recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n **Kat** is 'n verhoging waarop kanonne binne-in 'n fort geplaas kon word.

Hoëre vesting
-------------

So 'n verhoging is 'n mensgemaakte heuwel of selfs 'n groot wal hoër as die vestingmure. Omdat die kanonne dan hoër geleë was as die kanonne op die omringende buitemure het hulle óór daardie kanonne heen geskiet. So is dikwels groter vuurkrag en 'n groter reikwydte verkry. Maar die nadeel was dat die kanonne op die kat 'n maklike skyf vir die aanvallers was.

Kasteel die Goeie Hoop
----------------------

Weens die Kasteel se lae ligging was dit kwesbaar vir geweervuur vanaf die berghange. In 1685 het kommissaris Hendrik Adriaan van Reede tot Drakestein aan Simon van der Stel opdrag gegee dat 'n kat oor die binneplaas van die Kasteel gebou word vanaf die bastion Katzenellenbogen dwarsoor na die middelpunt tussen die bastions Leerdam en Oranje. Dit het die binneplein in twee verdedigbare dele verdeel en 'n tweede lyn van verdediging geskep sou die die vyand die hoofingang stormloop. So is ekstra beveiliging vir die bastion Nassau verkry. Drie poorte in die kat het toegang van die een na die ander binneplein gegee. Dit is in 1695 voltooi. Tydens die VOC-bewind is verskeie geboue weerskante van die kat opgerig, soos byvoorbeeld die goewerneurswoning, huise vir senior amptenare, kantore en lokale vir die Politieke Raad, die howe en 'n raadsaal. Pinksterdag 22 Mei 1695 is die eerste erediens in een van die sale gehou. Later was dit ook die ontvangs- en danssaal van lady Anne Barnard. Tydens die hele VOC-tydperk en die eerste dekade van die Britse bewind was die kat die sentrum van die gesag en die sosiale lewe aan die Kaap.

De Kat
------

Goewerneur Cornelis Jacob van de Graaff het ingrypende verbeterings aan die Kasteel laat aanbring. Voor die ingang van die goewerneur se huis, die sale en kantore het hy 'n dekoratiewe balkon met 'n dak en 'n stel trappe van blou klip in die Rococo-styl laat bou. Hierdie oordekte stoep het mettertyd die naam van De Kat gekry. Daar word aanvaar dat Anton Anreith en Louis Thibault verantwoordelik was vir die ontwerp en bou van De Kat. Die vier houtpilare en twee halfpilare teen die muur, die beeldhouwerk, die Nederlandse leeu op 'n skild, die groot kiaatdeur, die houtsneewerk en geelkoperknoppe getuig van hul werk. Hooggeplaaste besoekers op skepe wat die Kaapse hawe aangedoen het en wat die goewerneur kom groet het, is deur die hoë amptenare seremonieel op De Kat ontvang.

Bibliografie
------------

* De Wet, Con; Hattingh, Leon en Visagie, Jan (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652-1795. Pretoria: Protea Boekhuis, 2016. ISBN 978-1-4853-0019-9
* Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 7, nr. 3, Januarie 1958
* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7
Die **Kassiete** was ’n volk van die antieke Nabye Ooste wat van omstreeks 1595 v.C. tot die 12de eeu v.C. oor Babilonië geheers het ná die val van die Ou Babiloniese Ryk. ’n Ander naam vir hulle was waarskynlik **Galzu**.

Hulle het beheer oor Babilon oorgeneem nadat die Hetiete die stad in 1595 v.C. (of 1531 v.C.) verwoes het en ’n dinastie gevestig, eers in Babilon en daarna in Dur-Kurigalzu.

Die Kassiete was lede van ’n klein militêre aristokrasie, maar was doeltreffende heersers en plaaslik nie ongewild nie, en hul bewind van sowat 500 jaar het ’n noodsaaklike fondament gelê vir die ontwikkeling van die daaropvolgende Babiloniese kultuur. Die strydwa en perd, wat die Kassiete aanbid het, is in dié tyd vir die eerste keer in Babilonië gebruik.

Die Kassiete se taal is nog nie geklassifiseer nie. Wat bekend is, is dat dit nie verwant was aan óf die Indo-Europese óf die Semitiese óf ander Afro-Asiatiese tale nie en dit was moontlik ’n geïsoleerde taal. Sommige geleerdes stel egter ’n verband voor met die Horities-Urarteïese tale van Klein-Asië. Die aankoms van die Kassiete word egter verbind met die destydse migrasie van Indo-Europese volke. Verskeie Kassitiese leiers en gode het Indo-Europese name gehad, en dit is moontlik dat hulle oorheers is deur ’n Indo-Europese elite soos die Mitanni, wat oor die Horities-Urarteïessprekende Horiete van Klein-Asië regeer het.

Geskiedenis
-----------

Die eerste dinastie van Babilon het kort ná Hammoerabi al begin verval as gevolg van onder meer ’n inval van die Hetiete uit Anatolië. Die Kassiete (of Kossaeërs) uit Persië het die wanorde benut om gereelde strooptogte uit te voer. 

Hulle is in vroeëre bronne al as vyande van Mesopotamië genoem, maar nou het hulle daarin geslaag om die mag oor te neem. Die magsoorname van die Kassiete is weer eens deur ’n assimilasieproses gevolg. Die Kassiete het die taal en kultuur van die onderworpe volke oorgeneem, met die gevolg dat daar geen breuk in die tradisie was nie. 

’n Belangrike deel van die literêre en wetenskaplike tekste uit die Oud-Babiloniese Tyd het onder die Kassiete selfs wettige gesag verkry. Oorspronklike tekste uit hierdie tydperk is skaars en niksseggend. Dit is opvallend dat hoë amptenare van belasting vrygestel is. Dit kan afgelei word uit die sogenaamde kudurru's (fraai uitgevoerde klippe waarmee die landerye afgebaken is). Kopieë van die klippe is as bewysstukke in die tempel bewaar. 

Die Kassiete het vanuit hul hoofstad (vermoedelik Dur Kurigalzu) net soos die Assiriërs diplomatieke betrekkinge met die Hetiete en die Egiptenare gehandhaaf.

Bronne
------

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409591, volume 18 146
**Gelede woorde**, oftewel **komplekse**, kom voor in die veld van morfologie waar hulle die teenoorgestelde van simplekse (ongelede woorde) is. Waar 'n simpleks beskryf kan word as 'n woord wat nie morfologies ontleedbaar is nie  soos *die*, *daar*, *nou* en *gister*, is 'n kompleks daarenteen 'n morfologies ontleedbare woord, soos *kêrel+tjie* en *ridder+lik*.

Die belangrikste ongelede woorde word in die selfstandigenaamwoord-, adjektief- en werkwoordklas aangetref. Van Huyssteen noem dat die onderskeid tussen simplekse en komplekse nie verwar moet word met die onderskeid tussen meerlettergreppige woorde (dit is woorde wat uit meer as een lettergreep bestaan, soos tafel bestaan uit "ta" en "fel") en enkellettergreppige woorde (dit is woorde wat uit slegs een lettergreep bestaan, soos blad en poot) nie.

Bronnelys
---------

* Senekal, H.E.J. Ponelis, F.A. De Klerk, W.J. 1972. Die patroon van Afrikaans. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel.
* Van Huyssteen, G.B. 2014. Morfologie. (In Carstens, W.A.M. & Bosman, N. red. Kontemporêre Afrikaanse Taalkunde. Pretoria: Van Schaik. p. 174-175).
**Kasteel van Chambord**  

**Unesco-wêrelderfenis**   
  

Chambord  
Vlag van Frankryk Frankryk  


---

**Hoofboufase**  

1519-1541  


---

**Tipe**  

Jag- en pronkkasteel in die   
Franse Renaissance-boustyl

---

**Vertrekke**  

400

---

**Opgerig vir**  

Frans I van Frankryk

---

**Webtuiste**  

*www.chambord.org*

Die koninklike **Kasteel van Chambord** in Chambord in die Franse département Loir-et-Cher is die grootste van alle kastele in die Loirevallei met 400 vertrekke. Die kasteel, wat as die ideale voorbeeld van 'n 16de eeuse Franse Renaissance-kasteel beskou word, is vanaf 1519 as jag- en pronkkasteel vir koning Frans I opgerig. Boubedrywighede het voortgeduur tot in die 1540's, maar dit is nooit voltooi nie. 

Die kasteel se boustyl is 'n unieke mengsel van tradisionele middeleeuse boukuns en klassieke Renaissance-argitektuur. Die oorspronklike ontwerp word aan Domenico da Cortona toegeskryf. Ander bronne beweer dat die Franse Renaissance-argitek Philibert Delorme by die projek betrokke was of dat Leonardo da Vinci dit ontwerp het.

Die hoofboufase is in 1541 voltooi, maar boubedrywighede het tot 1547 voortgeduur, en die ontwerp is verskeie kere verander. Toe die kasteel voltooiing genader het, het Frans I sy aartsvyand, keiser Karel V, uitgenooi om hom met dié simbool van rykdom en mag te beïndruk. Oorspronklik was Frans I ook van voorneme om die Loire na sy kasteel te herlei, maar dié plan is gestaak. 'n Kleiner systroom is wél herlei.

Die dubbelhelikstrap
'n Argitektoniese eienaardigheid, waarvan die konsep aan Leonardo da Vinci toegeskryf word, staan sentraal in die kasteel - 'n dubbele stel helikstrappe wat só ontwerp is dat een persoon op kan stap en 'n ander af, sonder dat hulle mekaar ooit raakloop. Die trap lei na 'n indrukwekkende dakterras wat Cathérine de Medici graag vir haar astrologiese waarnemings gebruik het. 

Die trap is as 'n simbool vir Frankryk se politieke status as groot moondheid beskryf en as 'n monument vir die absolute monargie, maar dit is ook as ideale trap vir liefdesgeheime beskou. 'n Liefdesverhouding het moontlik ook die aanleiding vir die bou van die kasteel gegee. Frans I het slegs tydens sy uitspattige jagekspedisies saam met sy hofstaat in Chambord gewoon. Maar die nabygeleë woning van die aantreklike hertogin van Thoury was moontlik ook 'n rede om enkele dae in die kasteel te bly.

In 1792 is van die meubels verkoop en houtversierings verwyder. Die kasteel het 'n tyd lank leeg gestaan, alhoewel daar in die 19de eeu restourasiewerk verrig is. Die laaste privaat eienaar was Paul-Louis Courier, hertog van Bordeaux en graaf van Chambord wat die kasteel in 1921 gekoop het. Dit is sedert 1930 in staatsbesit en staan oop vir die publiek.
Die Kasteel van Mey.
Die **Kasteel van Mey** (Engels: *Castle of Mey*; voorheen **Barrogill-kasteel**, *Barrogill Castle*) is in Caithness aan die noordkus van Skotland geleë, sowat 10 km wes van die dorpie John o' Groats. As dit mooiweer is, is daar ’n pragtige uitsig op die Orkney-eilande.

Geskiedenis
-----------

Die grond van Mey behoort aan die biskoppe van Caithness. Die kasteel is tussen 1566 en 1572 deur George Sinclair, die 4de Graaf van Caithness, laat bou, moontlik op die plek van ’n vroeëre fort. Dit is geërf deur die graaf se jongste seun, William, stigter van die Sinclairs van Mey, hoewel dit later die woning van die grawe geword het.

Die kasteel se naam is na Barrogill verander en dit is verskeie kere in die 17de en 18de eeu vergroot, en weer in 1821. In 1928 is dit deur ’n kaptein gekoop wat die kasteel tydens die Tweede Wêreldoorlog as ’n rusplek vir soldate gebruik het. In 1950 is die grond verkoop.

### Koninklike woning

Die kasteel was in ’n verwaarloosde toestand toe Elizabeth, die koninginmoeder en weduwee van George VI, in 1952 die kasteel en grond koop. Die koninginmoeder het die kasteel laat restoureer om as ’n vakansiehuis te gebruik en dit weer sy ou naam gegee. Sy het dit gereeld in Augustus en Oktober besoek, van 1955 tot met haar dood in Maart 2002.

In Julie 1996 het sy die eiendom oorgedra aan ’n trust, wat die kasteel ná haar dood gereeld vir die publiek oopstel. Dit is einde Julie, begin Augustus tien dae lank gesluit wanneer Charles III en sy vrou, Camilla, daar bly.
Die **kasteelkloofsuikerbos** (*Protea mucronifolia*) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Protea genus behoort. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom van Hermon tot by Saron en deel van die fynbos-bioom is. Dit is die enigste populasie. Die struik groei regop en word 1 m hoog en blom van Oktober tot Januarie met die hoogtepunt van November tot Desember.

'n Brand vernietig die plant maar die sade oorleef. Die saad word geberg in 'n doppie, word slegs na brand vrygelaat en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte, vermoedelik perdebye. Die plant groei op gruisagtige Klipheuwelgrond op hoogtes van 80 m.

In Engels staan dit as die *Dagger-leaf sugarbush* bekend.

Hierdie plant en die Swartlandsuikerbos staan saam bekend as *skalieproteas*.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* Biodiversityexplorer
* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Plants of the World Online
**Krappe en krewe** word op 'n strand of buite op 'n grasperk gespeel waar daar genoeg plek is om rond te hardloop. Dit help met kinders se fiksheid asook om hul reaksietempo te ontwikkel.

Die groep deelnemers word in twee ewe groot spanne verdeel. Die een span word die "krappe" en die ander span "krewe" genoem. 'n Spelleier, gewoonlik 'n volwassene, roep dan óf **kr-r-r-ewe** óf **kr-r-r-appe** ('n span se naam) uit, wie dan gejaag en gevang moet word deur die ander span. Die interessantheid van die speletjie is dat "krewe" en "krappe" amper dieselfde klink, altans die begin "krrr-". Jy kan die ander spelers uitdaag/koggel totdat die volle woord, bv. **"kr-r-r-r-appe"** deur die leier geroep word; as jy dan 'n "krap" is, moet jy hol vir 'n vale voor die "krewe" jou vang! 

Al die krappe wie gevang is, verander na krewe (en andersom), totdat al die teenstanders gevang is. 

Die spel volg amper dieselfde reëls as **Wolf, wolf, hoe laat is dit?** behalwe dat die een span almal *wolwe* is en die ander span dus almal *skape* is.

Sien ook
--------

* Lys van kinderspeletjies
**Joseph Jacob Borwein** (Litaue, 1 Januarie 1893 – onbekend) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman en drukker.

Borwein het sy opleiding in sy geboorteland ontvang, waarna hy in Frankryk aan die Universiteit van Montpellier en aan die Universiteit van Glasgow studeer het. In Brittanje het hy hom aangesluit by die Koninklike Lugmag, maar ná die Eerste Wêreldoorlog na Litaue teruggekeer. In 1928 het hy na Suid-Afrika geëmigreer en verskeie beroepe beoefen, onder meer die stigting van ’n ingenieursaak. Hy was van 1930 tot 1936 werksaam by die A.R.O.P. Oil Co. as bestuurder van die kusstreek vir installasies in Durban. In 1947 was hy saam met Nathan Berger medestigter van Pacific Press (Edms.) Bpk. ’n firma was gespesialiseer het in die uitgee en druk van werke in Hebreeus en Jiddisj. 

Hy is in Oktober 1922 met Rachel, dogter van S. Landau, in die huwelik verbind. Hulle het ’n seun en ’n dogter gehad. Die egpaar Borwein het in die vroeë 1960's by Minorsstraat 53, Yeoville, gewoon.

Bron
----

* (af)  (en)  Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
’n Individuele puja.
**Puja** (Devanagari: पूजा) is ’n aanbiddingsritueel in Hindoeïsme vir een of meer gode, ter ere van ’n gas of om ’n gebeurtenis spiritueel te vier. Die Sanskrit-woord *pūjā* beteken "eerbiedig, vereer, aanbid". Puja, die liefdevolle offer van lig, blomme en water of kos aan ’n godheid, is ’n essensiële ritueel in Hindoeïsme.

Gebruike
--------

Puja-rituele word ook in Boeddhisme en Djainisme gehou. In Hindoeïsme word dit op ’n verskeidenheid geleenthede, tye en plekke gedoen. Dit kan ’n individuele puja tuis wees, of deel van ’n tempelseremonie of jaarlikse fees. In ander gevalle word dit gedoen as deel van deurgangsrites, soos ’n geboorte of troue, of voor ’n nuwe onderneming. Puja in Hindoeïsme is nie verpligtend nie. Vir sommige kan dit ’n daaglikse rirueel wees, vir ander periodiek en vir nog ander iets wat selde gedoen word. 

Puja verskil volgens die sekte, streek, geleentheid en godheid. ’n Hindoe sal gewoonlik ’n puja alleen uitvoer, maar soms in die teenwoordigheid van ’n priester wat goed opgelei is in die ingewikkelde ritueel en gesange. In laasgenoemde geval kan kos, vrugte of soetgoed ingesluit wees as offerandes vir die fees of god; daarna word dit deur almal teenwoordig geniet.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Puja.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Joseph Jacobus Bosman** (1895–1952) was 'n Suid-Afrikaanse bankier en stigter van Volkskas.

Biografie
---------

Bosman is op 23 Januarie 1895 Rustenburg gebore. Teen die einde van die Tweede Vryheidsoorlog was hy saam met sy ma en twee ouer broers in die Potchefstroomse konsentrasiekamp. Op negentienjarige ouderdom aanvaar hy 'n betrekking in Johannesburg, waar hy by 'n handelsonderneming van
assistent-boekhouer tot rekenmeester vorder. Later het hy by 'n rekenmeesters- en ouditeursmaatskappy gewerk, waar hy ondervinding van die administrasie van maatskappye opgedoen het.

Die Volkskasgebou op Paternoster, 1977
Die gedagte om 'n eie Afrikaanse bank te stig, het in 1921 by hom ontstaan. Hierdie gedagte het gaandeweg gestalte gekry en in 1934 word *Volkskas Ko-op Bpk*, met Bosman as die hoofbestuurder, gestig. Die bank het later tot een van die belangrikste instellings in Suid-Afrika ontwikkel.

Bosman is op 29 Junie 1952 in Pretoria oorlede.

Bronne
------

* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.
* Wallis, F. (2000). Nuusdagboek: feite en fratse oor 1000 jaar, Kaapstad: Human & Rousseau
* Swart, M.J. et al. (eds)(1980). Afrikaanse Kultuuralmanak, Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.
Kopieë van die diamant se snitte in die "Reich der Kristalle"-museum in München. Die boonste een staan as die *Groot Ster van Afrika* bekend.
Die imperiale staatskroon bevat die vierkantige *Cullinan II* of *Tweede Ster van Afrika*.
Die **Cullinan-diamant** is die wêreld se grootste diamant. Die diamant is op 26 Januarie 1905 in die Premiermyn by Cullinan (naby Pretoria) deur Frederick Wells gevind. Dit is tot op datum die grootste ruwe sierdiamant wat ooit gevind is. Dit het 3 025 karaat geweeg. Dit was ongeveer 11 cm by 6 cm by 5 cm groot voor dit geslyp is. Wells het 'n beloning van ₤2000 vir sy vonds ontvang. Die diamant is na sir Thomas Major Cullinan, die stigter van die myn, vernoem. Dit is aan die regering van die Transvaalkolonie vir ₤150 000 verkoop. Daarna is die diamant deur die koloniale regering aan koning Edward VII geskenk.

Die diamant is na twee jaar in nege groot en 95 kleiner stene opgesny. Die grootste steen is die Cullinan I van 530 karaat. Die Cullinan II is 317,4 en die Cullinan III is 94,45 karaat groot.

Voor die Cullinan-diamant gevind is, was die Excelsior-diamant die grootste gewees.

Die 9 grootste dele van die Cullinan-diamant nadat dit vir slyping gekloof is.

Sien ook
--------

* Jonker-diamant
* Kroonjuwele van die Verenigde Koninkryk

Bronne
------

* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4
**Kim Cloete** (gebore 25 Augustus 1979), is 'n Suid-Afrikaanse aktrise, televisie-aanbieder, sangeres, danseres, seremoniemeester en sakevrou. Sy is veral bekend vir die rolle in die televisiereekse *Binnelanders*, *Isidingo* en *Wild at Heart*.

Persoonlike lewe
----------------

Cloete is op 25 Augustus 1979 in Bonteheuwel, Kaapstad, Suid-Afrika gebore. Sy is getroud met Rowan Cloete, 'n sakeman.

Loopbaan
--------

Sy het as televisie-aanbieder vir SABC3, M-Net, kykNET, Craz-e en e.tv gewerk. Van 2008 tot 2009 het sy die SABC3- daggeselsprogram *LunchBox* aangebied. Buiten dit het sy ook gewerk as die aanbieder vir die kykNET-programme *Zing!* en *Ontbytsake*. In dieselfde jaar het sy die rol van "Billie" in die derde seisoen van die M-Net-dramareeks *Jacob's Cross* vertolk. Daarna het sy die rol "Neema" in die derde seisoen van die ITV UK-reeks *Wild at Heart* vertolk. In 2011 bied sy die SABC2-verskeidenheidkomedieprogram *Kleur TV* aan.

Cloete is ook 'n suksesvolle sakevrou wat saam met haar man die produksiemaatskappy, *Long Island TV*, bestuur. Onder die vaandel het hulle die programme soos *Stook!*, ’n mediaresensieprogram wat sedert 2004 op DStv se Afrikaanse musiekkanaal MK uitgesaai word. Buiten die produksiemaatskappy besit sy luukse selfsorgwoonstelle in Melrose-Noord en Rosebank. In 2010 het sy by die SABC2-sitkom *Rasdien* aangesluit met die rol "Alice". In 2014 het sy in die vierde seisoen van die SABC2-drama *90 Pleinstraat* verskyn met die rol "Charmaine". Sy het in 2015 by die gereelde rolverdeling van die elfde seisoen van kykNET-sepie *Binnelanders* aangesluit en die rol "Bronwyn" vertolk. Sy het voortgegaan om die rol vir drie aaneenlopende seisoene tot die dertiende seisoen te vertolk en daarna haar rol ook in die sestiende seisoen hervat.

In 2016 het sy die rol "Sulleen" in die kykNET-polisie-prosedurereeks *Die Byl* vertolk. In 2018 het sy in die kykNET-geselsprogram verskyn met die rol "Gas-deelnemer". In dieselfde jaar het sy in die eerste twee seisoene die rol "Anne Matthews" in 'n ander kykNET-drama, *Fynskrif,* vertolk. In 2019 het sy in drie reekse opgetree: seisoene 3 en 4 van die kykNET-komedie *Hotel* met die rol "Patricia", kykNET-bonatuurlike *Die Spreeus* met die rol "Cindy" en tweede seisoen van die telenovela *Arendsvlei* met die rol "Olivia Wolfe". In 2021 het sy die rol "Lana Bridgett" in die reeks *Afgrond* vertolk. Sy het intussen ook in die derde seisoen van die reeks *Spoorloos* verskyn met die rol "Aneen".

Benewens televisie en rolprent het sy in teatertoneelstukke opgetree, soos  *'n Midsomersnagdroom*, *Dit Voel Leeg*, *Vaselinetjie*, *Die smeltkroes*, en *Broers in Bloed*.
Ds. S. Murray het die NG kerk Leonard se hoeksteen op 6 Julie 1957 gelê. Die argitekte was Louw & Louw, Wynand Louw se argiteksfirma.
Eerw. (later ds.) E.J. Leonard na wie die gemeente genoem is, wat van 1911 as sendeling in Suidwes-Afrika gewerk het en in 1932 as predikant gelegitimeer is, toe hy leraar van die gemeente Gibeon geword het.
Ds. Samuel Murray, leraar van Leonard van 1950 tot 1958 en voorheen van 1947 tot 1950 van die NG gemeente Hofmeyr, destyds Maraisburg, K.P.
Die **NG gemeente Leonardville** (vroeër net Leonard) is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Namibiese dorpie Leonardville. 

Leonard is op die elfde dag van die elfde maand (11 November) 1944 as die elfde gemeente van die Kaapse Kerk in die destydse Suidwes-Afrika gestig. Lidmate was dit eens dat die gemeente moes heet na die onvergeetlike baanbreker van die Kerk in Suidwes-Afrika, eerw. (later ds.) E.J. Leonard. So dikwels het hy per eselkar oor die uitgestrekte vlaktes van die land en selfs te voet verkwikking aan eensame plase gebring. Die gemeente se heel eerste beroep op 6 Januarie 1945 het geslaag en so kom ds. en mev. C. van der Merwe op 13 April 1945 in die gemeente aan. Hulle pas hulle in moeilike omstandighede in die afgeleë gemeente aan. Hulle moes byna 'n jaar lank in die konsistorie van die kerksaal op Pretorius woon. Die gemeente het met ongeveer 500 lidmate van die gemeente Gibeon afgestig, maar ná net agt jaar reeds oor die duisend lidmate getel. Hierdie getal het egter teen 2010 teruggesak tot net 176 weens die gedurige ontvolking van die platteland.

Die gemeente het met sy stigting meer as 25 000 km² beslaan, 'n gebied so groot soos die Afrikaland Rwanda. Dit het noodwendig tot veel desentralisasie gelei, wat in 'n mate verlig is met die afstigting van die NG gemeente Aroab in 1955. Daar was aanvanklik geen gemeentelike sentrum nie, en daarom het dit teen 1952 uit vier feitlik selfstandige wyke bestaan, naamlik Uhlenhorst met 140 lidmate, Blumfelde met sowat 140 lidmate, Aroab met sowat 360 lidmate en Pretorius met sowat 320 lidmate. Die pastorie was op Pretorius geleë, terwyl elke wyk sy eie kerksaal gehad het waar een maal per maand eredienste waargeneem is en twee maal per jaar nagmaal bedien is. Ds. S. Murray is op 26 Augustus 1950 as die gemeente se tweede leraar bevestig.

Enkele leraars
--------------

* Cornelis van der Merwe, 1945 - 1949
* Samuel Murray, 1950 - 1958
* Petrus Hendrik Christiaan Gideon Landman, 1959 - 1961
* S.J. Pieterse, 23 Junie 1962 - 1966, waarna Otavi
* Andries Gouws Auret, 1967 - 1976
* Alwyn Johannes Nagel, 1976 - 1981

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
**Joseph Barry** (Hitchin, Hertfordshire, 1 April 1796 – Kaapstad, 26 Maart 1865) was 'n Suid-Afrikaanse handelaar, skeepseienaar, boer en parlementslid.

Barry het na die Kaap gekom as verteenwoordiger van 'n Londense wynhandelaar nadat hy die wynbedryf bestudeer het in Frankryk en Spanje. Die onderneming het misluk en hy is terug Engeland toe, maar vroeg in 1819 het hy hom weer aan die Kaap kom vestig. Sy kennismaking met Dirk Gysbert van Reenen, 'n welgestelde boer met wie se kleindogter hy getrou het, het Barry bekendgestel aan die Overberg, 'n streek waarvan hy lewenslank die ongekroonde koning sou word.

Sy vernaamste sakebelange het gewentel om die goedere wat hy met sy eie vragbote na en van Port Beaufort aan die mond van die Breederivier vervoer het. Benjamin Moodie het dit reeds van 1817 af in vennootskap met Kaapse handelaars gedoen, maar Barry het 'n gereelde kontantmark in die Overberg geskep deur produkte ter plaatse te verkoop, pleks dat dit Kaap toe gestuur is om daar namens die produsent verkoop te word. Dit het gou produksie in die Suid-Kaap en die Klein-Karoo aangewakker en 'n verbintenis tussen die inwoners van dié reuse-gebied, en Barry en sy broerskinders Thomas en John geskep wie se handelsfirma van 1834 af as *Barry and Nephews* bekendgestaan het.

Intussen het Barry in 1827 'n tydelike terugslag beleef toe hy sy boedel moes afstaan weens 'n reeks skipbreuke, maar hy het gou weer op die been gekom deur harde werk en in verskeie hoedanighede, van wetsagent tot poskontrakteur en bouer.

*Barry and Nephews*, wie se hoofkantoor op Swellendam gesetel was, het sakehuise op dorpe dwarsdeur die uitgestrekte Overberg opgerig, tot sover as Mosselbaai. Die firma het selfs sy eie banknote uitgereik wat vrylik aanvaar is in dié deel van die land, en het 'n kantoor in sowel Kaapstad as Londen gehad.

Barry was terselfdertyd ook 'n vooruitstrewende boer en het, nes Van Reenen, merinoskape uit Frankryk ingevoer en medeboere aangespoor om ook so te maak. Hy het hom deurentyd vir die openbare belang beywer en veral belanggestel in munisipale en kerksake. In 1854 is hy verkies as lid van die pas gestigte Kaapse Wetgewende Raad en jare lank was daar 'n Barry in die ou Kaapse Parlement.

Hy het hom omstreeks 1857 in die Moederstad gaan vestig waar hy 'n meelewende lid van die Kamer van Koophandel was. Ná sy dood het sy nasate die dorpie Barrydale, wat hulle in 1882 aangelê het op 'n gedeelte van die plaas Tradouw Hoek as 'n handelspos en kerksentrum, na hom genoem.

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
**Michael Kirk Douglas** (gebore 25 September 1944) is ’n Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger. Hy het aan uiteenlopende prente gewerk wat beide onafhanklike flieks en lokettreffers insluit, en het verskeie pryse gewen en erepryse gekry, onder meer die Golden Globes se Cecil B. DeMille-prys vir sy lewenslange bydrae tot die vermaakbedryf.

Loopbaan
--------

Douglas in 1969 saam met Tisha Sterling in die CBS Playhouse-produksie *The Experiment*, sy eerste TV-rol.
Douglas is die oudste seun van die akteur Kirk Douglas. Hy het op die verhoog en televisie en in rolprente gewerk. Hy het bekend geraak vir sy rol in die TV-reeks *The Streets of San Francisco*, waarvoor hy drie jaar agtereenvolgens vir ’n Emmy benoem is. In 1975 het hy *One Flew Over the Cuckoo's Nest* vervaardig nadat hy die rolprentregte by sy pa gekry het. Die prent is wyd geloof en was gewild onder die publiek – dit het die Oscar vir beste prent gewen. 

Nadat Douglas in 1976 by *The Streets of San Francisco* weg is, het hy nog prente vervaardig, soos *The China Syndrome* (1979) en *Romancing the Stone* (1984); vir laasgenoemde, waarin hy ook gespeel het, het hy die Golden Globe vir beste musiekprent of komedie gewen. Nadat hy weer sy rol in *Romancing the Stone* as Jack Colton in die 1985-opvolgprent, *The Jewel of the Nile*, gespeel het (wat hy ook vervaardig het) en in die musiekprent *A Chorus Line* (1985) en die sielkundige riller *Fatal Attraction* (1987) verskyn het, het hy lof ontvang vir sy ikoniese uitbeelding van die amorele Gordon Gekko in die drama *Wall Street*, waarvoor hy die Oscar vir beste akteur gewen het. Hy het dié rol weer vertolk in die opvolg, *Wall Street: Money Never Sleeps* (2010).

Ander noemenswaardige flieks sluit in *Black Rain* (1989), *The War of the Roses* (1989), *Basic Instinct* (1992), *The American President* (1995), *The Game* (1997), *Traffic* en *Wonder Boys* (2000), *Solitary Man* (2009) en *Ant-Man* (2015). In die biografiese TV-prent van 2013 *Behind the Candelabra* het hy die rol van Liberace vertolk en groot lof en verskeie pryse daarvoor gekry, insluitende ’n Golden Globe, Emmy en Screen Actors Guild Award.
Die **Ellis Brown-viaduk** is ‘n padbrug oor die Umgenirivier ten noorde van Durban in Suid-Afrika.

Brug
----

Hierdie betonbrug is 480 m lank en bestaan uit twee rybane van elk 7½ m breed sowel as ‘n voetganger- en fietsrybaan. Dit is in 1955 gebou en was toentertyd een van die duurste brûe in die land.

Naam
----

Die Ellis-Brown-familie was vooraanstaande sakemense, veral in die koffiebedryf. Twee lede van die familie was burgemeester van Durban. Rupert Ellis-Brown (26 Oktober 1880 – 28 Junie 1969) se naam is gekoppel aan die brug. Hy was vir twee termyne burgemeester, naamlik van 1939 tot 1945 en van 1946 tot 1947. Ook was hy ‘n begaafde seiljagvaarder. By die Olimpiese Spele van 1924 in Meulan in Frankryk was hy die enigste lid van die Suid-Afrikaanse seilspan. Dit was ook Suid-Afrika se debuut in die seilsport by die Olimpiese Spele.

1950’s
------

In die vyftigerjare van die 20ste eeu het daar besonder groot vordering in die bou van paaie, passe, tonnels en brûe in Suid-Afrika plaasgevind. Tussen 1950 en 1960 het die aantal passasiersmotors met 90% en handelsvoertuie met 71% in die land toegeneem.

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.
**Elna Crouse** is ’n Suid-Afrikaanse skryfster wat op 30 Julie 1951 in Port Elizabeth gebore is.

Lewe en werk
------------

Sy bring die grootste deel van haar skoolloopbaan op Vryburg deur en matrikuleer daarna aan die Hoërskool Voortrekker in Boksburg. Daarna studeer sy aan die Universiteit van Pretoria, waar sy in 1972 'n B.A.-graad in tale met sielkunde as ekstra hoofvak behaal en in 1973 die H.N.O.D. Diploma in buitengewone onderwys. Sy hou daarna skool by die Transoranje Skool vir Dowes en voltooi die B.A. Honneursgraad in sielkunde met deeltydse studie aan die Universiteit van Pretoria in 1975. Daarna werk sy as skoolsielkundige by die inspektoraat van nasionale opvoeding. Sy trou in 1977 met die beeldhouer Tienie Pritchard en verlaat die formele sektor om tuisteskepper te word. Hulle bly in Hartbeespoort en het 'n dogter, Milla. Vanaf 1997–2001 aanvaar sy weer betrekkings as sielkundige berader en menslikeehulpbronbestuurder.Die skrywers Reinet Nagtegaal en Henk Crouse is haar sussie en boetie en haar oudste suster is Marianne.

Skryfwerk
---------

Sy publiseer kortverhale in tydskrifte, waarna sy met die kortverhaalbundel  *'n Moeg hond onder die bed* debuteer. Hierin skryf sy hoofsaaklik oor verhoudings en mense wat voor 'n keuse te staan kom. Verskeie temas word aangeraak. 'n Vrou ondergaan 'n mastektomie en is dan afhanklik van haar man se ondersteuning. 'n Kind oorreed 'n ou hengelaar om nader aan sy seun te kom en 'n vrou gee 'n geskenk aan haar ma in die vorm van 'n liedjie wat sy op die klavier speel. Die titelverhaal is na aanleiding van die man en vrou wie se seks die dogtertjie wakkermaak, wat dan sê dat sy "'n moeg hond" onder die bed hoor.

Sy skryf ook gedigte, wat in *Gestaltes van 'n dogter: In konfigurasie* gebundel word. Die gedigte vertel die verhaal van die werklike verkragtings van 'n ma en haar dogter en die gevolge daarvan, met die ma as die spreker. Die Griekse mite van Persephone word ook gebruik as agtergrond. Die god van die onderwêreld, Hades, ontvoer vir Persephone en haar ma, Demeter, wat godin van die aarde se vrugbaarheid is, treur só dat die hele wêreld in rou gedompel word. Die oppergod Zeus gryp in en so vertoef Persephone vir ses maande in die onderwêreld by Hades en vir ses maande by haar ma, wat dan ook die begin van ons vier seisoene is. Die ervarings van die spreker en haar dogter laat hulle voor die hekke van die hel omdraai, wat hierdie mite toepaslik maak op die gedigte.

Publikasies
-----------

* '*n Moeg hond onder die bed* (1998)
* *Gestaltes van 'n dogter: In konfigurasie* (2008)

Bronne
------

* Nieuwoudt, Stephanie "Crouse skryf storie klaar in haar kop" "Plus" 3 Maart 1998
* Worldcat:
**Maretta Bellingan** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer.

Lewe en werk
------------

Bellingan, gebore 25 Julie 1959, is as enigste kind gebore en word op 'n plaas naby Bredasdorp groot. Sy gaan skool op die dorp, waar sy ook matrikuleer. Na skool studeer sy verder aan die Universiteit van Stellenbosch, waarna sy 'n pos by 'n uitgewer in Kaapstad aanvaar. Later word sy joernalis en verhuis na Johannesburg, waar sy onder meer vir *Rooi Rose*, *Sarie* en *Vaderland* werk. Dan sluit sy aan by die redaksie van *Rapport*, waar sy vir 'n ruk redakteur van *Tydskrif* is en in 2006 bevorder word tot assistentredakteur. Tussenin spandeer sy twee jaar in Griekeland, waar sy 'n restaurant bestuur. Benewens die gereelde rubriek wat sy vir *Rapport* skryf, verskyn sy ook as gas op televisie- en radioprogramme. In haar vrye tyd skilder sy en sy het reeds haar eie kunsuitstalling gehou. In 2012 wen sy die ATKV-toekenning vir beste leefstyl-storie wat in tydskrifte verskyn het met "*Vely, vely nice!*" wat in *Vrouekeur* verskyn het. Sy bly in Kaapstad.

Skryfwerk
---------

Sy is die skrywer van die gereelde "*Klitsgras*"-rubriek vir *Rapport*, waaruit 'n keur saamgestel word en gepubliseer word onder die titel "***Klitsgras***". Sy is spitsvondig en kan skreeusnaaks skryf oor dinge wat eintlik nie snaaks is nie, soos ouderdom en misdaad, terwyl al wat 'n heilige koei is ook onder haar pen deurloop. Vir televisie is sy medeverantwoordelik vir die draaiboek van die gewilde sepie Villa Rosa.

Publikasies
-----------

* **2004** Klitsgras

Ander Verwysings
----------------

* Bellingan, Maretta "Die lot van die bedorwe brok" "Rapport" 3 Oktober 2004
* Botha, Jaco "Brekfis met Klitsgras" "Die Burger" 20 Augustus 2005
* Loots, Sonja "Klitsgras-rubrieke nou in boekvorm" "Rapport" 26 September 2004
**Elme Churr** is ŉ Suid-Afrikaanse sangeres en liedjieskrywer van Pretoria wat aan die Hoërskool Wilgers matrikuleer het in 2004. In 2007 het sy haar graad in Musikale Teater aan TUT (Tswane Universiteit van Tegnologie) verwerf. Na haar studies het sy regoor Suid-Afrika begin toer met die Suid-Afrikaanse Barnyard Teater-geselskap vir sewe jaar. Churr was in verskeie verhoogproduksies, onder ander *Dancing Queen, Super Troopers, Bonfire Hearts* en *Thank you for the Music*. Sy het ook al in Hongkong en Zanzibar opgetree.

In 2017 het sy die Barnyard Teater-geselskap verlaat en op haar solo-loopbaan begin fokus. Haar eerste album getiteld: *Rooiwyn en Liefde*, waarvan die liedjie, *Jy is Alles*, ook opgeneem is vir ŉ musiekvideo – die video was ŉ prys wat sy gewen het by die Windpompfees Sangkompetisie in 2014.

Churr se enkelsnit, *Unbroken Hearts*, is gekies as die temalied van The Grove inkopiesentrum in Pretoria se *Ice Spectacular* vertoning wat deur die sentrum gehou is. Die liedjie is geskryf deur Nerine Gardiner en die komponering is deur Vaughan Gardiner behartig.  

Haar inspirasie vir lirieke kom vanuit waarnemings uit haar omgewing, mense se stories en dit wat haar emosioneel aanraak. Churr se lirieke word geskryf met die doel om mense te inspireer en om ŉ storie aan die luisteraar oor te vertel. Churr se liefde vir musiek het van ŉ jong ouderdom begin, haar pa het orrel op Sondae gespeel, haar ma was ook by sanggroepe betrokke en haar oupa kon die Harmonica speel en saam het haar ouma en oupa ook Sondae in die kerk gesing.

Op skool het Elme aan musiekblyspele deelgeneem, asook solo-optredes. Meer onlangs het sy ook opgetree by korporatiewe funksies en het kliënte van verskeie groot handelsmerke gehad. Churr het ook haar verskyning op televisie gemaak as aanbieder of gas en is tans ŉ aanbieder op ŉ Netflix-program.

Afgesien van sang kan Churr ook kitaar, Harmonica en Ukulele speel.

Diskografie
-----------

**Kos Vir My Siel (2019)**

**Snitte**

* *Kos Vir My Siel*
* *Bly Jou Bly* (saam met Ben Churr)
* *Iemand Soos Jy*
* *Jy’s Genoeg*
* *Vat Jou Sonskyn Saam*
* *Jy Maak Dit Moeilik*
* *Stukkende Vlerk*
* Musiekvideo - Kos Vir My Siel:

Bronnelys
---------

* 
* 
*
**Hendrik Claudius** is ’n sewentiende eeuse Nederlander aan die Kaap, wie se reisverslae belangrike inligting oor die taal, plaaslike inwoners en kultuur van die tyd dokumenteer.

 Lewe en werk
-------------

Hendrik Claudius is omstreeks 1655 in Breslau in Silesia gebore. ’n Medikus van Batavia stuur hom na die Kaap om daar vir hom plante en kruie te versamel. Hy beïndruk hier egter met sy bekwaamheid en die Kompanjie neem hom in diens, waarna hy in die Kaap aanbly. Sy waterverfskilderye van inheemse plante en diere word baie bekend en gewild. Hy vergesel vaandrig Olof Bergh in 1683 op sy tog na Namakwaland, met die doel om die bron van die ryk kopererts te vind en is die amptelike joernaalhouer van hierdie reis. Hy vergesel goewerneur Simon van der Stel in 1685 op ’n soortgelyke reis, waartydens hy ook ’n aantal gekleurde sketse van diere en plante van die binneland maak. In 1685 doen die Fransman en Jesuïet Vader Tachard op ’n reis van Siam die Kaap aan en verkry van Claudius sy belangrikste inligting. In Tachard se "*Voyage de Siam*" neem hy tekeninge van Claudius op, terwyl hy in sy "*Second voyage*" in 1687 voorbeelde van Claudius se plantversameling opneem. Hendrik Claudius is omstreeks 1697 oorlede.

Skryfwerk
---------

Claudius hou twee joernale in die tyd van die vroeë Hollandse besetting van die Kaap, naamlik "*Rapport van den Vaendrich Olof Bergh… op hare reyse na de Cralie van de Namaquas*" (1683) en die "*Dagregister en beschryvinge van de voyagie gedaan naar het Amaquas land, onder het beleid van den Ed.Heer Simon van der Stel, commandeur van Cabo de Boa Esperança*" (1685–1686). Hoewel dit in ’n omslagtige styl geskryf is en te veel vervelige inligting oor hoofsaaklik die weer bevat, is hier tog interessante vertellings oor avonture op hierdie reise.

Bronnelys
---------

### Boeke

* Antonissen, Rob "Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede" Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* Conradie, Elizabeth "Hollandse skrywers in Suid-Afrika (Deel I) (1652–1875) J.H. de Bussy, Pretoria 1934
* Dekker, G. "Afrikaanse Literatuurgeskiedenis" Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Kannemeyer, J.C. "Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1" Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984

### Internet

* Afrikaner Geskiedenis:
* Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren:
* Esaach:
* Wikipedia: en:Hendrik Claudius
**Saguenayrivier** (Frans: *rivière Saguenay*, Engels: *Saguenay River*) in die suide van Quebec (Kanada) vloei in twee kanale, die Grande Décharge en die Petite Décharge, wat deur die Alma-eiland van mekaar geskei word, uit die Saint-Jeanmeer (Frans: *Lac Saint-Jean*) in die Laurentiese Hoogland. Dit is 'n takrivier van die Sint-Laurensrivier met 'n lengte van sowat 176 km. Die Saguenay is 'n belangrike bron van hidroëlektriese krag en 'n gewilde toeristebestemming. Sy uitmonding in die Sint-Laurensrivier naby Tadoussac vorm die Saguenayfjord. Die Saguenay se belangrikste takrivier is die Peribonca.

Die rivier vloei baie sterk en word deur steil rotswande begrens, wat hoogtes van meer as 450 meter bereik. Getywater vloei sowat eenhonderd kilometer stroomop tot by Chicoutimi, sodat die rivier se benedeloop bevaarbaar is. Die Saguenay is 'n gewilde broeiplek vir talle beloegawalvisse. Ook Greenland-haaie kom in die rivierwater voor. Kanada se nasionale *Parc marin du Saguenay–Saint-Laurent* dek die samevloeiing van Saguenay- en Sint-Laurensrivier.

Geskiedenis
-----------

Monding van die Saguenayrivier
Die Saguenayrivier, wat na die legendariese Indiaanse Koninkryk Saguenay vernoem is, was reeds 'n beduidende handelsroete vir die Eerste Nasies in die gebied, toe dit in 1535 deur die Franse seevaarder Jacques Cartier ontdek is, terwyl Samuel de Champlain sy benedeloop in 1603 verken het. Tadoussac, wat in 1600 gestig is, was Frankryk se eerste handelspos in Kanada. 

Die rivier het sowat drie eeue lank as 'n belangrike waterweg vir verkenners, sendelinge en pelshandelaars gedien en is later vir die vervoer van boomstamme en as toegang tot jag- en visserygebiede gebruik.

Papiermeule en hidroëelektriese kragsentrales is in die 20ste eeu langs die oewers van die Saguenay en sy takriviere opgerig. Die aluminiumaanleg in Jonquière is die grootste van sy soort wêreldwyd. Die rivier het 'n belangrike toeristebestemming geword, en stoomboottoere vanuit Quebecstad lok talle besoekers.

Die groot oorstromings by die Saguenay se takriviere het in Julie 1996 groot skade in die gebied berokken en tien lewens geëis. Naas die regering het ook mense dwarsoor Kanada finansiële steun aan die slagoffers verleen en sodoende ná die naelskraap neerlaag van die Quebecse onafhanklikheidsbeweging in die 1995-referendum ook 'n boodskap van politieke eenheid na die Franstalige Kanada gestuur.

Franse kultuur
--------------

Die bewoners van die Saguenaygebied het 'n groot rol in die geskiedenis van Quebec se onafhanklikheidsbeweging gespeel, en die Parti Québécois het hier sy eerste sukses in verkiesings behaal. Die ekonomiese ontwikkeling van die Saguenaygebied en sy feitlik eentalige Franse kultuur het vir die res van Quebec bewys dat 'n gunstige ekonomiese klimaat die steun vir die onafhanklikheidsbeweging sal verhoog.
'n Foksterriër met sy tipiese wakker gesigsuitdrukking.
Die naam **Foksterriër** verwys na 'n honderas wat oorspronklik in Engeland in die middel-19de eeu geteel is. Daar is hoofsaaklik twee soorte: steekhaar en gladdehaar, maar ander soorte soos Jack Russell-terriërs word ook erken.

Oorsprong
---------

Hierdie honderas is geteel om van hulp te wees met die Engelse tradisie van vosjagtery. Voordat hierdie hond geteel is, was alles gedaan teen die tyd wat die vos sy gat bereik het. Dit het die eienskappe van die hondsoort gedefinieer: die hond moes die stamina gehad het om saam met die jagtende hondesoorte te kon hardloop, moes klein genoeg wees om die vos in sy gat in te volg, en moes taai genoeg wees om die vos se desperate verdedigingsaanval teen te staan. Die eerste geregistreerde foksterriër, 'n hond genaamd *Foiler*, is ongeveer 1875-'76 geregistreer.

Kleur
-----

Geneties is die agtergrondkleur van die pels van die foksterriër ligbruin, of swart en bruin. Die wit kleur van die pels kom van 'n kol-geen, wat die agtergrondskleurformasie teëstaan. Die twee allele ter sprake is *sp* vir lukrake kolle, maar met die kop meestal 'n soliede kleur, teenoor die *sw* wat die hele hond wit maak, behalwe miskien vir die ore en stukkies kleur rondom die oë. Die pigment van die neus, lippe, en pootkussings bly altyd swart.

Bronnelys
---------

Hierdie artikel is 'n gedeeltelike vertaling van die Engelse Wikipedia artikel *Fox Terrier*.

* The Fox Terriers. *AKC Featured Breed article*.
* Little, Clarence. *Inheritance of Coat Color in Dogs*.
* Willis, Malcolm. *Genetics of the Dog*.
**Hendrik Franciscus Andriessen** (gebore op 17 September 1892 in Haarlem en sterf op 12 April 1981 in Haarlem) was 'n Nederlandse komponis en orrelis. Hy word die beste onthou vir sy improvisasies by die orrel, en vir die hernuwing van Katolieke liturgiese musiek in Nederland. 

Andriessen het in 'n musikale idioom gekomponeer wat sterk Franse invloede getoon het. Hy was die broer van die pianis en komponis Willem Andriessen en die vader van die komponiste Jurriaan Andriessen en Louis Andriessen en van die fluitspeler Heleen Andriessen.

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb13890785z (data)
* BPN: 42534687
* GND: 118847546
* ISNI: 0000 0001 1455 6606
* LCCN: n82099808
* MusicBrainz: 07be71be-7ffc-4f82-97f8-30e0e30f7917
* NKC: ola2002145116
* NLI: 000010363
* NTA: 069540136
* SNAC: w6960vv7
* SUDOC: 067035833
* VIAF: 116594803
* WorldCat Identities: lccn-n82099808

 |
H.B. Aucamp.
Aucamp en sy vrou se graf in die begraafplaas op Bethulie.
**Hendrik Barnardus Aucamp** (Burgersdorp, Kaapkolonie, 9 Junie 1877 – Bethulie (waarskynlik), 1 Augustus 1964) was ’n boer, Kaapse Rebel, een van die eerste lede van die Nasionale Party en ’n leier van die party in die Noordoos-Kaap.

Aucamp se ouers was Pieter Louis Stefanus en Hester du Plessis. Sy vader het omstreeks 1850 saam met sy ouers uit die distrik Graaff-Reinet na die distrik Albert verhuis. Sy vader was een van die stigters van die Gereformeerde kerk Burgersdorp, die eerste in die Kaapkolonie, op 21 Januarie 1860; sy naam verskyn as sodanig in die gemeente se eerste lidmaatskapsregister. Hy het ook in die grensoorloë diens gedoen.

Aucamp het sy opvoeding op Burgersdorp ontvang en by die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog in Oktober 1899 as Kaapse Rebel by kmdt. Steenekamp aangesluit. Op 5 Maart 1900 is hy gevang en eers na Oos-Londen gestuur, van daar per skip na Kaapstad en ná 10 maande na die eiland Sint Helena. Eers ses maande ná die vrede in Mei 1902 is hy terug na Suid-Afrika gestuur. Ná die vrede het hy nog ses maande tronkstraf gekry.

Sy vrou was in die konsentrasiekamp te Norvalspont. Al hul besittings is tydens die oorlog gekonfiskeer. Ook sy vader is na die kamp gestuur toe hy reeds 78 jaar oud was en daar het die familie 14 maande lank gebly. 

Aucamp was een van die eerste lede van die Nasionale Party. Van die tak Knapdaar was hy agt jaar sekretaris en daarna voorsitter van die tak Kareepoort en ondervoorsitter van die distriksbestuur van Venterstad, waar hy op die plaas Rus geboer het. Hy was afgevaardigde van Burgersdorp op die Herenigingskongres in Bloemfontein, en na partykongresse te onder meer Victoria-Wes, Oudtshoorn en Ceres. Ook het hy meermale in die verkiesingskommissie van sy party gedien.

Hy is op 11 Januarie 1897 op sy geboortedorp met Hester Maria van der Walt (1881–1973) getroud. Sewe kinders is uit dié huwelik gebore. Die egpaar het blykbaar hul laaste jare op Bethulie deurgebring.

Bronne
------

* (af)  (en)  Reitz, Hjalmar en Oost, Harm (reds.), Goodman, I.M. (samesteller). 1931. *Die Nasionale Boek. 'n Geskiedenis van die ontstaan en groei van die Nasionale Party van Suid-Afrika en wat dit bereik het, tesaam met belangwekkende Artiekels in verband daarmee*. Johannesburg: Nasionale Boek Maatskappy, 1931.
Die oorblyfsel van SN 1054, bekend as die Krapnewel.
Die supernova-oorblyfsel E0519-69.0.
’n **Supernova-oorblyfsel** is die wolk wat ontstaan ná die ontploffing van ’n ster in ’n supernova. Dit bestaan uit materiaal wat deur ’n skokgolf van die ster se kern af weggeskiet word en die interstellêre materiaal wat dit saamsleep en skok.

Ontstaan
--------

Daar is twee algemene oorsake van ’n supernova: óf ’n ster met ’n groot massa waarvan die kern inplof omdat daar nie meer kernfusie-energie vrygestel word nie en die kern deur swaartekrag inmekaargedruk word óf ’n witdwergster wat materiaal van ’n metgeselster aantrek tot dit ’n kritieke massa bereik en ontplof.

In albei gevalle word die meeste of al die stermateriaal in die ontploffing weggeskiet teen snelhede van meer as 10% die ligsnelheid, of sowat 30 000 km/s. Hierdie materiaal beweeg teen supersoniese snelhede en ’n skokgolf vorm voor die materiaal wat die plasma tot temperature van meer as miljoene kelvin verhoog. Die skok neem mettertyd voortdurend af terwyl dit deur die interstellêre medium beweeg, maar dit kan oor honderde of duisende jare en oor dosyne ligjare bly uitkring voordat die snelheid afneem tot onder dié van klank.

Voorbeelde
----------

Een van die jong supernovas wat die beste bestudeer is, is SN 1987A in Februarie 1987 in die Groot Magellaanse Wolk. Ander bekende supernova-oorblyfsels is die Krapnewel; Tycho, die oorblyfsel van SN 1572 wat na Tycho Brahe genoem is (hy het die helderheid van die oorspronklike ontploffing aangeteken); en Kepler, die oorblyfsel van SN 1604 wat na Johannes Kepler genoem is. 

Die jongste bekende oorblyfsel in die Melkweg is SNR G1.9+0.3, wat in die galaktiese sentrum ontdek is.

Galery
------

* Die Cygnus-boog
* N49-oorblyfsel (Groot Magellaanse Wolk)
* G299-oorblyfsel
* SN 185-oorblyfsel
* SN 1572-oorblyfsel, Tycho
* SN 1604-oorblyfsel, Kepler