**Rafael Edward Cruz** (gebore 22 Desember 1970) is 'n Amerikaanse politikus en prokureur wat sedert 2013 as die junior VSA-senator vir Texas dien. Hy het tweede geëindig tydens die Republikeinse benoemingsproses vir die 2016-verkiesing. 

Cruz het grade in onderskeidelik openbare beleid aan Princeton-universiteit en in die regte aan Harvard se regskool behaal. Hy het van 1999 tot 2003 verskeie posisies in die regering beklee. Hy was o.m. direkteur van die kantoor van beleidsbeplanning van die Federale Handelskommissie, 'n geassosieerde-adjunk-prokureurgeneraal in die Verenigde State se departement van Justisie, en adviseur vir binnelandse beleid vir George W. Bush tydens sy presidensiële veldtog van 2000. Cruz het van 2003 tot 2008 as prokureur-generaal van Texas gedien nadat hy deur Greg Abbott, die latere goewerneur van Texas, aangestel is. Hy was die langsdienende prokureur-generaal in die geskiedenis van Texas, en die eerste Latyns-Amerikaner wat in daardie hoedanigheid gedien het. Van 2004 tot 2009 was Cruz 'n adjunk-professor aan die Universiteit van Texas se regsskool in Austin, waar hy klas gegee het in litigasie aan die VSA se hooggeregshof. 

In 2012 het Cruz die Amerikaanse senaatsetel verower wat deur sy mede-Republikein Kay Bailey Hutchison vakant gelaat is. Hy was die eerste Latyns-Amerikaanse senator om Texas te verteenwoordig. In 2016 het Cruz om die presidentskap van die Verenigde State meegeding, en in 12 state eerste gekom as die Republikeinse kandidaat, voordat hy aan die wedloop onttrek het. Hy is in 2018 weer tot die Senaat verkies en het die Demokratiese uitdager Beto O'Rourke met 'n marge van 50,9% tot 48,3% geklop in die duurste senaatsveldtog in die geskiedenis van die VSA. Saam met Bob Menendez en Marco Rubio is Cruz een van drie huidige Amerikaanse senatore wat van Kubaanse afkoms is. 

Senator Cruz het heftige kritiek gelewer op die hooggeregshof van die Verenigde State se beslissing in *Department of Homeland Security v. Regents of the University of California* om President Obama se uitgestelde-aksie-vir kinderaankomings-program (DACA) te behou, waarvan die meerderheidsuitspraak deur Regter John Roberts geskryf is.

Vroeë lewe en familie
---------------------

Rafael Edward Cruz is op 22 Desember 1970 gebore in die Foothills Mediese sentrum in Calgary, Alberta, Kanada as die seun van Eleanor Elizabeth (*née* Darragh) Wilson en Rafael Cruz. Eleanor Wilson is in Wilmington, Delaware gebore. Van haar voorsate, was ongeveer 'n driekwart Iers en 'n kwart Italiaans. Sy het in die vyftigerjare 'n voorgraadse graad in wiskunde aan die Rice-universiteit behaal. 

Cruz se vader het in Kuba grootgeword. Hy het Kuba in 1957 verlaat om aan die Universiteit van Texas in Austin te studeer, en het vervolgens politieke asiel in die VSA verkry nadat sy studentevisum van vier jaar verstryk het. Hy het in 1973 Kanadese burgerskap ontvang en in 2005 'n genaturaliseerde Amerikaanse burger geword. 

Ten tyde van sy geboorte het Ted Cruz se ouers reeds vir drie jaar in Calgary gewoon. Hulle was werksaam in die oliebedryf as die eienaars van 'n seismiese-dataprosesseringfirma vir oliebore. Cruz het al gesê dat hy die seun is van "twee wiskundiges/rekenaarprogrammeerders". In 1974 het Cruz se vader die gesin verlaat en na Texas verhuis.  Later die jaar het Cruz se ouers versoen geraak, en verhuis die gesin na Houston. Sy ouers is in 1997 geskei. Cruz het twee ouer halfsusters, Miriam Ceferina Cruz en Roxana Lourdes Cruz, uit sy vader se eerste huwelik. Miriam is in 2011 oorlede.

Opvoeding
---------

Cruz was 'n leerling in twee privaathoërskole: *Faith West Academy*, naby Katy, Texas;  en die *Second Baptist High School* in Houston, waaraan hy in 1988 gematrikuleer het.

Cruz was tydens sy hoërskoolloopbaan deel van 'n Houston-gebaseerde groep wat destyds bekend gestaan het as die *Free Market Education Foundation*, 'n program wat hoërskoolstudente bekend maak met die filosofieë van ekonome soos Milton Friedman en Frédéric Bastiat.

Cruz het in 1992 *cum laude* aan Princeton-universiteit gegradueer met 'n BA in openbare beleid aan die Woodrow Wilson-skool vir openbare en internasionale sake. Terwyl hy aan Princeton was het hy meegeding aan die Amerikaanse *Whig-Cliosophic Society* se debatpaneel en die toekenning vir die beste spreker tydens beide die 1992 *Amerikaanse Nasionale Debat-kampioenskap* en die 1992 *Noord-Amerikaanse Debat-kampioenskap* verower. In 1992 is hy as die VSA se *Spreker van die Jaar* aangewys en, saam met sy debatvennoot David Panton, as span van die jaar deur die Amerikaanse parlementsdebatvereniging. Cruz en Panton het later Harvard se regsskool verteenwoordig tydens die wêreldkampioenskap vir debatteerders in 1995, maar in die halfeindronde verloor teen 'n span van Australië. Princeton se debatspan het hul jaarlikse beginnerkampioenskap na Cruz vernoem.

Cruz se 115-bladsy senior proefskrif aan Princeton ondersoek die skeiding van magte-beginsel; die titel, *Clipping the Wings of Angels: The History and Theory behind the Ninth and and Tenth Amendments of the United States Constitution,* is geïnspireer deur 'n passasie wat toegeskryf word aan James Madison: "Indien engele regeer het, sou nóg eksterne nóg interne beheermaatreëls oor die regering nodig gewees het." Cruz voer daarin aan dat die opstellers van die Grondwet beoog het om hul kiesers se regte te beskerm, en dat die laaste twee artikels in die Handves van Regte 'n eksplisiete versperring teen 'n oppermagtige staat daarstel. 

Nadat hy aan Princeton afstudeer het, het Cruz by Harvard se regsskool gestudeer en in 1995 *magna cum laude* gegradueer met 'n Juris Doctor-graad. Terwyl hy by Harvard regsskool was, was hy redakteur van die *Harvard Law Review*, die uitvoerende redakteur van die *Harvard Journal of Law and Public Policy*, en 'n stigtersredakteur van die *Harvard Latino Law Review*. Met verwysing na Cruz se tyd as student aan Harvard regskool, het professor Alan Dershowitz gesê, "Cruz was uiters briljant". Cruz was Harvard-regsskool se *John M. Olin genoot in die regte en ekonomie*.

Cruz dien op die raad van adviseurs van die *Texas Review of Law and Politics*. 

### Kommentaar op president Trump

Cruz en president Donald Trump in 2019
Cruz, wat een van Donald Trump se felste kritici was tydens die presidensiële veldtog in 2016, het 'n belangrike bondgenoot van president Trump in die senaat geword.

Aan die einde van Januarie 2017, nadat Trump die destydse kandidaat Neil Gorsuch as sy genomineerde vir die Hooggeregshof aangewys het, het Cruz Gorsuch in 'n skriftelike verklaring geprys as "briljant en uiters talentvol". Op 23 Februarie, terwyl hy tydens die CPAC in 2017 gepraat het, het Cruz uitgewys dat president Trump jong regters in die vorm van Scalia en Clarence Thomas moes benoem. Op 1 Maart het Cruz Trump se gesamentlike toespraak aan die Kongres die vorige dag "positief" genoem. Cruz het gesê dat hy tydens sy besoek aan die landgoed Mar-a-Lago op 18 Maart met groepe wat verbonde is aan president Trump gepraat het terwyl hy besig was met onderhandelings oor die Amerikaanse Wet op Gesondheidsorg. Op 6 April, kort na die Shayrat-missielaanval, het Cruz 'n verklaring uitgereik waarin hy betoog het dat president Trump 'n beroep op die Kongres moet doen om "militêre optrede in Sirië" om te verhoed dat Islamitiese terroriste wapens verkry wat in Sirië gestoor word.

Cruz het in April 2018 geskryf: "President Trump doen waarvoor hy verkies is: om die status quo te ontwrig."

Nadat Iran twee Amerikaanse militêre basisse in Irak aangeval het, het Cruz in Januarie 2020 opmerkings gemaak oor die verandering in Iran se beleid onder president Trump, en gesê dat Obama se beleid 'n paaibeleid was en dat die missiele wat gebruik is om die basisse aan te val, met geld gekoop is wat deur die Obama-administrasie aan Iran verskaf is.

### Wrywing met mede-Republikeinse lede van die Kongres

Cruz het al by tye hewige woorde teen mede-Republikeinse politici gebruik, en sy verhoudinge met verskillende Republikeinse lede van die Kongres was derhalwe al gespanne.  In 2013 het Cruz Republikeine wat hy meen onvoldoende teenstand teen Obama se voorstelle bied as 'n "oorgawe-koukus" getipeer. Hy het ook mede-Republikeine tydens 'n *Tea Party*-saamtrek as "manteldraaiers" beskryf rakende kwessies soos wapenbeheer. Cruz se rol in die sluiting van die federale regering van die Verenigde State in 2013 het veral kritiek uitgelok deur 'n aantal Republikeinse kollegas. Daar is berig dat die Republikeinse senator John McCain veral nie gaande was oor Cruz nie; In 'n toespraak op die vloer van die Senaat in 2013 het McCain Cruz se verwysings na Nazi's veroordeel toe die Wet op Bekostigbare Sorg bespreek is. Tydens die 2016 Republikeinse presidensiële voorverkiesings het John Boehner Cruz beskryf as "Lucifer in die vlees", terwyl Lindsey Graham tydens 'n onderhoud gesê het: "As jy Ted Cruz op die vloer van die Senaat doodgemaak het, en die verhoor was in die Senaat, sou niemand jou skuldig bevind nie."

In 'n polemiek op die vloer van die Senaat in Julie 2015 het Cruz die Senaat se Republikeinse leier, Mitch McConnell, daarvan beskuldig dat hy "'n leuen" vertel oor sy voorneme om weer die Uitvoer-invoer Bank van die Verenigde State, wat Cruz teenstaan, te bemagtig.  Volgens *Reuters* was Cruz se "woedende uitbarsting" ongewoon in die hartlike atmosfeer van die Senaat. In dieselfde toespraak het Cruz die "Republikeinse meerderheid in albei huise van die Kongres" aangeval vir wat Cruz 'n onvoldoende konserwatiewe rekord noem. Cruz het beweer dat McConnell 'n stemming oor die Uitvoer-invoer Bank beplan as deel van 'n ooreenkoms om Demokrate soos Maria Cantwell te oorreed om op te hou om 'n handelswetsontwerp te blokkeer; McConnell het ontken dat daar 'n "ooreenkoms" was, en dit was hierdie ontkenning wat Cruz 'n leuen genoem het. Orrin Hatch het gesê dat McConnell wel belowe het om Cantwell te help om 'n stem oor die Uitvoer-invoerbank te kry. 

Mike Lee van Utah is een van Cruz se grootste bondgenote in die Senaat.  Cruz het met trots gepraat oor die feit dat hy min bondgenote het, en in Junie 2015 gesê hy is beswadder omdat hy "die Washington-kartel" beveg het.

Toe Boehner in September 2015 aankondig dat hy uit die Huis van Verteenwoordigers sal bedank, het Cruz sy kommer uitgespreek dat Boehner voor sy bedanking moontlik "'n ooreenkoms met Nancy Pelosi onderhandel het om die Obama-administrasie te finansier vir die res van die ampstermyn daarvan". Die volgende maand het die begrotingsooreenkoms in die Huis geslaag met 'n stemming van 266 tot 187, met eenparige steun van Demokrate en Boehner, wat die skuldplafon tot Maart 2017 opgehef het, met Cruz wat die ooreenkoms "volkome oorgawe" genoem het. 

Cruz is een van die Republikeine van die Senaat wat ten gunste is van die "kernopsie" (*"Nuclear option"*), "ten einde die oorweging van president Trump se genomineerdes, in die lig van die Demokrate se ongekende teenstand, te bespoedig". Deur die Senaat se reëls na 'n eenvoudige meerderheidstem te verander, sou dit "'n vinniger tempo vir president Trump se genomineerdes vir die howe verseker".

Persoonlike lewe
----------------

Cruz saam met sy vrou, Heidi, tydens 'n saamtrek in Houston, Maart 2015
Cruz is op 27 Mei 2001 met Heidi Nelson getroud; hulle het twee dogters, Caroline en Catherine. Die egpaar het mekaar ontmoet toe Cruz aan George W. Bush se presidentsveldtog in 2000 gewerk het. Heidi het in 2016 afskeid geneem van haar pos as hoof van die suidwestelike streek in die beleggingsbestuur-afdeling van Goldman, Sachs & Co. ten einde Ted Cruz se veldtog vir die Amerikaanse presidentskap te ondersteun. Sy het voorheen in die Withuis gewerk vir Condoleezza Rice en in New York as 'n beleggingsbankier.

Cruz het al grappenderwys gesê: "Ek is Kubaans, Iers en Italiaans, en tog het ek op die een of ander manier opgeëindig om deel van die suidelike Baptiste te wees." Hy dra graag cowboy-stewels, maar het hom daarvan weerhou toe hy in die Rehnquist-hof betoë gelewer en geargumenteer het.