recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Oorblyfsels van die antieke stad Lagasj.
Die ligging van Lagasj voor die Akkadiese Ryk (in groen) se uitbreiding. Die grondgebied van Sumer onder sy laaste koning, Lugal-zage-si, is in oranje. Omstreeks 2350 v.C.
**Lagasj** (wigskrif: 𒉢𒁓𒆷𒆠 LAGAŠKI; Sumeries: *Lagaš*), of **Shirpurla**, was ’n antieke stadstaat noordwes van die samevloei van die Eufraat en die Tigris en oos van Uruk in die hedendaagse Irak. Lagasj (nou Al-Hiba) was een van die oudste stede van die antieke Nabye Ooste. Die antieke terrein van Nina (hedendaagse Surghul) is sowat 10 km van daar en dui die suidelike grens van die staat aan. Die nabygeleë Girsu (hedendaagse Telloh), sowat 25 km noordwes van Lagasj, was die godsdienssentrum van die stadstaat. Lagasj se hooftempel was die É-Ninnu, wat aan die god Ningirsu opgedra was. Dit lyk of Lagasj die antieke stede Girsu, Nina, Uruazagga en Erim ingesluit het.

Geskiedenis
-----------

Gudea van Lagasj. Diorietbeeld, Louvre.
Die naam "Lagash Ki" ("Land Lagasj"), op klei.
Uit inskripsies wat by Girsu ontdek is, lyk dit of Lagasj in die laat 3de millennium v.C. ’n belangrikse Sumeriese stad was. Dit is in dié tyd regeer deur onafhanklike konings, Ur-Nanshe en sy opvolgers. Nadat die Akkadiese Ryk dit oorgeneem het, het Lagasj sy onafhanklikheid verloor en sy heerser, of *ensi*, het ’n vasal van Sargon van Akkad en sy opvolgers geword. Lagasj het egter ’n baie belangrikste stad gebly en bowenal ’n sentrum van kunsontwikkeling.

Ná die val van Sargon se ryk het Lagasj weer floreer onder sy onafhanklike konings (*ensi's*), Ur-Baba en Gudea, en goeie handelsbetrekking met verre lande gehad. Volgens sy eie rekords het Gudea seders van Sirië gekoop, dioriet van Oos-Arabië, en koper en goud van Sentraal- en Suid-Arabië. Sy leërs het teen Elam in die ooste geveg. Kuns het veral in sy tyd ontwikkel. Dit is selfs taamlik seker hoe Gudea gelyk het, want hy het talle lewensgetroue beelde van homself in tempels dwarsdeur sy koninkryk laat oprig. 

In Gudea se tyd was Lagasj se hoofstad eintlik Girsu. Die koninkryk het ’n oppervlakte van sowat 1 600 km2 beslaan. Dit het 17 groter stede ingesluit, asook 8 distrikshoofstede en talle dorpe (sowat 40 se name is bekend). Volgens een raming was Lagasj van omstreeks 2075 tot 2030 v.C. die grootste stad in die wêreld.

Kort ná Gudea se tyd is Lagasj opgeneem in die Ur III-staat as een van sy belangrikste provinsies. Ná die Ou Babiloniese tydperk het die stad blykbaar minder belangrik geword en min is oor die Lagasj daarna bekend.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4034067-3
* NKC: ge760155

 |
Pleknaambord
**Ouderkerk aan de Amstel** is 'n dorp in die provinsie Noord-Holland, gedeeltelik geleë in die munisipaliteit Ouder-Amstel en gedeeltelik in die munisipaliteit Amstelveen (die deel wes van die rivier), op die plek waar die Bullewijk uitmond in die Amstel.

Die dorp lê in die suide van Amsterdam, in die ooste van Amstelveen en effens noord van die grens met die provinsie Utrecht. Die aantal inwoners bedra 8 228 (1 Januarie 2005) en daar is 269 besighede daar gevestig, waarvan 60 plase is. Die grootste deel van die dorp lê in die ooste van die Amstel in die gemeente Ouder-Amstel en dit sluit die dorpsentrum en die gemeentehuis in.

Ouderkerk het 'n ou en nuwe gedeelte. Die ou gedeelte is ryk aan kultuurgoed, met 'n 18de eeuse Hervormde Kerk, 'n 19de eeuse neogotiese katolieke kerk (die Urbanuskerk) ontwerp deur Pierre Cuypers en die eeue-oue Portugees-Joodse begraafplaas Beth Haim met -vir Nederland- unieke gebeeldhoude grafte.

Die kasteel van die Heren van Aemstel, wat Amstelland begin het en waaruit Amsterdam ook later ontstaan het, het waarskynlik hier gestaan. Ouderkerk is omtrent twee eeue ouer as Amsterdam. Die Heren van Aemstel was vasalle van die biskop van Utrecht en later van die *grawe van Holland*. Hulle het verskillende kere in opstand gekom teen hulle leenhere, maar dit het nie goed afgeloop nie.

In die ou gedeelte van Ouderkerk is daar ook heelwat restaurante en winkels. Die nuwe gedeelte bestaan uit 'n woongebied en 'n klein hawe.

Noord van Ouderkerk is die Ouderkerkerdijk en die de windmeun De Zwaan.

In die suide van Ouderkerk is die polder Ronde Hoep. Die roete oor die polderdyk via die Waver is 'n gewilde fiets- en wandelpad vir Amsterdammers. Ander ontspanningsmoontlikhede is roei op die Botshol, en *watervertier* op die Ouderkerkerplas.

Ouderkerk het 'n halte langs de Zuidtangent, 'n vinnige busverbinding rigting Amstelveen en Amsterdam Zuidoost.
**Mahuta Tāwhiao** (omstreeks 1855 - 9 November 1912) was die derde konings van die Maori's. Hy het van 1894 tot 1912 regeer en was van 1903 tot 1910 lid van die Nieu-Seelandse wetgewende raad.

Biografie
---------

Mahuta is as Whatiwhatihoe in die Waikato gebore, moontlik in 1854 of 1855. Hy was die oudste seun van koning Tāwhiao en sy eerste vrou, Hera. Tydens sy kinderjare in die 1860's was Nieu-Seeland deur oorlog geteister en sy gesin het in die afgesonderde King Country gaan skuil. Hy het dus min Europese opvoeding gekry, het swak Engels gepraat en was in 'n groot mate 'n tradisionalis.

Hy en sy vrou, Te Marae, het vyf seuns gehad: Te Rata (wat hom as koning opgevolg het), Taipu, Tumate, Tonga en Te Rauangaanga.

Toe sy pa in Augustus 1894 sterf, is Mahuta koning gemaak. Onder sy bewind is die Koningsbeweging se eerste howe geskep, met regters, klerke en griffiere. Teen die eeuwisseling was die Maori's egter verswak: Hulle het min grond gehad en was arm. Deur 'n reeks transaksies met koloniale owerhede, onder meer deur by die wetgewende raad aan te sluit, het Mahuta 'n bietjie invloed oor sy mense herwin, hoewel hy teen die einde van sy lewe baie persoonlike probleme gehad het.

Nadat sy term in die wetgewende raad geëindig het, was hy van 22 Junie 1903 tot 21 Junie 1906 minister sonder portefeulje en lid van die uitvoerende raad. In sy tyd in die wetgewende raad het hy die koningskap aan sy jonger broer Te Wherowhero Tawhiao gedelegeer. Hy is op 9 November 1912 in Waahi oorlede.

Skakels
-------

* Biografie by Te Ara

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Mahuta Tāwhiao.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
| **Ouessant** • **Enes Eusa**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Frankryk |
|  **Région (gewes)** |  Bretagne |
|  **Département** |  Finistère |
|  **Koördinate** | 48°28′N 5°06′W﻿ / ﻿48.467°N 5.100°W﻿ / 48.467; -5.100 |
|  **Stigting** |  |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 15,58 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 0-64 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2009) | 863 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 55/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 |
|  - Somertyd | UTC +2 |
|  **Burgemeester** | Denis Palluel |
|  **Amptelike webwerf** | *ouessant.fr* |
|

**Ouessant** (Bretons *Enes Eusa* of *Eusa*, Engels *Ushant*) is 'n Franse eiland aan die Bretonse kus. In administratiewe opsig vorm Ouessant sowel 'n munisipaliteit asook 'n kanton wat net hierdie munisipaliteit behels. Die eiland maak deel uit van die gewes Bretagne, die département Finistère en die arrondissement Brest. Lampaul (Bretons *Lambaol*) is die grootste nedersetting op die eiland en sy administratiewe sentrum. Die munisipaliteit behels daarnaas 92 gehugte. In 2009 het die eiland 'n bevolking van 863 gehad.

Geografie
---------

'n Kaart van Ouessant
Die vuurtoring van Nividic
Ouessant is die sewende grootste eiland van Frankryk met 'n oppervlakte van 15,58 vierkante kilometer, 'n lengte van agt kilometer en 'n breedte van vier kilometer. Rondom Ouessant is daar 'n aantal kleiner eilande, waaronder Keller-eiland in die noorde. Met sy ligging sowat twintig kilometer wes van die kus van die département Finistère vorm Ouessant die mees westelike punt van Frankryk, die uiterste westelike eindpunt van die Engelse Kanaal (en sy suidelike toegangspunt) asook die mees noordelike eindpunt van die Iroise-seegebied. Die vuurtoring *Phare du Créac'h* is die eerste lig wat seevaarders raaksien nadat hulle die Golf van Biskaje deurkruis het.

Soos die oorgrote meerderheid van Bretonse eilande bestaan Ouessant in geologiese opsig uit granietgesteente. Die steil, rotsagtige kus rys in die weste tot 'n maksimale hoogte van 61 meter - die hoogste punt op die eiland. Die eiland se vorm lyk op dié van 'n kreefpoot - die westelike gedeelte vertak in twee landtonge, Pern in die noorde en Porz Doun in die suide, wat die Lampaul-baai omsluit. In die ooste vorm Stiff-baai die enigste natuurlike toegangspunt na die eiland. Arland-hawe is die derde en kleinste van Ouessant se baaie en hawens.

Die seestraat van Fromveur skei Ouessant van die Molène-eilandgroep. 'n Ondersese breuk met 'n diepte van 60 meter veroorsaak hier 'n sterk seestroom wat 'n snelheid van agt tot tien knope per uur kan bereik, en Ouessant was vroeër 'n gevreesde eiland onder seemans. Vandag word skepe deur talle vuurtorings beskerm. 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15254503m (data)
* GND: 4552586-9
* MusicBrainz: ec63152b-a782-4dc1-9cf4-f639f2da383a
* NKC: ge679374
* VIAF: 244733477
* WorldCat Identities (via VIAF): 244733477

 |
Main-Taunus-Kreis| Wapen | Ligging in Duitsland |
| --- | --- |
|  |  |
|
| Basiese gegewens |
| Deelstaat: | Hesse |
| Administratiewe setel: | Hofheim am Taunus |
| Oppervlakte: | 222,39 vk km |
| Bevolking: | 226 113 *(31 Desember 2012)* |
| Bevolkingsdigtheid: | 1017 inwoners per vk km |
| Kenteken: | MTK |
| Administratiewe verdeling: | 12 munisipaliteite |
| *Landrat*: | Michael Cyriax (CDU) |
| Amptelike webwerf: | *mtk.org* |
| Ligging in Hesse |
|  |

Die **Main-Taunus-Kreis** is 'n administratiewe distrik in die Duitse deelstaat Hesse. Die grootste nedersetting en administratiewe setel is Hofheim am Taunus. Die distrik, wat in die sentrum van die metropolitaanse gebied Rhein-Main en net wes van Frankfurt am Main en oos van die deelstaathoofstad Wiesbaden geleë is, is ten opsigte van sy oppervlak die kleinste in Duitsland, maar tegelykertyd die mees digbevolkte.

In sy huidige vorm bestaan die distrik sedert 1928. Die geskiedenis van die gebied strek egter terug tot die antieke tydperk toe die Romeinse leër 'n fort in Hofheim opgerig het. Ander aregeologiese vondse dateer selfs van ouer periodes.

Die bouvalle van die kasteel Eppstein in die gelyknamige dorp
Die Main-Taunus-Kreis staan bekend vir die baie hoë prysvlak van sy huureiendomme en 'n per-capita-koopkrag wat onder die vyf hoogstes in Duitsland gereken word. In 2014 was die koopkragindeks 138 persent van die gemiddelde vir Duitsland, of €29 178 per inwoner. Die distrik het sy ekonomiese welvaart aan die nabyheid van Frankfurt am Main en die Frankfurtse Rhein-Main-lughawe te danke. Ook belangrike federale snelweë loop deur die gebied.

'n Aantal groot maatskappye het sy Duitse hoofkwartiere of ander belangrike kantore en geriewe in die distrik, veral in stede soos Eschborn (*Vodafone*) en Schwalbach am Taunus (*Samsung*). Belangrike toeriste-aantreklikhede sluit herstellingsoorde soos Bad Soden, die beboste valleie van die Taunusrivier met die middeleeuse kasteel Eppstein, die aantreklike landskappe langs die Mainrivier en die wingerde van Hochheim am Main en Flörsheim waar 'n wêreldbekende witwyn, die *Rheingauer Riesling*, geproduseer word.

Die gebied is gewild by staptoeriste. Twee belangrike roetes loop deur die distrik - die middeleeuse Bonifatius-roete volg die voetspore van die 8ste eeuse roustoet van Sint Bonifatius wie se sterflike oorskot vanuit Mainz na Fulda geneem is. Die "Roete van nywerheidskultuur" loop langs monumente uit die industriële geskiedenis van die streek.

Dorpe en Munisipaliteite
------------------------

Dorpe en munisipaliteite in in Main-Taunus-Kreis

| Dorpe | Munisipaliteite |
| --- | --- |
| 1. Bad Soden
2. Eppstein
3. Eschborn
4. Flörsheim
5. Hattersheim am Main
6. Hochheim
7. Hofheim
8. Kelkheim
9. Schwalbach am Taunus
 | 1. Kriftel
2. Liederbach am Taunus
3. Sulzbach
 |
**Woodrow Tracy** "**Woody**" **Harrelson** (gebore op 23 Julie 1961) is ’n Amerikaanse akteur, aktivis en skrywer. Hy is twee keer vir ’n Oscar benoem en het ’n Emmy gewen.

Loopbaan
--------

Die rol waarvoor hy bekend geraak het, was as die kroegman Woody Boyd in die televisiesitkom *Cheers* (1982-1993), waarvoor hy vyf keer vir ’n Emmy benoem is (en een gewen het). Van sy noemenswaardige rolprentrolle sluit in Dustin Pennett in *Cool Blue* (1989), Billy Hoyle in *White Men Can't Jump* (1992), Mickey Knox in *Natural Born Killers* (1994), Roy Munson in *Kingpin* (1996), Larry Flynt in *The People vs. Larry Flynt* (ook 1996), Dusty in *A Prairie Home Companion* (2006), kaptein Tony Stone in *The Messenger* (2009), Tallahassee in *Zombieland* (ook 2009) en Haymitch Abernathy in die *The Hunger Games*-reeks (2012-2015).

Harrelson het vir *The People vs. Larry Flynt* en *The Messenger* ’n Oscar-benoeming vir onderskeidelik beste akteur en beste manlike byspeler gekry.

In 2014 het hy die rol van speurder Martin Hart vertolk in die misdaaddramareeks *True Detective*, waarin hy saam met Matthew McConaughey verskyn en waarvoor hy en McConaughey albei vir ’n Emmy benoem is.
Wolfgang Amadeus Mozart se **Horingconcerto nr. 1** in D-majeur, K. (412+514)/386b is laat in Mozart se lewe, waarskynlik in 1791, sy sterfjaar, geskryf.

Die werk bestaan uit twee bewegings, en elke beweging is in die eerste uitgawe van die Köchel-katalogus 'n eie K.-nommer toegeken:

1. Allegro 4/4 (K. 412)
2. Rondo: Allegro 6/8 (K. 514)

Hierdie horingconcerto is een van twee horingconcerto's van Mozart wat fagot bevat — die ander is K. 447, maar in hierdie een "behandel hy hulle met onverskilligheid in die eerste beweging". Dit is die enigste van Mozart se horingconcerto's wat in D-majeur geskryf is (die ander is in E-mol-majeur) en die enigste wat slegs twee bewegings bevat in plaas van die gewone drie, met uitsondering van die onvoltooide horingconcerto, K. 370b+371.

Alhoewel hierdie concerto eerste onder die horingconcerto's in die Köchel-katalogus verskyn, was dit eintlik laaste voltooi. Vergeleke met die ander drie horingconcerto's is dit korter en heelwat eenvoudiger in terme van omvang en tegniek, waarskynlik ter wille van die horingspeler Joseph Leutgeb se gevorderde ouderdom en moontlik verminderde vermoë ten tyde van die komposisie. Slegs die eerste beweging is volledig in Mozart se handskrif beskikbaar; van die tweede beweging is slegs fragmente in Mozart se handskrif beskikbaar. Volgens Benjamin Perl was Mozart betrokke by die komposisie van die concerto, maar was hy nie die oorspronklike outeur daarvan nie. Volgens Wolfgang Plath is die tweede beweging, K. 514, na Mozart se dood deur sy student Franz Xaver Süssmayr voltooi.

'n Vergelyking tussen Mozart se weergawe en Süssmayr se weergawe dui aan dat Süssmayr weinig van Mozart se materiaal gebruik het: b. 1–40 van Mozart se outograaf stem amper heeltemal ooreen met b. 1–44 van Süssmayr se weergawe, waarna die twee weergawes divergeer met slegs enkele balke (b. 59–62, 84–92, 109–116) in Süssmayr se weergawe wat hoegenaamd met Mozart se materiaal ooreenstem.

Die rondo in die outograafpartituur bevat bisarre teks in Italiaans wat heel waarskynlik aan Leutgeb geaddresseer is:

> *Vir jou, mnr. Donkie—Kom aan—vinnig—spring nou weg—soos 'n goeie genoot—wees braaf—Is jy al klaar?—vir jou—bees—o wat 'n dissonansie—O!—O wee!!—Wel gedaan, arme knaap—o, pyn in die balle!—O God, hoe vinnig!—jy maak my lag—help—skep asem—gaan voort, gaan voort—dis 'n bietjie beter—nog nie klaar nie?—jou aaklige vark!—hoe bekoorlik is jy!—liewe een!—klein donkie!— ha, ha, ha—haal asem!—Maar speel darem een noot, jou peester!—Aha! Bravo, bravo, hoera!—Jy gaan my vir die vierde keer verveel, en goddank dis die laaste—O kry nou end, ek smeek jou!—Verwar dit—en bravura?—Bravo!—o, 'n skaap wat blêr—is jy klaar?—Dankie tog!—Genoeg, genoeg!*
> 
>

Sien ook
--------

* Köchel-katalogus

Bronne
------

* Massin, Jean; Massin, Brigitte (1 September 1990). Fayard (red.). *Mozart*. *Les indispensables de la musique* (in Frans). Parys. p. 879. ISBN 2-213-00309-2.
* Dermoncourt, Bertrand (2005). Robert Laffont (red.). *Tout Mozart: Encyclopédie de A à Z*. *Bouquins* (in Frans). Parys. p. 174. ISBN 2-221-10669-5.
**TuS Schwachhausen**|  |
| **Volledige naam** | Turn- und Sportverein  Schwachhausen von 1883 e.V. |
| **Stigtingsdatum** | 3 April 1883 |
| **Tuisveld** | *Sportanlage Konrad Adenauer-Allee*, Bremen |
| **Kapasiteit** | 1 000 |
| **Kompetisie** | Oberliga Bremen |
|

 **TuS Schwachhausen** is 'n sportklub uit Bremen in die deelstaat Vrye Hansestad Bremen in Duitsland. Behalwe sokker, het die klub ook afdelings vir tafeltennis en prelbal. *Schwachhausen* is 'n stadswyk van Bremen wat tot in 1912 'n onafhanklike dorp was.

Die klub is op 3 April 1883 gestig as *Schwachhauser Turnverein*. Die klub was 'n herstigting van 'n gelyknamige gimnastiekklub wat in 1870 gestig is, maar later doodgeloop het. Die sokkerafdeling het in 1916 tot stand gekom en in 1922 het die afdeling onafhanklik geword en met *Bremer Ballspielverein* saamgesmelt om *BBV Union* te vorm. Teen 1926 het die twee klubs egter weer uitmekaargespat en het die Schwachhauserse sokkerspelers 'n nuwe klub, *Schwachhauser Sportverein*, gestig. Die klub het eers weer in 1945 met die moederklub *Schwachhauser Turnverein* verenig as *TuS Schwachhausen–Horn*. In 1948 het die hele tweede span uit die klub bedank en 'n nuwe klub genaamd *TSV Borgfeld* gestig, waaruit die sokkerklub SC Borgfeld later ontstaan het. 

Die klub se grootste prestasie was om die eerste rondte van die DFB-Pokal in 1974 te haal, waar daar in die eerste rondte met 3-0 teen FC 08 Homburg vasgeval is.

Onlangse ligaposisionering
--------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * 1998-99 (VII) Bezirksliga Bremen 7de
* 1999-00 (VII) Bezirksliga Bremen 7de
* 2000-01 (VII) Bezirksliga Bremen 7de
* 2001-02 (VII) Bezirksliga Bremen 13de
* 2002-03 (VII) Bezirksliga Bremen 10de
* 2003-04 (VII) Bezirksliga Bremen 10de
 | * 2004-05 (VII) Bezirksliga Bremen 9de
* 2005-06 (VII) Bezirksliga Bremen 1ste
* 2006-07 (VI) Landesliga Bremen 3de
* 2007-08 (VI) Landesliga Bremen 1ste
* 2008-09 (V) Oberliga Bremen 14de
* 2009-10 (V) Oberliga Bremen
 |
’n Egiptiese dodemasker uit die 30ste Dinastie.
Die **30ste Dinastie** (ook **Dinastie XXX** geskryf; 380–343 v.C.) was ’n koningshuis van Antieke Egipte. Dit het regeer in die Laat Tydperk.

Die dinastie het begin ná Nectanebo I se afsetting van Nefaaroed II, die seun van Hakor. Nectanebo het teen November 380 v.C. beheer oor die hele Egipte verkry, maar het ’n groot deel van sy bewind gebruik om sy koninkryk teen Persië te verdedig. Sy seun, Teos, het ná sy pa se dood die Persiese gebiede van wat nou Sirië en Israel is, aangeval en het net begin sukses behaal toe hy sy troon verloor deur die toedoen van sy broer, Tjahepimoe. Tjahepimoe het van Teos se ongewildheid gebruik gemaak om sy eie seun, Nectanebo II, tot koning te verklaar en die leër het hulle agter Tjahepimoe geskaar.

Nectanebo II se bewind is ook oorheers deur aanvalle van Persië, wat Egipte beskou het as ’n Persiese provinsie in opstand. Eindelik het Artaxerxes III van Persië Egipte in 343 v.C. weer binnegeval en Nectanebo het na Nubië gevlug.


|  Farao |  Troonnaam |  Bewind |
| --- | --- | --- |
|  |
|
| Cheperkare | Nectanebo I | 380 - 362 v.C |
| Irmaatenre | Teos | 362 - 360 v.C. |
| Senedjemibra Setepeninhur | Nectanebo II | 360 - 343 v.C. |
Jeanne du Plessis.
**Jeanne du Plessis** was die skrywersnaam van **Johanna Aletta Smit** (née Du Plessis, Steynsburg, Kaapkolonie, 30 Augustus 1895 – 17 Desember 1967), wat veral kinderverhale geskryf het.

Du Plessis se vader het geboer op Bulhoek, die geboorteplaas van pres. Paul Kruger, waar die toekomstige skrywer haar kinderjare deurgebring het. Haar skoolopleiding het sy op Steynsburg ontvang. Haar ouers was albei lief vir lees, en vir boeke en tydskrifte is daar altyd in hul huis voorsiening gemaak. Soms het haar vader van sy eie gediggies vir die kinders voorgelees. Baie van hierdie gediggies het destyds in *Ons Klyntji* verskyn.

Voor haar huwelik Du Plessis verplegingswerk in Johannesburg gedoen, en later was sy werksaam in 'n apteek op Smithfield tot sy in die huwelik getree het met A. Smit, ’n skoolhoof op Steynsburg. Ná hul huwelik is hy as hoof van die Hoërskool Hopefield aangestel en het daar gewerk tot 1945. Daarna het die gesin na Stellenbosch verhuis.

Reeds in haar kinderjare het Du Plessis al begin skryf, maar in Engels. Eers later het sy in *Die Boerevrou* geskryf en toe in ander Afrikaanse tydskrifte. Sy het omstreeks 1949 vertel: "(Ek en my man) moes dikwels vir die skoolbiblioteek gaan uitsoek. Dit het my in daardie eerste jare getref hoe min Afrikaanse kinderboeke daar is in vergelyking met die wye keuse wat daar in Engels is. Ek het gewens dat ek iets in verband met hierdie saak kon doen, maar het altyd gedink dat ek tog nooit vir kinders sou kon skrywe nie. 'n Artikel in *Die Huisgenoot* uit die pen van mnr. Jacques Malan het my egter laat besluit om te probeer. Hierdie poging, *Skatterjat en Tedjon*, het mnr. Malan beoordeel en dit laat uitgee."

Mev. Malan, destyds redaktrise van *Die Jongspan*, het Du Plessis daarna gedurig aangespoor om vir haar tydskrif te skryf, en so het *Die apie en ander verhaaltjies* en *Boglandse briefies* ontstaan. *Die Pinkelinkies van Pinkelinkland* is die enigste kinderboek van haar wat nie oorspronklik in *Die Jongspan* verskyn het nie.

Prop. F.J. Liebenberg van die Christen-studentevereniging (CSV) het haar daarna gevra om kinderboekies met 'n godsdienstige strekking te skryf en so het *Die eiketak* en *Nita se tuin* ontstaan. Een van haar liefhebberye was die skryf en opvoer van toneelstukkies vir kinders. Met elke skoolkonsert het sy so 'n toneelstukkie geskryf. Eindelik het sy 'n operette, *Die Boer-vroutjies*, geskryf. Die musiek hiervoor het haar eggenoot gekomponeer. Dit het die eerste prys op die Kaapse Afrikaanse Eisteddfod verower.

Die egpaar het drie kinders gehad, van wie die oudste twee, onder wie Berta Smit, se debuutromans omstreeks 1950 verskyn het.

Bron
----

* (af)  Nienaber, P.J. 1949. *Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers*. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.
’n Rakshasa soos uitgebeeld in Yakshagana, ’n kunsvorm van Karnataka.
’n **Rakshasa** (Sanskrit: राक्षस *rākṣasa*) is ’n mitologiese wese in die Hindoemitologie. Omdat hierdie mitologie ander godsdienste beïnvloed het, is die rakshasas later in Boeddhisme opgeneem. Hulle word ook "mensvreters" (*nri-chakshas* of *kravyads*) genoem. ’n Vroulike rakshasa is ’n **rakshasi**. ’n Rakshasi in menslike vorm is ’n **manushya-rakshasi**. Die terme "asura" en "rakshasa" word soms afwisselend gebruik.

Oorsprong
---------

Daar word geglo rakshasas is geskep uit die asem van Brahma toe hy aan die einde van die Satya Yuga (’n tydperk in Hindoeïsme) geslaap het. Hulle was so bloeddorstig toe hulle gebore is dat hulle Brahma self begin eet het. Brahma het geskree: "*Rakshama!*" (Sanskrit vir "Beskerm my!", vandaar die naam). Vishnu het tot sy hulp gekom en alle rakshasas na die aarde verban.

Hulle word gewoonlik uitgebeeld as lelike, woeste en groot kreature met twee slagtande wat uit hul bokaak steek en skerp, klouagtige vingernaels. Hulle is gemeen, grom soos wildediere en is onversadigbare kannibale wat menslike vlees kan ruik. 

Soms het hulle vlammende rooi oë en hare, en drink hulle bloed uit hul hande of ’n menslike skedel. Hulle kan gewoonlik vlieg en verdwyn, en het *maya* (towerkragte van illusie) wat hulle in staat stel om willekeurig van grootte en vorm te verander.
**DVD-Video** is die opvolger van die CD-Video- en VHS-formaat en het danksy verbeterde digitale beeld- en klankkwaliteit die gewildste medium vir tuisteaterstelsels geword. Die DVD-Video-formaat baseer op die DVD-ROM. Die maksimale speeltyd van 'n DVD-rolprent varieer na gelang van die tipe DVD-ROM waarop dit gestoor word; tweesydige DVD-Video's met twee lae op elke sy het 'n verlengde speeltyd van sowat agt ure.

Gebiedskodes (regional codes)
-----------------------------

Die Amerikaanse rolprentnywerheid behou die reg voor om films in die buiteland op 'n later tyd vry te stel as in Noord-Amerika. By die invoering van die DVD-formaat vir rolprente dring die filmateljees daarop aan dat gebiedskodes op die skywe gestoor word, wat die gebruik van die DVD tot die ooreenstemmende gebied beperk.

Die gebiedskodes van die DVD-Video

| Kode | Gebied |
| --- | --- |
| 1 | VSA, Kanada en VSA-besittings |
| 2 | Europa, Groenland, Suid-Afrika, Japan, Egipte en Midde-Ooste |
| 3 | Suidoos-Asië, Suid-Korea, Hongkong, Indonesië, Filippyne, Republiek van Sjina |
| 4 | Australië, Nieu-Seeland, Mexiko, Sentraal-Amerika, Suid-Amerika |
| 5 | Rusland en GOS-lande, Oos-Europa, Indië, Afrika |
| 6 | Volksrepubliek van Sjina |
| 7 | Gereserveer vir toekomstige gebruik |
| 8 | Internasionale terreine, soos byvoorbeeld op skepe en in vliegtuie |

DVD-tipes, stoorkapasiteit en video-speeltyd
--------------------------------------------

| DVD-tipe | Lae | Stoorkapasiteit | Video-speeltyd |
| --- | --- | --- | --- |
| DVD-5 | een laag | 4,7 GB | 120 minute |
| DVD-9 | dubbellaag | 8,54 GB | 240 minute |
| DVD-10 | een laag | 9,4 GB | 270 minute |
| DVD-14 | een of twee lae | 13,24 GB | 360 minute |
| DVD-18 | twee lae | 17 GB | 480 minute |
|
Die **Kerk van Ierland** (Engels: *Church of Ireland*, Iers: *Eaglais na hÉireann*, Ulster-Skots: *Kirk o Airlann*) is 'n Christelike kerk in Ierland en 'n outonome kerkprovinsie binne die Anglikaanse Gemeenskap. Dit is op 'n gesamentlike grondslag vir die hele eiland georganiseer en is tans die tweede grootste Christelike kerk op die eiland Ierland na die Rooms-Katolieke Kerk.

Soos ander Anglikaanse kerke het die Kerk van Ierland voor-Reformatoriese elemente en praktyke bewaar, soos sy hiërargiese episkopalistiese organisasievorm met biskoppe as plaaslike kerkleiers, terwyl die biskop van Rome of pous se aanspraak op die hoogste gesag in alle kerklike sake verwerp word. In sy teologie en liturgie is baie beginsels van die Protestantse Hervorming verwesenlik - veral diegene wat gedurende die Engelse Reformasie aanvaar is. 

Die Kerk van Ierland beskou homself as beide Katoliek en Gereformeerd. Binne die kerk bestaan daar sowel strominge wat die kerk se Katolieke karakter beklemtoon (hoë kerk of *high church*) asook lede wat hul geloof in die Protestantse of evangelikale tradisie beoefen (lae kerk of *low church*). Om historiese en kulturele redes word die Kerk van Ierland as 'n Protestantse kerk beskou. 

Die Keltiese Kerk, wat met die sendingwerk van Sint Patrick in die 5de eeu in Ierland ontstaan het, word steeds erken as die oorsprong van die moderne Kerk van Ierland. Sy diosesane en parogiale struktuur is reeds eeue gelede gevestig, terwyl die Protestantse Hervorming in die 16de eeu die belangrikheid van die individu se verhouding tot God beklemtoon het en die Kerk laat herbesin het oor sy Bybelse fondament.

Die Kerk van Ierland het altesaam 375 000 lidmate. Dit is die tweede grootste denominasie in die Republiek van Ierland met sowat 126 400 lidmate, en die derde grootste in Noord-Ierland met sowat 249 000 lidmate.
Kerberos buite die ingang van die Koninklike Instituut van Tegnologie in Stockholm.
**Kerberos** of **Cerberus** (Grieks: Κέρβερος) was in die Griekse en Romeinse mitologie ’n veelkoppige hond wat die ingang na die onderwêreld bewaak het om te voorkom dat die dooies ontsnap en die lewendes inkom. Hy word in baie Griekse en Romeinse letterkundige werke en kuns uitgebeeld, hoewel die uitbeeldings grootliks verskil. Die belangrikste verskil is sy getal koppe: die meeste bronne beskryf hom of beeld hom uit met drie koppe, maar daar is ook weergawes met twee, een of meer koppe, selfs tot 50 of 100.

In mites
--------

’n Antieke vaas wat Herakles uitbeeld waar hy Kerberos aan Eurystheus aanbied.
Kerberos is die kind van Echidna, ’n halfvrou en halfslang, en Typhon, ’n groot monster vir wie selfs die Griekse gode bang was. Sy sibbes was die Hidra van Lerna, Orthrus, ’n tweekoppige hond, en die Chimera, ’n driekoppige monster.

Kerneros word algemeen in die Griekse mitologie uitgebeeld as ’n hond met drie koppe: om die verlede, hede en toekoms te sien, of volgens ander bronne geboorte, jeug en ouderdom. Hy was Hades se getroue waghond en het die poorte van die onderwêreld bewaak. Sy koppe het glo net van vars vleis gehou en het dus die siele van afgestorwenes toegelaat om die onderwêreld te betree, maar niemand toegelaat om dit te verlaat nie.

### Die Twaalf Take van Herakles

Om Kerberos te vang was een van die twaalf take van Herakles deur koning Eurystheus nadat Hera hom waansinnig gemaak het. Herakles het Kerberos oorrompel en na Eurystheus gebring. Daarna het Kerberos ontsnap en teruggekeer na die onderwêreld om dit te bewaak.

Sterrekunde
-----------

Kerberos, een van die mane van die dwergplaneet Pluto, is na Kerberos genoem.
Die geboorte van die **Rosenkowitz-sesling** op 11 Januarie 1974 en net 6 jaar na die eerste hartoorplanting het Suid-Afrika se naam in die wêreldgeneeskunde verder verhoog. Hulle was die eerste bekende sesling wat hul kleinkinderjare oorleef het.

Geboorte
--------

Colin Rosenkowitz (39), 'n sakeman, en Susan Scoones (25), 'n Britse immigrant en klereontwerper van beroep, het eers slegs twee kinders gehad. Na vrugbaarheidsbehandeling met die middel Gonadotropien word 'n sesling in die Mowbray-kraaminrigting ses weke te vroeg met behulp van 'n keisersnee in die wêreld gebring. Die suksesvolle geboorte is beskryf as 'n triomf vir die betrokke kinderartse, verpleegpersoneel en die mediese wetenskap in die algemeen. Hierdie geboorte het wêreldwyd opslae gemaak. Die eksklusiewe mediaregte oor die sesling is verkoop, maar het tot 'n twis gelei oor die publikasie van die storie en foto’s vir advertensiedoeleindes.

Kinders
-------

Die kinders is in volgorde van hul geboorte met hul geboortegewig as volg:

* David – 2,0 kg
* Nicolette – 1,2 kg
* Jason – 2,07 kg
* Emma – 1,8 kg
* Grant – 1,8 kg
* Elizabeth – 1,9 kg

Meervoudige geboortes
---------------------

By primate is meervoudige geboortes nie algemeen nie. Hoe groter die werpsel (die aantal "kinders"), hoe seldsamer. By die mens word unieke meervoudige swangerskappe teenswoordig dikwels toegeskryf aan die gebruik van vrugbaarheidsmiddels. Die kans op die geboorte van 'n sesling by die mens word op 1 in 'n 3 miljard swangerskappe gestel.

Vandag
------

Die Rosenkowitz-kinders het by Hoërskool Herzlia in Kaapstad skoolgegaan. In 1993 het die drie meisies op 'n kibboets in Israel lgeerk. Die meeste van die kinders woon tans in die buiteland.

Lees ook
--------

* Lombard-vierling

Ander seslinge
--------------

* Giannini-sesling: gebore in Italië in 1980
* Walton-sesling: gebore in Engeland in 1983
* Dilley-sesling: gebore in die V SA in 1993
* Hanselman-sesling: gebore in die VSA in 2004

Bibliografie
------------

* www.quintland.com
Die **Wondergat** is ‘n kalksteengrot in die Richtersveld.

Hierdie grot is op ‘n afgeleë koppie naby Anniesfontein en ‘n 5km suid van die Oranjerivier. Deur die aanhoudende oplossing van die kalksteen het die dak van die grot metterjare ingestort en ‘n bek van ongeveer 4m in deursnee gevorm.

Ernest Heyes het in 1925 die spelonk ondersoek. Met ‘n windas en ‘n draad is hy in die donkerte vir ‘n 20m laat afsak. Het het slegs vlermuise teengekom. In Augustus 1947 het die polisie ‘n konstabel in die grot laat afdaal om getuienis teen diamantsmokkelaars in te win. Dit was tevergeefs, want die konstabel het ook slegs vlermuise en baie bedompige lug gerapporteer.

Die Nama glo die Wondergat is die blyplek van hul godheid Heitsi-eibib en dat hy daar waghou oor sy kosbaarhede. Daarom het die plaaslike bevolking uit ontsag ver van die grot weggebly. Hulle glo enige mens wat sou probeer om die grot binne te gaan gou sou sterf.

Soortgelyke gate in kalksteenrots is onder andere die Molopo Oog by Lichtenburg en Mafikeng en die Otjikotomeer en die Guinasmeer noordwes van Tsumeb.

Bibliografie
------------

* Clement, J.: SA's Loch Ness Monster. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 33, nr. 1, Januarie 1984
* Green, Lawrence G.: To the River’s End. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd
* Rosenthal, Eric: Ensiklopedie van Suidelike Afrika. Londen: Warne, 1967
Prof. D.W. Krüger.
Prof. **Daniël Wilhelmus Krüger** (Steynsburg, 11 Augustus, 1906 – 1981) was ’n Suid-Afrikaanse geskiedskrywer en direkteur van die Instituut vir Geskiedenisnavorsing aan die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.

Daniël Krüger is in die Noordoos-Kaap, hartland van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, gebore. Ná sy studiejare aan die PU vir CHO het hy eers as argivaris gewerk en daarna van 1936 tot 1966 as dosent, eers as senior lektor en vanaf 1945 as professor en hoof van die departement geskiedenis aan sy alma mater. Daarna het hy ook doseer aan Unisa, die Universiteit van Fort Hare en die Universiteit van die Transkei. Hy het veral bekendgeraak as produktiewe en wetenskaplike navorser en geskiedskrywer. Onder sy talryke publikasies verdien veral dié oor pres. Paul Kruger (ook ’n Gereformeerde lidmaat), sy verwerking en veral aanvulling van *Geskiedenis van Suid-Afrika* en *The making of a nation* vermelding. Hy was ook die tweede redakteur van die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*.

Hy het die einde van "blanke baasskap" reeds in 1953 voorspel, 41 jaar voor die einde van die vorige bedeling toe hy geskryf het: "Die grootste probleem vir die blankes van Suid-Afrika sal binne etlike jare wees hoe om hulle aan te pas in 'n gemeenskap waarin blank en nie-blank gelyke politieke regte geniet, want dit word by die dag duideliker dat so 'n tyd aanstaande is. Dis 'n bittere gedagte vir elke blanke dat sy politieke alleen-seggenskap slegs tydelik is. Op die oomblik besef die meeste blankes nie die tydelike aard van die voogdyskap nie, maar tog is dit 'n historiese noodwendigheid.

Bron
----

* (af)  Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. *Afrikaanse kultuuralmanak*. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.
*SS Nomadic* in 1911
*SS Nomadic* tydens haar restourasie in Maart 2012 in 'n droogdok in Belfast-hawe
**SS *Nomadic*** is 'n stoomskip van die Britse redery *White Star Line* wat op 25 April 1911 in Belfast te water gelaat is. Die skip is oorspronklik as 'n tenderboot vir die *RMS Olympic* en die *RMS Titanic* gebou wat eerste- en tweedeklas-passasiers vanaf die vertrekpunt in Cherbourg se seehawe na die groot oseaanskepe geneem het wat buite die hawe voor anker gelê het. 

Later het die *SS Nomadic* ook befaamde Britse plesierbote soos *Queen Mary* en *Queen Elizabeth* bedien en bekende persoonlikhede soos Elizabeth Taylor, Richard Burton en Charlie Chaplin vervoer.

Na *Nomadic*, die enigste skip van *White Star Line* wat tot vandag toe bewaar gebly het, word dikwels verwys as "Titanic se klein suster". Die skip het tydens die twee wêreldoorloë troepe vervoer en later in Parys as vermaaklikheidsboot gedien.

Ná 'n omvattende restourasie is die *SS Nomadic*, wat sy laaste vaste ankerplek in Belfast se Hamilton-dok gevind het, as museumskip toeganklik vir die publiek. Toegang tot *SS Nomadic* maak deel uit van die *Titanic Belfast*-program.
Die **Northrop P-61 Black Widow** is 'n Amerikaanse vegvliegtuig wat tydens die Tweede Wêreldoorlog diens gedoen het. Dit is die eerste vliegtuig wat uitsluitlik as 'n nagvegter ontwerp is. Die ontwerp is soortgelyk aan die Lockheed P-38 Lightning. Die vliegtuig is ontwerp om aan 'n spesifikasie te voldoen wat in Oktober 1940 uitgereik is. Dit het nuwe RADAR toerusting in die neus gedra wat die bemanning toegelaat het om teikens in die nag te vind en aan te val. Die *XP-61* het sy nooiensvlug in 1942 voltooi en aflewering van die vliegtuig het in laat 1943 begin nadat tegniese probleme met die vliegtuig self en die radar opgelos moes word.

Die *Black Widow* het sy eerste operasionele vlug in Julie 1944 in Europa voltooi en vernietig vier Duitse bomwerpers. Hulle het ook nege V-1 vlieënde bomme vernietig. In die Stille Oseaan-oorlog het die *Black Widow* sy eerste sukses behaal op die nag van 6/7 Julie 1944. Soos die *Black Widow's* beskikbaar geword het, het hulle die *Douglas P-70's* vervang.

Aanvanklik was daar masjiengewere onder die neus en ook in die dorsale afstandbeheerde skiettoring agter die kajuit. As gevolg van probleme is daar weggedoen met die skiettoring by die A-model. Die B-model was egter 20,3 cm langer en die skiettoring is weer benut. Die B-model kon ook vier 726 kg bomme of 1 136 liter weggooibare brandstoftenks dra. Daar was 450 B-modelle gebou. Nadat terugvoering oor die *P-61's* se gevegsvermoeëns verkry is, is die *P-61C* ontwikkel. Dit was aangedryf deur twee turboaangejaagde R-2800-73 motors wat 'n noodvermoë gehad het van 2 800 perdekrag. Die opstygmassa van dié vliegtuig was 18 144 kg en dit het 'n minimum aanloopbaanlengte van 4,8 km vereis.

'n Paar *Black Widow's* het tot in 1950 in die Amerikaanse Lugmag diens gedoen.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Northrop P-61B Black Widow:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Pratt & Whitney R-2800-65 Double Wasp18-silinder dubbelry stermotor |
| Kraglewering per motor | 2 000 perdekrag |
| Vlerkspan | 20,11 m |
| Lengte | 15,11 m |
| Hoogte | 4,47 m |
| Vlerkoppervlakte | 61,53 m2 |
| Normale opstygmassa | 16 420 kg |
| Maksimum snelheid | 589 km/h |
| Operasionele hoogte | 10 060 m |
| Togafstand | 2 172 km |
| Klimvermoë | 637 m per minuut |
| Bewapening | Vier 12,7 mm masjiengewere in boonste skiettoringvier 20 mm kanonne in die onderkantplus 2905 kg bomme |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die **Northrop F-89 Scorpion** is 'n Amerikaanse alleweerstoestand vegvliegtuig wat ook as 'n onderskepper gebruik is en is ontwikkel om die Northrop P-61 Black Widow en North American F-82 Twin Mustang te vervang. Die *Scorpion* het 'n konvensionele ontwerp gehad en was toegerus met 'n *deceleron*, 'n toestel wat soos 'n lugrem werk wat die vlieënier gebruik om 'n vuur posisie agter vyandelike vliegtuie in te neem. Die tweede bemannings lid het agter die vlieënier gesit en die radar beman. Die bynaam vir die vliegtuig was die *Stanley Steamer* na aanleiding van die groot wiele wat gebruik is in die hooflandingtoestel; dit lyk meer soos 'n trein as 'n vliegtuig.

Daar was die meeste gebou van model F-89D, dit het 104 70 mm ongeleide vuurpyle in twee enorme houers op die vlerkpunte gedra. Dit was ook toegerus met APG-40 radar wat 'n teiken reeds op 80km kon identifiseer. Die indrukwekkende Hughes E-6 vuurbeheerstelsel het dan instruksies aan die stuuroutomaat gestuur en kon selfs die vuurpyle vuur sodra hulle in trefafstand kom. 

Daar was 350 van die d-modelle opgegradeer na F-89J modelle; dit het bekend gestaan as *Project Ding Dong*. Na die opgradering kon die vliegtuie die ongeleide AIR-2A Genie lug-tot-lug missiele dra, toegerus met 'n kernplofkop. Op 19 Julie 1957 is Operasie *Plumb Bob* voltooi, 6,100 m bokant die Nevada-woestyn. 'n *Scorpion* het Genie afgevuur na 'n teiken 4,270 m weg, die missiel het die afstand in 4.5 sekondes afgelê. Dit is die eerste en enigste keer dat 'n lug-tot-lug missiel met 'n kernplofkop afgevuur en ontplof is.

Die F-89 is uit aktiewe diens onttrek in 1959 nadat dit die noorde van Amerika vir amper 'n dekade beskerm het. Die *Air National Guard* het sy laaste modelle in Julie 1969 uit diens gestel.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Northrop F-89 Scorpion:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | Allison J-35-A-35 turbostraal met nabrander. |
| Kraglewering per motor | 3 266 perdekrag |
| Vlerkspan | 18,18 m |
| Lengte | 16,41 m |
| Hoogte | 5,36 m |
| Vlerkoppervlakte | 52,21 m2 |
| Normale opstygmassa | 19 160 kg |
| Maksimum snelheid | 1 024 km/h |
| Operasionele hoogte | 14 995 m |
| Togafstand | 4 184 km |
| Klimvermoë | 1 600 m per minuut |
| Bewapening | 104 Mighty Mouse 70 mm ongeleide missiele of 27 vuurpyle en drie Falcon missiele. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Woods-metaal
**Woods-metaal** is 'n unieke eutektiese mengsel van Bismut (50%), Lood (25%), Tin (12.5%), Kadmium (12.5%) met 'n besondere lae smeltpunt (ongeveer 70°C). Dit word dikwels in die klaskamer gebruik om die eienskappe van eutektiese mengsels op dramatiese wyse ten toon te stel deur byvoorbeeld 'n teelepel daaruit te giet en te demonstreer hoe dit in warm kookwater smelt. In die nywerheid word dit ingespan as soldeersel vir lae temperatuurtoepassings om komponente te heg wat sensitief is vir hoë temperature. Dit word ook aangewend as smeltbare koppelstukke in veiligheidstoerusting (soos watersproeiers) wat geaktiveer word as die omgewingstemperatuur tydens 'n brand 70°C bereik en die draad/staaf smelt. Die metaal kan ook gebruik word om werkstukke stewig vas te hou vir masjinering sonder om die dele wat geklamp word te bekadig (tipies gebruik tydens vervaardiging van turbinelemme).

Bronne en verwysings
--------------------

* 'n Werf oor Kadmium, een van die bestanddele van Woods Metaal met inligting oor die legering. Geargiveer 1 Augustus 2005 op Wayback Machine
*Die artikel handel oor die skip, vir inligting oor die gelyknamige stad, sien Bismarck, vir die Duitse politikus, sien Otto von Bismarck.*
Die Bismarck in 1940.
Die Bismarck in Hamburg geanker.
Die **Bismarck** was 'n slagskip van die Duitse Vloot tydens die Tweede Wêreldoorlog. Die skip het beroemd geraak nadat hy die trots van die Britse Vloot, die HMS *Hood*, op 24 Mei 1941 gesink het. Die Bismarck is 'n paar dae later self deur die Britse Vloot in 'n opvolgaksie gekelder.

Tegniese besonderhede
---------------------

Die skip het 'n verplasing van 41 700 ton gehad en was met agt 15-duim, twaalf 5,9 duim en sestien 4,1 duim lugafweerkanonne bewapen. Die skip is deur drie turbine-aangejaagde skroewe aangedryf wat 'n topspoed van 29 knope verseker het. Die skip was ook toegerus met vier Arado Ar 196 drywervliegtuie.

Geskiedenis
-----------

By voltooiing was die skip en sy susterskip die *Tirpitz* groter as wat die internasionale vlootooreenkoms op daardie stadium toegelaat het. Admiraal Günther Lütjens was in bevel van die *Bismarck*. Op 18 Mei 1941 het die *Bismarck*, vergesel deur die groot kruiser *Prinz Eugen*, die hawe te Gdynia verlaat. Op 21 Mei het die twee skepe Bergen, Noorweë, verlaat nadat hulle daar aangedoen het. Hulle vaar om Ysland en deur die Straat van Denemarke. Gedurende 24 Mei het hulle in 'n geveg met HMS *Hood* en HMS *Prince of Wales* betrokke geraak. Die *Bismarck* het die *Hood* met 'n volle salvo gesink en die *Prince of Wales* is ook beskadig. Een van die *Prince of Wales* se 14-duim projektiele het egter een van die *Bismarck* se 1000-ton brandstoftenks getref wat Lütjens gedwing het om skuiling te gaan soek in Brest, Frankryk.

Die verlies van die *Hood* was 'n skok vir Brittanje se aansien. Die *Hood* is as die kragtigste skip deur Brittanje beskou. Brittanje het onmiddellik 'n hasejag-operasie van stapel gestuur; agt skepe is gestuur om die *Bismarck* te vind en te sink. Een van die skepe was die HMS *Rodney*. Op 27 Mei is die *Bismarck* gekelder nadat 'n torpedo van een van die HMS *Ark Royal* se vliegtuie, 'n Fairey Swordfish, sy roer buite aksie gestel het. *Prinz Eugen* het daarin geslaag om te ontsnap. Slegs 118 van die 1962 manskappe van die *Bismarck* is gered: 25 deur die torpedojaer *HMS Maori*, 85 deur die kruiser *HMS Dorsetshire* en 8 deur die Duitse skepe.

Bron
----

* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975. ISBN 0-600-33111-3

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX226460
* BNF: cb119540523 (data)
* CANTIC: a11259954
* GND: 4126906-8
* LCCN: n80073653
* LNB: 000268944
* NKC: kn20040316001
* NLG: 273069
* SNAC: w68m2h82
* VIAF: 170006463
* WorldCat Identities: lccn-n80073653

 |
**Artha** (Sanskrit: अर्थ) is een van die vier doelwitte van ’n mens se lewe in Indiese filosofie. Die woord beteken letterlik "betekenis, sin, doel, essensie", na gelang van die verband.

In Hindoeïsme
-------------

Dit is ook ’n breër begrip in die geskrifte van Hindoeïsme. As ’n begrip het dit verskeie betekenisse, wat almal neerkom op "maniere om te lewe", bedrywighede en bronne wat ’n mens in staat stel om in die toestand te wees waarin hy wil wees.

Artha is van toepassing op ’n individu sowel as ’n regering. In verband met ’n individu sluit dit in geld, ’n loopbaan, inkomste, finansiële sekuriteit en ekonomiese sukses. Die regte navolging van artha word in Hindoeïsme beskou as ’n belangrike doel in die lewe. Op regeringsvlak sluit artha sosiale, wetlike, ekonomiese en wêreldsake in. Behoorlike *arthashastra* word beskou as ’n belangrike en noodsaaklike doelwit van ’n regering.

In Hindoetradisies word artha verbind met drie ander doelwitte van ’n mens se lewe: dharma (etiek/pligte), kama (begeertes/passies) en moksha (bevryding/vryheid van die siklus van dood en hergeboorte/verlossing). Saam word dié vier doelwitte purusharthas genoem.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
The **Artemis Kwartet**, vernoem na Artemis, die Griekse godin van jag en die wildernis, is 'n Duitse strykkwartet. Die kwartet was in 1989 in Lübeck gestig, maar werk tans vanuit Berlyn. Hulle is veral bekend om hul uitvoerings van Beethoven se strykkwartette.

Geskiedenis
-----------

Die kwartet se leermeesters het Walter Levin, die Alban Berg Kwartet, die Juilliard Strykkwartet, en die Emerson-kwartet, ingesluit. Die prys wat die kwartet tydens die Duitse Musiekkompetisie (1995) gewen het, asook eerste prys tydens die ARD Musiekkompetisie (1996) en die *Premio Paolo Borciani* (1997), het die weg gebaan vir die kwartet se internasionale loopbaan. Die opnames wat die groep gemaak het, het reeds verskeie belangrike pryse gewen, wat onlangs die ECHO Klassik-prys in 2006 vir hul opname van die Beethoven Kwartette Op. 95 en 59/1 ingesluit het. Die kwartet het in 2001 die Duitse Kritici-prys gewen, asook die Würth-prys van Jeunesses Musicales Duitsland in 2007. In 2015 was die ECHO Klassik-prys in die kategorie; kamermusiek-opname van die jaar; weer aan die kwartet toegeken.

Die eerste lede van die Artemis-kwartet was professors van kamermusiek wat by die Berlynse Universiteit van die Kunste werksaam was. (Duits:*Universität der Künste Berlin*). Wilken Ranck het om persoonlike - en gesondheidsredes die kwartet in 1994 verlaat, en Volker Jacobsen en Heime Müller het aan die einde van die 2006/07 seisoen die kwartet verlaat. Natalia Prishepenko het in 2012 na agtien jaar uit die kwartet bedank. Nuwe lede van die kwartet was Gregor Sigl (2de Viool), die altviolis Friedemann Weigle (tot sy afsterwe in Julie 2015) en die Lettiese violis Vineta Sareika (1ste viool). Anthea Kreston het vroeg in 2016 as 2de viool oorgeneem, met Gregor Sigl wat na die altviool posisie geskuif het. Die Artemis-kwartet is 'n erelid van die Genootskap van die Beethoven Huis in Bonn.

Diskografie
-----------

Die Artemis Kwartet beskik sedert 2005 oor 'n eksklusiewe kontrak met Virgin Classics/EMI. Die kwartet se diskografie sluit in:

* Beethoven: Strykkwartette Opp. 59 & 95 (2005)
* Ligeti: Strykkwartet Nos 1 & 2 (2005)
* *Verklärte Nacht* (2006)
* Dvořák, Janáček: Strykkwartette (2006)
* Schumann, Brahms: Klavierkwintette met Leif Ove Andsnes (2006)
* Schubert: Strykkwintet in C & Strykkwartet No. 703 met Truls Mørk (2007)
* Beethoven: Strykkwartette Op. 18 No. 4 & Op. 59 No. 2 (2008)
* Beethoven: Strykkwartette Op. 130, Op. 133 & Op. 18 No. 6 (2010)
* Beethoven: Strykkwartette Op. 18 No. 1 & Op. 127 (2010)
* Beethoven: Strykkwartette Op. 18 No. 5, Op. 18 No. 3, Op. 135 (2011)
* Beethoven: Volledige Strykkwartette (2011)
* Schubert: Strykkwartette No. 13-15: Rosamunde, Dood en die Meisie, Strykkwartet No. 15 (2012)

Lede (sedert 1989)
------------------

* Viool: Wilken Ranck (1989–1994), Natalia Prishepenko (1994–2012), Vineta Sareika (sedert 2012)
* Viool: Isabel Trautwein (1989–1991), Heime Müller (1991–2007), Gregor Sigl (2007–2016), Anthea Kreston (2016-2019), Suyoen Kim (sedert 2019)
* Altviool: Volker Jacobsen (1989–2007), Friedemann Weigle (2007–2015), Gregor Sigl (sedert 2016)
* Tjello: Eckart Runge (1989-2019), Harriet Krijgh(sedert 2019)