recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Prof. **Cas Janse van Vuuren** was van 1989 tot 1993 die rektor en visekanselier van UNISA.

Biografie
---------

Van Vuuren is op 20 Februarie 1930 in die distrik van Nylstroom (nou Modimolle) gebore. Hy matrikuleer van die Nylstroomse Hoërskool en verwerf 'n onderwysdiploma in 1951 en 'n MA-graad in Duits.

In 1958 doen hy navorsing vir sy doktorale proefskrif in pedagogie in Duitsland en Switserland met 'n beurs van die Duitse regering. Hy ontvang sy PhD van die Universiteit van Pretoria in 1963, gevolg deur 'n BA (Hons)-graad die daaropvolgende jaar in filosofie, van dieselfde universiteit.

Van Vuuren is in 1967 deur die Goethe-instituut, 'n wêreldwye kulturele instituut, genooi om verskeie onderrigsentrums in Duitsland te besoek.

Hy was 'n onderwyser by die Afrikaanse Hoër Seunskool, Hoërskool Brits, en vir ongeveer nege maande by die Gimnasium vir seuns in Gummersbach, Duitsland, voordat hy in 1964 by UNISA aangesluit het. Hy dien as 'n senior lektor waarna hy in 1968 tot professor en hoof van die Departement van Fundamentele Pedagogiek bevorder is.

In 1971 is hy as assistent van die rektor en die volgende jaar as dekaan van die Fakulteit van Onderwys aangestel.

Die Cas van Vuurengebou op die Muckleneuk-kampus is op 19 November 1993 amptelik na hom vernoem. Een van die hoogtepunte van sy termyn was die aankoop van 'n Rieger Concert-orrel vir wat in die hedendaagse ZK Matthews-saal staan.

Van sy persoonlike prestasies sluit in: die DAAD-beurs om in Duitsland te studeer, sy aanstellings as 'n raadslid van die Pretoria Technikon, raadslid en lid van die senaat van die Pretoriase Kollege vir Verdere Opleiding, lid van die advieskomitee van die Pretoria Onderwyskollege, en lid van die Transvaalse Onderwysersvereniging se Uitvoerende Komitee.

Van Vuuren het 'n Duitse handboek (saam met G.A. Venter) asook verskeie artikels oor fundamentele pedagogiek gepubliseer. Hy was die hoof nasiener vir Duits in die destydse Transvaalse matriekeksamen. Hy was 'n diaken in die N.G. Kerk en het op die direksie van Laerskool Anton van Wouw gedien. Hy was ook 'n lewenslange lid van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK).

Hy is op 3 Junie 2014 oorlede nadat 'n maagseer by hom gediag­noseer is en die bloed in sy longe beland het. Dit was sy wens om nie met masjiene aan die lewe gehou te word nie, en dit is derhalwe afgesit.
**Hans-Gert Pöttering** (15 September 1945 Bersenbrück, Nedersakse, Duitsland - ) is 'n Duitse en -veral- Europese politikus. Hy was van Januarie 2007 tot Julie 2009 president van die Europese Parlement.

Pöttering behaal in 1974 sy doktoraat regskunde en werk aan die universiteit van Osnabrück. In 1994 betree hy die Europese politiek en word die leier van die werkgroep van die EVP wat die voorbereidings van die Verdrag van Amsterdam tref en vanaf 1996 is hy die leier van die werkgroep van die Uitbreiding van die EU voorberei. Van 1999 tot 2007 is hy die fraksievoorsitter van die EVP-ED, die Europese volksparty – Europese Demokrate, die christendemokrate in die EP. In 2007 word hy as president van die EP verkies en bly tot Julie 2009 in hierdie amp. Sedert Julie 2014 is hy erelid van die EP, nadat hy ná 35 jaar afgetree het.

Sy loopbaan kan ongewoon genoem word omdat hy vanaf die begin 'n Europese pleks van 'n Duitse politikus geword het. In 1979 was dit 'n ongewone keuse vir iemand wat net 34 jaar oud was. In daardie tyd het mense gesê dat Europa net vir "oupas" was: vir politici wat reeds in die landelike politiek hulle rol gespeel het, of geprobeer het om dit te speel. Pöttering het 'n groot bydrae gelewer om die verskeie nasionale groepe binne dit EVP tot een Europese geheel te maak en daarmee die eenwording en die posisie van die Europese Parlement te versterk.
**Frankie Fredericks** (\* 2 Oktober 1967, Windhoek) is 'n voormalige baan- en veldatleet van Namibië. Hy het in die 100 meter en 200 meter gespesialiseer, en vier silwer medaljes by die Olimpiese Spele (twee in 1992 en twee in 1996) gewen, en is Namibië se enigste Olimpiese medaljewenner. Hy het ook goue medaljes by die Wêreldkampioenskappe, die Wêreldbinnenshuise Kampioenskappe, Afrikaspele en Statebondspele gewen. Hy is die binnenshuise wêreldrekordhouer in die 200 meter, met 'n tyd van 19,92 sekondes, wat hy opgestel het in 1996.

Fredericks het 24 keer vinniger as 20 sekondes in die 200 meter gehardloop. Hy het ook die derde vinnigste nie bekroonde tyd in die 200 meter behaal. In Augustus 1996 het Fredericks 19,68 sekondes aangeteken in die Olimpiese eindwedloop in Atlanta, Georgia.

Hy is die oudste atleet om die 200 meter in minder as 20 sekondes te hardloop. Op 12 Julie 2002 in Rome, het Fredericks die 200 meter in 'n tyd van 19,99 sekondes op die ouderdom van 34 jaar en 283 dae gehardloop.

Ná sy uittrede
--------------

In 2004 het Fredericks 'n lid van die Internasionale Olimpiese Komitee geword. In 2009 het Fredericks die hoof van Atletiek Namibië geword. In 2012 Fredericks is genomineer om 'n lid van die Internasionale Olimpiese Komitee te word. 

Hy dien tans op die IAAF-raad. Op 3 Maart 2017 was Fredericks betrokke in 'n IAAF-korrupsieskandaal, wat spruit uit 'n goot ongeoorloofde kontantbetaling wat hy ontvang het in 2009.
| **Akureyri**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Ysland |
|  **Gewes** | Norðurland eystra |
|  **Koördinate** | 65°41′N 18°6′W﻿ / ﻿65.683°N 18.100°W﻿ / 65.683; -18.100 |
|  **Stigting** | 1602 Deense handelspos |
|  **Stadstatus** | 1786 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 133 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 7 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (1 April 2008) | 17 304 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 139/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +0 |
|
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Polêre seeklimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 3,8 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | -1,6 / 11,0 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslag | 457 mm |
|  **Burgemeester** | Sigrún Björk Jakobsdóttir |
|  **Amptelike Webwerf** | www.akureyri.is |
|

**Akureyri** [ˈaːkʰʏrˌeiːrɪ] is met 'n bevolking van 17 304 mense die vierde grootste stad van Ysland ná Reykjavik, Kópavogur en Hafnarfjördur. Dit is die tweede grootste stedelike gebied buite die hoofstadgewes van Reykjavik en die beduidendste kulturele, nywerheids-, dienste- en handelsentrum in Noord-Ysland. Danksy 'n groot aantal skole en die Universiteit van Akureyri, wat in 1987 geopen is, fungeer die stad ook as 'n opvoedkundige sentrum vir die gebied. Akureyri is langs die Yslandse Ringpad 1 geleë en beskik oor sy eie see- en lughawe.

Geografie
---------

Akureyri is in die noordooste van Ysland en aan die westelike oewer van die fjord Eyjafjörður, wat 90 kilometer ver na die binneland strek, en die Glerárivier geleë, net sowat 50 kilometer van die Noordpoolsirkel wat dwarsoor die eiland Grímsey loop. Die stad word deur berge omring, waarvan Súlur (1 213 meter) en Hlíðarfjall (1 116 meter) die hoogstes is. Die kusvlakte beslaan net 'n smal landstrook, terwyl die grootste deel van die omgewing berg- en heuwelagtig is. 

Die fjord Eyjafjörður met Akureyri aan die regterkant
Die stad se ligging aan die einde van 'n lang fjord en tussen hoë bergspitse, wat Akureyri teen sterk winde beskerm, skep 'n mikroklimaat met kontinentale trekke. Akureyri ondervind dus in vergelyking met ander bewoonde gebiede in Ysland aansienlike temperatuurskommelinge tussen die winter- en somerseisoene, met kouer winters en relatief warm somers waartydens die kwik tot by 25 °C kan styg. 

In die afgelope eeue is enkele landtonge (Yslands: *eyri*, *Akureyri* is 'n samestelling van *akur* "veld, akker" en *eyri*) deur die see oorstroom, tog het die bewoners intussen baie grond van die see herwin en sodoende 'n reëlmatige kuslyn geskep. Die enigste oorgeblewe natuurlike landtong, Oddeyri, is deur die Glerárivier geskep.

Die seegebied tussen Oddeyri en die fjord se eindpunt staan as Pollurinn bekend. Hierdie natuurlike diepseehawe het danksy sy kalm winde al vroeg Deense koopmans gelok wat hier 'n handelspos gestig het.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Akureyri***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4218545-2
* ISNI: 0000 0004 0643 7238
* LCCN: n82029338
* MusicBrainz: e0686820-a44d-496d-b46f-4165c3cfd11a
* NKC: ge128647
* VIAF: 155956887
* WorldCat Identities: lccn-n82029338

 |
***Hans-die-Skipper*** is 'n Afrikaanse rolprent wat op 31 Desember 1952 vrygestel is. Dit is gegrond op die roman van D.F. Malherbe wat deur die regisseur Bladon Peake tot 'n draaiboek en rolprent verwerk is.

Genre
-----

Die rolprent is 'n drama.

Hoofrolspelers
--------------

* André Huguenet as Hans-die-Skipper
* Albie van der Bijl as Meester
* Wena Naudé as Trynie
* Gert van den Bergh as Johan
* Leonie Ross as Nelie
* Willie Herbst as Koos
* Elsa Fouché as Siena
* Johan Eloff as Hendrik
* Francis Coertze

Storielyn
---------

Hans die skipper speel hom af op 'n klein vissersdorp waar Hans, ou seerot wie se hele lewe om die see draai, saam met sy vrou en seun, Johan, woon. Hans wil hê sy seun moet ook 'n visser word, maar Johan wil nie op die dorp bly nie. Sy seun sprei sy vlerke en pa en seun raak mettertyd van mekaar vervreem. Na jare van swerf, hoor die seun dat sy pa op sterwe lê en haas hom terug om by die sterfbed weer versoen te raak.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
**Jeju** (Koreaans: 제주도; Hanja: 濟州島; [t͡ɕed͡ʑudo]) is verreweg die grootste eiland van Suid-Korea en langs die suidkus van die Koreanse Skiereiland in die Straat van Korea geleë. Dit beslaan 'n oppervlakte van 1 826 km² het het 'n bevolking van 692 032 in 2018 gehad, waarvan 501 791 in die gelyknamige hoofstad. Jeju vorm saam met 'n aantal kleiner eilande 'n spesiale outonome provinsie in Suid-Korea. Dit is 'n vulkaniese eiland en die "vulkaniese eiland en lavabuise van Jeju" is in 2007 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys. In November 2011 is Jeju in 'n openbare stemming aangewys as een van die wêreld se New7Wonders of Nature.

Besienswaardighede op Jeju-eiland
Twee paaie rondom die eiland verbind die kusdorpies met die twee sentrums Jeju in die noorde en Seogwipo in die suide. Administratief is die eiland tussen die twee stede in 'n noordelike en 'n suidelike helfte opgedeel en Jeju dien as hoofstad van die hele eiland. Tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 is in Jeju drie wedstryde aangebied.

Jeju beskik as gevolg van 'n warm seestroming oor 'n subtropiese klimaat; selfs in die winter daal die temperatuur selde onder 0°C. Jeju is 'n gewilde vakansiebestemming en 'n aansienlike deel van die ekonomie is afhanklik van toerisme en ekonomiese aktiwiteite rondom die burgerlike/vlootbasis. As gevolg van die spesiale klimaat word op die Jeju-eilande plante verbou wat op die kouer Koreaanse Skiereiland nie gekweek kan word nie, waaronder piesangs.
**Aktuariële Praktykstandaarde en Raadgewende Praktyknotas** (afsonderlik afgekort tot **APS**'e en **RPN**'e) is standaarde en praktyknotas wat deur die Raad van die Aktuariële Genootskap van Suid-Afrika gebruik word om lede by te staan met die uitvoer van hul professionele verpligtinge. Die APS'e en RPN'e word volgens praktykgebied genommer. Die volgende APS'e en RPN'e is huidig van krag:

* Reeks 100 m.b.t. lewensassureerders
* Reeks 200 m.b.t. aftreefondse
* Reeks 300 m.b.t. gesondheidsorg
* Reeks 400 m.b.t. korttermynversekering
* Reeks 500 m.b.t. VIGS
* Reeks 800 m.b.t. deurlopende professionele ontwikkeling en opvoedkundige sake

Verskil tussen APS'e en RPN'e
-----------------------------

### APS'e

APS'e is standaarde waaraan alle lede van Aktuariële Genootskap van Suid-Afrika (AGSA) moet voldoen. Die Genootskap sien 'n wesenlike skending van 'n APS as grond vir 'n klagte onder die Genootskap se dissiplinêre prosedures en beskou dit as 'n sterk prima facie bewys van onprofessionele gedrag.

### RPN'e

RPN'e dien as raadgewende handleidings en skendings daarvan word opsigself nie deur die Genootskap as gronde vir klagtes onder die Genootskap se dissiplinêre prosedures gesien nie. Die komitee wat bewerings van onprofessionele gedrag onder aktuarisse ondersoek, mag egter die omvang van afwykings van die RPN'e deur die betrokke lid van die Genootskap in ag neem.
**Richard Cock** (gebore in 1949) is 'n Suid-Afrikaans gebore musikant en dirigent wat tans in Johannesburg woonagtig is.

Vroeë lewe en onderwys
----------------------

Cock is in 1949 in Port Elizabeth gebore. Hy het sy opleiding aan Woodridge Kollege in die Oos-Kaap en aan die Diocesan Kollege en die Suid-Afrikaanse Musiekkollege in Kaapstad ontvang. Hy het in 1972 'n beurs van die Koninklike Skool van Kerkmusiek ontvang.

Loopbaan
--------

### Verenigde Koninkryk

Hy was 'n alto by die Chichester Katedraal voordat hy in 1978 assistent-orrelis geword het. Soos gebruiklik was vir die assistent-orrelis van die katedraal, was hy ook direkteur van musiek by die Prebendal-skool, d.i. die katedraal se koorskool. Hy het ook die *Chichester Cathedral Choristers Association*(CCCA) gestig. 

### Suid-Afrika

Cock het in 1980 na Suid-Afrika teruggekeer. Hy het sedertdien by die SAUK, as musiekdirekteur van die Nasionale Simfonieorkes van Suid-Afrika (1991-1999), en as musiekdirekteur van St. Mary's Katedraal , Johannesburg, gewerk. Hy is die huidige artistieke direkteur van die Johannesburgse Feesorkes.

Sien ook
--------

* Lys van Suid-Afrikaanse musikante
Jelagin-eiland
**Jelagin-eiland** (Russies: Елагин остров) is ’n eiland in Sint Petersburg, Rusland, wat in die delta van die Newarivier lê tussen die Groot- en die Middel-Nefka. Dit word met brûe aan Krestofski- en Kamenni-eiland en aan Primorski verbind. Dit kan ook met die Krestofski Ostrof- en die Staraja Derewnja-moltreinstasie bereik word.

Die bekendste baken is die Jelagin-paleis, een van die min geboue op die eiland. Dit was aanvanklik ’n ontspanningsplek vir die adel. Dit was eers bekend as **Melgoenof-eiland** en kry sy huidige naam van sy eertydse eienaar, Iwan Jelagin (1725–1793), die stigter van die Russiese Vrymesselaars. Ná die Russiese Rewolusie is die eiland oopgestel vir die publiek as ’n openbare park wat genoem is na die Bolsjewistiese leier Sergei Kirof.

Die eiland is ’n gewilde naweekbestemming vir inwoners van Sint Petersburg. Besoekers kan bote huur om op die eiland se verskeie damme en kanale te vaar. Ook rolskaatse en fietse kan gehuur word en kinders kan op ponies en miniatuurtreine ry. Daar is verskeie wandelpaaie van verskeie kilometers.
**Dale Carnegie** (1888–1955) was 'n Amerikaanse skrywer, lektor en sakeman. Hy het talle kursusse vir self-verbetering, verkooptegnieke, kollektiewe opleiding, openbare redevoering en interpersoonlike vaardighede ontwikkel. Sy topverkoperboek, *How to Win Friends and Influence People* (1936), handel oor doeltreffende kommunikasie en metodes om sukses in die sakewêreld te behaal. Naas die biografie van Abraham Lincoln, getiteld *Lincoln the Unknown*, het hy talle ander boeke gelewer.

Een van die kernidees in sy boeke is dat dit moontlik is om ander mense se gedrag te verander deur jou gedrag teenoor hulle te verander.

Lewensloop
----------

Dale Harbison Carnagey is op 24 November 1888 in Maryville, Missouri gebore. Hy was die tweede seun van James William en Amanda Elizabeth Carnagey en het arm grootgeword. Hy moes soggens om 4 uur opstaan om die koeie te melk, maar het nie sy studies afgeskeep nie.

Ná universiteit verkoop hy korrespondensiekursusse aan boere. Daarna verkoop hy spek, seep en varkvet vir Armour&Company. Hy was 'n uiters suksesvolle verkoopsman gewees en die verkope in sy gebied het die hoogte ingeskiet.

Om homself te bemark het hy sy van (agternaam) van Carnagey na Carnegie verander, omdat Andrew Carnegie destyds 'n wyd gerespekteerde en erkende naam was.

Carnegie se eerste huwelik loop in 1931 op 'n egskeiding uit. Op 5 November 1944 trou hy met Dorothy Price Vanderpool, wat ook 'n egskeiding agter die rug gehad het. Hy het twee dogters gehad, Rosemary uit sy eerste huwelik, en Donna Dale uit sy tweede. 

Hy sterf op 1 November 1955 aan Hodgkin se limfoom en is in Belton in Missouri begrawe.

Bibliografie
------------

Van sy Engelse boeke:

* *Public Speaking and Influencing Men in Business*, 1931
* *How to Win Friends and Influence People*, 1936
* *How to Stop Worrying and Start Living*, 1948
* *The Quick and Easy Way to Effective Speaking*, 1962 (met Dorothy Carnegie (ed.))
* *Lincoln the Unknown*, 1932

In Afrikaans vertaal:

* *Die kort en maklike pad na effektiewe redevoering*, OCLC 896663497 (deur Leon Rousseau)
* *Openbare redevoering en hoe om in die sakewêreld mense te beïnvloed*, OCLC 559126180 (deur Danie Smal)
Een van Dalida se bekendste fotos, geneem op 2 Januarie 1967 in Sanremo, Italië. Saam met haar vriend Luigi Tenco het sy destyds aan die Sanremo-sangfees deelgeneem. Toe Luigi verneem het dat hy nie tot die eindrondte deurgedring het nie, het hy in sy hotelkamer selfmoord gepleeg. Dalida het 'n poging onderneem om hom in die dood te volg
**Iolanda Cristina Gigliotti** [joˈlanda kriˈstiːna dʒiʎˈʎɔtti] (17 Januarie 1933 – 3 Mei 1987), beter bekend onder haar kunstenaarsnaam **Dalida**, was 'n Franse sangeres en aktrise wat as dogter van Italiaanse ouers in die Egiptiese hoofstad Kaïro gebore is. Twee jaar nadat sy die Mejuffrou Egipte-kompetisie van 1954 gewen het, het sy 'n loopbaan in die musiekbedryf begin wat 31 jaar sou duur en waartydens wêreldwyd 170 miljoen langspelers en enkelsnitte met haar liedere verkoop is.

Een van haar enkelsnitte, *Bambino*, was as haar eerste groot sukses in 1957 was vir 31 weke lank die nommer een op die Franse trefferlys. Haar donker-melancholiese sangkuns, geaksentueer deur haar donker stem en 'n effense Italiaanse aksent in haar Frans, het haar eie privaat lewe weerspieël wat deur die selfmoorde van twee vriende en lewensmaats en haar gewese eggenoot oorskadu is.

Die loopbaan het tot 'n tragiese einde gekom toe sy in 1987 in Parys haar eie lewe geneem het – kort nadat haar destydse vriend selfmoord gepleeg het. Die Amerikaanse tegnologiereus Google het Dalida, wat as een van die grootste sterre in die Franse musiekgeskiedenis beskou word, op 17 Januarie 2019 met 'n *doodle* vereer.
**Tindareos** (Grieks: Τυνδάρεος) was in die Griekse mitologie ’n koning van Sparta. Hy was die seun van Oibalos (of Perieres) en Gorgofone.

Gesin
-----

Hy het getrou met prinses Leda, by wie hy die pa was van Kastor, Klitemnestra, Timandra, Foibe en Filonoë. Hy was ook die stiefpa van Helena van Troje en Polluks.

Mitologie
---------

Tindareos het ’n broer met die naam Hippokoön gehad wat die mag oorgeneem en Tindareos verban het. Hy is deur Herakles teruggeplaas op die troom nadat dié Hippokoön en sy seuns doodgemaak het. Tindareos se ander broer was Ikarios, die pa van Penelope.

Toe Tuestes beheer in Micene oorneem, het sy twee verbanne broerskinders, Agamemnon en Menelaos, na Sparta gekom waar hulle as gaste ontvang is en ’n paar jaar gewoon het. Die prinse het eindelik met twee van Tindareos se dogters, onderskeidelik Klitemnestra en Helena, getrou.

### Vloek van die godin

Terwyl Tindareos offerande aan die gode gemaak het, het hy van Afrodite vergeet. Die godin was woedend en het gesorg dat sy dogters twee en drie keer getrou en hulle mans verlaat het.

### Helena en die Trojaanse Oorlog

Helena van Troje.
*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Trojaanse Oorlog.*
Tindareos se stiefdogter, Helena, was die beeldskoonste vrou in die wêreld en toe dit tyd word dat sy trou, het konings en prinse om haar hand meegeding. Onder die mededingers was Odusseus, Menesteus, Alias die Grote, Patroklos en Idomeneus. Tindareos wou nie ’n man vir Helena kies nie, omdat hy bang was hy kom die ander vryers te na. Odusseus het toe met ’n voorstel vorendag gekom in ruil vir ’n goeie woordjie van Tindareos in sy hofmakery van Penelope: Tindareos moes die vryers ’n eed laat aflê dat hulle Helena se huwelik sou verdedig, maak nie saak wie Tindareos as haar man kies nie. Menelaos het gewen, die res van die vryers het die eed afgelê en Helena en Menelaos is getroud. Eindelik het Tindareos geabdikeer ten gunste van sy skoonseun, en Menelaos het koning geword.

’n Paar jaar later het Afrodite Helena aan Paris van Troje belowe nadat hy haar ’n kompetisie laat wen het teen Hera en Atena. Paris het haar toe uit die Spartaanse paleis gaan steel en na Troje geneem. Menelaos het die eed aan Tindareos gebruik om al die Grieke sover te kry om na Troje op te ruk om Helena terug te kry, en dit het aanleiding tot die Trojaanse Oorlog gegee.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Tine Balder** (Antwerpen, 2 Februarie 1924 – aldaar, 4 April 2021) was 'n Vlaamse aktrise wat in die 1960’s saam met haar man, Fred Engelen, na Suid-Afrika gekom het. Hulle was albei aan die Universiteit van Stellenbosch se dramadepartement verbonde, maar was ook by professionele teater betrokke. 

Ten tye van Fred se dood speel sy Elektra ('n skurk en antiheld uit die Marvel-strokiesprent). Sy was in die beginjare 'n lid van die Afrikaanse Ensemble van die Transvaalse Raad vir die Uitvoerende Kunste (Truk). Onder regie van Francois Swart het sy die rol Ma in die eerste produksie van PG du Plessis se *Siener in die suburbs* vertolk. Nog een van haar hoogtepunte onder Swart was Mary Tyrone in Eugene O’Neill se *Lang dagreis na die nag*. 

Toe die Ensemble ontbind, is sy terug na België. Die verhoog-en-TV-akteur Jan Engelen is dié egpaar se seun.

Literatuur
----------

* Stark, U. *Ons Erfdeel*, 1973, 4, p. 123-125.
* Voets, G. ‘Actrice Tine Balder.’ *Vlaanderen* 200 (Mei-Junie 1984), p. 199.
* Opsomer, G. *Tone Brulin.* Kritisch Theater Lexicon. Brussel: Vlaams Theater Instituut, 1997.
’n **Akson** (van die Griekse ἄξων *áxōn*, "as") is ’n lang, dun uitloper van ’n senuweesel, of neuron, wat gewoonlik elektriese impulse van die neuron se selliggaam af stuur. Aksons is ook bekend as **senuweevesels**.

Werking
-------

Die funksie van die akson is om inligting na verskillende neurone, spiere en kliere te stuur. In sekere sintuigsenuwees, soos dié vir gevoel en hitte, beweeg die elektriese impuls met ’n akson langs van die buiterand na die selliggaam, en van die selliggaam na die rugmurg met ’n ander vertakking van dieselfde akson langs. Aksondisfunksie veroorsaak baie oorerflike en verworwe neurologiese afwykings wat beide die perifere en sentrale neurone kan affekteer. Daar is drie soorte senuweevesels: A delta-, B- en C-vesels. A en B is gemiëlineer en C ongemiëlineer.

’n Akson is een van twee soorte protoplasmiese uitlopers uit die selliggaam van ’n neuron; die ander is ’n dendriet. Verskeie eienskappe van aksons verskil van dié van dendriete, onder meer vorm (dendriete word dikwels dunner na die punt, terwyl ’n akson ewe dik bly), lengte (dendriete is beperk tot ’n klein streek om die selliggaam, terwyl aksons baie langer kan wees) en funksie (dendriete ontvang gewoonlik seine, terwyl aksons hulle gewoonlik stuur). Op al dié reëls is egter uitsonderings.

Aksons word bedek met ’n membraan bekend as die aksolemma; die selplasma van ’n akson heet die aksoplasma. Die vertakte punt van ’n akson word gevorm deur telodendra; die geswolle kop van ’n telodendron is bekend as die aksoneindpunt; dit sluit by die dendron of selliggaam van ’n ander neuron aan en vorm ’n sinaptiese verbinding.

Sommige soorte neurone het geen akson nie en stuur seine van hul dendriete af. Geen neuron het ooit meer as een akson nie; in somme ongewerweldes soos insekte bestaan die akson soms uit verskeie streke wat min of meer onafhanklik van mekaar werk. Die meeste aksons vertak.

Aksons maak kontak met ander selle – gewoonlik ander neurone, maar soms spier- en klierselle – by skakelplekke, wat sinapse genoem word. By ’n sinaps lê die membraan van die akson naby die membraan van die teikensel, en spesiale molekulêre strukture stuur elektriese of elektrochemiese seine oor die gaping. Sommige sinapse kom aan die aksonliggaam voor en ander aan die eindpunte van aksonvertakkings. ’n Enkele akson, saam met al sy vertakkings, kan verskeie dele van die brein besenu en duisende sinaptiese terminale genereer.
***Al-'Kamar*** (Arabies: القمر, "**Die Maan**") is die 54ste soera, of hoofstuk, van die Koran. Dit bevat 55 ajat, of verse, en is vermoedelik in Mekka aan Mohammed geopenbaar. Die soera se naam kom uit vers 1.

Opsomming
---------

Die hoofstuk begin met die oopsplitsing van die maan ('n wonderwerk in die Moslemse tradisie). Die tradisionele vertolking is dat dit verwys na 'n wonderwerk deur Mohammed in die Mekkaanse tydperk van sy loopbaan, toe hy gewys het hoe die maan middeldeur splits in reaksie op 'n uitdaging deur sy teenstanders. Die reaksie van ongeloof word in vers 2 genoem: "En as hulle ’n teken sien, draai hulle weg en sê: Verganklike towery!" Verskeie verslae oor dié voorval kom in die hadits voor en kan na verskeie Metgeselle teruggespeur word. Dit voorspel die onvermydelike oordeelsdag, wanneer die gelowiges van die ongelowiges geskei sal word, of dié wat vir die hemel bestem is van dié wat vir die hel bestem is. 

Omdat die sentrale tema van dié soera om die lot van die ongelowiges sentreer, is die simboliese gebruik van die maan in die eerste vers bedoel as waarskuwing vir die ongelowiges oor hulle lot, want: "Die Uur het nader gekom, en die maan was oopgesplits". Daarbenewens is die sekelmaan 'n belangrike simbool van Islam en dit kan in dié geval dui op die belangrikheid van die opkomende godsdiens, omdat maansiklusse die struktuur van die Islamitiese kalender bepaal.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Vorige soera:**An-Najm** | **Die Koran** | Volgende soera:**Ar-Rahman** |
| Soera Al-'Kamar |
| 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* SUDOC: 241155053
* TDVİA: kamer-suresi
* VIAF: 103157581574533780177
* WorldCat Identities (via VIAF): 103157581574533780177

 |
**Delirium tremens** (in straattaal *DTs* genoem) is ’n vinnige toeval van verwarring wat gewoonlik deur onttrekking van alkohol veroorsaak word. Dit kom gewoonlik op sowat die derde dag van onttrekking voor en duur twee tot drie dae. Fisieke simptome kan wees bewing, rillings, ’n onreëlmatige hartklop en sweet. Die persoon kan ook hallusineer.

Soms kan ’n baie hoë liggaamstemperatuur of toevalle tot die dood lei. Alkohol is een van die gevaarlikste dwelmmiddels om van te onttrek.

Tekens en simptome
------------------

Die belangrikste simptome van delirium tremens is nagmerries, agitasie, verwarring, disoriëntasie, visuele en gehoorhallusinasies, koors, hoë bloeddruk, kwaai sweet en ander tekens van hoë bloeddruk en ’n vinnige hartklop. Hierdie simptome kan vinnig verskyn, maar ontwikkel gewoonlik twee of drie dae nadat die oormatige gebruik van alkohol gestaak is. Dit is gewoonlik die ergste op die vierde of vyfde dag, en ook snags.

*DTs* word oor die algemeen beskou as die ernstigste manifestasie van alkoholonttrekking en kom voor drie tot tien dae ná die laaste drankie. Ander algemene simptome sluit in intense perseptuele stoornisse soos die sien van insekte, slange of rotte. Dit kan hallusinasies wees of illusies wat met die omgewing verband hou, soos patrone op die muurpapier. Dit kan gepaard gaan met ’n gevoel dat iets oor die persoon kruip. Delirium tremens sluit gewoonlik uiters intense gevoelens van "komende onheil" in. Kwaai angs en gevoelens van die naderende dood is ook algemeen.

Delirium tremens word soms verbind met intense, onbeheerbare bewing en sekondêre simptome soos angs, paniekaanvalle en paranoia. Verwarring kan dikwels deur omstanders gesien word as probleme om eenvoudige sinne te maak of basiese berekenings te doen.

Diagnose en behandeling
-----------------------

Delirium tremens kom gewoonlik by mense voor wat langer as ’n maand baie alkohol gedrink het. ’n Soortgelyke sindroom kan voorkom met die onttrekking van bensodiasepiene en barbiturate. Die onttrekking van stimulante soos kokaïen het daarteenoor nie groot mediese komplikasies nie. As iemand delirium tremens het, is dit baie belangrik om ander verwante probleme soos elektrolietafwykings, pankreatitis en alkoholhepatitis uit te skakel.

Voorkoming is om onttrekkingsimptome te behandel. As delirium tremens voorkom, verbeter aggressiewe behandeling die uitkoms. Dit sluit behandeling in ’n stil hoësorgeenheid in met voldoende lig. Bensodiasepiene is die middel wat gewoonlik gebruik word om simptome te behandel. Die sterftesyfer onder mense wat nie behandeling kry nie is tussen 15% en 40%.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11981667p (data)
* LCCN: sh85036580

 |
Die **BMW M30** is 'n EBNA inlynsessilinderpetrolenjin wat van 1968 tot 1995 vervaardig is. Met 'n produksietydperk van 27 jaar is dit die BMW-motor wat die langste vervaardig is en in baie motormodelle gebruik is.

Die enjin het die byname van 'Big Six' en 'Senior Six' gekry na die bekendstelling van die kleiner BMW M20-reguitsesenjin in die laat 1970's. Die M30 is saam met die M20 geproduseer gedurende die hele M20-produksie, en voor die bekendstelling van die BMW M70 V12-enjin in 1987, was die M30 BMW se kragtigste en grootste produksie enjin.

Na die bekendstelling van die BMW M50-enjin in 1990, is begin om die M30 uit te faseer.

Ontwerp
-------

Die M30 is oorspronklik in die laat 1960's ontwikkel, losweg gebaseer op die BMW M10-viersilinder-enjin wat die eerste keer in die BMW New Class- sedan en koepees gebruik is. Aanvanklik was die enjinkode "M06" totdat dit later herdoop is na die M30.  

Algemene kenmerke tussen die M10 en M30 sluit in 'n profiel wat 30 grade skuins na regs kantel, 'n kruisvloeisilinderkop en kettinggedrewe nokas met tuimelaarklepbediening. Verdere ooreenkomste sluit in 'n gietysterblok met 'n aluminiumkop en 'n gegote krukas. Die eerste twee M30-enjins wat bekendgestel is, was die 2788 cc en die 2494 cc weergawes, wat albei 'n boor van 86 mm gehad het.

'n BMW M30 met 'n vergasser in die BMW-museum
In motorsport het die E24 635 CSi Groep A ook die M30 gebruik.
**Donga** was 'n Suid-Afrikaanse veeltalige literêre tydskrif wat in breëbladkoerantformaat uitgegee is tussen 1976 en 1978. Die tydskrif is deur 'n groep jonger Afrikaanse skrywers gestig wat nou geassosieer was met die Taurus uitgewer. Donga is deur Welma Odendaal en Rosa Keet voorgestel wat ook aanvanklike meeste van die redigeerwerk behartig het. Donga was uitdruklik teen Apartheid gekant. Dit het nie-realistiese literêre vorms, Marxisme-georiënteerde style van kulturele kommentaar en nuwe opkomende skrywers ondersteun. Dit was ook gekant teen die gevestigde liberale tradisie.

Die vierde uitgawe van Donga is deur die staat verban toe besware teen die morele aard van die tydskrif gemaak is. Die jong skrywer en akademikus Mbulelo Mzamane het by die redaksie aangesluit wat gelei het tot noue bande met Medupe, die kortstondige Swart skrywersgroep wat in 1977 gevorm is. In die sesde uitgawe van Donga is die tydskrif se verbintenis met Medupe aangekondig wat die aandag van die Veligheidspolisie op Donga sou laat fokus. Odendaal is ondervra en haar huis en die Donga se drukker is deursoek. Die polisie het die sewende uitgawe by die Publikasieraad ingehandig.  Op 7 Oktober 1977 is bepaal dat die Septemberuitgawe verban moes word omdat dit "obseen", "skadelik vir rasseverhoudinge" en "opruiend" was. Die volgende uitgawe was toegewy aan Breyten Breytenbach wat op daardie stadium gevangenisstraf vir aanklagte van terrorisme uitgedien het. Toe dit aan die raad voorgelê is, is dit en alle toekomstige uitgawes van die blad verban.

Die uitgewers het gepoog om hulle projek aan die lewe te hou deur onmiddellik 'n opvolg publikasie genaamd *Inspan* uit te gee. Dit sou egter net vir twee uitgawes oorleef voor dit ook verban is.
**Donis** is 'n Litause musiekprojek wat deur die multi-instrumentalis Donatas Bielkauskas, 'n boorling van Klaipėda, in die lewe geroep is en hom op ambient-, neofolk- en eksperimentele musiek toespits. Donatas Bielkauskas was naas Donis ook lid van vier ander elektroniese musiekprojekte - *Wejdas*, *Notanga*, *Ha Lela* en *Eirimė*.

Donis het tussen 1998 en 2013 altesaam tien albums uitgereik. Die meeste van Donis se musikale werke is bewerkings van oorspronklike etniese musiek uit Litaue. Die bekendste album is *Bite Lingo*, waarop agt argaïese Litause oorlogsliedere deur die folksangeres Rasa Serra gesing word.

Die album *Švilpiai* behels antieke *okarina-* of *švilpynė*-musiek, terwyl *Sotvaras* in samewerking met lede van Litaue se bekende Heidense musiekgroep Kūlgrinda ontstaan het. Donis het daarnaas 'n album uitgereik wat op Griekse mitologie baseer, *Alexandreia*, asook enkele eksperimenteel-elektroniese werke.

Toekennings
-----------

* A.LT 2006 - beste etniese musiek-kunstenaar

Diskografie
-----------

* 1998 - *Deinana*
* 2002 - *Baltos Juodos Klajos*
* 2003 - *Švilpiai*
* 2003 - *Sotvaras*, met Kūlgrinda
* 2004 - *Vacuum*
* 2006 - *Bite lingo*
* 2007 - *Alexandreia*
* 2010 - *Kas tave šaukia...*
* 2011 - *Ein saulelė aplink dangų*
* 2013 - *Bars Bars*
* 2015 - *vanduo.molis.medis* (as lid van die musiekgroep „Esatis")
Die **Siwerski Donets** (Oekraïens: Сіверський Донець; Russies: Северский Донец, *Sewerski Donets*) is 'n rivier in Rusland en Oekraïne wat in die groter Donrivier invloei. Die rivier het sy oorsprong in die Sentraal-Russiese Heuwelland in die suidweste van Rusland by die stad Belgorod. Die rivier vloei deur die Russiese Belgorod-oblast, oor die grens en verder deur die Oekraïense oblaste Charkif, Donetsk en Loehansk in die suidooste van Oekraïne, en steek opnuut die grens na Rusland oor, waar dit deur die Rostof-oblast loop en in die Don invloei. Die rivier is altesaam 1 053 km lank.

Die rivier se naam is afgelei van die Slawiese stam Sewerjane. Die etimologie daarvan is onseker. Die naam "Donets" beteken "klein Don". Die landstreek die Donbas, oftewel die Donetsbekken, en die stede Donetsk en Sjewjerodonetsk is na die Siwerski Donets genoem.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Donets.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 51°00′0″N 36°59′0″O﻿ / ﻿51.00000°N 36.98333°O﻿ / 51.00000; 36.98333

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4449069-0
* VIAF: 244272857
* WorldCat Identities (via VIAF): 244272857

 |
Die hedendaagse definisie van Donbas in Oekraïne.
Die **Donbas** of **Donbass** (Oekraïens: Донба́с, *Donbas*; Russies: Донба́сс, *Donbass*) is 'n historiese kulturele en ekonomiese streek in Suidoos-Oekraïne, waarvan 'n deel bewoon word deur pro-Russiese separatistegroepe in die oorlog tussen Rusland en Oekraïne: die Volksrepublieke Donetsk en Loehansk.

Omvang
------

Die naam "Donbas" is 'n kombinasiewoord, van Донецький вугільний басейн, *Donetski woehilni basein* (Oekraïens vir "Donets-steenkoolbekken") of Донецкий угольный бассейн, *Donetski oegolni bassein* (Russies). Die naam verwys na die Donetsrif, wat met die Donetsrivier verbind word. Verskeie definisies bestaan van die streek se omvang.

Die algemeenste definisie wat vandag gebruik word, verwys na die Donetsk- en Loehansk-oblast in Oekraïne, terwyl die historiese steenkoolmynstreek dele van dié oblasts uitgesluit en dele van Dnipropetrofsk-oblast en Suid-Rusland ingesluit het. Donbas het die historiese grens gevorm tussen die Zaporozje- en die Don-Kosakke. Dit was 'n belangrike steenkoolmyngebied sedert die laat 19de eeu, toe dit baie geïndustrialiseerd geraak het.

Onrus
-----

In Maart 2014, ná die Euromaidan-beweging en die Oekraïense Rewolusie van 2014, is groot dele van die Donbas deur onrus geteister. Dié onrus het later ontwikkel in 'n oorlog deur Russiese en pro-Russiese separatistegroepe wat geaffilieer is by die eensydig verklaarde volksrepublieke Donetsk en Loehansk, wat albei in 2022 deur Rusland erken is, maar nie deur enige ander lidlande van die Verenigde Nasies as wettig beskou word nie. Die republieke het hulp van Rusland teen Oekraïne gekry, insluitende wapens, ammunisie en militêre en veiligheidsdienste.

Voor die oorlog is die stad Donetsk (toe die vyfde grootste in Oekraïne) beskou as die nieamptelike hoofstad van die Donbas. Groot stede met meer as 100 000 inwoners sluit ook in Loehansk, Marioepol, Makiifka, Horlifka, Kramatorsk, Slowjansk, Altsjefsk, Sjewjerodonetsk en Lisitsjansk. Op die oomblik is die stad Kramatorsk die tussentydse administratiewe sentrum van Donetsk-oblast, en Sjewjerodonetsk dié van Loehansk-oblast. Dié twee oblaste speel tans 'n groot rol in die voortgesette oorlog tussen Oekraïne en Rusland.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Donbas.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4619838-6
* NKC: xx0086194

 |
'n Donderstorm
'n **Donderstorm** of **donderweer**, is 'n vorm van onweer of swaarweer, wat met weerlig en donderweer gepaard gaan. Donderstorms vind plaas in die nabyheid van cumulonimbus wolke, wat dan ook donderwolke genoem word. Daar is gewoonlik sterk wind en swaar reën of hael of sneeu teenwoordig, maar in sommige gevalle is neerslag heeltemal afwesig. Donderstorms wat na skielike swaar reënval toe lei, word wolkbreuke genoem.

Ontstaan
--------

Fases in die verloop van 'n donderstorm
'n Donderstorm ontstaan wanneer 'n cumulonimbus wolk gevorm word deur die opwaartse beweging van warm, vogtige lug in die atmosfeer. Soos wat die vogtige lug boontoe beweeg, daal die lugdruk, wat die lug laat uitsit en sodoende die temperatuur verlaag. 

Wanneer die temperatuur die doupunt bereik, begin kondensasie plaasvind, en word waterdruppels, of klein yskristalletjies gevorm. Omdat die donderwolk deur stygende lug gevorm word, kan sy bopunt hoogtes van meer as 20 km bereik.

Onder die invloed van swaartekrag val die waterdruppels in die wolk na benede, maar terselfdertyd word hulle ook deur die stygende lug boontoe gedra. Uiteindelik word die druppels egter te swaar, en val hulle uit die wolk uit. Terwyl hulle val groei hulle nog verder, deur met ander druppels te bots. 

Die vallende druppels trek die lug saam met hulle, en veroorsaak 'n afwaartse lugstroom. Wanneer hierdie lugstroom op die Aarde se oppervlak aankom, sprei hy uit en vorm hy die sterk wind wat met donderstorms gepaard gaan.

Die beweging van die lugstrome binne die wolk, en van die vallende waterdeeltjies, lei na wrywing en die opbou van statiese elektrisiteit. Wanneer die opgeboude elektriese spanning te hoog word, word die spanning deur middel van weerlig ontlaai. Die teenwoordigheid van weerlig is dan ook die kenmerkende eienskap van donderstorms.

Die donderslag
--------------

Die bekende gerammel wat ons hoor na 'n weerligstraal, is die donderslag. Ons moet in gedagte hou dat die weerlig altyd eerste plaasvind. Teen die tyd dat ons die donderslag boor, is die weerligstraal lankal verby. Donderslae kan geen skade aanrig nie. Dit is slegs wanneer die kragtige elektriese stroom van die terug- of opwaartse straal deur 'n boom of 'n gebou beweeg dat skade deur die weerlig self aangerig word. 

Die klankgolwe van die donderslag beweeg taamlik stadig, omtrent 1 km in drie sekondes. As ons die sekondes tel tussen die weerligstraal en die eerste klank van die donderslag, kan ons dus vasstel hoe ver die weerligstraal van ons plaasgevind het. 'n Mens hoef slegs die aantal sekondes deur drie te verdeel om die antwoord in kilometer te kry. As die donderslag 18 sekondes na die weerligstraal volg, weet ons dat dit omtrent 6 km van ons af was. 

As die weerligstraal baie ver van ons af plaasvind, sal ons die donderslag glad nie hoor nie. Soms klink dit asof die donderslag vir 'n baie lang tyd aanhou. Dit gebeur wanneer die klankgolwe van verafgeleë geboue of berge teruggekaatsword in die vorm van eggo's .

Bronne
------

* KENNIS, 1980, ISBN 079810824X, volume 2, bl. 249
LDN 483 is sowat 700 ligjare van ons af in die sterrebeeld Slang.
’n **Donker newel** of **absorpsienewel** is ’n soort newel wat so dig is dat dit die lig van voorwerpe agter hulle, soos sterre en emissie- en refleksienewels, blokkeer. Die blokkering word veroorsaak deur interstellêre stofdeeltjies. Swerms en groot donkernewelkomplekse word verbind met reuse- molekulêre wolke. Geïsoleerde, klein donker newels word Bok-newels genoem (na die sterrekundige Bart Bok). Nes met ander interstellêre stof of materiaal, is voorwerpe wat dit verberg net sigbaar danksy radiogolwe of infrarooilig.

Oorsig
------

Donker wolke lyk so vanweë submikrometer-grootte stofdeeltjies wat bedek is met bevrore koolstofmonoksied en stikstof, wat die deurgang van lig met sigbare golflengtes blokkeer. Ook teenwoordig is molekulêre waterstof, atomiese helium, C18O, CS, NH3 (ammoniak), H2CO (formaldehied), c-C3H2 (siklopropenilideen) en ’n molekulêre ioon N2H+ (diasenilium), wat almal redelik deursigtig is. Dié wolke is die broeigrond vir sterre en planete, en om hul ontwikkeling te verstaan is noodsaaklik vir ’n begrip van stervorming.

Die vorm van sulke donker newels is baie onreëlmatig; hulle het geen duidelike grense nie. Die grootste donker newels is met die blote oog sigbaar en lyk soos donker kolle teen die ligter agtergrond van die Melkweg.

Galery
------

* Die donker newel LDN 1768 bevat protosterre.
* Die newel LDN1774.
* Lupus 4 is ’n digte kol stof en gas waar nuwe sterre na verwagting vorm.
*Die rolprent moet nie met die gelyknamige dokumentêre reeks wat op kykNET uitgesaai is verwar word nie.*

**Donker Spore** is 'n swart en wit Afrikaanse rolprent wat in 1944 uitgereik is. Die film is gebaseer op C.J. Langenhoven se boek, "Donker Spore: 'n Verhaal uit Ladismith".

Genre
-----

Die rolprent is 'n drama. Dit het geen ouderdomsperk nie.

Hoofrolspelers
--------------

* Esther Mentz as Lina
* Gideon Roos as Koos Kok
* Jan Schutte as Sarel van Duine
* Thomas Blok as Windskut
* Hester Roux as Tant Treinie
* Piet Meiring as die magistraat
* Douglas Fuchs as dr. Du Toit
* Chicken Pienaar as die staatsaanklaer
* Betsie Duvenhage as Johanna Lootsman
* Cisca Marais as Elsie
* Jannie Botha as Steyn Vermeulen
* Gus Cluver as redakteur
* Louis Carney as Tys Lootsman

Storielyn
---------

Sarel van Duine, vars uit die universiteit, doen aansoek vir werk as 'n verslaggewer by Die Burger. Hy beïndruk die redakteur, mnr Rompel, wat hom onmiddellik na Ladismith stuur om 'n skynbaar bonatuurlike moord te ondersoek. 'n Man genaamd Tys Lootsman is dood terwyl hy deur 'n pas huis toe gery het en, onverklaarbaar, is daar hoegenaamd geen leidrade nie. Sarel woon die verhoor by en bevriend die hoofgetuie, 'n plaaslike boer met die naam Koos Kok, wie die weduwee op soek na haar man vergesel het. Terwyl hy voorgee om agtergrond vir 'n reeks koerantartikels in te samel, ondersoek Sarel die moord tydens sy verblyf by oom Koos, tant Treinie en hul dogter, Liena. Naby hulle woon prof Mierdyk, een van Sarel se dosente, saam met sy dogter Elsie. Mierdyk het sedert die dood van sy vrou mal geword, terwyl 'n kluisenaar genaamd Windskut, wat selde gesien word, ook in die pas woon.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
Papirusplant (*Cyperus papyrus*)
**Papirus** is die oudste bekende papier wat reeds gedurende die vroeë geskiedenis van Egipte van die Siperse gras, 'n groot soort riet (*Cyperus papyrus*), gemaak is. Hierdie plant groei in die tropiese deel van Afrika, veral in die "Soed"-gebied van die Witte Nyl, die Nyldelta, Klein-Asië en Sisilië. 

'n Uittreksel van die Egiptiese *Boek van die Oorledenes*, geskryf op papirusDie Egiptenare was die vernaamste verskaffers van papirus in die antieke wêreld. Die sagte merk van die riet is met 'n naald in dunne, smalle strepies gesny wat dig by mekaar gelê is. Dwarsoor hierdie eerste laag is 'n tweede gelê en daarna tot 'n enkele buigsame blad platgeslaan of gepers. Die plantesap wat hierby uittree dien as 'n bindmiddel, alternatief is ook meel en asyn gebruik. Die blad (Latyns *pagina* wat vandag nog die Nederlandse benaming vir "bladsy" is) is in die son gedroog en saam met ander blaaie tot 'n groot rol (Latyns *volumen*, vergelyk Engels *volume* vir "band") van sowat ses tot tien meter aaneengeheg. Die bladsy waar die vesels horisontaal geplaas is volgens die loop van die letters was reg om beskryf te word terwyl die ander nie geskik was as skryfmateriaal. Om dit later op te rol, is houtstafies gebruik waarop die onderste deel van die papirus vasgeheg is. 

Papiri was nie juis handig vir skryf- en leeswerk nie. In die daaglikse lewe is eerder gebruik gemaak van losse blaaie wat eers beskryf en later tot 'n rol kon saamgevoeg word. Leeswerk, veral die op- en toerol van 'n papirus, moes baie versigtig geskied om breuke te voorkom. Papiri is geleidelik vervang deur perkamentcodices, en vanaf die vierde eeu - toe onder ander regsgeleerdes en Christene lang tekste nie meer met papiri kon handhaaf nie - geniet perkament die voorkeur.

Slegs papiri wat in die woestynsande van die Oriënt gekonserveer is het tot vandag behoue gebly en is nou waardevolle bronne vir letterkundige tekste uit Egipte en die Hellenistiese wêreld.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119323254 (data)
* GND: 4044571-9
* LCCN: sh85080781
* NDL: 00616829

 |
Die oog van orkaan Isabel.
Die **oog** is 'n area van meestal kalm weer wat in die middel van 'n sterk tropiese sikloon gevind kan word. Die oog van die storm is gewoonlik rond en tipies 30–65 km in deursnit. Dit word deur die oogmuur omring, waar die stormagtigste weer van die sikloon plaasvind. Die sikloon se laagste barometiese druk vind binne-in die oog plaas en kan tot 15% laer as die atmosferiese druk buite die storm wees. Die afstand tussen die middelpunt van die oog en die oogmuur bepaal die radius van maksimum wind vir 'n tropiese sikloon.

Die oog is moontlik die herkenbaarste eienskap van 'n tropiese sikloon. Die oog word omring deur die oogmuur, 'n ring van toringhoë donderstorms, en is 'n ronde area in die middel van die sikloon se omloop. In sterk tropiese siklone word die oog gekarakteriseer deur ligte winde en helder lug en aan alle kante omring deur 'n uiters hoë, simmetriese oogmuur. In swakker tropiese siklone is die oog nie so helder afgebaken nie en kan deur die *sentrale digte bewolking* bedek word; 'n area van hoë, digte wolke wat helder vertoon op satellietfoto's. Swakker of minder-georganiseerde storms kan ook 'n oogmuur hê wat nie die oog heeltemal omring nie, of 'n oog waarin daar baie gereën word. Die oog is egter in alle storms die plek van die storm se minimum barometiese druk: die area waar die atmosferiese druk by seëvlak die laagste is.