recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Faroëes.*

Die **Faroërs** (Faroëes: *Føroyingar*) is 'n Germaanse nasie en etniese groep inheems aan die Faroëreilande. Die Faroërs spruit uit gemengde Noorse en Gaeliese voorsate. Sowat 21 000 Faroërs is in naburige lande woonagtig, veral in Denemarke, Ysland en Noorweë.

Faroëes is 'n Wes-Skandinawiese taal wat nouliks aan Yslands en meer verlangs aan Wes-Noorse dialekte verwant is.

Oorsprong
---------

Drie Faroëse vroue in volksdrag. Die pet dien as akademiese baret; hulle het pas gegradueer
Faroese politici, priesters en koor in die voorkant van die Løgting (Parlement), Ólavsøka 2012
Die eerste nedersetters was Gaeliese kluisenaars en monnike wat hier in die 6de eeu voet aan wal gesit het. Rondom 650 het die Noors-Gaeliërs gekom en die Noorse kultuur en taal op die eilande bekendgestel. Daar is nie veel kennis rakende hierdie tydperk nie, wat dus ruimte laat vir bespiegeling. Een bron, die Yslandse Færeyinga Saga, praat van 'n enkele nedersetting. Dit is omstreeks 1200 geskryf en verduidelik die gebeurtenisse wat sowat 300 jaar tevore plaasgevind het. Volgens die saga het baie Noormanne kapsie teen die Noorweegse koning se unifikasiebeleid gemaak en moes na ander lande vlug, wat die nuutgevonde plekke in die weste insluit.

Geskiedkundiges voer aan dat die Wiking, Grímur Kamban, sedert die Færeyinga Saga die eerste volksplanter op die Faroëreilande moes gewees het. Die Nore moes van die eilande bewus gewees het voordat hulle Noorweë verlaat het. Sou Grímur Kamban hom vroeër daar gevestig het, kan dit verduidelik waarom die Nore van die eilande geweet het.
'n Ander meer logiese benadering kan wees dat die Nore van die eilande se bestaan deur die Gaeliërs van Skotland en Ierland te hore gekom het.

Hoewel Grímur 'n Oudnoorse naam is, is Kamban van Keltiese oorsprong. Hy kon dus van Ierland, die Westelike Eilande of Man afkomstig gewees het, waar die Wikings reeds gevestig was. Party plekname van die oudste nedersettings op die Faroëreilande dui op moontlike volksplanters van die Skotse eilande en die Britse kus.

Onlangse DNS-ontledings het getoon dat die Y-chromosone, wat patriliniêre afkoms naspoor, 87% Skandinawies is. Die toetste toon ook dat die mitochondriale DNS, wat matriliniêre afkoms naspoor, 84% Kelties is.

Die Faroërs loop 'n groter risiko as ander volke om weens hul genetiese gelyksoortigheid aan karnitientransporterdefek (plaaslik bekend as die *Faroëse siekte*) te ly. Dit affekteer 1 uit elke 500 mense.

Fotogalery
----------

* Faroër en sy gesin in Hvalvík
* Sangeres Eivør Pálsdóttir
* William Heinesen
* Ses Faroërs (Jákup Dahl, Magnus Dahl, Jógvan Waagstein, Janus Djurhuus, Petur Dahl, Oluf Skaalum)
* Joannes Patursson (1866–1946) (foto dateer ca. 1900)
* Venceslaus Ulricus Hammershaimb, predikant en filoloog (1818–1909)
* Manlike Student (2006)
* Vroulike Student (2006)
Die **sentrale senuweestelsel** is die grootste deel van die senuweestelsel van bilateraal simmetriese diere; dit bestaan uit die brein en rugmurg. Dit word so genoem omdat dit inligting integreer wat dit van alle dele van die liggaam ontvang en die aktiwiteit van elke deel koördineer en beïnvloed. 

Die sentrale senuweestelsel is in die dorsale liggaamsholte geleë, met die brein in die harsingsholte en die rugmurg in die rugmurgkanaal. In gewerweldes word die brein deur die skedel beskerm, terwyl die rugmurg deur die werwels beskerm word. Albei word omring deur drie vliese, die meninges.

Soos ons uit die naam kan aflei, is dit die sentrale "beheerpos" van die liggaam. Daarin is al ons reaksies op prikkels, wat as sensasies deur die brein waargeneem word, en die geheimsinnige en wonderlike verskynsels van denke, gevoel en wil gesetel. Die grootharsings, kleinharsings en rugmurg bestaan uit 'n sagte stof, wat in die brein grys aan die buitekant en wit aan die binnekant, en in die rugmurg wit aan die buitekant en grys aan die binnekant is. 

Hierdie stof is die senuweefsel en dit bevat die senuselle. Die selle is tussen 4 en 140 duisendstes van 'n millimeter groot. Hulle vertoon 'n groot verskeidenheid fatsoene en het almal uiters fyn uitsteekseltjies. Party selle het net een uitsteekseltjie, ander het twee en party het talle. As ons 'n sel met 'n groot aantal uitsteekseltjies onder 'n mikroskoop beskou, sal ons sien dat die uitsteeksels soos klein worteltjies lyk. 

Hulle word *dendriete* of *senuspriete* genoem (Grieks *dendron*, 'n boom). Een van die spriete is lank en silindervormig en word die akson of senu-uitloper genoem. Die aksons is eintlik die senuvesels; wat ons senuwees noem, is eintlik slegs bundels aksons, wat baie lank kan wees. Die bundel senuwees wat van die rugmurg na die toon strek, is bv. meer as 100 cm lank. 

Die eindpunte van die aksons is in aanraking met die senuselle van ons sintuigorgane of met die spiervesels. Sommige dra dus sensasies van hitte, pyn, lig, smaak en reuk na die brein en ander reguleer weer die bewegings van ons spiere in opdrag van die brein deur impulse van die brein na die eindpunte te vervoer.

Sien ook
--------

* Senuweestelsel
* Perifere senuweestelsel
* Sensoriese senuweestelsel

Bykomende bronne
----------------

* KENNIS, 1980, ISBN 079810824X, volume 2, bl. 262
**Senzangakhona kaJama** (ongeveer 1762–1816) was 'n Zoeloekoning. Hy volg sy pa, Jama kaNdaba op. Hy is veral bekend as die vader van Shaka Zulu. Sy naam is afgelei van die Zoeloe woord wat beteken: *hy wat optree met goeie rede*.

Senzangakhona het ten minste sestien vroue gehad by wie hy veertien seuns gehad het. Dogters is nie getel nie.

Sy derde vrou, Nandi kaBhebhe eLangeni (Nandi, die dogter van Bhebhe, vanaf die Langeni-distrik), het sy eerste seun, Shaka buite die eg gebaar. Die verhouding was potensieel bloedskande, want Senzangakhona se ma was 'n vrou wat vanaf eLangeni afkomstig was. Nandi kon daarom nie as die hoofvrou erken word nie.

Een van sy ander vroue het geboorte geskenk aan Sigujana, wat Senzangakhona sou opvolg. Sigujana is egter dood voor Shaka teruggekeer het om as koning gekroon te word.

Sy sesde vrou, Mpikase kaMlilela Ngobese, baar Dingaan, wat die koningskap oorneem nadat hy sy halfbroer Shaka in 1828 (by die hedendaagse Stanger) om die lewe bring. 

Sy negende vrou, Songiya kaNgotsha Hlabisa, baar Mpande, wat oorneem toe Dingaan in 1840 vermoor is. Mpande was die enigste seun wat vir hom kleinseuns kon gee, deur die intervensie van Ndlela kaSompisi. Mpande se seun Cetshwayo was in alle aspekte die laaste groot Zoeloekoning gewees.
**Bias van Priëne** 
**Bias van Priëne** (Oudgrieks: Βίας ὁ Πριηνεὺς) leef in die 6de eeu v.C. en behoort saam met  Thales, Pittakos en Solon tot die groep bekend as die Sewe Wyses. Byna alle informasie wat bekend is oor Bias kom van Diogenes Laërtius. Uit die oorlewende fragmente wat beskikbaar is kom Bias na vore as 'n rasionele filosoof. Heraclitus het hom hoog aangeslaan.

Lewe
----

Bias is gebore in Priëne en was die seun van Teutamus. Daar word gestel dat hy besonders bekwaam was om as advokaat op te tree. In 'n verwysing hierna het Demodicus van Alerius die volgende van hom gesê – "As jy 'n regter is gee 'n Priëniese uitspraak" en Hipponax sê, "Wees meer magtig in die betoog van sake as Bias van Priëne.

Hy word gereken onder die Sewe Wyses, en word deur Dicaearchus beskou as een van die vier oor wie konsensus heers dat die titlel aan hulle toegeken kan word — die ander drie is Thales, Pittacus, and Solon. Satyrus beskou hom as die leier van die Sewe Wyses. Selfs Heraclitus, wie persone soos Hesiod en Pythagoras gekritiseer het, het na Bias verwys as "'n Man van meer deugde as enige ander." Een van die voorbeelde van sy deugde is die legende dat Bias die losprys vir vrouens betaal het wie gevang was. Nadat hy die vrouens opgevoed het asof hulle sy dogters was, het hy hulle stad van oorsprong Messina terugestuur.

Enkele uitsprake
----------------

Baie stellings word aan hom toegeskryf deur Diogenes Laertius en andere:

• "Begin stadig, maar hou vol waarmee jy begin het."

• "Die goeie mense laat hulself maklik mislei."

• "Die meeste mense is sleg."

• "'n Wyse mens dra sy besittings in homself rond."

• "Luister baie, maar paat net op die regte oomblik."

• "Moet nie vinnig praat nie, dit wys dwaasheid."

• "Praat van die gode soos hulle is."

• "Neem deur oorreding, nie deur mag nie."

Bronne
------

* Hierdie artikel is vertaal van die Nederlandse en Engelse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 102383146
* ISNI: 0000 0000 0361 2679
* SUDOC: 18224508X
* VIAF: 52080968
* WorldCat Identities: viaf-52080968

 |
Die barena by die eiland Lazzaretto Nuovo
'n **Barena** (meestal in die meervoud **barene**) is 'n kenmerkende tipe sout(water)moeras wat in die strandmeer van Venesië aangetref word. Dit is drassige gebiede wat gereeld deur hoogwater oorspoel word, en wat die grens tussen die see en die vasteland stel. Die situasie in die Venesiaanse strandmeer sien daar effens anders uit, omdat die strandmeer reeds as oorgangsgebied tussen die vasteland en die soutwater dien. Die onderliggende Venesiaanse woord is *baro*, wat struike, bossies of ruigte beteken. Tegnies gesproke kan hierdie geografiese verskynsel tussen 10 tot 32 cm bo seevlak afgebaken word; in die praktyk is die meeste van die *barene* hoër as 24 cm bo seespieël geleë. *Barene* word meestal deur natuurlike kanale deurkruis, wat mens in Venesië *ghebi* (enkelvoud: *ghebo*) noem.

Barenelandskap met die kenmerkende ghebi.
Die *barene* in die strandmeer strek oor 'n gebied van meer as 90 km², terwyl party bronne aanvoer dat slegs 47,5 km² nog oorbly. Die meeste *barene* kan in die noordooste en suidweste van die strandmeer aangetref word. *Barene* ontstaan meestal teen die oewers van die strandmeer. Party kan gevind word by ou riviermondings in die strandmeer. 'n Mens vind ook klein *barene* wat in sommige kanale gevorm word, maar ook ou *barene* wat intussen al hoe dieper onder die water verdwyn het of drooggelê word.

Die *barene* dien as golfbrekers tydens hoogwater, maar bied terselfdertyd ook ruimte en rigting vir soutwater om die strandmeer in te vloei. Daarmee verlig hulle die druk op die ou stad van Venesië en die meer as 60 ander eilande van die strandmeer. Hulle word egter bedreig deur die verdieping van die kanale, deur die harde golfslae van verbyvarende motorbote en afvalwater. Toe daar in die 1990's begin is om die kanale in die stad van gifstowwe, modder en alge te suiwer, is 'n deel van die modder skoongemaak en in die *barene* gepomp. Die doel was om die biotope wat deur erosie bedreig word op hierdie wyse te beskerm. In die tussentyd het die *barene* egter gespaar gebly van dergelike pogings - daar word nou eerder planne beraam hoe om die waterstrome op 'n wyse vryelik voort te laat vloei sonder om die uiters kwesbare randgebiede van die *barene* te skaad.

Barena
Slegs soutliewende plante kan hier oorleef. Talle voëlsoorte kom ook hierheen wat graag in soutmoerasse hou.

Die teenoorgestelde van die *barene* wat dikwels tydens hoogwater oorstroom word, is die *velme*, wat deurgaans sonder enige plantegroei is en gewoonlik onder water is, maar tydens laagwater te voorskyn kom.

Bronne
------

* Maurizio Bonardi: *Studio dei processi evolutivi di alcune barene della Laguna di Venezia (Bacino Nord) in relazione alle variazioni del livello marino*, Venedig 1996.
* L. Bonometto: *Functional characteristics of salt marshes (barene) in the Venice Lagoon and environmental restoration scenarios*, in: Caroline Fletcher, Tom Spencer (Hrsg.): *Flooding and Environmental Challenges for Venice and its Lagoon. State of Knowledge*, Cambridge University Press 2005, S. 473–486.
**Farah Pahlavi** of **Farah Pahlevi** (Persies: فرح پهلوی‎, gebore **Farah Diba** (فرح دیبا‎) op 14 Oktober 1938 in Teheran) is die weduwee van die laaste sjah van Iran, Mohammed Reza Pahlavi. Sy was van 1959 tot 1979 die *sjahbanoe* (koningingemalin) van Iran. 

Diba is in 'n gesiene familie gebore wie se rykdom afgeneem het ná haar pa se vroeë dood. Sy is by die Irannese ambassade aan die sjah voorgestel terwyl sy argitektuur in Parys, Frankryk, studeer het. Hulle is in Desember 1959 getroud. Geen manlike erfgenaam is uit die sjah se twee vorige huwelike gebore nie en daar was groot vreugde met die geboorte van kroonprins Reza in Oktober die volgende jaar. Diba kon toe ander belange nastreef, maar sy is nie toegelaat om 'n politieke rol te speel nie. Sy het vir baie welsynorganisasies gewerk en Iran se eerste universiteit in 'n Amerikaanse styl gestig, wat meer vroue in staat gestel het om te studeer. Sy het ook gehelp met die terugkoop van Irannese oudhede van oorsese museums.

Teen 1978 was daar groot teenkanting teen die imperialistiese bewind in Iran wat aangevuur is deur kommunisme, sosialisme en Islamisme, en daar was tekens van 'n dreigende rewolusie. Die sjah en sy vrou moes die land in Januarie 1979 verlaat onder die dreigement van 'n doodsvonnis. Die meeste lande was teensinnig om asiel aan hulle te gee, maar Anwar Sadat se Egipte was 'n uitsondering. Omdat teregstelling die siek sjah in die gesig gestaar het as hy sou terugkeer, is hy in Julie 1980 in bannelingskap in Egipte dood. Diba het haar welsynwerk voortgesit en haar tyd verdeel tussen Washington, D.C. in Amerika, and Parys, Frankryk.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Farah Pahlavi.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 6095585
* BNE: XX1652320
* BNF: cb12605099k (data)
* CiNii: DA14684287
* GND: 128841214
* IMDb: nm0256652
* ISNI: 0000 0001 1078 8696
* LCCN: n50009202
* MusicBrainz: 146e61f3-9da3-4777-8244-08d6e6cd8d11
* NKC: xx0017892
* NLA: 53859218
* NLG: 201449
* NLI: 000045470
* NLP: A17061489
* NTA: 073330744
* RERO: 02-A009436644
* SELIBR: 319623
* SNAC: w6nm5sf5
* SUDOC: 050560239
* Trove: 1540784
* VIAF: 97805584
* WorldCat Identities: lccn-n50009202

 |
Die Sentrale mark van Riga, met die televisietoring in die agtergrond
Verkoopstalletjies in een van die pawiljoene
Die **Sentrale mark van Riga** (Lets: *Rīgas Centrāltirgus*) in die Letlandse hoofstad is die grootste voedselmark en onderdak-basaar in Europa.

Toe die markgebou, wat vanaf 1922 beplan en tussen 1924 en 1930 gebou is, op 2 November 1930 ingewy is, was dit die modernste van sy soort. Die mark met sy kenmerkende Neoklassisistiese en Art Déco-stylelemente word as een van die merkwaardigste voorbeelde van 20ste eeuse argitektuur in Letland beskou en is deur UNESCO in 1997 saam met die historiese middestad van Riga as wêrelderfenis gelys.

Vir die dakkonstruksie van die mark se vyf pawiljoene of hoofgeboue met 'n hoogte van 35 meter is dele van 'n Duitse lugskip-hangar in Vaiṇode, Koerland gebruik wat ná die Eerste Wêreldoorlog deur Letland oorgeneem is. Riga se sentrale mark het 'n gebou-oppervlakte van 72 300 m² en huisves meer as 3 000 verkoopstalletjies wat tussen 1 en 100 m² beslaan. Die mark lok daagliks tussen 80 000 en 100 000 besoekers.

Die sentrale mark het in 1995 'n aandelemaatskappy in besit van die munisipaliteit Riga geword.
'n Sentrifugale reëlaar
Reëlaar van die Walderveense meule
'n **Sentrifugale reëlaar** is 'n apparaat wat die snelheid van 'n masjien reël of by 'n windmeul die afstand tussen die twee meulstene beheer.

Wanneer 'n voorwerp roteer, sal weens die middelpuntvlietende krag die massa van die voorwerp na buite geslinger word. Dit veroorsaak 'n krag wat 'n reëlaar kan bedien. Die reëlaar op die afbeelding het twee gewigte wat aan arms hang. Die swaartekrag hiervan word gebruik as krag om na gelang van afnemende toere die gewigte weer terug te laat beweeg. Hierdie soort reëlaar kan uitsluitlik vertikaal gemonteer word. Wanneer tussen beide gewigte 'n trekveer aangebring word, ontstaan 'n reëlaar wat ook in ander posisies bruikbaar is.

Deur die konstruksie sodanig uit te voer dat by 'n toenemende snelheid die reëlaar, wat die snelheid van die masjien reël, af te knyp (sluit) word 'n reëlaarstelsel verkry.

Die eerste sentrifugale reëlaar is in 1788 ontwerp deur James Watt. Sy reëlaar het die snelheid van 'n stoomenjin beheer. Hierdie uitvinding was 'n bydraende oorsaak van die Industriële Revolusie.

Die sentrifugale reëlaar word dikwels as voorbeeld aangegee vir terugkoppeling of terugvoer in 'n dinamiese stelsel. Die sentrifugale reëlaar is spesifiek 'n voorbeeld van negatiewe terugkoppeling.

Animasie
--------

Animasie van 'n sentrifugale reëlaar in aksie by 'n tweeslag staande stoommasjien.

Sien ook
--------

* Vliegwiel
* Reëlaar

Eksterne bronne
---------------

* (de)  Interaktiver Fliehkraftregler Geargiveer 15 Januarie 2006 op Wayback Machine
**Wilhelm Busch**  

**Duitse skilder, grafiese kunstenaar en digter**  
  


---

**Handtekening**   



---

**Beduidende werke**  
  

  

*Max und Moritz*  
  
*Die fromme Helene*  
*Hans Huckebein*

---

**Museums**  
  

* Wilhelm-Busch-museum, Hannover

**Heinrich Christian Wilhelm Busch** (\* 15 April 1832 in Wiedensahl naby Hannover; † 9 Januarie 1908 in Mechtshausen) was een van die invloedrykste humoristiese digters en grafiese kunstenaars in Duitsland. Hy word deur sommige deskundiges as een van die baanbrekers van die moderne strokiesverhaal beskou.

Ná sy opleiding in Düsseldorf, Antwerpen en München het hy vir die tydskrif *Fliegende Blätter* vanaf 1858 talle humoristiese beeldverhale geteken en van berymde tekste voorsien. Sy lewendige teken- en skryfstyl en sy treffend gesketste karakters uit die kleinburgerlike wêreld, soos *Max und Moritz* (1856), *Die fromme Helene* (1872) en *Hans Huckebein* (1872), het by die publiek baie gewild geraak. Teen die 1870's was Busch reeds een van die bekendste persoonlikhede in Duitsland. Toe hy in 1908 oorlede is, is hy by die klassieke meesterskrywers van die Duitse humoristiese literatuur gereken.

Baie van Busch se tweereël-strofes en -spreuke (soos *Vater werden ist nicht schwer, Vater sein dagegen sehr* - "Dit is nie moeilik om 'n pa te word nie, maar baie moeilik om een te wees") het in Duits tot dikwels gebruikte uitdrukkings ontwikkel. Met sy satiriese tekste het Busch dikwels die kenmerke van spesifieke maatskaplike groepe bespot. So lewer hy in sy beeldverhale kritiek op die selftevredenheid en twyfelagtige morele opvattings van kleinburgers en die bigotterie van burgerlike en geestelike persoonlikhede.

Opvallend was die diskrepansie tussen die humoristiese werk van Busch en sy eie persoonlikheid. Hy was 'n ernstige mens wat hom na binne gekeer en oor baie jare 'n teruggetrokke lewe op die platteland gevoer het. Aan sy suksesvolle beeldverhale het hy self min waarde geheg. Aanvanklik was hulle vir Busch net 'n kans om sy brood te verdien - nadat hy sy kunsstudies nie voltooi het nie, het hy in geldnood verkeer en was in finansiële opsig jare lank van sy ouers afhanklik.

Busch het pogings onderneem om homself as skilder te bekwaam, maar het nooit daarin geslaag om aan sy eie streng maatstaf te voldoen nie. Hy het die meeste van sy skilderye self vernietig, en dié wat bewaar gebly het lyk dikwels op improvisasies of vlugtige kleursketse. Hulle kan ook nie maklik by een van die bekende kunsrigtings gereken word nie, ofskoon hy blykbaar met sy landskapstonele en skilderye van figure sekere elemente van die klassieke Vlaamse en Hollandse skilderkuns (veral dié van Frans Hals en Adriaen Brouwer) op 'n realistiese manier verder ontwikkel het.

Sy liriese werke en sy prosa, wat sterk deur Heinrich Heine beïnvloed is, het by die breë leserspubliek, wat sy naam steeds met beeldverhale verbind het, geen aanklank gevind nie. Die afskaal van verwagtinge as kunstenaar en mens is dan ook motiewe wat sowel in sy beeldverhale asook sy literêre werke voorkom.

Die grootste deel van sy nalatenskap word tans in die Wilhelm-Busch-museum in Hannover bewaar.
'n Bottel Calvados uit die Pays d'Auge
Franse streke waar Calvados vervaardig word
**Calvados** (of **Eau de Vie de Cidre**) is 'n distillaat (met meer as 40% alkohol) wat van Franse sider (cidre) gemaak word. Die sider bly in die vat op sy gis; die beste calva's, soos die Franses dit noem, word volgens die *méthode Charentaise* gedistilleer – 'n prosedure wat twee tot vier jaar kan neem. By die eerste distillasie ontstaan die sogenaamde *petite-eau* ("klein water") wat sowat een jaar in klein eikevate gestoor word. Sodoende kry dit sy helderbruin tot barnsteengeel kleur en sy tipiese boeket. Terwyl die appelsmaak langsamerhand verdwyn, kry die calva iets van die eikehoutsmaak by.

Die meeste calva's word op klein plase gedistilleer wat hul eie stokery besit. Die naam Calvados sê niks oor die oorsprong van die produk nie. Slegs in die Normandiese Pays d'Auge word Calvados van oorsprong ("Appellation d'Origine Contrôlée", AOC) gebrand. Die stokerye is hier verplig om die sider twee keer (soos Cognac) te brand. Na sowat twee jaar mag die Calvados "Vieux" genoem word en drie sterre dra, en na drie jaar mag dit ook as "Vieille Réserve" bemark word. Die oudste en duurste soorte het etikette wat die ouderdom van die calva vermeld; hulle dra gereeld opskrifte soos "Extra", "Napoléon", "Hors d'Âge" of "Âge inconnu".

Die gewone soorte calva word slegs een keer gebrand (soos Armagnac). Watter soort nou die beste smaak het is vir die verbruiker om te besluit. Fynproewers kies gewoonlik vir die ouer soorte calva.

Danksy die Normandiese kookkuns wat groot hoeveelhede crème fraîche, botter en room gebruik, word die calva in Normandië graag as *trou Normand* gedrink – dit wil sê as 'n aptytwekker voor en tydens die maaltye. 'n Gewilde variasie is Calvados-sorbet.
| **Cambrai**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van Frankryk Frankryk |
|  **Région (gewes)** |  Nord-Pas-de-Calais |
|  **Département** |  Nord |
|  **Koördinate** | 50°10′N 3°14′O﻿ / ﻿50.167°N 3.233°O﻿ / 50.167; 3.233 |
|  **Stigting** | 4de eeu |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 18,12 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 41-101 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2009) | 32 518 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 795/vk km |
|  - Metropolitaanse gebied | 58 828 |
|  **Tydsone** | UTC +1 |
|  - Somertyd | UTC +2 |
|  **Burgemeester** | François-Xavier Villain |
|  **Amptelike webwerf** | *villedecambrai.com* |
|

**Cambrai** of **Kameryk** is 'n Franse stad en onderprefektuur in die département Nord met sowat 33 000 inwoners. Dit is een van die oudste stede in die gebied en bekoor met sy argitektuur in die Spaanse en Vlaamse boustyle. Die stad staan vroeër veral bekend vir die kambriek, 'n fyn katoenweefsel wat hier verwaardig is. Cambrai is vandag nog steeds 'n sentrum van die tekstielnywerheid.

Geskiedenis
-----------

André Smith (1880-1959): Cambrai tydens die Eerste Wêreldoorlog
Die Gallies-Romeinse stad *Cameracum* is na die jaar 430 die hoofstad van 'n Frankiese onderkoninkryk. Later word dit 'n deel van die Merowingiese Ryk. Omtrent 800, onder die heerskappy van Karel die Grote, word Cambrai versterk.

Danksy die tekstielnywerheid word Cambrai in die 10de en 11de eeu 'n ekonomies belangrike stad en setel van 'n biskop. Die katedraal, wat tussen 1150 en 1472 opgerig word, staan vinnig as die "Wonder van die Nederlande" (*la merveille des Pays-Bas*) bekend. Danksy die rykdom van die kerk bly die stadbewoners belastingvry.

Onder die heerskappy van die Boergondiese hertog Karel die Stoute (Charles le Téméraire, 1433-1477) word Cambrai in etniese en ekonomiese opsig by Frans-Vlaandere ingelyf. 

Tydens die Franse Rewolusie word die katedraal in 1793 verwoes en in die 19de eeu deur 'n nuwe kerkgebou, Notre-Dame, vervang.

Duitse troepe beset Cambrai in 1914. Die Slag van Cambrai (20 November tot 6 Desember 1917) is die eerste pantserslag van die Eerste Wêreldoorlog.

Besienswaardighede
------------------

* 'n Herehuis uit die 18de eeu huisves die **Museum van die Skone Kunste**, wat skulpture uit die tydperk tussen die 17de en 20ste eeu, fragmente van kerke en kloosters en skilderye van Nederlandse meesters vertoon.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15266697r (data)
* GND: 4009350-5
* LCCN: n81058791
* MusicBrainz: add82fce-a94b-4ca5-9753-1561d20d5f79
* NARA: 10045120
* NKC: ge144972
* VIAF: 168018477
* WorldCat Identities: lccn-n81058791

 |
Geaktiveerde koolstof (~500 [m2/g])
Die **spesifieke oppervlakte** van 'n stof druk uit hoeveel oppervlakte vir adsoptiewe aanhegting op sy oppervlakte beskikbaar is.

Die spesifieke oppervlakte word uitgedruk in die eenheid [m2/g]. Sy grootte hang af van hoe fyn die materiaal verdeel is en van sy poreusheid. Die spesifieke oppervlakte kan bepaal word deur die gasadsorpsie te meet. Die materiaal word blootgestel aan 'n geskikte gas, meestal stikstof, en afhanklik van die gas se druk word bepaal hoeveel gas aan die oppervlakte geadsorbeer word. Dit word die BET-metode genoem na die navorsers wat dit ontwikkel het: Brunauer, Emmet en Teller.

Die spesifieke oppervlakte kan baie hoog wees vir materiale wat 'n nanostruktuur besit. Die begrip is veral belangrik in die inhomogene katalise. Die eintlike katalisator word dikwels op 'n draer met 'n hoë spesifieke oppervlakte aangebring om die katalisator se effektiwiteit te vergroot. 'n Belangrike draermateriaal is γ-alumina. Byvoorbeeld, Gholizadeh et al. rapporteer spesifieke oppervlaktes van 317 [m2/g] vir hulle γ-alumina nanodeeltjies.

'n Andere aanwending van die begrip is by materiale wat vir adsorpsie gebruik word, soos geaktiveerde koolstof. Dit word byvoorbeeld van klapperdoppe vervaardig en gebruik as waterfilter of vir verfyning van goud. Die materiaal het spesifieke oppervlaktes van 900-1340 [m2/g]. Die digtheid van koolstof is natuurlik baie minder as aluminium s'n.
*Far breton*
*Far aux raisins* (Far met rosyntjies)
**Far breton** is 'n gewilde melktert wat in Bretagne warm as nagereg of koud as tert bedien word. Daar is baie variasies van die resep, maar die hoofbestanddele is tans gewoonlik meelblom, eiers, melk, suiker, droë vrugte (pruime), botter, vanielje en calvados of rum na smaak.

Geskiedenis
-----------

Far breton, wat in Bretons ook as *Farz Forn* bekend staan, was oorspronklik 'n spesiale nagereg, wat net op feesdae soos *Mardi Gras*, Paassaterdag, Pase en tradisionele Bretonse feeste soos die *pardons* bedien is.

Net soos die bekende crêpes en graanpap was *farz* vroeër 'n belangrike stapelvoedsel van die plattelandse bevolking, en die resepte is eintlik uit nood gebore. Al kon die meeste arm boeregesinne vleis en ander geregte nie bekostig nie, was meelblom, eiers, melk, suiker en botter steeds volop.

Die historiese voorloper van die huidige Far breton is *farz* wat in 'n sop gekook, verbrokkel of in snye gesny en daarna saam met vleis en groente geniet is. Hierdie tradisie leef nog steeds voort in die département Finistère waar *kig ha farz* veral op Saterdae geniet word.

Die term *farz forn* verwys na *farz* wat in die oond gebak word en onder meer in Bretonse bakkerye te koop is.

Metode
------

* 250 gram meelblom
* 150 gram suiker
* 4 eiers
* 1 pakkie vanieljesuiker of vanieljegeursel
* 1 liter melk
* 100 gram droë vrugte (pruime; vars pruime of rosyntjies kan ewe goed gebruik word)
* botter
* 1 glasie calvados of rum na smaak
* Kaneel na smaak

Vermeng eers droë bestanddele (meelblom, suiker en vanieljesuiker). Voeg eiers by en klits saam (of skei eiers en voeg geklitste eiergele en geklitste eierwit apart by). Maak aan met melk en voeg calvados of rum na smaak by.

Smeer botter in tertbak en plaas droë vrugte in die bak. Gooi deeg daaroor. Bak 45 tot 60 minute in voorverhitte oond by 175 °C tot 200 °C tot ligbruin en gaar. Strooi suiker en/of kaneel na smaak daaroor.
**Spesiale relatiwiteit**, ook bekend as die **teorie van spesiale relatiwiteit**, is in 1905 deur Albert Einstein ontwikkel, aangesien hy ontevrede was met die destydse verklarings van elektromagnetisme. Volgens Einstein het hierdie verklaring nie ooreengestem met die beginsel van relatiwiteit nie.

Basis van spesiale relatiwiteit
-------------------------------

Indien persoon A na 'n voorwerp beweeg wat terselfdertyd ook na hom beweeg, sal dit vir persoon A blyk asof die voorwerp vinniger beweeg as wat sou wees indien hy stil sou staan. Indien persoon A nou in dieselfde rigting as die aankomende voorwerp beweeg (en dus weg van die voorwerp af), sou dit lyk asof die voorwerp nou stadiger beweeg. Die term "relatiewe spoed" word gebruik om hierdie verskynsel te beskryf.

Wetenskaplikes was reeds vóór Einstein besig om die "relatiewe spoed" van lig te probeer meet, deur die spoed waarmee die lig van sterre die Aarde bereik te meet. Indien die Aarde na 'n ster beweeg, sou die ster se lig vinniger blyk. Indien die Aarde weg van 'n ster af beweeg, sou die ster se lig stadiger as normaalweg lyk. Alle eksperimente, die wêreld oor en met verskillende sterre, het egter dieselfde "relatiewe spoed" van lig gekry: geen ster se lig het vinniger of stadiger beweeg nie.

Einstein het hierdie verskynsel probeer verklaar deur na 'n eienaardige verhouding tussen afstand en tyd te wys. Volgens Einstein beweeg horlosies op die Aarde al hoe stadiger soos die Aarde deur die ruimte beweeg (dog in 'n baie klein mate), sodat enige horlosie wat gebruik word om die spoed van lig te meet, presies genoeg vertraag is sodat dit lyk asof die lig teen sy gewone spoed beweeg.

Verder, het Einstein beweer, verander die lengte van die meetinstrumente ook in 'n baie klein mate, soos die Aarde deur die ruimte beweeg. Só sou enige meetinstrument wat gebruik word om die spoed van lig te meet, ook net genoeg uit wees sodat dit lyk asof die lig teen sy gewone spoed beweeg.

Ander wetenskaplikes voor Einstein het geskryf dat lig altyd dieselfde spoed blyk te hê, ongeag van die manier hoe dit waargeneem of gemeet is. Die idee wat Einstein se relatiwiteit so revolusionêr gemaak het is, is dat lig nie slegs *lyk* asof dit altyd teen dieselfde spoed beweeg nie, maar dat dit werklik altyd teen dieselfde spoed beweeg, ongeag van die beweging deur die waarnemer.

Die faktor wat vir relatiwiteit gebruik word is: (1 - v`2`/c`2`)`1/2` = 
{\displaystyle {\sqrt {1-{\frac {v^{2}}{c^{2}}}}}}
, waar v die spoed is en c die spoed van lig is (c=3x10`8`)

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119327466 (data)
* GND: 4182215-8
* LCCN: sh85126383

 |
**Abu Hamid bin Ibrahim Abu Bakr** (gebore 1145/46 in Nishapur – oorlede ca. 1221), beter bekend onder sy penname Farid ud-Din (Persies: فریدالدین) en Attar (Persies: عطار - die apteker), was 'n Persiese digter, Moslem, Soefi en teoretikus van mistiek.

Attar is die minste bekend in Europa onder die groot klassieke digters van Persië. Voordat hy hom tot die Soefisme bekeer het, was hy 'n apteekeienaar, vandaar die bynaam Attar ("die apteker").

Een van die mees bekende van sy 114 werke is die allegoriese gedig *Die konferensie van die voëls* (1177). In hierdie werk kom die voëls van die wêreld saam om op soek te gaan na die geheimsinnige hof van Simoerg, die koning van die voëls. Na 'n moeilike tog oor sewe valleie bereik 'n deel van die voëls die doel. Die voëls simboliseer dolende menslike siele.

* Die konferensie van die voëls*Die konferensie van die voëls*
* Die konferensie van die voëls*Die konferensie van die voëls*
* Die konferensie van die voëls*Die konferensie van die voëls*
* Die konferensie van die voëls*Die konferensie van die voëls*

Bronnelys
---------

* *Gedeeltes van hierdie artikel is vertaal van die Nederlandse artikel, "Farid ad-Din Attar".*
*Hierdie blad handel oor die Wilgerivier wat 'n sytak van die Vaalrivier is. Vir die Wilgerivier in die Olifantssisteem van Mpumalanga, sien Wilgerivier (Olifants).*
Die **Wilgerivier** (Engels: *Wilge River*) is 'n sytak van die Vaalrivier. Dit ontspring noord van Hamilton in die Oos-Vrystaat op die grens met KwaZulu-Natal. Dit vloei dan in 'n suidwestelike rigting, verby Hamilton, verby die De Beerspas en kruis dan die N3 nasionale pad by Swinburne. Nou vloei die rivier weswaarts en swaai dan noordwes. Die rivier vloei dan aan die westekant van Harrismith verby.

Sytakke
-------

Net voor Harrismith sluit die Nuwejaarspruit by die Wilgerivier aan. Vanaf Harrismith vloei die rivier in 'n noordwestelike rigting en gaan verby Frankfort. Net voor Frankfort sluit die Liebenbergsvlei by die Wilgerivier aan. Die rivier vloei verder af in die Vaaldam.

Die rivier is bekend onder hengelaars vir sy grootbek-geelvis.

Tugela-Vaal-waterprojek
-----------------------

Die Wilgerivier is deel van die Tugela-Vaal-waterprojek. Water word uit die Sterkfonteindam losgelaat in die Nuwejaarspruit om via die Wilgerivier na die Vaaldam te vloei.

Bron
----

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4
* South Africa Road Atlas. Mapstudio. ISBN 978 1 77026 154 9
**Wilhelm II** uit die dinastie Hohenzollern, volle naam **Friedrich Wilhelm Viktor Albert van Pruise**, (\* 27 Januarie 1859 in Berlyn, Duitsland; † 4 Junie 1941 in Doorn, Nederland) het tussen 1888 en 1918 as die laaste Duitse keiser en koning van Pruise geregeer. 

Wilhelm was die kleinseun van die eerste keiser Wilhelm I en die seun van Friedrich III wat in 1888 ná 'n regeringstyd van slegs 99 dae aan 'n siekte gesterf het sodat Wilhelm reeds op 29-jarige leeftyd die keisertroon bestyg het.

Met sy tradisionele opvatting aangaande die keiserdom het Wilhelm min begrip getoon vir 'n moderne konstitusionele monargie. Sy dikwels opruiende toesprake het reeds op baie van sy tydgenote 'n negatiewe indruk gelaat - eers ná 'n mislukte onderhoud in 1908 het hy 'n meer gereserveerde houding ingeneem. Sy reislus is as onblusbaar beskou, maar dit was veral sy neiging om orals in die buiteland in historiese en offisierskostuums op te tree wat vir baie vreemd opgeval het. Sy oordrewe geldingsdrang word dikwels met 'n gebrek aan selfversekerdheid verklaar - sy linkerarm is by sy geboorte beskadig, en hierdie liggaamlike gebrek het emosionele en psigiese pyn meegebring.

Eers in Oktober 1918 het Wilhelm onder druk van die Eerste Wêreldoorlog ingestem tot konstitusionele hervormings waarvolgens die rykskanselier as regeringsleier die vertroue van die parlement sou benodig. Op 9 November 1918 het rykskanselier Max van Baden die vrywillige uittrede van Wilhelm II as heerser en dié van sy seun as troonopvolger aangekondig - 'n verklaring waartoe die kanselier nie amptelik gemagtig was nie. Dit was 'n poging van sy kant af om die ontevrede bevolking te kalmeer en 'n positiewe indruk op die buiteland te laat waar die keiser baie ongewild geraak het. Wilhelm II het destyds sedert 29 Oktober in die Duitse militêre hoofkwartier in Spa, België gebly en het van daar regstreeks in ballingskap na Nederland gegaan. Hier het hy tot en met sy afsterwe in 1941 in Doorn gewoon.

Sien ook
--------

* Kruger-telegram
* Wilhelminisme

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90271778
* BNC: 000075515
* BNE: XX1196286
* BNF: cb11887883r (data)
* CANTIC: a10096851
* CiNii: DA04931007
* GND: 118632892
* IMDb: nm0435118
* ISNI: 0000 0003 7482 1779
* LCCN: n50018122
* MusicBrainz: e52e76e9-988b-442a-8bd1-4d6cc474758f
* NARA: 10580709
* NDL: 00621647
* NKC: jn20000701903
* NLA: 35608106
* NLG: 156406
* NLI: 000141989
* NLP: A11824499
* NTA: 069966354
* RERO: 02-A012316333
* RKD: 291921
* SELIBR: 200269
* SNAC: w6cs6jj7
* SUDOC: 02667517X
* TePapa: 33947
* Trove: 1013263
* ULAN: 500437539
* VIAF: 121621349
* WorldCat Identities: lccn-n50018122

 |
Opening van die 2003 Spesiale Olimpiese Somerspele in Dublin, Ierland.
Die **Spesiale Olimpiade** is 'n internasionale organisasie wat persone met verstandelike beperkinge help om hulle selfvertroue, sosiale vaardighede en fisiese kondisie te verbeter. Hulle organiseer ook die Spesiale Olimpiese Wêreldspele elke vier jaar. Die Spele vind die jaar voor die "normale" Olimpiese Spele plaas.

Die eed wat die atlete voor die wedstryde aflê is: "*Let me win. But if I cannot win, let me be brave in the attempt*" (Laat my wen. Maar as ek nie kan nie, laat my braaf probeer). Die leuse van die Spesiale Olimpiade is: *meedoening is belangriker as die oorwinning*.

Geskiedenis
-----------

Die Spesiale Olimpiade is in 1968 in Chicago deur Anne McGlone Burke en Eunice Kennedy Shriver gestig. 

Die eerste Spesiale Somerspele vind in 1968 in Chicago, Verenigde State plaas. In 1977 vind die eerste Spesiale Winterspele plaas. 

In 1988 word die Spesiale Olimpiade amptelik deur die Internasionale Olimpiese Komitee (IOK) erken. Dit is die enige sportorganisasie wat tot hede toestemming van die IOK verkry het om die titel *Olimpies* te mag gebruik. 

Die eerste keer dat die Spesiale Somerspele buite die Verenigde State gehou was, was in 2003, toe die Spele in Dublin, Ierland vanaf 20 Junie tot 29 Junie plaasgevind het. Die tema van hierdie Spele was "*Share the Feeling*" (deel die gevoel). Dublin ontvang 166 internasionale delegasies, meer as 7000 atlete, 3000 afrigters en 28 000 familielede en vriende.

Die laaste Spesiale Somerspele het vanaf 2 Oktober tot en met 11 Oktober 2007 in Sjanghai, Volksrepubliek China plaasgevind. Byna 7300 atlete uit 165 lande het in 25 verskillende sportdissiplines deelgeneem. Die laaste Spesiale Winterspele was in Nagano (Japan) vanaf 26 Februarie tot 5 Maart 2005 gehou. Tydens dié Spele neem 2600 atlete uit 84 lande deel.
Nimr Baqr al-Nimr in 2009
**Nimr Baqr al-Nimr** (Arabies: نمر باقر النمر‎) (1959 – 2 Januarie 2016) ook gespel as Bakir al-Nimr, al-Nemr, al-Namr, al-Nimer, al-Nemer, al-Namer en deurgaans bekend onder die naam Sjeik Nimr, was 'n Sjiïtiese sjeik in al-Awamiyah, 'n stad in die oostelike provinsie van Saoedi-Arabië.

Biografie
---------

Hy was populêr by die Sjiïtiese jeug in Saoedi-Arabië en het die owerheid van Saoedi-Arabië deurlopend gekritiseer. Hy doen 'n oproep vir vrye verkiesings in Saoedi-Arabië. Hy beweer hy is deur die Saoediese veiligheidsdiens, die Mabahith geslaan is toe hy in 2006 gearresteer was. In 2009 stel hy die afskeiding van die oostelike provinsies voor as die regte van die sjiiete nie beter gerespekteer word nie. Hierna word 'n arrestasiebevel teen hom uitgevaardig en word hy en 35 ander mense gearresteer. Gedurende die Saoedi-Arabiese protes van 2011 en 2012 doen al-Nimr 'n oproep op die protesteerders om die koeëls van die polisie te weerstaan met die gebruik van die "gebrul van die woord" in plaas van met geweld. Hy voorspel die omverwerping van die regering as die onderdrukking in Saoedi-Arabië voortgesit sou word. Die *Guardian* beskryf al-Nimr as 'n leier van die opstand in Saoedi-Arabië.

Op 8 Julie 2012 word al-Nimr in die been gewond toe die polisie hom arresteer. Die polisie beskryf die voorval as 'n 'uitruil van geweervuur'. Hierop volg verskillende protesaksies waartydens twee mans, Akbar al-Shakhouri en Mohamed al-Felfel, deur die polisie gedood word. Al-Nimr begin met 'n hongerstaking en beweer dat hy gemartel is. Tydens sy hongerstaking het die Asharq Sentrum vir Menseregte op 21 Augustus 2012 hulle besorgdheid uitgespreek oor sy gesondheid en het 'n oproep gedoen vir internasionale steun om toegang tot hom deur familie, sy advokaat en menseregteaktiviste moontlik te maak.

Op 15 Oktober 2014 word al-Nimr ter dood veroordeel deur die Gespesialiseerde Strafhof vir Kriminaliteit vir "die strewe na buitelandse inmenging in Saoedi-Arabië", ongehoorsaamheid aan die regering en die opneem van wapens teen die veiligheidsmagte. Op dieselfde dag word sy broer, Mohammad al-Nimr, gearresteer omdat hy informasie oor die terdoodveroordeling op Twitter plaas. Die doodstraf word op 2 Januarie 2016, of kort daarvoor, op al-Nimr voltrek. Saam met hom sterf nog 45 ander persone. Sy teregstelling word deur Iran en sjiïete in die Midde-Ooste veroordeel, asook deur mense in die Weste en deur soennies wat teen sektariese radikalisme gekant is. Die owerheid van Saoedi-Arabië gee sy liggaam nie aan sy familie terug nie, en maak bekend dat alle liggame van die ter dood veroordeelde persone veras is.

Bronne
------

* Vertaal uit die Engelse Wikipedia Artikel op 4 Januarie 2016
'n Skuifknoop
'n **Skuifknoop** is 'n bekende en gewilde knoop onder die algemene publiek, en is ook maklik om te knoop. Dit is egter ook maklik om die knoop verkeerd te knoop, waarmee die gevolglike diefknoop en oumaknoop vorm.

Eienskappe
----------

Alhoewel die skuifknoop op die oog af na 'n sterk en veilige knoop lyk, is dit 'n baie onveilige knoop, wat op die mees onverwagte tye kan losgaan. Dit gebeur veral met gladde toue, of waar die twee toue se eienskappe verskil (bv. die tipe tou, toue met verskillende styfhede, of waar die diktes selfs net effens verskil). In hierdie gevalle kan die knoop skielik meegee.

Gebruike
--------

As gevolg van die knoop se eienskappe, is dit belangrik dat hierdie knoop nie gebruik word om 'n las te dra, soos om voorwerpe en persone mee op te hys of te trek nie. Dit is wel 'n geskikte knoop om pakkies, skoenveters ens. mee vas te maak.

Soortgelyke knope
-----------------

Soortgelyke knope is die diefknoop en die oumaknoop. Beide hierdie knope is onveilig, en sal met die geringste spanning daarop lostrek.

Metode
------

Stapsgewyse aanwysings om 'n skuifknoop te maak.
A. Vou die twee lyne 'n halwe draai om mekaar, sodat die toue se twee punte in dieselfde rigting wys.

B. Vou die twee tou nog 'n keer 'n halwe draai om mekaar, maar keer die rigting om. Dit is belangrik dat punte **e** en **f** asook punte **g** en **h** langs mekaar lê.

Verder moet punte **f** en **g** albei aan dieselfde kant van die knoop lê.
C. Vat punte **e** en **f** in een hand, en punte **g** en **h** in die ander hand. Trek hierdie punte styf. Indien net die lang punte, of 'n lang en kort kant saam getrek word, kan hierdie knoop losgaan.
Die **Du Toitskloofpas** is 'n bergpas oor die Klein-Drakensteinberge. Dit vorm sedert die opening van die Hugenotetonnel in 1988 nie meer deel van die N1 nasionale pad nie, maar word sedertdien aangedui as deel van die R101-streekroete tussen die Paarl en Worcester.

Geskiedenis
-----------

Uitsig vanaf die pas.
Deel van die pas.
Hierdie pas is in 1949 deur die destydse eerste minister, dr. D.F. Malan, geopen. Dit is ontwerp deur siviele ingenieur Pieter Agricola de Villiers, wat kort daarna ook die Outeniquapas beplan het. Die Du Toitskloofpas is in die middel van die 20ste eeu beskryf as een van die grootste ingenieursprestasies van daardie tyd. Konstruksiewerk het 7 jaar geduur en aanvanklik is van Italiaanse krygsgevangenes vir die bouery gebruik. Hierdie moderne snelweg tussen die Paarl en Worcester was 37 km lank en 12 nuwe brûe moes gebou word. Met die grootste veiligheid kon 'n spoed van 80 km/h gehandhaaf word, is toe gesê. Die hoogste punt van die pas is 820 m bo seevlak en die maksimum helling is 1:15. Veral die tonnel van 240 m lank was skouspelagtig. In sewe maande is 25 000 ton rots verwyder en die gevolg was die langste tonnel in die land op daardie stadium.

Bronnelys
---------

* Lantern, jaargang 1, no. 1. Augustus 1949
* Wood, V.C.: Die Bergpasse van Kaapland. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 7, nr. 4, Oktober 1957
Die **dubbele boeglynknoop** is 'n knoop soortgelyk aan die dubbele waterboeglynknoop, maar eenvoudiger om te knoop.

Eienskappe
----------

Dit is 'n baie sterk, veilige knoop, wat nie maklik losgaan wanneer dit gebruik word nie, maar het die voordeel dat dit maklik na gebruik losgemaak kan word. Hierdie knoop is ook baie vinnig en maklik om te knoop en die lus verskuif nie onder las nie.

Gebruike
--------

Die knoop is gewild onder bergklimmers, omrede dit 'n sterk en baie veilige koop is. Alhoewel die syfer 8-knoop effens sterker is, verkies meeste bergklimmers hierdie knoop, of die soortgelyke dubbele waterboeglynknoop.

Aangesien hierdie knoop se lus nie onder las skuif nie, en vinnig en maklik geknoop kan word, is dit 'n bruikbare knoop vir reddingswerk. Voorbeelde hiervan is vir 'n tou rondom 'n persoon se lyf (onder die arms) wanneer hy opgehys moet word, of nadat iemand oorboord geval het.

Dit is ook 'n baie handige knoop vir alledaagse gebruik.

Metode van knoop
----------------

A. Maak twee lusse in die tou.

B. Ryg die kort punt van die tou deur die twee lusse.

C. Trek die kort punt agter om die lang kant van die tou, en ryg dan die punt weer deur die twee lusse.

D. Trek die lang kant van die tou en die lus om die knoop styf te trek. 

*Let wel*: Maak seker dat die lus die verlangde grootte is voor dit styfgetrek word, aangesien die lus nie verstel kan word sonder om die knoop los te maak nie
Foto's wat demonstreer hoe om die dubbele boeglynknoop te knoop.
'n **Sandstorm** (soms ook **stofstorm** genoem) is 'n meteorologiese fenomeen, wat dikwels in halfdroë, droë en woestyngebiede optree. 'n Sandstorm warrel op as gevolg van warm lugstrominge, nadat die grond deur hoë temperature verwarm is. Sandstorms beweeg groot hoeveelhede sand - soms tot by 100 miljoen ton - oor afstande van soms duisende kilometers, afhangende van die grootte van die sandpartikels. Stadige duine in windbeskutte plekke vorm gewoonlik die grootse sandkorrels. Na ramings is in die jaar 2004 sowat twee tot vier miljard ton sand deur sandstorms beweeg.

Oorsprong
---------

'n Sandstorm beweeg oor Al Asad, Irak (2005)
Konveksiewarmte lei tot die vorming van lugstrominge oor warm grond. Hierdie stromings kan winde met snelhede van tot by 120 kilometer per uur as gevolg hê. Groot storms is in staat om hele sandduine te beweeg. Die hoeveelhede sand, wat 'n sandstorm opwaai, is so groot dat die voorste kant van die storm soos 'n sandmuur lyk, wat hoogtes van tot by 1 525 meter kan bereik. Droogtes en wind speel 'n belangrike rol by die vorming van sandstorms, maar ook veeteelt, oorbeweiding en blootlegging van die grond asook die toenemende gebruik van vier-by-viers, wat die boonste laag van die bodem oopbreek en die erosie van die sand, wat daaronder lê, bevorder, kan tot sandstorms lei. Woestynvorming, ontbossing en globale verwarming sal die aantal sandstorming waarskynlik duidelik laat toeneem. In die tweede helfte van die 20ste eeu het die hewigheid en aantal sandstorms reeds vertiendubbel.

Baie sandstorms word deur die passaatwinde in die Saharawoestyn gevorm. Hulle staan ook bekend as *simoem* of *simoen*. Die simoem is ook verantwoordelik vir baie van die atmosferiese stof, wat oor Europa optree, en stof van die simoenwinde is ook al oor groot afstande op die seebodem van oseane ontdek. Die sandstorms van die Saharawoestyn beïnvloed byvoorbeeld die groei van plankton in die westelike Atlantiese Oseaan en is volgens 'n aantal wetenskaplikes ook 'n belangrike bron van minerale vir plante in die Amazonas-reënwoudgebied. 'n Ander tipiese Saharastorm, die *haboeb*, kom veral in die omgewing van Khartoem, die hoofstad van Soedan, voor.

Sandstorms kan deur middel van satellietfoto's opgespoor en voorspel word.

Sandstorms op ander planete
---------------------------

'n Grootskaalse sandstorm woed op die planeet Mars
Grootskaalse sandstorms tree ook op die planeet Mars op. Hier duur sandstorms baie langer as op die Aarde en bedek groter gebiede. Sommige van Mars se sandstorms oordek selfs die hele planeet en waai honderde dae lank.
Links is twee enkele helikse wat om mekaar draai en regs die dubbele heliks van DNS.
’n Spiraal binne ’n spiraal (dubbele spiraal), soos in sommige gloeilampe.
’n **Dubbele heliks** (in Grieks beteken *hélix* "draaiing", "spiraal") is ’n geometriese figuur waar die spiraal dubbel is, in teenstelling met ’n enkele heliks. Twee soorte kan onderskei word:

1. Twee enkele helikse wat los om mekaar draai, of wat met mekaar verbind is soos in DNS;
2. ’n Enkele string wat ’n spiraal vorm wat weer ’n heliks met ’n groter radius vorm, soos in sommige gloeilampe.

Biochemie
---------

In biochemie word die term meestal vir die twee enkele helikse gebruik. Hier loop twee parallelle spirale van makromolekules in ’n skroefvorm om mekaar. Die bekendste voorbeeld is die dubbele heliks van DNS. Hulle word aan mekaar verbind deur nukleotiede wat basispare vorm. In B-DNS, die algemeenste dubbelheliksstruktuur wat in die natuur aangetref word, is die dubbele heliks regsom, met sowat 10-10,5 basispare per draai.

Tegniek
-------

Die gloeidraad in ’n gloeilamp bestaan uit ’n enkele string wat ’n spiraal vorm wat weer ’n heliks met ’n groter radius vorm. So kan ’n lang draad in ’n klein ruimte geberg word.