Peter Senge, November 2004.
**Peter Michael Senge** (gebore 1947 in Stanford, Kalifornië) is 'n Amerikaanse kennisbestuur- en organisasiewetenskaplike en direkteur van die Sentrum vir Organisasieleer aan die MIT Sloan School of Management.

Met die 1990-boek *The fifth discipline: the art and practice of the learning organization*, het Senge ’n baanbrekende werk oor die lerende organisasie geskryf.

Lewensloop
----------

Peter Senge het 'n baccalaureusgraad in lugvaartkundige ingenieurswese van Stanford-universiteit ontvang, 'n meestersgraad in die wetenskap in sosiale stelselmodellering van die Massachusetts Institute of Technology (MIT) in 1972, en 'n PhD in bestuur aan MIT in 1978.
Sedert sy PhD is Senge 'n dosent by MIT. Sedert die 1990's was hy ook direkteur van die Sentrum vir Organisatoriese Leer by die MIT Sloan Bestuurskool. Hy is ook medestigter en president van die wêreldwye Society for Organizational Learning (SoL).

Sy boek *The Fifth Discipline: The art and practice of the learning organization* (1990) is in 1997 deur die *Harvard Business Review* as een van die vyf belangrikste bestuursboeke van die laaste twee dekades van die twintigste eeu aangewys.

Werk
----

### Die vyfde dissipline

Die boek beskryf vyf noodsaaklike dissiplines: persoonlike bemeestering, verstandelike modelle, gedeelde visie, spanleer en stelseldenke. Die vyfde dissipline is die belangrikste omdat dit die vorige vier kombineer en self die Vyfde Dissipline genoem word.

In Senge se visie word 'n dissipline saamgestel uit "alle soorte kennis en vaardighede wat 'n mens in die praktyk verwerf en waarmee 'n mens gedurende jou loopbaan permanent betrokke bly. 'n Lerende organisasie kan slegs bereik word met lerende werknemers. Leer word wyer gedefinieer d.m.v. Senge as die aanleer van kennis en vaardighede in formele leerstelsels. Dit gaan oor die opbou van kennis en vaardighede in 'n algemene sin, deur gebruik te maak van allerlei media en interaksies. Formele leerstelsels soos kursusse kan deel hiervan wees, maar is beslis nie voldoende nie. Verbeterings wat fundamenteel tot leer is, vereis die ontplooiing van vyf dissiplines." 

### Stelseldenke

Volgens Senge bestaan die essensie van stelseldenke uit twee aspekte:

* die identifisering van onderlinge verwantskappe eerder as 'n lineêre volgorde van oorsaak en gevolg, en
* die identifisering wan prosesse van verandering in plaas van momentopnames.

Volgens Senge is die konsep van terugvoer sentraal en wys dit hoe aksies mekaar kan versterk of demp.

Senge (1992) stel self dat stelseldenke ons leer "dat selfs klein, doelgerigte aksies soms tot belangrike, blywende verbeterings kan lei, as dit op die regte plek uitgevoer word." Stelseldenke "benodig die ander dissiplines. Byvoorbeeld, verstandelike modelle toon die openheid wat nodig is om die tekortkominge in bestaande sienings bloot te lê. Spanleer ontwikkel die vaardighede van mense om wyer te kyk as wat hulle as individue sou sien. Persoonlike bemeestering voed die motivering om te leer hoe ons optrede die wêreld om ons kan beïnvloed."

Publikasies
-----------

Senge het verskeie boeke en artikels geskryf, 'n seleksie:

* 1990, *The Fifth Discipline: The art and practice of the learning organization*
* 1994, *The Fifth Discipline Fieldbook: Strategies and Tools for Building a Learning Organization*
* 1999, *The Dance of Change: The Challenges to Sustaining Momentum in Learning Organizations*
* 2004, *Presence: Human Purpose and the Field of the Future,*
* 2005, *Presence: An Exploration of Profound Change in People, Organizations, and Society*
* 2008, *The Necessary Revolution: How Individuals and Organizations Are Working Together to Create a Sustainable World*