recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die Kasteel Karlštejn, soos gesien vanuit die weste
Karel IV was 'n merkwaardige heerser wat nie net sy lewensverhaal geskryf het nie, maar ook hierdie realistiese portret van homself en sy eggenote Anna van Schweidnitz vir die Sint Katharinakapel in die kasteel se Mariatoring laat skilder het
Die **Kasteel Karlštejn** (Tsjeggies: *hrad Karlštejn*, Duits: *Burg Karlstein*) is 'n hoogteburg wat bo-op 'n heuwelpiek in die gelyknamige nedersetting sowat 30 km suidwes van die Tsjeggiese hoofstad Praag geleë is. Die uitbreiding van 'n bestaande vesting tot 'n uitgestrekte Gotiese kasteelkompleks was een van die mees ambisieuse bouprojekte van Karel IV, koning van Boheme en keiser van die Heilige Romeinse Ryk, wat ná sy terugkeer uit Rome in 1348 begin is. Histories nie-outentieke herstelwerk, wat in die 19de eeu aan die kasteel, een van die mees besoekte besienswaardighede in Tsjeggië, gedoen is, word tans verwyder.

Die oorspronge van die kasteel, wat temidde 'n koninklike bos en 'n dagrit ver van Praag geleë was, is onbekend. Moontlik is dit deur vroeëre heersers uit die Huis van Luxemburg as plattelandse setel opgerig. Daarenteen is die doelwit van Karel IV se projek histories gedokumenteer. Karlštejn, wat deur die Valois-kasteel in Vincennes buite Parys geïnspireer is, het, afgesien van sy rol as koninklike woning buite Praag, sowel politieke asook godsdienstige funksies vervul. Tussen omstreeks 1350 en 1420 (die jaar waarin die Hussiete-oorloë begin het) is die Heilige Romeinse Ryk se kroonjuwele en kleinodieë hier bewaar. Ook die koninklike argiewe is hier tot in die 17de eeu gehuisves.

Die kasteel se sakrale karakter word bevestig deur sy vyf kapelle. 'n Voorheen wêreldlike saal in die Groot Toring is omgebou tot die Kapel van die Heilige Kruis wat as bewaarplek vir die Rykskroon- en kleinodieë sou dien. Langsaan, in 'n kapel wat sedert die 16de eeu as Sint Katharina-kapel bekend staan, is relikwieë van die Passie bewaar. Die keiserlike residensie was op die laagste verdieping geleë, met 'n verdere kapel wat aan Sint Nikolaas gewy is, moontlik ook 'n oratorium ter ere van Boheme se beskermheilige, Wenceslaus, wat deel uitgemaak het van die keiserlike egpaar se privaat woonvertrekke.

Volgens oorlewering het keiser Karel IV in 1355 sy eerste besoek aan die kasteel gebring om toesig te hou oor die boubedrywighede en die skilder- en dekorasiewerk in die kapelle. Tien jaar later is die bouprojek voltooi met die inwyding van die Kapel van die Heilige Kruis.
Die **kasteel van Malbork** (Duits: *Marienburg*) is een van die magtigste vestings van die Middeleeuse Europa en die derde grootste kasteelkompleks ná die Praagse Hradčany en die Moskouse Kremlin. Die kasteelkompleks is in die Poolse stad Malbork (Duits: *Marienburg*) geleë, sowat 60 kilometer suid-oos van Gdańsk aan die Nogat, 'n takrivier van die Wisła- of Weichsel-rivier in sy mondingsgebied. 

Die kasteel, die grootste ter wêreld wat van bakstene gebou is, het in die 13de en 14de eeu as ordenskasteel van die Duitse Orde aan die oewer van die Nogat-rivier ontstaan. Die kompleks word as een van die uitstekendste voorbeelde van Gotiese argitektuur beskou en is in 1997 deur UNESCO as wêrelderfenis gelys. Dit is al vroeër, in September 1994, deur die Poolse staatspresident as een van die vyftien belangrikste historiese plekke en komplekse in die land aangewys.

Ordenskastele in Noord-Pole
---------------------------

Die argitektoniese erfenis van die laagliggende landskap van Noord-Pole sluit 'n groter aantal middeleeuse baksteenvestings in waarvan die meeste deur die Duitse Orde opgerig is. Hierdie kastele, waarvan sommige bewaar gebly het en ander lankal in ruïnes lê, getuig nog steeds van die bekwaamheid van hul boumeesters wat die destydse boutegnieke tot volmaaktheid gebring het. Met hul homogene karakter het die kastele 'n maklik herkenbare deel van die Pommerse landskapsbeeld geword.

'n Deel van die kasteelkompleks
Die kasteel van Malbork, wat vanaf die vroeë 14de tot die middel van die 15de eeu as hoofkwartier van die Duitse Orde gedien het, is die grootste van hierdie vestings. Die kasteelkompleks bestaan uit drie dele wat op 'n uitgestrekte helling met 'n uitsig op die rivier opgerig is. Die groot vernuf waarmee die beskikbare ruimte gebruik is, het later as voorbeeld vir ander vestingprojekte in Europa gedien. Terwyl die kasteel van Malbork deesdae vanweë sy argitektoniese besonderhede - dit illustreer onder mee die ontwikkeling van gewelwe in die middeleeuse Gotiese boukuns - veral 'n toeristetrekpleister is, is die kompleks terselfdertyd 'n eersterangse historiese monument, nie net as die simbool van die Duitse Orde en sy vyandelike gesindheid teenoor die Poolse staat nie, maar ook vanweë die belangrike rol wat dit by historiese gebeurtenisse tussen die 14de en 19de eeu gespeel het.

Adellikes uit baie dele van Europa het na die kasteel gestroom om aan die middeleuse kruistogte teen die laaste heidene in Europa, die Baltiese Pruise, deel te neem. Later het die kompleks as koninklike woning vir Poolse monarge en as setel vir hooggeplaaste Poolse amptenare gedien, maar ook as wapenarsenaal vir Poolse en Pruisiese magte.

Die kasteel is daarnaas 'n uitstekende voorbeeld vir die ontwikkeling en toepassing van verskillende konservasietegnieke in Europa vanaf die vroeë 19de eeu tot hede nadat groot dele van die kasteel verskeie kere erg beskadig of selfs vernietig is en herbou moes word. Feitlik alle konsepte, wat in die afgelope tweehonderd jaar in hierdie verband aangewend is, kan in die verskillende dele van die kompleks bestudeer en besigtig word.

Panorama
**Skálholt** is 'n klein dorpie in die munisipaliteit Bláskógabyggð van die Suid-Yslandse administratiewe gewes Suðurland. Die dorp maak deel uit van die sogenaamde Goue Ring, 'n gewilde toeristeroete. Skálholt lê in die Laer Biskupstungurvallei tussen die riviere Hvítá en Brúará en bestaan tans slegs uit 'n groot kerkgebou en enkele huise. Die dorpie is nogtans een van die belangrikste historiese plekke in Ysland, en die gebeure wat hier oor 'n tydperk van sewe eeue afgespeel het, het 'n groot invloed op die politieke, geestelike en kulturele lewe in Ysland uitgeoefen.

Geskiedenis
-----------

Skálholt in die winter
Skálholt se vroeë geskiedenis dateer terug na die 11de eeu, 'n periode van godsdienstige twiste. Sowat twee eeue ná die Noorse volksplanting in Ysland is in 1056 die eerste bisdom vir Suid-Ysland in Skálholt gestig. 'n Tweede bisdom vir Noord-Ysland in Hólar het in 1109 gevolg.

Skálholt is deur Ísleifur Gizurarson (1006–1080), die seun van Gissur die Witte, as die plek vir die eerste biskopsetel gekies, moontlik omdat die landgoed van sy vader in Skálholt geleë was – sy grootvader Teitur Ketilbjarnarson was die eerste setlaar in die gebied.

Ísleifur se vader, 'n welvarende adellike 'n gedugte politikus het 'n beslissende rol by die kerstening van Ysland en die vestiging van 'n plaaslike kerkorganisasie gespeel. Hy het omtrent die jaar 1000 ook die eerste Yslandse kerk in Skálholt opgerig. Die bekende Middeleeuse Duitse geskiedskrywer Adam van Bremen het omtrent 1075 na Skáltholt as die grootste dorp in Ysland verwys.

Biskop Klængur Þorsteinsson het hier in die 12de eeu 'n groot weelderige katedraal laat oprig. Die kerkgebou is met ingevoerde Noorse timmerhout gebou. Tot by die Reformasie van die jaar 1550, wat op bevel van die Deense koning Christiaan III ook in Ysland deurgevoer is, het Skálholt eeue lank as die opvoedkundige en kulturele sentrum van Ysland gedien. Jón Arason, die laaste Rooms-Katolieke biskop van Ysland, is in 1550 saam met sy twee seuns in Skálholt tereggestel.

Vandag is Skálholt vanweë sy nuwe katedraal (wat in 1956 opgerig is), sy biskopsgrafte, sy museum en sy versameling van ou boeke in die toring 'n gewilde toeristebestemming. Die plaaslike hoërskool se skoolhuis dien gedurende die somer as 'n gastehuis.

Bronne
------

* Adam van Bremen (uitgegee deur G. Waitz): *Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum*. Berlyn 1876 Aanlyn beskikbaar Geargiveer 23 Desember 2007 op Wayback Machine
* Adam van Bremen (vertaal in Engels deur Francis Joseph Tschan en Timothy Reuter): *History of the Archbishops of Hamburg-Bremen*. Columbia University Press 2002
**Kassingadag** is 'n nasionale openbare vakansiedag in Namibië wat die Slag van Kassinga-herdenk. Die datum word jaarliks op 4 Mei herdenk, en die datum onthou die (ongeveer 600) wat in 1978 dood is toe die Suid-Afrikaanse Weermag 'n SWAPO-basis by Kassinga in die suide van Angola aangeval het. Herdenkinge word jaarliks gekenmerk deur seremonies in *Heroes Acre*, buite Windhoek. Hierdie seremonies word deur baie belangrike nasionale politieke figure bygewoon, waaronder die huidige president Hage Geingob en die voormalige presidente Hifikepunye Pohamba en Sam Nujoma (vanaf 2016)

4 Mei 1978
----------

Op 4 Mei 1978 voer die Suid-Afrikaanse Weermag 'n lugaanval op die kamp Kassinga naby die dorpie Kassinga, gevolg deur 'n ontplooiing van valskermsoldate. Die kamp was bewoon deur verbode SWAPO-simpatiseerders en hul gesinne. 165 mans, 294 vroue en 300 kinders is in hierdie aanval dood. Later dieselfde dag word die nabygeleë kamp Vietnam in die dorp Tchetequela ook aangeval. Soos op 2016 is die grafte ongemerk, maar die Namibiese regering beplan om 'n gedenkteken op te rig.

Sien ook
--------

* Openbare vakansiedae in Namibië
Die **Dinastie van Nikephoros** was ’n familie wat vir ’n kort rukkie oor die Bisantynse Ryk regeer het, van 802 tot 813. Ná die afsetting van keiserin Irene het die troon gegaan na die stigter van die dinastie, Nikephoros I, wat Irene se minister van finansies was. Die ryk was in ’n swakker toestand as wat dit in ’n lang tyd was en die finansiële posisie was benard. Nikephoros het die belasting baie verhoog en was dus ongewild. In 811 het hy Bulgarye binnegeval en die hoofstad geplunder, maar met hul terugkeer is die Bisantynse leër in ’n lokval gelei en Nikephoros sterf. 

Hy is opgevolg deur sy seun, Staurakios, maar dié is ook erg in die lokval beseer en ondersteuners van sy swaer, Michael I Rangabe, het hom gedwing om te abdikeer ten gunste van Michael. 

In 813 het Michael se leër weer die Bulgare aangeval en is hulle verslaan. Dit het die keiser se beeld groot skade berokken en hy het ten gunste van Leo V geabdikeer en ’n monnik geword. Sy seuns is gekastreer en na kloosters gestuur.

Keisers van die Dinastie van Nikephoros
---------------------------------------

* Nikephoros I
* Staurakios
* Michael I
'n Bottel met kasterolie.
Struktuur van die hoofkomponent van kasterolie.
Kasterbone.
**Kasterolie** is 'n plantaardige olie wat verkry word deur samepersing van die saad van die kasterolieboom (*Ricinus communis*). Die algemene naam "kasterolie", waarvan die plant sy naam kry, kom waarskynlik uit sy gebruik as 'n plaasvervanger vir castoreum, 'n parfuumbasis gemaak van die gedroogde perineale kliere van die bewer (*castor* in Latyn).

Kasterolie is 'n kleurlose tot baie bleekgeel vloeistof met 'n kenmerkende smaak en reuk wanneer dit die eerste ingeneem word. Die kookpunt is 313 °C (595 °F) en sy digtheid is 961 kg/m3. Dit is 'n trigliseried waarvan ongeveer 90 persent van sy vetsuurkettings risinoleate is. Oleate en linoleate is die ander belangrike komponente.

Kasterolie en sy afgeleides word gebruik in die vervaardiging van seep, smeermiddels, hidrouliese en remvloeistof, verf, kleurstowwe, bedekkings, ink, koudbestande plastiek, wakse en poleermiddels, nylon, farmaseutiese produkte en parfuum.
Kaart van die Heilige Romeinse Ryk met die kreitse in die tweede helfte van die 16de eeu.
Keiser Maksimiliaan I teken die kreitse op 'n landkaart. Die tekening dateer uit 1711.
'n **Kreits** (Duits: *Reichskreis*) was 'n regionale groep state binne die Heilige Romeinse Ryk. Die kreitse is aan die begin van die 16de eeu tot stand gebring tydens die Rykshervorming. Dit het bly bestaan tot die einde van die Ryk in 1806. Die bestuur van 'n kreits is uitgevoer deur die "kreitsdag" (Kreistag). 

Die kreitse was onder andere verantwoordelik vir die handhawing van die vrede en die uitvoering van die uitsprake van die "rykshofraad" en die "rykskamergereg".

Die kreitse was:
----------------

Die volgende is die kreitse wat in 1500 opgerig is:

* Beierse Kreits
* Bo-Rynse Kreits
* Frankiese Kreits
* Neder-Saksiese Kreits
* Nederryns-Wesfaalse Kreits
* Swabiese Kreits

In 1512 is hierdie aanvanklike groep uitgebrei met vier verdere kreitse:

* Boergondiese Kreits
* Keur-Rynse Kreits
* Oostenrykse Kreits
* Opper-Saksiese Kreits

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikisource bevat oorspronklike teks in verband met
***Hernach volgend die zehen Krayß*** |
**Houhoekpas** (Houw Hoekpas) is 'n bergpas geleë op die N2 nasionale pad oos van die Sir Lowryspas en tussen Grabouw en Botrivier. Die pas bereik sy hoogste punt op 340 m met ’n maksimum helling van 1:15.

In 1682 het Olof Bergh en in 1689 Isaq Schrijver reeds hier roete na die binneland gevolg. Charles Michell het, terwyl hy met die Sir Lowryspas besig was, begin met die Houhoekpas. Sy ontwerp was besonder goed vir die tyd. Voorheen kon slegs ossewaens oor die pas, maar nou kon perdekarre met 'n vinnige tred dit gebruik. Die pad het net 15 jaar gehou. In 1846 het Andrew Geddes Bain die pad herstel en herbou. Klipmure is gebou en die dreinering verbeter. Toe die spoorlyn in 1904 oor die berg na die Overberg gebou is, is die pad verlê na langs die Jakkalsrivier. Soos motors sterker en vinniger geword het en die verkeersvolume toegneem het is die roete van die pad gewysig na die Tweede Wêreldoorlog, na 'n trajek oor die berg. Gedurende 1976 is die pad weereens verbou tot die huidige snelweg met vier bane.

Trivia
------

* Die oudste bestaande hotel in Suid-Afrika dateer uit 1834 en is in die Houhoekpas geleë.
* In 1903 is die eerste motortydren in Suid-Afrika in hierdie pas gehou.

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Bibliogafie
-----------

* Ross, Graham: The romance of Cape mountain passes. Kaapstad: Sunbird, 2011. ISBN 978-1-920289-51-5
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-00321-7
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 7. Kaapstad: Nasou,1972. ISBN 0-625-00323-3
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. ISBN 0-625-00325-X
* Whitehead, Marion: Passes and Poorts: Getaway’s top 30 scenic mountain routes in die Western Cape. ISBN 978-1-77009-805-3

Koördinate: 34°12′49.5″S 19°10′02.1″O﻿ / ﻿34.213750°S 19.167250°O﻿ / -34.213750; 19.167250
**Abraham (Awie) van Wyk** (gebore op 10 November 1949) is 'n Suid-Afrikaanse komponis, koordirigent en skilder. Hy het in die Karoo grootgeword en is sedert 1976 verbonde aan die Potchefstroomse Universiteit (nou die Noordwes-Universiteit).

Vroeë lewe
----------

Van Wyk is in die Karoo op 'n plaas naby Meiringspoort gebore en het op Beaufort-Wes skoolgegaan. Na skool het hy musiek gaan studeer aan die Universiteit Stellenbosch waar hy die graad B.Mus behaal het. Ná hy sy studies voltooi het, het hy op Carnarvon en Kraaifontein gaan skoolhou. In 1974 het hy die koorleier van die Christelike Jeug-tot-Jeugaksie geword.

Gedurende 1975 het hy by die Universiteit van die Oranje-Vrystaat gewerk waar hy ook die koor oorgeneem het. In 1976 het hy na Potchefstroom verhuis waar hy by die plaaslike universiteit se konservatorium as dosent aangestel is. Hy het ook die Potchefstroomse Universiteitskoor afgerig en gelei.

Latere loopbaan
---------------

In 1977 het Van Wyk die graad Honneurs B.Mus aan die Potchefstroomse Universiteit vir CHO voltooi. In 1984 is hy na Amerika om sy studies in koorleiding verder voort te sit onder David Willcocks, Frauke Haaseman, Aden Lewis en Phillip Brunell.

Behalwe vir al die musiek wat Van Wyk skryf, verwerk en aanpas, tree hy gereeld as beoordelaar op by kunswedstryde. In 1992 het die operette *Gelukland* uit sy pen verskyn en is deur heelwat skole met sukses opgevoer. In 2000 is Van Wyk bevorder tot professor van musiek aan die Potchefstroomse Universiteit.

Eerbewyse
---------

* FAK Oorkonde vir bydrae tot Volksang
* Speaker van die Parlement se "Embleem van die Parlement"
Kapt. **Andrew Beauchamp-Proctor** (1894 - 1921) was 'n Suid-Afrikaanse vegvlieënier wat tydens die Eerste Wêreldoorlog met die Victoriakruis (VK) vereer is. Hy word in dieselfde asem genoem as Manfred von Richthofen (die "Rooi Baron") en Mick Mannock as 'n bobaasvlieënier.

Biografie
---------

**Andrew Frederick Weatherby ("Proccy") Beauchamp-Proctor** is op 4 September 1894 op Mosselbaai gebore en matrikuleer in Desember 1912 aan SACS in Kaapstad. Hy onderbreek sy studie in die ingenieurswese aan die Universiteit van Kaapstad om as vrywilliger aan die Duits-Suidwes-Afrika-veldtog deel te neem. In Augustus 1915 sit hy sy studie voort, maar in Maart 1917 is hy weer soldaat en ondergaan vlieëniersopleiding. Omdat hy maar 1.57m lank is, moes sy vliegtuigsitplek en die roerpedale aangepas word. Tussen 8 Augustus en 8 Oktober 1918 is hy in 26 luggevegte in Frankryk betrokke en vernietig 54 vyandelike vliegtuie en lugballonne. Op 8 Oktober is hy self raakgeskiet en is sy deelname aan die oorlog verby.

Sy unieke langafstandvisie maak van hom 'n besonder akkurate skut. Dit saam met sy uithouvermoë, vasberadenheid en durf besorg hom twee maal die MC, die militêre kruis. Koning George V het persoonlik die VC, DSO (Distinguished Service Order) en die DFC (Distinguished Flying Cross) aan hom toegeken. Hy was die enigste Suid-Afrikaner wat die VC in die Eerste Wêreldoorlog gewen het en die mees gedekoreerde Suid-Afrikaner ooit.

Terwyl hy vir 'n lugvertoning geoefen het, sterf hy op 21 Junie 1921 op die Salisbury Plain in Engeland. Tydens 'n staatsbegrafnis is hy op Mafikeng ter ruste gelê.

Bibliografie
------------

* Prisma, vol. 4 no. 7, Septembrer 1989.
* (en)  Biografie
* www.delvillewood.com
Europa in die 6de eeu n.C.
'n Goue bulkopbak wat in 1799 in Hongarye as deel van die Skat van Nagyszentmiklós ontdek is
Die **Aware** was 'n steppevolk wat in die oorgangsperiode tussen die antieke tydperk en die Middeleeue vanuit hul Europese vestigingsgebied in die Hongaarse Laagvlakte groot dele van Sentraal- en Oos-Europa oorheers het. Hul oorsprong en taal is onbekend. Volgens historiese bronne was die term "Awaar" 'n moontlik 'n versamelnaam vir 'n volk van gemengde etniese afkoms waarin ruitervolke en ander stamme versmelt het, terwyl hulle ook noue bande met Slawiese volke gehandhaaf het.

In 558 het die Aware nog 'n gebied in die Kaukasus bewoon. Vervolgens het hulle betrokke geraak by oorloë tussen verskillende Germaanse stamgroepe en as bondgenote van die Germaanse Langobarde 'n beslissende rol in die oorlog teen die Gepidae as bondgenote van die Bisantynse Ryk gespeel. Tussen 550 en 575 het die Aware hulle in die Groot Hongaarse Laagvlakte tussen die Donau- en Tiszariviere gevestig. Hierdie gebied, wat groot dele van die huidige Oostenryk en Hongarye ingesluit het en op sy hoogtepunt tussen die 6de en 8ste eeu verder uitgebrei is tot 'n magtige ryk wat van die Oos- tot die Adriatiese See en van die Elbe- tot die Dnipro-rivier gestrek het, sou tot die sentrum van die Pannoniese Awarebeskawing ontwikkel.

Weens die gebrek aan skriftelike dokumente bly die herkonstruksie van die Awaarse beskawing en geskiedenis 'n uitdaging vir historici en argeoloë. Die mees omvattende beskrywing hiervan is deur die Oostenrykse geskiedkundige Walter Pohl gepubliseer. Historiese bronne bevestig dat Aware hulself in hul ryk eerder volgens hul sosiale status as bolaag van die samelewing gedefinieer het as deur etniese herkoms. In die vroeë 9de eeu het Karel die Grote daarin geslaag steeds groter dele van die Awareryk te verower. Die Aware het in dié tyd aan status en politieke belangrikheid ingeboet. Awaarse invloede en leefstyle kan - onder Hongaarse en (Proto-)Bulgaarse heerskappy - nog tot in die 10de eeu aangetoon word. Vervolgens het Aware hul kulturele identiteit verloor.

Aware en Awaarssprekers word tans nog in die Kaukasus-gebied aangetref.
**Andrei Konstantinowitsj Loegowoi** (Russies: Андре́й Константи́нович Лугово́й; geb. 19 September 1966, Bakoe, Azerbeidjan) is ’n Russiese politikus en sakeman, asook ’n afgevaardigde in die Staatsdoema van Rusland. Hy is ’n voormalige KGB-lyfwag en die oud-hoof van ’n sekuriteitsmaatskappy.

Hy word deur die Britse polisie gesoek onder verdenking van die gifmoord op Alexander Litvinenko. Rusland het die aansoek om hom uit te lewer geweier.

KGB en sekuriteit
-----------------

Loegowoi het die militêre akademie van die Sowjetunie bygewoon en in 1987 by die KGB aangesluit waar hy ’n lyfwag was vir ’n paar ministers en ander hoës. In 1996 het hy bedank en in die private sekureiteitsektor gewerk. Hy was jare lank hoof van sekuriteit by die private televisiemaatskappy ORT. In 2001 is hy in hegtenis geneem en daarvan aangekla dat hy die ontsnapping gereël het van Nikolai Gloesjkof, ’n voormalige adjunk-direkteur-generaal van die vliegkorporasie Aeroflot wat in 2000 in hegtenis geneem is in verband met bedrog.

Vergiftiging van Alexander Litvinenko
-------------------------------------

Loegowoi het Alexander Litvinenko ontmoet op die dag dat Litvinenko siek geword het (1 November 2006). Litvinenko is later dié maand dood van bestraling deur vermoedelik polonium, en op 22 Mei 2007 het Britse amptenare Loegowoi aangekla van Litvinenko se moord en aangekondig hulle sal sy uitlewering van Rusland vra. Rusland het geweier om Loegowoi uit te lewer en gesê die Russiese grondwet laat dit nie toe nie. Rusland het verder gesê hulle sal self die saak opneem as Brittanje getuienis teen Loegowoi kan verskaf, maar Brittanje het nagelaat om dit te doen.

Daarna het Loegowoi baie gewild geword in Rusland. Hy het Britse intelligensie-agente daarvan beskuldig dat hulle agter die moord sit en beweer MI6 het hom probeer werf om op Rusland te spioeneer.

Politieke loopbaan
------------------

Nadat die belangstelling in Loegowoi toegeneem het weens die Litvinenko-moord, het Wladimir Zjirinofski, leier van die Liberaal-Demokratiese Party van Rusland (LDPR), op 15 September 2007 aangekondig Loegowoi sal net onder hom wees op die party se lys van kandidate vir 2007 se Staatsdoema-verkiesing. Dit het beteken dat Loegowoi in Desember 2007 ’n parlementslid kon word en dan aanspraak sou kon maak op parlementêre immuniteit. Loegowoi het bevestig hy gaan aan die verkiesing deelneem en gesê hy het sy oë op die amp van president. Loegowoi is toe wel tot die parlement verkies.

Op 13 Maart 2009 het die LDPR aangekondig dat hulle Loegowoi wil benoem vir die burgemeestersverkiesing in Sotsji. Op 24 Maart het Loegowoi egter aangekondig hy gaan nie staan nie en sal eerder ’n lid van die Staatsdoema bly.
**Awatsjinski** (ook bekend as **Awatsja** of **Awatsjinskaja Sopka**, Russies: Авача, Авачинская сопка) is 'n aktiewe stratovulkaan op die Kamtsjatka-skiereiland in die Russiese Verre Ooste. Dit lê naby Petropawlofsk-Kamtsjatski, die hoofstad van Kamtsjatka-krai. Dit is saam met die naburige Korjakski-vulkaan aangewys as 'n Dekadevulkaan, wat van naderby ondersoek moet word vanweë hulle geskiedenis van uitbarstings en hulle nabyheid aan dig bevolkte gebiede.

Awatsjinski se laaste uitbarsting was in 2008. Dit was klein in vergelyking met die vulkaan se uitbarsting in 1945.

Geologiese geskiedenis
----------------------

Awatsjinski lê op die Pasifiese Ring van Vuur, op 'n punt waar die Pasifiese Plaat teen 80 mm per jaar onder die Eurasiese Plaat inskuif. Dit veroorsaak dinamiese vulkanisme oor die hele Kamtsjatka-skiereiland. 

Die vulkaan is een van die aktiefstes op die skiereiland en het in die middel tot laat Pleistoseen begin uitbars. Dit het 'n hoefystervormige kaldera, wat 30 000 tot 40 000 jaar gelede in 'n groot grondverskuiwing gevorm en 'n gebied van 500 km2 suid van die vulkaan bedek het. Dit lê tans onder die stad Petropawlofsk-Kamtsjatski. Die hervorming van 'n nuwe keël binne die kaldera het in twee groot uitbarstingsfases plaasgevind, 18 000 en 7 000 jaar gelede.

Onlangse aktiwiteit
-------------------

Awatsjinski het minstens 16 keer in die aangetekende geskiedenis uitgebars. Die uitbarstings was gewoonlik ontploffend, met piroklastiese en modderstrome wat gewoonlik suidwes gevloei het. Die laaste onlangse groot uitbarsting was in 1945, toe 0,25 km3 magma uitgeskiet is. Sedertdien was daar klein uitbarstings in 1991 en 2001.

Vanweë sy nabyheid aan Petropawlofsk-Kamtsjatski is Awatsjinski saam met die naburige Korjakski aangewys as 'n Dekadevulkaan.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Awatsjinski.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Decade VolcanoesTeideTeideNyiragongoNyiragongoVesuviusVesuviusEtnaEtnaSantoriniSantoriniUnzenUnzenSakurajimaSakurajimaTaalTaalMerapiMerapiUlawunUlawunMauna LoaMauna LoaColimaColimaSanta MaríaSanta MaríaAwatsjinskiAwatsjinskiKorjakskiKorjakskiGalerasGalerasRainierRainierKaart van die 16 Dekadevulkane.
Jinbar-waterval in Etihopië
Jinbar-waterval is in EthiopiëJinbar-watervalJinbar-watervalLigging van die Jinbar-waterval in Ethiopië.

Die **Jinbar-waterval** (Jin Bahir-waterval) in Ethiopië is een van die hoogste watervalle in Afrika.

Ligging
-------

Die waterval is op die Simienplato in die Amharastreek in die noorde van die land. Dit is in die Jinbarrivier, ‘n boloop van die Tekezerivier, in die Simienberge Nasionale Park, by 13°14′20″N 38°04′28″O﻿ / ﻿13.23901°N 38.07453°O﻿ / 13.23901; 38.07453Koördinate: 13°14′20″N 38°04′28″O﻿ / ﻿13.23901°N 38.07453°O﻿ / 13.23901; 38.07453.

Waterval
--------

Die grootste deel van die plato is meer as 3000 m bo seespieël. Dit veroorsaak ‘n hoë neerslag in die reënseisoen en dan dus baie watervalle. Die hoogte van die Jinbar-waterval is minder as die diepte van die Geech-afgrond (Geech Abyss) waarin dit neerstort, want die rivier kom reeds uit ‘n kloof. Hierdie val is ten minste 500 m loodreg en stort neer in die nou afgrond wat 800 m diep is. Baie water bereik nie die vloer van die afgrond nie, want dit verander tydens die val in waterdamp.

Bibliografie
------------

* simienmountains.org
* worldwaterfalldatabase.com
* www.ethiopia.travel
* www.wondermondo.com
***Die Nagwag*** is die bekendste skildery van Rembrandt van Rijn. Hy het dit tussen 1639 en 1642 geskilder. Die amptelike naam daarvan is *De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren*. 

Die skildery het waarskynlik omstreeks 1676 die naam *Die Nagwag* gekry. Dit word permanent uitgestal in die Rijksmuseum in Amsterdam, Nederland, en is die bekendste skildery in die versameling en een van die beroemdste skilderye ter wêreld.

Sleutelelemente
---------------

Die skildery is veral bekend vir drie eienskappe: die enorme grootte (363 x 437 cm), die doeltreffende gebruik van lig en skadu, en die persepsie van beweging in wat andersins ’n statiese militêre skildery sou gewees het.

Die skildery is in 1642 voltooi tydens die hoogtepunt van die Nederlandse Goue Era. Dit beeld ’n groep van 18 offisiere uit van die kompanie van kaptein Frans Banninck Cocq (in swart geklee) en sy luitenant, Willem van Ruytenburgh (in geel geklee). Met die doeltreffende gebruik van lig en skadu het Rembrandt die oog gelei na die drie belangrikste figure in die skare: die twee bogenoemde offisiere in die middel en die meisie net links van die middel van die skildery (ook in geel geklee, en wat verskeie simboliese eienskappe het). Agter hulle dra Jan Visscher Cornelissen die kompanie se vlag.

Die res van die skildery was taamlik donker, en weens die verkleuring van die vernis het dit later nog donkerder gelyk. Daarom is aangeneem dat dit ’n nagtoneel was, en dit is waar die skildery sy naam *Die Nagwag* gekry het.
Die Hamar-volk van Suidwes-Ethiopië is bekend vir hul gebruik om oor bulle te spring om van ’n seun ’n man te maak.
’n **Deurgangsrite** is ’n seremonie waardeur ’n individu een groep verlaat om deel van ’n ander te word. Dit behels ’n aansienlike verandering van sosiale status in die gemeenskap. Die Franse term *rite de passage* is geskep deur die etnograaf Arnold van Gennep in sy werk *Les rites de passage*.

Stadiums
--------

Daar is drie stadiums in ’n deurgangsrite: skeiding, die oorsteek van ’n drempel en opneming, soos Van Gennep dit beskryf.

In die eerste stadium onttrek mense hulle aan hul huidige status en berei voor om na ’n volgende status te beweeg. Daar is in hierdie stadium gewoonlik ’n losmaking of "afsnyding" van die vorige self, wat weerspieël kan word deur simboliese aksies en rituele soos die afsny van hare van iemand wat pas by die weermag aangesluit het. Hy of sy "sny" die vorige self, die burgerlike, "af". Die deurgangsfase, of oorsteek van die drempel, is die stadium tussen state, waar ’n mens een staat verlaat het maar nog nie die volgende een betree het nie. In die derde stadium, opneming, word ’n nuwe identiteit aangeneem – jy sluit weer by die gemeenskap aan, maar met ’n nuwe status. Heropneming in die gemeenskap kan gekenmerk word deur uitgebreide rituele en seremonies, soos debutanteballe of graadvangseremonies.

Kultureel
---------

Deurgangsrites is uiteenlopend en word in baie kulture oor die wêreld heen aangetref. In baie gemeenskappe word ’n nuwe ouderdomsfase gekenmerk deur ’n inisiasierite, wat soms lang voorbereiding verg. Inisiasierites word in baie gemeenskappe van Afrika beskou as fundamenteel vir menslike groei en ontwikkeling sowel as vir sosialisering. 

’n Joodse seun lees ’n Torarol by sy barmitswa.
Grond toe duik is ’n deurgangsrite vir seuns van Pinkstereiland.
Deurgangsrites behels dat iemand deur rituele volle lidmaatskap van ’n groep kry. Van die bekendste voorbeelde is:

* Inisiasie
* Barmitswa
* Debutantebal
* Aanneming
* Eerste skooldag
* Gradeplegtigheid
* Eerste rybewys
* Aftrede
* 16de verjaardag
* Doop
* Besnydenis
* Hadj in Islam
* Swartgordelgradering in gevegskuns
* Mondigwording
**Gatman** (Portugees: *índio do buraco*) is ’n bynaam wat amptenare en die media gebruik om ’n man te beskryf wat inheems aan Brasilië is en alleen in die Amasonereënwoud woon. Hy is vermoedelik die laaste oorblywende lid van sy stam. Dit is onbekend watter taal hy praat en wat sy stam genoem is.

Naam
----

Die Gatman se naam kom van die feit dat ’n diep gat gevind word in elke blyplek wat hy agterlaat. Oorspronklik is geglo die gate is gebruik om diere te vang of in weg te kruip, maar sommige waarnemers meen ook dit het ’n spirituele betekenis vir sy ou stam gehad. Die gate is nou en meer as 1,8 meter diep.

Hy is ook al genoem:

* die inheemse man in die gat
* die Man in die Gat
* die Laaste Een van Sy Stam
* die Laaste Stamlid
* die Eensaamste Man op Aarde
* die eensame oorlewende

Biografie
---------

Ander mense het in 1996 die eerste keer bewus geword van die Gatman se geïsoleerde bestaan. Die res van die stam is moontlik in die 1980's en 1990's in ’n aantale botsings met veeboere en houtkappers vermoor. Volgens een kenner "behoort hy nie beskou te word as ’n kluisenaar wat van die gemeenskap wegkruip nie. Die man is die oorlewende van ’n volksmoord. Hy het nie gekies om alleen te lewe nie." In 2007 het Brasilië se Nasionale Indiaanse Stigting (Funai) "’n grondgebied van 8 000 ha om hom buite perke vir oortreders en ontwikkelaars verklaar". Die gebied is later met 3 000 ha vergroot. Brasilië se grondwet het reeds in 1988 regte aan inheemse volke gegee tot grond wat hulle tradisioneel bewoon het.

Sedert die stigting van die reserwe monitor Funai hom en probeer keer dat sy gebied betree word. Desondanks is die Gatman in 2009 deur gewapende mans aangeval, maar hy het oorleef.

Hoewel hy kontak met ander vermy, is die Gatman bewus daarvan dat Funai hom monitor. Die stigting los soms vir hom gereedskap en saad en so het hulle ’n "mate van vertroue opgebou". Hy beduie soms vir die spanne om lokvalle te vermy wat hy vir sy verdediging of as vangstrikke vir diere gestel het. In 2018 het Funai ’n video van hom uitgereik om wêreldwye bewustheid te skep oor die bedreigings vir die geïsoleerde volke in Brasilië. In die video lyk die man, wat vermoedelik nou in sy 50's is, gesond.
Papirus 46 is een van die oudste bewaarde Nuwe-Testamentiese manuskripte in Grieks (omstreeks 175-225 n.C.
**Koine** of **Koine-Grieks** was die standaardvorm van Grieks vanaf die Hellenistiese tydperk (4de eeu v.C.) tot met die ondergang van die Romeinse Ryk (4de eeu n.C.). Dit was een van die voertale van die oostelike Middellandse See-gebied, die belangrikste taal van die oostelike deel van die Romeinse Ryk (in die westelike deel is Latyn gepraat) en die taal waarin ’n deel van die Nuwe Testament geskryf is.

Oorsprong
---------

Koine stam af van Atties, een van die Oud-Griekse dialekte, en verskil min hiervan. Dit is in die antieke tyd beskou as die minder suiwer vorm van Grieks, en is die eerste taal wat oor die hele Griekeland versprei het: dit word die eerste keer genoem as die vorm van Grieks wat Alexander die Grote in die laaste helfte van die 4de eeu v.C. versprei het in al die gebiede wat hy verower het.

Nuwe-Testamentiese Grieks
-------------------------

Dit toon ’n wye spektrum van verskillende style, van meer konserwatiewe letterkundige vorms tot die spreektaal van die tyd.

Hoewel die Bybelse Koine in die algemeen korrekte Grieks is, het dit tog unieke eienskappe, wat voortvloei uit die feit dat dit dikwels gebruik is deur mense wat die taal as tweede taal gepraat het. Daar is ’n duidelike neiging om die ingewikkelder grammatikale vorme en konstruksies te vermy. In die Bybelse Grieks kom taamlike Semitiese sinskonstruksies voor ("Hy het gepraat, seggende ..."), wat daarop wys dat die skrywers van die betrokke boeke in hul daaglikse lewe waarskynlik Aramees gepraat het.

As die oorheersende taal van die Bisantynse Ryk het Koine ontwikkel in Middeleeuse Grieks, die belangrikste voorloper van moderne Grieks. Dit word steeds gebruik as liturgiese taal in die Grieks-Ortodokse Kerk.
**Ellis Beach** is 'n plek geleë in die Verre Noorde van Queensland, Australië. Dit is langs die Koraalsee.

Die manjifieke vyf kilometer strandstrook van Ellis Beach is slegs sowat dertig minute se ry ten noorde van Cairns aan die Captain Cook Highway en Port Douglas en val binne die Cairns streeksraad se gebied.

Jellievisnette by Ellis Beach
Ellis Beach is een van die Tropiese Verre Noorde se pragtigste strande waar die Wêrelderfenis reënwoud strek tot by die Groot Koraalrif en is gewild onder die plaaslike bevolking asook besoekers. Vakansiehuisvesting (strandfront huisies, karavane en kampeerterreine) is beskikbaar by die Ellis Beach ontspanningsoord

Ellis Beach is ook die tuiste van die Ellis Beach lewensreddersklub wat gereeld kompetisies en geleenthede organiseer. Vanaf November tot Mei patrolleer die klub ook die nette wat bedoel is om baaiers te beskerm teen gevaarlike jellievisse wat in die tydperk in die waters voorkom (nl. Chironex- en Irukandji-spesies).

Ellis Beach het in die vierde reeks van die Amazing Race voorgekom.

Verwysings en Bronne
--------------------

1. ↑   Ellis Beach Leisure Park and Oceanfront Bungalows
2. ↑   Ellis Beach Surf Lifesaving Club
Die **deuterokanonieke boeke** (van antieke Grieks vir "behorende tot die tweede kanon") is boeke en dele van boeke wat die Katolieke, Oosters-Ortodokse, Oriëntaal-Ortodokse Kerke en Assiriese Kerk van die Ooste beskou as kanonieke boeke van die Ou Testament, terwyl Protestantse kerke hulle as apokriewe boeke beskou. Hulle dateer van 300 v.C. tot 100 n.C. meestal van 200 v.C. tot 70 n.C, voor die definitiewe skeiding tussen die Christelike kerk en Judaïsme.

Terwyl die Nuwe Testament nooit uit die boeke aanhaal of hulle noem nie, het die apostels die Septuagint, wat hulle insluit, dikwels aangehaal. Sommige mense sê daar is 'n ooreenkoms van gedagtes, en ander sien tekste van dié boeke waarna dikwels in die Nuwe Testament verwys word, na gelang van wat 'n mnes as 'n verwysing beskou.

Hoewel daar geen konsensus onder geleerdes is oor wanneer die Hebreeuse kanon klaar saamgestel was nie, meen sommige dit was lank voor die 1ste eeu n.C. – selfs so vroeg as die 4de eeu v.C.

Die Septuagint-vertaling van die Hebreeuse Bybel in Grieks, wat die vroeë Christene as hulle Ou Testament gebruik het, het al die deuterokanonieke boeke ingesluit. Dié term onderskei die boeke van beide die protokanonieke boeke (die boeke van die Hebreeuse kanon) en die apokriewe boeke (wat nie in die Christelike kerke kanonieke boeke is nie).

Die Konsilie van Rome (382 v.C.) het 'n lys boeke van die Skrif as kanonieke boeke gedefinieer. Dit het die meeste van die deuterokannonieke boeke ingesluit.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Helen Suzman was LV vir Houghton van 1953 tot 1989.
Tony Leon, van 1989 tot 1994 die laaste LV vir Houghton.
**Houghton** was een van die jonger maar bekende kiesafdelings van die Unie-Volksraad en daarna die Volksraad van die R.S.A. tot 1994.

1943-1966
---------

Die eerste verkiesing in Houghton is eers in 1943 se algemene verkiesing gehou toe R.E. Bell onbestrede vir die Verenigde Party verkies is en so ook op 26 Mei 1948.

Helen Suzman maak haar buiging in die politiek in die algemene verkiesing van 1953 toe sy onbestrede as V.P.-L.V. vir Houghton verkies word. In 1958 staan vir die vierde keer agtereenvolgens in die kiesafdeling se bestaan niemand teen die Verenigde Party nie en word Suzman die tweede keer onbestrede verkies. In die volkstemming van 1960 oor republiekwording stem 'n volle 10 555 Houghton-kiesers daarteen en net 1 153 daarvoor. 

Ná die stigting van die Progressiewe Party in 1959 toe 11 L.V.'s uit die Verenigde Party bedank om hulle by die party aan te sluit, word net Suzman van die 24 P.P.-kandidate in 1961 verkies, al kry die party 8,5% van die totale uitgebragte stemme. H. Miller, wat in 1970 V.P.-L.V. vir Jeppes sou word, verloor teen Suzman met 564 stemme. Sy behaal in 1966 eweneens 'n skraal meerderheid van 711 teen die V.P. se A.D. Bensusan en word weer die enigste P.P.-L.V.

1970 en later
-------------

In 1970 verhoog Suzman haar meerderheid bo L. Steyn van die V.P. tot 2 049 en word in die derde verkiesing agtereenvolgens die enigste Volksraadslid van die P.P. In 1974, toe eers vyf ander Progressiewe kandidate in die verkiesing die paal haal en Alex Boraine kort na die verkiesing die tussenverkiesing in Pinelands wen, wen Suzman oortuigend met 'n meerderheid van 3 963, meer as die 3 655 stemme wat die V.P. se B. Senekal kon kry. 

Suzman wen die kiesafdeling ook in 1977, 1981 en 1987. Sy tree voor die verkiesing van 1989 uit die aktiewe politiek en word as Houghton-L.V. opgevolg deur Tony Leon.

Partye en kandidate gewen
-------------------------

* 1943 - R.E. Bell van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1948 - R.E. Bell van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1953 - Helen Suzman van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1958 - Helen Suzman van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1961 - Helen Suzman van die Progressiewe Party
* 1966 - Helen Suzman van die Progressiewe Party
* 1970 - Helen Suzman van die Progressiewe Party
* 1974 - Helen Suzman van die Progressiewe Party
* 1977 - Helen Suzman van die Progressiewe Federale Party
* 1981 - Helen Suzman van die Progressiewe Federale Party
* 1987 - Helen Suzman van die Progressiewe Federale Party
* 1989 - Tony Leon van die Demokratiese Party

Bronne
------

* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
Koffieboon

| 'n Soort | Saad, product |
| Natuurlike produk van takson | Coffea arabica, Coffea canephora |
| Gebruik | rooster |

'n **Koffieboon** is die saad van die koffieplant; die pit binne-in die rooi of pers vrug. Die vrugte, genoem koffiekersies of koffiebessies, bevat gewoonlik twee pitte met die plat kant na mekaar gedraai. Koffiebone bestaan hoofsaaklik uit endosperm wat tussen 0,8 en 2,5% kaffeïen bevat - een van die hoofredes vir die teel van die plant. In sommige lande is koffiebone 'n belangrike uitvoerproduk.

Koffievrugte aan 'n koffieplant (*Coffea arabica*).
Die sade word van die vrug geskei, wat as bemesting gebruik kan word of weggegooi word.

Die sade van verskillende plante het ietwat verskillende eienskappe. Die verskillende koffieplante is *Coffea arabica*, *Coffea benghalensis*, *Coffea canephora*, *Coffea congensis*, *Coffea excelsa*, *Coffea gallienii*, *Coffea bonnieri*, *Coffea mogeneti*, *Coffea liberica* en *Coffea stenophylla*. *Coffea arabica* beslaan omtrent 75% van die wêreld se koffiehandel.
Mitochondriale DNS.
**Mitochondriale DNS** of **mtDNS** is klein, ringvormige DNS wat nie in die selkern voorkom nie, maar in die mitochondria. Die mitochondria bevat ook hul eie soort ribosome. Daar is honderde mitochondria per sel en hulle bevat elk talle sirkulêre chromosome. Hulle bevat almal dieselfde gene, maar dié is nie noodwendig identies nie. Volgens isodisomie is alle molekules van ’n sel identies; volgens heterodisomie is hulle nie identies nie. Die dubbelstringige mtDNA by die mens bevat 37 gene.

Oorerwing
---------

Die mitochondriale DNS word gewoonlik uitsluitlik van die ma oorgeërf en word dus nie deur sperma of stuifmeel oorgedra nie.

Gegewens van die moederlike oorerwing van mtDNS word in genografie gebruik om die verspreiding van die mens se voorouers (of eintlik voormoeders) in die prehistoriese tyd te bepaal. Volgens die Uit-Afrika-teorie stam alle mense wat vandag leef af van ’n enkele vrou, die Mitochondriale Eva genoem, wat sowat 160 000 jaar gelede in Afrika gewoon het. Van daar het een of meer groepe na die res van die wêreld versprei.

* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4202301-4
* LCCN: sh92006022

 |
Die **Missouririvier** (Engels: *Missouri River*), wat in suidwestelike rigting deur die westelike Verenigde State vloei, is die langste rivier in dié land en is een van die takriviere van die Mississippirivier met 'n lengte van 3 767 kilometer van sy oorsprong in Brower's Spring in Montana tot by sy monding in die Mississippirivier naby St. Louis. Die rivier maak deel uit van die Jefferson-Missouri-Mississippi-rivierstelsel, die grootste in Noord-Amerika en een van die grootstes ter wêreld - met 'n totale lengte van 6 300 kilometer (3 900 myl) is dit die vierde langste ter wêreld, en volgens sy afloop van 2 445 m³/s (86 340 ft³/s) die tiende grootste ter wêreld. Die rivier loop deur die sentrale VS-deelstate Montana, Noord-Dakota, Suid-Dakota, Nebraska, Iowa, Kansas en Missouri.

Die Missouririvier is genoem na die Missouri-Indiane. In die Voor-Kolumbiaanse tydperk was die rivier reeds 'n beduidende waterweg vir die plaaslike Eerste Nasies wat na die Missouri verwys het. Die Missouririvier speel steeds 'n beduidende rol in die Amerikaanse uitbreiding na dié geweste.

Alhoewel die gemiddelde afloop van die Missouririvier 2 445 m³/s beloop, kan dit varieer van 2 445 tot 20 167 m³/s. Nedersettings langs sy oewers moet met damme langs sy takriviere en oorloopbekkens langs sy benedeloop teen oorstromings beskerm word. Nogtans kom groot vloedrampe soos dié van 1993 (die swaarste ooit in die geskiedenis van die VSA) langs die Mississippi- en Missouririviere voor.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12025756m (data)
* GND: 4039592-3
* NARA: 10043750
* NKC: ge134614
* NLI: 000716027
* SUDOC: 02841862X
* VIAF: 30145857014322921176
* WorldCat Identities (via VIAF): 30145857014322921176

 |
**Judicael** (ook Juhel, Judhel of Judhael, soos hy bekendstaan in Bretonse bronne) of **Berengar** (of Berengarius in Frankiese bronne), somtyds ook bekend as **Judicael Berengar**, was in die 10de eeu Graaf van Rennes.

Biografie
---------

Daar is nie sekerheid oor Judicael Berengar se afkoms nie. 'n Gewilde oplossing is om hom as die seun van Graaf Berengar (somtyds word hy geïdentifiseer as die seun van Berengar van Bayeux, en somtyds as Berengar se kleinseun aan moederskant) en die dogter van Gurwent, Hertog van Bretagne, te identifiseer. 'n 11de eeuse versameling van Anjou-geslagsregisters beskryf hom egter as die seun van Pascweten, seun van Alan I van Bretagne.

In 939 het hy saam met Alan II van Bretagne en Hugo II van Maine teen die Noormanne geveg tydens die Slag van Trans-la-Forêt.

Hy is die eerste keer in 944 as graaf gedokumenteer. Hy was teenwoordig as getuie by die ondertekening van Alan II van Bretagne se oktrooie, en by laasgenoemde se dood het hy blykbaar onder die invloed van Wicohen, aartsbiskop van Dol, gekom. Latere bronne bevat 'n berig oor Conan I van Rennes (sy seun) se redding van Judicael en sy (haar naam is egter nie bekend nie) vrou. Dit wil voorkom asof hy teen 979 reeds dood was, toe sy seun aan die hof van Odo I van Blois teenwoordig was.
Die Mississippi Delta
Die **Mississippi Delta,** ook bekend as die **Yazoo-Mississippi Delta**, is 'n streek en kultuurlandskap in die noordweste van die Amerikaanse deelstaat Mississippi en dele van Arkansas en Louisiana, as vloedvlakte geleë tussen die Mississippi- en Yazoo-riviere. Dit moenie verwar word met die Mississippi-rivierdelta van Louisiana nie (in Amerikaanse Engels dikwels kortweg MRD genoem).

Die Mississippi Delta, geleë tussen Memphis (net noord van die deelstaatgrens tussen Tennessee en Mississippi) en Vicksburg, is die gebied waar die Yazoo- en Tallahatchie-riviere met die magtige Mississippi saamvloei - streng genome is dit dus die delta van hierdie twee riviere, 'n vrugbare landboustreek met moerasgebiede en *bayous*, soos staande of stadig vloeiende waterliggame in die Amerikaanse Suide genoem word. 

Die Mississippi Delta word dikwels as die "mees suidelike" streek in die Amerikaanse Diep Suide beskryf - en ook as sy swartste. Swart Amerikaners het hier tradisioneel die oorgrote meerderheid van die bevolking gevorm. Die Mississippi- en Yazoo-riviere het met hul afsettings van hierdie streek die vrugbaarste katoenstreek in die Suide gemaak - nêrens was opbrengste en grondpryse hoër. OPvallend was die inkomstegaping tussen welvarende wit plantergesinne en die bitterarm swart bevolking. Volgens oorlewering het Rev. Dr. Martin Luther King Jr. tydens 'n besoek aan die streek as ooggetuie van die plattelandse bevolking se ellendige lewensomstandighrede in trane uitgebreek.
**Die Lappop** is 'n Afrikaanse liedjie.

Lirieke
-------

Iemand het 'n lappop op die ashoop weggegooi

Sy was gedaan en stukkend, verbleek en nie meer mooi nie

Op die ashoop hoor sy stemme praat en die verwelkom haar

Maar, o, ellende toe sy kyk, wat sien die lappop daar?

Net 'n vrot pampoen en 'n stukkende skoen

'n Grammefoonplaat en 'n kous sonder maat

Net 'n leë bottel bier, 'n verlepte angelier

'n Gelapte binneband en 'n ou koerant

Ag hoe droewig voel die lappop toe sy alleen daar lê

Want sy weet dat niemand ooit vir haar, vir lappop meer wil hê nie

'n Traan loop oor haar lappop wang, want dit begin te reën

En daar lê sy ou lappoppie, op die ashoop so alleen

Net 'n vrot pampoen en 'n stukkende skoen

'n Grammefoonplaat en 'n kous sonder maat

Net 'n leë bottel bier, 'n verlepte angelier

'n Gelapte binneband en 'n ou koerant

Ag nee wat sê die lappop, ek soek 'n ander oord

Wat sal die wêreld van my dink, want soort jy weet, soek soort

Ag almal wil vir lappop troos en soebat sy moet bly

Hulle sê dis die mooiste ashoop dié, wat 'n mens nog ooit kan kry

Net 'n vrot pampoen en 'n stukkende skoen

'n Grammefoonplaat en 'n kous sonder maat

Net 'n leë bottel bier, 'n verlepte angelier

'n Gelapte binneband en 'n ou koerant

Al die goeters op die ashoop hou gou vergadering

En besluit vir lappop te bekroon as die ashoop koningin

Van toe af bly die lappoppie so trots tevrede daar

En al haar onderdane bedien getrou vir haar

Ja die vrot pampoen en die stukkende skoen

Die grammefoonplaat en die kous sonder maat

Ja die leë bottel bier, die verlepte angelier

Die gelapte binneband en die ou koerant