recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Augustus** (\* 23 September 63 v.C. as Gaius Octavius in Rome; later deur sommige skrywers as aangenome seun Octavianus genoem; † 19 Augustus 14 n.C. in Nola naby Napels) word as die eerste Romeinse keiser beskou.

As grootneef en hooferfgenaam van Julius Caesar het hy die politieke magstryd gewen wat ná die moord op Caesar in 44 v.C. uitgebreek het en in 31 v.C. alleenheerser van die Romeinse Ryk geword. Hy het 'n einde aan die Romeinse burgeroorloë gemaak wat 'n eeu lank gewoed het en was die stamvader van die keiserlike Julies-Claudiese geslagslyn.

Met sy slagsprek *restitutio rei publicae* ("herstelling van die republiek") het hy aanspraak daarop gemaak dat hy die ou politieke orde sou herstel, maar met sy beleid het hy die republikeinse staatsstruktuur in werklikheid omgeskep tot 'n monargiese stelsel - die sogenaamde prinsipaat, 'n soort militêre diktatuur met diktatoriale magte vir homself. Sy heerskappy het nogtans 'n lang tyd van binnelandse vrede gebring wat later idealiserend as *Pax Augusta* geteken is.

Veldtogte in Germanië
---------------------

Augustus se legioene het die Ryn oorgesteek en stadigaan die Germane begin onderwerp. Heelparty stamhoofde het gemeen die proses kan voordelig wees en saamgewerk, en selfs hul seuns na Rome gestuur om as Romeine opgevoed te word.

Een van hulle was Arminius, seun van Segimerus, stamhoof van die Cheruske. Arminius is later terug na Germania, as vriend van die Romeinse goewerneur, Publius Quintilius Varus. Maar Arminius het gesien hoe wreed die Romeine sy mense behandel, en het dus in die geheim ’n opstand georganiseer.

In September van die jaar 9 n.C. het hy valse berigte van ’n opstand aan Varus laat stuur, wat dadelik met drie legioene uitgeruk het. Arminius, het besef dat hy nie op oop grond met dié uitstekend toegeruste legioene deurmekaar moet raak nie, en Varus dus deur die Teutoburgwoud laat marsjeer.

Sodoende is die legioene in ’n kilometers lange stoet uitgerek en kon hulle nie in hul normale slagordes veg nie. Op 9 September het die Germane met ’n reeks aanvalle begin, en in die daaropvolgende drie dae is die Romeine stelselmatig uitgemoor totdat hulle uitgewis is. Die Ryn het die vaste grens van die Romeinse Ryk geword.

Sien ook
--------

* Lys van Romeinse keisers
* Slag by die Teutoburgerwoud
**Rudolf Walter Richard Hess** [hɛs] (\* 26 April 1894 in Alexandrië, Egipte; † 17 Augustus 1987 in Wes-Berlyn, Wes-Duitsland), was 'n Nasionaal-Sosialistiese Duitse politikus en militaris.

Hy het Adolf Hitler in 1919 ontmoet. Nadat Hess 'n lid van die *Thule-geselskap* geword het, het hy op 1 Julie 1920 by die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty aangesluit. In 1923 het Rudolf Hess deelgeneem aan die mislukte staatsgreep wat deur Hitler georganiseer is. In 1933 is hy as minister sonder portefeulje aangestel en vanaf 1939 was hy lid van die "Ministerraad vir Ryksverdediging".

In die openbare lewe het Hess as 'n fanatieke aanhanger van die *Führerkult* (leierkultus) opgetree wat rondom Hitler gekultiveer is. Hitler het hom reeds in 1933 as sy vise benoem. In 1941 het Hess – blykbaar sonder raadpleging van Hitler of ander Nazi-leiers – na Skotland in Groot-Brittanje gevlieg om die Britse regering tot 'n vredesooreenkoms met die Duitse Ryk te oorreed. Hy is as krygsgevangene in hegtenis geneem en in 1945 aan die Internasionale militêre geregshof in Neurenberg oorgelewer. Hy was een van 24 hoofbeskuldigdes in dié geregshof se verhore teen Duitse oorlogsmisdadigers. Op 1 Oktober 1946 is hy op twee van vier aanklagte teen hom skuldig bevind en tot lewenslange tronkstraf gevonnis.

Hy was die enigste oorblywende gevangene in die Geallieerdes se gevangenis vir oorlogsmisdadigers in Berlyn-Spandau toe hy in 1987 daar selfmoord gepleeg het. Die Spandau-gevangenis is daarna gesloop om te voorkom dat neo-Nazi's dit as 'n "heiligdom" sou kon beskou.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90166938
* BNE: XX1022869
* BNF: cb119391587 (data)
* GND: 11855039X
* IMDb: nm0381523
* ISNI: 0000 0001 0858 159X
* LCCN: n79078096
* NARA: 10580987
* NDL: 00620822
* NKC: jn20000700704
* NLG: 104650
* NLI: 000062825
* NLP: A11846537
* NTA: 068842406
* RERO: 02-A013435740
* SELIBR: 361003
* SNAC: w66m34vw
* SUDOC: 027324826
* Trove: 1289519
* VIAF: 64799191
* WorldCat Identities: lccn-n79078096

 |
**VfB 1906 Sangerhausen**|  |
| **Volledige naam** | Verein für Bewegungsspiele1906 Sangerhausen e.V. |
| **Stigtingsdatum** | 1906 |
| **Tuisveld** | Friesenstadion,  Sangerhausen |
| **Kapasiteit** | 4 000 |
| **Kompetisie** | Oberliga Noordoos-Suid |
|

**VfB 1906 Sangerhausen** is 'n sportklub uit Sangerhausen in die deelstaat Sakse-Anhalt in Duitsland, veral bekend vir sy sokkerafdeling. Behalwe sokker, het die klub ook afdelings vir kegelbal en fietsry.

Die klub het twee stamvoorgangers: *VfB Sangerhausen*, wat in 1906 gestig is en *BSC 07 Sangerhausen*, wat 'n jaar later ontstaan het. Na die Tweede Wêreldoorlog is al 23 sportverenigings in Sangerhausen deur die Geallieerdes ontbind. Al die sokkerspelers het in 1948 by die nuutgestigte *SG Wacker 48* aangesluit. Kort hierna is die *Betriebssportgemeinschaftens* deur die sportkomitee van die DDR in die lewe geroep. Al die sportlui moes in 1949 by die nuutgestigde *BSG Mifa* aansluit. Nog 'n klub, *BSG Einheit Sangerhausen*, is later in dieselfde jaar gestig. Mifa is in 1950 deur *BSG Aktivist* vervang. In 1956 het die sokkerafdelings van *BSG Aktivist* en *BSG Einheit Sangerhausen* saamgesmelt as *BSG Stahl Sangerhausen*. Die klub is later weer herdoop na *BSG Mansfeld-Kombinat Sangerhausen* en het in 1980 sy grootste prestasie behaal deur vir 1 seisoen na die DDR-Liga te promoveer.

Na die hereniging van Duitsland in 1990 is die klub herdoop as *SSV Blau-Weiß 1990 Sangerhausen*. In 1993 het die sokkerafdeling onafhanklik geword onder die huidige naam.

Onlangse ligaposisionering
--------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * 2001-02 (VI) Landesliga stapel Suid 1ste
* 2002-03 (V) Verbandsliga Sakse-Anhalt 5de
* 2003-04 (V) Verbandsliga Sakse-Anhalt 7de
* 2004-05 (V) Verbandsliga Sakse-Anhalt 4de
 | * 2005-06 (V) Verbandsliga Sakse-Anhalt 5de
* 2006-07 (V) Verbandsliga Sakse-Anhalt 1ste
* 2007-08 (IV) Oberliga Noordoos-Suid
 |
Die orde van die ligusters (*Oleales* of *Ligustrales)* is plantorde uit die verouderde Wettstein-stelsel wat nie meer in gebruik is nie.

Die orde bevat slegs een familie, die Olyfagtiges (*Oleaceae*), wat bome en struike insluit. Die tweeslagtige blomme is in trosvormige bloeiwyses gerangskik. Behalwe die olyf, waarna die familie en die orde genoem is, behoort sierplante soos die sering en die Chinese klokkie ook tot hierdie plantgroep. 

Die olyf is een van die belangrikste landbougewasse in die Middellandse See gebied. Ligusters (orde *Ligustrales* of *Oleales*) is houtagtige plante met blare wat of in kranse, of teenoorstaande gerangskik is; die blomme is tweeslagtig en kom selde alleen voor, maar is meestal in een bloei wyse gerangskik. Die Ligustrum-genus (Engels: privet) sluit 50 spesies in en kan immergroen of bladwisselend wees. Die struike is baie gehard en kan droogtes en strawwe ryp goed weerstaan. Die blomme is meestal wit tot dofgeel en kom oorvloedig in die lente voor, gevolg deur klein donkerblou tot swart bessies. 

Ligusters is pragtige sierstruike, veral die met gekleurde en bont blare. Sommige spesies word egter hoofsaaklik as heinings aangeplant. Ligusters groei in feitlik enige soort grond. Baie spesies het 'n netagtige wortelstelsel, wat die omliggende grond geweldig kan uitput sodat ander plante moeilik in hul nabyheid groei. Saad sowel as hardehoutsteggies kan vir voortplanting gebruik word en die beste variëteite kan ook op die onderstamme van ooreenstemmende spesies geokuleer of oorgeënt word. So lyk ligusters voortreflik as hoogstamboompies. *Ligustrum lucidum* of Chinese liguster is een van die bekendste boompies in Suid-Afrika. Dit word nie alleen as heiningplant, struik of stamboompie aangeplant nie, maar ook as kleinerige koelteboom. Die plant aard feitlik oral. 

Dit word sowat 5 tot 9 m hoog en die kruin is piramidevormig, hoewel die meeste as hoogstamme met ronde kruine voorkom (meestal so gesnoei). Die welriekende wit blomme word gevolg deur blink, swartblou bessies. Ligustrum lucidum tricolor is besonder mooi, want die nuwe blare is oneweredig met pienk omsoom. Later verkleur dit egter tot roomwit.

Bronne
------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409583 band


|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q2017895
* GBIF: 11064378

 |
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Paleogeen | Paleoseen | Danium | **jonger** |
| Kryt | Laat | Maastricht | 66,0–72,1 |
| Campanium | 72,1–83,6 |
| Santonium | 83,6–86,3 |
| Coniakium | 86,3–89,8 |
| Turonium | 89,8–93,9 |
| Senomanium | 93,9–100,5 |
| Vroeg | Albium | 100,5–~113,0 |
| Aptium | ~113,0–~125,0 |
| Barremium | ~125,0–~129,4 |
| Hauterivium | ~129,4–~132,9 |
| Valanginium | ~132,9–~139,8 |
| Berriasium | ~139,8–~145,0 |
| Jura | Laat | Titonium | **ouer** |
| Die verdeling van die Kryt (IKS). |

Die **Maastricht** is die laaste chronostratigrafiese etage sowel as geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Kryt (serie/epog Laat Kryt). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

’n Fossiel van *Hemipneustes leymeriei* uit die Maastricht-etage (Muséum de Toulouse).
Die tydperk was van sowat 72,1 tot 66 miljoen jaar gelede en is voorafgegaan deur die Campanium. Die einde van die Maastricht was ook die einde van die Mesosoïese Era: dit is gevolg deur die eerste etage/tydsnede van die Paleogeen-periode en die huidige Kainosoïese Era, die Danium.

Naam en definisie
-----------------

Die Maastricht is in 1849 deur die Belgiese paleontoloog André Dumont genoem na Maastricht in Limburg, Nederland. Hoewel die oorspronklike tipeligging van die etage dus by dié stad is, het dit later geblyk nie die hele Maastricht-etage is aanwesig in dié stratigrafie nie. Die globale stratotipepunt lê dus in ’n meer volledige seksie langs die rivier Adour in Frankryk.

Die basis van die etage word gedefinieer deur ’n kompleks van 12 biostratigrafiese kriteria, waaronder die vroegste voorkoms van die ammoniet *Pachydiscus neubergicus* en die belemniet *Belemnella lanceolata*. Die bokant, en daarmee die einde van die Mesosoïkum, word gedefinieer deur die Kryt-Paleogeen-uitwissing, ’n massauitwissing waarin onder meer die ammoniete en dinosourusse uitgesterf het. In die geologie kan dit gesien word in ’n laag ryk aan iridium, wat waarskynlik afkomstig was van die meteoriet-impak wat die uitwissing veroorsaak het.

Sien ook
--------

* Kryt-Paleogeen-uitwissing
'n Formele Chinese teeseremonie word voorberei
Gemeenskaplike ontspanning en genot staan sentraal in die Chinese teeseremonie
'n Tradisionele teehuis in Nanjing
'n Chinese teehuis in Beijing
Die **Chinese teekultuur** - die oudste van sy soort ter wêreld - word as 'n onlosmaaklike deel van die Chinese kultuur beskou. Ook die hoogs verfynde Japannese teeseremonie het sy wortels in China, alhoewel dit oor die loop van tyd 'n eie ontwikkeling volgens plaaslike tradisies deurgemaak het en - onder die invloed van die filosofie van Zen-Boeddhisme - tot 'n ritueel van volmaakte harmonie en stilte ontwikkel is.

Die Chinese teeseremonie word in Chinees "teekuns" genoem (茶艺 / 茶藝, Pinyin: *cháyì*). Tradisioneel het teehuise, waar tee volgens die voorgeskrewe manier bedien is, deel uitgemaak van China se openbare teekultuur. Om tee volgens die voorgeskrewe ritueel te drink, is in China as 'n uitdrukking van 'n persoon se moraliteit, opvoeding, sosiale beginsels en maatskaplike status beskou. Materiële welvaart is weerspieël in die gebruik van kosbare teegerei. So het die Chinese teeseremonie aanleiding gegee tot die vervaardiging van gesofistikeerde porseleinware.

Met die magsoorname van die Kommunistiese Party onder Mao Zedong in 1949 het baie Chinese teemeesters na Taiwan gevlug. Gedurende die Kulturele Rewolusie tussen 1966 en 1977 is die Chinese teeseremonie as een van die kultuurpraktyke van die "uitbuiterklas" afgestempel en onderdruk, openbare teehuise is gesluit. Die formele teekultuur het naas Taiwan net in die suide en weste van China voortbestaan.

As deel van die hervormingsbeleid onder Deng Xiaoping is voorheen onderdrukte kulturele praktyke nuut geïnterpreteer en as deel van die kultuur van Chinese sosialisme gepropageer. Hoe meer China daarna strewe om sy historiese status as kulturele, ekonomiese en militêre grootmoondheid te herwin, hoe meer aandag word aan ou tradisies geskenk.

Onafhanklik van die formele teekultuur was tee altyd die gunstelingdrank in Chinese huishoudings waarby die voorkeur aan groen tee gegee word.
Die **Rufijarivier** is die grootste rivier in Tanzanië.

Rivierloop
----------

Die rivier ontstaan waar die Kilomberorivier en die Luwegurivier, wat beide uit die suide van die land kom, in die Selous-natuurreservaat saamsmelt. Na 600 km bereik die rivier sy monding suid van Dar-es-Salaam in die Mafiakanaal by 8° suid. Stoomafwaarts na die samesmelting sluit die Groot-Ruaharivier uit die noordweste aan. Daarna gaan die rivier op 220 km van sy mond deur die Stiegler-kloof. Op sy noordelikste punt vorm die rivier 'n binnelandse delta en is daar ook vyf mere. Die deltamonding van die rivier is die grootste wortelboommoeras aan die ooskus en selfs dalk in die wêreld.

Opvanggebied
------------

Hierdie rivierstelsel se bekken van 180 000 km² is bedek met savanne-plantegroei en lê heeltemal in Tanzanië. Dit dreineer dus 'n 20% van die land se oppervlakte. Die Luwega het 7 beduidende riviere in sy boloop en baie van die water kom uit die berge noordoos van Songea in die suidweste van die land. Op sy beurt het die Kilomberorivier die Luhombero en die Mnyera as voedingsbronne. Die Groot-Ruaharivier ontspring noord van die Malawimeer en oos van die Rukwameer. Laasgenoemde rivier is die hoofbron van die Rufija.

Benutting
---------

Die rivier is bevaarbaar vir ongeveer 'n 100 km stroomop van die mond af tot by die Pangani-waterval (dit is net onder die aansluiting van die Groot-Ruaharivier). Die Mkapabrug, geopen in 2002, is die enigste brug oor die rivier. Vir die besproeiing van die landerye op die oewers en die opwekking van hidroëlektrisiteit is die potensiaal groot. 'n Kragsentrale is in die Selous-natuurreservaat in aanbou. Geen damme kom in die rivier voor, maar sedert 2019 is 'n dam by die Stieglerkloof in aanbou.

Geskiedenis
-----------

Duitsland het in 1890 hierdie deel van Oos-Afrika gekoloniseer. 'n Britse leërmag het die eiland Mafia na 'n kort bombardement in 1915 tydens die Eerste Wêreldoorlog verower. Tot op daardie tydstip het die Duitsers verkeie aanvalle op Britse skepe in die Indiese Oseaan vanaf daardie omgewing geloods. 'n Duitse oorlogskip, die Königsberg, het hom skuil gehou in die wortelboommoerasse in die riviermond. Maj. P.J. Pretorius (1883–1945), 'n legendariese grootwildjagter en militêre gids, het die skip opgespoor en is dit in Julie 1915 gebombardeer. In Januarie 1917 het genl. Jan Smuts en sy leërmag hier by die rivier 'n laaste poging aangewend om die Duitse troepe onder genl. Paul von Lettow-Vorbeck tot oorgawe te dwing. Smuts misluk met die aanval.

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: These wonders to behold. Experiences and discoveries of an author in search of the grain of truth in Africa’s strangest tales; and views on certain deep mysteries of Africa, solved and unsolved or never to be solved. Kaapstad: Howard Timmins, 1959
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. ISBN 0-625-00325-X

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4508647-3
* VIAF: 315526504
* WorldCat Identities (via VIAF): 315526504

 |
Dr. Hendrik Verwoerd, 6de Eerste Minister van Suid-Afrika
Verskeie stand- en borsbeelde is van eerste minister Hendrik Verwoerd in Suid-Afrika opgerig. Die meeste hiervan is sedert die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994 afgebreek of verwyder. Verskeie hiervan is na Orania verskuif.

Verwoerd is waarskynlik die Suid-Afrikaanse eerste minister van wie die meeste afbeeldings gemaak is. Moontlike redes hiervoor is dat hy óf baie geliefd was óf dat dit ekonomies goed gegaan het in Suid-Afrika tydens sy premierskap en daar geld vir die maak van hierdie beelde was.

Bloemfontein
------------

'n Standbeeld van Verwoerd het voor die gebou van die provinsiale administrasie in Bloemfontein gestaan (destyds die H.F. Verwoerd-gebou). Die standbeeld deur Gerhard de Leeuw was 15 voet hoog en het 1,6 ton geweeg. Dit is in 1969 opgerig en in September 2004 verwyder. Die beeld is in 2006 aan die Erfenisstigting oorhandig.

Meyerton
--------

'n Borsbeeld voor die Midvaal Plaaslike Munisipaliteit in Meyerton. Die beeld is in Mei 2011 deur die DA-beheerde stadsraad verwyder. Dit was die laaste standbeeld van Verwoerd in 'n openbare ruimte buite die Afrikanerdorpie Orania, waar talle van sy stand- en borsbeelde tans gehuisves word.

Verwoerd het die parlementêre verkiesing in 1958 as LV vir Heidelberg gewen. Meyerton was deel van dié kiesafdeling. In Januarie 1960 het hy as eerste minister van Suid-Afrika tydens die parlementsopening 'n volkstemming oor republiekwording uitgeroep. Die eerste openbare geleentheid wat Verwoerd ná dié aankondiging bygewoon het, is op Meyerton deur sowat 80 000 mense bygewoon.

Pretoria
--------

Verwoerd se portret en marmerborsbeeld is, saam met dié van voormalige eerste ministers en presidente, uit die parlement verwyder.

Die granietborsbeeld deur Jo Roos wat sedert 1967 in die ingang van die H.F. Verwoerd-hospitaal gepryk het, is verwyder. Die hospitaal se naam is in April 1997 na die Pretoria Akademiese Hospitaal verander en is in 2008 na die Steve Biko-hospitaal hernoem. In 2008 is die beeld in Orania by die ingang na die Verwoerd-museum opgerig.

Die eertydse standbeeld voor die Hoërskool Hendrik Verwoerd in die Pretoriase Moot is ook na Orania gestuur.
Teunis Johannes Kruger.
**Teunis Johannes Kruger** (Beestekraal teen die Krokodilrivier, distrik Rustenburg, Transvaal, 7 Julie 1868 – onbekend) was ’n boer op die plaas Berea in die distrik Burgersdorp, ’n soldaat in die Tweede Vryheidsoorlog en 18 jaar kerkraadslid van die Gereformeerde Kerk.

Herkoms en vroeë jare
---------------------

Kruger se ouers was Theunis Johannes en Magdalena Kruger, geb. De Bruyn. Sy oupa het met dieselfde trek uit die Kaapkolonie na Transvaal gegaan waarmee Paul Kruger gekom het en hy het al die oorloë met die inboorlinge deurgemaak en ook in die Eerste Vryheidsoorlog geveg. Sy vader het ook in al die oorloë en by die Jameson-inval geveg. Teunis Kruger het self as 'n seun van 13 jaar wag gestaan in 1881, en het 'n paar oorloë met die inboorlinge van Transvaal deurgemaak.

Tweede Vryheidsoorlog
---------------------

In 1899, met die uitbreek van die Driejarige Oorlog, het sy vader met vier seuns, die jongste 12 jaar oud, aangesluit by genl. De la Rey se kommando. Almal het deurgeveg tot die end in 1902. In 1901 is Teunis gevang en ná enige dae uitgelaat op parool. Hy het egter ná 25 dae weer aangesluit en het in verskillende swaar gevegte deelgeneem, te wete te Sterkstroom, Nooitgedacht, Maanhaarrand, Moedwil, Wilgeboomspruit en Middelfontein. Hy het saam met genl. De la Rey op Doornkop wapen neergelê. Die laaste sewe maande van die oorlog het hy as veldkornet onder kmdt. Steenkamp gedien. Drie maal het hy nadat hy gehensop is, onder die vyand uitjaag.

Politieke betrokkenheid
-----------------------

Ná die kongres op De Aar, waar die Nasionale Party in die Kaapland amtelik gestig is, het Louw Steytler, LV, en hy en nog een ander persoon (wie se naam hy later vergeet het), die eerste Nasionale Party-tak op Burgersdorp gestig. Hy was enkele jare lank voorsitter en het ook gedien in die distriksbestuur. In 1914 is hy aangestel as veldkornet, maar het bedank toe die Rebellie uitbreek. Hy het in 1914 twee trokke slagskape aan die gevange rebelle gestuur. Kruger was die eerste 100-ponder (iemand wat £100 tot die saak bygedra het) van die Helpmekaar in Burgersdorp.

Huwelikslewe
------------

Sy eerste huwelik, met Elizabetha, ’n dogter van pres. Paul Kruger, was op 23 September 1888 op Rustenburg. Hulle het vier kinders gehad. Op 23 Augustus 1909 is hy weer getroud, dié keer met Gloudina van Niekerk. Hulle het een kind gehad. Sy tweede vrou is op 27 Oktober 1869 op die plaas Kwaggafontein, distrik Winburg, gebore.

Bron
----

* (af)  (en)  Reitz, Hjalmar en Oost, Harm (reds.), Goodman, I.M. (samesteller). 1931. *Die Nasionale Boek. 'n Geskiedenis van die ontstaan en groei van die Nasionale Party van Suid-Afrika en wat dit bereik het, tesaam met belangwekkende artikels in verband daarmee*. Johannesburg: Nasionale Boekmaatskappy.
Die ligskadugrens (kontras tussen die ligte en donker deel) van die Maan. Die ligte deel is die maanrand, wat oorverlig is om die onreëlmatige grens duideliker sigbaar te maak.
Die **maanrand** is die rand van die sigbare oppervlak van die Maan soos van die Aarde af gesien. Van ver af lyk dit soos 'n ronde boog, maar teen hoër resolusies kan gesien word die Maan se oppervlak is nie plat nie en daarom is die maanrand onreëlmatig. 

Die maanrand is nie altyd dieselfde nie: Vanweë die librasie van die Maan (ronde rotasiebewegings soos van die Aarde af gesien) verander dit. Dit bemoeilik die taak om die tye en duurtes van verduisterings presies te bereken. Met hoogtedata wat van die kartering van die maanoppervlak verkry word, kan 'n 3D-model, insluitende berge en valleie, geskep word en die maanprofiel vir enige gegewe tyd met groot akkuraatheid voorspel word.

Die kontras tussen die helder maanrand en die swart naglug maak dit 'n gewilde teiken wanneer die optika van teleskope en verkykers getoets word.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85078859

 |
**Giovanni Brusca** (gebore 20 Februarie 1957) is ’n voormalige lid van die Sisiliaanse Mafia. Hy het die anti-Mafiamagistraat Giovanni Falcone in 1992 vermoor en op ’n keer gesê het het tussen 100 en 200 moorde gepleeg, maar kon nie die presiese getal onthou nie. Hy is in absentia tot lewenslange tronkstraf gevonnis, in 1996 in hegtenis geneem en het daarna met die polisie saamgewerk.

Brusca was ’n kort, dikkerige, slordige mafioso met ’n baard, en was in Mafiakringe bekend as "Die Vark" (*U Verru* in Sisiliaans en *Il Porco* in Italiaans) of "Die Christenmoordenaar" (*Lo Scannacristiani*; in Italiaanse dialekte word die term "Christene" dikwels gebruik vir "mense"). Tommaso Buscetta, die Mafia-informant wat in Falcone se ondersoek saamgewerk het, onthou Brusca as "’n wilde perd maar groot leier".

Mafialoopbaan
-------------

Brusca se pa en oupa was mafiosi. Brusca self het deel van die Corleonesi-moordspan geword wat direk aan Totò Riina‎ gerapporteer het. ’n Voorbeeld van sy wreedheid is die ontvoering van die 11-jarige Giuseppe Di Matteo in November 1993. Die seun se pa, Santino, het in 1992 aan die moord op die magistraat Giovanni Falcone deelgeneem en ná sy arres met die polisie saamgewerk. Die ontvoerders het soos polisiemanne aangetrek en vir die seun gesê hy kan sy pa, wat op die vasteland van Italië aangehou is, gaan sien. In plaas daarvan het hulle hom 26 maande lank aangehou, waartydens hulle hom gemartel en grusame foto's vir sy pa gestuur het in ’n poging om hom te dwing om sy getuienis terug te trek. Die seun is eindelik op Brusca se bevel verwurg en sy lyk is in ’n vaat suur gegooi om te verhoed dat sy familie hom kan begrawe.

Brusca was een van die magtigste Mafialeiers tussen Riina se arres in Januarie 1993 en sy eie in Mei 1996. Hy was betrokke by die terreurveldtog in 1993 teen die staat ná hul aanslag teen Mafialede en Riina se arres. Verskeie toeristeplekke op die vasteland is aangeval; 10 mense is gedood en 71 beseer.

Inhegtenisneming
----------------

Op 20 Mei 1996 is Brusca op 39-jarige ouderdom in hegtenis geneem. Hy het die vorige jaar ’n lewenslange vonnis gekry toe hy in absentia skuldig bevind is aan moord. Hy is daarna ook skuldig bevind aan die moord op magistraat Falcone.

Ná sy arres het Brusca met ondersoekers saamgewerk. Sy getuienis was eers óf onbevestigbaar óf vals. Hy het eers in Februarie 1999 die status van ’n volle samewerker gekry, maar is nogtans nie ten volle vertrou nie.
**Ginučiai** is 'n gehuggie op die oewer van die Linkmenas-meer in die Nasionale Aukštaitija-park in Oos-Litaue. Die dorp, wat langs 'n pad aangelê is en administratief aan die Ignalina-rajonmunisipaliteit behoort, het in 2001 'n bevolking van 69 gehad. Land- en bosbou is tradisioneel die belangrikste bronne van inkomste vir die bewoners. Die dorp het vanweë sy ligging in die nasionale park ook tot 'n toeristetrekpleister ontwikkel.

Besienswaardighede
------------------

Die belangrikste besienswaardighede is 'n historiese watermeul by die plaaslike stroompie - een van min meule in Litaue waar die oorspronklike 19de eeuse meganisme bewaar gebly het en wat tot nasionale monument van ingenieurswese verklaar is. Nog tot en met 1968 is in die meul hidroëlektrisiteit opgewek en koring tot meel gemaal. 'n Klein museum behandel die broodbakkuns. Die watermeul is met fondse van die Europese Unie gerestoureer.

Toerisme
--------

Die Srove, een van talle riviere en stroompies in die omgewing
Ginučiai se klein plaaslike hotel met bistro is onder meer gewild vir troues, terwyl die historiese watermeul, waar toeriste ook geakkommodeer kan word, as spookplek bekend staan. Daar is ook oornaggeriewe vir besoekers by 'n nabygeleë kampeerterrein en op enkele boerderye in die omgewing.
Vin Jaune van die Jura in Franche Comté**Vin jaune** (letterlik "geelwyn") is 'n ongewone wyn wat in die Jura-département in die Franche-Comté streek, Frankryk gemaak word.

Die wyn word van laatoes-Savagnindruiwe gemaak, 'n ongewone plaaslike wit druifsoort. Die druiwe word stadig gefermenteer en in klein eikehoutvaatjies gestoor. Die vaatjies word nie volgemaak nie, anders as by meeste ander wyne, wat veroorsaak dat 'n luggaping bo die wyn vorm as gevolg van verdamping. 'n Gislagie groei oor die wyn wat dit gedeeltelik teen oksidasie beskerm. Die wyn verkry 'n kenmerkende geel kleur en die geur daarvan ontwikkel soos dit vir ses jaar en drie maande verouder word. Teen die tyd bly omtrent 62% van die oorspronklike wyn behoue en die wyn word gebottel in 62cl wynbottels wat clavelins genoem word.

Die wyn verouder geweldig goed en word gewoonlik nie gedrink voor dit ten minste tien jaar gebottel is nie, omtrent sestien jaar na die oes. Dit kan vir vyftig of 'n honderd jaar hou.

Etiketsbenamings sluit in *Château-Chalon AOC*, *Arbois Vin Jaune AOC*, *Cotes du Jura vin Jaune AOC* en *Vin Jaune de L'Etoile*.

La Percée du Vin Jaune
----------------------

'n Fees genaamd *La Percée du Vin Jaune* (Letterlik: "Oopmaak van die geelwyn") word elke jaar in die eerste week van Februarie gehou om die vrystelling van 'n nuwe oesjaar bekend te stel. Onlangse feeste, wat proesessies insluit, het meer as 30 000 beoekers gelok. Die fees vind elke jaar in 'n ander dorpie in die streek plaas.
**Chinon** is 'n Franse stad in die département Indre-et-Loire van die administratiewe gewes (*région*) Centre met 'n oppervlak van 39 vierkante kilometer en 7 986 inwoners (2009). Chinon dien naas Loches as een van die onderprefekture van die département.

As deel van die historiese landskap Touraine, wat ook dikwels die "tuin van Frankryk" (Frans: *le jardin de la France*) genoem word, het Chinon die bynaam "blom van die tuin van Frankryk" (*la fleur du jardin de la France*) gekry.

Chinon, wat aan die oewers van die Vienne-rivier lê, staan daarnaas bekend vir die indrukwekkende bouvalle van sy kasteel en sy moderne kernkragsentrale met vier aktiewe hoëdrukreaktors en drie magnoxreaktors wat intussen buite werking gestel is.

Geskiedenis
-----------

### Vroeë nedersettings

Chinon met die Vienne-rivier
Château Chinon: Die koninklike woongebou
Die eerste menslike nedersettings in die gebied van Chinon het in die Jongsteentydperk ontstaan. Die Gallies-Keltiese oppidum, wat later hier bestaan het, is in die Romeinse periode tot 'n *castrum* uitgebou. Die eerste Christene in Chinon het Brictius van Tours (Frans: *Brice*, omstreeks 370-444), 'n aanhanger van Maarten van Tours wat die kerk Sint-Maarten gestig het, en Mexme, die stigter van 'n kerk en klooster, ingesluit. Die eerste historiese verwysing na Chinon as Caino dateer uit die 6de eeu en verskyn in 'n dokument van Gregorius van Tours (omstreeks 538-595).

### Vroeë versterkings van die Château Chinon

Die plato van Chinon, wat bo-oor die Vienne-rivier verrys, vernou teen die rivierkant. Die Romeine het reeds die strategiese posisie van die plek besef en hier 'n versterking opgerig. Oor 'n tydperk van tien eeue was die plato die toneel van tragiese gebeurtenisse. In 845 is Chinon deur die Wiking-hoof Hasting geplunder.

Drie bekende boumeesters van versterkings het hul stempel op die huidige kasteel afgedruk – twee konings van Engeland, Hendrik II en Richard Leeuehart, en een Franse heerser, Filips Augustus. Die laasgenoemde het die kasteel in 1205 ná 'n beleg van agt maande van die Plantagenêts verower.

### Die hof van die "koning van Bourges"

Aan die begin van die 15de eeu was die Koninkryk Frankryk in 'n baie moeilike situasie. Met Hendrik VI as koning van Engeland, wat ook die "koning van Bretagne" genoem is, was die Franse heerser Karel VII niks meer as die "koning van Bourges" nie toe hy in die jaar 1427 sy klein hof in Chinon gevestig het. In die volgende jaar het hy die State-Generaal van die provinsies Centre en Sud byeengeroep wat heeltemaal onder sy gesag gestaan het. Die State het 'n besteding van 400 000 Franse *livres* (pond) aan militêre voorbereidings vir die verdediging van Orléans goedgekeur wat destyds deur die Bretonners beleër is.
**Chinua Achebe** (gebore **Albert Chinụalụmọgụ Achebe**, 16 November 1930 - 21 Maart 2013) was 'n Nigeriese romanskrywer, digter en kritikus. Sy eerste roman, *Things Fall Apart,* is die vooraanstaande en mees wyd gelese boek in Afrika-letterkunde. Hy is in 2007 bekroon met die Man Booker Internasionale Prys.

Biografie
---------

Achebe is in Ogidi, Nigerië, gebore en het Engels, geskiedenis en teologie aan die Universiteitskollege in Ibadan bestudeer. Hy was 'n Igbo. Die geskiedenis van die Igbo speel 'n belangrike rol in sy werk. Na 'n kort siekte het hy in Boston in 'n hospitaal gesterf.

Belang
------

Stapel van Achebe se boek *Things Fall Apart*
Achebe word beskou as die vader van die Afrika-roman in Engels en as een van die wêreld se gewildste skrywers. Van sy moderne Afrika-klassieke verhaal *Things Fall Apart*, wat in 1958 gepubliseer is, is meer as 10 miljoen kopieë wêreldwyd verkoop. Die boek is in 50 tale vertaal en is op talle lyste van belangrike boeke, insluitend in Noorweë (die Noorse Boekklub), Engeland (die voog en die waarnemer), Amerika (die lys Radcliff, die Amerikaanse openbare biblioteek) en Afrika (Beste Boeke van Afrika van die 20ste Eeu).

Achebe word ook beskryf as Afrika se grootste storieverteller. Baie boeke en essays is oor sy werk oor die afgelope vyftig jaar geskryf. In 1992 word hy die eerste lewende skrywer wat in die Everyman's Library-versameling verskyn, uitgegee deur Alfred A. Knopf. Sy 60ste verjaarsdag is by die Universiteit van Nigerië gevier deur "'n internasionale Wie is Wie in Afrika-letterkunde". Een waarnemer het opgemerk: "Niks soos dit het nog ooit in die Afrika letterkunde op enige plek op die vasteland gebeur nie."

Toekennings en eredoktorsgrade
------------------------------

Achebe het meer as 30 eretitels van universiteite in Engeland, Skotland, Kanada, Suid-Afrika, Nigerië en die Verenigde State ontvang, waaronder Harvard (1996), Brown (1998), Dartmouth College (1972), Southampton, Guelph (Kanada), Kaapstad (Suid-Afrika, 2002) en die Universiteit van Ife (Nigerië). In 2002 het hy die gesogte Vredeprys deur die Duitse boekhandel toegeken. In 2007 het hy die Man Booker-prys ontvang.

Omstredenheid
-------------

Achebe het nie geskroom homself oor omstrede onderwerpe uit te laat nie. In 1975 het hy in 'n lesing by Amherst die stereotipering in die roman *Heart of Darkness* deur Joseph Conrad gekritiseer, waarin hy ook Albert Schweitzer in sy kritiek betrek het. In 2012 het hy in sy boek *There was a Country. A personal history of Biafra* die bespreking rodom die Biafra-oorlog geopen. Dit was 'n burgeroorlog wat tussen 1967 en 1970 Nigerië in sy greep gehad het.
Huidige verspreiding van die Sino-Tibettaanse taalfamilie in Asië:

   Chinees

   Tibettaans

   Birmaans

   Karen

   Rung

   Tani

   Qiangies

   Bodo-Garo

   Konyak

   Naga

   Meitei

   Kukisj

Stamboom van Sino-Tibettaanse tale
Die **Sino-Tibettaanse tale**, soms ook **Trans-Himalaja-tale** genoem, vorm met omtrent 457 tale wat deur sowat 1,3 miljard mense gepraat word die tweede grootste taalfamilie ná die Indo-Europese tale. Dié taalfamilie bestaan uit twee groepe, naamlik die Tibeto-Birmaanse tale en die Chinese tale, vandaar die naam. Hulle word veral in Oos-, Suidoos- en dele van Suid-Asië (Himalaja-streek) gepraat.

Die grootste tale (volgens moedertaalsprekers) is: Chinees (1,2 miljard), Birmaans (32 miljoen), Meitei (1,5 miljoen), Bodo (1,3 miljoen), Newari (1,3 miljoen), Tibettaans (1,2 miljoen, insluitende Dzongkha), Garo (1,1 miljoen), Kokborok (1 miljoen), Jingpho (940 000) en Mizo (830 846). Baie Sino-Tibettaanse tale word deur klein gemeenskappe in afgeleë berggebiede gepraat en is weinig gedokumenteer. Belangrike Chinese dialekte (soms ook Chinese tale genoem) sluit in: Mandaryns (960 miljoen), Wu (80 miljoen), Kantonees (63 miljoen), Min (60 miljoen), Hakka (48 miljoen), Xiang (37 miljoen) en Gan (22 miljoen).

Vroeër is soms ook die Tai-Kadai-tale, die Hmong-Mien-tale (ook *Miao-Yao-tale* genoem) en Viëtnamees by die Sino-Tibettaanse tale ingereken. Sedert die 1950's word die Tai-Kadai- en die Hmong-Mien-tale as aparte taalfamilies beskou wat nie verwant aan die Sino-Tibettaanse tale is nie, terwyl Viëtnamees as 'n Austro-Asiatiese taal erken word. Die ooreenkomste in fonologie, sintaksis en woordeskat tussen dié taalfamilies word aan ontlenings en plaaslike langtermyn kontakte toegeskryf.

Bronne
------

* (en)  DeLancey, Scott (2009). "Sino-Tibetan languages". In Comrie, Bernard (red.). *The World's Major Languages* (2nd uitg.). Routledge. pp. 693–702. ISBN 978-1-134-26156-7.
| **Padua**Comune di PadovaPàdova
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van Italië Italië |
|  **Gewes** |  Veneto |
|  **Provinsie** | Padua (PD) |
|  **Koördinate** | 45°24′N 11°52′O﻿ / ﻿45.400°N 11.867°O﻿ / 45.400; 11.867Koördinate: 45°24′N 11°52′O﻿ / ﻿45.400°N 11.867°O﻿ / 45.400; 11.867 |
|  **Stigting** | Oudheid |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 93,03 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 12−27 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (30 September 2018) | 211 073 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 2268,87/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Gematigde warmen vogtige klimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 12,9 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | 2,2 / 23,0 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | 845,8 mm |
|  **Burgemeester** | Sergio Giordani |
|  **Amptelike Webwerf** | *padovanet.it* |

**Padua** (Italiaans: ***Padova***, [ˈpaːdova]; Venesiaans: ***Pàdova***) is 'n stad en *comune* (munisipaliteit) in Veneto, Noord-Italië. Dit is die administratiewe setel van die gelyknamige provinsie, met 'n bevolking van sowat 211 000 in 2018. Padua is sowat 30 km wes van Venesië teen die rand van die Po-riviervlakte geleë.

Die fasade en hoofportaal van die Basiliek van Sint Antonius
*Canale Piovego*
Twee belangrike instellings druk al eeue lank hul stempel op die stad af. Die Universiteit van Padua wat in 1222 gestig is en van oudsher 'n sentrum van liberaliteit en vrye navorsing was wat aan hierdie instelling 'n hoë internasionale reputasie besorg het. Sy dosente het Galileo Galilei ingesluit. Tans is hier sowat 70 000 studente ingeskryf wat van die universiteit een van die voorste akademiese instellings in Italië maak.

Die Basiliek en bedevaartskerk van Sint Antonius (*Basilica di Sant’Antonio*) getuig van die streek se diep religieusiteit. Jaarliks stroom honderdduisende gelowiges uit alle wêreldhoeke op 13 Junie, die dag van Sint Antonius, na Padua om die heilige te vereer. Die magtige basiliek, wat aan hom gewy is (en waar sy tong as relikwie bewaar word), het tussen 1232 en 1310 volgens die voorbeeld van die Venesiaanse Sint Markusdomkerk ontstaan – met Romaanse, Gotiese en Bisantynse stylelemente. Die basiliek is van sewe ronde en een spits koepel voorsien, asook van twee skraal seshoekige kloktorings met 'n hoogte van 68 meter en twee kleiner torinkies.

Padua se 14de-eeuse fresco-siklusse is in 2021 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
Chinnamastā se yantra
Chinnamastā
**Chinnamastā** (Sanskrit: छिन्नमस्ता) is 'n godin van die Hindoemitologie en is ook in die tantriese Boeddisme bekend. Die naam beteken *dié wat onthoof is*. Sy word ook Chinnamun̥d̥ā genoem.

Sy is volgens die *Śākta Mahābhāgvata Purān̥a* een van die tien Mahāvidyās. As die god Śiva baklei met sy vrou Satī, word sy baie kwaad. Śiva probeer om te vlug maar in alle tien rigtings stuit hy op een van die aspekte van Satī. In die ooste is dit Chinnamastā.

Die Sādanamālā bekryf haar as "sy wat geel van kleur is en in haar linkerhand haar eie afgehakte kop vashou. Sy het met haar eie *kartr̥* (kromswaard) afgehak wat sy in haar regterhand hou... Sy is naak... Bloedstrome kom uit her afgesnyde liggaam en val in die mond van die afgesnyde kop en in die monde van die twee Yoginis aan albei kante van haar".

Sy word dikwels bo-op Kāma -die god van die begeerte- en die godin Rati afgebeel wat seksuele omgang het. Sy ontvang krag uit die seksuele energie, maar oorkom dit tegelykertyd.

Sy is 'n min bekende godin en word slegs op 'n paar plekke aanbid. In Cintapūm̹ī in Himachal Pradesh is 'n tempel wat homself as die *śākta pīt̥ha* beskou, die plek waar een van dele van Satī se liggaam neergekom het: die voorkop. Op die *śākta pīt̥ha*-lys van Sircar wat wys op watter plekke in Indië die dele van Satī se liggaam geval het, kom di nogtans nie voor nie.
Die **rooihoutboom** of **Kaliforniese rooihout** (*Sequoia sempervirens*) is inheems aan die kusstrook van Kalifornië en suidelike Oregon in die Verenigde State. Aan die Kaliforniese noordkus groei *Hyperion*, die hoogste boom wat nog ooit gemeet is. Dit het 'n hoogte van effe oor 115 meter en 'n stamdeursnit van knap onder 5 meter. Dit staan in die Redwoods Nasionale Park wat in 1968 verklaar is toe boskappers reeds 90% van die plaaslike rooihoutbome neergevel het. Die reuserooihout (*Sequoiadendron giganteum*) is 'n aanverwante spesie wat tot die Sierra Nevada beperk is, en die twee soorte word gevolglik nie saam aangetref nie. Dit groei nie so hoog as die rooihout nie, maar ontwikkel 'n veel dikker stam.

Suid-Afrikaanse aanplantings
----------------------------

Die rooihout, *S. sempervirens*, aard goed in Suid-Afrika en is by verskillende plantasies in die Wes-Kaap, Oos-Kaap en Limpopo aangeplant. Sommige van hierdie aanplantings is as kampioenbome aangewys en word dus ingevolge die Nasionale Bosbouwet (Wet nr. 84 van 1998) beskerm. Die eerste aanplantings dateer van 1887 toe Joseph Stor Lister besig was om 'n arboretum by Tokai aan die ooshang van Tafelberg te vestig. Hier, langs indrukwekkende Montereydenne, groei 'n groep rooihoute wat na 135 jaar reeds 'n hoogte van 51 meter en stamdeursnitte van oor 'n meter bereik het. In 1907 is rooihoute te Grootvadersbosch naby Swellendam aangeplant en dié groei al 58 meter hoog. Die Harkerville-reuse, 48 meter hoog, is in 1925 oos van Knysna aangeplant, en 'n fietsryroete doen tans hier aan. By Bibby's Hoek, noordwes van Knysna, is 'n verdere groep van sowat 40 bome wat egter nog nie aan kampioenstatus voldoen nie. Die Hogsback-rooihoutreuse van die Oos-Kaap groei 55 meter hoog, en die dikste stamme is meer as 2 meter in deursnee. In die 1940's is die *Misty Grove* van die Woodbush-plantasie naby Haenertsburg, Limpopo, aangeplant. Hulle ryk al 59 meter opwaarts, alhoewel hul stamme net knap oor 'n meter dik is.

Fotogalery
----------

* StamStam
* BastekstuurBastekstuur
* Stam en loofStam en loof
* Naalde en keëlsNaalde en keëls

Sien ook
--------

* Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom
* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
Die algehele maansverduistering van Junie 2011.
’n **Maansverduistering** vind plaas wanneer die maan direk agter die Aarde in sy skaduwee inbeweeg. Dit kan net gebeur as die son, Aarde en maan in ’n reguit of byna reguit lyn lê met die Aarde in die middel – dus net met volmaan. Die soort en duur van die verduistering hang af van die maan se ligging in verhouding met sy wentelbaanknoop. 

Anders as ’n sonsverduistering, wat net in ’n redelik klein deel van die wêreld gesien kan word, kan ’n maansverduistering gesien word vanaf enige plek aan die nagkant van die Aarde. ’n Maansverduistering duur ’n paar uur, terwyl ’n sonsverduistering net ’n paar minute op enige gegewe plek duur vanweë die kleiner grootte van die maan se skaduwee. ’n Maansverduistering kan ook met die blote oog bekyk word, aangesien dit nooit helderder as ’n gewone volmaan word nie (of eintlik altyd dowwer is).

Soorte maansverduisterings
--------------------------

Skematiese voorstelling van die Aarde se skaduwee. In die volskadu is die maan heeltemal beskut teen die sonstrale, maar in die halfskadu net gedeeltelik.
Die Aarde se skaduwee kan in twee dele verdeel word: die volskadu (umbra) en die halfskadu (penumbra). In die volskadu is geen sonweerkaatsing nie, maar weens die son se grootte word die weerkaatsing net gedeeltelik geblokkeer in die buitenste deel van die skaduwee, en daarom word dit die halfskadu genoem.

’n **Halfverduistering** vind plaas wanneer die maan deur die Aarde se halfskadu beweeg. Die halfskadu veroorsaak ’n effens verdonkering van die maan se oppervlak. ’n Spesiale soort halfverduistering vind plaas wanneer die maan presies binne die Aarde sa halfskadu lê, maar dit gebeur selde. 

’n **Gedeeltelike maansverduistering** vind plaas as net ’n deel van die maan binne die volskadu lê. As die maan heeltemal in die volskadu inbeweeg, word dit ’n **algehele maansverduistering** genoem. 

Die maan se snelheid deur die skaduwee is sowat 1 km/s en kan sowat 107 minute lank heeltemal verduister wees. Van die maan se eerste kontak met die skadu tot die laaste kontak kan egter tot vier uur duur. Die relatiewe afstand van die maan van die Aarde af tydens die verduistering kan ook die duur daarvan beïnvloed. Veral as die maan naby sy apogeum is (die verste punt van die Aarde af in sy wentelbaan), is sy wentelspoed die stadigste. Die deursnee van die volskadu verander nie noemenswaardig tydens die veranderinge in die afstand tussen die Aarde en die maan nie, en daarom sal ’n verduistering naby die maan se apogeum langer duur.

Galery
------

* Die begin van die maansverduistering in November 2003.Die begin van die maansverduistering in November 2003.
* In Desember 2010.In Desember 2010.

Verdere leestof
---------------

* Bao-Lin Liu, *Canon of Lunar Eclipses 1500 B.C.-A.D. 3000*, 1992
* Jean Meeus en Hermann Mucke, *Canon of Lunar Eclipses*. Astronomisches Büro, Wene, 1983
* Espenak, F. *Fifty Year Canon of Lunar Eclipses: 1986-2035.* Nasa-publikasie 1216, 1989
Die Singer-gebou.
Die **Singer-gebou** was 'n kantoorgebou en vroeë wolkekrabber in Manhattan, New York. Dit was die hoofkwartier van *Singer Manufacturing Company*, op die noordwestelike hoek van Liberty- en Broadwaystraat in die finansiële distrik van Laer Manhattan. Frederick Gilbert Bourne, hoof van die Singer Company, het die opdrag vir die werk aan die argitek Ernest Flagg gegee, wat die gebou in verskeie fases van 1897 tot 1908 ontwerp het.

Die gebou was saamgestel uit vier verskillende afdelings. Die oorspronklike tien verdieping Singer-gebou by 149 Broadway is tussen 1897 en 1898 opgerig, en die aangrensende 14-verdieping Bourne-gebou in Libertystraat is gebou vanaf 1898 tot 1899. In die eerste dekade van die 20ste eeu is die twee geboue uitgebrei en het die basis gevorm van die 14 verdieping Singer Tower, wat met 'n verdere 27 verdiepings verrys het. Die fasade is van baksteen, klip en terracotta gemaak. 'n Koepel met 'n lantern het die toring bedek. Die gebou se basis het op vlakker fondamente gerus. Die Singer-gebou het egter 'n staalskelet gebruik. Draende mure het aanvanklik die oorspronklike struktuur ondersteun voor verandering. Toe dit voltooi is, het die 41-verdiepinggebou 'n marmerbeklede ingangsportaal, 16 hysbakke, 38 000 vierkante meter kantoorruimte en 'n waarnemingsdek gehad.

Met 'n dakhoogte van 187 m, was die Singer Tower van 1908 tot 1909 die hoogste gebou ter wêreld. Die basis van die gebou het die hele grondperseel beset; die toring se vloere het net 'n sesde van daardie oppervlakte in beslag geneem. Ten spyte daarvan dat dit as 'n stadsikoon beskou is, is die Singer-gebou tussen 1967 en 1969 gesloop om plek te maak vir One Liberty Plaza, wat heelwat meer kantoorruimte as die Singer-gebou gebied het. Ten tyde van sy afbreek was die Singer-gebou die hoogste gebou wat ooit gesloop is.
**Maas** (**amasie**) is ‘n tradisionele gereg in die Nguni-kultuur. Dit word gemaak van dikmelk en sorghum (Sorghum bicolor) of mielies. Hierdie mengsel is met doppies en al gekook waarna die doppies met ‘n ronde klip op ‘n ander klip fyngestamp is. Teenswoordig word die woord maas soms slegs as sinoniem vir die tradisionele dikmelk (wat lyk op maaskaas) gebruik. Die dikmelk word gemaak deur beesmelk in ‘n kalbas te laat gis. Die verdikte melk is dan die maas wat dan soms so skoon gedrink word of met pap. Maas is teenswoordig in winkels te koop.

Die Nguni-volkere glo dat maas so ‘n besondere voedsel is dat dit ‘n mens sterk en gesond maak. Vars beesmelk word selde in hierdie kultuur gebruik, omdat mense dikwels laktose-onverdraagsaam is. In die Nguni-samelewing gebruik niemand dikmelk in die stat van persone wat nie aan hom verwant is nie. Wanneer mense op een of ander tyd as onrein beskou word, soos gedurende maandstonde, na ‘n bevalling of ‘n begrafnis, mag hulle nie dikmelk gebruik nie.

Maas het gelei tot die uitbraak van listeriose.

Bibliografie
------------

* Bruwer, J.P.: Die Bantoe van Suid-Afrika. Johannesburg: Afrikaanse Pers-boekhandel, 1963.
* Theunissen, M.W.: Na die land van Dingaan. Stellenbosch: C.S.V.-boekhandel, 1950.