recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
William Sturgeon

mens| Geslag | Manlik |
| Land van burgerskap | Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland |
| Gegewe naam | William |
| Familie naam | Sturgeon |
| Geboortedatum | 22 Mei 1781 |
| Geboorteplek | Whittington |
| Sterfdatum | 4 Desember 1850 |
| Sterfplek | Prestwich |
| Beroep | uitvinder, fisikus |
| Beïnvloed deur | Charles Grafton Page |

**William Sturgeon** (Whittington, 22 Mei 1783 – Prestwich, 4 Desember 1850) was 'n Engelse natuurkundige en uitvinder. In 1825 vervaardig hy die eerste prakties bruikbare elektromagneet en in 1832 'n gelykstroommotor.

Sturgeon is gebore as die seun van 'n skoenmaker John Sturgeon en Betsy Adcock. Na die dood van sy moeder gaan leer hy op tienjarige leeftyd verder by 'n ander skoenmaker. In 1802 sluit hy by die leër aan en leer homself wiskunde en natuurkunde. In 1824 word hy dosent by die Oos-Indiese Kompanjie Kollege in Addiscombe, Surrey en in die daaropvolgende jaar demonstreer hy die eerste elektromagneet. Om sy studente te laat kennis maak met die natuurwette, bou hy sy eie wetenskaplike demonstrasiemodelle. In 1828 vertoon hy Ampère se idee van 'n solenoïde in die praktyk.

In 1832 begin Sturgeon vir die nuutgestigte *Adelaide Gallery of Practical Science* in Londen werk, waar praktiese wetenskap op 'n lighartige wyse onderrig en gedemonstreer is. Hier het hy die eerste elektriese motor gedemonstreer wat met 'n kommutator toegerus was. In 1836 het hy die tydskrif *Annals of Electricity* gestig, en in dieselfde jaar het hy die galvanometer uitgevind.

In 1840 word hy direkteur van die *Royal Victoria Gallery of Practical Science* in Manchester. Dié instelling sluit in 1842 hul deure, en hy moes daarna homself onderhou deur die gee van lesings en demonstrasies. In 1850 sterf William Sturgeon in armoede.

Elektromagneet
--------------

Ná die ontdekking van elektromagnetisme in 1820 het Sturgeon maniere begin soek om Ørsted se eksperimente na te boots. Met die hulp van die instrumentmaker Francis Watkins het hy in 1825 'n toetsopstelling gebou. Hy het 'n hoefystervormige ysterstaaf met sestien windings koperdraad toegedraai en dit aan 'n Volta-kolom verbind. Deur 'n elektriese stroom deur die drade te lei, het hy waargeneem hoe die stuk yster gemagnetiseer word; elektrisiteit het 'n magnetiese veld opgebou wat in die ysterkern gekonsentreer was.

Hy het opgemerk dat die draadwikkelings mekaar versterk omdat die stroom in die parallelle drade altyd in dieselfde rigting loop. Wanneer dit gemagnetiseer is, kon sy elektromagneet ongeveer vier kilogram optel, of twintig keer sy eie massa. Toe die krag afgeskakel word, het die yster gedemagnetiseer en dadelik sy vrag laat val.

Sy uitvinding is dieselfde jaar in Londen uitgestal, en Sturgeon self is in 1825 met 'n silwermedalje van die *Royal Society of Arts* bekroon. Sy elektromagneet sou 'n belangrike bron van elektriese krag word en bydra tot die ontwikkeling van die elektriese telegrafie en die elektriese motor.
*Přemysl en Libuše*, beeldhouwerk deur Josef Václav Myslbek (1881), vandag in Vyšehrad.
**Libuše** (Tsjeggies; *Libussa* of *Libuscha* in Duits) is ’n mitiese voorsaat van die Přemyslid-dinastie en die Tsjeggiese volk as geheel. Volgens legende het sy Praag in die agtste eeu gestig.

Libuše was glo die dogter van die ewe mitiese Tsjeggiese heerser Krok, en die jongste van drie dogters. Haar pa het haar as sy opvolger gekies. Hoewel sy ’n wyse heerseres was, was die manlike deel van die bevolking ontevrede omdat ’n vrou oor hulle regeer het. Hulle het Libuše gevra om ’n prins vir die volk te kies, en sy het Přemysl, ’n ploeër van die dorpie Stadice, gekies. Přemysl is na die paleis gebring en het die nuwe heerser geword. Libuše het met hom getrou en was later die ma van Nezamysl. Dit was die begin van die Přemyslid-dinastie in Tsjeggië.

Libuše was die slimste van die drie susters en het die stigting van Praag voorspel vanuit haar kasteel Libušín (volgens latere legendes Vyšehrad).
Die Franse aktrise Brigitte Bardot in 'n Riva-*runabout*. Die foto is in 1963 in St-Tropez geneem
'n Riva-bootvragwa tydens die *Classic Days Berlin*, 'n motorskou vir historiese voertuie wat jaarliks in Berlyn gehou word. Die foto is in 2019 geneem
Riva Super Aquarama 217
*Riva Florida* in 2015 tydens die motorskou *Concorso d'eleganza*, Villa d'Este, Comomeer, Italië
Die stuurkajuit van 'n Riva Florida
Riva Domino 86’-motorjag in 2013 in die *Greenwich Yacht Club*, Londen, Verenigde Koninkryk
**Riva** is 'n Italiaanse vervaardiger van gesofistikeerde luukse motorbote. Riva-sportbote is vanaf die 1950's met styl en finesse geassosieer. So is vir die bou van Riva-bote uitsluitlik kosbare materiale soos mahoniehoutplanke, chroom en wit leer vir die sitplekke gebruik. Na Riva se *runabouts* (oop sportbote) is derhalwe verwys as die «Rolls-Royce van die see». Die vervaardiger se nuutste luukse jag *Riva 50 MT* met 'n lengte van 49 meter, wat deur *Officina Italiana Design* ontwerp is, terwyl *Riva Superyacht Division* die skeepsargitektur ontwikkel het, sal na verwagting in 2021 afgelewer word.

In 2000 is Riva deur die Italiaanse skeepsvervaardiger Ferretti oorgeneem wat op luukse jagte fokus. Riva is tans 'n handelsmerk in Ferretti se portefeulje wat gesofistikeerde motorbote in verskillende groottes en ontwerpe gebruik word. Die gebruik van mahonie is intussen gestaak. Sportbootentoesiaste sal vir historiese Riva-bote in 'n puik toestand meer as €100 000 opdok.

Geskiedenis
-----------

Die Riva-bootwerf is in 1842 deur Pietro Riva in Sarnico, 'n Lombardiese nedersetting aan die Iseomeer, gevestig. Die familie-onderneming het dekades lank op die bou van kommersiële bote gefokus voordat Serafino Riva in 1920 na plesier- en renbote begin oorskakel het. In die laasgenoemdfe kategorie het die onderneming gedurende die 1920's en 1930's talle pryse ingepalm. Toe Carlo Riva in die 1950's sy ikoniese Riva Aquarama-sportboot geloods het wat van hout gebou is, het die werf wêreldfaam behaal.

In 1969 het die werf oorgegaan tot die vervaardiging van veselglasbote, waarby die kenmerkende Riva-stylkonsep behoue gebly het. In 2000 is Riva deur die Ferretti Group oorgeneem. Met die oorname het Riva toegang gekry tot moderne werfinfrastruktuur vir die bou van groter jagte en superjagte. Riva het in 2010 met die *Riva 86 Domino*, 'n plesierboot met 'n lengte van 26,4 meter, tot die superjagmark toegetree. Vyf jaar later is die aluminium-vlagskipjag *Riva 112 Mythos* geloods wat oor luukse akkommodasiegeriewe (drie kajuite vir gaste) en kajuite vir die drie bemanningslede beskik het.

Carlo Riva is in 2017 op die ouderdom van 95 jaar oorlede.
'n Gewone seshoek.
'n **Seshoek** of **heksagoon** is 'n veelhoek met ses hoeke en ses sye. "Hexa" is die Griekse woord vir "ses", terwyl "gonos" Grieks is vir "hoek". 'n Gewone seshoek se binnehoeke is gelyk aan 120° en sy sye is ewe lank. Sulke seshoeke pas perfek langs mekaar en 'n plat vlak kan met seshoeke gebou word sonder dat daar enige oop spasies bestaan. Die waskoeke van bye is 'n voorbeeld hiervan in die natuur.

Die oppervlak van 'n gewone seshoek met die sylengte gelyk aan {\displaystyle a\,\!} kan voorgestel word deur:
{\displaystyle A={\frac {3{\sqrt {3}}}{2}}a^{2}\simeq 2.59808a^{2}.}

Die omtrek van 'n gewone seshoek met die sylengte gelyk aan {\displaystyle a\,\!} is {\displaystyle 6a\,\!}, die maksimum deursnee is {\displaystyle 2a\,\!} en die minimum deursnee {\displaystyle a{\sqrt {3}}\,\!}.

Berekening van oppervlak
------------------------

Dit kan soos volg bereken word: trek twee lyne van die boonste twee punte van die seshoek na die onderste twee punte en ook 'n lyn van die linkerkantste punt na die regterkantste punt. Nou is die seshoek verdeel in 4 × 30° reghoeke driehoeke met die lengte van die skuinssy = a en twee reghoeke met breedte a en 'n hoogte wat dieselfde is as die lang reghoeksy van die driehoeke.

In 'n 30° reghoekige driehoek is die verhouding tussen die skuinssy en kort sy 1/2 (sin 30° = 1/2, kyk driehoeksmeting). Volgens Pythagoras is die lang reghoeksy dus 31/2. Indien die skuinssy a lank is, is die lang reghoeksy dus a.31/2/2 en die kort sy a/2.

Dus is die totale oppervlak van die seshoek:

{\displaystyle Oppervlak=2(a\times {\frac {a{\sqrt {3}}}{2}})+4({\frac {1}{2}}\times {\frac {a}{2}}\times {\frac {a{\sqrt {3}}}{2}})}

{\displaystyle Oppervlak=a^{2}{\sqrt {3}}+{\frac {a{\sqrt {3}}}{2}}={\frac {3{\sqrt {3}}}{2}}a^{2}}

Konstruksie van 'n seshoek
--------------------------

'n Gewone seshoek kan met behulp van 'n passer en liniaal geteken word. Die volgende is 'n stap-vir-stap animasie wat u wys hoe om dit te doen.

Hexagon Construction AnimationHexagon Construction Animation

Seshoeke in die natuur
----------------------

* 'n Waskoek binne-in 'n byenes. 'n Waskoek binne-in 'n byenes.
* 'n Seshoekige wolkpatroon waargeneem by die Noordpool van Saturnus'n Seshoekige wolkpatroon waargeneem by die Noordpool van Saturnus
* 'n Mikrograaf van 'n sneevlokkie.'n Mikrograaf van 'n sneevlokkie.
* Die skilde van 'n skilpad se karapaks (die geskubde dop).Die skilde van 'n skilpad se karapaks (die geskubde dop).
* Natuurlikgevormde basaltkolomme by Giant's Causeway in Ierland.Natuurlikgevormde basaltkolomme by *Giant's Causeway* in Ierland.
**Motor Racing Developments Ltd.**, algemeen bekend as **Brabham**, was 'n Britse renmotorvervaardiger asook 'n Formule Een-renspan. Dit is in 1960 deur twee Australiërs, die renjaer Jack Brabham en die ontwerper Ron Tauranac, gestig. Die span het vier bestuurders- en twee vervaardigerswêreldkampioenskappe in sy 30-jaarlange Formule Eengeskiedenis verower. 

In die 1960s was Brabham die wêreld se grootse vervaardiger van oopwielrenmotors wat aan kliëntespanne te koop was, deur die bou van meer as 500 motors teen 1970. Spanne wat Brabhammotors in hierdie tydvak gebruik het, het kampioenskappe in Formule Twee en Formule Drie gewen. Brabhamprodukte het ook in die *Indianapolis 500* en *Formule 5000* meegeding. 

In die 1970s en 1980s het **Brabham** nuwe uitvindings op die proef gestel, soos 'n Gordon Murray-ontwerpte "fan car" — wat sy nooienswedren gewen het voor sy onttrekking — met aanboord-brandstofhervulling, koolstofremkussings, en hidropneumatiese suspensie.

* Die Brabham BT3, die eerste Brabham
* Brabham BT33 in 1970
* Nelson Piquet in sy BT54 sukkel op Pirelli bande in 1985.
* Die 1978 BT46B "Fan car" het sy enigste Grand Prix gewen voor dit onttrek is.
**Libertalia** of **Libertatia** was ’n vermoedelik fiktiewe onafhanklike staat wat aan die einde van die 17de eeu deur seerowers gestig sou gewees het. Of dit werklik bestaan het, is onseker. 

Die bestaan van Libertalia word beskryf in die boek *A General History of the Pyrates* deur kaptein Charles Johnson, ’n andersins onbekende persoon wat volgens sommige dalk ’n skuilnaam van Daniel Defoe was. Die boek bevat ’n mengsel van feite en fiksie en dit is moontlik dat die bestaan van Libertalia versin is. Dit is glo gestig deur die seerowers Thomas Tew en Olivier Misson en die Italiaanse priester Caraccioli.

Die ligging van Île Sainte-Marie, waar Libertalia moontlik geleë was.
Libertalia sou in die noorde of noordooste van Madagaskar gelê het. Die presiese ligging en omvang is nie bekend nie, hoewel die meeste bronne meld dat dit van die Baai van Antongil tot by Mananjary gestrek het. Die eilande Île Sainte-Marie en Foulpointe sou onder meer deel van Libertala gewees het.

Beskrywing
----------

Die utopie se leuse was "Vir God en Vryheid" en het ’n wit vlag gehad. Die inwoners het oorlog teen ander state gevoer, skepe aangeval, en gevangenes en slawe bevry. 

Die kolonie het vermoedelik tussen 1690 en 1730 bestaan. Dit word afgelei uit gegewens dat Thomas Tew in dié tyd aktief was. Ook sou die Skotse seevaarder William Kidd Libertalia in 1697 besoek het om skade aan sy skip te laat herstel. ’n Klein deel van sy bemanning het glo daar agtergebly.

Bronne
------

* Charles Johnson (dalk Daniel Defoe), *A General History of the Pyrates*, 1724.
* Daniel Defoe, *Libertalia, un Utopia pirate*.
* David Rushby, *Hunting Pirate Heaven*.
* Frank Sherry, *Raiders and Rebels, The Golden age of Piracy*.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
‘n Edelhertram
**Hertshoring** was ‘n bron van ammoniumkarbonaat. Dit is gebruik as ‘n rysmiddel in gebak (dus as bakpoeier) en as vlugsout.

Die produk hertshoring (**hartshorn**) is oorspronklik vervaardig deur die distillasie van die gemaalde geweie (bokhorings) en hoewe van takbokke (herte) en ander hoefdiere. Soms is selfs hare en urine gebruik. Teenswoordig word dit chemies vervaardig.

Hertshoring word slegs deur hitte (so ‘n 60 °C) geaktiveer en nie deur vogtigheid nie. Dit laat geen alkaliese smaak in die gebakte produk na nie. Indien daar wel spore van die hertshoring in die gebak oorbly, laat dit ‘n ammoniaksmaak na. Daarom word dit liefs gebruik by die bak van klein en droë produkte soos harder en klein koekies en kraakbeskuitjies waar die gas slegs ‘n kort pad volg om uit die beslag te ontsnap.

In ou resepte vir spekulaas en Lebkuchen van Duitse en Skandinawiese oorsprong kom die bestanddeel hartshorn voor. Dit word beweer dat die gebruik van hartshorn die koekies meer donserig maak as by die gebruik van die moderne bakpoeier. As dit lugdig verpak word, sal die hertshoring nie sy krag as rysmiddel verloor nie.

Bibliografie
------------

* www.cooksinfo.com
* www.majstro.com
'n 17e eeuse afbeelding van die Dodo.
Die **Dodo** (*Raphus cucullatus*) is 'n uitgestorwe vluglose voël wat net op die eiland Mauritius voorgekom het. Sommige genetiese subspesies soos die Rodriques Solitaire het ook uitgesterf en die twee saam het die subfamilie *Raphinae*, verwant aan duiwe, gevorm. Die naaste lewende familielid van die dodo is die Nicobar-duif.

Fossiele wat gevind is bewys dat die dodo ongeveer 1 meter hoog was en ongeveer 10–18 kg moes geweeg het. Verskeie tekeninge, skilderye en geskrewe verslae uit die 17de eeu bevestig die bestaan van die dodo. Hierdie grafiese bewyse verskil egter heelwat, wat dit onmoontlik maak om ‘n presiese omskrywing van die voorkoms van die dodo te verskaf. Dodos word uitgebeeld met bruin-grys vere, geel voete, 'n klossie stertvere, 'n grys, kaal kop, en 'n swart, geel en groen bek.

Min is ook bekend oor sy habitat en gedrag. Klippies in die dodo se krop is gebruik om sy kos te verteer. Voedsel het meestal uit vrugte en sade bestaan. Sy habitat was die woud in die droër kusgebiede van Mauritius gewees. Die nes word beskryf as dat ‘n enkele eier gelê word. Daar word vermoed dat die dodo deur evolusie ‘n vluglose voël geword het as gevolg van die geredelike beskikbaarheid van oorvloed voedselbronne en 'n relatiewe afwesigheid van roofdiere op Mauritius.

Die eerste aangetekende vermelding van die Dodo was deur Nederlandse matrose in 1598. In die opvolgende jare is die voëls gejag deur matrose, hul mak diere, en indringerspesies wat gedurende daardie tyd na Mauritius gebring is. Die laaste waarneming van 'n dodo was in 1662. Geen sekerheid bestaan oor die presiese datum van uitsterwing nie.

In die 19de eeu is navorsing gedoen oor 'n klein hoeveelheid oorskot van vier voëls wat in die vroeë 17de eeu na Europa gebring is. Een van hierdie is 'n gedroogde kop, die enigste sagte weefsel van die dodo wat vandag bestaan. Sedertdien is 'n groot hoeveelheid van die fossiele versamel uit Mauritius, meestal uit die Mare aux Songes-moeras.

Dodo-namaaksels word tans in Mauritius as toeriste-items verkoop.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4150705-8
* LCCN: sh85038757

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q43502
* ADW: Raphus\_cucullatus
* ARKive: raphus-cucullatus
* Avibase: DEF9592737DC3B5E
* BioLib: 21894
* eBird: dodo1
* EoL: 1049951
* Fossilworks: 92329
* GBIF: 2496198
* iNaturalist: 2713
* ITIS: 555609
* IUCN: 22690059
* NCBI: 187135
* Xeno-canto: Raphus-cucullatus

 |
Die bouval van die Grys Kloosterkerk in die aandskemer
Die Grys Klooster op 'n historiese poskaart van omstreeks 1910
Die bouval van die Fransiskane-kloosterkerk, soos gesien vanuit die Berlynse televisietoring
**Graues Kloster** (Duits, "Grys Klooster") is die naam waarmee na die Fransiskane-klooster in die Middeleeuse *Alt-Berlin* (die historiese middestad van Berlyn wat sy oorsprong in die dubbelstad Berlin en Cölln het) verwys is. Volgens die oorlewering van die Brandenburgse kronis Andreas Angelus is die naam afgelei van die Fransiskane-monnike se grys kleredrag.

Die Berlynse Fransiskane-klooster was in die huidige Klosterstraße in die stadsdistrik Mitte geleë. Voor sy vernietiging in die Tweede Wêreldoorlog is die klooster as die belangrikste Middeleeuse gebou van Berlyn beskou. Die bouval van die Fransiskane-kloosterkerk is na die oorlog beveilig om as oorlogsmonument te dien. Dit is tegelykertyd een van die laaste Gotiese besienswaardighede wat in die Duitse hoofstad bewaar gebly het.
| Boeddhisme |
| --- |
|  |
| Stigter |
| Siddhartha Gautama |
| Volgelinge |
| 
488–535 miljoen |
| Geskiedenis |
| Geskiedenis van Boeddhisme • Kloosterlewe |
| Belangrike begrippe |
| Afhanklike ontstaan • Dharma • Drie Juwele • Drie kenmerke van die bestaan • Dukkha • Edel Agtvoudige Pad • Karma • Nirwana • Samsara • Verligting • Vier Edel Waarhede |
| Strominge |
| Mahayana • Suiwer Land • Theravada • Tibettaanse Boeddhisme • Vajrayana • Zen |
| Geskrifte |
| Boeddhavamsa • Pali-kanon • Lotussoetra |
| s • b • w |

Antieke Boeddhistiese stoepas in Borobodur, Indonesië.
**Mahayana** (Sanskrit: महायान, *mahāyāna*; *mahā* "groot", *yāna* "voertuig" of "weg") is een van die hoofstrominge in Boeddhisme. Dit het omstreeks die 1ste eeu n.C. ’n aparte Boeddhistiese beweging geword in die noordweste van Indië. In die 2de eeu het dit na China versprei. ’n Sentrale idee in die Mahayana is dié van bodhisattvas: dat alle mense verligting kan behaal en nie net Boeddha nie.

Volgens Paul Williams (1989) was die ontwikkeling van die Mahayana ’n stadige, geleidelike proses en het dit nie uit ’n skeuring ontstaan nie. Mahayana- en nie-Mahayana-monnike kon sonder onenigheid in dieselfde klooster bly, solank hulle dieselfde kloosterreëls gevolg het. Volgens Ninian Smart (1989) het die Mahayana ontstaan vanweë die spanning oor die vraag of ’n individu wat homself met behulp van dhyana inspan om tot verligting te kom, nie eintlik ’n selfsugtige daad verrig nie. Die probleem is opgelos met die idee van bodhisattvas, wat uit meelewing hul eie verlossing uitstel om ander te help verlos. 

Die Mahayana word ook "die groot voertuig" genoem, in teenstelling met "die klein voertuig", of Theravada-Boeddhisme. Albei strominge bestaan egter naas mekaar, en daar is ook ander vorme van Boeddhisme.
**Romeinse reg** is die regstelsel van antieke Rome, insluitend die regsontwikkelinge wat strek oor 'n duisend jaar van regspraak, van die Twaalf Tafels (c. 449 vC), tot die Corpus Juris Civilis (AD 529), wat deur Oos-Romeinse keiser Justinianus I beveel is. Die Romeinse reg vorm die basiese raamwerk vir siviele reg, die regstelsel wat vandag die meeste gebruik word, en die terme word soms sinoniem gebruik. Die historiese belangrikheid van die Romeinse reg word weerspieël deur die voortgesette gebruik van Latynse regsterminologie in baie regstelsels wat daardeur beïnvloed word, insluitend die gemenereg. 

Na die ontbinding van die Wes-Romeinse Ryk het die Romeinse reg in die Oos-Romeinse Ryk van krag gebly. Vanaf die 7de eeu was die regstaal in die Ooste Grieks.

Die Romeinse reg het ook die regstelsel aangedui wat in die grootste deel van Wes-Europa tot aan die einde van die 18de eeu toegepas is. In Duitsland het die Romeinse regspraktyk langer in plek gebly onder die Heilige Romeinse Ryk (963–1806). Die Romeinse reg het dus gedien as basis vir regspraktyk regdeur die Wes-kontinentale Europa, sowel as in die meeste voormalige kolonies van hierdie Europese nasies, insluitend Latyns-Amerika, en ook in Ethiopië. Engelse en Anglo-Amerikaanse gemenereg is ook deur die Romeinse reg beïnvloed, veral in hul Latynse regswoordelys (byvoorbeeld stare decisis, culpa in contrahendo, pacta sunt servanda). Oos-Europa is ook beïnvloed deur die regspraak van die Corpus Juris Civilis, veral in lande soos Middeleeuse Roemenië (Walagia, Moldawië en 'n paar ander Middeleeuse provinsies/historiese streke) wat 'n nuwe stelsel geskep het, 'n mengsel van Romeinse en plaaslike reg. Die Oos-Europese reg is ook beïnvloed deur die "Boerewet" van die Middeleeuse Bisantynse regstelsel.

Ontwikkeling
------------

Voor die Twaalf Tafels (754–449 vC) het die Romeinse burgerreg (ius civile Quiritium) bestaan ​​wat slegs op Romeinse burgers van toepassing was, en aan godsdiens gebonde was. Dit was onontwikkeld, met eienskappe van streng formalisme, simboliek en konserwatisme, bv. die rituele praktyk van mancipatio ('n vorm van verkoop). Die regsgeleerde Sextus Pomponius het gesê: "Aan die begin van ons stad het die mense hul eerste aktiwiteite begin sonder enige vaste wet, en sonder enige vaste regte: alle dinge is despoties regeer, deur konings". Daar word geglo dat die Romeinse Reg gewortel is in die Etruskiese godsdiens, met die klem op ritueel.
Prof. **Barrie Bierman(n)** (1924–1991) was 'n Suid-Afrikaanse argitek en kampvegter vir die bewaring vir Suid-Afrika se argitektoniese erfenis.

Biermann is in Tweespruit in die Vrystaat gebore en het ook daar skoolgegaan. Hy studeer argitektuur aan die Universiteit van Kaapstad, waar hy sy doktorsgraad verwerf. Daarna het hy vir 37 jaar as lektor in die Argitektuurgeskiedenis en later hoogleraar aan die Universiteit van Natal gedien.

Hy het in die sestiger- en sewentigerjare verbete teen ontwikkelaars wat Constantia wou onderverdeel en herontwikkel geveg. Hy het selfs die destydse administrateur, mnr. J.N. (Nico) Malan in Die Burger aangevat omdat hy die ontwikkelaars gesteun het. Die behoud van Constantia as landelike omgewing is grootliks aan sy ywer te danke.

Hy het in Kaapstad voor die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gesê:  *'n Vloek rus op die arbeid van die sloper.* Volgens hom is die Bo-Kaap,  *'n opelug-museum van die land se argitektoniese ontwikkeling*. Dit is dus iets wat vir die nageslag bewaar moet word.

Prof. Biermann was ook die skrywer van 'n aantal kundige verslae en artikels vir veral argitektuur-tydskrifte. Sy boek, *Boukuns in Suid-Afrika*, geniet steeds groot aansien onder bewaringskundiges.

Sy eie woonhuis in Durban was ’n eenvoudige huis met ’n binnehof, aangepas by en in harmonie met die subtropiese KwaZulu-Natalse klimaat.

Van sy werke
------------

* Boukuns in Suid-Afrika – 'n beknopte oorsig van ons boustyle en bouwyse; geskryf en afgebeeld deur B. E Bierman; Kaapstad: Balkema, 1955
* Rooiwyn in Suid-Afrika deur Barrie Biermann; Kaapstad: Buren, 1971
* Built form and culture: essays in honour of James Walton
**Bulembu** is 'n nedersetting en grenspos in Eswatini en het voorheen bekend gestaan as Havelock. Die dorpie is feitlik langs die grens met Suid-Afrika; aan die Suid-Afrikaanse kant staan die grenspos bekend as Josefsdal.

Bulembu is 'n klein dorpie geleë in die noordweste van Hhohho, Eswatini, 10 km wes van die dorpie Piggs Peak. Bulembu is geleë bo die Komati-vallei op Eswatini se Hoëveld, en is vernoem na die Swazi-woord vir 'n spinnerak.

Die dorp Bulembu word privaat besit deur die nie-winsgewende Bulembu Ministries Eswatini. Die Bulembu-stigting is gebaseer in Vancouver, Kanada.

Die R40-provinsiale roete wat dit met Phalaborwa verbind, eindig hier.

Havelockmyn
-----------

Die dorpie het ontstaan toe asbes hier begin ontgin is. Tussen 1939 en 2001 is Bulembu as 'n chrisotiel (wit asbes) myn bedryf, deel van die Britse Turner & Newall Asbestos Group. Die myn het in die laat 1980's groot verliese gely en het daarna in 1991 bankrot gespeel. Die maatskappy is gelikwideer en die bates is in 1991 deur HVL Asbestos Swd. Bpk. verkry, wat die naam van die myn na Bulembu-myn verander het. HVL Asbestos het die myn bestuur totdat dit in 2001 in gelikwideer is.

Daar is 'n kabelspoor van 55 km vanaf Bulembu tot by Barberton gebou, maar dit word nie meer gebruik nie. Die kabelspoor het die opbrengs van die myn na die spoorwegstasie by Barberton en voorrade met die terugkeer na die myn geneem. Die kabelspoor is in 1939 voltooi en word op 52 spantorings gesteun. Die vrag is teen 'n spoed van 9,5 km/h in albei rigtings vervoer. Die myn is egter nou gesluit.

Krisis ná die myn se likwidasie
-------------------------------

Ná likwidasie het die 10 000 inwoners van Bulembu die dorp spoedig verlaat op soek na werk elders. Die dorp het 'n spookdorp geword met net meer as 50 mense wat daar oorgebly het. Dit was gedurende die tyd wat Eswatini (soos nog steeds) deur die MIV/vigs-virus geteister is. Daar was 'n 900% toename in infeksie in een dekade met die infeksiesyfer wat op 3,9% in 1992 gestaan het tot 38,6% in 2002. Vandag is meer as 40% van die bevolking besmet en die gevolg is 'n landwye weeskindkrisis.

Die bates is deur Bulembu Ontwikkelingskorporasie gekoop wat die dorp en sy 1 700 hektaar eiendom in 2006 aan 'n nie-winsgewende Bulembu Ministries Swaziland verkoop het. Bulembu is gekoop met die plan om die dorp te verjong as 'n selfonderhoudende entiteit met ondernemings en versorging van weeskinders.

Bulembu Ministries Swaziland het 'n aantal volhoubare ondernemings in 2008 tot 2009 geskep, soos 'n bloekom- en denneplantasie vir hout en houtskool, heuning, gebottelde water, bakkery, suiwel, meule en toerisme.

Teen November 2009 was daar 108 weeskinders onder Bulembu Ministeries Swaziland se sorg. In plaas daarvan om in 'n institusionele weeshuis te woon, woon elke kind in 'n huis met 'n versorger en 'n groep van vyf ander kinders. Ongeveer 70% van Bulembu se weessorgprogram word deur kinderborgskap gefinansier. Borge stuur elke maand fondse om ondersteuning aan die geborgde kinders te bied.
**William Barry Douglas** (gebore op 23 April 1960 in Belfast, Noord-Ierland) is 'n klassieke pianis en dirigent.

Vroeë lewe en onderrig
----------------------

Douglas het klavier, tjello, klarinet en orrel gestudeer terwyl hy in Belfast grootgeword het. Hy het aanvanklik in Belfast gestudeer terwyl hy die *Methodist College* aldaar bygewoon het. Op 16-jarige leeftyd het hy lesse ontvang van Felicitas LeWinter, te wete 'n leerling van Emil von Sauer. In Londen het hy vier jaar by John Barstow gestudeer, en daarna privaat by Maria Curcio, welke die laaste en gunsteling leerling van Artur Schnabel was. Hierna het hy voortgegaan met sy studies en by die Russiese pianis Jefgeni Malinin in Parys studeer. Hy het die bronsmedalje tydens die Van Cliburn Internasionale Klavierkompetisie in 1985 in Texas verower en in 1980 tweede prys gewen tydens die Paloma O'Shea Internasionale Klavierkompetisie in Spanje. Hy het in 1986 die goue medalje tydens die Internasionale Tsjaikofski-kompetisie gewen; hiermee het hy die eerste nie-Russiese pianis sedert Van Cliburn in 1958 geword wat die kompetisie kon wen.

Loopbaan
--------

Douglas se debuutalbum is 'n opname van Modest Moessorgski se *Prente by 'n Uitstalling*. Hy het sedertdien verskeie opnames gemaak, en in 2007 saam met *Camerata Ierland* die vyf klavierconcertos van Beethoven sowel as sy Trippelconcerto (met Kim Chee-yun en die tjellis Andrés Díaz) opgeneem. Hy is die artistieke direkteur van die Internasionale Klavierfees in Manchester, Engeland en die Clandeboye-fees in Clandeboye, Bangor, County Down. Hy het die musikale ensemble, *Camerata Ireland*, in 1998 op die been gebring, met Elizabeth II en Mary McAleese (die destydse President van Ierland) as gesamentlike beskermhere.

Douglas spandeer toenemend tyd aan die dirigeer van die *Camerata Ireland-orkes*. Hy het reeds siklusse van die volledige Beethoven (in November 2002), Mozart en Schubert -simfonieë en Mozart-konserte in 2000 en 2001 gedirigeer. Hy het ook opnames vir die *RCA Victor Red Seal*, *Chandos* (die solo-klavierwerke van Brahms) en *Satirino France* plate-etikette gemaak.
**Bulgar** of **Bolghar** (Tataars: Болгар, *Bolgar*; Tsjoewasjies: Пӑлхар, *Palchar*) was van die 8ste tot die 15de eeu periodiek die hoofstad van Wolga-Bulgarye. Dit was geleë aan die oewers van die Wolgarivier, sowat 130 km van die moderne Kazan in wat nou die Spasski-distrik in die Russiese Republiek Tatarstan is. Wes daarvan is ’n klein moderne dorp wat sedert 1991 bekend is as **Bolgar**. Die terrein is sedert 2014 ’n Unesco-wêrelderfenisgebied onder die naam Bolgar Historiese en Argeologiese Kompleks.

Geskiedenis
-----------

Die stad was van die 8ste eeu af ’n hoofstad van Wolga-Bulgarye. Die hoofstad is later weens invalle geskuif na Bilär. Nadat laasgenoemde tydens die Mongoolse invalle verwoes is, het die ou stad ’n sentrum van ’n aparte provinsie in die Goue Horde geword. In die tyd onder Mongoolse beheer het Bulgar baie ryk en tien keer so groot geword.

Ná ’n oorlog in die 1380's en vroeë 1390's tussen twee khans het die rykdom afgeneem en is dit verskeie kere aangeval en geplunder. Dit is eindelik in 1431 deur Wasili II van Moskou verwoes. Dit het bly voortbestaan as ’n Moslemse godsdienssentrum tot die middel van die 16de eeu, toe die Kazanse Khanaat deur tsaar Iwan die Verskriklike verslaan en by die Russiese Ryk ingelyf is.

Gedurende die tsaristiese bewind het Russiese burgers hier gewoon. Pieter die Grote het ’n spesiale oekaz afgekondig om die oorblywende ruïnes te bewaar – dit was moontlik die eerste Russiese wet om ’n historiese erfenis te bewaar.

Belangrikheid
-------------

In die Sowjettyd het Moslems van Tatarstan en ander dele van die land na Bulgar gereis omdat hulle nie kon deelneem aan die hadj in Mekka nie.

Die Tatare verwys na die stad as *Sjari Bolgar* (Шәһри Болгар, *Şähri Bolğar*), dus "die stad Bolgar". Dit is deel van hul kulturele erfenis omdat baie Tatare Wolga-Bulgarye beskou as die voorloperstaat van die Kazanse Khanaat, wat op sy beurt kultuurbande met die moderne Tatarstan het.

Die hoofstad van Tatarstan is vandag Kazan, maar baie Tatare beskou Bulgar as hul antieke en godsdienshoofstad en ’n simbool van die Moslems-Bulgaarse lewe voor die Mongoolse inval van Wolga-Bulgarye.

Monumente
---------

* Die Swart KamerDie Swart Kamer
* Die oostelike mausoleumDie oostelike mausoleum
* Die khan se mausoleumDie khan se mausoleum
* Die noordelike mausoleumDie noordelike mausoleum
**Bessie Kotzé** is ’n Afrikaanse skrywer wat veral bekendheid verwerf vir haar kinderversies en kinderverhale.

Lewe en werk
------------

Bessie Badenhorst is in die distrik Vredefort gebore, waar haar vader, Henry Badenhorst, skoolhoof was. Sy matrikuleer aan Vredefort Hoërskool en studeer dan verder aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat en die Bloemfontein Onderwyskollege. Hier kwalifiseer sy as onderwyser en gee dan vanaf 1941 vir ’n ruk klas aan die Model Laerskool in Bloemfontein.

Vir *Die Huisvrou* skryf sy vir lank ’n gereelde rubriek onder die titel *Hier gesien en daar gehoor*, terwyl sy ook aktief deelneem aan amateur drama vir Die Bloemfontein Teatergroep. Sy is aan die einde van 1943 getroud met Wilhelm de V. Kotzé van Bloemfontein. Hulle het twee kinders, ’n seun en ’n dogter.

Skryfwerk
---------

### Skryfwerk vir kinders en die jeug

Tydens haar jare van onderwys aan klein kinders vind sy dat daar ’n groot tekort aan toepaslike werke vir Afrikaanse kinders is en sy begin self gediggies en stories skryf om die leemte aan te vul. Van haar kinderverse word opgeneem in onder andere *Nuwe Kleinverseboek* en *Nuwe Kleuterverseboek*.

Sy skryf ook die kindertoneelstukkie *Die stout klein dwergie*, wat een van drie toneelstukkies van haar is wat opgeneem word in *Die kleinspan op die planke*.

Vir hoërskoolleerlinge skryf sy die libretto vir die operette *Die blink kristal* .

*Kerneelsie en Mafarie-mier* is in 1992 ’n naaswenner van die ATKV-Kinderboekprys vir ouderdomsgroep 8-9 jaar.

### Skryfwerk vir volwassenes

Sy skryf ook dramas vir volwassenes en twee van haar vollengte dramas, *Pienk angeliere* en *Die lot* (laasgenoemde gepubliseer deur Dalro) en ’n eenbedryf (*Twee stoele*) word opgevoer deur Die Bloemfontein Teatergroep onder leiding van Maria Bosman en Mariechen Naudé. *Twee stoele* verower ook die eerste prys in ’n dramawedstryd. Springbokradio saai een van haar radiodramas uit en haar sketse word deur *Vrouerubriek* van die Afrikaanse diens van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) uitgesaai.

 Publikasies
------------

Werke wat uit haar pen verskyn sluit in:

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1947 | *Resitasies vir Grietjies en Klasies* |
| 1948 | *In Feëland* |
|  | *Die Kabouters van Kattekwaad-land, en die Prinses met die goue hare* |
| 1950 | *Neutvars versies vir die kleinspan* |
|  | *Versies vir die kleinspan* |
|  | *Die ys-paleis en Die mensvreterboom* |
| 1955 | *Kleuterklontjies* |
| 1961 | *Die kleinspan op die planke: Drie toneelstukkies* |
| 1964 | *Gertjie in Mierland* |
| 1968 | *Die lot* |
| 1976 | *Orlapant die Olifant en ander versies* |
| 1991 | *Kerneelsie en Mafarie-mier* |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. *Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde*. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963.

### Verwysings

1. ↑  Kotzé, Bessie. *Lewenskets*. Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) Bloemfontein
2. ↑  Worldcat:
Die Great North Road
Die **Great North Road** is 'n hoofpad in Zambië wat van die grenspos met Zimbabwe oor die Zambezirivier in die suide strek tot in die noordooste waar dit aansluit by die padnetwerk van Malawi en Tanzanië. Uit 'n geskiedkundige oogpunt is dit die pad van die Kaap na Kaïro wat Cecil John Rhodes in die vooruitsig gestel het. In dié opsig kan die gedeelte van die grenspos by Chirundu tot by Lusaka ook as deel van die **Great North Road** beskou word, met die gedeelte van Mbala tot by Mupulungu as aansluitingspad na die stoombootdiens op die Tanganjika-meer, wat tot in die jare vyftig gewild onder reisigers was.

Die pad strek byna 1 200 km deur Zambië. Dit begin by die Otto Beit-brug, wat die Beit Trust aan inwoners van Noord- en Suid-Rhodesië geskenk het en wat ter ere van Alfred Beit se jonger broer, sir Otto Beit, vernoem is. Van hier by die dorp Chirundu aan die grens met Zimbabwe, loop die ou pad noordwaarts tot by die hoofstad, Lusaka, en verder deur Kabwe (voorheen bekend as Broken Hill), Kapiri Mposhi en Serenje tot by Kasama en verder tot by Mbala (voorheen bekend as Abercorn). By Tunduma (195 km van Mbala af) sluit die pad aan by die padnetwerk van Malawi en Tanzanië, wat dan verderaan skakel met Uganda, Kenia en tot teenaan die Nyl strek.

Toe die Mpika-Tanzanië-hoofpad (die Tanzam-hoofpad) in die jare sestig oor Tunduma opgeknap is en 'n goeie toegangsroete tot by Dar-es-Salaam gebied het, het dié deel as die Great North Road begin bekend staan, pleks van die Mpika-Mbala-deel oor Kasama, wat as 't ware die ou Great North Road geword het. Die ou pad het by Mpika noordwes geswaai en oor Kasama tot by Mbala en Mpulungu geloop, waar 'n stoombootdiens vroeër gewild was. 

In Lusaka se middestad staan die pad as Cairo Road bekend en is dit die sake- en handelsmiddelpunt en bedrywigste deurpad, hoewel swaarvoertuie deesdae die middestad vryspring deur van Lumumba Road gebruik te maak.

Bron
----

* Gordon-Brown, A. *The Year Book and Guide to Southern Africa*, Howard Timmins, Cape Town, 1965.
Die **Magrieta Prinsloo-brug** by Barkly-Wes is die oudste brug oor die Vaalrivier. Dit het ‘n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van die gebied ten noorde van die rivier.

Na die ontdekking van goud en diamante het die verkeer oor die Vaalrivier so toegeneem dat daar ‘n groot behoefte vir ‘n brug oor die rivier ontstaan het. Geld is ingesamel om so ‘n brug te bou en op 23 September 1881 het John X. Merriman die hoeksteen gelê, maar tot 1884 was daar weinig vordering. Toe het James Hill, die lid vir Barkly-Wes in die Wetgewende Vergadering van die Kaapkolonie, die bou van die brug op sy skouers geneem en is begin bou aan die pilare.

Die brug is ontwerp deur James Ford en verder gebou deur die firma Fairbank Panling. Die swaar ysterkonstruksie van 271 ton is in Londen vervaardig deur Westwood Bailie en kie, en toe per skip, trein en ossewa na die terrein vervoer. Weens die groot uitgawes aan die bouprojek is tolgeld vir die gebruik van die brug gehef en is die tolhuis gebou. Op 24 Junie 1885 het James Hill se vrou die brug amptelik in gebruik gestel.

Tydens die Simboliese Ossewatrek van 1938 is die brug tot die Magrieta Prinsloo-brug gedoop.

In 1967 is die brug sowel as die tolhuis tot monumente verklaar.

Bibliografie
------------

* Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn op versoek van die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7
| **Cetinje**Цетиње
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Montenegro |
|  **Munisipaliteit** | Cetinje |
|  **Koördinate** | 42°23′N 18°55′O﻿ / ﻿42.383°N 18.917°O﻿ / 42.383; 18.917 |
|  **Stigting** | 1482 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 910 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 650 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2011) | 14 093 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 15,5/vk km |
|  **Etniese groepe:** |   |
|  - Montenegryne | 91,3% |
|  - Serwiërs | 3,9% |
|  - Albanese | 0,3% |
|  - Kroate | 0,3% |
|  - Roma | 0,2% |
|  - Ander | 4,1% |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|
|  **Burgemeester** | Aleksandar Kašćelan |
|  **Amptelike Webwerf** | *cetinje.me* |

**Cetinje** (Montenegrynse Cyrillies: Цетиње, [t͡sětiɲe]) is 'n stad en die ou koninklike hoofstad (*Prijestonica* / Приjестоница) van Montenegro. Dit is ook die historiese en sekondêre hoofstad van Montenegro, waar die ampswoning van die president geleë is. Volgens die 2011-sensus het die stad 'n bevolking van 14 093 gehad, terwyl die munisipaliteit 'n bevolking van 16 657 in 2011 gehad het.

Ampswoning van die Montenegrynse president in Cetinje
In Montenegryns word die stad Цетиње / *Cetinje* (argaïes: Цетинѣ / *Cetině*) genoem, in Italiaans *Cettigne*, in Grieks Κετίγνη (*Ketígni*), in Turks *Çetince* en in Albanees *Cetina*.

Die stad Cetinje vorm die sentrum van die Cetinje-munisipaliteit. Die stad rus op 'n klein karstvlakte, omring deur kalksteenberge, insluitende Berg Lovćen, die legendariese berg in die Montenegrynse historiografie.

Cetinje is in 1482 gestig en het 'n sentrum van beide die Montenegrynse kultuur en die Oosters-Ortodokse Kerk in Montenegro geword. Sy status as die erehoofstad van Montenegro is te danke aan sy erfenis as langsdienende hoofstad van Montenegro. Cetinje het tot in 1918 as hoofstad van Montenegro gedien, totdat dié land met Serwië tot Joego-Slawië saamgesmelt het. Sedert Montenegro se onafhanklikheid van Serwië en Montenegro in 2006 dien egter Podgorica as hoofstad van dié land.
**Robert Joseph Flaherty** [ˈflæərti] (\* 16 Februarie 1884, † 23 Julie 1951) was 'n Amerikaanse rolprentmaker wat in 1922 die regie en die vervaardiging van die eerste kommersieel suksesvolle vollengte-dokumentêr, *Nanook of the North*, behartig het. Flaherty se reputasie is op dié rolprent gebou, en geen van sy latere werke sou dieselfde sukses behaal nie, alhoewel hy die nuwe filmgenre van dokumentêre fiksie verder ontwikkel het met rolprente soos *Moana* (1926), wat in die Suidsee afspeel, en *Man of Aran* (1934) wat op die afgeleë Ierse Aran-eilande ontstaan het.

Vir sy dokumentêre fiksie-rolprente het Flaherty as eerste regisseur dokumentêre materiaal met narratiewe en poëtiese elemente verbind. Hy word ook as baanbreker van die etnografiese film beskou, 'n genre wat deur Jean Rouch en John Collier Jr. in die 1960's as visuele antropologie, 'n onderafdeling van antropologie, geklassifiseer is.

Flaherty was vanaf 1914 tot sy afsterwe in 1951 getroud met die skryfster Frances Hubbard Flaherty. Sy het met haar gade by verskillende filmprojekte saamgewerk en is vir *Louisiana Story* (1948) vir 'n *Academy Award (Oscar)* in die kategorie "Beste oorspronklike draaiboek" genomineer.

Filmografie
-----------

Nyla, wat die rol van Nannok se vrou in *Nanook of the North* vertolk het, met haar kind
* *Nanook of the North* (1922)
* *The Pottery Maker* (1925)
* *Moana* (1926)
* *The Twenty-four Dollar Island* (1927), 'n kort dokumentêr oor New York
* *White Shadows in the South Seas* (1928)
* *Acoma the Sky City* (1929; onvoltooi)
* *Tabu* (1931), in samewerking met F. W. Murnau
* *Industrial Britain* (1931)
* *Man of Aran* (1934)
* *Elephant Boy* (1937)
* *The Land* (1942), 'n 45-minute-dokumentêr wat vir die Amerikaanse Departement van Landbou vervaardig is
* *Louisiana Story* (1948)
* *The Titan: Story of Michelangelo* (1950)
Die Zbruch-idool in Krakau, Pole
Moderne Swjatowid-standbeeld in Głogów, Pole
Moderne Swjatowid-standbeeld in Otrebusy, Pole
**Swjatowid** (ook **Svetovid**, **Suvid**, **Svantevit**, **Zvantevith**, **Świętowit**, ens.) was die Slawiese god van oorlog, vrugbaarheid en oorvloed. Soms word na hom verwys as Beli (of Bjali) Wid (of Vide) (*Beli* = wit, helder), soos in ’n Serwiese volksgedig:

Vojevao Beli Vide  

Tri god'ne s kleti Turci  

A čet'ri s crni Ugri...  

  

In Afrikaans:  

  

Wit Wid het oorlog gevoer –  

Drie jaar teen die vervloekte Turke  

En vier teen die swart Hongare...

Voorkoms
--------

Swjatowid word verbind met oorlog en voorspellings. Hy word uitgebeeld as ’n god met twee koppe wat vorentoe kyk en twee wat agtertoe kyk. Een standbeeld beeld hom uit met vier koppe wat elk in ’n ander rigting kyk, ’n simboliese verteenwoordiging van die vier windrigtings, en dalk ook die vier seisoene van die jaar. Elke gesig het ook ’n ander kleur: wit (noord, vir Wit-Rusland), rooi (wes), swart (suid, vir die Swartsee) en groen (oos).

Hy dra altyd sy swaard (soms boog) in die een hand en ’n drinkhoring in die ander. Swjatowid het ’n wit perd gehad wat in sy tempel aangehou is en deur priesters versorg is. Daar is geglo dat hy in gevegte op die perd gery het, wat gesorg het vir voorgevoelens. Oorwinnings in gevegte, handelsreise en geslaagde oeste het alles van Swjatowid afgehang.

Etimologie
----------

Boris Ribakof het beweer dis die vier gesigte van die gode Peroen, Swarog, Lada en Mokosj. Saam kyk hulle na die vier uithoeke van die wêreld. Dit het aanleiding gegee tot die verkeerde verklaring van die god se naam as "wêreldsiener" (*swet* = "wêreld", *wid* = "sig"). Die vorms *Sventevith* en *Zvantewith* wys egter die naam is afgelei van die woorde *svętъ* (heilige) en *vit* (lord, heerser, wenner).
Die **Provinsie Buenos Aires** (Spaans amptelik: *Provincia de Buenos Aires*, [ˈbwenos ˈaiɾes]) is in die ooste van Argentinië op die vrugbare Pampasvlakte geleë. Dit is die grootste van al die Argentynse provinsies, sowel ten opsigte van oppervlakte as bevolking, met 307 571 km² en sowat 15,6 miljoen inwoners (meer as 'n derde van Argentinië se totale bevolking).

Sy naam is afgelei van die gelyknamige Argentynse hoofstad in die noordooste van die provinsie, Buenos Aires, wat oorspronklik ook as provinsiale hoofstad gefungeer het totdat dit in 1880 in 'n federale distrik omgeskep is. Dit maak dus administratief nie meer deel uit van die provinsie nie, in teenstelling met sy voorstede.

Die huidige administratiewe sentrum is La Plata, 'n stad in die metropolitaanse gebied van die hoofstad Buenos Aires wat in 1882 gestig is. Die provinsie grens in die noordooste aan Entre Ríos, in die noorde aan Santa Fe, in die noordweste aan Córdoba, in die weste aan La Pampa, en in die suide en weste aan Río Negro. Die Republiek van Uruguay is oorkant die Río de La Plata noordoos van Buenos Aires geleë.

Die provinsie is in 134 bestuursgebiede, genaamd "partidos", onderverdeel.

Die *partidos* (bestuursgebiede) van die Buenos Aires-provinsie
**469219 Kamoʻoalewa** (2016 HO3) is ’n asteroïde wat op 27 April 2016 ontdek is en moontlik die Aarde se stabielste kwasi-satelliet is.

Beskrywing
----------

Terwyl Kamoʻoalewa om die Son beweeg, lyk dit of dit ook om die Aarde wentel. Hoewel dit te ver is om as ’n ware natuurlike satelliet van die Aarde beskou te word, is dit die naaste en tot dusver stabielste voorbeeld van ’n naby-aarde-voorwerp, of kwasi-satelliet.

"Omdat 2016 HO3 om ons planeet beweeg, maar nooit ver weg gaan terwyl ons om die Son wentel nie, verwys ons daarna as ’n kwasi-satelliet van die Aarde," sê Paul Chodas, bestuurder van Nasa se Sentrum vir Naby-aarde-voorwerp (NAV)-studies by die Jet Propulsion Laboratory in Pasadena, Kalifornië. "Een ander asteroïde – 2003 YN107 – het meer as 10 jaar gelede vir ’n ruk ’n soortgelyke wentelpatroon gevolg, maar het intussen ons omgewing verlaat. Hierdie asteroïde is stabieler. Ons ramings toon Kamoʻoalewa is al meer as ’n eeu lank ’n stabiele kwasi-satelliet van die Aarde en sal dit nog eeue lank bly."

In sy wentelbaan om die Son is die asteroïde meer as die helfte van die tyd nader aan die Son as die Aarde en beweeg dit voor ons uit. Die ander helfte van die tyd is dit verder weg as die Aarde en raak dit agter. Sy wentelbaan is ook effens gekantel, en daarom beweeg dit een keer per jaar op en af deur die Aarde se wentelbaan. Hierdie oorspringspeletjie met die Aarde sal nog eeue lank duur.

Die asteroïde se wentelbaan beweeg van jaar tot jaar effens vorentoe of agtertoe, maar sodra dit te ver weg beweeg, hou die Aarde se swaartekrag dit terug sodat dit nooit verder as 100 keer die afstand van die Maan is nie, sê Chodas. "Dieselfde effek keer ook dat die asteroïde ooit nader aan die Aarde kom as sowat 38 keer die maanafstand. Hierdie klein asteroïde is eintlik in ’n soort dans met die Aarde gewikkel."

Kamoʻoalewa is die eerste keer op 27 April 2016 deur die Pan-STARRS 1-asteroïdewaarnemingsteleskoop in Hawaii waargeneem. Die voorwerp se grootte is nog nie vir seker vasgestel nie, maar dit is waarskynlik sowat 40–100 m in deursnee.

Galery
------

* Die asteroïde Kamoʻoalewa is ’n konstante metgesel van die Aarde.Die asteroïde Kamoʻoalewa is ’n konstante metgesel van die Aarde.
* Sy wentelbaan om die Son en Aarde (simulasie; lêer).