recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die ligging van Oos-Pruise in die Duitse Ryk voor die Eerste Wêreldoorlog (1871-1918)...
...en ná die Eerste Wêreldoorlog (1922-1939)
Die Pruisiese provinsie **Oos-Pruise** was vanaf die stigting van die Duitse Ryk in 1871 tot in die jaar 1945 die mees oostelike landsdeel van Duitsland. Hier was sowel die mees noordelike asook die mees oostelike punt van die Duitse Ryk geleë. Die gebied is in 1945 voorlopig onder respektiewelik Poolse (die suidelike deel van Oos-Pruise) en Sowjet-administrasie (die noordelike deel) geplaas, maar de facto respektiewelik by die Poolse en die Russiese staatsgebied ingelyf. Sedert 1992 maak die gebied ook in volkeregtelike opsig deel uit van respektiewelik Pole en die Russiese Federasie. Die Russiese gedeelte vorm tans die Oblast Kaliningrad.

Die Duitse Demokratiese Republiek (Oos-Duitsland) het die nuwe grenslyn reeds in 1950 formeel erken, die Bondsrepubliek Duitsland (1949-1990 Wes-Duitsland) het dit in 1972 eers indirek en later, met die Duits-Poolse Grensooreenkoms wat op 14 November 1990 onderteken is, uiteindelik ook formeel erken.

Die Ou Pruiseland was die stamland van die Pruise, 'n Baltiese volk wat verwant aan die Litauers en Lette was. Ná die verowering deur die Duitse Orde het die Ordensstaat ontstaan wat tydens die Reformasie in die wêreldlike hertogdom Pruise omgeskep is. Vanweë die dinastiese vereniging met Brandenburg is na die gebied ook as Brandenburgse Pruise verwys. Die Brandenburgse keurvors Friedrich III het hom in 1701 in die Oos-Pruisiese hoofstad Koningsberg (Duits *Königsberg*, tans Kaliningrad) onder die naam Friedrich I self as koning van Pruise bekroon.

Ná die Eerste Poolse Deling in 1772 is kleiner dele van die Poolse Koninklike Pruise, wat by die Koninkryk Pruise ingesluit is, by die gebied ingelyf wat vervolgens tot Oos-Pruise hernoem is.

Die gebied in die noordooste van Europa is eeue lank as die "Wilde Ooste" van Duitsland beskou - 'n grotendeels ongerepte land wat net vir waagmoedige setlaars en avonturiers as geskik geag is. Omstreeks 1900 het kriminalistiese jaarboeke die gebied as 'n provinsie met hoë misdaadsyfers en drankmisbruik beskryf.

Sien ook
--------

* Barnsteenkus
**M.S. Burger** is ’n Afrikaanse skrywer wat die Jan Rabie-prys met haar skryfwerk verower.

Werk en lewe
------------

M.S. Burger bly in Pretoria. Sy het meestersgrade in Sielkunde en Kreatiewe Skryfwerk. In die negentigerjare is sy ’n aktivis vir gay en lesbiër regte. Sy werk in ’n boekwinkel.

 Skryfwerk
----------

Sy publiseer kortverhale op LitNet, in *Tydskrif vir Letterkunde* en in die jaarlikse tydskrif *Pomp 12*, waarna sy debuteer met die kortverhaalbundel "*Bloedfamilie*". Die bundel word hoofsaaklik uit ’n ek-verteller perspektief geskryf, wat ’n outobiografiese illusie by die leser skep. In die eerste deel van die bundel word die familiegeskiedenis verhaal, waaruit dit blyk dat die familie ’n dig bewaarde geheim het. Die tweede deel behandel seks, geweld en waansin, terwyl die derde deel terugkeer na die familieproblematiek en seksualiteit van die eerste afdelings. Dit is eers met die laaste verhaal en op die laaste bladsy wat die familiegeheim openbaar word. Die skrywer maak gebruik van postmoderne tegnieke, soos om besonderhede te verander aan vorige verhale wat sy geskryf het en sodoende die skryfproses te gebruik as verdediging teen angs en om die verlede te verbeel en kommentaar daarop te lewer. "*Woestynwerk*" is een van die sterkste verhale in die bundel. Die verteller se vriendin pleeg selfmoord en om hierdie tragiese dood te verwerk, vertrek sy na Namibië en om ’n studie te maak van ekosisteme in die Namib-woestyn. Sy beskryf die natuurlewe op digterlike wyse en kombineer dit met terugflitse van die oorledene, om sodoende ’n liriese en diggeweefde teks te skep. In "*Wildekus*" en "*Bloedfamilie*" word die veertien verhale in die bundel tematies tot ’n eenheid gebind. Die verhale maak mildelik gebruik van kru taal en eksplisiete verwysings na gewelddadige seks wat die familiekonflik en sielkundige probleme ondersteun. Die skrywer sny met hierdie bundel deur die huigelary en emosionele bedrog van die samelewing en veral binne families. "*Bloedfamilie*" verower in 2013 die Jan Rabie Rapport-prys vir vernuwende werk en is in dieselfde jaar op die kortlys vir die toekenning van die Universiteit van Johannesburg-prys vir debuutwerk.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 2012 | Bloedfamilie |
|

Bronnelys
---------

### Tydskrifte en koerante

* Anoniem "Wenboek verwikkeld, genuanseerd" "Rapport" 9 Junie 2013

### Resensies

1. ↑  Bennett, Nini "Rapport" 5 Augustus 2012
2. ↑  Hambidge, Joan Woorde wat weeg:
3. ↑  Lategan, Herman "Beeld" 27 Augustus 2012
4. ↑  NB-Uitgewers:  Geargiveer 17 Augustus 2016 op Wayback Machine
5. ↑  Scheffer, Ronel Huisgenoot:
’n Voorstelling in Engels van die boestrofedonstyl in antieke Griekse manuskripte (reëls 2 en 4 is van regs na links).
**Boestrofedon**, van die Griekse βουστροφηδόν, "soos ’n os draai" (wanneer geploeg word), is ’n soort teks wat in twee rigtings geskryf word. Dit word veral gesien in antieke manuskripte en inskripsies. In plaas van skryf van links na regs soos in Afrikaans of van regs na links soos in Arabies en Hebreeus, is elke alternatiewe reël in die teenoorgestelde rigting, met letters wat omgekeer word asof hulle ’n spieëlbeeld is. Dit was ’n algemene manier van klipskryfwerk in Antieke Griekeland.

Verduideliking
--------------

Baie antieke geskrifte is in ’n boestrofedonstyl geskryf; in Griekeland het dit in die Hellenistiese tydperk al hoe minder voorgekom. 

Dit word soms ook op ander gebiede gebruik, soos om die beweging van sekere matriksdrukkers te beskryf. Hoewel die drukkop in teenoorgestelde rigtings beweeg, is die teks egter nie in ’n boestrofedonstyl nie.

Omgekeerde boestrofedon
-----------------------

’n Voorstelling in Engels van die omgekeerde boestrofedonstyl, soos dit in rongorongo voorkom.
Op die houttabelle en ander kunsvoorwerpe van Paaseiland kom ook ’n boestrofedonskrif voor met die naam rongorongo, wat nog nie ontsyfer is nie. In rongorongo is die teks in elke reël teen 180 grade gedraai eerder as dat dit ’n spieëlbeeld is; dit word ook van onder na bo gelees. Dit word "omgekeerde boestrofedon" genoem.
Poudre B
**Poudre B** (vanuit Frans: *Poudre Blanche*, wat "wit poeier" beteken) was die eerste rooklose kruit vir gebruik in vuurwapens.

Dit is in 1886 deur 'n Franse chemikus genaamd Paul Vieille uitgevind. Dit is gemaak deur twee vorme van nitrosellulose (kollodion en skietkatoen) wat met etanol en eter saggemaak is saam te knie. Dit is dan in dun velle uitgerol en in vlokke gesny of deur 'n stempel gedruk. Dit is dan daarna uitgedroog.

Poudre B is drie keer kragtiger as buskruit en het nie soveel rook tydens ontsteking laat ontstaan nie en daarom het dit 'n groot taktiese voordeel ingehou en is dit dus vinnig deur die Franse Regering in gebruik geneem.

Voor die bekendstelling van Poudre B kon 'n troep soldate glad nie meer hulle teikens sien na 'n paar sarsies afgevuur is nie, terwyl hulle eie posisie baie duidelik sigbaar was as gevolg van die groot rookwolk wat oor hulle gehang het. Die kragtiger poeier het ook 'n hoë trompsnelheid moontlik gemaak wat beteken het dat koeëls 'n laer trajek gehad het en daarom ook 'n verder reikafstand. Die volume kruit wat benodig was ook minder wat meegebring het dat 'n kleiner kaliber gebruik kon word en die ammunisie ligter geword het, wat beteken het dat 'n soldaat meer daarvan sou kon dra. Die Franse Weermag het vinnig 'n nuwe geweer, die Lebel Model 1886 geweer in gebruik geneem wat 'n nuwe 8 mm kaliber rondte gebruik het om die voordele te benut.

Poudre B was egter geneig om mettertyd onstabiel te raak, wat toegeskryf is aan die verdamping van die vlugbare oplosmiddels, maar dit kon ook die oorsaak gewees het van die probleme wat ondervind is om die sure wat gebruik is tydens die vervaardiging van skietkatoen te verwyder. Poudre B en skietkatoen het heelwat ongelukke veroorsaak. Twee Franse vegskepe, die *Jena* en die *Liberte* het albei in Toulon se hawe in 1907 en 1911 onderskeidelik opgeblaas met swaar lewensverliese, al was veiliger rooklose kruite toe reeds beskikbaar, insluitende ballistiet en kordiet. Daar is uiteindelik besef dat die nitrosellulose baie fyn gekap moes word voor die wasproses om te verseker dat die salpeter- en swaelsuur wat gebruik is tydens vervaardiging deeglik verwyder sou word.
**Teti** (ook bekend as **Merienptah** en **Othoes**) was die eerste Egiptiese farao van die 6de Dinastie van die Ou Ryk. Hy het 12 jaar lank regeer.

Familie
-------

Teti het verskeie vroue gehad. Onder hulle is:

* Koningin Ipoet, waarskynlik die dogter van farao Oenas, die laaste koning van die 5de Dinastie. Sy was die ma van Pepi I.
* Koningin Choeit, wat die ma van Oeserkare kon gewees het.

Hy het ook verskeie kinders gehad, onder andere minstens drie seuns en moontlik tien dogters. Twee van die seuns was Pepi I en Oeserkare.

Bewind
------

Tydens Teti se bewind het belangrike offisiere begin om grafmonumente te bou wat amper net so groot soos dié van die farao was. Sy raadgewer Mereroeka het ’n mastaba by Saqqara laat bou wat uit 33 ryklik versierde kamers bestaan het; dit was die grootste bekende grafkelder van enige Egiptiese edelman. Dit word beskou as ’n teken dat Egipte se rykdom verskuif het van die sentrale hof na die amptenare.

Volgens Manetho is Teti in ’n harem-sameswering deur sy paleiswagte doodgemaak, maar hy is dalk deur Oeserkare vermoor in ’n magsoorname. Hy is in sy piramide by Saqqara begrawe.

Piramide
--------

Die ruïnes van Teti se piramide by Saqqara.
Piramidetekste in die piramide.
Teti se piramide het gladde sye en is die tweede bekende piramide met piramidetekste. Daar is ook drie satelliet-piramides en ’n dodetempel in die kompleks. Die piramide is in 1882 oopgemaak en van 1907 tot 1965 is uitgrawings daar gedoen. Die oorspronklike naam was "Teti se Plekke is Blywend". Die deel bo die grond is in ’n swak toestand en lyk nou soos ’n klein heuwel, maar die ondergrondse kamers en gange het goed bewaar gebly.

### Derde satelliet-piramide

Koningin Sesjesjet was Teti se ma. Sy het ’n groot rol gespeel in sy troonbestyging en in die versoening van twee strydende partye in die koninklike familie. Die laaste piramide wat in Egipte ontdek is, in 2008, was vermoedelik hare. Die ontdekking is op 11 November 2008 bekend gemaak deur Zahi Hawass, sekretaris-generaal van die Egiptiese Opperraad van Oudhede. Dit is die volledigste satelliet-piramide by Saqqara en was aanvanlik 14 m hoog, met sye van 22 m lank.
Kašperské Hory (Duits: *Bergreichenstein*), 'n nedersetting in die Boheemse Woud, met die Sint Margrietkerk aan die regterkant van die beeld
Die **Boheemse Woud**, (Tsjeggies: **Šumava** [ˈʃʊmava], Duits: **Böhmerwald**), is 'n lae bergreeks in Sentraal-Europa wat oor 'n afstand van 120 km 'n natuurlike grens tussen Tsjeggië aan die een en Duitsland en Oostenryk aan die ander kant vorm. Dit is die hoogste geërodeerde bergmassa van die Boheemse Massief met 'n maksimale wydte van 50 km. Die hoogste bergpiek met 1456 m bo seevlak is die Großer Arber in die Duitse deelstaat Beiere.

Die Boheemse Woud is dwarsdeur die jaar 'n gewilde toeristebestemming en ontspanningsgebied. Die grootste deel van die bergreeks, waarna dikwels as die "Groen Dak van Europa" verwys word, maak aan die Tsjeggiese kant van die grens deel uit van die Śumava-natuurpark, terwyl die Duitse gedeelte beskerm word as Nasionale Park Beierse Woud. Unesco het die hele gebied as biosfeerreservaat geklassifiseer.

Skisport
--------

Die Tsjeggiese bergstadjie Železná Ruda (*Böhmisch Eisenstein*) het saam met die naburige Špičák tot die grootste en mees besoekte sentrum vir Alpynse en Nordiese skisport in die Boheemse Woud ontwikkel. Danksy oorgrens-samewerking met die Beierse nedersetting Bayerisch Eisenstein en die Großer Arber-skigebied is die streek intussen een van die grootste Sentraal-Europese skisportbestemmings buite die Alpe.
Die **M-teorie** is ’n teorie in fisika wat al die bestaande supersnaarteorieë verbind. Die bestaan van so ’n teorie is in 1995 vir die eerste keer voorgestel deur die fisikus Edward Witten. Dit het gelei tot ’n groot vlaag navorsing, wat bekend gestaan het as die "tweede supersnaar-rewolusie".

Beskrywing
----------

Voor Witten se aankondiging het snaarteoretici vyf verskillende weergawes van die supersnaarteorie geïdentifiseer. Hoewel dit aanvanklik gelyk het of daar groot verskille tussen die weergawes is, het navorsing getoon daar is ’n baie nou verband tussen hulle is danksy sogenaamde dualiteite – maniere om hulle in ’n oorkoepelende teorie saam te vat.

Hoewel ’n volledige formulering van die M-teorie nog nie bestaan nie, moet die teorie twee- en vyfdimensionele voorwerpe, wat brane genoem word, beskryf asook ’n 11-dimensionele vorm van superswaartekrag (’n soort veldteorie wat supersimmetrie en die algemene relatiwiteitsteorie verenig).

Volgens Witten kan die "M" in M-teorie staan vir "misterieus", "magies" of "matriks", en moet op die ware betekenis van die term besluit word wanneer ’n meer basiese formulering bestaan.

Ondersoeke na die wiskundige struktuur van die M-teorie het ’n paar belangrike gevolge in fisika en wiskunde gehad. Dit het onder meer ’n raamwerk verskaf waarbinne gesoek word na ’n teorie van alles, ’n hipotetiese allesomvattende, samehangende teorie wat al die basiese natuurkragte ten volle verduidelik en saambind. Een van die uitdagings behels die kompaktering van die ekstra dimensies om modelle te konstrueer vir ons vierdimensionele wêreld.
Romeinse brons dodekaëder gevind in Tongeren, Gallo-Romeinse museum, Tongeren
Dodekahedron, 1ste tot 4de eeu, brons, Hunt Museum, Limerick, Ierland 
'n **Romeinse dodekaëder** of **Gallo-Romeinse dodekaëder**  is 'n klein hol voorwerp van koperallooi wat in 'n normale dodekaëder vorm gegiet is: twaalf plat vyfhoekige vlakke, elk met 'n sirkelvormige gaatjie met verskillende deursnee in die middel, die gate wat verbind is met die hol middelpunt. Romeinse dodekaëders dateer uit die 2de tot 4de eeu nC.

Geskiedenis
-----------

Die eerste dodekaëder is in 1739 gevind. Sedertdien is minstens 116 soortgelyke voorwerpe gevind van Wallis tot Hongarye en Spanje en oos van Italië, waarvan die meeste in Duitsland en Frankryk gevind is. Hulle wissel van 4 tot 11 sentimeter groot. 'n Romeinse ikosaëder het ook aan die lig gekom nadat dit lankal as 'n dodekaëder geklassifiseer is. Hierdie ikosaëder is naby Arloff in Duitsland opgegrawe en word tans in die Rheinisches Landesmuseum in Bonn uitgestal.

Gebruik
-------

Daar is geen sprake van dodekaëders in die destydse verslae of tekeninge van daardie tyd nie. Voorgestelde gebruike sluit in as kerskandelaarhouer (was is in twee voorbeelde gevind); dobbelsteen; meetinstrumente vir die beraming van afstande tot (of groottes) van verafgeleë voorwerpe; toestelle vir die bepaling van die optimale saaidatum vir wintergraan;  meters om waterpype te kalibreer, legionêre standaardbasisse, 'n muntmeetapparaat vir valsgeld opsporing. Gebruik as meetinstrument van watter aard ook al, lyk onwaarskynlik, aangesien die dodekaëders nie gestandaardiseer is nie en in verskillende groottes en rangskikkings van hul openinge voorkom. Daar is ook voorgestel dat dit godsdienstige artefakte of selfs waarsêerapparate was. Laasgenoemde bespiegeling is gebaseer op die feit dat die meeste voorbeelde in Gallo-Romeinse terreine gevind is. Verskeie dodekaëders is in muntopslagplekke gevind, wat bewys lewer dat hul eienaars hulle as waardevolle voorwerpe beskou.

Kleiner dodekaëders met dieselfde kenmerke (gate en knoppies) en van goud gemaak, is in Suidoos-Asië langs die maritieme syroete gevind. Dit is vir dekoratiewe doeleindes gebruik en die vroegste artikels blyk uit die Romeinse era te wees. Voorbeelde hiervan is die wat in Óc Eo deur Louis Malleret ontdek is, wat tot die gevolgtrekking gekom het dat die voorwerpe die Mediterreense invloed op Funan handel verteenwoordig. Soortgelyke dekoratiewe goue dodekaëders is gevind in die Pyu-stadstate en Khao Sam Kaeo.

Galery
------

* Romeinse dodekaëder (Schwarzenacker Romeinse Museum)
* Romeinse dodekaëder gevind in Duitsland te sien in Saalburg Romeinse fort naby  Bad Homburg
* Twee dodekaëders en 'n ikosaëder te sien in die Rheinisches Landesmuseum (Bonn, Duitsland)
Bogenfels in Namibië
"Bogen-Fels" op 'n Duitse kaart van Lüderitz, 1905.
**Bogenfels** is 'n merkwaardige rotsboog aan die kus van Namibië. Die oorsprong van die naam kom vanaf die Duitse woord vir 'rotsboog'.

Ligging
-------

Hierdie unieke natuurmonument lê op 27° 28'S, ongeveer 95 km suid van Lüderitz en 32 km suid van Pomona. Dit is een van die vele plekke in die Sperrgebiet waar diamante voorkom. Die hoogste punt van die boog is 55 m bo seevlak, dit staan met een voet in die Atlantiese Oseaan en die ander in die sand van die Namibwoestyn en is opgebou uit harde dolomiet en sagte skalie.

Die boog is moeilik bereikbaar. Dit is afgeleë, lê in barre woestyngebied en boonop in 'n gebied waar diamante ontgin word en toegang dus streng beheer word. Vanuit Lüderitz vind daar soms begeleide uitstappies na die gebied plaas.

Dorpie
------

Na die ontdekking van diamante het daar 'n nedersetting ontwikkel. Na 1950 is dit ontruim en het dit tot spookdorp verval. Op 'n sekere stadium was dit die eindpunt van 'n smalspoorlyn vanaf Kolmanskop.

Posseëls
--------

In 1931 en 1996 het Suidwes-Afrika en Namibië posseëls uitgegee met 'n illustrasie van Bogenfels.

Koördinate: 27°27′38″S 15°23′31″O﻿ / ﻿27.46056°S 15.39194°O﻿ / -27.46056; 15.39194
| **Lüneburg***Lümborg*
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Duitsland |
|  **Deelstaat** |  Nedersakse |
|  **Koördinate** | 53°15′N 10°25′O﻿ / ﻿53.250°N 10.417°O﻿ / 53.250; 10.417 |
|  **Stigting (eerste verwysing)** | 13 Augustus 956 |
|  **Stadstatus** | 1189 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 70,38 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 17 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2013) | 71 668 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 018/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|  **Burgemeester** | Ulrich Mädge (SPD) |
|  **Amptelike Webwerf** | *hansestadt​lueneburg.de* |
|

Die Universiteits- en Hansestad **Lüneburg** (Nederduits: *Lümborg*) is 'n stad in die Duitse deelstaat Nedersakse en in die distrik Lüneburg, 45 km suidoos van die Hansestad Hamburg geleë. Die stad het 'n bevolking van sowat 72 000.

Lüneburg het 'n oppervlakte van 70,38 vierkante kilometer en is aan die benedeloop van die Ilmenaurivier geleë.

Stadswyke
---------

Die stadsgebied bestaan uit 17 stadswyke: Altstadt, Bockelsberg, Ebensberg, Goseburg-Zeltberg, Häcklingen, Kaltenmoor, Kreideberg, Lüne-Moorfeld, Mittelfeld, Neu Hagen, Ochtmissen, Oedeme, Rettmer, Rotes Feld, Schützenplatz, Weststadt en Wilschenbruch.

Vervoer
-------

### Openbare vervoer

Sedert Desember 2004 maak die stad en distrik Lüneburg deel uit van Hamburg se openbare vervoerstelsel. Lüneburg se hoofstasie is tussen Hamburg en Hannover geleë en word deur treine van die staatsonderneming *Deutsche Bahn* asook die privaat spoorwegmaatskappy *Metronom Eisenbahngesellschaft* bedien. Die reistyd van Lüneburg na Hamburg is sowat 'n halfuur. Behalwe vir streekstreine word Lüneburg ook deur langafstandtreine soos Intercity- en Intercity-Express-treine (ICE) met ander stede verbind. In die stadsgebied verbind 'n buslynstelsel die buitwyke met die middestad. Die busnetwerk met elf lyne word deur die stedelike vervoermaatskappy KVG Lüneburg bedien.

### Paaie

Lüneburg se langste straat is die Dahlenburger Landstraße wat langs die spoorwegstasie loop. Lüneburg is daarnaas aan die snelweg A 39 geleë en word deur die B 209 en B 216 met die nasionale padnetwerk verbind.

Sien ook
--------

* Lüneberg
**Willie Koorts** is 'n bekende in sterrekundige kringe in Suid-Afrika. Hy is gebore en het grootgeword in Touwsrivier in die Karoo, waar hy ook gematrikuleer het. Ná skool en sy tyd in die weermag het hy vir leerlingingenieursassistent, sinjalering gestudeer by die Spoorweë, asook elektroniese ingenieurswese aan die Kaapse Technikon.

Koorts het verskeie kere aan RSG se program *Sterre en Planete* deelgeneem, en nadat Louis Barendse in 2009 oorlede is, het Koorts permanent deel geword van die radioprogram. Hy is die uitlegredakteur van MNASSA (*Maandelikse Notas van die Sterrekundige Vereniging van Suider-Afrika*), wat 'n tweemaandelikse publikasie van die Sterrekundige Vereniging van SA is. Hy skryf ook die maandelikse rubriek *Sterreweg* vir die buitelugtydskrif *WEG*, asook 'n soortgelyke rubriek, *Kosmiese Kwela*, in *Ons Eie*, 'n tydskrif vir boere in Noordwes. 

Hy is tans "herder" van die OOG (*Orion-observasiegroep*), wat 'n informele sterrekundige belangstellingsgroep is, en is die gids op die jaarlikse (Wellingtonse) ATKV-bustoer na Matjiesfontein en Sutherland. Hy doen ook heelwat sterrekundeaanbiedings vir die Voortrekker-beweging. Hy was 'n medeskrywer van *Sterre en Planete*, wat in 2017 deur Naledi Uitgewers uitgegee is.
'n MD-speler en -skyf
Sony NetMD Walkman MZ-N510
Die **MD-skyf** (*MD Disc*) is 'n ontwikkeling van Sony, wat destyds 'n teenvoeter teen Philips se Compact Cassette was, maar dit was nie baie suksesvol nie.

Die skyf werk volgens die opto-magnetiese tegnologie. Al twee hierdie komponente moet saamwerk om inligting op die media te kan skryf of verander, sodat dit redelik veilig is.

Die MD-skyf is gebruik in die MD-speler en in die MD-Walkman van Sony, wat 'n 74 minute en later 80 minute speeltyd gebied het. Opname en weergawe was moontlik, soos by 'n kasetbandopnemer, maar slegs op 'n skyfmedium en digitaal pleks van analoog. Hierdie tegnologie het twee mediums nodig gehad om die inligting op te neem: magnetisme en hitte vanaf die laser. Slegs waar die laserlig die magnetiese oppervlak warm gemaak het, is die inligting deur die magnetiese kop verander (opgeneem). Hiermee was 'n hoë skryfdigtheid (vir die tyd) moontlik. Sony het later nog 'n Hi-MD formaat aangebied, wat ook nie baie suksesvol was nie. Hulle was van plan om die CC/Compact Cassette = kompakkasset, (uitgevind deur Philips), daarmee te vervang. Dit was egter nie geslaagd nie.
**Boetie op manoeuvres** is 'n Afrikaanse rolprent wat in 1985 vrygestel is. Dit is 'n opvolg op Boetie gaan border toe, wat die vorige jaar uitgereik is. Arnold Vosloo het weer die hoofrol vertolk en Regardt van den Bergh het die regie behartig.

Genre
-----

Die rolprent is 'n komedie.

Rolverdeling
------------

* Arnold Vosloo as Boetie van Tonder (sy tweede rolprent)
* Janie du Plessis as Elize
* Ian Roberts as korp. White
* Paul Slabolepszy as "The Horror"
* Frank Opperman as De Kock
* Anton Dekker as kapt. Schuster
* Kerneels Coertzen as kommandant Davel
* Tracey Morris as Liz
* Nick Lorentz as "Chinatown" (as Nicholas Lorentz)
* Miriam Munitz as Lulu
* Jurgen Hellberg as 'n lyk
* Neels Engelbrecht as Gattie
* Greg Latter as Veertjie
* Blake Toerien as Slabbert
* Christo Loots as "Sunshine"

Storielyn
---------

Vasbyt, manne! Boetie is terug – en dis nie net vir 40 dae nie! Aksie en pret vir almal, met Suid-Afrika se nuutste held!

Boetie van Tonder is 'n bederfde rykmanskind wat geld en invloed gebruik om die lewe vir homself makliker te maak in die weermag. Toe hy ongenooid by sy verslaggewervriendin, Elise (Janie du Plessis) se partytjie opdaag, vra sy hom om eerder te loop en so begin hy sy plan om haar terug te wen. Maar dinge is nie so maklik soos wat hy gedink het nie. Boetie word beveel om weg te bly van Elise en dan is daar ook 'n sinistere man in die weermag wat dinge verder vir hom moeilik maak. Boetie gaan nou maar van sy maniere moet laat staan, en wys waarvan hy werklik gemaak is.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
Die drie Belgiese Oos-Kantons
Die term **Oos-Kantons** (Duits *Ostkantone*, Frans *Cantons de l'Est*; soms ook *Oos-België* of *Eupen-Malmedy*, in die 1920's *Nieu-België* genoem) verwys na die vroeëre Duitse gebiede in die ooste van België wat ná die Eerste Wêreldoorlog volgens die Vredesverdrag van Versailles deur die Duitse Ryk aan België afgestaan moes word. Die merendeels Duitssprekende inwoners het sodoende Belgiese burgers geword.

Die grensstrook met 'n wydte van tussen 20 en 50 kilometer en 'n totale oppervlakte van 1 036 km² is ná 'n oorgangstyd van vyf jaar op 6 Maart 1925 by die Koninkryk België ingelyf. Die gebied behels die streek rondom die nedersettings Eupen, Malmedy, Sankt Vith en Kelmis (die sogenaamde Neutraal Moresnet) en word volgens die twee voormalige Pruisiese landdistrikte ook Eupen-Malmedy genoem.

Eupen Malmedy grens veranderinge tussen 1920 en 1945

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12020535w (data)
* GND: 4131593-5
* SUDOC: 02835219X
* VIAF: 144178968
* WorldCat Identities: viaf-144178968

 |
'n Oos-Vrystaatse landskap naby die dorpie Clarens.
Een van die interessante standsteen-rotsformasies in die omgewing van die dorpie Clarens is die Brandwag-rots wat in die Golden Gate Hoogland Nasionale Park geleë is.
Die gebied wat as die **Oos-Vrystaat** bekend staan, sluit die bergagtige dele van die Vrystaatprovinsie in Suid-Afrika in. Die Oos-Vrystaat is veral bekend vir sy uitstekende landboupotensiaal, insluitend veeboerdery en koring- en mielielandbou. Dié gedeelte van die Vrystaat staan ook bekend as die Riemland. Die Riemland het sy naam te danke aan rieme wat tydens die Voortrekkers en vroeë setlaars se tyd uit elandsvelle gesny is. Die rieme is daarna gebruik vir meetdoeleindes (soos om grense van plase te meet).

Vernaamste dorpe in die Oos-Vrystaat sluit in Bethlehem, Harrismith, Senekal, Vrede, Ladybrand, Ficksburg, Phuthaditjhaba en Frankfort. Ander dorpe in die Oos-Vrystaat sluit Memel, Cornelia, Reitz, Lindley, Marquard, Arlington, Clocolan, Warden, Kestell, Paul Roux, Fouriesburg, Clarens, Swinburne, Rosendal, Petrus Steyn, Villiers en Tweeling in. 

Die Witteberge en Rooiberge, wat beide deel uitmaak van die Drakensbergreeks, lok baie binnelandse en buitelandse toeriste na die streek. Die bekendste natuurreservaat in die gebied is die Golden Gate Hoogland Nasionale Park, wat veral bekend is vanweë sy sandsteenkranse van die Clarens Formasie.
Die Spaanse olietenkskip **Castillo de Bellver** het op 5 Augustus 1983 met 'n vrag van 252 000 ton ruolie aan boord voor die weskus van Suid-Afrika aan die brand geslaan. Dit het een van die wêreld se grootste oliebesoedelingsrampe tot gevolg gehad.

Op 6 Augustus dryf die skip weg, breek in twee en die agterste gedeelte slaan om op ongeveer 40 km van Saldanhabaai. Die sleepboot **John Ross** sleep die boeggedeelte verder weg en blaas dit op. 'n Reusagtige olielaag op die see dryf aanvanklik in die rigting van die land. 'n Buiten-normale suidoosterwind waai die oliekol weg van die kus in die noordwes-vloeiende Benguela-stroom. Hierdie fratswind voorkom 'n reuse ekologiese en besoedelingsramp.

Ten spyte van die groot hoeveelheid olie wat gestort is, bly die omgewingsinvloed beperk. 'n Beperkte hoeveelheid oplosmiddel is op die kol gespuit. In die etmaal na die voorval het "swart reën" (bestaande uit fyn oliedruppels) oor die graanlande en weiding aan die Weskus uitgesak. Ongeveer 1 500 seevoëls is besmet deur die olie.

Bibliografie
------------

* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Duitse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
**Arbitrasie** is 'n wetlike middel om geskille tussen partye buite die hof te skik. Die partye verwys hulle geskil na 'n derde neutrale party (arbiter) en kom ooreen om hulself deur die party se beslissing te laat bind. Anders as ander middele vir die skikking van geskille (mediasie en onderhandeling) is die beslissing net soos in 'n hofgeding bindend op die betrokke partye.

Arbitrasie word meestal gebruik om kommersiële geskille op te klaar en soms om skuldverpligtinge af te dwing. In baie lande word dit ook gebruik om arbeidsgeskille, geskille tussen verbruikers en verskaffers en selfs geskille tussen familielede by te lê.

Geskiedenis
-----------

Dit is nie duidelik presies wanneer buiteregtelike formele arbitrasie begin het nie, maar dit kan met redelike sekerheid gesê word dat arbitrasie as metode vir die beslegting van geskille, formele howe voorafgegaan het. Rekords uit antieke Egipte lewer getuie van die gebruik daarvan veral ten opsigte van hul hoëpriesters en hulle interaksie met die publiek. Arbitrasie was ook baie gewild in antieke Griekeland en -Rome.

Onder die Engelse reg was die eerste wet in die verband die Arbitration Act van 1697. Arbitrasie was egter reeds 'n algemene verskynsel toe die wet uitgevaardig is. Die eerste aangetekende geregtelike beslissing wat verband hou met arbitrasie is in 1610 in Engeland gevel. Die bekende Engelse regsgeleerde uit die Elizabethaanse tydperk het ook verwys na 'n vroeëre beslissing wat gedateer het uit Koning Edward IV se heerskappy (wat in 1483 geëindig het). Vroeëre arbitrasies volgens gemenereg het die ernstige tekortkoming gehad dat enige van die partye tot die geskil die arbiter se mandaat kon terugtrek selfs al geskied dit kort voor die beslissing gevel word, gewoonlik as een van die partye begin vermoed dat die beslissing nie in sy guns gaan wees nie (In Engeland is dit deur die bogenoemde wet van 1697 reggestel).

Baie lande het aan die begin van die twintigste eeu wetgewing uitgevaardig om arbitrasie moontlik te maak en selfs te bevorder as 'n alternatief tot wat dikwels gesien word as ondoeltreffende hofstelsels.

Die groei in internasionale handel het daartoe gelei dat die arbitrasieproses baie meer gesofistikeerd geraak het. Voorheen was dit grootliks 'n ad hoc proses waar geskille tussen handelaars onder die vaandel van die lex mercatoria besleg is. Soos handel gegroei het, het die arbitrasieproses ook daarmee saam gegroei en het uiteindelik gelei tot die skep van 'n variant bekend as internasionale arbitrasie om geskille met betrekking tot internasionale handelskontrakte te besleg.
*Vir ’n artikel oor die oblast met dieselfde naam, sien Archangelsk-oblast.*

**Archangelsk** (Russies: Арха́нгельск [ʌrˈxangʲɛlʲsk]; wetenskaplike transliterasie: *Archangel'sk*) is ’n stad in die noorde van Rusland en die administratiewe setel van die federale deelgebied Archangelsk-oblast, geleë naby die monding van die Dwina in die Witsee. Die bevolking in 2013 was 350 985. Die stadsgebied strek oor 'n afstand van meer as 40 km langs die oewers van die Noordelike Dwina (*Sewernaja Dwina*) en oor talle eilande in sy rivierdelta.

Die Anglikaanse Kerk van Archangelsk, 'n houtgebou wat in 1853 opgerig is, getuig van die historiese handelsbande met Engeland wat oorspronklik deur die *Muscovy Company* aangeknoop is. Klein groepe Engelse handelslui het hulle hier gevestig
'n Russiese ikoon van 1741 deur 'n onbekende meester beeld die aartsengel Michael as beskermer van Archangelsk uit
Archangelsk, wat met die versterking van die 12de eeuse Aartsengel Michaelklooster in 1584 as Nowocholmogorskij Gorod gestig en deur tsaar Iwan IV aangewys is as die eerste (en voorlopig enigste) Russiese seehawe van waar internasionale handel met Engeland, die Lae Lande en ander Wes-Europese lande kon word.

Rusland het in hierdie tydperk, toe alle oostelike kusgebiede onder Poolse en Sweedse beheer was, nog nie oor enige seehawe langs die Oossee beskik nie. So was Archangelsk tot in die 1720's, toe dit deur Sint Petersburg verbygesteek is, die belangrikste seehawe van Middeleeuse en vroeë moderne Rusland. 

Eers gedurende die Groot Nordiese Oorlog tussen 1700 en 1721 het die prentjie begin verander nadat tsaar Pieter I in 1703 daarin geslaag het om 'n kusstreek in die noordooste te verower. Hier, naby die Sweedse vesting Nyenskans, sou sy nuwe hoofstad, Sint Petersburg, ontstaan. Tsaar Pieter die Grote het Archangelsk tot Rusland se grootste vlootbasis laat uitbou en ook 'n skeepswerf hier laat oprig. Vir die res van die 18de eeu is volgens beramings sowat die helfte van Rusland se buitelandse handelstrome deur Sint Petersburg se hawe gehanteer, veertig persent deur ander Russiese Oosseehawens (hoofsaaklik Riga, Reval en Narva) en net tien persent deur Archangelsk.

Tans is Archangelsk een van die vernaamste nywerheidstede in Noord-Rusland. Naas Moermansk en Anadir is sy seehawe die belangrikste vertrekpunt vir plesierbootvaarte na die Arktiese Seegebied.
Die **Oostelike bottelneus** (*Mormyrus longirostris*) is 'n varswatervis wat voorkom die middel en onderste gedeeltes van die Zambezirivier, Buzi-, Pungwe- en onderste dele van die Saveriviere. Die vis kom ook in die Ruvuma- en Rifijiriviere in Tanzanië, Kongorivier en die Malawimeer en Tanganjikameer voor. In Engels staan die vis bekend as *Eastern bottlenose*.

Voorkoms
--------

Die vis lyk baie soos die Westelike bottelneus, maar het 'n dieper lyf, die kop en snoet is meer geboë, die snoet is langer en die skubbe is kleiner. Die wyfies is kleiner en het 'n nog dieper lyf as die mannetjies. Die vis is olyfkleurig of bruin aan die bokant en ligter aan die onderkant. Die vis word tot 75 cm lank. Zimbabwe se hengelrekord is 9,973 kg en Malawi se rekord is 2 kg.

Habitat
-------

Die vis verkies stil, diep water met 'n sagte modderige bodem en leef in skole saam. Hulle vreet ongewerweldes, veral inseklarwes en slakke. Hulle is naglewend. Die vis broei in die somer gedurende die reënseisoen. Hulle beweeg stroomop in riviere nadat die watervlak gedaal het. Die wyfie dra 10 000 - 70 000 eiers op 'n keer.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
Windkragsentrales as tekens van 'n nuwe tyd teen die agtergrond van die monument
Vakkelskulptuur naby die monument
Ouditorium met mosaïeke en sitplekke
Hamer-en-sekelsimboliek waarmee die monument se koepel versier is
Buitefasade met graffiti. Die *Enjoy Communism*-slagspreuk met *Coca-Cola*-stilering in die middel verwys na die feit dat Bulgarye die eerste Oosblokland was waar die Amerikaanse koeldrank vanaf 1965 onder lisensie gebottel is
Die **Boezloedja-monument** op die bergpiek Chadji Dimitar is in die somer van 1981 ter geleentheid van Bulgarye se 1300-jaarfees ingewy. Die futuristiese betonmonument, wat deur die argitek Georgi Stoilov volgens die styl van Sosialistiese realisme ontwerp is, versinnebeeld met sy 70 meter hoë steenpiloon Bulgarye se pad na oneindigheid. Die bergpiek het historiese en politieke betekenis - hier is in 1891 die Bulgaarse Sosiaaldemokratiese Arbeidersparty gestig waaruit later Bulgarye se Kommunistiese Party sou voortspruit.

Ná die politieke omwenteling in Bulgarye het die monument sy politieke en historiese simbolisme kwytgeraak en toenemend in verval geraak. In Julie 2019 is die monument saam met nege ander geboue deur die Amerikaanse Getty-stigting (*Getty Foundation*) in Los Angeles gekies as voorbeeld van ikoniese 20ste eeuse boukuns wat met fondse uit die internasionale *Keeping It Modern*-inisiatief omvattend gerestoureer sal word om dit vir die nageslag te bewaar.
**Daniël Retief (Dana) Niehaus** (21 Desember 1918 – 12 Oktober 1995) was ‘n Suid-Afrikaanse omroeper en akteur.

Loopbaan
--------

Dana Niehaus het as omroeper by Springbokradio gewerk. Hy was ook die eerste persoon wat Afrikaanse krieketkommentaar gelewer het, en het van die krieketterme wat vandag algemeen gebruik word, geskep.

Sy loopbaan as akteur het in 1959 begin met *Satanskoraal*, die eerste Afrikaanse rolprent met tonele wat onder die water verfilm is. Daarna het hy in rolprente soos *Rip van Wyk*, *Huis op horings*, *Vicki*, *Ma skryf matriek* en *Jakkalsdraai se mense* gespeel.

Aan die beginjare van Suid-Afrikaanse televisie het Dana in ’n aantal reekse gespeel. Hy was die polisieman wat teenoor Tobie Cronjé en Katinka Heyns in *Willem* gespeel het, en hy was ook te sien in *TJ 7*, die laaste televisiereeks waarin Wena Naudé gespeel het voordat sy oorlede is. Hy het die rol van Koos Vermaak in die reeks *Net ’n bietjie liefde* teenoor Esmé Euvrard vertolk, en dié van Boela van der Merwe in die reeks *Phoenix en Kie*. Dit was sy laaste televisierol, hoewel hy later in rolprente soos *Blink Stefaans*, *Verkeerde nommer* en *The Fourth Reich* geseel het. 

Dana was ook die stem van "Oom Flapoor Olifant" in *Haas Das se Nuuskas* en hy het die *Jakkals-en-Wolf-stories* wat deur Pieter W. Grobbelaar geskryf is, vertel. Hierdie stories is op langspeelplaat uitgereik en het ook op ‘n CD verskyn. Hy het ook ander langspeelplate met kinderstories vrygestel, onder meer *Oom Dana Niehaus vertel wolhaarstories* en *Stout en soet*. 

Dana het ook ’n paar opnames as sanger gemaak, onder meer die album *Dana Niehaus se Boerekonsert*, waarin hy saam met orkesleiers soos Nico van Rensburg, Dirkie Smit en Manie Bodenstein opgetree het. Hierdie album het in 1983 verskyn en het twee oorspronklike liedjies opgelewer, naamlik "’n Boer maak ’n plan" en "Klein bietjie liefde".

Dana se seun, Danie Niehaus, is ‘n bekende Afrikaanse sanger.

Bron
----

* FAK, Dana Niehaus (1918-1995),  - Besoek 26 Mei 2022.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* IMDb: nm0630676

 |
Amerikaanse aanvalsgeweer M16A2. Kaliber 5.56x45mm NATO. Uit die versamelings van Armémuseum (Sweedse Weermagmuseum), Stockholm, Swede.
Die **M16-aanvalsgeweer** (amptelik aangedui as **Rifle, Caliber 5.56 mm, M16**) is 'n familie van militêre aanvalsgewere wat aangepas is uit die ArmaLite AR-15-geweer vir die Amerikaanse Gewapende Magte. Die oorspronklike M16-geweer was 'n 5,56 × 45 mm outomatiese geweer met 'n 20-rondte magasyn.

In 1964 het die M16 in Amerikaanse militêre diens ingestel en is die volgende jaar vir oerwoudoorlogvoering-operasies tydens die Viëtnamoorlog ontplooi. In 1969 het die M16A1 die M14-geweer vervang om die Amerikaanse weermag se standaarddiensgeweer te word. Die M16A1 het talle modifikasies ingesluit, insluitend 'n kamerhulp, verchroomde binnekant van die loop, beskermende versterking rondom die magasynvrystelling, en veranderde flitsbreker.

In 1983 het die Amerikaanse Marinierskorps die M16A2-geweer in gebruik geneem en die Amerikaanse weermag het dit in 1986 in diens gestel. Die M16A2 vuur die verbeterde 5.56×45mm (M855/SS109) patroon af en het 'n nuwer verstelbare agtervisier, doppiedeflekter, swaar loop, verbeterde handskerm , pistoolgreep en kolf, sowel as 'n semi-outo- en drie-rondte sarsie vuurkieser. Die M16A4, wat in Julie 1997 aangeneem is, is die vierde generasie van die M16-reeks. Dit is toegerus met 'n verwyderbare drahandvatsel en Picatinny-reling vir die montering van optika en ander bykomstighede.

Die M16 is ook wyd indiensgestel deur ander gewapende magte regoor die wêreld. Die totale wêreldwye produksie van M16's is ongeveer 8 miljoen, wat dit die mees vervaardigde vuurwapen van die 5,56 mm kaliber maak. Die Amerikaanse weermag het grootliks die M16 in frontlinie-gevegseenhede vervang met 'n korter en ligter weergawe, die M4-karabyn.
In April 2022 het die Amerikaanse Leër die SIG MCX SPEAR gekies as die wenner van die Next Generation Squad Weapon Program om die M16/M4 te vervang. Die geweer is aangedui as die XM7.
Bohuslav Martinů (New York Stad, 1945)
**Bohuslav Jan Martinů** (Tsjeggies: [ˈboɦuslaf ˈmarcɪnuː] ; 8 Desember 1890 – 28 Augustus 1959) was 'n Tsjeggiese komponis van moderne klassieke musiek. Martinů het 6 simfonieë, 15 operas, 14 balletstukke en 'n groot hoeveelheid orkestrale-, kamermusiek-, instrumentale stukke en stukke vir die stem geskryf. 

Hy het 'n violis geword in die Tsjeggiese Filharmoniese Orkes, en het musiek in sy tuisstad onderrig. Nadat hy in 1923 Tsjeggo-Slowakye verlaat het vir Parys, het Martinů doelbewus van die Romantiese styl waarin hy opgelei was onttrek. In die 1930's het hy geëksperimenteer met ekspressionisme en konstruktivisme en 'n bewonderaar geword van wat op daardie tydstip huidige Europese tegniese ontwikkelings was, wat ten toon gestel word deur sy orkestrale werke naamlik; Half-time en La Bagarre. Hy het ook jazz idiome aangeneem, soos byvoorbeeld in sy La revue de cuisine.

In die vroeë 1930's het hy die hoofbron van sy komposisionele styl, naamlik die neo-klassisisme soos ontwikkel deur Igor Stravinski ,gevind. Hy het begin om teen 'n ysingwekkende spoed te begin komponeer, en het vinnig kamer-, orkestrale-, koor- en instrumentale werke gekomponeer.

Sy gebruik van die klavier obbligato het sy kenmerkende eienskap geword. Sy *Concerto Grosso* en die *Dubbelkonsert vir Twee Strykorkeste, Klavier en Timpani* is van sy bekendste werke uit hierdie tydperk. Wat betref sy operas, word *Julietta* en die *Die Griekse Passie* gereken as die beste.

Hy is vergelyk met Sergei Prokofiëf en Béla Bartók wat betref die innoverende inkorporasie van Sentraal-EuropeseSentraal-Europa etno-musikologie in sy musiek. Hy het voortgegaan om regdeur sy oeuvre van Boheemse Bohemië en Morawiese Morawië volksmelodieë gebruik te maak, gewoonlik in kleuterrympies - byvoorbeeld in *Otvírání studánek* ("Die Oopmaak van die Putte").

Sy simfoniese loopbaan het in 1941 begin toe hy in die proses om te ontvlug van die Duitse okkupasie van Frankryk geëmigreer het na die Verenigde State van Amerika. Sy ses simfonieë was uitgevoer deur al die groot orkeste van die VSA. Later hand het hy in 1953 teruggekeer om in Europa te woon, maar was daarna terug in New York, totdat hy in 1956 op permanente grondslag teruggekeer het na Europa. Hy het gesterf in Switserland in Augustus 1959.

Notas
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

 |
Adderleystraat, 2016.
Adderleystraat omstreeks 1897.
Adderleystraat, omstreeks 1900, afgeneem deur T.D. Ravenscroft, 'n Rondebosse fotograaf.
Die Groote Kerk is 'n bekende baken aan Adderleystraat.
**Adderleystraat** is die hoofstraat van Kaapstad. Dit begin by die herwonne strandgebied by Roggebaai en eindig aan die voet van Goewermentlaan. Dit het eers as Amsterdamkanaal en daarna Heerengracht bekendgestaan en langs 'n varswaterkanaal geloop wat lank gelede reeds toegegooi is. Dié water, wat van Tafelberg af kom, loop vandag onder die straat in 'n groot pyp af see toe.

Adderleystraat het sy huidige naam in 1850 gekry ter ere van Charles Bowyer Adderley, 'n Britse parlementslid wat die Kaapse koloniste se geslaagde poging gesteun het om te verhoed dat die Kaap omskep word in 'n strafkolonie. Van die bekende bakens aan Adderleystraat is die Groote Kerk, die Kultuurhistoriese Museum, Standard Bank se eertydse hoofkantoor en die Goue Akker.

Die voortsetting van Adderleystraat, wat oor die herwonne strandgebied loop tot teen aan die hawe, staan bekend as Heerengracht.

Daar is ook 'n Adderleystraat in Port Elizabeth en talle plattelandse dorpe, onder meer Worcester, Robertson en Stanford.

Bron
----

* Potgieter, D.J. (hoofred.) *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. 1973.
M4-karabyn met ‘n Aimpoint CompM4.
Die **M4-karabyn** (amptelik *Carbine, Caliber 5.56 mm, M4*) is 'n 5.56×45 mm NAVO, gas-aangedrewe, magasyn-gevoerde karabyn wat gedurende die 1980's in die Verenigde State ontwikkel is. Dit is 'n verkorte weergawe van die M16A2-aanvalsgeweer.

Die M4 word wyd gebruik deur die Amerikaanse Gewapende Magte, met besluite om die M16-geweer in die Amerikaanse Leër (beginende 2010) en die Amerikaanse Marinierskorps (beginende 2016) in gevegseenhede as die primêre infanteriewapen te vervang. en diensgeweer. Die M4 is deur meer as 60 lande wêreldwyd aangeneem en is beskryf as "een van die bepalende vuurwapens van die 21ste eeu".

Sedert sy aanvaarding in 1994, het die M4 meer as 90 modifikasies ondergaan om die wapen se ergonomie en modulariteit te verbeter, insluitend: die M4A1, wat die loop versterk het en die sarsie-vuur-opsie verwyder het; die SOPMOD, 'n bykomstigheidstel wat optiese aanhegsels bevat; en die onderloop M203 granaatlanseerder.

In April 2022 het die Amerikaanse Leër die SIG MCX Spear gekies, wat as die XM7 aangedui is as die wenner van die Next Generation Squad Weapon Program om die M16/M4 te vervang.
Die chemiese struktuur van testosteroon
**Testosteroon** is vir mans 'n noodsaaklike geslagshormoon en in beide mans en vrouens speel dit 'n belangrike gesondheidsrol. Dit is een van die steroïedhormone. 

Dit word in mans hoofsaaklik deur die testikel (teelbal) geproduseer en speel 'n groot rol gedurende puberteit - die tyd van ontwikkeling van 'n jong man se geslagseienskappe - en in die onderhoud van geslagseienskappe. In vrouens word dit op kleiner skaal hoofsaaklik deur die eierstokke geproduseer. Soos mans ouer word produseer hulle effens minder testosteroon maar die hoeveelheid wat 'n normale man produseer het 'n baie wye bestek. 

Dit beïnvloed die mens (en diere) se geslagsdrif, energie, immuunfunksies en speel 'n rol in beskerming teen osteoporose. Soos met ander steroïdes ontspruit dit uit cholesterol. 

'n Jel van testosteroon bevat, kan ook ingespan word met die behandeling van veelvuldige sklerose. Toetse by die Universiteit van Kalifornië het aangetoon dat die jel breinagteruitgang vertraag en dat dit die denkvermoë van mans met veelvuldige sklerose verbeter. In die studie is ondersoek waarom veelvuldige sklerose by minder mans as vroue gediagnoseer word. Hulle het bevind dat die manlike hormoon heel moontlik iets daarmee te doen het. Tydens die studie moes die mans vir 'n jaar lank daagliks die jel aan hul skouers smeer, en die toetse daarna het bewys dat hul denk-, leer- en oordeelsvermoë merkbaar verbeter het. Hul spiermassa was ook beter.
Ds. en mev. M.T.R. Smit, hier afgeneem vir sy boek *Die romantiese verhaal van die dorpie Ugie*, wat ook in Engels verskyn het as *The Romance of the village Ugie*.
Die gesin Smit in 1936, die jaar toe ds. Smit uit die bediening getree het.
Ds. **Mattheus Theodorus Rehuel Smit** (Kommissiedrif, distrik Rustenburg, 9 Januarie 1888 – Strand, 30 Mei 1972) was 'n leraar in die Nederduitse Gereformeerde Kerk en is veral bekend as die stigter van die kinderhuis op Ugie in die Oos-Kaap wat sy naam dra.

Ds. Smit het, nadat hy sy skoolopleiding voltooi het, eers vir verdere opleiding na Wellington gegaan en daarna na Stellenbosch waar hy hom op die bediening voorberei het. Hy lê die kandidaatseksamen af en tree toe 'n tyd lank as veldprediker tydens die Eerste Wêreldoorlog op tot hy in 1916 gelegitimeer word en in Mei die volgende jaar bevestig word as herder en leraar van die NG gemeente Ugie. Hy het hier onafgebroke gearbei tot sy aftrede in 1936 en opheffingswerk van onskatbare waarde verrig. Hy het hom die lot van die groepwese van die 1918-epidemie in so 'n mate aangetrek dat hy 'n versorgingsoord opgerig het wat mettertyd die NG Kerk se grootste kinderhuis geword het.

Hy was 'n man met 'n warm hart en met vergesigte uit die geloof gebore. Tydens die jare van sy bediening en daarna het hy hom met skryfwerk besig gehou en daar het 'n hele aantal werke uit sy pen verskyn.