recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Epilepsie, soos gemeet met EEG.
**Elektroënsefalografie** (**EEG**) is ’n moniteringsmetode om die elektriese aktiwiteit van die brein te meet. Dit is gewoonlik niedeurdringend omdat die elektrodes aan die kant van die skedel geplaas word, hoewel deurdringende metodes ook gebruik kan word, soos in elektrokortikografie, waar elektrodes op die ontblote oppervlak van die brein geplaas word.

Werking
-------

'n Geleidende kontakvloeistof word eers op die kopvel gesmeer, en dan word ongeveer 20 elektrodes wat in ’n soort mus vasgemaak is, op die kopvel geplaas. Die gemete potensiaalverskille is uiters klein (ongeveer 100 µV) in vergelyking met dié van huishoudelike kragstelsels.

EEG meet wisselings in stroomspanning wat ontstaan uit ioonstroming in die neurone van die brein. Klinies verwys EEG na die vaslegging van die brein se spontane elektriese aktiwiteit oor ’n tydperk deur middel van verskeie elektrodes aan die skedel. Diagnostiese toepassings fokus gewoonlik op óf gebeureverwante potensiale óf die spektraalinhoud van EEG. Eersgenoemde ondersoek moontlike wisselings wat met ’n gebeurtenis verband hou, soos die begin van ’n stimulus, en laasgenoemde ontleed die soort senuwisselings (ook "breingolwe" genoem) wat in EEG-seine waargeneem kan word.

EEG word meestal gebruik in die diagnose van epilepsie, wat abnormaliteite in EEG-lesings veroorsaak. Dit word ook gebruik om slaapsteurings, die diepte van narkose, ’n koma en breindood te bepaal. EEG is voorheen ook gebruik vir die diagnose van gewasse, beroertes en ander fokalebreinsteurings, maar dit is meestal vervang deur hoëresolusiebeeldingsmetodes soos magnetieseresonansiebeelding (MRI) en CT-skanderings. Dit bly egter ’n waardevolle metode in navorsing en sekere diagnoses. Dit is onder meer een van die min mobiele tegnieke wat beskikbaar is.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119319602 (data)
* GND: 4014254-1
* LCCN: sh85042138
* NDL: 00568655
* NKC: ph119870

 |
Die **Universiteit van Vilnius** (Litaus *Vilniaus universitetas*, Latyn *Universitas Vilnensis*) is die grootste universiteit in Litaue en – met stigtingsdatum 7 Julie 1578 – een van die oudstes in Oos-Europa.

Die universiteit bestaan uit twaalf akademiese departemente, agt universitêre institute en tien studie- en navorsingssentra. Die universiteitsbiblioteek in Vilnius is die oudste biblioteek in Litaue. Die universiteit se geriewe sluit daarnaas drie akademiese hospitale, 'n sterrewag, die botaniese tuin, 'n rekenaarsentrum en die universiteitskerk Sint Johannes in.

Geskiedenis
-----------

### Stigting en Pools-Litause periode (1578–1795)

Die Universiteit van Vilnius is in 1578 deur die Poolse koning Stefan Batory as *Alma Academia et Universitas Vilnensis Societatis Iesu* (Vilniusse Akademie en Universiteit van die Sosiëteit van Jesus) met twee fakulteite (filosofie en teologie) gestig en sy status in 1579 deur pous Gregorius XIII bevestig. Dit was die tweede universiteit in die Pools-Litause Gemenebes ná dié van Krakau wat reeds in 1364 ontstaan het en het vir 'n lang tyd as 'n oostelike voorpos in die akademiese landskap van Europa gefungeer.

Die totstandkoming van die plaaslike universiteit was – net soos baie ander nuutgestigte tersiêre instellings van die Jesuïete-orde in die laat 16de en vroeë 17de eeu – aan die Rooms-Katolieke Kerk se aktiwiteite in verband met die Teenreformasie te danke. In die geval van Vilnius is hierdie stap as dringend beskou aangesien talle welvarende lede van die Litause adel reeds aanhangers van die Protestantisme was en 'n Protestantse universiteit in Koningsberg in die naburige land van Pruise al in 1544 gestig is en 'n baie Litause studente en geleerdes gelok het. Die Jesuïete het vervolgens bykomende akademies in Riga, Tartu, Polotsk, Njaswisj en Grodno in die lewe geroep.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb121895731 (data)
* GND: 5098579-6
* ISNI: 0000 0001 2243 2806
* LCCN: no95004334
* NKC: ko2003200186
* SUDOC: 027294560
* VIAF: 132258348
* WorldCat Identities: lccn-no95004334

 |
’n Troika, met die middelste perd se halstuig en boog duidelik sigbaar.
’n **Troika** (Russies: тройка; "drietal", "trio") is ’n tradisionele Russiese inspanmetode vir perde vooraan ’n rytuig of slee. Die naam word ook vir die voertuig self gebruik. Dit was ’n gunstelingtema vir skilders, digters en sangers – soos Nikolai Gogol in sy roman *Dooie Siele*.

Beskrywing
----------

’n Troika met wolwe, ’n Palech-sigaretdosie.
’n Troika ry oor die sneeu, deur Franz Roubaud.
Die perde in ’n troika word altyd langs mekaar ingespan, en dit onderskei dit van ander inspanmetodes met drie perde. Die middelste perd dra gewoonlik ’n halstuig, asook ’n boog wat aan die slee se disselbome vas is; die kantperde dra gewoonlik ’n borstuig. Die troika word tradisioneel so gedryf dat die middelste perd draf en die kantperde galop. Daar is vier leisels: twee vir die middelste perd en een elk vir die kantperde.

’n Troika kan 45-50 km/h haal, wat in die 17de tot 19de eeu baie vinnig vir landvoertuie was. Die inspanmetode is in die 17de eeu in Rusland ontwikkel – eers om pos vinnig af te lewer en daarna om mense en ander goedere te vervoer. Moeë perde sou oor lang afstande gereeld geruil word vir ander. 

Die eerste troikaresies is in 1840 in Moskou gehou. In die Russiese Ryk het adellikes dikwels in troikas gery met ’n drywer in ’n uniform. Versierde troikas was gewild vir groot godsdiensfeeste en troues.

Die troika was deel van die stedelike en plattelandse kultuur. Die perde wat vir ’n troika gebruik is, was gewoonlik klein. Die Wjatka-perd was nie hoër as 14,1 handbreedtes (145 cm) nie. Dit het deel van Rusland se kultuur geword. Die woord "troika" word ook in die politiek vir ’n leidende drietal gebruik.
Air Serbia Airbus A320-200
**Air Serbia** (gestileer as ***AirSERBIA***; Serwies: Ер Србија / *Er Srbija*) is 'n internasionale lugredery en die vlagdraer van Serwië. Die maatskappy se hoofkwartier is geleë in Belgrado, Serwië, en sy hoofkern is Belgrado Nikola Tesla-lughawe. Die lugredery was voorheen bekend as Jat Airways totdat dit in 2013 hernoem en hernaam is.

Geskiedenis
-----------

 JAT DC-10 in 1984.
Air Serbia het in 1927 ontstaan toe Aeroput, die eerste Serwiese maatskappy vir siviele lugvervoer gestig is. 1927 was ook die jaar wat die land se hoofstad Belgrado die middelpunt van sy bedrywighede geword het, met die inhuldiging van 'n internasionale lughawe. Aeroput het die vlagdraer van die Koninkryk Joego-Slawië geword en, deur die opening van talle vliegvelde regdeur die land, het verbindings tussen die verskillende streke aansienlik verbeter. 

Benewens die verskaffing van passasiers-, pos- en vragdiens aan sy binnelandse bestemmings, het Aeroput sy eerste gereelde geskeduleerde internasionale roete Belgrado–Zagreb–Graz–Wene in 1929 ingewy. Gedurende die 1930's het dit uitgebrei deur nuwe roetes na ander bestemmings in Oostenryk, Tsjeggo-Slowakye, Hongarye, Roemenië, Bulgarye, Griekeland, Turkye, Albanië en Italië te open. Hierdie nuwe roetes het gehelp om hom as 'n groot streekslugdiens te posisioneer.

### Ontwikkeling sedert die 2000's

JAT Airways Boeing 737-300 in 2010.
Air Serbia se voormalige Airbus A330-200 in 'n spesiale *Serbia Creates*-kleurskema.
In 2003 is die land herdoop na Serwië en Montenegro, en dieselfde jaar is die maatskappy herdoop na Jat Airways. In 2006 het Montenegro onafhanklikheid verklaar en Jat Airways het die vlagdraer van Serwië geword. ’n Verouderende vloot en gebrek aan belegging het veroorsaak dat die maatskappy onwinsgewend geword het. As gevolg hiervan het die Serwiese regering begin soek na 'n strategiese vennoot vir die maatskappy. 

Op 1 Augustus 2013 het Jat Airways en Etihad Airways ’n strategiese vennootskapsooreenkoms aangegaan waarvolgens Etihad vir vyf jaar ’n belang van 49% in Jat Airways en sy bestuursregte sou verkry.  Die Republiek van Serwië het 'n beherende belang van 51% behou.  Jat Airways is toe herdoop na Air Serbia in Oktober 2013, en sy eerste vlug is van Belgrado na Aboe Dhabi onderneem op 26 Oktober 2013.

### Kodedeelooreenkomste

Air Serbia het kodedeelooreenkomste met die volgende lugrederye: 

* Aegean Airlines
* Aeroflot
* Air China
* Air Europa
* Air France
* Air Seychelles
* airBaltic
* Bulgaria Air
* El Al Israel Airlines
* Etihad Airways
* Finnair
* ITA Airways
* KLM
* LOT Polish Airlines
* Luxair
* Sky Express
* TAROM
* Turkish Airlines

 Air Serbia Airbus A319-100
**Trois-Rivières** is 'n nywerheidsentrum in die sogenaamde Cœur-du-Québec ("die Hart van Quebec") van die provinsie Quebec, Kanada, aan die noordoewer van die Sint-Laurensrivier en by die monding van die Saint-Mauricerivier. Die naam "Drie Riviere" gaan terug op die optiese illusie wat die mondingsgebied van die Saint-Mauricerivier gee en word sedert die einde van die sewentiende eeu gebruik. Die inwoners word dikwels "Trifluviens" genoem.

Trois-Rivières is ook die hoofstad van die historiese en moderne administratiewe streek Mauricie. Die huidige stad Trois-Rivières het in 2002 met die samesmelting van die stede Cap-de-la-Madeleine, Sainte-Marthe-du-Cap, Saint-Louis-de-France, Trois-Rivières-Ouest en Pointe-du-Lac met die oorspronklike Trois-Rivières ontstaan. Die metropolitaanse gebied het sowat 151 000 inwoners (2011), die stad self 131 000.

Dit is op een na die oudste stad in die provinsie wat reeds in 1634 gestig is en tot die belangrikste stad tussen Montreal en Quebecstad ontwikkel het. Trois-Rivières beskik oor 'n bekoorlike ou stadskern met talle geboue uit die 18de eeu. Die Manoir Boucher-de-Niverville is in 1729 vir die eerste Seigneur van die stad opgerig en huisves tans naas 'n inligtingskantoor vir toeriste 'n klein versameling Frans-Kanadese meubels uit die 18de eeu.

Die plaaslike Ursulieneklooster (Frans: *Couvent des Ursulines*) in die ou stadskern dateer uit die jaar 1697. Die Musée des Ursulines maak deel uit van die klooster en vertoon 'n versameling van historiese boeke, klere, skulpture en godsdienstige voorwerpe wat 'n goeie indruk van die landelike bevolking se religieusiteit gee. Die kloostertuin is 'n gewilde uitkykplek wat 'n pragtige uitsig oor die Sint-Laurensrivier bied.

Die koerantpapiervervaardiging en die ontginning van waterkrag by die Saint-Mauricerivier vorm die ekonomiese basis van die stad.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Trois-Rivières***. |
**François-René de Chateaubriand**  

**Franse skrywer, politikus,  
 diplomaat en geskiedkundige**  
  


---

**Gebore**   

4 September 1768   

in Saint-Malo, Bretagne,  
 Frankryk

---

**Oorlede**   

4 Julie 1848   

in Parys, Frankryk

---

**Literêre stroming**  

Romantiek  
  


---

**Bekende werke**  

*Atala*  
*Génie du christianisme*  
*René*  
*Mémoires d'Outre-Tombe*

**François-René**, vicomte **de Chateaubriand** ([fʁɑ̃swa ʁəne də ʃatobʁijɑ̃]; \* 4 September 1768, † 4 Julie 1848) was 'n Franse skrywer, politikus, diplomaat en geskiedkundige. Chateaubriand, wat in 'n ou adellike familie uit Bretagne gebore is, word as die grondlegger van die Romantiek in die Franse literatuur en as een van die voorste 19de eeuse skrywers in Frankryk beskou. Baie van sy romans en verhale speel in Noord-Amerika af en beeld die lewe en lotgevalle van Indiane uit, soos byvoorbeeld *René*, 'n werk wat deur Johann Wolfgang von Goethe se *Die Leiden des jungen Werthers* geïnspireer is.

Chateaubriand was 'n oortuigde monargis wat in 'n tyd, toe baie intellektueles hulle van die kerk afgewend het, met sy *Génie du christianisme* ("Die gees van die christendom", 1802) 'n werk geskryf het waarin hy die Rooms-Katolieke geloof verdedig. Vandag word egter sy outobiografiese *Mémoires d'outre tombe* ("Lewensherinneringe van anderkant die graf"), wat tussen 1848 en 1850 postuum gepubliseer is, as sy belangrikste werk beskou.
Die **kandelaber-spinnekopbos**  (*Serruria effusa*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Serruria* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit voorkom in die Olifantsrivierberge en die Sederberg. Die struik is regop met 1.5 m deursnee een word 1.5 m hoog en dra blomme van Augustus tot September.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is tweeslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei op hoogtes van 100-750 m.

Hierdie struik is vir die eerste keer opgeteken deur Schlechter in September 1894 te Alexandershoek in die Olifantsrivierberge. Dit was ook verwar met *Serruria cygnea*. In Engels staan dit as die *Candelabra Spiderhead* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18083307
* GBIF: 3997729
* iNaturalist: 594458
* IPNI: 940339-1
* IUCN: 113237408
* Plant List: tro-50225337
* Tropicos: 50225337

 |
'n **Elektrode** is 'n stuk materiaal wat elektrone gelei en waarlangs 'n elektriese stroom in of uit 'n elektroliet gelei word wat net ioniese geleiding vertoon. (Die teenwoordigheid van 'n elektroliet is nogtans nie essensieel nie, dit kan byvoorbeeld ook 'n vakuum wees).

Die woord *elektrode* is bedink deur die Britse geleerde en teoloog William Whewell op versoek van die Britse wetenskaplike Michael Faraday. Whewell het dit van die Griekse woorde ἤλεκτρον (ḗlektron, "barnsteen") en ὁδός (hodós, "pad") afgelei.

Katode
------

'n Koperkatode reduseer Cu2+
Indien die elektrone die elektroliet **in**gelei word, is dit 'n *katode* van Grieks κατα- (neer-).

Omdat die elektrone negatiewe deeltjies is, is die rigting van die stroom {\displaystyle i} teenoorgestel aan die vloei van die elektrone. Die elektriese stroom loop dus **uit** die katode.

Aan die katode vind die *reduksie* plaas. Dit is gewoonlik reduksie van katione in die elektroliet, maar die katode kan ook elektrone vakuüm inspuit of anione uitsaai.

Daar is talle materiale wat as katodes gebruik word, soos koper, maar dit hang sterk van die aanwending af. In moderne litiumbatterye word byvoorbeeld dikwels litiumkobaltiet LiCoO2 gebruik.

En as katodes in skandeerelektronmikroskopie word dikwels lantaanheksaboried LaB6 gebruik omdat dit 'n lae werkfunskie Ew het.

Anode
-----

'n Anode wat anione oksideer
Niobium wat geanodiseer is (links)
Indien die elektrone **uit**gelei word, is dit 'n *anode* van Grieks ἀνα- (omhoog).

Aan die anode vind die *oksidasie* plaas. Gewoonlik word hier anione geoksideer, maar soms is dit die elektrode self wat aangetas word en dit kan die elektrochemiese sel stukkend maak, byvoorbeeld indien die anode met 'n blokkerende oksiedlagie bedek raak. Hierdie proses word *anodiseer* genoem. Soms word hierdie proses opsetlik uitgevoer om ‘n metaal met ‘n dun oksiedlaagie te bedek. Die lagie kan so dun wees dat dit interferensiekleure veroorsaak.

Potensiaal
----------

Of die elektrode 'n positiewe of 'n negatieve potensiaal het hang af van die vraag of die sel galvanies of elektrolities is. Mens kan dus nie katode of anode met positief of negatief gelykstel nie.

Merk ook op dat elektrodes ook gebruik kan word om 'n wisselstroom aan te lê. In hierdie geval sal die teken van die potensiaal en die kat- en anodes 50 keer per sekonde wissel.

Soorte elektrodes
-----------------

Elektrodes kan verskeie rolle speel

* 'n *Aktiewe elektrode* neem self deel aan die halfreaksie en word daardeur aangetas of gevorm
* 'n *Onaktiewe elektrode* vervoer net elektrone in of uit die elektroliet; dit neem nie aan die halfreaksie deel nie. Onaktiewe elektrodes bly onverander tydens die reaksie
* 'n *Katalitiese elektrode* bly ook onverander, maar hulle werk as 'n katalisator vir 'n bepaalde halfreaksie wat anders nie kan plaasvind nie.
**Tradisionele ekologiese kennis** (**TEK**) beskryf inheemse en ander tradisionele kennis van plaaslike hulpbronne. As 'n studieveld verwys TEK na "'n kumulatiewe liggaam van kennis, geloof en praktyk, wat ontwikkel deur opbou van TEK en oorgedra word deur generasies deur tradisionele liedjies, stories en oortuigings. Dit is gemoeid met die verhouding van lewende wesens (insluitend mense) met hul tradisionele groepe en met hul omgewing." Dit is belangrik om daarop te let dat inheemse kennis nie 'n universele konsep onder verskeie samelewings is nie, maar verwys word na 'n stelsel van kennistradisies of -praktyke wat baie sterk is. afhanklik van "plek". Sulke kennis word gebruik in natuurlike hulpbronbestuur as 'n plaasvervanger vir basislyn omgewingsdata in gevalle waar daar min aangetekende wetenskaplike data is, of kan Westerse wetenskaplike metodes van ekologiese bestuur aanvul.

Die toepassing van TEK in die veld van ekologiese bestuur en wetenskap is steeds omstrede, aangesien metodes om kennis te verkry en in te samel – hoewel dit dikwels vorme van empiriese navorsing en eksperimentering insluit – verskil van dié wat gebruik word om wetenskaplike ekologiese kennis vanuit 'n Westerse perspektief te skep en te bekragtig. Nie-stamregeringsagentskappe, soos die Amerikaanse EPA, het integrasieprogramme met sommige stamregerings gevestig om TEK in omgewingsplanne en die opsporing van klimaatsverandering te inkorporeer.

Daar is 'n debat of inheemse bevolkings 'n intellektuele eiendomsreg oor tradisionele kennis behou en of die gebruik van hierdie kennis vooraf toestemming en lisensie vereis  Dit is veral ingewikkeld omdat TEK die meeste as mondelinge tradisie bewaar word en as sodanig nie objektief bevestigde dokumentasie kan hê nie. As sodanig kan dieselfde metodes wat die kwessie van dokumentasie kan oplos om aan Westerse vereistes te voldoen, die aard van tradisionele kennis in gedrang bring.

Tradisionele kennis word gebruik om hulpbronne in stand te hou wat nodig is vir oorlewing. Terwyl TEK self, en die gemeenskappe wat aan die mondelinge tradisie gekoppel is, bedreig kan word in die konteks van vinnige klimaatsverandering of omgewingsagteruitgang, blyk TEK krities te wees om die impak van daardie veranderinge binne die ekosisteem te verstaan.

TEK kan ook verwys na tradisionele omgewingskennis wat die verskillende komponente en interaksies van die omgewing beklemtoon.
Koördinate: 41°28′58″N 71°18′30″W﻿ / ﻿41.482774°N 71.308243°W﻿ / 41.482774; -71.308243


|  |
| --- |
| **Internasionale Tennisheldesaal** |
|  |
| Die Newport-casino, tuiste van die Internasionale Tennisheldesaal. |
| 

---

 |
| Ander name | International Tennis Hall of Fame |
| Plek | Newport, Rhode Island |
| Land | VSA |
| Openingsjaar | 18801954 (heldesaal en museum) |
| Tipe museum | Sportsaal, heldesaal |
| Webtuiste | tennisfame.com/ |

Die **Internasionale Tennisheldesaal** (Engels: *International Tennis Hall of Fame*) is in Newport, Rhode Island, in die VSA geleë. Dit bring hulde aan spelers van en bydraers tot tennis en sluit ’n museum en tennisbane in.

Geskiedenis
-----------

Die binnehof.
Die heldesaal en museum is geleë in die Newport-casino, wat in in 1879 deur James Gordon Bennett jr. laat bou is as ’n eksklusiewe oord vir ryk somerinwoners van Newport. Dit is ontwerp deur Charles McKim en Stanford White, wat vir die binneversiering verantwoordelik was. In 1881 is die tennisbaan en casinoteater in die oostelike deel van die perseel gebou. 

Die klub het op 1 Julie 1880 sy deure geopen en was gou gewild onder Newport se somerinwoners. Die VSA-tennisvereniging het sy eerste kampioenskapsbyeenkoms in 1881 in die Newport-casino gehou, ’n geleentheid wat tot in 1914 sou voortduur. Teen dié tyd het tennis die hoofattraksie by die oord geword.

Teen die 1950's het die oord egter finansieel gesukkel en die gevaar geloop om gesloop te word om plek te maak vir sakeondernemings. Dit is gekoop en so gered deur Jimmy van Alen, ’n ryk somerinwoner en sportman, en sy vrou, Candy. In 1954 het Van Alen die heldesaal en museum in die casino gevestig. Die VSA-tennisvereniging het die Internasionale Tennisheldesaal amptelik goedgekeur toe die vereniging in 1954 gestig is en in 1986 het die Internasionale Tennisfederasie dit erken. Die eerste mense is in 1955 vereer; teen 2017 was daar 252 vereerdes van 23 lande.

Martina Hingis het in 2015 die eerste wêreldwye ambassadeur van die Internasionale Tennisheldesaal geword.

Beskrywing
----------

Die museum bevat ’n groot versameling artefakte en aandenkings – insluitende video's, foto's, klankopnames, tennistoerusting, trofeë en kuns – oor die geskiedenis van tennis van sy oorsprong tot in die moderne tydperk. Dit word permanent uitgestal in die uitstalruimte van 1 200 m2.

Die heldesaal is die gasheer van verskeie tenniskampioenskapsbyeenkomste, insluitende die Heldesaaltenniskampioenskap. Dit is deel van die APT-toer en die enigste toernooi in Noord-Amerika op ’n grasbaan. Manlike topspelers kom reguit van Wimbledon na Newport en ding om die Van Alen-beker mee.
Monument vir die trom, Spanje.
Die **trom** is 'n lid van die perkussiefamilie van musiekinstrumente en word tegnies onder die membranofone geklassifiseer. Tromme bestaan minstens uit een membraan, wat die tromkop of tromvel heet, wat oor 'n holte gestrek is en deur die speler se hande of met behulp van 'n tromstok geslaan word om 'n klank voort te bring. Ander tegnieke kan ook gebruik word om klank uit tromme voort te bring, soos die "duimrol". Gewoonlik word 'n paar tromme gerangskik om 'n trommestel te vorm.

Tromme is die wêreld se oudste instrumente in die aangetekende geskiedenis en hulle is ook die alomteenwoordigste. Die basiese ontwerp het oor duisende jare virtueel onveranderd gebly. Die meeste tromme word as ongestemde instrumente gesien, maar moderne musici het begin om tromme tot liedjies te stem; Terry Bozzio het bv. 'n trommestel gekonstrueer deur van diatoniese en chromaties gestemde tromme gebruik te maak. Sommige tromme, soos die timpani, is altyd tot 'n sekere toonhoogte gestem.

Sien ook
--------

* Lys van musiekinstrumente
**Internasionale samelewing** is ‘n konsep in Internasionale Verhoudinge wat gebruik word om interaksies tussen en optrede deur state op die wêreldverhoog te verduidelik.

Die term internasionale samelewing stel voor dat verhoudings tussen state gekondisioneer is deur die bestaan van reëls en norme wat die patroon van ‘n samelewing bewerkstellig. Hierdie siening pas die realistiese klem op magspolitiek en internasionale anargie deur die bestaan voorstelling van ‘n samelewing van state eerder as slegs ‘n state stelsel. Dit impliseer dat internasionale verhoudinge deur reëls regeer word en dat hierdie reëls help om internasionale orde te behou. Die hoof instellings wat sosiale integrasie en kulturele samehangendheid bewerkstellig is internasionale wetgewing, diplomasie en internasionale organisasies (Heywood, 2014:9). State vorm ‘n internasionale samelewing wat funksioneer op dieselfde wyse as ‘n samelewing binne ‘n staat. Verder impliseer dit dat state nie slegs in ‘n state stelsel funksioneer nie maar in ‘n breër samelewing van state bestaan waar hulle verantwoordbaar is aan bepaalde norme en reëls.

Hierdie konsep word gebruik om te verwys na die idee dat orde in internasionale politiek deur sosiale verbintenisse tussen state onderhou word. Dit is ‘n manier om verhoudings tussen state te kenmerk (Kaczmarska, 2017). Die idee van ‘n internasionale samelewing word hoofsaaklik aan die ‘‘English School" van internasionale verhoudinge van die 1950’s en 1960’s toegeskryf en dit het ‘n belangrike rol gespeel in die vestiging van hierdie denkskool (Brown, 2001). Volgens hierdie idee het ‘n moderne samelewing van state in Europa ontstaan en teen die 19de eeu het hierdie state hulleself erken as ‘n groep wat deur internasionale wetgewing gebonde is. Deur ‘n proses van uitbreiding het die institusionele struktuur van die internasionale samelewing oor die wêreld versprei (Keene, 2014). Hierdie uitbreiding het plaasgevind deur die uitbreiding van reëls en instellings, veral internasionale wetgewing, wat gesien is as die noodsaaklike element van sosiale interaksie tussen state.

Sien ook
--------

* Internasionale Verhoudinge

Bronnelys
---------

* Brown, C. 2001. World society and the English School. European Journal of International Relations, 7, 423–441.
* Heywood, A. 2014. Global politics. 2de uitgawe. New York: Palgrave.
* Kaczmarska, K. 2017. International Society.  .001.0001/acrefore-9780190846626-e-98#acrefore-9780190846626-e-98-bibItem-0013 [Datum van gebruik: 22 Mei 2019].
* Keene, E. 2014. The standard of ‘civilisation’, the expansion thesis and the 19th-century international social space. Millennium—Journal of International Studies, 42, 651–673.
**Tradisionele Chinese karakters** (tradisionele Chinees: 繁體字, vereenvoudigde Chinees: 繁体字, pinyin: Fántǐzì) is daardie Chinese karakters in enige karakterversameling wat nie die nuut geskape karakters of karaktervervangings wat na 1946 uitgevoer is, bevat nie. Oor die algemeen verwys hierdie beskrywing na die gestandardiseerde karakterversamelings van Taiwan, van Hongkong, en van die Kangsji-woordeboek. Die moderne fatsoene van die tradisionele Chinese karakters het die eerste met die opkoms van die klerklike skrif tydens die Han-dinastie verskyn en is sedert die 5de eeu en deur die Suidelike en Noordelike Dinasties min of meer onveranderd. Die retroniem "tradisionele Chinees" word gebruik om die tradisionele karakters van die Vereenvoudigde Chinese karakters, 'n gestandardiseerde karakterversameling wat deur die regering van die Volksrepubliek China tydens die 1950's op die Chinese Vasteland ingevoer is, te onderskei. Tradisionele Chinese karakters word vandag in Taiwan (Republiek China), Hongkong, Macau, en Kwangtsjou gebruik, alhoewel die aantal gedrukte materiaal in vereenvoudige karakters in Australië, die VSA, en Kanada aan die groei is om in die behoeftes van die al groterwordende Chinese Vastelandse diaspora te voldoen. 'n Groot aantal oorsese Chinese aanlynkoerante laat gebruikers toe om tussen beide karakterversamelings te kies (byvoorbeeld die Chinese weergawe van *The New York Times*). Vereenvoudige Chinese karakters word in die Chinese Vasteland, Singapoer en Maleisië se amptelike publikasies gebruik. Daar heers steeds debat oor die gebruik van tradisionele en vereenvoudige Chinese karakters onder Chinese gemeenskappe.

Sien ook
--------

* Vereenvoudigde Chinese karakters

Voetnotas
---------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tradisionele Chinese karakters.

1. ↑  Sien cn.nytimes.com
'n Beeld van 'n mier vanaf 'n skandering-elektromikroskoop
In die 1930's het Ernst Ruska die eerste elektronmikroskoop gebou deur gebruik te maak van elektromagnetiese lense om die elektronbundel te fokus.

Transmissie-elektronmikroskopie (TEM) is 'n regstreekse manier om makromolekulêre struktuur te bepaal. Dit het in die 1990's naby-atoomresolusie vir proteïenstrukture bereik. Die elektronkanon-, elektronlens- en elektronkamerastelsels word saam met die dun monsters in 'n vakuumkolom geplaas.
Aangesien die elektrone wat vanaf die monster verstrooi word deur die objektieflens herenig word om 'n vergrote beeld te vorm, word die fase-inligting behou. Dus is geen bykomende eksperimente nodige om fase-inligting te verkry, soos in die geval van X-straalkristallografie nie.
Die elektrongolflengte is ongeveer 0,5 nm, maar beperkings op elektronlensgehalte noodsaak die gebruik van klein openings wat die mikroskoopresolusie tot 10 nm beperk. Hierdie resolusie kan verkry word van moderne TEM'e van dun monsters wat sterk verstrooi en sensitief is vir elektronbundelskade. In die 1950's is die membraantopologie van selstrukture soos die mitochondrion eers op beeld vasgelê in dun snitte van vaste, gedehidreerde en ingebedde biologiese weefsel. Die snitte is met swaar metaalsoute gekleur om die proteïen- en lipiedstrukture sigbaar te maak. In die 1960's is van negatiewe verkleuring gebruik gemaak. Dit is 'n eenvoudige en uiters doeltreffende manier om die algehele vorm en simmetrie van makromolekulêre komplekse te beskou.
Aan die begin van die 1960's, en deur die loop van die 1970's en die 1980's, is die belangrikste beeldprosesseringsmetodes vir biologiese strukture, simmetrie-analise en die driedimensionele heropbou van ikosaëdriese virusse en heliese vesels gevestig.
In die 1990's is krio-TEM ontwikkel in 'n belangrike instrument vir strukturele biologie. Naby-atoomresolusie is bereik vir tweedimensionele kristalle van die membraanproteïene bakteriorhodopsin en tubulien. Gesofistikeerde metodes vir die herstel van versteurings is ontwikkel vir beelde van tweedimensionele kristalle en heliese samestellings. Die snelste ontwikkeling was die verhoging in resolusie verkrygbaar met enkeldeeltjies (ongeveer 70 nm vir hepatitis-B-kerndeeltjies), wat alfaheliese sekondêre strukture geskei het. Hierdie vooruitgang is te danke aan verbeterings in die hoëresolusie-kontras van swak verstrooide monsters wat verkry is deur veldemissiekanonmikroskope te gebruik, verbeterings in rekenaarverwerking en veel groter datastelle.

Bronne
------

1. ↑  "Ernst Ruska Nobel Prize autobiography". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Julie 2006. Besoek op 17 Januarie 2008.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119811272 (data)
* GND: 4014327-2
* LCCN: sh85042221
* NDL: 00561446

 |
Die **Worcester diastella** (*Diastella parilis*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Diastella* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Breederiviervallei voor van die Elandskloof- tot die Slanghoekberge. Die struik groei regop, word 70 cm hoog en blom van Julie tot Januarie.

'n Brand vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei op die voorheuwels in sandsteengrond op hoogtes van 250- 500 m.

In Engels staan dit as die *Worcester silkypuff* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* PlantZAfrica
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15575675
* EoL: 5510514
* GBIF: 5636999
* iNaturalist: 583691
* IPNI: 703389-1
* IUCN: 112605808
* NCBI: 379223
* Plant List: kew-2765411
* Tropicos: 26500342

 |
Stalaktiete en stalagmiete in die Kangogrotte

'n Formasie in die Kangogrotte
Die **Kangogrotte** is in die Swartberg geleë, naby Oudtshoorn in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Dit word beskou as een van Suid-Afrika se grootste natuurwonders, selfs wêreldbekend.

Geskiedenis
-----------

Die grotte was bekend aan die San. Hulle het dit as skuilplek gebruik, 'n afleiding wat gemaak kan word weens die groot hoeveelheid tekeninge op die ingangsmure. Die ingang is in 1780 deur 'n veeboer, ene Jacobus van Zijl, ontdek toe hy na verlore vee gesoek het. Later het Van Zijl 'n tou en agt slawe geneem om die grot te ondersoek. Hy is ongeveer 10 m diep in die eerste groot saal (98 m lank, 49 m breed en 15 m hoog) laat sak. Die saal is Van Zijlsaal genoem ter ere van hom

Die grond is in 1828 aan P. van der Westhuizen toegeken, wat die grotte beskerm het. Die veldkornet van die Kangovallei het begin om toegangsgeld te vra en boetes vir oortreders op te lê. Johnny van Wassenaar was die eerste gids toe hy 'n hek in 1891 by die grotte se ingang aangebring het. Die beheer van die grotte is in 1921 na die munisipaliteit van Oudtshoorn oorgedra. Daardie jaar was daar 129 besoekers. Die grotte is in 1938 tot 'n nasionale monument verklaar. Slegs die eerste 760 m is vir die publiek toeganklik.

Verdere ontdekkings
-------------------

Verdere grotte is later ontdek, wat egter nie vir die publiek oopgestel is nie, weens vrese dat dit deur besoekers vertrap en só beskadig sal word. Kango 2, die Wondergrot, 'n verlenging van ongeveer 270 m, is in 1972 ontdek en Kango 3, 'n reeks kamers van 1 600 m, is in 1975 ontdek.

Bron
----

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995 ISBN 1-86842-026-4
**Kangongo** (1 093 m bo seespieël) is 'n nedersetting aan die oostelike oewer van die Okavangorivier in die Kawango-Oosstreek, Namibië, 156 km oos van Rundu langs die Trans-Caprivi-snelweg. Kangongo het 'n bevolking van ongeveer 4 000 inwoners.

Geskiedenis
-----------

Die geskiedenis van Kangongo hang nou saam met die geskiedenis van die Hambukushu-volk, die mees oostelike van die vyf koninkryke van die Kawango-volk. Sedert Namibië se onafhanklikheid in 1990, het Kangongo baie min beleggings ontvang, ondanks oorvloedige landbou-, bosbou- en arbeidsgeleenthede in die omgewing. Kangongo is die hoofdorp en word omring deur verskillende gehuggies soos Shadithiki in die noordooste, Tjwatama en Shandhimbo in die suidooste, Ndarata in die sentrum, Shakashondo in die weste en Sharukuya in die noordweste en Teya in die suide. Die eerste laerskool is deur Rooms-Katolieke sendelinge gestig en die historiese gebou staan steeds waar die skool gehuisves is. Kangongo het ook 'n stasie vir kontrakwerkers wat bestem was om in Suid-Afrikaanse myne te werk. Hierdie werkers is uit verskillende dorpe gewerf, maar moes vanaf Kangongo via Botswana hul reis na Suid-Afrika onderneem.

Ekonomie
--------

In vergelyking met baie ander dorpe in Namibië, is Kangongo steeds onderontwikkeld. Soos baie dorpe in Noord-Namibië, het Kangongo nie infrastruktuur en basiese dienste nie. Die ekonomie van Kangongo word gekenmerk deur bestaansboere, met baie min algemene dienste, naamlik 'n skool, klein kliniek en drie winkels. Die dorp spog met 'n klipbreker as 'n primêre bron van werksgeleenthede in die dorp. Die breker word tans besit deur Gecko Namibia (Edms.) Bpk. Kangongo het ook 'n visboerdery wat deur 'n koöperasie bestuur word en uit lede bestaan wat uit die Kangongo-gemeenskap kom. Die visboerdery het tans herinvestering in terme van infrastruktuur en kapitaal nodig om optimaal te kan funksioneer.
'n 16de-eeuse Koran wat oop is by soera 2, ajat 1-4.
'n **Aja** (Arabies: آية, ʾĀyah of **teken**; meervoud: ajat) is 'n vers in die Koran, een van die stellings van wisselende lengte wat die soeras (hoofstukke) van die Koran uitmaak en deur 'n nommer gemerk word. In die konteks van die Koran beteken die woord "bewys", "teken" of "wonderwerk". Dit kan in Islam na ander dinge as Koranverse verwys, soos godsdienstige verpligtinge (*ayat taklifiyyah*) of kosmiese verskynsels (*ayat takwiniyyah*). In die Koran word dit op verskeie plekke genoem, soos:

> تِلْكَ آيَاتُ ٱللَّٰهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّۖ فَبِأَيِّ حَدِيثٍۭ بَعْدَ ٱللَّٰهِ وَآيَاتِهِۦ يُؤْمِنُونَ  
> 
> "Dit is die tekens van Allah wat Ons in waarheid aan u voordra. In watter aankondiging buiten Allah en Sy tekens sal hulle dan glo?" 
> 
> 
> —Koran 45:6

Die soeras het nie almal ewe veel ajat nie – die kortste een, *Al-Kawthar* ("Oorvloed"), het net drie, terwyl die langste een, *Al-Ba'karah* ("Die Koei"), 286 het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4466716-4
* LCCN: nr91004738
* TDVİA: ayet
* VIAF: 34309541
* WorldCat Identities (via VIAF): 34309541

 |
Die Tradouwpas in die Langeberg.
Die **Tradouwpas** is 'n bergpas in die Wes-Kaap op die R324-streekroete deur die Langeberge. Die pas verbind Swellendam op die N2 via Suurbraak met Barrydale op die R62 in die Klein Karoo. Die pas is 12km lank, bereik 'n hoogte van 351m bo seevlak en 'n maksimumhelling van 1:10.

Geskiedenis
-----------

Die pas is gebou deur Thomas Bain. Die projek het in 1869 begin en die pas is oopgestel vir verkeer op 27 Oktober 1873 deur sir Henry Barkly. Die pas is *Southeyspas* genoem om 'n vorige Swellendamse landdros te vereer, maar die naam was nie gewild nie. Aan die noordelike kant van die pas het die pad in 1875, 1902 en 1906 weggespoel. Daarna is die betrokke stukkie pad 18m hoër herbou. In 1979 is 13km van die pas herbou volgens moderne standaarde. Die naam Tradouw is afgelei van 'n Khoi-woord met die betekenis van "vroue se pad".

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Bronne
------

* Erasmus, B.P.J.: Op Pad in Suid-Afrika. Jeppestown: Ball, 2010. ISBN 978-1-86842-149-7
* Ross, Graham: The romance of Cape mountain passes. Kaapstad: Sunbird, 2011. ISBN 978-1-920289-51-5
* *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, deel 10. Kaapstad: Nasou, 1974. ISBN 0-625-00326-8
* Whitehead, Marion: Passes and poorts
Tolhekke in Pennsilvanië wat transponders gebruik om e-tol te vorder.
'n Transponder wat in 'n motor se venster gemonteer is.
**Elektroniese tolvordering** (kortweg *e-tol*) het ten doel om die vertraging op tolpaaie uit te skakel deur tolgeld elektronies in te vorder. E-tol bepaal of die motors wat verby ry ingeskryf is by die program, handhaaf waarskuwings vir diegene wat nie is nie, en debiteer die rekening van geregistreerde motoreienaars elektronies sonder dat hulle hoef stil te hou op die tolroete.

In 1959 was die Nobelpryswenner vir Ekonomie, William Vickrey, die eerste om 'n elektroniese tolstelsel vir die Washington Metropolitaanse Area voor te stel. Elke motor sou toegerus wees met 'n transponder. "Die transponder se persoonlike sein sal opgetel word as die motor deur 'n kruising beweeg, en dan oorgedra word na 'n sentrale rekenaar wat die tolfooi sal bereken volgens die plek van die kruising en die tyd van die dag, en dit byvoeg by die motor se rekening". Elektroniese tolvordering sal 'n moontlikheid bied aan die privaatsektor om die konstruksie en bedryf van stedelike snelweë te fasiliteer. Dit sou ook verkeersopeenhopings verlig, deur die praktiese implementering van padgebruiksfooie, in 'n beperkte aantal stedelike gebiede waar motorverkeer die swaarste is. In die 1960's en 1970's is vryvloeitol getoets met vaste transponders aan die onderkant van voertuie, en lesers wat onder die oppervlak van die snelweg geplaas is.
Voorbeeld van 'n natrium elektronskil model
'n **Elektronskil**, ook bekend as 'n **hoofenergievlak**, is 'n groep atoomorbitale met dieselfde waarde as die hoofkwantumgetal *n*. Elektronskille bestaan uit een of meer **subskille** of **subvlakke**, wat twee of meer orbitale het met dieselfde hoekmomentum kwantumgetal van *1*. Elektronskille maak saam die elektronkonfigurasie van 'n atoom uit.

Hoeveelheid elektrone in elke skil
----------------------------------

Daar kan getoon word dat die aantal elektrone wat in 'n skil gevind kan word gelyk is aan {\displaystyle 2n^{2}}.

| Skilnaam | Subskilnaam | Subskilmakselektrone | Skilmakselektrone |
| --- | --- | --- | --- |
| K | 1s | 2 | **2** |
| L | 2s | 2 | 2 + 6 = **8** |
| 2p | 6 |
| M | 3s | 2 | 2 + 6 + 10= **18** |
| 3p | 6 |
| 3d | 10 |
| N | 4s | 2 | 2 + 6 + 10 + 14= **32** |
| 4p | 6 |
| 4d | 10 |
| 4f | 14 |
| O | 5s | 2 | 2 + 6 + 10 + 14 + 18 = **50** |
| 5p | 6 |
| 5d | 10 |
| 5f | 14 |
| 5g | 18 |

Bv, kalsium (Ca) het 20 protone en 20 elektrone. Dus sal kalsium 2 elektrone in skil K, hê, 8 in skil L en 10 in skil M.

Geskiedenis
-----------

Die bestaan van elektronskille is deur Charles Barkla en Henry Moseley vir die eerste keer waargeneem deur X-straal absorpsie studies. Barkla het hulle aangedui met die letters *K*, *L*, *M* ens. Daar is later gevind dat hierdie letters ooreenstem met die *n*-getalle 1,2, 3 ensovoorts. Hulle word gebruik in spektroskopiese Siegbahn-notasie.

Die naam vir elektronskille vind sy oorsprong uit die Bohr-model, waar daar geglo is dat groepe elektrone op sekere afstande vanaf die kern wentel en sodoende "skille" vorm.

Valensie
--------

Die *valensie-skil* is die buitenste energievlak van 'n atoom in sy onverbonde toestand, wat die elektrone bevat wat die grootste invloed uitoefen op die aard van die reaksies waar die atoom by betrokke kan wees en die chemiese verbindings wat dit met ander atome kan vorm. Die elektrone in die valensievlak word na verwys as valenselektrone. Die fisiese chemikus, Gilbert Lewis was verantwoordelik vir baie van die vroeëre ontwikkelingswerk oor die teorie rondom valenselektrone se deelname aan chemiese verbindings. Linus Pauling het later die teorie veralgemeen en uitgebrei deur sy insigte in kwantummeganika toe te pas.
Die **naaldblaarsuikerbos** (*Protea subulifolia*) is 'n blomdraende struik wat tot die bekende Proteagenus behoort. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom vanaf die Stettynskloof tot Riviersonderendberge, Langeberg, Botrivier tot by die Elim-vlakte voor waar dit deel van die fynbos-bioom is. Die plant word 50 cm in deursnee en 70 cm hoog en blom van Julie tot September.

'n Brand vernietig die plant maar die sade oorleef. Die saad word in 'n doppie geberg en daarna deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en bestuiwing vind deur die werking van rotte en muise plaas. Die plant groei in sanderige tot swaar kleigrond op hoogtes van 60 – 1 300 m. Die blare is baie veranderlik, naaldagtig tot gegroef-rond. Omhullende skutblare is sag papieragtig, bruin of pienk.

In Engels staan dit as die *Awl-leaf sugarbush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15585469
* GBIF: 5636550
* GRIN: 454945
* iNaturalist: 592541
* IPNI: 706175-1
* IUCN: 113221293
* NCBI: 273579
* Plant List: tro-26500542
* Tropicos: 26500542

 |
Die **Na-Dené-tale** ([ˌnɑːdɪˈneɪ]; ook **Nadene**, **Na-Dené**, **Athabaskies-Eyak-Tlingit**, **Tlina-Dene**) is 'n taalfamilie van inheemse tale van die Amerikas wat ten minste die Athabaskiese, Eyak- en Tlingit-tale insluit. 'n Ou insluiting van Haida word nou as twyfelagtig beskou.

Verspreiding van die voorgestelde Dené-Jenisei-taalfamilie
In Februarie 2008 is 'n gepubliseerde voorstel, waarin die Na-Dené-tale (sonder Haida) met die Jenisei-tale van die sentrale Siberië in 'n Dené-Jenisei-taalfamilie, deur 'n aantal taalkundiges goed ontvang. In 'n 2014-artikel word voorgestel dat die Na-Dené-tale van Noord-Amerika en die Jenisei-tale van Siberië 'n gemeensame oorsprong in 'n taal wat op die Beringlandbrug tussen die twee vastelande gepraat is, gehad het.

Die Na-Dené-tale is geografies veral in twee dele verdeel: die noordelike verspreiding streek oor die noordwestelike Kanada en die aangrensende Amerikaanse deelstaat Alaska, en die suidelike verspreiding in die suidwestelike Verenigde State net noord van Meksiko. Daarbenewens bestaan langs die weskus nog enkele klein taaleilandjies.

Navajo is verreweg die belangrikste Na-Dené-taal en word deur 167 000 Navajo-Indiane in die vier Amerikaanse deelstate Arizona, Colorado, Nieu-Meksiko en Utah gebesig. Dit is die belangrikste inheemse taal van die Amerikas noord van Meksiko.

Etimologie
----------

Edward Sapir het die term *Na-Dene* oorspronklik ontwerp om na 'n gemeensame taalfamilie vir Athabaskies, Tlingit en Haida (die bestaan van die Eyak-taal was destyds nog nie aan hom bekend nie) te verwys. In sy "The Na-Dene languages: A preliminary report" beskryf hy hoe hy by dié term uitgekom het (Sapir 1915, bl. 558):

> The name that I have chosen for the stock, *Na-dene*, may be justified by reference to no. 51 of the comparative vocabulary. *Dene*, in various dialectic forms, is a wide-spread Athabaskan term for "person, people"; the element *\*-ne* (*\*-n*, *\*-η*) which forms part of it is an old stem for "person, people" which, as suffix or prefix, is frequently used in Athabaskan in that sense. It is cognate with H. [= Haida] *na* "to dwell; house" and Tl. [= Tlingit] *na* "people". The compound term *Na-dene* thus designates by means of native stems the speakers of the three languages concerned, besides continuing the use of the old term *Dene* for the Athabaskan branch of the stock.
>
**Surveyor 4** was die vierde onbemande, ruimtetuig in die Amerikaanse Surveyor-program wat gestuur is om die oppervlakte van die Maan te verken. Die ruimtetuig het na 'n andersins foutlose sending neergestort; telemetrie kontak is 2,5 minute voor landing verloor. Die beplande landingsgebied was Sinus Medii (Sentraalbaai) op 0,4° noorderbreedte en 1,33° westerlengte.

Surveyor 6 het 'n paar maande later, in November 1967, suksesvol naby die ongeluksplek van Surveyor 4 geland.

Toerusting
----------

Hierdie ruimtetuig was die vierde in 'n reeks wat ontwerp is om 'n sagte landing op die Maan te doen en om foto's van die maanoppervlak terug te stuur vir die bepaling van eienskappe van die maanoppervlakte vir Apollo-maanlandingsmissies. Toerusting aan boord het 'n televisiekamera en hulpspieëls, 'n grondmeganika-oppervlakmonsternemer, spanningsmeters op die ruimtetuig se landingsbene en talle ingenieurssensors ingesluit. Soos Surveyor 3, was Surveyor 4 ook toegerus met 'n oppervlakklou (met 'n magneet in die klou) om ysterhoudende elemente in die maanoppervlak op te spoor en te meet.

Na 'n foutlose vlug na die maan het radioseine van die ruimtetuig tydens die terminale daal fase op 17 Julie 1967 om 02:03 UT opgehou, ongeveer 2,5 minute voor landing. Kontak met die ruimtetuig is nooit herstel nie, en die sending was dus onsuksesvol. Die vastebrandstof-truvuurpyl het moontlik naby die einde van sy geskeduleerde ontbranding ontplof.

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

| * l
* b
* w
Surveyor-program |
| --- |
| 
* Surveyor 1
* Surveyor 2
* Surveyor 3
* Surveyor 4
* Surveyor 5
* Surveyor 6
* Surveyor 7

 |
Die **Fiat CR.32** was 'n Italiaanse dubbeldekker vliegtuig was diens gedoen het in die Spaanse Burgeroorlog en die Tweede Wêreldoorlog. Die vliegtuig het sy nooiensvlug voltooi op 28 April 1933. Hy was 'n leier in sy klas toe dit bekend gestel is, en is volledig uit metaal vervaardig. Die vliegtuig was baie rats en beweegbaar en het homself tydens die Spaanse Burgeroorlog bewys deur die *Polikarpof I-15* en *I-16* monovlerkvliegtuie te oorskadu. Die vliegtuie is deur die Spaanse Nasionaliste gebruik. Spanje het van die vliegtuie onder lisensie vervaardig en dit die *Hispano Chirri* genoem. 

*Fiat CR.32* is ook uitgevoer na China, Hongarye en sommige Suid-Amerikaanse lande. Teen laat 1904 was dit nog steeds in gebruik by Italië se *Regia Aeronautica*. Hulle was egter toe reeds verouderd, maar nog steeds gebruik teen Britse soldate in Libië. Van die Spaansvervaardigde vliegtuie is tot in 1953 vir opleiding gebruik.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Fiat CR.32:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Fiat A.30 V-12 inlyn, waterverkoel |
| Kraglewering per motor | 600 perdekrag |
| Vlerkspan | 9,5 m |
| Lengte | 7,45 m |
| Hoogte | 2,63 m |
| Vlerkoppervlakte | 22,1 m2 |
| Maks. opstygmassa | 1 850 kg |
| Maks. snelheid | 375 km/h |
| Operasionele hoogte | 8 800 m |
| Togafstand | 680 km |
| Klimvermoë | 907 m per minuut |
| Bewapening | Twee 7,7 mm masjiengewere |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9