recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ds. H.C. Botha.
Ds. Botha se oupa aan vaderskant, M.C. Botha, was leraar van Knysna van 1866 tot 1884 en daarna van St. Stephen's tot sy aftrede in 1908. Hy is oorlede op 17 Junie 1915.
Ds. Botha se vader, H.S.M. Botha, was leraar van die NG gemeente Rouxville van 1907 tot sy aftrede in 1943. Sy enigste ander gemeente was Ugie van 1906 tot sy bevestiging op Rouxville.
Ds. Botha se oupa aan moederskant, ds. J.F. Marais, was leraar van Molteno van 1885 tot 1899 en daarna van Dordrecht tot sy aftrede in 1921. Hy is oorlede in sy 99ste lewensjaar.
Ds. **Harold Christian Botha** (2 Desember 1909 – Marble Hall, 7 November 1983) was predikant in agt gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, op een na almal in die destydse Wes-Transvaal.

Ds. Botha was ’n skakel in ’n hele ry predikante, want sy grootvader was ds. M.C. Botha, wat 18 jaar lank in die NG gemeente Knysna en toe 24 jaar lank in die NG gemeente St. Stephen's gestaan het, terwyl sy vader, die bekwame ds. Harold S.M. Botha nagenoeg sy hele bediening aan die Vrystaatse gemeente Rouxville (1907–1943) gewy het. Daarby was sy oupa aan moederskant, ds. J.F. Marais, 36 jaar lank predikant in twee Oos-Kaapse gemeentes en toe nog 33 jaar rustend tot hy oorlede is in Oos-Londen in sy 99ste lewensjaar. Hierdie lyn is voortgesit deur twee van ds. Botha se seuns wat ook predikant geword het.

Ná aflegging van die kursus aan die Stellenbosse Kweekskool in 1934 het hy ook die grade M.A. en M.Th. verwerf. Nadat hy hulpprediker in die NG gemeente Johannesburg was, is hy op 18 Januarie 1936 georden en as leraar van Biesiesvlei bevestig. Daarna bedien hy agtereenvolgens die gemeentes Vorentoe (1942), Coligny (1943), Zeerust ( 1948), Lichtenburg-Oos (1969) tot hy op 16 Februarie 1975 sy emeritaat aanvaar het. 

Hy en sy vrou het hulle daarna in Pretoria gevestig. Hy is oorlede op Marble Hall in die ouderdom van 82.

Bronne
------

* Maree, W.J. 1985. *Jaarboek 1985 van die Nederduitse Gereformeerde Kerke*. Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk.
**Es'kia Mphahlele** gebore as *Ezekiel Mphalele*, (17 Oktober 1919, Marabastad, Pretoria - Lebowakgomo (Limpopo), 27 Oktober 2008) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer, letterkundige en Afrika-humanis. In 1977 verander hy sy voornaam van Ezekiel na Es'kia.

Lewensloop
----------

As jong seun het Mphahlele vee in die destydse noordelike Transvaal opgepas. Hy het die Adams Onderwysersopleidingskollege in Natal bygewoon. In 1947 maak Mphahlele sy debuut met sy boek: "Man must live". In 1955 is hy verbied om sy loopbaan in die onderwys voort te sit as gevolg van sy teenkanting teen die Wet op Bantoe-onderwys van 1953. Mphalele kon egter daarin slaag om sy gesin te onderhou deur talle klerklike werk te onderneem; kort hierna vertrek hy na die Britse protektoraat van Basoetoland om daar onderrig te gee. Toe Mphahlele na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy 'n betrekking aanvaar as joernalis vir *"Drum"*-tydskrif. Hier het hy onder andere saam met Anthony Sampson en Sylvester Stein gewerk, terwyl hy aan UNISA studeer het, waar hy sy meestersgraad in 1956 verwerf. 

Gedurende die 1950's het Mphahlele polities aktief begin word en 'n lid van die African National Congress geword, net om na vyf jaar as lid te bedank omrede hy teleurgesteld was met die ANC se werksmetodes. In 1957 is Mphahlele 'n onderwyspos aangebied by 'n skool in 'n Christelike sendinggemeenskap in Lagos. Mphalele kon egter eers in September 1957 na die buiteland vertrek aangesien die Suid-Afrikaanse regering hom nie toegelaat het om te reis nie weens sy politieke bedrywighede.

Mphalele het vir twintig jaar in ballingskap gewoon, aanvanklik in Nigerië waar hy vir die tydskrif *Black Orpheus* gewerk het, en daarna in Kenia waar hy direkteur van die Chemchemi Kulturele Sentrum was. Hierna het hy opeenvolgend in Zambië, Frankryk en die Verenigde State gewoon. In die VSA het hy sy doktorsgraad aan die Universiteit van Denver behaal, en aan die Universiteit van Pennsilvanië klas gegee. Mphahlele het in 1977 na Suid-Afrika teruggekeer om as die eerste swart professor aan die Universiteit van die Witwatersrand klas te gee, waar hy ook die eerste fakulteit van Afrika-letterkunde gestig het.

Hy sterf in 2008 op die ouderdom van 89 in die Lebowakgomo-hospitaal aan natuurlike oorsake.

Bibliografie
------------

### Niefiksie

* The African Image (1962)
* ES'KIA (2002)
* ES'KIA Continued  *(2004)*

### Romans

* Father Come Home (1984)
* Chirundu (1979)
* The Wanderers (1969)

### Outobiografie

* Afrika My Music (1984)
* Down Second Avenue (1959)

### Kortverhale

* The Living and the Dead
* He and the Cat
* The Barber of Bariga
* A Ballad of Oyo
* A Point of Identity
* Grieg on a Stolen Piano
* In Corner B
* Mrs. Plum
'n Bladsy uit die *Domesday Book* wat aan Warwickshire gewy is. Ook Birmingham word gelys, waarby sy waarde destyds op slegs £1 beraam is
Die ***Domesday Book*** is 'n nasionale register van bates wat volgens 'n opname in Engeland en dele van Wallis, in 1086 saamgestel is. Dit word tans in die Verenigde Koninkryk se Nasionale Argiewe te Kew in Suidwes-Londen bewaar. 'n Kopie van die boek word hier in 'n spesiale uitstallingsaal vertoon.

Die opname van bates is in opdrag van Willem die Veroweraar gemaak, soos in die Angel-Saksiese Kroniek (*Anglo-Saxon Chronicle*) vermeld word: "Terwyl hy die Kersfees van 1085 in Gloucester deurgebring het, het Willem oorleg gepleeg met sy raadgewers en mans na alle dele van Engeland uitgestuur om vas te stel hoeveel grond en vee in besit van elke grondeienaar was, en om die waarde daarvan te bepaal."

Een van die hoofdoelwitte van die opname was om te bepaal watter vaste bates in besit van onderdane was en watter belasting onder Willem se voorganger, koning Eduard die Belyer, betaal is. Die beoordelings en berekeninge van die opnemers was finaal - wat ookal in die boek as materiële besittings gelys is en watter waardes daarin vasgestel is, was wettelik, en besware of appèlle is nie eers toegelaat nie. 

Belastings is in Engeland al eeue lank, vanaf die tyd van die Deense invalle, in silwermunte betaal, en alhoewel volgens die *Domesday Book* nog baie landheerlike laste met graan, heuning en ander goedere betaal is, markeer die register reeds die oorgang na geldelike belasting ("in 1066 twee vragte yster, tans 6d").

Die register is in Latyn geskryf, alhoewel daar ook terme uit die Engelse landstaal in die teks voorkom, so ook in gevalle waar daar geen Latynse ekwivalent bestaan het nie. Die outeurs het ruim gebruik gemaak van afkortings. 

Richard FitzNeal het omstreeks 1179 opgemerk dat die register in Engeland as *Domesday* (die "Laaste Oordeel") bekend gestaan het omdat sy besluite, soos dié van die Laaste Oordeel, onherroeplik was.

Die Nasionale Argiewe het in Augustus 2006 'n beperkte aanlyn-uitgawe van die *Domesday Book* beskikbaar gestel. Gebruikers moes £2 per bladsy betaal om te manuskrip te kan lees. In 2011 het gebruikers op die *Open Domesday*-webtuiste vir die eerste keer gratis toegang tot die historiese manuskrip gekry.
**Monte Soratte** is 'n alleenstaande berg met ses pieke en 'n hoogte van 691 m bo seevlak wat in die historiese landskap Latium (Italiaans: *Lazio*) geleë is en tans administratief onder die Metropolitane Stad Rome Hoofstad val, sowat 10 km suidoos van Civita Castellana en 45 km noord van Rome. Die mees nabygeleë nedersetting is Sant'Oreste. Monte Soratte is die enigste noemenswaardige bergpiek in die Tibervallei en maak geologies deel uit van die Sabynse heuwels oorkant die Tiberrivier.

Monte Soratte met oggendmis.  
  
*Vides ut alta stet nive candidum Soracte (…)*  
"Jy sien Soracte se piek skitter met 'n dik laag sneeu (…)"  
Horatius, c. 1,9 – Wintergedig
Monte Soratte word sedert die antieke tydperk, toe dit in Latyn as *mons Soracte* bekendgestaan gestaan het, onder die wêreld se heilige berge gereken en het ingang tot die antieke Romeinse en Romantiese Engelse digkuns gevind. Terwyl Vergilius in sy *Aeneïs* na Apollo as Soracte se beskermgod verwys, het Horatius se beroemde "Wintergedig" (Carmen 1, 9), wat aan Thaliarchus gerig is, aan die piek gewy. Deesdae is Monte Soratte, anders as deur Horatius beskryf, gedurende die wintermaande nie meer sneeubedek nie. Moontlik was die klimaat gedurende sy leeftyd kouer as vandag.

Die Engelse Romantiese digter Lord Byron verwys in sy lang narratiewe gedig *Childe Harold's Pilgrimage*, wat tussen 1812 en 1818 gepubliseer is, na die bergpiek.
**Afdeling en handelsmerk van**   
  



---

**Produkte**   
 
Hoëtrou- en motorklankstelsels

**harman/kardon** is 'n afdeling en handelsmerk van Harman International Industries wat hoëtrou- en motorklankstelsels ontwerp en vervaardig.

Die onderneming is in 1953 deur Sidney Harman (1918-2011) en Bernard Kardon gestig - twee baanbrekers van die hoëtroubedryf wat groot belang in musiek en kunste gestel het en met hul tegniese ontwikkelings lewensgetroue klankweergawe nagestreef het.

Hul eerste produk was 'n FM-ontvanger. Een jaar ná die stigting van hul onderneming het Harman en Kardon die eerste hoëtrouklank-ontvanger ter wêreld, die *Festival D1000*, bekend gestel. Hierdie produk, wat nog monoklank gelewer het, was nie net op verbruikers sonder tegniese vaardighede gemik nie, maar het ook baanbrekende innovasies soos 'n radio-ontvanger, die beheer van ander oudiokomponente en 'n versterker in 'n enkele chassis behels. 

In 1958 het harman/kardon die eerste stereo-ontvanger, die *Festival TA230*, ingevoer - weer eens in 'n poging om hoëtrouklank vir 'n wye spektrum van verbruikers beskikbaar te maak. Om stereoklank te genereer is een kanaal van die AM- en een van die FM-band gebruik. Die eerste multipleks-FM-stereo-ontvanger is in 1961 met H. H. Scott se *Model 350*-ontvanger op die mark ingevoer.
**Hans** of **Johannes** (2 Februarie 1455 – 20 Februarie 1513) was koning van Denemarke (1481–1513), Noorweë (1483–1513) en as **Hans II** van Swede (1497–1501) in die Kalmarunie, en ook die Hertog van Sleeswyk en Holstein.

Vroeë lewe
----------

Hy is op 2 Februarie 1455 gebore as die seun van Christiaan I van Denemarke en Dorothea van Brandenburg. In 1478 is hy getroud met Christina van Sakse, kleindogter van Frederick II, keurvors van Sakse. Hulle het die volgende kinders gehad: Christiaan, Francis, Knoet en Elizabeth.

Bewind
------

Sy belangrikste drie politieke doelwitte was blykbaar die herstel van die unie, die stryd teen die Hanseverbond en die daarstel van ’n sterk Deense koninklike mag.

Ná koning Christiaan I se dood in Mei 1481 was Hans die eerste aanspraakmaker op die Deense troon, maar in Noorweë is aanvanklik ’n interregnum ingestel. Daar was geen ander ernstige aanspraakmaker op die troon nie, maar Noorweë wou sy posisie as ’n onafhanklike koninkryk duidelik stel. Op 13 Januarie 1483 is Hans as koning van Denemarke en Noorweë gekies. Daar is gehoop dat Swede hom later ook as koning sou aanvaar.

Tydens die eerste jare van sy bewind het hy ’n beleid van balans gevolg. Hy het probeer om die mag van die Sweedse regent, Sten Sture die Ouere, te verswak en het ook nuwe bondgenote gesoek – hy was die eerste Deense koning wat ’n politieke samewerkingsverdrag met Rusland gesluit het. Ná die verdrag van 1493 het Iwan III van Rusland alle handelaars van die Hanseverbond in Nowgorod gearresteer en die Russies-Sweedse Oorlog (1496–1499) begin. In dié tyd het die posisie van die Hanseverbond ook begin verswak weens die verandering van handelsroetes en die groeiende teenstand in Noord-Europa.

Tuis het Hans die plaaslike handelaars ekonomies gesteun en gewone burgerlikes aangestel as amptenare en selfs raadslede, iets wat die adel woedend gemaak het.

In 1497 het Hans Swede verower ná ’n kort en doeltreffende militêre veldtog. In 1501 het Swede hom egter verwerp as koning. Hans het ’n toenemend bitter oorlog teen Sten Sture en sy opvolger, Svante Nilsson, gevoer. In 1509 het Swede ingestem om Hans in beginsel as koning van Swede te erken, maar hy is nooit weer in die land toegelaat of weer gekroon nie. Intussen is Noorse pogings tot teenstand gesmoor deur Hans se seun, prins Christian (later koning Christiaan II), wat van 1507 af onderkoning van Noorweë was.

Toe hy ouer was, is Hans beskou as ’n eenvoudige, vrolike en gesellige man. Onder die oppervlak was hy egter blykbaar ’n realis en bekwame politikus. Nadat sy seun in 1522 van die troon gesit is, het Hans se bloed na die Deense en die Noorse troon teruggekeer in die vorm van Christiaan IV van Denemarke, die agter-agterkleinseun van sy dogter, keurvorstin Elisabeth.
Geraamde omvang van die Karoo-ysvorming (in blou) oor Gondwana tydens die Perm-Karboon-tydperk.
Gletser-keileem met graspolle.
Die **Karoo-ystydperk** van 360 miljoen tot 260 miljoen jaar gelede was die tweede groot ystydperk van die Fanerosoïese Eon. Dit is genoem na die gletser-keileem wat in die Karoo in Suid-Afrika gevind is, wat gelei het tot die identifikasie van dié ystydperk.

Die tektoniese samesmelting van die kontinente Euramerika en Gondwana om Pangea te vorm het ’n groot landmassa in die Antarktiese streek tot gevolg gehad, en die gevolglike afsluiting van twee oseane het gelei tot baie kouer somers en die vorming van sneeuvelde in die winter. Dit het daartoe gelei dat gletsers in die bergstreke gegroei en na aanliggende gebiede versprei het. So is kontinentale ysplate gevorm wat ’n groot deel van Gondwana bedek het.

Minstens twee groot ysvormingstydperke is ontdek:

* Die eerste ysvorming het in die Mississippium-periode (359,2 miljoen tot 318,1 miljoen jaar gelede) voorgekom: ysplate het van ’n kern in Suider-Afrika en Suid-Amerika versprei.
* Die tweede ysvorming was in die Pennsylvanium-periode (318,1 miljoen tot 299 miljoen jaar gelede); ysplate het van ’n kern in Australië en Indië versprei.

Die presiese omvang van ysvorming in Antarktika is onbekend weens die huidige ysplaat.

Gevolge
-------

Die stygende suurstofvlakke tydens die Karoo-ystydperk het ’n groot invloed gehad op die evolusie van plante en diere. ’n Hoër suurstofkonsentrasie het gelei tot groter werwel- en vlieënde diere: die naaldekoker *Meganeura*, ’n lugroofdier, het ’n vlerkspan van 60 tot 75 cm ontwikkel.

Die onskadelike duisendpootagtige *Arthropleura* was 1,8 m lank en sommige skerpioene het 50 tot 70 cm lank geword.

Die toenemende suurstofvlakke het ook gelei tot die evolusie van brandbestande en eindelik blomplante. Genetiese studies wys dit is in dié tyd dat bedeksadiges afgeskei het van broodbome en naaksadiges.

Die Karoo-ystydperk het ook unieke gevolge vir die sediment ingehou, wat sikloteme genoem word. Dit is geskep deur die herhaaldelike wisselings tussen see- en landomgewings.

Bronne
------

* Beerling, D.J.; Berner, R.A. (2000). "Impact of a Permo-Carboniferous high O2 event on the terrestrial carbon cycle". *Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A*. **97** (23): 12428–32. Bibcode:2000PNAS...9712428B. doi:10.1073/pnas.220280097. PMC 18779. PMID 11050154.AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
* Berner, R.A. (1999). "Atmospheric oxygen over Phanerozoic time". *Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A*. **96** (20): 10955–7. Bibcode:1999PNAS...9610955B. doi:10.1073/pnas.96.20.10955. PMC 34224. PMID 10500106.

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Die **Limpopo** is 'n groot rivier in die binneland van Suider-Afrika wat in die Indiese Oseaan uitmond. Die rivier vorm die internasionale grens tussen verskeie lande, waaronder Suid-Afrika, Botswana, Zimbabwe en Mosambiek. Vasco da Gama, die Portuguese ontdekkingsreisiger, het die Limpopo in 1498 "ontdek".

Ontstaan en roete
-----------------

Die **Limpoporivier** ontspring by die samevloei van sy twee hoofsytakke in die noorde van Suid-Afrika en is ongeveer 1 750 km lank met 'n stroomgebied van 413 000 km², die tweede grootste rivier in die streek. Dit loop in 'n boogvorm al langs die grens van die voormalige Transvaal – eers noordoostelik, dan noord, draai oos na Mosambiek en dan in 'n suidoostelike rigting voor dit naby Xai-Xai in Mosambiek in die Indiese Oseaan uitmond.

Dit dien as 'n internasionale grens vir sowat 640 km, tussen die suidooste van Botswana en die noordweste van Suid-Afrika en verder tussen suidelike Zimbabwe en die noorde van Suid-Afrika.

Sowat 14 miljoen mense woon in die Limpoporivierbekken, 'n area van ongeveer 413 000 vierkante kilometer. Daar heers groot armoede in hierdie streek, en die rivier kan nie in die waterbehoeftes van al die inwoners voorsien nie.

Sytakke van die Limpopo
-----------------------

### Krokodilrivier

Die oorsprong van die Krokodilrivier is net noord van Ontdekkersweg by Witpoortjiestasie in Krugersdorp. Hier is die rivier nog 'n klein stroompie, dit vloei noord, gaan oor die Witpoortjie waterval en onder deur die N14 nasionale pad by Muldersdrift. Hiervandaan kronkel die rivier verder noordwaarts, verby die Lanseria-lughawe en vloei in die Hartbeespoortdam in. Anderkant die dam hou die rivier noordwes, verby Brits en deur die Rooikoppiesdam. Die rivier vloei steeds noordwes, suid verby Thabazimbi tot waar die Maricorivier saamvloei met die Krokodilrivier om die Limpoporivier te word.

### Groot Maricorivier

*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Maricorivier.*
'n Groot sytak is die Maricorivier. Die rivier ontspring net suid van die dorp Groot Marico, vloei noord verby Groot Marico, deur die Marico-Bosvelddam en verby Silkaatskop tot by Derdepoort. Hier swaai die rivier noordoos tot dit saamvloei met die Krokodilrivier.

### Ander sytakke

Die Notwanerivier is nog 'n belangrike sytak van die Limpopo, dit ontspring op die rand van die Kalahariwoestyn in Botswana en vloei in 'n noord-oostelike rigting. Die hoofsytak van die Limpopo, die Olifantsrivier, wat in Mosambiek saamvloei, lewer byna 1,233 miljoen m3 water per jaar.

Lys van sytakke
---------------

### Linkerkant (almal vloei in Botswana)

* Notwanerivier
* Bonwapitserivier
* Mahalatswerivier
* Lotsanerivier
* Motloutserivier
* Shasherivier (grens)

### Linkerkant (vloei in Zimbabwe)

* Mzingwanerivier (Umzingwani)
* Bubirivier
* Nuanetsirivier (Mwenezirivier)

### Linkerkant (vloei in Mosambiek)

* Changanerivier

### Regterkant

almal ontspring in Suid-Afrika
* Maricorivier
* Krokodilrivier
* Matlabasrivier
* Mokolorivier
* Lephalalarivier
* Mogalakwenarivier
* Sandrivier
* Nzhelelerivier
* Nwanedirivier
* Levuburivier
* Letabarivier (vloei in Olifants in)
* Olifantsrivier

Sien ook
--------

* Lys van riviere in Afrika
Limaçon in blou met a = 150, b = 150 en h = 100. Die geel sirkel rol sonder om te gly om die pienk sirkel en trek die blou Limaçon af op die punt van die groen straal uit die middelpunt van die geel sirkel
In wiskunde is **limaçons** (uitgespreek met 'n sagte *c*), ook bekend as **limaçons van Pascal**, hartvormige wiskundige kurwes. Die **kardioïed** is 'n spesiale geval, met 'n skerp punt of spits.

Hulle kom voor in polêre koördinate in die vorm

{\displaystyle r=a+b\sin \theta \ }
en

{\displaystyle r=a+b\cos \theta \ }
Die term is afkomstig van die Latynse woord *limax* wat "slak" beteken.

Geskiedenis
-----------

Formele navorsing oor limaçons word toegeskryf aan Étienne Pascal, vader van Blaise Pascal. Ondersoeke is egter reeds vroeër deur die Duitse Renaissance kunstenaar, Albrecht Dürer begin. Dürer se  *Underweysung der Messung (Instruction in Measurement)*, bevat spesifieke meetkundige metodes vir die teken van limaçons.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Limacon***. |
Sir **Godfrey Martin Huggins** (amptelik burggraaf Malvern – "the Right Honourable First Viscount of Rhodesia and of Bexley") (gebore Bexley, Kent, Engeland 6 Julie 1883, oorlede Salisbury, Rhodesië 8 Mei 1971) was dokter, eerste minister van Suid-Rhodesië (1933 tot 1953) en van die Sentraal-Afrikaanse Federasie (1953 tot 1956). 

Huggings kry sy skoolopleiding aan Malvern-kollege en kwalifiseer daarna as dokter in Londen in 1906. Tot 1911 werk hy in Londense hospitale en verhuis toe na Suid-Rhodesië. Hy wou slegs 'n paar maande bly, maar besluit om hom in die gebied te vestig na hy 'n vennootskap aangebied word. Tydens die Eerste Wêreldoorlog dien hy in Engeland en op Malta en raak in dié tyd 'n kenner op die gebied van wonde en amputasies, waaroor hy talle boeke en geskrifte publiseer. In 1918 keer hy terug na sy aangenome land.

Reeds in 1924 betree Huggins die politiek as lid van die eerste Wetgewende Vergadering ingevolge verantwoordelike regering as lid van die Rhodesian Party en die jaar daarna word hy partyleier. In 1933 is hy met 'n klein meerderheid herkies en vorm later 'n koalisie met sir P.D.L. Flynn, wat lei tot die geboorte van die United Party. Hoewel hy as suksesvolle politikus ontluik het, was hy nog jare lank ook in privaat praktyk. In 1941 slaan die Britse koning hom tot ridder.

Huggins was 'n voorstander van noue bande met Brittanje, maar was nietemin sedert 1935 ten gunste van samesmelting met die twee protektorate noord van Suid-Rhodesië, naamlik Noord-Rhodesië en Njassaland. Brittanje het dié beweging gekeer en uiteindelik word Huggins in 1953 die eerste premier van die Sentraal-Afrikaanse Federasie, 'n amp wat hy beklee tot met sy aftrede in 1956.

In Januarie 1955 maak die koningin hom 'n burggraaf en hy kies 'n titel bestaande uit die name van sy skool, geboorteplek en sy aangenome vaderland. Ten tyde van sy aftrede het hy die rekord gehou vir die langs dienende Statebondsleier, 7 829 dae.

Bronne
------

* Akers, Mary (red.), *Encyclopaedia Rhodesia*, The College Press Pvt. Ltd. Salisbury, 1973.
* Rosenthal, Eric, "Encyclopaedia of Southern Africa", Juta and Company Limited, Kaapstad, 1978.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb10094533b (data)
* GND: 1055437312
* ISNI: 0000 0000 6402 9305
* LCCN: no95010991
* NTA: 070569754
* SNAC: w61871fs
* Trove: 1298352
* VIAF: 56192877
* WorldCat Identities: lccn-no95010991

 |
**Moshe Lion** (Hebreeus: משה ליאון‬; gebore op 6 Oktober 1961 in Tel Aviv) is 'n Israelse entrepreneur, bestuurder en politikus wat aan die plaaslike Yerushalayim Shelanu-party behoort.

Sedert 4 Desember 2018 is hy die tiende burgemeester van Jerusalem (in 2013 het hy vergeefs geprobeer namens die Likoed-party burgemeester van die stad te word). Hy is die stad se eerste burgemeester van Sefardiese afkoms.

Lion het in die militêre rabbinaat van die Israeliese Weermag gedien en ekonomie en rekeningkunde gestudeer aan die Bar-Ilan Universiteit.

In 1990 het hy 'n CPA-ouditeur geword en in 1991 het hy saam met andere die finansiële adviesburo Yitzhaki & Co. opgerig (sedert 2017 is hy op pensioen).

Hy het as ekonomies adviseur gewerk vir Eerste Minister Benjamin Netanyahu en was bestuurder gewees van die Israelse spoorweë en die Jerusalem se ontwikkelingsorganisasie.

Sedert 2013 is hy 'n lid van die bestuur van die Jerusalem-munisipaliteit en sedert 2014 ook bestuursvoorsitter by die Mayanei HaYeshua Medies Sentrum in Bnei Brak.

Moshe Lion is getroud en het vier kinders.
'n Canberra T.4 no. 458 by Ysterplaat-lugmagbasis, 1982
'n RSA-3 LEO-vuurpyl, SALM-museum, Swartkop, Pretoria
Van die 1960's tot die 1980's het **Suid-Afrika wapens van massavernietiging** ondersoek en gebou. Dit sluit kern-, biologiese en chemiese wapens in. Ses kernwapens is uiteindelik gebou. Voor die verwagte oorgang na 'n meerderheidsregering in die 1990's, het die Suid-Afrikaanse regering al sy kernwapens afgetakel, die eerste land ter wêreld om sy kernwapens vrywillig op te gee.

Suid-Afrika het in 1975 die verdrag teen biologiese wapens onderteken. In 1991 is die verdrag teen die verspreiding van kernwapens onderteken, en in 1995 die verdrag teen chemiese wapens.

Biologiese en chemiese wapens
-----------------------------

In Oktober 1998 publiseer die Suid-Afrikaanse Waarheid-en-versoeningskommissie 'n verslag met 'n hoofstuk oor Projek Coast. Projek Coast was 'n geheime regeringsprogram om chemiese en biologiese oorlogvoering gedurende die 1980's en 90's te ondersoek. Die projek skop in 1983 af, oënskynlik om toerusting teen aanvalle te produseer, insluitend maskers en beskermende klere. Ten spyte van bewerings tot die teendeel, was daar ook getuies wat aangedui het dat die program veel meer as net verdedigende doelwitte gehad het.

Kernwapens
----------

Suid-Afrika se kernnavorsing begin met die bou van die SAFARI-1-reaktor by Pelindaba. Die reaktor is in samewerking met die Verenigde State van Amerika opgerig. Amerika het brandstof vir die reaktor verskaf, maar uraan is plaaslik gemyn en kon later tot wapengraad verryk word.

In 1971 gee die minister van mynbou, Carl de Wet, goedkeuring om tegnologie vir vreedsame kernontploffings vir die mynbedryf te ontwikkel. Dit is egter nie seker wanneer dié program tot 'n wapenprogram ontwikkel is nie.

Uiteindelik is 'n klein, beperkte arsenaal van kernwapens in die 1980's vir afskrikking opgebou. Ses van hierdie wapens is voltooi en nog een was onder konstruksie toe die program beëindig is.
*Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Mossi (volk).*

**Mossi** (*Mooré*; ook *Mòoré*, *Mõõré*, *Moré*, *Moshi*, *Moore*, *More*) is 'n Niger-Kongo-taal wat deur sowat 7,8 miljoen mense in die Wes-Afrikaanse land Burkina Faso gepraat word, veral in die Voltarivierbekken. Dit word deur die Mossi-volk gepraat en is nou verwant aan Frafra verder suid net oorkant die grens met Ghana. Daarnaas is dit minder verwant aan Dagbani en Mampruli, wat nog verder suid gepraat word.

Kaart van tale in Burkina Faso met Mossi in pers
Die Onse Vader in Mossi
Mossi word in Burkina Faso deur sowat 7,6 miljoen mense gebesig, met 'n bykomende 60 000 in Mali en Togo. Die bekendste woord is waarskynlik die naam van die land Burkina Faso self, wat in Mossi en Dyula "die land van die regop mense" (of "regop land") beteken. Dit vorm saam met Dyula en Fula die nasionale tale van dié land, naas die amptelike taal Frans.

Mossi is nes baie Afrikatale tonaal met 'n onderwerp-werkwoord-voorwerp-volgorde. Dit word in die Latynse alfabet geskryf. In 1976 is op 'n konferensie in Burkina Faso – die destydse Bo-Volta – 'n eie weergawe van die Latynse alfabet, gebaseer op *l'Alphabet national burkinabè* ("Nasionale Burkinese alfabet") vir al die tale in dié land ten einde van harmonisering ontwikkel. Dit is in 1979 amptelik goedgekeur.

Ortografie
----------

In Burkina Faso gebruik die Mossi-alfabet die letters wat in die Nasionale Burkinese alfabet gespesifiseer is.

| Burkinese Mossi-alfabet |
| --- |
| A | ʼ | B | D | E | Ɛ | F | G | H | I | Ɩ | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | Ʋ | V | W | Y | Z |
| a | ʼ | b | d | e | ɛ | f | g | h | i | ɩ | k | l | m | n | o | p | r | s | t | u | ʋ | v | w | y | z |
| Fonetiese waardes |
| ä | ʔ | b | d | e | ɛ | f | ɡ | h | i | ɪ | k | l | m | n | o | p | r | s | t | u | ʊ | v | w | j | z |
Die Moskouse Historiese Staatsmuseum soos gesien vanaf Rooiplein.
Die **Moskouse Historiese Staatsmuseum** (Russies: Государственный Исторический музей, *Gosoedarstwenni Istoritsjeski Moezei*) is ’n geskiedenismuseum aan Rooiplein in Moskou. Uitstallings wissel van oorblyfsels van prehistoriese stamme wat in die hedendaagse Rusland gebly het tot kunswerke van onskatbare waarde wat deur lede van die Romanof-dinastie bymekaargemaak is.

Die eerste apteek in Moskou het van die begin van die 18de eeu op dié plek gestaan. Dit is in 1755 ombou en was twee dekades lank die eerste kampus van die destyds nuut geboude Moskouse Staatsuniversiteit wat in dié jaar deur Michail Lomonosof gestig is.

Die huidige gebou is spesiaal gebou vir die Historiese Museum, wat in 1872 gestig is, en in Mei 1883 ingewy. Die argitek was Wladimir Sherwood, wat dikwels gebruik gemaak het van die tradisionele Russiese styl. Die gebou het ’n ou Russiese voorkoms: Die fasade herinner aan dié van tradisionele Russies-Ortodokse kerke, met torings wat pas by die Kremlin-torings. Die vorm van die dak herinner aan dié van die Terem-paleis in die Kremlin, ’n styl wat in die 16de en 17de eeu gebruik is vir herehuise.

Vandag is die Historiese Museum die grootste en bekendste geskiedenismuseum in Rusland. Dit bevat sowat 4,5 miljoen items uit die Russiese geskiedenis en hou jaarliks spesiale temagebonde uitstallings.

Belangrike items sluit in ’n sloep wat aan die oewers van Wolga-rivier opgegrawe is, goue kunswerke van die Skitiërs, manuskripte wat tot uit die 6de eeu dateer en houtvoorwerpe. Die museum se muntstukversameling alleen bestaan uit 1,7 miljoen stukke; dit is die grootste in Rusland.
Die **Moskwa-rivier** (Russies: Москва-река; Moskwa-reka) is ’n sytak van die Oka-rivier wat deur Moskou- en Smolensk-oblast in Rusland vloei.

Etimologie
----------

*Moskwa* en *Moskou* is twee verskillende weergawes in Afrikaans van die Russiese naam *Москва*. Die stad is na die rivier genoem. Die oorsprong van die rivier se naam is onseker.

Stede
-----

Moskou, die hoofstad van Rusland, is op die rivier se oewers geleë. Die rivier vloei ook deur die dorpe Mozjaisk, Zwenigorod, Zjoekofski, Bronnitsi, Woskresensk en, by die samevloei van die Moskwa en die Oka, Kolomna. In 2007 was daar 49 brûe oor die Moskwa en sy kanale binne die stadsgrense van Moskou. Die Groot Klipbrug is in 1692 gebou.

Die kanale vorm verskeie eilande. Sommige het Russiese name, ander geen. Die grootste permanente eilande (van oos tot wes) is:

* Serebrjani Bor
* Tatarskaja Poima, algemeen bekend as Mnewniki
* Baltsjoeg, ook bekend as Bolotni Ostrof
* Verskeie onbewoonde eilande

Galery
------

* Die Kremlin gesien vanaf die Moskwa.Die Kremlin gesien vanaf die Moskwa.
* Katedraal van Christus die Verlosser en Gorkipark.Katedraal van Christus die Verlosser en Gorkipark.
* Woonhuise.Woonhuise.
* Regeringsgebou.Regeringsgebou.
* In die rigting van die Kremlin.In die rigting van die Kremlin.
**Lemurs** is ’n superfamilie of klade van strepsirrhini-primate wat endemies is op Madagaskar. Die woord "lemur" is afgelei van die term *lemures* ("geeste") uit die Romeinse mitologie en is die eerste keer gebruik om slanke lori's te beskryf vanweë hul nagtelike gewoontes en stadige pas. Dit is later gebruik vir die halfape van Madagaskar.

Beskrywing
----------

*Lepilemur sahamalazensis* word sedert 2006 as ’n aparte spesie beskou.
Lemurs stem wat voorkoms betref ooreen met basale primate. Dus word hulle dikwels verwar met voorouerprimate, terwyl hulle nie die voorouers van ape en mensape was nie, maar onafhanklik ontwikkel het.

Vanweë Madagaskar se afsondering van ander kontinente en die afwesigheid van ape het die lemurs uniek ontwikkel en is daar ’n groot verskeidenheid. Tot net voor die mens se koms na die eiland sowat 2 000 jaar gelede was lemurs so groot soos gorillas. Vandag is daar amper 100 spesies en subspesies, almal veel kleiner. 

Lemurs wissel in gewig van 30 g tot 9 kg, maar hulle deel baie algemene, basale kenmerke soos uiteenlopende tone en vingers en naels in plaas van kloue (in die meeste spesies). Die verhouding tussen hul brein en liggaam is klein. Hulle is sosiale diere en kommunikeer deur middel van reuke en geluide, eerder as met visuele tekens. Baie van die lemur se aanpassings is vanweë Madagaskar se hoogs seisoenale omgewing. Hul kan geneig wees tot seisoenale paringsgewoontes, hibernasie en vroulike sosiale oorheersing. Die meeste lemurs eet ’n verskeidenheid vrugte en blare, terwyl ander spesialiseer. 

Die bestudering van die lemurs se gedrag het eers in die 1950's en 1960's ernstig begin. Dit is aanvanklik in die wiele gery deur politieke onstabiliteit in die middel 1970's, maar navorsing is in die 1980's hervat, en dit het die begrip van hierdie primate grootliks verbeter. 

Baie lemurs word bedreig of ernstig bedreig weens jag en die verlies van hul habitat. Hoewel hulle beskerm word, ondermyn die onwettige versameling van hout, wydverspreide armoed en politieke onstabiliteit bewaringspogings. Om dié redes beskou die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUBN) lemurs as die wêreld se mees bedreigde soogdiere – uitwissing binne die volgende 20 tot 25 jaar het in 2013 tot 90% van alle spesies in die gesig gestaar.
Gewilde bord by die Kaap die Goeie Hoop in Afrikaans en Engels (soms net in Engels)
Die Kaap die Goeie Hoop, gesien vanaf Kaappunt
Kaart van die Kaap die Goeie Hoop in 1888
Die **Kaap die Goeie Hoop** is die naam van 'n landpunt aan die suide van Afrika, naby Kaapstad, Suid-Afrika.

Dit is tradisioneel (en verkeerdelik) geag as die oorgangspunt tussen die Atlantiese Oseaan en die Indiese Oseaan — tegnies lê die skeiding tussen die twee oseane verder ooswaarts by Kaap Agulhas, wat ook die mees suidelike punt van Afrika is. Die natuurreservaat by Kaappunt bied ook pragtige natuurskoon.

Die koue Benguelastroom ontmoet die warm Agulhasstroom, wat suidwaarts vanaf Indië loop, naby die Kaap die Goeie Hoop en loop noordwaarts teen die Weskus op.

Geskiedenis
-----------

Die Kaap die Goeie Hoop was eerste deur die Portugese seevaarder Bartolomeus Dias in 1488 omgevaar, wat dit die "Kaap van Storms" (*Cabo das Tormentas*) genoem het. Later het Johannes II van Portugal dit hernoem as die "Kaap die Goeie Hoop" (*Cabo da Boa Esperança*), omdat dit die roete na die Ooste moontlik gemaak het.

Die Nederlandse handelaar Jan van Riebeeck het 'n voorraadkamp vir die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie (VOC) naby die Kaap op 6 April 1652 opgestel, wat uiteindelik tot Kaapstad ontwikkel het.

Op 31 Desember 1687 is 'n groep Hugenote vanaf Nederland na die Kaap gestuur; hulle het na Nederland gevlug uit Frankryk om die godsdienstige vervolging daar vry te spring. Die VOC het ambagsmanne benodig in die Kaap, en die Nederlandse Regering het geleenthede in die Kaap gesien wat hulle kon vul.

Die Verenigde Koninkryk het op 19 Januarie 1806 die Kaap beset. Dit is afgestaan aan die VK deur die Anglo-Nederlandse Ooreenkoms van 1814, en was van toe af as die Kaapkolonie bekend.

Sien ook
--------

* Geskiedenis van die Kaapkolonie
* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie
* Politieke Raad
* Kasteel van Goeie Hoop
* Wes-Kaap
Die **Lenarivier** (Russies: Ле́на) is die mees oostelike rivier van die drie groot Siberiese riviere wat in die Noordelike Yssee vloei (die ander twee is die Ob- en die Jenisei). Dit is die 10de langste rivier in die wêreld en die grootste Russiese rivier waarvan die hele stroomgebied binne die landsgrense val.

Geskiedenis
-----------

Wladimir Lenin.
Die meeste navorsers glo die naam "Lena" kom van die plaaslike naam *Elyu-Ene* ("Groot Rivier").

In 1620–1623 het Russiese ontdekkingsreisigers onder Demid Pjanda met die Laer-Toengoeskarivier opgevaar en die Lena ontdek. In 1623 het Pjanda sowat 2 400 km van die rivier verken. Wasili Boegor en sy manne het die Lena in 1628 bereik terwyl hulle belasting in die vorm van pelse van die plaaslike bewoners ingevorder het en in 1632 het hulle Kirinsk gestig.

Baron Eduard von Toll het in 1885 ’n ekspedisie na die Lena-kom onderneem vir die Russiese Wetenskapakademie. Hulle het die kom en die talle sytakke van die Lena verken en daarna die Nieu-Siberiese Eilande en die Jana-rivier met sy sytakke.

Wladimir Iljitsj Oeljanof het sy kodenaam Lenin tydens die Russiese Rewolusie van 1917 van die Lenarivier geneem nadat hy na die Sentraal-Siberiese Plato verban is, en het dit later as sy van aangeneem.

Beskrywing
----------

Die Lenarivier ontspring in die Baikalgebergte suid van die Sentraal-Siberiese Plato, 7 km wes van die Baikalmeer, en vloei dan noordoos. Van Jakoetië af gaan dit die laelande binne en vloei noord, dan noordwes en eindelik weer noord tot in die Laptefsee, ’n deel van die Noordelike Yssee.

Die rivier is sowat 4 472 km lank en het ’n stroomgebied van sowat 2 500 000 km².
**Limehouse** is 'n buurt in die ooste van die Britse hoofstad Londen wat deel uitmaak van die administratiewe stadsdistrik London Borough of Tower Hamlets. Reeds vanaf die 14de eeu is Limehouse verbind met kalkbrandery. So is die buurt se naam afgelei van die kalkoonde wat langs die Teemsoewer ontstaan het.

Die buurt, wat net oos van Wapping geleë is, het in die 18de en 19de eeu tot 'n belangrike spilpunt van die Londense skeepsboubedryf en kanaalnetwerk ontwikkel het. Hier, waar Asiatiese immigrante werk kom soek het, het ook die eerste Chinese buurt in Londen ontstaan wat die aandag van die Victoriaanse sensasiepers en -literatuur getrek het met sy beweerde opiumkroeë en onwettige dobbelary. Limehouse was in die laat 19de eeu een van Londen se berugte armehuise en rooiligdistrikte. Die buurt en sy bewoners is onsterflik gemaak in die literêre werke van skrywers soos Charles Dickens (1812−1870) en Thomas Burke (1886−1945).

In die buurt se destyds beklemmende en onheilspellende atmosfeer speel ook die Britse skrywer Peter Ackroyd se riller *Dan Leno and the Limehouse Golem* af wat in 1994 gepubliseer en in 2016 deur die Amerikaanse regisseur Juan Carlos Medina as *The Limehouse Golem* vir die silwerdoek verfilm is.

Limehouse het sy oorspronklike karakter kwytgeraak met die verwoesting, wat Duitse bomaanvalle gedurende die Tweede Wêreldoorlog gesaai het, en die na-oorlogse uitbreiding van Londen se padnetwerk. Enkele straatname is die laaste oorblyfsels van die vroeëre *Chinatown*, terwyl ook Limehouse se dokke in die 20ste eeu gesluit is.
**Lenie Boshoff-Liebenberg** (6 Maart 1879, Klerksdorp – 11 Augustus 1954, Johannesburg) was die Afrikaanse skrywer van een van die eerste dagboeke oor die Anglo-Boereoorlog.

Lewe en werk
------------

Anna Magdalena Liebenberg is op 6 Maart 1879 op Klerksdorp gebore as een van ’n tweeling. Haar tweelingsuster se naam is Katie. Op 5 Desember 1905 trou sy op Potchefstroom met die onderwyser Johannes Jacobus Boshoff, wat in 1944 oorlede is. Hulle het drie seuns. Sy is een van die stigters van die Vrouetak van die Nasionale Party en dien oor baie jare in die besture van die Vrouefederasie en die Vrouesendingbond. Sy is op 11 Augustus 1954 in Johannesburg oorlede.

Skryfwerk
---------

Die eerste Afrikaanse oorlogsdagboek, "***Moedersmart en kinderleed***" (met ’n voorwoord deur Jan F.E. Celliers), verskyn uit haar pen. Dit verhaal in die eerste deel haar ervaringe oor ’n tydperk van agtien maande in die konsentrasiekampe van Howick en Klerksdorp. Die lydingsgeskiedenis van die konsentrasiekampe is goed bekend, maar hierdie boek is nogtans van groot waarde weens die persoonlike perspektief wat dit bied. Die tweede deel van die boek bevat herinneringe uit die Anglo-Boereoorlog, met onder andere die verhaal van ’n huisgesin verwoes deur drank, wat minder geslaagd is. Onder die skrywersnaam Liebenhof is sy later medewerker aan etlike Afrikaanse tydskrifte.

Publikasie
----------

* 1921 Moedersmart en kinderleed
**Limavady** ([lɪməˈvædi]; afgelei van die Iers-Gaeliese benaming **Léim a' Mhadaidh** "Sprong van die Hond") is 'n markdorp in die Noord-Ierse graafskap Londonderry. Die dorp, wat volgens die Britse sensus van 2001 'n bevolking van 12 043 huisves, is aan die voet van die Binevenagh-bergpiek, 17 myl (27 km) oos van Derry, 14 myl (23 km) suidoos van Coleraine en 105 km noordwes van Belfast in die administratiewe distrik Causeway Coast and Glens geleë. 

Limavady is oorspronklik in die vroeë 17de eeu gedurende die Kolonisasie van Ulster gestig. Ondanks die vestiging van 'n linnebedryf kon die dorp in die 19de eeu nie voordeel trek uit die grootskaalse uitbreiding van dié bedryf in die noorde van Ierland nie en het sodoende nog tot in die laat 20ste eeu 'n relatief klein markdorp gebly. Eers vanaf die 1970's het die vestiging van moderne nywerhede en Limavady se aantreklikheid as residensiële sentrum bygedra tot snelle bevolkingsgroei. In die drie dekades tussen 1971 en 2001 het die inwonertal byna verdubbel. Al is Derry, Coleraine en - in 'n mindere mate - Ballymena strawwe mededingers wat kleinhandelgeriewe betref, dien Limavady steeds as 'n belangrike verskaffer van dienste vir die Roe-vallei.
***Don't Look Now*** (Italiaanse titel: *A Venezia... un Dicembre rosso shocking*) is 'n Brits-Italiaanse riller wat in 1973 onder regie van Nicholas Roeg as onafhanklike rolprent ontstaan het. Die rolprent is 'n bewerking van Daphne du Maurier se gelyknamige kortverhaal.

Een van die tonele in die rolprent - die brug *Ponte dei Miracoli* in Venesië
Die blinde ou dame vergelyk Venesië met 'n pragtige feestafel waarvan alle gaste verdwyn het…  
Die rolprent se gebeure wys na 'n ander wêreld waarin Laura, die vroulike hoofkarakter, uiteindelik vrede vind. Venesië simboliseer sedert die 19de eeu 'n subtiele verhouding tussen mooiheid en vergankelikheid. Die inspirasie vir Daphne du Maurier se kortverhaal was nogtans 'n jong egpaar wat sy tydens 'n besoek op die eiland Torcello waargeneem het
Julie Christie en Donald Sutherland vertolk die hoofrolle as Laura en John Baxter, 'n Britse egpaar wat na die ongeluksdood van hul dogter Christine vanuit die Britse platteland na die rustige winterlike Venesië reis waar John 'n opdrag van *Venice in Peril* kry om 'n kerk te restoureer. In 'n restourant ontmoet hulle twee ou Britse susters van wie een blind is en beweer dat sy 'n waarsêer is. 

Sy waarsku hulle dat hul dogter 'n poging sal onderneem om hulle te kontakteer en dat John in Venesië in gevaar verkeer. Hy verwerp hierdie bewerings as onsin, maar kort voor lank begin hy self geheimsinnige verskynings sien. Uiteindelik blyk hy in 'n sielkundige doolhof gevange te wees: *«Nothing is what it seems»*. Hy besluit om die vermeende spook van sy dogter agterna te sit - met noodlottige gevolge.

Terwyl *Don't Look Now* baie konvensies van die rillergenre volg, fokus dit op die rougevoelens en hartseer van 'n egpaar wat sy kind aan die dood moes afstaan en die uitwerkings daarvan op tussenmenslike verhoudings. Die rolprent is in Hertfordshire, Engeland en Venesië vervaardig en in die ateljee *Shepperton Studios* in Surrey, Engeland afgemeng.

Nicholas Roeg se bewerking is deur Daphne du Maurier goedgekeur. Die skryweres het vooraf foto's van die twee akteurs bekyk wat vir die hoofrolle gekies is. Venesiaanse toerismeliggame was allesbehalwe gaande oor die ambiguïteit waarmee Venesië in die rolprent uitgebeeld word - met kontrasterende daglig- en nagtonele.
**Jean-Marc Luisada** (gebore op 3 Junie 1958) is 'n Franse pianis wat in Bizerte, Tunisië gebore is. Hy het op die "normale ouderdom" van ses jarige leeftyd begin klavier studeer.

Biografie
---------

Luisada het op die ouderdom van sestien jaar met sy studies by die Paryse Konservatoria begin onder Dominique Merlet en Marcel Ciampi (klavier) en Geneviève Joy-Dutilleux (kamermusiek). Hy het ook onder Nikita Magaloff en Paul Badura-Skoda studeer. In 1985 het hy 5de prys tydens die Internasionale Chopin Klavierkompetisie in Warskou gewen. Teen die leeftyd van 29 jaar het hy reeds in Europa, die VSA en Asië gespeel waar hy bekend was as 'n uitvoerder van "buitengewone uitnemendheid".

Hy het in 1998 'n eksklusiewe ooreenkoms met *RCA Red Seal* geteken. Tussen sy opnames tel die walse en mazurkas van Chopin en die rare weergawe vir kamerorkes van die eerste Chopin klavierconcerto, wat saam met die Talich Kwartet opgeneem is. Luisada dien op die fakulteit van die *École Normale de Musique de Paris*. Luisada noem homself 'n mens van die 19de eeu, en maak dikwels melding van sy liefde vir die verlede en geskiedenis in sy musiek.
Die **Montagu-warmwaterbron** lê in een van die skilderagtigste dele van die Wes-Kaap.

Hierdie ysterhoudende bron is 3 km uit die middedorp van Montagu en is besonder goed ontwikkel. Dit lewer 450000 liter water per etmaal teen 44,6°C.

Alhoewel die bron agter die Kogmanskloof waarskynlik reeds in die 18de eeu aan die VOC-bewind aan die Kaap bekend was, is die dorp eers in 1852 gestig. Nadat die spoorlyn aan die einde van die 19de eeu Ashton bereik het, het die bron meer bekend geraak. Deur die jare het die bron verskeie eienaars gehad, waarvan die bekendstes Jannie Marais en die New Cape Central Railway Co. Onder die bekende gebruikers van die was was dr. D.F. Malan en dr. Danie Craven. Die vloed van 1981 het groot skade aan die bron en geboue aangerig.

Dertien kilometer van Montagu is die warmbron **Baden** (Knipes). Dit lewer water teen 'n temperatuur van 39,4°C.

Bibliografie
------------

* Booyens, Bun: Bronwaters van genesing. Die tradisionele warmbron-waterkuur in ons volksgeneeskunde. Kaapstad: Tafelberg, vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, 1981. ISBN 0-624-01584-X
* Waring, Gerald A. en hersien deur Reginald R. Blankenship en Ray Bentall: Thermal springs of the United States and other countries – a summary. Washington: US Government Printing Office, 1965. (Geological Survey Professional Paper 492). Internet-aanlyn beskikbaar.
Waterplant
**Waterplante** is 'n groep taksonomies uiteenlopende plante wat by 'n lewe in water aangepas is. Verteenwoordigers van die alge (vandag meestal nie meer as plante beskou nie), mosse, varings en saadplante word in water aangetref, maar die totale aantal waterlewende plantspesies is betreklik klein. Waterplante kan ingedeel word in die wat in die bodem veranker is en die wat op die wateroppervlak dryf. 

Waterplante wat in die bodem veranker is, kan heeltemal onder water leef, byvoorbeeld die waterpes (*Elodea*); hulle kan drywende blare hê, byvoorbeeld die waterlelies (genus *Nymphaea*); of die blare kan bo die water uitstaan, byvoorbeeld papkuil (*Typha capensis*) en riete (genus *Phragmites*). Voorbeelde van drywende waterplante is die watervarings (orde *Hydropteridales*) en saadplante van die familie *Lemnaceae*, die kleinste saadplante ter wêreld. 

Drywende plante het wortels wat in die water afhang en water en voedingstowwe uit die water absorbeer of gewysigde blare wat dieselfde funksie verrig. Plante soos die waterhiasint (*Eichornia crassipes*) se blare het groot ruimtes met lug daarin wat die plante drywend hou. Waterplante wat permanent onder die water is, absorbeer meestal water oor hul hele oppervlakte, terwyl plante soos waterlelies slegs aan die onderkant van hul blare hulle vinnig weer 'n groot hoeveelheid water. 

Majori waterplante
Baie mosse en varings hou van vogtige omstandighede en word daarom dikwels langs of selfs in water aangetref, maar hulle is nietemin landplante. Bekende Suid-Afrikaanse waterplante is waterblommetjies (genera *Potamogeton* en *Aponogeton*), waarvan 'n gereg, bekend as waterblommetjiebredie, dikwels gemaak word, en waterlelies (*Nymphaea* *capensis*). Die waterhiasint (*Eichornia crassipes*) is in Suid-Afrika 'n verklaarde onkruid omdat dit maklik groot oppervlaktes water inneem. 

Veral op damme soos die Hartbeespoortdam en die Bon Accorddam naby Pretoria is die hiasinte 'n groot probleem. Die Kariba-onkruid (*Salvinia molesta*) net kort na die bou van die Karibadam.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409702, volume 29, bl. 84, 85

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119593497 (data)
* GND: 4064761-4
* LCCN: sh85006241
* NKC: ph127164

 |