recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hendrik I** (c. 1068 – 1 Desember 1135) was van 1100 tot met sy dood koning van Engeland. Hy was die jongste seun van Willem die Veroweraar en die opvolger van sy broer Willem II Rufus.

Sy bynaam was *Beauclerc* vanweë sy goeie opvoeding en wye belangstellings. Hy was waarskynlik die eerste koning van die Huis van Normandië wat vloeiend Engels kon praat.

Bewind
------

Ná die dood van Willem die Veroweraar het Willem II Engeland geërf en sy broer Robert Normandië. Ná die dood van Willem II het Hendrik die Engelse troon verower terwyl sy broer Robert op sy pad terug was van ’n kruistog.

Sy regering word gekenmerk deur verbeterings aan die landsbestuur en regspraak. Hy het die grondgebiede van sy pa, Engeland en Normandië, herenig en ’n einde gemaak aan die konflik met die kerk wat sy broer veroorsaak het. Hy het dit ook reggekry dat die baronne sy dogter, Matilda, vrou van die Duitse keiser Hendrik V, ná die dood van sy enigste seun in 1120 as opvolger aanvaar het.

Op 11 November 1100 het Hendrik getrou met Edith (wat haar naam na Matilda verander het om die Normandiese baronne tevrede te stel). Sy was die dogter van koning Malcolm III van Skotland. Hulle het vier kinders gehad, maar sy seun, Willem Adelin, is voor hom dood. Matilda is in 1118 dood. In 1121 het hy weer getrou, met Adelheid van Leuven. Hulle het nie kinders gehad nie, maar hy het baie buite-egtelike kinders gehad (sien onder).

In 1101 het sy broer Robert met ’n inval probeer om die mag te bekom. Met die Verdrag van Alton het Robert ingestem om Hendrik as koning van Engeland te aanvaar. Robert het egter ’n bedreiging gebly en Hendrik het in 1105 ’n mag gestuur om Normandië binne te val. In 1106 het hy ’n oorwinning behaal. Sy magsbasis in Normandië was egter nie baie sterk nie weens die optrede van Robert se seun, Willem Clito.

Van 1109 tot 1113 en van 1116 tot 1120 het hy oorlog met Frankryk gevoer.

Hendrik is in 1135 in Normandië aan voedselvergiftiging dood.

Opvolgingskrisis
----------------

Ondanks die feit dat die baronne ingestem het dat Hendrik se dogter Matilda hom opvolg, was daar twee struikelblokke in die weg: Sy was ’n vrou en sy is ’n tweede keer getroud, met Geoffrey uit die vyandige Franse Huis van Anjou. Hendrik se neef Stefanus van Blois is toe genooi om die Engelse troon te bestyg.

Buite-egtelike kinders
----------------------

Hendrik I het baie buite-egtelike kinders gehad, van wie hy 20 tot 25 erken het. Baie se moeders was onbekend. Hier volg ’n oorsig van die kinders wat in bronne vermeld word.

### By onbekende moeders

* Robert, Graaf van Gloucester
* Maud FitzRoy
* Constance FitzRoy
* Mabel van Richildis FitzRoy
* Aline van Adelheid FitzRoy
* Gilbert FitzRoy

### By Edith

* Matilda FitzEdith

### By Ansfride

* Juliana van Fontevrault
* Fulco FitzRoy
* Richard van Lincoln

### By Sybilla Corbet

* Sybilla van Normandië
* Reginald van Dunstanville
* William FitzRoy van Constable (onseker)
* Rohese (onseker)

### By Edith FitzForne

* Robert FitzEdith
* Adelisa van Adelheid FitzEdith

### By Nest ferch Rhys

* Henry FitzRoy

### By Isabella van Beaumont

* Isabella Hedwig
* Matilda FitzRoy
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Boorsuur |
| Struktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | H3BO3, B(OH)3 |
| Molêre massa | 61.831 g/mol  |
| CAS-nommer | 10043-35-3   |
| Voorkoms | Kleurlose of wit vastestof    |
| Reuk | geen |
| **Fasegedrag**   |
| Ruimtegroep | P1 |
| Smeltpunt | 171 °C |
| Kookpunt | 300 °C |
| Digtheid | 1,435 (rel water) |
| Oplosbaarheid | 10-50 mg/mL @ 19 oC  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa | 9,23 |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | geen |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Boorsuur** of **ortoboorsuur** is 'n chemiese verbinding met formule H3BO3. Dit kom in die natuur as die mineraal sassoliet voor. Sy soute word borate genoem. Die stof bestaan uit vlak molekule met 'n drietallige simmetrie.

Die stof is 'n swakke suur, wat egter nie met sy waterstofatome saamhang, maar met die feit dat die sentrale booratoom net drie ligande en geen alleenpaar besit. Dit is dus 'n swakke *Lewis*suur.

Kristalstrukture
----------------

Die struktuur van trikliniese H3BO3-2A is reeds in 1934 deur Zachariasen bepaal. Dit staan uit lae waarin die H3BO3-molekuul amper geheel trigonale C3h simmetrie vertoon en deur waterstofbindings met drie buurmolekule verbind is. Die stapeling van hierdie lae is egter triklinies. Shuvalov en Burns het aangetoon dat daar ook 'n H3BO3-3T bestaan waar die stapeling trigonale kristalsimmetrie oplewer.

Waterverlies
------------

Die stof het 'n smeltpunt van ongeveer 171 oC, en 'n kookpunt onder stoom, maar by stadige, droë verhitting is dit nie stabiel nie en ontbind omtrent 100 oC stadig volgens:

{\displaystyle H\_{3}BO\_{3}\to HBO\_{2}+H\_{2}O}
Die stof HBO2 word **metaboorsuur** genoem en sy soute heet metaborate.

Verder droe verhitting tot 140 oC gee **tetraboorsuur** volgens

{\displaystyle 4HBO\_{2}\to H\_{2}B\_{4}O\_{7}+H\_{2}O}
By nog hoër temperatuur word boortrioksied B2O3 gevorm.

Amfotere eienskappe
-------------------

Boorsuur kan met hidroksied as 'n suur reageer, hoewel dit gewoonlik tetraborate produseer. Die suur is 'n monobasiese Lewissuur wat in waterige oplossings 'n hidroksied-ioon aanvaar volgens:

{\displaystyle B(OH)\_{3}+2H\_{2}O\leftrightharpoons H\_{3}O^{+}+B(OH)\_{4}^{-}(pK\_{a}=9,25)}
Boorsuur het nogtans amfotere eienskappe en kan ook as basis reageer. Dit kan byvoorbeeld in swaelsuur opgelos word en met swaweltrioksied kan dit die boortriwaterstofsulfaat vorm:

{\displaystyle B(OH)\_{3}+3SO\_{3}\to B(HSO\_{4})\_{3}}

Kyk ook
-------

* Lys van sure en basisse
|  |
| --- |
|  |
| ***Mona Lisa*** |
| **Leonardo da Vinci**, ongeveer 1503–1507 |
| Olie op paneel, 77 × 63 cm |
| Louvre |

Die **Mona Lisa** is 'n wêreldberoemde olieverfskildery, geskilder deur Leonardo da Vinci. Die gebruikte tegniek is olieverf op paneel (populierhout) en die afmetings is 77 × 53 cm. Leonardo het die skildery tussen 1503 en 1507 geskilder.

Die skildery het veral beroemd geword vanweë die Mona Lisa se glimlag, wat dikwels as "geheimsinnig" beskryf word en besonders werklik voorkom. Wanneer die portret met ander eietydse portrette van die 16de eeu vergelyk word, is dit duidelik dat Leonardo sy eie tyd vooruit was, veral deur die gebruik van sy sfumato-tegniek. Dit is ook opvallend dat die horison aan die linkerkant laer lê dan aan die regterkant, waarskynlik om die houding van die model te benadruk.

Kunsliefhebbers het hulself al jare lank afgevra wie die model van die portret was: sommige het geglo dat dit Leonardo se moeder of sy geheime minnares was. Ander het weer geglo dat dit moontlik 'n "vroulike selfportret" van die groot meester is. In Januarie 2008 het navorsers aan die Universiteit van Heidelberg (in Duitsland) bekend gemaak dat hulle bewyse gevind het dat die model ene Lisa del Giocondo was. Sy was die vrou van 'n welaf Florentynse satynhandelaar, Francesco del Giocondo. Hulle het Leonardo opdrag vir die portret gegee om hulle nuwe huis en die geboorte van hulle tweede seun te vier.

'n Aantekening in die kantlyn van 'n ou boek wat in 2006 deur dr. Armin Slechter gevind is, verwys na Lisa del Giocondo as die model van die portret. Die boek was die destydse eiendom van Agostino Vespucci, 'n kennis van Leonardo wat vir die stadsbestuur in Florence gewerk het.

Die opdraggewer het die skildery waarskynlik nooit in ontvangs geneem nie. Die rede is egter nie duidelik nie. Wat wel bekend is, is dat Leonardo die skildery saam met hom geneem het toe hy aan die hof van die Franse koning Frans I gaan werk het. 

Op die langeduur het die skildery talle tuistes gehad. In die 16de eeu het dit in die Kasteel van Fontainebleau gehang. Dit het ook later 'n plekkie in die slaapkamer van Napoleon Bonaparte gehad, waarna dit 'n aantal dekades op 'n stowwerige solder gelê het. Sedert die 18de eeu word dit in die Franse nasionale museum, die Louvre, in Parys gehuisves. 

In 1911 het die skilderye die hoofnuus gehaal toe dit helder oordag uit die Louvre gesteel is. Dit is twee jaar later in Italië gevind: 'n Italiaanse patriot het vas geglo dat die portret in sy land van oorsprong behoort. Dit is egter weer terug na die Louvre geneem, waar dit tot vandag agter beskermde glas hang.

In 2004 het die medewerkers hulle kommer uitgespreek aangaande die bewaringstand van die skildery: die populierhout waaruit die paneel bestaan is besig om krom te trek. Om die oorsaak daarvan uit te vind is reeds in April 2004 begin met 'n wetenskaplike en tegniese studie van die skildery.
*Hierdie artikel handel oor die etnies-godsdienstige groep. Moenie verwar word met Perse of Persies (Farsi) nie.*

Die **Parsi's** (wat Perse in Persies beteken; Gujarati: પારસી, *Pārsī*, [ˈpɑːrsiː]) is 'n Zoroastriese gemeenskap wat tydens die Islamitiese verowering van Persië in 636–651 na die Indiese subkontinent migreer het. Volgens die *Qissa-i Sanjan* het Parsi's tussen die 8ste en 10de eeu uit Groter Iran hulle in Gujarat gevestig, waar hulle toevlug gegee is, om 'n moontlike vervolging ná die Islamitiese verowering van Persië te voorkom. Persiese aanhangers van die God Ahura Mazda verwys na hulself as Zoroastriërs (Persies: زردشتى, *Zardoštī* of زرتشتى, *Zartoštī*).

Parsi's in Bombaai, Brits-Indië, 1873
Ten tyde van die Islamitiese verowering van Persië was die dominante godsdiens van die streek (wat deur die Sassanidiese Ryk beheer is) die Zoroastrisme. Iraniërs soos Babak Khorramdin het vir sowat 200 jaar teen die veroweraars geveg. Destyds het baie Iraniërs (wat sedert hul vestiging in Indië Parsi's genoem word) verkies om hul godsdienstige identiteit deur die vlug van Persië na Indië te bewaar. Vervolgens het Bombaai die godsdienstige sentrum van Parsi's in Indië geword, terwyl met die stigting van Brits-Indië Kolkata 'n ander belangrike sentrum vir Parsi's geword het.

Die woord پارسیان, uitgespreek "Parsian", i.e. "Parsi" in Persies, beteken letterlik "Persies". Let op dat *Farsi* 'n Arabirisering van die woord *Parsi* is, wat as 'n endoniem vir Persies gebruik word, en Persies word in die hedendaagse Iran (Farsi), Afghanistan (Dari), Tadjikistan (Tadjiks), en ander dele van die voormalige Persiese Ryk gebesig, vergelyk Irannese tale.

Nadat Parsi's eeue in Suid-Gujarat, veral Udvada, Valsad en Navsari, deurgebring het, besig die meerderheid van die Parsi-diaspora Gujarati. Een van die bekendste Parsi is Freddie Mercury (gebore Farrokh Bulsara, 1946–1991), sanger van die Britse rockgroep Queen, gebore op die Tanzaniese eiland Zanzibar.

Parsi is bekend vir lugbegrafnisse, waar hul dooies op die stiltetorings geplaas word om deur aasvoëls verslind te word totdat net die droë bene oorbly. 'n Ander bekende instelling is vuurtempels, waarin die Heilige Vuur gehuisves word. Baie Parsi's bly as diaspora in Europa en Noord-Amerika.
"Polonaise-dans onder die vrye hemel". Skildery deur Korneli Szlegel (1819-1870)
Die tipiese ritme van 'n polonaise
Die **Polonaise**, ook **Polonys**, (van Frans: *danse polonaise* = "Poolse dans"; Italiaans *Polacca* en Pools *Polonez*) is 'n stadige en swierige, oorspronklik hoofse dans in 'n 3/4-maat wat in hierdie vorm vanaf 1700 gedans word en waarby dansers paarsgewys soos in 'n prosessie marsjeer. Polonaises was vroeër as openingsdanse dwarsoor Europa gewild.

Geskiedenis
-----------

In sy vroegste vorm is die polonaise in Pole op huweliksfeeste en ook tydens ander plegtighede gedans en gewoonlik eerder deur liedjies as musiekinstrumente begelei. 'n Tweede variant was triomfantelike opvoerings deur soldate. In die 16de eeu is polonaises nog in 'n 4/4-maat deur Poolse adellikes en ampsdraers as 'n huldeblyk aan Pole gedans.

Vanaf 1573 het die Poolse koningshof die polonaise as formele mars-dans oorgeneem. Dansers het destyds stadig vorentoe beweeg en by elke derde stap effens gekniebuig. Ter geleentheid van August die Sterke se bekroning as Poolse koning is die dans in 1697 plegtig opgevoer. Danksy die Franse koning Hendrik III het die dans ook in Frankryk en daarna in heel Europa gewild geraak.

Die Duitse komponis Johann Sebastian Bach het gestiliseerde polonaises gekomponeer (waaronder dele van die Mis in H-mineur: *"Et surrexit"* en *"Cum Sancto Spirito"*), terwyl die polonaises van Ludwig van Beethoven, Carl Maria von Weber, Franz Liszt en Frédéric Chopin weer die oorspronklike besieldheid en waardigheid na vore gebring het.

Opvoering
---------

Deesdae word polonaises dikwels as openingsdans van dansballe opgevoer. Die mees gebruikte komposisie hiervoor is Carl Michael Ziehrer se "Waaierpolonaise" (Duits *Fächerpolonaise*).

Daarnaas word polonaises tydens karnavalvierings gedans. Finland se volkslied is eweneens in 'n polonaise-ritme gekomponeer.
**Polizeiruf 110** is 'n Duitse misdaadreeks wat sedert 1971 deur die *Deutscher Fernsehfunk* (*DFF*, 1972-1990: *Fernsehen der DDR*) vervaardig is en ná die ontbinding van die DFF vanaf 1993 deur openbare uitsaaiers in die ARD-netwerk voortgesit word.

Die akteur Kurt Böwe (1929−2000) het vanaf 1994 een van die hoofrolle vertolk as *Kommissar Groth*
*Polizeiruf 110*, wat vir die eerste keer op 27 Junie 1971 as 'n soort Oos-Duitse weergawe van die Wes-Duitse misdaadreeks *Tatort* gebeeldsaai is, het in Duitsland tot een van die gewildste reekse in dié genre ontwikkel.

'n Verskeidenheid kleiner en groter misdade is in *Polizeiruf 110* behandel, naas onderwerpe soos alkoholisme, kindermisbruik en verkragting - verskynsels wat in 'n sosialistiese samelewing andersins gewoonweg as taboe beskou is. In teenstelling met huidige misdaadreekse, waarin moord 'n minimum-vereiste vir 'n boeiende handeling geword het, word in die *Polizeiruf 110*-aflewerings, wat in die DDR vervaardig is, die volledige spektrum van misdade getematiseer: inbraak, afpersing, bedrog, diefstal en jeugmisdaad.

Terwyl sy Wes-Duitse eweknie *Tatort* op die polisiespeurders as hoofkarakters fokus en ook hul privaat lewe by die handeling insluit, het die oorspronklike *Polizeiruf 110*-aflewerings op die polisiespeurwerk gekonsentreer. Draaiboekskrywers het moeite gedoen om ook die misdadiger, sy psige en die agtergrond van sy oortreding vir die televisiekyker te ontleed. Aksietonele speel 'n ondergeskikte rol.

*Polizeiruf 110* was een van min televisiereekse waarin sosiale vraagstukke in die Oos-Duitse samelewing openlik aangespreek is - alhoewel die pedagogiese funksie van hierdie openheid soms al te duidelik was. Vanaf 1976, toe die DDR-bewind kritiese skrywers en sangers aan bande begin lê of selfs uitgeburger het, is ook *Polizeiruf 110* gensensureer. Enkele aflewerings, wat reeds vervaardig was, is om politieke redes verkort.
**Francois Du Toit "Mannetjies" Roux** (gebore 12 April 1939) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse rugbyspeler. Hy het in 27 toetse gespeel, 6 keer as vleuel en 21 keer as senter, waartydens hy 6 drieë gedruk het.

Rugby loopbaan
--------------

Mannetjies het in 1959 saam met die Junior Springbokke na Argentinië getoer. Hy het in 1960 die eerste keer vir die Springbokke gespeel teen Wallis op Cardiff Arms Park. In 1962 speel hy in drie toetse teen die Britse Leeus in Suid-Afrika. Hy sal altyd onthou word vir sy wettige duikslag op die Leeu, Richard Sharp; hy het Sharp se wangbeen gebreek in die proses. Mannetjies sal altyd onthou word vir die insident in die 1969/70 "betogertoer" na die Britse Eilande toe hy 'n betoger met die bal gegooi het. Hy was ook deel van die Springbokspan in 1970 wat die All Blacks 3-1 getroef het. 

In 1970 het hy die Griekwaland-Wes span aangevoer wat die Curriebeker, teen alle verwagtinge, gewen het teen Noord-Transvaal. Ian Kirkpatrick was Griekwaland se afrigter en sy wedstrydplan vir die eindstryd was eenvoudig: "wanneer Mannetjies die bal kry, moet die ander veertien net by hom uitkom. Julle sal nie weet wat hy gaan doen nie, maar hy weet ook nie, maar dinge sal gebeur as hy die bal kry!" Dit het gebeur en Griekwaland wen 11-9.

Bron
----

* 30 Super Springboks. Paul Dobson. 1995. ISBN 0-7981-3411-9
Mansinam by Manokwari op die Voëlkop.
**Mansinam** is 'n eilandjie van ongeveer 411 ha in die baai van Doreh (Doriri) 6 km suid van die stad Manokwari aan die ooskus van die Voëlkop-gebied van Nieu-Guinee (die Indonesiese provinsie Papua).

Die eiland het groot betekenis vir die Christene van Wes-Papua. Die eerste sendelinge, die Duitsers Carl. W. Ottow en Johann G. Geissler, het op 5 Februarie 1855 hier geland. Daar is 'n museum en 'n religieuse sentrum met 'n Jesus-beeld van 30 m.

Geskiedenis
-----------

Die eiland word bewoon deur Biakkers, 'n Papoeavolk wat lank seevaarders was en die kusgebiede van Nieu-Guinee met hulle *raak*-togte geplunder het. Hulle het aan die sultan van Tidore, wes van Halmaheira, belasting betaal, maar hy kon hulle met sy *hongi*-vloot nie onderwerp nie. Die Nederlandse koloniale outoriteite het dit as hulle gebied opgeëis. Dit was egter vyftig jaar lank 'n dooie letter, hoewel Mansinam belangrik was om die skepe van steenkool te kon voorsien.

Die taal
--------

Die sendelinge het begin om in Maleis te predik, maar later het hulle geprobeer om die plaaslike taal te leer, wat hulle *Mefoorsch* genoem het. Die naam verwys na die naburige eiland Numfor -een van die *Schouten-eilande* wat 'n dag peddel na die ooste lê. Vandag word die taal Biaks genoem na die grootste eiland van die argipel. In 1858 het hulle die eerste woordelys Maleis-*Mefoorsch* saamgestel. 'n Gesangboek volg in 1860 en 'n grammatika in 1865. Ottow het gesterf in 1862, maar daar het meer sendelinge gekom van die Utrechtse Zendings vereniging. In die begin van die 20ste eeu het F.J.F van Hasselts skoolboeke geskryf in wat hy nou *Noefoorsch* genoem het en mevrou J.L. van Hasselt het 'n sangboek saamgestel.

So het die eilandjie die basis geword vir die sending op die kuste van Nieu-Guinee.
Veralgemeende grafiek van die saampersbaarheidsfaktor. Die negatiewe afwyking oorheers in die begin, maar die positiewe term sorg vir 'n liniêre toename.
Die **saampersbaarheidsfaktor** (Z) word gebruik om afwykings van die ideale gaswet te bestudeer. Dit beskryf die verhouding van die molekulêre volume van 'n gas tot die molekulêre volume van 'n ideale gas by dieselfde temperatuur en druk.

Vir 'n ideale gas geld:

{\displaystyle PV=nRT}
{\displaystyle P{\bar {V}}=RT}
Dat wil sê dat vir 'n ideale gas:

{\displaystyle {\frac {P{\bar {V}}}{RT}}=Z=1}
Vir 'n nie-ideale gas kan egter Z afwyk van die ideale waarde van een. Daar is twee effekte. Vir gasse soos helium is daar net 'n positiewe afwyking wat by hogere drukke lineêr toeneem. Dit is die gevolg van die feit dat heliumatome 'n eindige volume besit wat die beskikbare volume vir andere atome verlaag. Vir gasse soos CO2 is daar nog een andere, negatiewe, effek. Dit is die gevolg is van die intermolekulêre aantrekking wat die druk verlaag. Die afwykings van Z=1 word veral duidelik by lae temperature (sien grafiek).

Die saamperbaarheidsfaktor kan verder beskryf word met 'n viriaalvergelyking of met die vanderwaalsvergelyking.

Kyk ook
-------

* Saampersbaarheid
| Algemene gegewens |
| --- |
| Land: |  Italië |
| Streek: |  |
| Hoofstad: | Treviso (*Trevixo*) |
| Administratiewe verdeling: | 94 comuni |
| Oppervlakte: | 2 477 vk km |
| Bevolking: | 887 420 (31 Desember 2017) |
| Bevolkingsdigtheid: | 358,3 inwoners per vk km |
| Webwerf: | www.provincia.treviso.it |
| ISO 3166-2: | IT-TV |
| President: | Stefano Marcon (Lega Nord) |
| Kaart |
|  |

Die **provinsie Treviso** (Veneties: *Provincia di Trevixo*; Italiaans: *Provincia di Treviso*) is geleë in Noordoos-Italië en maak deel uit van die administratiewe streek Veneto. Treviso, wat in 94 munisipaliteite onderverdeel word, het 'n oppervlakte van 2 477 km2 en 'n bevolking van sowat 887 420 (soos op 31 Desember 2017). Die *capoluogo* of administratiewe setel (asook die naamgewende en grootste nedersetting) is Treviso. Treviso grens in die noorde aan die provinsie Belluno, in die weste aan Vicenza, aan Padua in die suidweste, Venesië in die suidooste en Friuli-Venezia Giulia in die ooste.

Die huidige provinsie het sy historiese voorloper in 'n Middeleeuse markgraafskap, die *Marca Trevigiana* (derhalwe word na die provinsie in Italiaans dikwels ook kort as *Marca* verwys), en het later eeue lank deel uitgemaak van die Republiek Venesië se vastelandse besittings, die Terraferma. In 1796 het dit onder Oostenrykse bewind gekom. In 1866 het dit deel van die verenigde Italië geword. Die provinsie was een van die belangrikste Italiaanse oorlogsteaters tydens die Eerste Wêreldoorlog, gesplyt deur die frontlinie tussen Italiaanse en Oostenryks-Hongaarse magte, met veldslae in Monte Grappa, Montello en Vittorio Veneto.

In die 20ste eeu het familieondernemings soos De’Longhi, Benetton en Stefanel hulle suksesvol op die wêreldmark geposisioneer en bygedra tot die provinsie se ekonomiese welvaart.

Galery
------

* Die Venesiaanse beeldhouer Luigi Borro se *Statua della Patria*, in 1875 opgerig voor die *Palazzo dei Trecento* in Treviso, verpersoonlik die vaderland (die provinsie Treviso) as vroulike figuur
* Stadspoort in Castelfranco Veneto
* Die *Sacrario Militare Monte Grappa* is in 1935 as laaste rusplek vir gesneuweldes van die Eerste Wêreldoorlog opgerig
* Villa Minelli in Ponzano Veneto dien as hoofkwartier van die Benetton Groep

Literatuur
----------

* Ferruccio Mazzariol: *La mia Treviso. Passegiate nella Marca*. Seconda edizione. Treviso: Editrice Santi Quaranta 2016
Die **Breedekloof** is een van drie wyndistrikte in die Breëriviervallei-wynstreek. Dit spog met 'n totaal van 28 wynkelders (11 produsentekelders en 17 privaat kelders). Die Breedekloof verteenwoordig 14,24% (13 029 hektaar) van Suid-Afrika se aanplantings van wyndruiwe-wingerde. Die meerderheid tradisionele kultivars kan in die Breedekloof gevind word, waarvan Chenin Blanc die algemeenste is.

Uitsig oor berge in BreedekloofUitsig oor berge in Breedekloof

Ligging
-------

Die Breedekloof wyndistrik is geleë tussen Worcester en Paarl en vorm deel van die Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit. Dit sluit die Rawsonville, Slanghoek, Goudini en Breërivier gebiede in. Die weste en suidweste van Breedekloof grens aan die Slanghoek- en Du Toitskloofberge en in die noordooste aan die Hexrivierberge.

Klimaat en geografie (terroir)
------------------------------

Die Breedekloof word gekenmerk deur 'n wye verskeidenheid van terroirs. Die streek grens aan twee bergreekse en lê tussen die Atlantiese Oseaan en die Klein Karoo. Die grond in die Breedekloof wissel van diep, swaar, swart grond tot sanderige skalie-grond in ou rivierbeddings. Hierdie unieke kombinasie van grond en klimaat maak dit 'n gunstige terroir vir wynproduksie.
Die vallei ontvang 'n jaarlikse winterreënval van +/- 700 mm wat dit as 'n hoë-reënvalgebied in Suid-Afrika klassifiseer.

Breedekloof wingerdWingerd in die Breedekloof

Ekonomiese aktiwiteite
----------------------

Die belangrikste ekonomiese aktiwiteit in die Breedekloof is landbou. Die streek is tradisioneel 'n wyn-produserende gebied, maar perskes, pruime, pere en ander gewasse word ook verbou. Toerisme is 'n ontluikende bedryf in die gebied met gastehuise en onthaalfasiliteite wat nuwe geleenthede bied.

Breedekloof-wynroete
--------------------

Die Breedekloof-wynroete is die jongste wynroete in Suid-Afrika en is in 2002 gestig. Die roete bestaan uit 22 kelders en strek wes tot oos vanaf Gouda tot Montagu en noord tot suid vanaf Tankwa Karoo Nasionale Park tot McGregor.
Dit vorm deel van Roete 62, die langste wynroete ter wêreld.

| Breedekloof Wynkelders (seleksie) |
| --- |
| Badsberg Kelder |
| Bergsig Landgoed |
| Botha Kelder |
| Deetlefs Landgoed |
| DuToitskloof Kelder |
| Jason’s Hill Privaat Kelder |
| Goudini Kelder |
| Kirabo Privaat Kelder |
| Lateganskop Kelder |
| Merwida Kelder |
| Mountain Ridge Kelder |
| Rico Suter Landgoed |
| Opstal Landgoed |
| Slanghoek Kelder |
| uniWines Wingerde |
| Waboomsrivier Wynkelder |

Breedekloof Wynfees – Soetes & Sop
----------------------------------

Soetes & Sop is 'n jaarlikse wynfees wat georganiseer word deur Breedekloof Wyn en Toerisme Kantoor in Rawsonville. Die fees vind tipies in Julie plaas en alle deelnemende kelders (14 in 2016) is oop vir die geleentheid. Dit is 'n gedesentraliseerde fees: besoekers koop 'n kaartjie met 'n wynglas en sopbeker wat hulle kan gebruik op die wyne en sop by elke kelder te proe.
Besoekers het die geleentheid om 'n wye verskeidenheid multi-bekroonde Soetes (ook bekend as soetwyn) te geniet. Dit sluit in Hanepoot, Muskadel, Edellaatoes, Rooi Jerepigo en Port. Verskeie kelders bedien ook sop om die wyn te komplimenteer.
**Jayavarman VII** (1181–1218) word as die grootste koning van die Khmer-ryk rondom Angkor beskou.

Hy stam uit die Mahidharapura-dinastie uit die noordelike Dangrek-gebergte en kom op die troon ná 'n tydperk van dertig jaar se verwarring en oorloë. Daar is meer as 60 inskripsies van hom. Die meeste daarvan is nogtans 'n enkele sin met name van gode of belangrike persone wat dood is. Van die langer tekste is egter in Sanskrit pleks Khmer en van die koning self. Dit is opmerklik omdat in die drie eeue voor hom die neiging gewees het om Sanskrit met Khmer te vervang.

Jayavarman het ná oorwinnings wat hy oor die invallers van Champa behaal het op die troon gekom. Hy het dalk self in die Champa-hoofstad Vijaya gewoon toe die invalle begin het. In 1181 word hy koning van 'n verwoeste land en aanvanklik woon hy in Jiyasri (die stad van die oorwinning) wat se voorskans met 6 meter hoë garuda's van sandsteen versier is, wat 'n Hindoeïstiese Vishnu-motief is. Dit verwys dalk ook na die oorwinning oor die Champa-koning. Wanneer die koning tot die Boeddhisme bekeer is, is 'n omstrede saak. Later vertrek Jayavarman na Angkor Thom toe dit gereed gekom het.

Onder hom het, moontlik onder Champa se invloed, die religie in 'n soort Mahayana-Boeddhisme verander. Dit is bekend dat Jayavarman VII die Mahayana-boddhisattva Lokesvara vereer het. Inteenstelling tot sy voorgangers is die koning nie as 'n Hindoeïstiese Siva *linga* vergoddelik nie, maar as 'n Buddharadja, 'n lewende verteenwoordiger van die Boeddha op aarde

As koning het hy die grootste bouer van Angkor geword. Daar is groot tempels en kloosters van hom soos Banteay Kdei, Ta Prohm, Preah Khan en Bayon.

Hy het ook hoofpaaie van honderde kilometers aangelê met gashuise elke 15 km langs die pad na Angkor. Die paaie het van Angkor na die ooste oor die Dangrek-gebergte na Phimai en na die weste na Sisophon gelei.

Jayavarman het geprobeer om Champa te onderwerp. Hy het dit in 1190 aangeval en in die tydperk 1203-1220(?) het hy die hele Champa beset. Daarna het die Khmer egter teruggetrek en 'n Cham-prins wat aan Jayavarman se hof opgegroei het, het daar koning geword.
**Michail Wasiljewitsj Nesterof** (Russies: Михаи́л Васи́льевич Не́стеров; 31 Mei [O.S. 19 Mei] 1862 – 18 Oktober 1942) was ’n vooraanstaande verteenwoordiger van religieuse Simbolisme in Russiese kuns. Hy het aan die Keiserlike Kunsakademie onder Pawel Tsjistjakof studeer, maar hom later geskaar by ’n groep kunstenaars bekend as die Peredwizjniki.

Sy kunswerk *Die Visioen van die Jong Bartolomeus* (1890–'91), wat die bekering van die Middeleeuse heilige Sergei Radonezjski uitbeeld, word dikwels beskou as die begin van die Russiese Simbolistiese beweging.

Van 1890 tot 1910 het Nesterof in Kiëf en Sint Petersburg gewoon waar hy aan muurskilderings in onderskeidelik die Sint Wladimir-katedraal en die Kerk op Gestorte Bloed gewerk het. Ná 1910 het in Moskou gewoon, waar hy in die Marfo-Mariinski-klooster gewerk het. As ’n toegewyde Ortodokse Christen het hy nie die Russiese Rewolusie aanvaar nie, maar hy het tot met sy dood in Rusland gebly.

Galery
------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Mikhail Nesterov***. |

* Die Visioen van die Jong Bartolomeus (1890–'91).*Die Visioen van die Jong Bartolomeus* (1890–'91).
* Filosowe beeld die Simbolistiese denkers Pawel Florenski en Sergei Boelgakof uit.*Filosowe* beeld die Simbolistiese denkers Pawel Florenski en Sergei Boelgakof uit.
**Michael Josias du Plessis** (gebore 4 November 1958) is 'n voormalige Suid-Afrikaanse rugbyspeler.

Spelerloopbaan
--------------

Du Plessis het vir die Westelike Provinsie, Noord-Transvaal, Transvaal, Oostelike Provinsie en die Springbokke gespeel. Hy het op 20 Oktober 1984 sy toetsbuiging teen die besoekende Suid-Amerikaanse Jaguars gemaak. Hy het 8 wedstryde vir die Springbokke gespeel en een drie gedruk.

Rugbyfamilie
------------

Du Plessis is die broer van Willie en Carel du Plessis, albei oud-Springbokke, en die pa van Daniël du Plessis.

Michael het in 'n rugbyfamilie grootgeword. Sy pa, Willie, het vir die Oostelike Provinsie en sy oupa (aan moederskant) vir Westelike Provinsie rugby gespeel. Sy broers Willie en Carel het altwee vir die Springbokke gespeel terwyl sy jonger broer, Jacques vir die Westelike- en Oostelike Provinsie rugby gespeel het. Carel, Willie en Michael het saam vir Westelike Provinsie in die Curriebekereindstryd van 1982 teen Noord-Transvaal gespeel. Die Westelike Provinsie het die wedstryd met 24-7 gewen.
Pieter van der Byl was Volksraadslid vir Bredasdorp van 1949 tot 1948 en vir Groenpunt van 1948 tot sy uittrede uit die politiek in 1966 en ook lid van genl. Jan Smuts se laaste kabinet, hier afgeneem in 1947. Van links staan Sidney Waterson, Van der Byl, HG Lawrence, James Mushet, genl. Jan Smuts, AGF Clarkson, dr. Henry Gluckman, JGN Strauss, dr. Colin Steyn en voor Jannie Hofmeyr.
**Bredasdorp** was van 1929 se algemene verkiesing af 'n kiesafdeling vir die Suid-Afrikaanse Volksraad.

Agtergrond
----------

Afbakeningskommissies het van 1910 af telkens verander aan die grense en name van die kiesafdelings in die Helderberg en Overberg. In 1910, 1915, 1920, 1921 en 1924 was daar net Caledon. In 1929 kom Bredasdorp en Hottentots-Holland by. Die drie bestaan sy aan sy tot 1953 toe Caledon en Bredasdorp gekombineer word en Valsbaai sy opwagting maak. Caledon-Bredasdorp verdwyn voor 1958 se verkiesing en sy LV, Dirk Uys, word LV vir Valsbaai. In 1966 word Caledon opnuut afgebaken, maar Hottentots-Holland afgeskaf. Eers weer in 1974 regverdig die kiesertal in dié streek die instel van 'n derde kiesafdeling, wat tot 1994 as Helderberg sou bekend staan.

1929–1943
---------

In die eerste verkiesing wen die kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party, maj. Pieter van der Byl, van 1939 tot 1948 minister in genl. Jan Smuts se kabinet, Bredasdorp met 'n meerderheid van 601 stemme teen die Nasionale Party se A.J. de Waal. Ná die S.A.P. en die N.P. 'n koalisie sluit met die oog op die 1933-verkiesing, word Van der Byl onbestrede verkies. In 1938 word hy egter teengestaan deur die N.P. se M.J. Streicher, maar wen met 'n meerderheid van 774. In 1943 skuif Van der Byl sy meerderheid op, dié keer teen die Nasionalis P.K. le Roux, latere kabinetsminister en LV vir Riversdal van 1942 tot 1943, Victoria-Wes van 1948 tot 1953, Prieska van 1953 tot 1958 en Oudtshoorn van 1958 tot in die jare sewentig. Van de Byl wen met 'n meerderheid van 1 046 stemme.

1948–1953
---------

In 1948 kry die N.P. dit uiteindelik reg om Bredasdorp by die V.P. af te rokkel toe Dirk Uys vir Van der Byl met 259 stemme klop. Onmiddellik bedank Groenpunt se LV, Robert Bowen, sodat Van der Byl daar kan staan in die tussenverkiesing op 8 Oktober 1948 en sodoende weer sy plek in die Unie-Volksraad kan inneem. Hy word onbestrede verkies. Vir die algemene verkiesing in 1953 word Bredasdorp met Caledon as Caledon-Bredasdorp gekombineer. Uys behou die saamgestelde setel vir die N.P. met 'n meerderheid van 240 stemme teen die V.P. se P.A. Myburgh. Vir 1958 se verkiesing verdwyn albei die kiesafdelings. Dit was die einde van die kiesafdeling Bredasdorp, maar in 1966 kom Caledon terug en bly 'n veilige kiesafdeling vir die N.P. tot in 1994.

Sien ook
--------

* Caledon
* Ceres
* Clanwilliam
* Helderberg
* Hottentots-Holland
* Malmesbury
* Moorreesburg
* Paarl
* Piketberg
* Riversdal
* Stellenbosch
* Swellendam
* Valsbaai
* Wellington
* Worcester

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
Die **Manningvergelyking** is 'n empiriese formule wat die gemiddelde snelheid van 'n vloeistof bereken wat in 'n kanaal vloei wat nie die vloeistof heeltemal omsluit nie. Dit is dus geldig vir vloei in 'n oop kanaal.

Vloei in 'n oop kanaal.
Die snelheid word soos volg berekenː

|  |
| --- |
| {\displaystyle v={\frac {k}{n}}\cdot R\_{H}^{2/3}\cdot {\sqrt {S}}} |

{\displaystyle R\_{H}={\frac {A}{P}}}
Vir 'n oop kanaal met hoogte H en wydte W is:

{\displaystyle A=W\times H}
{\displaystyle P=2\times H+W}
waar:

* {\displaystyle v} = Vloeisnelheid in m/s
* {\displaystyle k} = 1 m1/3/s of 1.49 vt1/3/s
* {\displaystyle n} = Manning ruheidsfaktor
* {\displaystyle R\_{H}} = Hidrouliese radius
* {\displaystyle S} = Helling van kanaal ({\displaystyle \Delta h/L})
* {\displaystyle A} = Vloei deursnitarea
* {\displaystyle P} = Benatte omtrek

Omskakel na Britse eenhede
--------------------------

{\displaystyle k=1\left[{\frac {m^{1/3}}{s}}\right]\times \left[{\frac {vt}{0.3048m}}\right]^{1/3}=1.4859\left[{\frac {vt^{1/3}}{s}}\right]}

Kyk ook
-------

* Hidrouliese diameter vir verskillende voorbeelde
* Pypvloei
’n Deel van ’n reliëfwerk op die muur van ’n begrafniskapel in Herakleopolis, uit tussen die 9de en 11de Dinastie.
**Herakleopolis** (Grieks: Ἡρακλεόπολις, Latyn: Heracleopolis Magna) was die hoofstad van die 20ste nomos (administratiewe streek) van Antieke Egipte. Dit is sowat 15 km wes van die hedendaagse stad Beni Suef geleë. In Egipties het dit *Henen-nesoet*, *Nen-nesoe* of *Hwt-nen-nesoe* geheet, wat beteken "huis van die koninklike kind".

Geskiedenis
-----------

Die datum van die eerste nedersetting op die terrein is onbekend, maar ’n inskrywing op die Palermosteen vertel van farao Den se besoek aan die heilige Herisjef-meer by *Nenj-neswt*, die stad se antieke naam. Dit moes dus al in die middel van die 1ste Dinastie bestaan het, omstreeks 2970 v.C.

Herakleopolis het tussen 2181-2055 v.C. tydens die Eerste Oorgangstydperk, belangrik geword en sy hoogtepunt bereik. Ná die val van die Ou Ryk is Egipte verdeel in Bo- en Benede-Egipte en Herakleopolis het die hoofstad van laasgenoemde geword. Die stad het Benede-Egipte in so ’n mate beheer dat Egiptoloë soms na die tyd tussen die 9de en 10de Dinastie (2160-2025 v.C.) verwys as die Herakleopolitaanse Tydperk. Die stad was dikwels in konflik met die hoofstad van Bo-Egipte, Thebe.

Teen die tyd van die Ptolemeïese Ryk (322-30 v.C.) was Herakleopolis nog ’n belangrike godsdiens- en kultuursentrum, en tydens die Romeinse tydperk (30 v.C.-390 n.C.) was dit steeds bewoon.
| ***Carrie*** |
| --- |
| **Outeur** | Stephen King |
| **Land** |  Verenigde State |
| **Taal** | Engels |
| **Genre** | Horror |
| **Uitgewer** | Doubleday |
| **Uitgegee** | 5 April 1974 |
| **Medium** | Druk (gebind) |
| **Bladsye** | 199 |
| **ISBN** | 978-0-385-08695-0 |
| Letterkunde-portaal |

***Carrie*** (1974) is Stephen King se eerste gepubliseerde roman, en ook een van sy kortstes. King vind vandag nog die boek "rou" en "met 'n verrassende vermoë om te beseer en te gru". Dié boek word dikwels uit Amerikaanse skole verban, en die rolprentweergawe (van Brian De Palma in 1976) is in Finland verban. Sommige lesers, veral diegene van die Gootsubkultuur, beskou dit as 'n emosionele diep verhaal.

Storielynopsomming
------------------

---

***Pretbederwerswaarskuwing***: *Die storielyn of storie se einde volg hieronder.*

---

Die boek gebruik fiktiewe dokumente om die verhaal van Carrie White, 'n tiener van Chamberlain, Maine, te vertel. Carrie is vir jare tuis vertoorn deur haar wraakgierige en geestesongestelde moeder, en by haar hoërskool word sy oor haar onfatsoenlike kleredrag verneder. Wanneer Carrie haar eerste menstruasie in die skoolstort ná liggaamsoefening kry, is sy vreesbevange – haar ma het haar nooit oor dié ontwikkeling in 'n tienermeisie se lewe vertel nie. Haar medeleerlinge spot haar ongenadiglik.

Mettertyd ontdek Carrie dat sy telekinetiese magte het, en dat sy ook 'n geringe vermoë het tot telepatie. Sodoende "lees" sy almal se veragting van haar. 'n Gewilde meisie maak vriende met haar, en reël dat Carrie na die Matriekdans (Engels: *prom*) vergesel sal word deur die vriendin se kêrel, een van die mees aantreklike en gewilde seuns in die skool. Carrie se moeder verbied haar eers om dit by te woon.

'n Wrede plan word gemaak deur van die leerlinge: daar word skelmpies gereël dat Carrie as matriekdanskoningin verkies sal word, en op die oomblik van haar kroning dompel die leerlinge emmers vol varkbloed bo-oor Carrie. Almal lag daaroor. Dit breek iets in Carrie: sy verlaat die danssaal, sluit die deure en verbrand omtrent almal wat in die saal vasgekeer is, en verwoes dan ook 'n groot area van die middestad van haar dorp. Toe sy by die huis aankom, probeer haar ma haar doodmaak, denkende dat Carrie oorgeneem is deur Satan. Carrie stop haar ma se hartklop.

Carrie lees in haar skoolvriendin se gemoed dat dié nooit enigiets lelik bedoel het nie, en sterf dan met die wete dat sy darem een vriend gehad het.
Die **De Havilland Hornet** is 'n Britse, enkelsitplek, tweemotorige vegvliegtuig wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog ontwikkel is maar nie betyds voltooi is om diens te doen in die oorlog nie. Dit is ontwerp uit die ondervinding wat met die De Havilland Mosquito opgedoen is. Dit was nie ontwerp om die *Mosquito* te vervang nie, dit was ontwerp om Japannese vegvliegtuie in die Stille Oseaan te vernietig. Dit is 'n nuwe vliegtuig. Een van die vereistes was 'n lang togafstand en om dit te bereik was die daar gefokus op vaartbelyning. Ook het Rolls-Royce 'n nuwe weergawe van die Merlinenjin met 'n kleiner frontale area ontwikkel om lugweerstand te verminder. Die twee skroewe het in teenoorgestelde rigtings gedraai. Die *Hornet* was ook die laaste suier-aangedrewe vegvliegtuig wat in die Britse Lugmag diens gedoen het.

Die grootste verskil met die *Mosquito* was dat die *Hornet* se vlerke van hout en metaal gebou was, die *Mosquito* s'n was net van hout. Die *Hornet* was die eerste vliegtuig waar die kleefmiddel *Redux* gebruik was; *Redux* kan hout aan metaal heg.

Geoffrey de Havilland jr. het op 28 Julie 1944 die eerste vlug met die vliegtuig onderneem. Aflewering het eers in April 1945 begin en eers in Mei 1946 was die eerste *Hornet* eskader gevorm; 64 Eskader. Die *Hornet's* in Brittanje het diens gedoen tot in 1951 en was vervang met die Gloster Meter Mk. 8. Hulle diensrolle was reeds vanaf 1949 verander vanaf onderskepping na aanvalvliegtuig. Die meeste *Hornet's* het deelgeneem aan die aksie in Maleisië in 1951 en hulle goed van hul taak gekwyt. Hier het hulle vuurpyle en bomme dra. Die *Hornet's* van 45 Eskader is eers in 1955 met die De Havilland Vampire vervang. 

Daar was ook 'n model ontwikkel vir die Britse Vloot bekend as die *Sea Hornet*. Hulle vlerke kon opvou, was toegerus met 'n landingshaak, asook vloot radio en radar. Die onderstel was ook aangepas om op vliegdekskepe te kan land. Daar was ook 'n twee sitplek nagvegter *Sea Hornet* ontwikkel. Laasgenoemde was aansienlik stadiger. Die vloot se 801 Eskader het diens gedoen op HMS *Implacable* vanaf 1949 tot en met 1951.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die De Havilland Horent F.Mk 3:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Rolls-Royce Merlin 130/131 inlyn suier |
| Kraglewering per motor | 2,030 perdekrag |
| Vlerkspan | 13,73 m |
| Lengte | 11,18 m |
| Hoogte | 4,32 m |
| Vlerkoppervlakte | 33,54 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 9 493 kg |
| Maksimum snelheid | 759 km/h |
| Operasionele hoogte | 10 675m |
| Togafstand met bomvrag van 5 443 kg | 4 827 km |
| Bewapening | Vier 20 mm kanonne in neus
bomme of vuurpyle van 908 kg onder vlerke |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die **De Havilland Vampire** is Brittanje se eerste enkelsitplek straalaangedrewe vegvliegtuig. Hierdie vliegtuig se ontwerp was gedoen met die doel om 'n straalmotor optimaal te gebruik en was nie net 'n gewone skroefaangedrewe vliegtuig wat aangepas is vir 'n straalmotor nie. Die ontwerp maak voorsiening vir tweelingvalbome en 'n enkele, sentrale gondel wat die kajuit en wapentuig huisves.

Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 20 September 1943 voltooi met Geoffrey de Havilland in beheer. Dit was net sestien maande nadat die detailontwerp begin is. Die produksiemodelle was egter te laat om deel te neem aan die Tweede Wêreldoorlog en is eers in 1946 in diens gestel by eskaders van die Britse Lugmag. Dit was toe die tweede straalvliegtuig wat in diens gestel is na die *Gloster Meteor*. Die prototipe se motor kon slegs 1 226 kg stukrag verskaf teenoor die hedendaagse *Eurofighter Typhoon* se turbowaaiermotore wat 6 097 kg stukrag verskaf. 

In die eerste paar jaar na die Tweede Wêreldoorlog het die *Vampire* 'n groot rol gespeel in Brittanje se eerste linie van verdediging totdat hulle vervang is deur die *Meteor 8* in 1951. Teen daardie tyd was die *Vampire* gebruik die die Britse Lugmag on die Verre Ooste asook deur lugmagte van die Verre Ooste. Hulle is later almal vervang deur die *De Havilland Venom*. 

In Desember 1945 het die eerste straalvliegtuig 'n landing gemaak op die dek van 'n skip, gedoen deur 'n *Sea Vampire*. Die *Sea Vampire* was 'n versterkte *Vampire F.B.5* om die ekstra kragte wat die landingshaak uitoefen teen te werk om sodoende op vliegdelskepe te kan land. Dit het ook aan die Britse Vloot 'n geleentheid gebied om die *Sea Vampire* as 'n opleidingsvliegtuig te gebruik vir hulle eerste geslag straalvliegtuig vlieëniers.

Die meeste *Vampire's* het tot in die 1970's diens gedoen; in die Dominikaanse Republiek en Switserland is hulle eers in die 1980's onttrek.

Gedurende die vroeë het die Franse maatskappy *SNCASE* 430 *Vampire's* onder lisensie vervaardig by Marseille; hulle het dié vliegtuig die *Mistral* genoem. *Macchi* van Italië het 80 en Switserland 178 gebou.

Die *Vampire NF.Mk 10* is 'n nag vegvliegtuig waarvan 95 gebou is. 'n Paar was later aan die Indiese Lugmag verkoop in die 1950's.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die De Havilland Vampire F.1:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | de Havilland Goblin 1 turbostraal |
| Kraglewering per motor | 1 408 kg stukrag |
| Vlerkspan | 12,2 m |
| Lengte | 9,37 m |
| Hoogte | 2,69 m |
| Vlerkoppervlakte | 24,35 m2 |
| Maks. opstygmassa | 4 760 kg |
| Maks. snelheid | 868 km/h |
| Operasionele hoogte | 12 500m |
| Togafstand | 1 175km |
| Klimvermoë | 1 312 m per minuut |
| Bewapening | Vier 20 mm kanonne in die neus |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4571733-3
* LCCN: sh85141945

 |
’n **Dermpoliep** of **kolorektale poliep** is ’n poliep (groeisel) wat in die wand van die kolon of rektum voorkom. Poliepe wat nie behandel word nie, kan in kolorektale kanker ontwikkel.

Dermpoliepe word dikwels geklassifiseer volgens hul gedrag (kwaadaardig, voorkwaadaardig of niekwaadaardig) en/of oorsaak (byvoorbeeld weens ingewandsontsteking).

Simptome
--------

Dermpoliepe word gewoonlik nie met simptome verbind nie. Wanneer simptome wel voorkom, is dit rektale bloeding, bloed in die stoelgang, maagpyn en moegheid. ’n Verandering in toiletgewoontes kan voorkom, soos hardlywigheid en diarree. Soms wanneer die poliep groot genoeg is om ’n obstruksie te veroorsaak, kan naarheid, vomering en kwaai hardlywigheid voorkom.

Opsporing en behandeling
------------------------

Dermpoliepe is óf gesteeld (met ’n steel aan die kolon se wand vas) óf sessiel (groei uit die wand self). Hulle kan opgespoor word met ’n kolonoskopie, sigmoïdoskopie, fekale okkultbloedtoets, DNS-toets van die stoelgang, digitale rektumondersoek of barium-enema.

Hulle kan tydens ’n kolonoskopie of sigmoïdoskopie verwyder word deur hulle uit te sny of brand. Poliepe wat moeilik is om te hanteer omdat hulle byvoorbeeld plat teen die kolon se wand lê, kan endoskopies verwyder word met ’n tegniek bekend as endoskopiese uitsnyding – ’n vloeistof word onder die groeisel gespuit om dit te lig en chirurgie te vergemaklik.

Bogenoemde tegnieke kan gebruik word as ’n alternatief vir ’n veel ingrypender kolektomie.
Hooggeplaaste lede van die Derg: Mengistu Haile Mariam, Tafari Benti en Atnafu Abate.
Die **Derg** (van die Amhariese woord ደርግ, "komitee" of "raad"; Oromo: *Dergii*), amptelik die **Voorlopige Militêre Regering van Sosialistiese Ethiopië** (Amharies: የኅብረተሰብአዊት ኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት, *ye-Hebratasabʼāwit Ītyōṗṗyā Gizéyāwi Watādarāwi Mangeśt*) was die militêre junta wat Ethiopië van 1974 tot 1987 regeer het, hoewel die militêre leierskap tot in 1991 aan die bewind gebly het. 

Die Derg is in Junie 1974 gestig as die "Koördinerende Komitee van die Gewapende Magte, Polisie en Streeksweermag" deur offisiere van die Ethiopiese weermag en polisie. Dit is aanvanklik deur voorsitter Aman Andom gelei. Die Derg is amptelik hernoem tot die "Voorlopige Militêre Administratiewe Raad" en het die regering van die Keiserryk Ethiopië en keiser Haile Selassie in September 1974 omvergewerp tydens massaprotesoptogte. Die Derg het die monargie afgeskaf en ’n Marxisties-Leninistiese eenpartystaat gestig met homself as enigste party in ’n oorgangsregering. Die afskaffing van feodalisme, groter geletterdheid, nasionalisasie en groot grondhervormings het prioriteite geword. Mengistu Haile Mariam het in 1977 die voorsitter geword en die politieke Rooi Terreur-onderdrukkingsveldtog (*Qey Shibir*) begin om politieke teenstanders uit te wis, met tienduisende wat sonder verhoor in tronke gegooi en tereggestel is.

Teen die middel 1980's het Ethiopië gebuk gegaan onder verskeie probleme, soos die herstel van ’n invalspoging deur die naburige Somalië, droogtes, ekonomiese agteruitgang en die hongersnood van 1983-1985. (Die Derg self het geraam daar was meer as ’n miljoen sterftes weens hongersnood in sy bewindstydperk.) Dit is gevolg deur groter steun op buitelandse hulp en ’n geleidelike hervatting van konflik, veral Eritrea se onafhanklikheidsoorlog en die Ethiopiese Burgeroorlog. In 1987 het Mengistu die Derg afgeskaf en die Demokratiese Volksrepubliek van Ethiopië gestig wat gelei is deur die Arbeidsparty van Ethiopië. Die nuwe regering het burgerlikes ingesluit, maar is steeds deur oorblywende lede van die Derg oorheers.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Anatomie van die vroulike geslagsorgane:**  

1. Eierleier, 
2. Fimbriae, 
3. Blaas, 
4. Skaambeen, 
5. Para-uretrale kliere, 
6. Urineleier, 
7. Klitoris, 
8. Vestibulêre bol, 
9. Labia minora, 
10. Labia majora, 
11. Eierstok, 
12. Dikderm, 
13. Baarmoeder, 
14. Forniks, 
15. Serviks, 
16. Rektum, 
17. Vagina
18. Anus
19. Klier van Bartholin

Die menslike vulva met Engelse byskrifte.
Die **vagina** of **skede** is die benaming vir die inwendige dele van die geslagsorgaan wat by vroulike diere en die mens die baarmoeder met die buitekant van die liggaam verbind. Die uitwendige deel word vulva genoem.

Die vagina is geskik om die man se penis te ontvang tydens seksuele omgang. So word ook die saadvloeistof daarin uitgestort. As daar 'n swangerskap uit voortspruit, word die vagina deel van die geboortekanaal tydens die bevalling.

Die woord **vagina** is van Latynse afkoms en beteken onder meer die skede van 'n swaard.

Sien ook
--------

* Penis

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX529613
* BNF: cb119747664 (data)
* GND: 4078718-7
* LCCN: sh85141754
* TA98: A09.1.04.001

 |