van Ethiopië en grens aan Djibouti, Puntland, Somalië en Kenia. In die streek is die grootste dorpe Degeh Bur, Kelafo, Werder, Harer en Dire Dawa. Dit is 'n plato met 'n hoogte wat wissel van 1500m bo seevlak in die noordweste tot 'n 300m in die suide. Die Scebelirivier vloei suidooswaarts en mond uit by Mogadisjoe. Meer suid vloei die Genalerivier. Hierdie dunbevolkte landstreek word bewoon deur Somali-sprekende nomadiese stamme wat 'n bestaan voer as veeboere. Van die ontginning van die aanwesige gas- en oliereserwes in die bodem het nog nie veel gekom nie.

Geskiedenis
-----------

Laat in die 19de eeu het Ethiopië sowel as Italië (die koloniale heerser in Somalië) op die gebied aanspraak gemaak. In 1896 het Ethiopië dit beset en sedertdien word die grens tussen Ethiopië en Somalië op landkaarte dikwels als onbepaald en omstrede aangedui. In die 1960’s het Somalië die gebied amptelik opgeëis en het dit by tye tot aanvalle deur guerillabendes gelei. In 1977- 1978 ontstaan 'n volskaalse oorlog om die gebied met Somalië te verenig. Weens hierdie oorlog en die droogte sterf duisende mense in die Ogaden-streek en 'n anderhalf miljoen mense vlug oor die grens na Somalië. Dit lei tot 'n groot humanitêre krisis en ernstige menseregteskendings. Onrus flikker periodiek nog op.

Bibliografie
------------

* britannica.com
Karl Jatho (1907/1908)
 Jatho biplane 1907 op Vahrenwalder Heide
**Karl Jatho** was 'n Duitse pionier, uitvinder, vermaaklikheidster en siviele werker. Hy is gebore op 3 Februarie 1873 en is oorlede op 8 Desember 1933. 

Hy het in Hannover, Duitsland gebly toe hy begin belangstel in die lugvaart. Hy het begin om 'n kragaangedrewe vliegtuig in die vroeë 1900's te ontwerp. Hy het die Zanonia saad gebruik as patroon vir sy ongewone vlerk-ontwerp omdat dit lank en stabiel kan sweef. Die ontwerp het eers drie lae gehad maar het gou verander na twee lae toe hy begin toetse uitvoer het. Krag is deur 'n 10 perdekrag-enjin wat 'n tweelemvliegskroef aangedryf het, voorsien.

Dit word beweer dat die eerste vlug van Jatho se vliegtuig op 18 Augustus 1903 plaasgevind het en deur 4 getuies gesien is - 4 maande voor die Wright-broers hul eerste vlug gehad het! Hy het net 'n vinnige hop gemaak van 61m lank en 3m hoog in teenstelling met Orville Wright se 36m in 12 sekondes. Karl was nie baie gelukkig met sy vliegtuig nie, dit het nie genoeg krag gehad nie en die plat vlerke was nie so goed soos die Wright-broers se geboë vlerk nie.

Hy het op die ou einde opgegee met die volgende rede wat hy aangeteken het: 

*"in spite of many efforts, cannot make longer or higher flights. Motor weak"* 
Meeste historici erken dat Jatho 'n kragaangedrewe vlug gehad het- maar sy vliegtuig se kontrolesisteem was nie goed genoeg nie, en sy vlug nie lank genoeg nie. 

Hy het later in 1909 'n suksesvolle vliegtuig gebou en gevlieg. Karl Jatho het ook 'n vliegskool en vliegtuigfabriek tot stand gebring, maar nie een van die twee was suksesvol nie.

Bronne
------

* Die Engelse Wikipedia
*
**Ofir** is ‘n legendariese streek of hawe wat in die Bybel, letterkunde en historiese geskrifte vermeld word en bekend is weens sy geweldige rykdomme.

Volgens die Ou Testament bring koning Salomo se skepe elke derde jaar ‘n vrag goud, silwer, ivoor, sandelhout, poue en ape uit Ofir na Jerusalem.

Oor die ligging van die plek (indien dit werklik bestaan het) is historici dit nie eens nie. Die suidelike deel van Arabiese skiereiland en die ooskus van Afrika is glo die sterkste moontlikhede. Maar Indië en Amerika word ook genoem. Die Portugese het tevergeefs verskeie ekspedisies na die binneland van Afrika gestuur om na Ofir te soek. ‘n Soektog in 1659 onder Francisco Barreto en 1 000 man het meer as 300 km langs die Zambezi na die stad gesoek. Dit het ook misluk en slegs 180 man het Mosambiek weer bereik. Daarna het die Portugese hul belangstelling in die binneland van Afrika verloor. 

Daar word ook beweer dat Zimbabwe dalk die land Ofir is. Veral omdat Arabië glo nooit goud opgelewer het nie. Alexander Merensky het na Ofir gaan soek, maar nie verder as die Limpopo gevorder nie. Met Merensky se hulp het Karl Mauch in 1871 die Zimbabwe-ruïnes ontdek en hy het dit beskou as die oorblyfsels van Ofir.

Soortgelyke plekke
------------------

* agtertang
* Arcadia
* Atlantis
* boendoe
* bryberg
* Eldorado
* Eden
* ghopse
* gramadoelas
* Kammaland
* Land van Kokanje
* Land van melk en heuning
* Luilekkerland
* Monomotapa
* Paradys
* Shangri
* Ultima Thule
* Utopie
* Vigiti Magna

Bronne
------

* Lipiński, Edward (2004), *Itineraria Phoenicia Studia Phoenicia 18*, Peeters Publishers, ISBN 978-90-429-1344-8,
* Mahdi, Waruno (1999), "The Dispersal of Austronesian boat forms in the Indian Ocean", in Roger Blench; Matthew Spriggs, *Archaeology and Language III; Artefacts, languages and texts*, Routledge, ISBN 0-415-10054-2,
* Schroff, Wifred H. (1912), *The Periplus of the Erythræan Sea: Travel and Trade in the Indian Ocean*, New York: Longmans, Green, and Company,
* (fr)  Quatremère (1861), *Mémoire sur le pays d’Ophir*, in Mélanges d'histoire, Ducrocq, Paris, p. 234 (read @ Archive).
Die Fehmarnsundbrug
Kaart van Fehmarn met die Fehmarnsundbrug in die suide
Die **Fehmarnsundbrug**, 'n gekombineerde pad- en spoorwegbrug met 'n lengte van 963 meter, oorspan die seestraat Fehmarnsund en verbind sodoende die Oossee-eiland Fehmarn met die Duitse vasteland naby die dorp Großenbrode (Sleeswyk-Holstein). Die brug maak deel uit van die sogenaamde *Vogelfluglinie*, 'n roete wat die Noord-Duitse metropool Hamburg met die Deense hoofstad Kopenhagen verbind.

Die brug bereik 'n hoogte van 23 meter bo-oor die peilhoogte (of gemiddelde waterstand) van die Oossee en beskik oor 'n deurgang met 'n wydte van 240 meter en 'n vryhoogte van 23 meter bo seevlak vir die skeepvaart. Die brug is as 'n staalkonstruksie met 'n wydte van 21 meter (waarvan 6 meter deur die nasionale Duitse spoorwegmaatskappy *Deutsche Bahn* benut word) opgerig, en die spanwydte van die boogbrug, wat tot by 'n hoogte van 45 meter bo-oor die rylane verrys, bereik 248 meter. Die brugboog het 'n lengte van 268,5 meter.

Die Fehmarnsundbrug is deur die ingenieurs G. Fischer, T. Jahnke en P. Stein van die maatskappy *Gutehoffnungshütte Sterkrade AG* in Oberhausen-Sterkrade (Noordryn-Wesfale) as 'n netwerkboogbrug ontwerp en op 30 April 1963 ingewy. Vanweë sy kenmerkende vorm word dit soms ook die "langste klerehanger ter wêreld" genoem.

Die Fehmarnsundbrug het lankal een van die mees bekende bakens van die deelstaat Sleeswyk-Holstein en 'n gewilde motief vir baie toeriste, skilders en fotograwe geword en is in 1998 tot 'n nasionale monument verklaar.

Bronne
------

* *www.ostsee.de: Fehmarnsundbrücke*
Die eerste uitgawe van *Oggendblad*, 1 November 1972.
Die laaste uitgawe van *Oggendblad*, 19 Februraie 1983.
Koos du Plessis was een van die eerste lede van die redaksie van *Oggendblad*.
**Oggendblad** was 'n oggendkoerant in Pretoria van 1 November 1972 tot 19 Februarie 1983 wat eers deur Oggendbladpers Bpk. en daarna deur Perskor uitgegee is. Harald Pakendorf was die stigterredakteur tot 1979, waarna hy redakteur van *Die Vaderland* was tot 1986. Thys Human het in 1979 die leisels as redakteur van Oggendblad oorgeneem en was redakteur tot die sluiting van die koerant in 1983.

Die Afrikaanse sanger en liedjieskrywer Koos du Plessis was een van die eerste lede van die redaksie.

*Oggendblad* het aan sy einde gekom na 'n hewige persstryd in die destydse Transvaal tussen Perskor se vier dagblaaie, maar veral *Die Transvaler*, en Nasionale Pers se *Beeld* wat in 1974 opgerig is. Die vernaamste rede waarom Perskor *Oggendblad* opgerig het, was omdat die maatskappy geweet het van Naspers se plan met *Beeld* en dus 'n voorsprong in die mark wou kry deur eerste met 'n Afrikaanse oggendblad gemik op Pretoria vorendag te kom.

Omdat die stryd albei maatskappye miljoene rand gekos het en Naspers 'n reuse-eis teen Perskor ingestel het oor 'n geknoei van Marius Jooste, besturende direkteur van Perskor, met verkoopsyfers, het hulle tot 'n vergelyk gekom. Vanaf die tweede week in Februarie 1983 het *Die Transvaler* as middagblad na Pretoria geskuif waar *Oggendblad* (wat van Julie tot Desember 1981 slegs 5 828 koerante op weeksdae kon verkoop) en sy middagkoerant, *Hoofstad* (wat in dieselfde tydperk 13 628 koerante op weeksdae verkoop het, vergeleke met die Engelstalige *Pretoria News* se 24 876 op weeksdae), by *Die Transvaler* ingelyf is.

Dit het *Beeld* as enigste Afrikaanse oggendkoerant in Johannesburg gelaat, hoewel dit ook in Pretoria en elders in Transvaal versprei is, en *Die Vaderland* as Johannesburg se Afrikaanse middagkoerant. Nadat *Die Transvaler* en *Die Vaderland* opnuut tot die Sirkulasieburo (ABC) toegelaat is, was hulle weeksdagverkoopsyfer vir die tydperk Julie tot Desember 1981 onderskeidelik 44 109 en 40 998, vergeleke met *Beeld* se 67 963. Die *Rand Daily Mail* het in daardie tydperk teruggesak tot 106 759, 5 000 minder as die toe nog twee Afrikaanse oggendkoerante, maar *Beeld* sou eers in 1988 oor 'n volle jaar op sy eie 'n sirkulasie van meer as 100 000 kon handhaaf.

Op 10 Februarie 1983 skryf *Die Vaderland* die markverdeling was onvermydelik. "Dit was 'n rasionele en logiese stap en dit is gedoen in die breë belang van Transvaalse Afrikaners. Net meer as vyf jaar later kom verdere rasionalisering toe *Die Vaderland* in Oktober 1988 ná 52 jaar ophou bestaan en met *Die Transvaler* verenig word. Dié koerant verdwyn vyf jaar later ook. Al kon *Beeld* lank 'n sirkulasie van meer as 100 000 handhaaf, kon die koerant nog nooit hoegenaamd na aan die gesamentlike sirkulasie van die destydse vyf Afrikaanse dagblaaie in Transvaal van meer as 170 000 kom nie.
*USS Louisiana*, die laaste van die *Ohio*-klas duikbote wat gebou is, te Vlootbasis Kitsap, Washington
Die **Ohio-klas duikboot** is 'n kernaangedrewe klas duikbote van die Amerikaanse Vloot wat ballistiese missiele dra. Dit is tans die enigste sodanige klas in die Amerikaanse Vloot nadat hulle die *Benjamin Franklin-* en *Lafayette-klasse* vervang het. Hierdie klas is ook bekend as *Trident*-duikbote omrede hulle almal Tridentmissiele dra. Hierdie klas was ontwikkel as 'n afskrikmiddel teen die Sowjetunie tydens die Koue Oorlog.

Ontwerp
-------

Kunstenaar's voorstelling van 'n *Ohio*-klas lansering van Tomahawk land aanvals missiele
Daar is agttien duikbote in die klas gebou waarvan tien aan die Atlantiese Vloot toegeken is en was aanvanklik toegerus met D-5 Trident II missiele. Die ander agt duikbote was toegerus met die C-4 Trident I missiele. Die klas is ook meer vaartbelyn wat beteken dat dit stiller sowel as vinnger onder water was, 'n spoed van 25 knope kan bereik word dieper as 243.8 m. Die vorige klasse ballistiese missiel duikbote kon 16-missiele dra terwyl die *Ohio-klas* 24 kan dra. Dit beteken dat die *Ohio-klas* amper die helfte van Amerika se kernplofkoppe tussen hulle gedra het.

Operasionele plan
-----------------

Die *Ohio-klas* was ontwerp om so lank as moontlik ter see te wees. Van die doelwitte was dat die duikbote 66% van hulle dienssiklus ter see sal wees en dit sluit opgraderings tydperke van twaalf maande elke nege jaar in. Die standaard patrollie tyd was 70 dae wat gevolg is deur 25 dae in die basis vir instandhouding, aanvuling van proviand en om die bemannings te ruil.

Die laaste duikboot in die klas wat in diens gestel is, is die *USS Louisiana* en wel in 1997.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Ohio-klas duikboot:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Verplasing (oppervlak) | 16 500 metrieke ton |
| Verplasing (onderwater) | 18 453 metrieke ton |
| Lengte | 170,69 m |
| Breedte | 10,06 m |
| Aandrywing | 1 x S8G kernreaktor |
| Spoed (oppervlak) | 20,0 knope |
| Spoed (onderwater) | 25,0 - 32.0 knope |
| Bemanning | 157 persone |
| Wapens | 24 buise vir Trident I of II missiele 
4 x 533 mm torpedobuise, Mk 48 torpedos |

Sien ook
--------

* USS George Washington (SSBN-598)

Bron
----

* *The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines*, Bernard Ireland en John Parker, 2015, ISBN 978-0-85723-601-2
Prins **Souphanouvong** (13 Julie 1909 - 9 Januarie 1995), saam met sy halfbroer prins Souvanna Phouma, en prins Boun Oum van Champasak, was een van die "Drie Prinse" wat onderskeidelik die kommunistiese (pro-Viëtnam), neutrale en rojalistiese politieke faksies in Laos verteenwoordig het. Hy was die nominale president van Laos van Desember 1975 tot Augustus 1991.

Souphanouvong was een van die seuns van prins Bounkhong, die laaste onderkoning van Luang Prabang. Anders as sy halfbroers, Souvanna Phouma en Phetsarath Ratanavongsa, wie se moeders koninklik gebore is, was sy ma Mom Kham Ouane, nie adelik nie. 

Hy is opgelei in Frankryk en Viëtnam en word uiteindelik 'n voorstander van Ho Chi Minh en sluit aan by die Indochinese kommunistiese beweging. In Augustus 1950 belê Souphanouvong die eerste kongres van die *Lao Freedom Front* (*Neo Lao Issara*), meer algemeen bekend as die Pathet Lao, wat gedien het as die voertuig vir die kommunistiese uitdaging aan die Franse regering. Hy was die voorsitter van die *Neo Lao Issara* (sedert 1956, *Neo Lao Hak Xat*) en die weerstandsregering.

Met die bynaam "Die Rooi Prins", word hy die leier van die *Volksrevolusionêre Party van Laos*, en na die suksesvolle oorname van mag in 1975 word hy die eerste president van die Demokratiese Volksrepubliek Lao, 'n posisie wat hy tot 1991 beklee het. Na 1986 tree Phoumi Vongvichit in sy plek op as president, hoewel Souphanouvong tegnies nog steeds president bly. In 1991 volg Kaysone Phomvihane hom op as president. Hy was die President van die Hoogste Volksvergadering van 1975 tot 1988.

In 1991 word hy 'n adviseur van die party se sentrale komitee. Souphanouvong is op 9 Januarie 1995 op die ouderdom van 86 jaar oorlede.

Souphanouvong het agt tale gepraat, waaronder Grieks en Latyn. Hy het in die hawens van Le Havre gewerk voordat hy vir 'n ingenieursgraad aan die *École nationale des ponts et chaussées* gestudeer het.
Château in Mauléon, hoofstad van Soule
**Soule** (Baskies: *Zuberoa*, *Xiberu* of *Xüberoa*, Gaskons: *Sola*) is 'n voormalige Franse provinsie en deel van die hedendaagse Pyrénées-Atlantiques *département*. Dit is ook deel van die historiese Baskeland en die kleinste van die tradisionele streke van die kulturele gebied. Die hoofstad van die provinsie was Mauléon, wat in 1841 met Licharre saamgesmelt het om "Mauléon-Licharre", te vorm maar wat vandag algemeen as "Mauléon-Soule" bekend staan. 

Soule het 'n tradisie van volksmusiekteater, die *pastoral*, waarin die inwoners dorpies die opvoering die hele jaar lank voorberei. Die onderwerp van die toneelstukke was tradisioneel Katoliek, maar in die afgelope tyd is Baskiese geskiedenis ook verteenwoordig. Zuberoan is 'n dialek van die Baskiese taal wat in die streek gepraat word. Soule is reeds vir eeue tweetalig as gevolg van die teenwoordigheid van die nabygeleë Béarn. Die Baskiese souletaanse dialek is dan ook deur die Béarnese romaanse taal beïnvloed.

Bronne
------

* Le Pays de Soule (Pierre Bidart ed.), Ed.Izpegi, Baigorri, 1994.
* Marc Large, "Xan de l'Ours", préface de Renaud, Ed. Cairn, 2008.
Die **Ford Explorer** is 'n groot sportnutsvoertuig wat sedert 1990 deur Ford vervaardig word. Die Ford Explorer het ontwikkel tot een van die gewildste SNVs op die paaie. Tot 2010 was dit 'n tradisionele bakwerk-op-raam, mediumgrootte SNV. Vir die 2011-model jaar, het Ford vir die Explorer 'n moderner eenheidsbak, volgrootte oorkruis SNV-platform gebruik, dieselfde Volvo-afgeleide platform wat vir die Ford Flex en Ford Taurus gebruik word. Dit pas in tussen die tradisionele bak-op-raam volgrootte Ford Expedition en die mediumgrootte CUV Ford Edge. Hoewel uiterlik soortgelyk, deel die vyfde geslag Explorer, Ford Edge en Ford Escape nie hul platforms nie.

Die Explorer was ook betrokke by omstredenheid, na 'n vlaag van dodelike rolongelukke in die 1990's met Explorers toegerus met Firestonebande. Beide die tweedeur Explorer Sport en vierdeur Explorer is verkoop. Deeltydse vierwielaandrywing is 'n beskikbare opsie, en sedert 1995 was dit as 'n skuif-in-die-ry stelsel, met volledige beskerming teen hoë spoed-koppeling. 'n Spesiaalaangepaste "Spesiale Diensvoertuig"-weergawe is ook beskikbaar by Fordvloot vir wetstoepassingsagentskappe, brandweerdepartemente, en EMS agentskappe.

**Explorer** is ook as naam gebruik op 'n afwerkingspakket wat op die Ford F-reeks vragmotors vanaf 1968 tot 1986 aangebied is. Die 2011 Ford Explorer is as die Noord-Amerikaanse "Bakkie van die Jaar" benoem.

  


|         Fordmodelle |
| --- |
| **Huidige modelle:**
EcoSport
• Edge
• Expedition
• Explorer
• Everest/Endeavour
• Fiesta
• Figo
• Focus
• Galaxy
• Ikon
• Ka
• Kuga
• Mondeo
• Mustang
• Puma
• Ranger
• Territory
• Transit Custom
**Uit produksie:**
Model T
• Anglia
• Bantam
• Bronco
• Capri
• Corsair
• Cortina
• Courier
• Escort
• Fairlane
• Flex
• Galaxie
• Husky
• Laser
• Prefect
• Ranchero
• Sierra
• Taunus
• Telstar

**Enjins:**
Essex V6-enjin • Duratec-enjin • EcoBoost-enjin
**Renmotors:**
• Escort RS Cosworth
• Fiesta S2000
• Fiesta RS WRC
• Focus RS WRC
• Sierra RS Cosworth
Ford globale skakels            Ford Social |
| *Wysig hierdie sjabloon* |


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
Die ***South African Commercial Advertiser*** was die eerste onafhanklike koerant in Suid-Afrika. Dit het ‘n kernrol gespeel in die stryd om die verkryging van persvryheid in die land, in 1828.

Agtergrond
----------

Die 1820-Setlaars was ‘n goedgeskoolde groep mense en hulle rol in die stryd om persvryheid was van groot belang in die ontwikkeling van hul onafhanklike denke en hul rol in die verkryging van selfbestuur vir die Kaapkolonie.

Stigting
--------

Die drukker George Greig (\* Londen, 19 April 1799 - † Londen, 1 Februarie 1863) het kort na sy aankoms in Kaapstad besef dat daar geen wet in die kolonie bestaan wat die uitgee van ‘n koerant verbied nie. In Desember 1823 verleen die goewerneur, lord Charles Somerset, toestemming aan Greig om ‘n koerant in die stad uit te gee. Op 7 Januarie 1824 verskyn die eerste uitgawe van die Advertiser.

Sensuur
-------

Kritiek in die koerant op die goewerneur se administrasie van die land ontstig hom so dat die goewerneur die reg opeis om sensuur toe te pas. Greig weier om aan Somerset se inmenging en onderdrukking van die openbare mening toe te gee. Gevolglik staak die *Advertiser* se verskyning op 5 Mei 1824. Die owerheid verseël die drukpers en Greig word na Engeland verban. Daar sit hy sy stryd om persvryheid voort en die minister van kolonies, graaf Henry Bathurst (1762-1834), gee aan Greig toestemming om voort te gaan met sy koerant. Op 31 Augustus 1825 verskyn die *Advertiser* weer, maar weens ‘n artikel waarvan die inhoud die outokratiese Somerset nie aanstaan nie, word die publiksasie op 10 Maart 1827 weer verbied. ‘n Regeringsverandering in Londen en ‘n nuwe goewerneur aan die Kaap, Richard Bourke, het tot gevolg dat die publikasie van die *Advertiser* op 3 Oktober 1828 weer hervat word. 

Met Ordonnansie 60 van April 1829 is persvryheid in die Kaapkolonie gewaarborg, onderhewig aan sekere tegemoetkomende voorwaardes solank die lasterwette nageleef word. Kort na die stigting van die *Advertiser* het Thomas Pringle en John Fairbairn as mederedakteurs by Greig aangesluit. Fairbairn het tot met sy dood in 1864 redakteur gebly. Na Greig was Fairbairn die eienaar van die koerant. Hierna het verskeie oornames van en samesmeltings met ander koerante plaasgevind. Einde 1879 is die publikasie van hierdie baanbrekerblad gestaak.

Invloed
-------

John Philip, die skoonpa van Fairbairn, se menings het wye publisiteit in die koerant geniet. Daarom het die koerant ‘n vername rol gespeel in die vrystelling van die slawe, en die openbaarmaking van die beweerde swak behandeling van die Khoi-werknemers op die plase. Ook het dit aanhoudende kritiek gelewer op die owerheid se Oosgrensbeleid en die vinger na die grensboere gewys as die oorsaak van die Kaapse grensoorloë. Verder het die blad ‘n leidende rol gespeel in die anti-bandietebeweging van 1849.

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 3. Kaapstad: Nasou, 1971
Christopher Nolan in 2018.
**Christopher Edward Nolan,** (gebore 30 Julie 1970) is 'n Britse en Amerikaanse filmmaker. Hy is bekend vir sy rolprente met komplekse storievertelling en word beskou as 'n toonaangewende filmmaker van die 21ste eeu. Sy rolprente het wêreldwyd sowat $5 miljard verdien. Hy is genomineer vir vyf Oscar-toekennings, vyf BAFTA-toekennings en ses Golden Globe-toekennings. In 2015 is hy deur Time Magazine as een van die 100 invloedrykste mense ter wêreld gelys, en in 2019 is hy aangestel as bevelvoerder van die Orde van die Britse Ryk vir sy bydraes tot film.

Nolan het van jongs af 'n belangstelling in rolprentvervaardiging ontwikkel. Nadat hy Engelse letterkunde aan die University College London gestudeer het, het hy verskeie kortfilms gemaak voor sy speelfilmdebuut met *Following (1998)*. Nolan het internasionale erkenning gekry met sy tweede film, *Memento (2000)*, waarvoor hy genomineer is vir die Oscar-toekenning vir beste oorspronklike draaiboek. 

Hy het oorgeskakel van onafhanklike na ateljeefilmvervaardiging met *Insomnia (2002)*, en het verdere kritiese en kommersiële sukses behaal met *The Dark Knight Trilogy (2005–2012)*, *The Prestige (2006)* en *Inception(2010)*; die laaste hiervan het Nolan twee Oscar-benoemings besorg, vir beste rolprent en beste oorspronklike draaiboek. Dit is gevolg deur *Interstellar (2014)*, *Dunkirk (2017)* en *Tenet (2020)*. Vir *Dunkirk* het hy twee Oscar-benoemings verdien, insluitend sy eerste vir beste regisseur.

Nolan se werk verskyn gereeld op die lys van beste rolprente van hul onderskeie dekades. Hulle word tipies gekenmerk deur temas van epistemologie en eksistensialisme. Gevul met 'n metafisiese uitkyk, ondersoek hulle etiese gedrag, die konstruksie van tyd en die smeebare aard van geheue en persoonlike identiteit. 

Sy werk is deurspek met wiskundig-geïnspireerde beelde en konsepte, onkonvensionele narratiewe strukture, praktiese spesiale effekte, eksperimentele klanklandskappe, grootformaat filmfotografie en materialistiese perspektiewe. 

Hy het verskeie van sy films saam met sy broer Jonathan geskryf en vervaardig en bestuur die produksiemaatskappy Syncopy Inc. saam met sy vrou, Emma Thomas.
Buite-aansig van *Stary Browar*
Die nuwe uitbreiding
"Foto van die jaar"-uitstalling in 2011
Binne die winkelsentrum
**Stary Browar** ("Ou Brouery") is 'n sake- en kultuursentrum wat op 5 November 2003 in die middestad van Poznań, Pole geopen is. 

Die sentrum het in die historiese gebou van 'n voormalige brouery ontstaan wat in 1876 opgerig is en tot 1980 in gebruik was. Die oorspronklike buitekant van die brouery is grotendeels bewaar en tydens die ombou gerekonstrueer. Die sakegedeelte van *Stary Browar* behels sowat 100 winkels op vier verdiepings, kantore asook talle restaurante, kroeë en kafees. 

Die sentrum bied daarnaas uitstallings aan en beskik oor 'n sogenaamde kunsbinneplein waar konserte, toneelopvoerings, vernissages, werkwinkels en ander kulturele aktiwiteite op die gebied van skildery, beeldhoukuns, teater, musiek, dans en film deur die *Kulczyk*-stigting aangebied word.

Op 11 Maart 2007 is die sentrum uitgebrei sodat die gebou se totale oppervlakte tans sowat 122 000 m² beloop. Die aantal winkels is sodoende verdubbel, en die totale boukoste het €125 miljoen beloop.

Toekennings
-----------

*Stary Browar* se konsep wat kultuur en sake met mekaar verbind is net soos die argitektoniese ontwerp in 2005 met die *International Council of Shopping Centers (ICSC)* se *Design and Development Award* in die kategorie beste middelgroot winkelsentrum bekroon. Drie jaar later is die sentrum deur die ICSC as die mooiste winkelsentrum ter wêreld aangewys.
Die **Langsterflap** (*Euplectes progne*) is meestal te sien in oop grasvelde soos die sentrale hoëveld van Suid-Afrika. Hulle kom ook voor in Angola, Kenia, die Demokratiese Republiek van die Kongo en Zambië. In Engels staan die voël bekend as die *long-tailed widowbird*.

Identifikasie
-------------

Die voël is 16 tot 20 cm lank, die broeiende mannetjie is 60 cm lank, en weeg 25 tot 46 gram. Die mannetjie verkry 'n kenmerkende swart veredos en lang stert tydens die broeiseisoen. Behalwe die lang stert het die broeiende mannetjie ook rooi skouers en breë swarterige skouers wat met witterige dofgeel begrens is. Die wyfie is groter as ander flapwyfies en die borskant is dofgelerig wit met ligte strepe op die bors en sye.

Die voël is groter as die kortstertflap.

Verspreiding

Bron
----

* *Sasol Voëls van Suider-Afrika.* Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. ISBN 978-1-77007-926-7

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q577664
* BioLib: 30634
* eBird: lotwid1
* GBIF: 2494090
* iNaturalist: 13977
* ITIS: 560047
* IUCN: 22719244
* NCBI: 221973
* Xeno-canto: Euplectes-progne

 |
**Status quo** (Latyn vir "bestaande toestand") dui 'n bereikte politieke toestand of situasie aan wat gehandhaaf behoort te word. Die strewe na die handhawing van die *status quo* is 'n wesenlike kenmerk van konserwatiewe politiek.

Die strewe na die handhawing van die *status quo* gebeur meestal in die weerstand teen groot (vanuit 'n konserwatiewe oogpunt beskou), radikale verandering op sosiale en kulturele gebiede.

Wanneer daar in die politiek formeel na 'n *status quo* verwys word dan dui dit op 'n doelbewuste instandhouding van 'n onduidelike of dubbelsinnige politieke status. 'n Voorbeeld van so 'n dergelike dubbelsinnige politieke situasie is die politiese status van Taiwan.

Die uitdrukking is afgelei van die diplomatieke begrip van *status quo ante bellum*, wat "soos dit voor die oorlog was" beteken en verwys na die terugtrek van troepe en die herinstelling van die vooroorlogse magshebbers; ook die reaksionêre *status quo ante* ("soos dit vroeër was") is hiervan afgelei. Aanvanklik het al drie terme dieselfde beteken, naamlik die toestand van voor 'n oorlog, maar daar het 'n betekenisverskuiwing plaasgevind waarby die oorlogsaspek verlore gegaan het en *status quo* meer die betekenis van *bestaande* toestand verkry het in plaas van 'n toestand uit die *verlede*.

Etimologies is *status quo ante* afgelei van die term *in statu quo ante* ("in die toestand, waarin dit voorheen was") uit die Romeinse reg.

Sien ook
--------

* De facto
* De jure
Sir **Simon William English** KNZM (gebore op 30 Desember 1961) is 'n afgetrede politikus van Nieu-Seeland wat van 2016 tot 2017 as die 39ste premier van Nieu-Seeland gedien het. Hy was die leier van die Nasionale Party van 2001 tot 2003 en 2016 tot 2018, en het ook twee termyne as leier van die opposisie gedien.

English was 'n boer en 'n staatsamptenaar voordat hy die politiek betree het, en hy is in 1990 tot die Nieu-Seelandse parlement verkies as die kandidaat van die Nasionale Party in die Wallace-kiesafdeling. Hy is in 1996 in die kabinet aangestel en in 1999 as minister van finansies aangestel, hoewel hy minder as 'n jaar gedien het as gevolg van sy party se groot verloor tydens die algemene verkiesing van 1999. In Oktober 2001 het English Jenny Shipley vervang as die leier van die Nasionale Party (en gevolglik as leier van die opposisie). Hy het die party tot die ergste nederlaag in die algemene verkiesing van 2002 gelei, en in Oktober 2003 is hy as leier deur Don Brash vervang.

In November 2006, ná Brash se bedanking, word English adjunkleier onder John Key. Na die oorwinning van die Nasionale Party in die algemene verkiesing in 2008, word hy adjunkpremier en ook vir die tweede keer minister van finansies. Onder English se leiding het die ekonomie van Nieu-Seeland bestendige groei gehandhaaf gedurende die Nasionale Party se drie regeringstermyne. Hy het 'n lysverkose-LP geword nadat hy onttrek het aan die algemene verkiesing in 2014.

John Key het bedank as leier van die Nasionale Party en as premier in Desember 2016. English het die gevolglike leiersverkiesing onbestrede gewen en is op 12 Desember 2016 as premier ingelyf. In die algemene verkiesing van 2017 het die Nasionale Party die grootste aantal setels gewen, maar kon nie 'n meerderheid behaal nie. Ander partye met 'n magsbalans het geweier om die bestaande regering te steun, en English is daarna as premier vervang deur Jacinda Ardern, leier van die Arbeidersparty. English het aanvanklik voortgegaan as leier van die opposisie, maar het op 27 Februarie 2018 as leier van die Nasionale Party bedank en twee weke later die parlement verlaat.
Die **langtone** (*Jacanidae*) is 'n familie van tropiese watervoëls wat aan die orde van steltloperagtiges (*Charadriiformes*) behoort. Die familie omvat 8 spesies.

Hierdie voëls word gekenmerk deur hulle pote met besonder lang tone. Dit stel hulle in staat om maklik oor drywende waterplante te loop. Die wyfies is groter as die mannetjies, maar verder is daar nie regtig uiterlike verskille tussen die geslagte nie.

Langtone bou (net soos dobbertjies) drywende neste wat gewoonlik aan 'n nabygeleë plant geanker is sodat dit nie kan wegdryf nie.

Daar is 2 spesies in Suider-Afrika, wat by strandmere en stil binnelandse waters aangetref word. 'n Eienaardige kenmerk van die voëls is dat hulle hul eiers onder hul vlerke uitbroei en soms ook hul kuikens onder die vlerke ronddra.

Bou
---

Langtone (familie Jacanidae) is klein watervoëls wat aan onder meer hul besonder lang tone onderskei kan word. In Suider-Afrika word 2 spesies aangetref, naamlik die grootlangtoon (*Actophilornis africanus*) en die dwerglangtoon (*Microparra eapensis*). Die gewone langtoon is sowat 30 cm lank en sy algemene kleur is kastaiingbruin. Hy het 'n goudgeel vlek op die bors, die voorkant van die nek is wit en die agterkant swart. 

Die voorkop het 'n blouerige skynsel. Die dwerglangtoon is egter heelwat kleiner. en minder opvallend. Hy word net sowat 15 cm lank en sy algemene kleur is ligter as die van die gewone langtoon. Die keel, bors en pens is witterig. By albei spesies ryk die geslagte eenders.

Gedrag
------

Langtone kom by strandmere en stil binnelandse waters met baie plantegroei voor. Hulle lang tone stel hul in staat om vinnig oor waterlelies en ander drywende plante te hardloop op soek na waterinsekte en sade. 

Met sy lang tone versprei die voël sy massa oor 'n groot oppervlakte lelieblare, wat verhoed dat die blare onder hom sink. Hulle loop ongemaklik op land, maar is kragtige vlieërs en kan selfs swem en duik. Wanneer hulle verveer, verloor hulle egter al hul slagvere tegelykertyd en kan dan vir 'n ruk nie vlieg nie. Buite die broeityd word gewone langtone soms in groot swerms aangetref. 

Langtone het 'n eienaardige broeigedrag:  

Die nes word van plantmateriaal gemaak en is drywend. Mannetjies sowel as wyfies help met die broeiery deur die eiers met die snawel onder die vlerke in te stoot en daar vas te knyp. Die kuikens word soms ook onder die vlerke rondgedra. Die eiers is besonder mooi: hulle is peervormig en grondkleurig met baie swart kolle en krulle, en blink asof hulle opgevryf is.

Taksonomie
----------

Die langtone word in die volgende genera onderverdeel:

* *Microparra*
* *Actophilornis*
* *Irediparra*
* *Hydrophasianus*
* *Metopidius*
* *Jacana*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
Trompettersdrift se fort
**Trompettersdrift** is een van die oudste oorgange in die Groot-Visrivier en was deel van die hoofpad van Grahamstad na Oos-Londen. Dit lê 27 km van die mond van die rivier, 41 km oos van Grahamstad op die pad na Peddie en 'n paar km stroomop van die brug oor die rivier op die N2-nasionale pad. Die drif dra die naam van die Khoikhoi-kaptein Hans Trompetter wat sy kraal in die omgewing gehad het.

Reeds in 1817 het die goewerneur van die Kaapkolonie, lord Charles Somerset, hier 'n militêre pos laat bou om sy spoorstelsel uit te voer. Reeds tydens die Sesde Grensoorlog (1834-36) is 'n pont gebou omdat die rivieroorgang van groot strategiese belang was. 'n Groot Xhosa-mag het hier oor die rivier gegaan en Harry Smith het sy tydelike hoofkwartier hier ingerig. Op 6 Maart 1835 het die Xhosa 'n verrassingsaanval uitgevoer en die hele kamp met waens, osse, gereedskap en die halfgeboude pont oorgeneem. Drie dae later is kommdt. J.L. Rademeyer en 175 man in 'n lokval gelei. Na die oorlog is 'n behoorlike fort gebou om die drif te beveilig, as basis vir patrollies en om te verseker dat Grahamstad nie tydens oorlog van bevoorrading afgesny word nie. In die Oorlog van die Byl (Sewende Grensoorlog, 1846-47) vind hier weer 'n groot slag plaas met die Xhosa wat in die ruie plantegroei op die rivieroewer skuil.

Die terrein rondom die drif is nou deel van 'n wildsplaas. Van die fort is net die wagtoring en 'n paar mure oor. By die plaashuis by die fort is 'n gedenkteken ter ere van manskappe en Britse setlaars wat in die Kaapse grensoorloë gesneuwel het. Langs die pad verby die fort is 'n gedenksteen wat Dick King se epiese rit van 1842 in herinnering roep.

Bibliografie
------------

* Logie, Bartle: Water in the wilderness. A journey down the Great Fish River. Hunters Retreat: Bluecliff, 2006. ISBN 0-620-36163-8
* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë
**Ards-skiereiland**  

**Leithinis na hArda** (Iers)  
**Tha Airds** (Ulster-Skots)  


---

**Ligging**  

Noord-Ierland  


---

**Graafskap**  

Down

---

**Staat**  

 Verenigde Koninkryk

Strangford Lough ná 'n reënbui
Die **Ards-skiereiland** (afgelei van Iers: *nAird Uladh*, "skiereiland van die Ulstermanne") is 'n skiereiland in die graafskap Down, Noord-Ierland wat die Strangford Lough van die Noordkanaal (Engels: *North Channel*), die seestraat tussen Noord-Ierland en Skotland, skei.

Die skiereiland bestaan uit laagliggende terrein. Van Ierland se vrugbaarste landboustreke word in die noorde van die Ards-skiereiland aangetref waar hoofsaaklik koring en gars verbou word. Die landskap in die suide word oorheers deur weivelde, witgekalkte kothuise en nou, kronkelende paaie. Die oostelike kuslyn lok besoekers met uitgestrekte sandstrande.

'n Aantal nedersettings is op die skiereiland geleë, waaronder kusdorpe soos Donaghadee, Greyabbey en Kearney. Newtownards in die noorde van die skiereiland is die grootste nedersetting in die gebied met 'n bevolking van 28 000.

Geskiedenis
-----------

Die Scrabo-toring aan die noordpunt van die skiereiland
Die skiereiland het vroeër as "The Ards" bekend gestaan (Iers: *an Aird*, Ulster-Skots: *Tha Airds*). Dit is in die 12de eeu deur die Noormanne verower, en die Normandiese Savage-gesin het 'n aantal kastele en priorye op die skiereiland laat bou.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het militêre vliegvelde op Ards ontstaan, soos RAF Ballyhalbert en sy satelliet-vliegveld RAF Kirkistown. Albei vliegvelde is intussen gesluit. Kirkistown word tans vir motor- en motorfietswedrenne gebruik.