recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Prinses Carlos Tasso** (Gmunden, 16 Julie 1931) is 'n lid van die Brasiliaanse koninklike familie en hoof van die huis van Saxe-Coburg en Braganza, hy is 'n agter-agterkleinseun van Pedro II en agterkleinseun van prinses Leopoldina van Braganza en van prins Luís Augusto van Sakse-Coburg-Gotha. Hy het sy moeder Teresa Cristina van Sakse-Coburg en Braganza in 1990 opgevolg, 'n posisie wat deur Pedro Augusto van Sakse-Coburg en Braganza beklee was voor sy ma, voorheen prinses Leopoldina, dogter van keiser Pedro II van Brasilië en keiserin Teresa Cristina. 

’n Oostenrykse genaturaliseerde Brasilianer, Carlos Tasso is die oudste seun van prinses Teresa Cristina van Sakse-Coburg en Braganza (1902-1990), die derde dogter van Augusto Leopoldo van Sakse-Coburg en Braganza, en Baron Lamoral Taxis van Bordogna en Valnigra (1900) -1966).

Op 15 Desember 1956 trou hy met Denise Pais de Almeida, gebore in Sao Paulo in 1936, met wie hy geen kinders gehad het nie. Op 17 Januarie 1969 trou Carlos Tasso met Walburga van Oostenryk-Toskane, prinses van Toskane en aartshertogin van Oostenryk, dogter van aartshertog George van Oostenryk-Toskane en gravin Maria Valeria van Waldburg-Zeil-Hohenems, agterkleindogter van die groothertog, Ferdinand IV van Toskane. 

Hy was ook president van die Italiaanse *Rotary International* tussen 1992 en 1993.

In die staat Paraná het hy hom toegewy aan die kweek van koffie, 'n aktiwiteit wat hy opgehou het om te beoefen. Hy het in Frankfurt gewerk as direkteur van Henniger Internasionaal en is die eienaar van 'n landboumaatskappy gebaseer in die Kasteel van Villalta, in Noord-Italië, 'n erfenis van sy vaderlike voorouers.

Nageslag
--------

Met aartshertogin Walburga van Oostenryk het hy:

| Naam | Geboortejaar | Sterfjaar | Gade |
| --- | --- | --- | --- |
| **Alfonso Carlos** | 30 Januarie 1970 |  | Getroud met **Charlotte de Panafieu** (2000), met kinders. |
| **Theresa Christina** | 28 Maart 1971 |  | Getroud met **Christina María José Roger André Hunt** (2000), met vier dogters. |
| **José Tasso** | 5 Oktober 1972 |  | Getroud met **Ielizaveta Pacheva** (2013), met twee kinders. |
| **Maria Leopoldina** | 28 April 1974 |  | Getroud met **Alessandro Pavone** (2004), met kinders. |
| **Carolina** | 17 Januarie 1976 |  | Getroud met **Sébastien Delcourt** (2006). Hulle het drie kinders: Nicolo, Camilla en Paula. |
| **Antonio Tasso** | 5 Julie 1979 |  | Getroud met **Gabrielle Tardieu Gravin van Maleissye-Melun** (2004). Hulle het drie kinders: Armando, Pedro-Antonio en Leopoldina. |
| **Fernando Carlos** | 11 Oktober 1980 | 10 Desember 1990 | Hy is as kind oorlede. |
| **Maria Aparecida** | 12 Julie 1985 |  | Enkellopend. |
*Moet nie met Morganiet verwar word nie.*
Diagram wat die chemiese rangskikking van Si en O in moganiet aandui.
**Moganiet** is 'n oksiedmineraal met die chemiese formule SiO2 (silikondioksied) wat in 1984 ontdek is.  Dit kristalliseer in die monokliniese kristalstelsel. Moganiet word as 'n polimorf van kwarts beskou, m.a.w. dit het dieselfde chemiese samestelling as kwarts, maar 'n ander kristalstruktuur.

In 1994 het die Internasionale Mineralogiese Vereniging (IMA) dit as 'n afsonderlike mineraal afgekeur omdat dit nie duidelik onderskeibaar was van kwarts nie.  Dit is egter redelik onlangs (2007) as 'n geldige spesie deur die CNMNC, die Kommissie oor Nuwe Minerale, Nomenklatuur en Klassifikasie (deel van die IMA) goedgekeur. 

Hierdie mineraal word hoofsaaklik aangetref in droë plekke soos Gran Canaria en die Magadimeer.  Dit is al by verskeie plekke in Europa, Indië en die Verenigde State aangeteken.  Dit is vernoem na die Mogán munisipaliteit op Gran Canaria.

Fisies het dit 'n hardheid van ongeveer 6, 'n dowwe glans en is grys van kleur, alhoewel deursigtig.

Sien ook
--------

* Silikaatminerale
* Kwarts
Die **Verlorenvallei-natuurreservaat** is ‘n beskermde natuurgebied in die noordweste van Mpumalanga in Suid-Afrika.

Die reservaat lê op die plato van die Steenkampsberge, direk noord van Belfast, net noordwes van die Groot Suikerbosberg, 13 km noordnoordoos van Dullstroom, wes van Santapas op die R540-pad en naby die provinsiale grens met Limpopo. Dit is nagenoeg by 25°17′S 30°9′O﻿ / ﻿25.283°S 30.150°O﻿ / -25.283; 30.150 en in sy geheel bo 2 000 m bo seespieël.

Daar is meer as 30 vleie in die park van 5 890 ha. Hierdie permanente varswatermoerassse is die opvanggebied vir belangrike riviere in Suid-Afrika en Mosambiek en huisves ‘n ryke verskeidenheid aan bedreigde plante, skoenlappers en soogdiere. ‘n Projek is hier geloods om die lelkraanvoël van uitwissing te red. Dit is tot ‘n Ramsar-gebied verklaar in 2001.

Die volgende plante en diere kom in die reservaat voor: lelkraanvoël, mahem, bloukraanvoël, kalkoenibis, koester, lewerik, landeryklopkloppie, laksmanne, rooivink, bergwagter, grondspeg, rooivlerkpatrys, bergpatrys, berglyster, oorbietjie, steenbok, strandwolf, rooikat, tierboskat, jakkals, otter, sebra, wildebees, blesbok, skoenlapper en die bedreigde bolplant *Eucomis vandermerwei*.

Nota
----

* Dit moet nie verwar word met Verlorevlei nie.

Lees ook
--------

* Ramsar-konvensie
* Ramsar-vleilande in Suid-Afrika
**Robert Hutchings Goddard** (Worcester, Massachusetts, 5 Oktober 1882 - Baltimore, Maryland, 10 Augustus 1945) was 'n Amerikaanse navorser en uitvinder. Hy was 'n pionier op die gebied van moderne vuurpyltegnologie en word beskou as een van die belangrikste grondleggers van die ruimtevaart. Hy word gekrediteer met die skep en bou van die wêreld se eerste vloeibare brandstof vuurpyl. 

Goddard is gebore in Worcester (volgens sommige bronne Roxbury), Massachusetts, Verenigde State. Sy pa was 'n reisende verkoopsman en uitvinder. Deur boeke soos Jules Verne se *Journey to the Moon* en H.G. Wells se *War of the Worlds* het hy het op 'n jong ouderdom in die ruimte- en ruimtereise begin belanggestel. Sy verbeelding en vindingrykheid is aangevuur deur sy vader, wat hom 'n teleskoop, mikroskoop en 'n intekening op *Scientific American* gegee het.

Lewensloop van Goddard
----------------------

Goddard behaal 'n baccalaureusgraad aan Worcester Polytechnic, en in 1911 behaal hy sy PhD-graad in Fisika aan die Clark Universiteit. Hy studeer daarna vir 'n jaar aan die Universiteit van Princeton en keer terug na die Clark-universiteit om as assistent-professor in fisika onderrig te gee.

In 1914 verkry hy patente vir die meerfase vuurpyl en die vloeibare brandstofvuurpyl. Van toe af het hy aan die ontwerp van vuurpyl-enjins gewerk en toetse met finansiële hulp van die Smithsonian Institusie gedoen.

In 1919, in sy artikel *A Method of Reaching Extreme Altitudes*, skryf Goddard oor die moontlikheid van ruimtevlugte na die maan, vyftig jaar voordat die eerste mense op die maan land.

Op 1 November 1923 het hy die eerste toetse met 'n vuurpylmotor uitgevoer wat met vloeibare brandstof werk.

Goddard het die eerste vuurpyl op 16 Maart 1926 in Auburn, Massachusetts, Verenigde State gelanseer. Die vuurpyl het 'n vlug van 2,5 sekondes uitgevoer, 'n hoogte van 12,5 meter bereik, 'n gemiddelde snelheid van 97 kilometer per uur gehad en 56 meter verder geland. Hierdie gebeurtenis word ook die Kitty Hawk van vuurpyltegnologie genoem, met verwysing na die vlug van die Wright-broers met die eerste gemotoriseerde vliegtuig.

In die daaropvolgende jare het Goddard met vuurpyle van verskillende groottes geëksperimenteer. In 1929 het hy sy vuurpyle vir die eerste keer toegerus met instrumente soos 'n termometer, barometer en 'n klein kamera.

Op 31 Mei 1935 bereik 'n Goddard-vuurpyl 'n hoogte van 2300 meter. Die vuurpyl was 4,6 meter lank en het 38 kilogram geweeg. Op 26 Maart 1937 bereik 'n ander vuurpyl 'n hoogte van 2750 meter, die hoogste afstand wat Goddard met een van sy vuurpyle behaal het.

Goddard is in die ouderdom van 62 in Baltimore dood aan die gevolge van keelkanker. Hy was met Esther Christine Kisk getroud.

Op 1 Mei 1959 word 'n belangrike ruimtelaboratorium van die NASA in Greenbelt, Maryland, Verenigde State gevestig, vernoem na Goddard: die Goddard-ruimtevaartsentrum (Goddard Space Flight Center).
| Latynse letter F |
| --- |
|  |
| **Latynse alfabet** |
| A | B | C | D | E | F | G |
| H | I | J | K | L | M | N |
| O | P | Q | R | S | T | U |
| V | W | X | Y | Z |   |   |

*Hierdie artikel handel oor die Latynse letter F. Vir ander betekenisse sien F (dubbelsinnig).*
Die letter **F**, **f** is die sesde letter van die moderne Latynse alfabet. Die Etruskers word as die uitvinders van hierdie letter beskou. Dit het in sowel Etruskies as Grieks die /w/-klank aangedui en is "digamma" ("dubbele gamma", of twee Γ's op mekaar) genoem. Dit het vanweë klankverandering verdwyn. Die F in Semities, *wâw*, is vir /v/ én /w/ gebruik en het dalk oorspronklik 'n haak voorgestel.

In Navo se internasionale spellingsalfabet word F uitgespreek met die woord "Foxtrot".

| Egiptiese hiërogliefF / W | Semitieswâw | FenisiesF / W | EtruskiesF | GrieksDigamma (F) | Latyns-RomeinsF |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  | Roman F |

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie F.
XcasXcas
Xcas kan differensiaalvergelykings oplos
**Xcas** (ook bekend as Giac) is 'n oopbronkode programbiblioteek wat gebruik word om berekeninge op die gebied van rekenaaralgebra te visualiseer, dit wil sê, Xcas is wiskundige sagteware.

Giac is 'n programbiblioteek geskryf in C++, wat in rekenaaralgebra-toepassings spesialiseer. As gevolg van die inkapseling as 'n alleenstaande biblioteek, kan dit ook maklik geïntegreer word in ander toepassings en na verskillende bedryfstelsels gestuur word. 'n Grafiese gebruikerskoppelvlak vir Giac is beskikbaar in die vorm van Xcas. Xcas is 'n gebruikerskoppelvlak vir Giac.

OS
--

Giac is beskikbaar vir die bedryfstelsels Microsoft Windows, Apple macOS en Linux / Unix.

Kenmerke (uittreksels)
----------------------

Xcas kan tekenfunksiegrafieke insluit en vergelykings omskep.

* Vergelyking:  solve(vergelyking,x)
* Differensiaalrekening: diff(funksie,x)
* Integraalrekening: int(funksie,x)
* Differensiaalvergelyking: desolve(y'=k\*y,y)

Geskiedenis
-----------

Giac is 'n oopbronprojek wat sedert 2000 deur Bernard Parisse en sy medewerkers ontwikkel is by Joseph Fourier Universiteit in Grenoble, Frankryk. Deur sy ervaring met die vorige projek "*Erable*" het Parisse "Xcas" en "Giac" geproduseer.
Antiochus IV
**Antiochus IV** was 175 v.C.-164 v.C. koning van die Seleukidiese Ryk. 

Hy was die broer van Seleukos IV wat in 175 deur Heliodorus vermoor is. Seleukos se sesjarige seuntjie Demetrios was 'n gyselaar in Rome as gevolg van die Verdrag van Apamea van Antiochus III met die Romeinse het moet sluit. Heliodorus het gehoop dat hy met Demetrios op die troon groot invloed sou kry maar Antiochus het dit verhinder en hom gedood. Hy het ook getrou met Laodike. Sy was Seleukos en Antiochus se suste en dit was haar derde en laaste huwelik met een van haar broers. Sy het met albei Seleukos en Antiochus kinders gehad en dit was die oorsaak van dinastieke probleme wat 'n eeu geduur het.

Egipte
------

Laenas trek 'n sirkel rond Antiochus
Seleukos en Antiochus se ander suster Cleopatra was as Cleopatra I Syra die eggenote van Ptolemeus V van Egipte. Sy is 'n jaar eerder oorlede. Haar seintjie Ptolemeus VI se voogde het van Antiochus geëis dat die streek van Koile Sirië aan Egipte teruggegee sou word. Antiochus beantwoord dit met 'n nuwe oorlog, die Sesde Siriese Oorlog. Hy val Egipte binne, bereik Alexandrië en neem die jong farao gevange. Die bevolking kom egter in opstand en sit 'n jonger broer Ptolemeus VIII op die Egiptiese troon. Die broetjies is net 16 en 12 en kom ooreen om saam die land te regeer. Rome het ander probleme met die Derde Masedoniese Oorlog maar hulle stuur Caius Popillius Laenas na Eleusis naby Alexandrië. Hy eis die terugtrekking van die Antiochus se troepe. As Antiochus weifel trek hy 'n sirkel in die stof om die Siriese koning en sê dat die Romeinse Senaat 'n antwoord moet hê voordat hy uit hierdie sirkel stap. Antiochus wat geen oorlog met Rome wil nie, stem saam en trek hom uit Egipte terug.

Judea
-----

Hy kry onmiddellik probleme in Judea. In 175 word Jason (Grieks vir Jesjoea of Jesus) hoëpriester in Jerusalem. Hy is pro-Grieks en beloof dat Seleukië op meer belasting kan reken. Hy vestig ook 'n heiligdom vir Zeus Olympos en Baal-Sjamen op die tempelbers naas die Joodse (Tweede) Tempel en stig 'n *gymnasium* waar Grieke hulle sport kan beoefen. In 171 probeer Menelas wat nog fanatieker pro-Groeks is die mag oor te neem. Menelas neem die sitadel maar Jason beheers teeds die res van die stad. In 168 kom Antiochus self na Jerusalem om die onrus te bedwing, maar dit maak dit ner erger. Hy keis die kant van Menelas, ontneem die Jode die relegieuse regte wat sy vader hulle verleen het, verbied die besnydenis en die Joodse Wet. Die maatreëls was dalk nie bedoel as 'n hellenisasierprogrmma of 'n anti-Joodse politiek nie, maar die gevolg was 'n Joodse opstand wat as die Makkabeese Oorlog bekend is.

Sy dood
-------

Antiochus het die opstand nie onderdruk nie omdat hy ook in die ooste oorlog teen die Parte gevoer het. Daar is hy in 168 dood terwyl hy 'n tempel geplunder het. Hierdie heiligskennis het baie opskudding veroorsaak. Sy seuntjie Antiochus V se voogd Lysias het vinnig geprobeer om die regte van die Jode te herstel maar die opstand het deurgegaan.
'n Xerox-fotostaatmasjien
**Xerox** is 'n Amerikaanse maatskappy wat wêreldwyd sake doen. Hulle vervaardig hoofsaaklik fotostaatmasjiene en drukkers, asook ander terminologieë waarmee dokumente bestuur en gereproduseer kan word. Hulle is bekend vir die bekendstelling van die eerste moderne fotokopieerders in die laat 1950's.

Die maatskappy is in 1906 onder die naam *Haloid* gestig. Nadat hulle 'n patent van Chester Carlson vir die sogenaamde "xerografiese proses" bekom het, hernoem die maatskappy homself *Xerox*. Hulle hoofkantoor is in Norwalk, Connecticut geleë, hoewel die meeste van hul werknemers in die omgewing van Rochester in New York werk, waar die maatskappy oorspronklik ontstaan het. Die maatskappy het in Desember 2010 ongeveer 133 000 werknemers wêreldwyd gehad. Ursula Burns is vanaf 2009 die hoof uitvoerende beampte en voorsitter.

Xerox se hoofkantoor in Norwalk, Connecticut
Xerox se navorsers by sy Palo Alto-navorsingsentrum het verskeie belangrike elemente van persoonlike rekenaars uitgevind, soos die rekenaarmuis en "lessenaar"-georiënteerde koppelvlak. Die maatskappy se bestuur het nie veel van hierdie uitvindings gedink nie, en hulle ingenieurs beveel om dit met Apple se tegnici te deel. Hierdie tegnologieë is deur Apple en later deur Microsoft gebruik. Dit was deels hieraan te danke dat die twee maatskappye die wêreld van persoonlike rekenaar vir so lank kon domineer.

Mense in die Verenigde State van Amerika gebruik dikwels die term 'xerox' as 'n werkwoord vir die maak van fotostate.
|  |
| --- |
| **Friedrichswerdersche Kirche** |
| 'n Beeld van die museum. |
| Friedrichswerdersche Kirche en Schinkel-plein (aan die linkerkant) |
| 

---

 |
| Plek | Berlyn |
| Land | Duitsland |
| Tipe museum | Kunsmuseum |
| Webtuiste | *Friedrichswerdersche Kirche* |

Die ***Friedrichswerdersche Kirche*** is 'n kerk op die historiese plein *Werderscher Markt* in die Friedrichswerder-buurt van die Berlynse distrik Mitte. Die kerk is tussen 1824 en 1831 volgens planne van Karl Friedrich Schinkel as Berlyn se eerste kerkgebou in die Engels-Neogotiese styl gebou.

Buiteaansig van die kerkgebou
Die kerk se binneruimte
Die gewelf
Die huidige kerkgebou het tot en met 1872 as simultaankerk vir 'n Pruisies-geünieerde en 'n Frans-gereformeerde gemeente gedien (vandaar sy Franse naam *Temple du Werder*). Nadat die gereformeerde gemeente reeds sedert 1835 geen eie kerkdienste meer in die gebou gehou het nie, het die geünieerdes hul aandeel oorgeneem.

Die kerk is gedurende die Tweede Wêreldoorlog ernstig beskadig en eers vanaf 1982 heropgebou om as Oos-Berlynse Schinkel-museum te dien. Sedert die laat 1990's maak dit deel uit van die Berlynse *Nationalgalerie* (Nasionale Kunsgalery) en behandel as museum die werk van die argitek Schinkel en 19de eeuse beeldhoukuns.
**Sagtevrugte** is vrugte van bladwisselende bome. Dit sluit appels, pere, appelkose, perskes, nektariens, pruime en pruimedante, kersies, tafeldruiwe en gedroogde druiwe in, aldus die Suid-Afrikaanse sagtevrugtebedryfliggaam Hortgro.

Sagtevrugte kom voor in die beskutte valleie van die Wes-Kaap, in die Oos-Vrystaat, Limpopo, Noord-Kaap, Mpumalanga en Gauteng. In 2017 was daar 2 231 vrugteboere in die Suid-Afrikaanse sagtevrugtebedryf en hulle benut 79 912 hektaar. Die land is onder die top-10-lande wat betref die produksie van pere en onder die top-20-lande vir die produksie van appels, appelkose, perskes, nektariens en pruime in die wêreld.

Die verbouing van sagtevrugte is gekoppel aan die seisoene en boere sorg dat die vrugteboorde versorg en die beproeiingstelsels goed beplan word. Die bome moet in die winter gesnoei word en goeie snoeipraktyke lei tot vrugte van beter gehalte.

Soorte:

* Appels en pere staan bekend as kernvrugte.
* Pruim, perskes, appelkose en nektariens staan bekend as steenvrugte. Hulle word meestal gebruik in die inmaakbedryf en vir die verwerking tot droëvrugte.
* Druiwe

Hortgro is Suid-Afrika se sagtevrugtebedryfsliggaam. Dit was al onder verskeie name bekend, onder meer tot in 2013 as die SA Sagtevrugte-Produsentetrust. In 2008 het die verbouing van sagtevrugte werk aan meer as 100 000 mense (met meer as 400 000 afhanklikes) verskaf.

Bibliografie
------------

* Die Burger, 12 Oktober 2018
* Die Burger, 30 Oktober 2020
**Zanne Stapelberg** (12 Augustus 1977) is 'n Suid-Afrikaanse musikant.

Biografie
---------

Zanne Stapelberg is in 1977 in Bellville, Wes-Kaap gebore, en het in die voorstad Durbanville grootgeword. Sy het aan die Hoërskool Durbanville gematrikuleer.

### Opleiding

Stapelberg het haar operaopleiding onder Magdalena Oosthuizen aan die Konservatorium van Universiteit Stellenbosch ondergaan, en in 1998 haar graad in musiek en Engelse letterkunde voltooi. Die universiteit het ook verskeie akademiese- en sangbeurse aan haar toegeken. In 1999 verwerf sy haar hoërlisensiaat in musiekopvoering *cum laude*.

### Professionele lewe

In 2000 word Stapelberg lid van die Kaapstadse Opera-ateljee. In 2001 ontvang sy die "Beste Jong Operasanger"-toekenning van die *Cape Town Friends of the Opera*.

Haar operarolle sluit *Angelica* in *Suor Angelica*, *Mimì* in Puccini se *La bohème*, *Nella* in *Gianni Schicchi*, *lia* in Mozart se  *Idomeneo*, *Marguerite* in Gounod se *Faust*, Händel se *Alcina*, en *Pamina* in Mozart se *Die Zauberflöte*, in.

Haar oratoriorepertorium sluit onder meer *Messias* van Händel, Vivaldi se *Gloria*, Haydn se *Die Skepping* (Duits: *Die Schöpfung*), Mozart se *Vesperae de Dominica* (*Dixit Dominus*) en *Mis*, Brahms se *Ein Deutsches Requiem*, Dvořák se *Mis*, *Carla* in William Kentridge se *Confessions of Zeno*, wat gekomponeer is deur Kevin Volans, en ook die *Aqua Opera* by die Victoria & Alfred Waterfront in 2003 en 2004, in.

Ander verhoogoptredes sluit Marthinus Basson se produksie van Igor Strawinski se *Pulcinella* in.

Stapelberg het saam met die Suid-Afrikaanse komponis Hendrik Hofmeyr aan sy *Byzantium* vir sopraan en orkes, *The Death of Cleopatra* en verskeie van sy sangsiklusse gewerk. Een van hulle, getitel *Die Stil Avontuur*, bestaan uit werke van die Suid-Afrikaanse digter, Elisabeth Eybers en is spesifiek vir Stapelberg se stem gekomponeer.

Sy het in 2014 die Kanna-toekenning vir beste klassieke produksie tydens die Klein Karoo Nasionale Kunstefees saam met die Odeion-strykkwartet ontvang.

Buiten haar opera- en konsertoptredes, is Stapelberg ook betrokke by verskillende kreatiewe toneelprojekte met haar onderneming *Long Tall Women Productions*; in 2006 stel sy haar operakabaret getitel *Zanne* bekend.

### Diskografie

* *Soul of Fire* (2012)
* *Zanne Stapelberg Opera Gala* (2013)
**De troubadour** ("Die troebadoer"), gesing in Nederlands deur Lenny Kuhr, het Nederland verteenwoordig tydens die Eurovision-sangfees van 1969. Dit was een van vier wenners die jaar. Die ander was "Vivo cantando", "Boom Bang-a-Bang" en "Un jour, un enfant" van respektiewelik Spanje, die Verenigde Koninkryk en Frankryk.

Dit is 'n ballade wat beide musikaal en liries geïnspireer is deur "folk-song" tradisies. Kuhr sing oor 'n troebadoer van die Middeleeue, en beskryf die impak wat die musiek op sy gehore gehad het. Kuhr het ook die liedjie in Engels (as "The Troubadour"), Frans ("Le troubadour"), Duits ("Der Troubadour"), Italiaans ("Un cantastorie") en Spaans ("El trovador") opgeneem. Die 1969-kompetisie is in Madrid, Spanje gehou tydens Francisco Franco se bewind; 5 jaar na die Eurovision-sangfees het Kuhr die liedjie opgeneem met gewysigde Nederlandse lirieke onder 'n nuwe titel, "De generaal", wat 'n eerbewyse was aan die Nederlandse nasionale sokkerafrigter Rinus Michels, wat deur die spelers van die Nederlandse span so genoem is.

Die liedjie is die aand agtste opgevoer, na die Verenigde Koninkryk se Lulu met "Boom Bang-a-Bang" en voor Swede se Tommy Körberg met "Judy, min vän". Teen die tyd dat die stemming gesluit het, het dit 18 punte ontvang, wat dit in die gesamentlike eerste plek geplaas het in 'n veld van 16. Aangesien die Nederlandse inskrywing in 1968 in die gesamentlike laaste plek was, het Nederland dus die seldsame prestasie behaal om in die bestek van een jaar van die gesamentlike laaste plek na die gesamentlike eerste plek te vorder.
**U.S. Route 66**  

Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State  


---

**Amptelike ingebruikneming**  

11 November 1926  


---

**Lengte**  

2448 myl  

3940 km

---

**Kaart**  



---

**Deelstate**  

Illinois, Missouri, Kansas, Oklahoma, Texas, Nieu-Meksiko, Arizona, Kalifornië

---

**U.S. Route 66** of **U.S. Highway 66**, ook bekend as die **Will Rogers Highway**, die **Main Street of America** of die **Mother Road**, was een van die oorspronklike grootpaaie of *highways* wat as deel van die *U.S. Highway System* ontstaan het. U.S. Route 66 is amptelik op 11 November 1926 in diens geneem, terwyl die eerste straatborde langs die grootpad in die volgende jaar opgerig is.

Route 66 kronkel oor die Sitgreaves-bergpas (op 1 082 m bo seevlak) in die Black Mountains-bergreeks tussen die nedersettings Oatman en Kingman in Arizona - die grootpad se mees uitdagende gedeelte
Die westelike eindpunt van Route 66 in Santa Monica, Kalifornië
Route 66, wat een van die mees befaamde grootpaaie in die Verenigde State sou word, het oorspronklik oor 'n lengte van 2 448 myl (3 940 km) vanaf Chicago in Illinois deur die deelstate Missouri, Kansas, Oklahoma, Texas, Nieu-Meksiko en Arizona geloop en aan die Amerikaanse Weskus in Kalifornië geëindig. Sy westelike eindpunt was in Santa Monica in Los Angeles County.

US 66 was een van die hoofroetes vir grootskaalse weswaartse migrasiegolwe wat tot ingrypende sosiale en ekonomiese transformasieprosesse in Kalifornië sou lei soos die vlug van duisende boeregesinne uit die droogtegeteisterde *Dust Bowl*-gebiede van die Middelweste gedurende die Groot Depressie van die 1930's. Hierdie vlug van sowat 200 000 mense, na wie as Okies verwys is, staan sentraal in John Steinbeck se roman *The Grapes of Wrath*.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het nuwe migrasiestrome langs die grootpad na die Weskus beweeg op soek na werksgeleenthede in die florerende wapenbedryf van Suid-Kalifornië. Ekonomiese welvaart, 'n aangename klimaat en 'n ontspanne voorstedelike leefstyl was trekpleisters wat ook ná die oorlog nuwe aankomelinge na Kalifornië laat stroom het. Gedurende sy laaste jare was Route 66 'n droompad vir motortoeriste.

Binnelandse migrasiestrome het die ekonomie van gemeenskappe langs die grootpad laat opbloei, en dit was juis die bewoners van nedersettings langs US 66 wat protes aangeteken het toe die bou van 'n nuwe hoofpadstelsel tussen die Amerikaanse deelstate, die *Interstate Highway System*, die grootpad se lewensvatbaarheid bedreig het. Ondanks alle proteste is *U.S. Route 66* as amptelike grootpad en benaming op 26 Junie 1985 deur die *American Association of State Highway and Transportation Officials (AASHTO)* geskrap.

Liedjie
-------

In 1946 skryf Bobby Troup en sy vrou Cynthia die liedjie "Get Your Kicks on Route 66". Dit het later een van Nat King Cole se grootste trefffers geword.

"Well, if you ever plan to motor west,  

travel my way: take the highway that's the best,  

Get your kicks on Route Sixty-Six.  

Well, it winds form Chicago to L.A.  

More than two thousand miles all the way.  

Get your kicks on Route Sixty-Six."
| **Greigiet** |
| --- |
|    |
| Kleur | metallies pienk wat blouerig uitslaan, of swart indien amorf  |
| Streep | swart  |
| Glans | metallies, grondagtig  |
| Hardheid | 4 - 4,5 (Mohs)  |
| Strukturbericht-kode | H1₁  |
| Nommer | 227  |
| Eenheidsel | 987,6 pm |
| \* Lys van minerale |
| Portaal  Geologie |

**Greigiet** is 'n metastabiele ystersulfied met 'n inverse spinel-struktuur. Dit het gemengde oksidasietoestande: Fe(II) en Fe(III) en dit is 'n ferrimagneet. Greigiet is onstabiel indien dit tot hoër temperature as 200 C verhit word. Dit ontbind in swawel en piriet of markasiet wat nie magneties is nie. Hierdie eienskap kan gebruik word om sy magnetisme van dié van pyrrhotiet of oksidiese ysterverbings te onderskei. 
Die Curietemperatuur is 677K.Maar die mineraal ontbind meestal voordat hierdie temperatuur bereik is. Hierdie mineraal is ondanks sy beperkte stabiliteit belangrik vir die paleomagnetiese en magnetostratigrafiese navorsing van sedimente van die see en van die kuste. Hierdie tipe navorsing betref sedimente van 'n ouderdom wat tot in die Kryt strek.
Greigiet kan deur bepaalde magnetotaktiese bakterieë vervaardig word in korrels (magnetosome) wat uit een enkele magnetiese domein bestaan.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Heroïen  |
| IUSTC-naam | [(4R,4aR,7S,7aR,12bS)-9-asetieloksi-3-metiel-2,4,4a,7,7a,13-heksahidro-1H-4,12-metanobensofuro[3,2-e]isokwinolien-7-yl] asetaat |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |
| Chemiese formule | C21H23NO5 |
| Molêre massa | 369,4 [g/mol] |
| CAS-nommer | 561-27-3   |
| Reuk | karakteristiek |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=738,10(10); b=3209,6(2); 788,40(10); beta=94,94(11)°   |
| Ruimtegroep | P21  |
| Nommer | 4 |
| Smeltpunt | 173 °C |
| Kookpunt | 272-274 °C @ 12 mmHg |
| Digtheid | 1,56 |
| Oplosbaarheid | 60 mg/L; DMF 25[mg/mL]; DMSO= 10 [mg/mL]; etanol: 1 [mg/mL] |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa | 7,95 @ 25 °C |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |   |
| LD50 | 22,5 [mg/kg] (rot; intraveneus) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Heroïen** (C21H23NO5 of **diasetielmorfien**) is 'n kleurlose, bitter, kragtige, sintetiese opioïed (bykans twee maal so sterk soos morfien in analgetiese aksie). Die besit, handel en vervoer hiervan is onwettig in die meeste lande, Suid-Afrika ingesluit. Heroïen word van morfien vervaardig. Dit kom onder meer in die vorm van wit poeier of bruin kristalle voor. Straatheroïen is meestal onsuiwer en word opsetlik met vulstowwe soos melksuiker vermeng. Heroïen word gerook, gesnuif en ook ingespuit. Dit is fisies en psigies uiters verslawend.

Geskiedenis
-----------

Die opiumpapawer is so lank gelede as 3400 v.C. in Mesopotamië gekweek. Die chemiese ontleding van opium in die 19de eeu het getoon dat die grootste deel van sy werking toegeskryf kan word aan twee alkaloïede, kodeïen en morfien.

'n Bayer-heroïenbottel.
Diamorfien is in 1874 gesintetiseer deur C.R. Alder Wright, 'n Engelse chemikus wat by die St Mary's Hospital Medical School in Londen gewerk het. Hy het geëksperimenteer met die kombinasie van morfien en verskillende sure. Hy het 'n paar uur lank watervrye morfienalkaloïed gekook met asynsuuranhidried en het 'n sterker geasetileerde vorm van morfien vervaardig wat nou *diasetielmorfien* of *morfiendiasetaat* is. 

Wright se uitvinding het nie tot verdere ontwikkelings gelei nie en diamorfien het eers 23 jaar later gewild geword danksy 'n ander chemikus, Felix Hoffmann. Hoffmann het by die farmaseutiese maatskappy Bayer gewerk. In 1895 het die Duitse dwelmmaatskappy Bayer-diasetielmorfien bemark as 'n geneesmiddel onder die handelsnaam "Heroïen".

Kristalstruktuur
----------------

Die verbinding kristalliseer in twee polimorfe. Een is ortorombies met ruimtegroep P212121. Die ander een is monoklinies P21

Sien ook
--------

* Kokaïen
**Michel Eyquem de Montaigne**  

**Franse essayis**  
  


---

**Leuse**   

  

"Wat weet ek?"

---

**Tydperk**  

Renaissance-filosofie  
  


---

**Skool**  

Renaissance-humanisme  
  


---

**Beduidende werke**  
  

  

*Essais* (1580)  

**Michel Eyquem de Montaigne** (/miʃɛl ekɛm də mɔ̃tɛɲ/, \* 28 Februarie 1533, † 13 September 1592 in die kasteel Montaigne, Périgord, Frankryk) was een van die invloedrykste skrywers van die Franse Renaissance wat tussen 1581 en 1585 die amp van burgemeester van Bordeaux beklee het. Hy word as die vader van moderne skeptisisme beskou, maar het ook 'n beslissende rol in die popularisering van die essay as literêre genre gespeel.

Château de Montaigne (oosfasade) in Saint-Michel-de-Montaigne, Dordogne
Montaigne het onder meer bekendheid verwerf met die bekwaamheid waarmee hy ernstige intellektuele spekulasie met terloopse anekdotes en sy eie lewensloop versmelt het. Sy hoofwerk *Essais* bevat essayistiese werke waarvan sommige ook vandag nog as die indvloedrykste essays wat ooit geskryf is beskou word.

Montaigne het regstreekse invloed op skrywers dwarsoor die wêreld uitgeoefen, onder wie René Descartes, Blaise Pascal, Jean-Jacques Rousseau, Ralph Waldo Emerson, Friedrich Nietzsche, Stefan Zweig, Eric Hoffer, Isaac Asimov en moontlik ook William Shakespeare.

Gedurende sy leeftyd het Montaigne eerder as staatsman erkenning geniet, terwyl aan sy literêre werk minder aandag geskenk is. Sy neiging om in sy essays dikwels na anekdotes en uitgebreide persoonlike refleksies af te dwaal is deur sy tydgenote nie as literêre innovasie beskou nie, maar het sy styl vir hulle eerder nadelig beïnvloed. Montaigne het dit duidelik gemaak dat hy self die sentrale onderwerp van sy werke was - 'n houding waarvoor hy as hedonisties bestempel is.

Uiteindelik het Montaigne egter erkenning vir sy twyfelende gees en sy onderhoudende skryfstyl geniet. So staan hy bekend vir sy skeptiese opmerking *Que sais-je?* ("Wat weet ek eintlik?"). Montaigne het 'n poging onderneem om die wêreld deur die enigste lens te ondersoek waarop hy kon vertrou - sy eie oordeelsvermoë. Sodoende is Montaigne se werke meer toeganklik vir moderne lesers as dié van ander Renaissance-skrywers. Baie skrywers van moderne nie-fiksie het inspirasie in sy werke gevind, en skrywers van uiteenlopende genres lees Montaigne steeds vanweë sy meesterlike balans tussen intellektuele kennis en persoonlike storievertelling.

### Burgemeester van Bordeaux

Op 7 September 1581 het Michel de Montaigne tydens sy reis deur Italië in die baddens van La Villa naby Lucca die nuus ontvang dat hy deur 'n eenparige stemming as burgemeester van Bordeaux verkies is. Die nuus kon nouliks sy geesdrif wek; dit was immers 'n amp wat hy self nie nagestreef en ook nie onmiddellik aanvaar het nie.

Montaigne sou 'n sentrale rol as bemiddelaar tussen die Kroon en Hendrik III, koning van Navarra, speel in 'n tydperk toe godsdienstige spanninge in Frankryk besleg is en 'n periode van pluralisme aangebreek het. Montaigne was vervolgens een van die vernaamste raadgewers vir Hendrik, 'n belangrike hervormer wat in 1584 die Franse troonopvolger geword het.
**Rodoljub „Roki" Vulović** (Serwies: Родољуб „Роки" Вуловић, gebore op 1 Mei 1955) is 'n Bosniese en voormalige Joego-Slawiese sanger en dosent.

Geskiedenis
-----------

Rodoljub Vulović is op 1 Mei 1955 in die Bosniese stad Bijeljina gebore. In 1972 begin hy sy musikale karriere met die liedjies „Kristina" en „Napustićeš me ti", liedjies oor die liefde.

In 1988 word sy eerste plaat, *Paša*, uitgereik. Sy vertonings voer hy dwarsdeur Europa.

In 1992 breek die Joego-Slawiese Oorlog uit. Vulović word lid van die Garda Panteri-bataljon en sy tweede (eerste oorlogs-)plaat *Semberski junaci* (Helde van Semberië) word uitgereik, met 9 liedjies oor die kommandante van die Garda Panteri, soos Ljubiša „Mauzer" Savić („Panteri [Mauzer]") en Zoran Lopandić („Zorane, Zorane").

In 1993 word sy derde plaat, *Panteri* (Panters), uitgereik, met die treffer „Narod je htio". Die volgende jaar word Vulović se vierde plaat *Junaci Kozarski* (Helde van Kosara) uitgereik.

In 1995 word sy vyfde en laatste oorlogsplaat, *Crni bombarder* (Swarte bomwerpers) uitgereik. Ná die oorlog word Vulović dosent aan die Bijeljynse Instituut van Landbou en Medisyne. Hy tree in 2012 af.

In 2000 word sy sesde plaat (eerste album oor liefde sinds 1988) *Zbog tebe* (Want van jou) bekend gestel. Die volgende jaar word 'n EP, *Otadžbini na dar*, uitgereik. Ná hierdie album en EP verlaat hy die musiekbedryf.

In 2018 word Vulović se eerste lied in 17 jaar, „U srcu te čuvam", uitgereik. In 2020 is ook 'n nuwe lied, „Ne plači", uitgereik.

Diskografie
-----------

* „Kristina" / „Napustićeš me ti" (1972)
* *Paša* (1988)
* *Semberski junaci* (1992)
* *Panteri* (1993)
* *Junaci Kozarski* (1994)
* *Crni bombarder* (1995)
* *Zbog tebe* (2000)
* *Otadžbini na dar* (2001)
* „U srcu te čuvam" (2018)
* „Ne plači" (2020)
**M'Banza Kongo** of **M'banza Congo** (Portugees: [ɐ̃ˈbɐ̃zɐ], [ĩˈbɐ̃zɐ], [mɨˈβɐ̃zɐ] of [miˈβɐ̃zɐ ˈkõɡu], letterlik "Kongo-stad"; voorheen *São Salvador do Congo* in Portugees vanaf 1570 tot 1975) is die hoofstad van die Zaire-provinsie in Angola en is net suid van die grens tot die Demokratiese Republiek van die Kongo geleë. Die stad het 'n bevolking van 31 645 in 2010 gehad.

Ruïnes van die Katedraal van die Heilige Verlosser van die Kongo
M'Banza Kongo is in die 14de eeu gestig en het as hoofstad van die magtige Koninkryk van die Kongo gedien, waarna die Kongorivier genoem is. Die twee moderne lande Demokratiese Republiek van die Kongo en Republiek van die Kongo is weereens na dié rivier genoem. In 1483 het Portugese die stad bereik en tydens die Portugese bewind is die stad uitgebrei en het 'n Europese verskyning gekry. 'n Paleis, 'n katedraal en tientalle kerke is opgerig. Die oorblyfsels van die hoofstad van die voormalige Koninkryk van die Kongo is in 2017 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
Fragment van 'n Koptiese weergawe van 4 Makkabeërs
**4 Makkabeërs** (Grieks: Μακκαβαίων Δʹ, *Makkabaíōn 4*), ook genoem die **Vierde Boek van Makkabeërs** en moontlik oorspronklik bekend as **Oor die Oppermag van Rede** (περί αύτοκράτορος λογισμού, *Perí áftokrátoros logismoú*), is 'n boek wat waarskynlik in die 1ste of 2de eeu in Koine geskryf is. Dit is 'n sedepreek of filosofiese bespreking wat die oppermag van vroom rede bo passie prys. Dit is 'n werk wat Hellenistiese Judaïsme kombineer met invloede van Griekse filosofie, veral die skool van stoïsisme.

Die werk is grootliks 'n uitbreiding van die stories van martelaarskap in die boek 2 Makkabeërs: dié van die vrou met sewe seuns en die skriba Eleazar, wat doodgemartel word deur die Seleukidiese koning Antiochus IV Epiphanes in 'n poging om hulle te dwing om af te sien van hulle aanhang van Judaïsme. Wat 2 Makkabeërs in 'n anderhalf hoofstuk behandel, brei 4 Makkabeërs uit tot 'n volle 14 hoofstukke van dialoog en filosofiese bespreking. 4 Makkabeërs hervertel die storie as een van rede en logika: Die martelaars sal in die hiernamaals beloon word; dit is dus rasioneel om die Joodse wette te bly gehoorsaam, selfs al word 'n mens gemartel en vermoor.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb133308498 (data)
* GND: 4168670-6
* LCCN: n88282497
* NLI: 000616199
* NSK: 000521059
* SUDOC: 12474219X
* VIAF: 204959731
* WorldCat Identities (via VIAF): 204959731

 |
Nasa-Satellietbeeld van die Groot Mere van Afrika
Kaart van die Groot Mere van Afrika:  
Albertmeer (*Lake Albert*)  
Edwardmeer (*Lake Edward*)  
Kivumeer (*Lake Kivu*)  
Kyogameer (*Lake Kyoga*)  
Malawimeer (*Lake Malawi*)  
Mwerumeer (*Lake Mweru*)  
Rukwameer (*Lake Rukwa*)  
Tanganjikameer (*Lake Tanganyika*)  
Turkanameer (*Lake Turkana*)  
Victoriameer (*Lake Victoria*)
Die **Groot Mere van Afrika** (Engels: *African Great Lakes*, Swahili: *Maziwa Makuu*) vorm 'n reeks van mere binne die Groot Skeurvallei in Oos-Afrika. Dit sluit in die Victoriameer, die wêreld se derde grootste varswatermeer volgens oppervlakte, en die Tanganjikameer, die wêreld se tweede grootste meer volgens volume en diepte.

Die groot skeurmere van Afrika vorm sedert ou tye die tuis van 'n groot biodiversiteit; 10 persent van die wêreld se visspesies is daar gevind. Die mere Victoria, Tanganjika en Malawi bevat 'n kwart van die aarde se varswatervoorraad.

Lande wat in die Groot Mere-streek (soms ook *Groter Mere-streek* genoem) geleë is sluit in Burundi, die Demokratiese Republiek van die Kongo, Kenia, Malawi, Mosambiek, Rwanda, Tanzanië, Uganda en Zambië.

Opvanggebiede
-------------

Die Groot Mere van Afrika word verdeel in drie verskillende opvanggebiede (rivierbekkens); 'n getal soos die Turkanameer, het ook interne dreineringstelsels. Die volgende, in volgorde van grootte van die grootste tot die kleinste, word dikwels tot die Groot Mere van Afrika gereken:

* Victoriameer
* Tanganjikameer
* Malawimeer (Nyassameer)
* Turkanameer
* Albertmeer
* Rukwameer
* Mwerumeer
* Kivumeer
* Edwardmeer (Rutanzige)
* Kyogameer

Soms word net die Victoriameer, Albertmeer, en Edwardmeer as die Groot Mere beskou, omdat hulle die enigste drie is wat in die Wit Nyl uitmond. Die Kyogameer is deel van die Groot Mere-stelsel, maar dit word egter nie as een van die Groot Mere beskou nie omdat dit heelwat kleiner is as die andere mere. Die Tanganjikameer en Kivumeer mond beide in die Kongorivier-stelsel uit, terwyl die Malawimeer se water deur die Shirerivier in die Zambezirivier vloei. Die Turkanameer het geen afloop nie.

Bronne
------

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
| Turkanameer |
| --- |
| Satellietbeeld van die Turkanameer |
| Ligging van die Turkanameer |
| Koördinate: | 3°35′N 36°7′O﻿ / ﻿3.583°N 36.117°O﻿ / 3.583; 36.117Koördinate: 3°35′N 36°7′O﻿ / ﻿3.583°N 36.117°O﻿ / 3.583; 36.117 |
| Ligging: | Ethiopië, Kenia |
| Soort: | Binnemeer |
| Oppervlakte: | 6 405 km² (2 473 myl²) |
| Gemiddelde diepte: | 30,2 m (99 vt) |
| Maksimum diepte: | 109 m (358 vt) |
| Volume: | 203,6 km³ (165 vt) |
| Lengte: | 290 km |
| Breedte: | 32 km (20 myl) |
| Opvangsgebied: | 130 860 km² (50 530 myl²) |
| Uitvloei: | Omorivier, Turkwel, Kerio |
| Eiland/e: | Noord-Eiland, Sentraal-Eiland, Suid-Eiland (vulkanies) |
| Nedersettings: | El Molo, Loyangalani, Kalokol, Eliye Springs, Ileret, Fort Banya. |

Kaart van die Groot Mere van Afrika:  
Albertmeer (*Lake Albert*)  
Edwardmeer (*Lake Edward*)  
Kivumeer (*Lake Kivu*)  
Kyogameer (*Lake Kyoga*)  
Malawimeer (*Lake Malawi*)  
Mwerumeer (*Lake Mweru*)  
Rukwameer (*Lake Rukwa*)  
Tanganjikameer (*Lake Tanganyika*)  
Turkanameer (*Lake Turkana*)  
Victoriameer (*Lake Victoria*)
’n Rekonstruksie van die Turkana-seun se gesig.
Die **Turkanameer** (Engels: *Lake Turkana*) is in die noorde van Kenia en was voorheen bekend as die **Rudolfmeer**. Die meer is 290 km lank en 32 km wyd. Dit is die grootste meer in 'n woestyn in die wêreld en is deel van die Groot Mere van Afrika en die Groot Skeurvallei. Dit het geen uitvloei nie en verloor water slegs deur verdamping. Die noordelike punt van die meer is in Ethiopië. Die Omorivier mond uit in die meer.

Antropologie
------------

Sowat 2 tot 3 miljoen jaar gelede was die meer groter en die gebied vrugbaarder, en was dit ’n woonplek van vroeë hominiede. Die paleoantropoloog en omgewingsbewaarder Richard Leakey was aan die hoof van verskeie uitgrawings in die gebied en talle belangrike vondste van Hominini-oorblyfsels is hier gedoen. Die 2 miljoen jaar oue skedel KNM ER 1470 is in 1972 hier gevind. Die naam *Homo rudolfensis* is in 1986 deur V.P. Alexeev voorgestel daarvoor – dit is afgelei van die ou naam, Rudolfmeer.

In 1984 is die Turkana-seun, ’n feitlik volledige skelet van *Homo ergaster*, ook hier ontdek en in 1999 die 3,5 miljoen jaar oue skedel *Kenyanthropus platyops*, wat beteken "die Platgesigmens van Kenia".

* Die Turkanameer soos uit die Sibiloi- Nasionale Park gesienDie Turkanameer soos uit die Sibiloi- Nasionale Park gesien
* Die meer word grootliks deur die Omorivier uit Ethiopië gevoedDie meer word grootliks deur die Omorivier uit Ethiopië gevoed

Bron
----

* *Africa's Great Rift Valley* Nigel Pavitt. 2001. ISBN 0-8109-0602-3
**Fin de siècle**  


---

**Stylperiode**  

1890-1914

---

**Historiese ontwikkelinge**  
  

Tweede nywerheidsomwenteling  

Nuwe imperialisme  


---

**Wetenskap**  
  

  
  

Eugenetika  

Psigoanalise  

**Fin de siècle** ([ˌfɛ̃ dəˈsjɛkl], Frans: "Einde van die eeu"), dikwels ook **Dekadentisme** genoem, was 'n kunsstroming wat in die tydperk tussen omstreeks 1890 en 1914 gefloreer het. Die term het die konnotasie van dekadensie wat daarna verwys dat die Fin de siècle as kulturele beweging juis kulturele verval getematiseer het, maar beskryf ook die lewensgevoel van die tydperk wat aan die een kant deur onsekerheid oor die toekoms bepaal is en sy neerslag in pessimistiese houdings van baie fiksieskrywers van die tyd vind, maar ook in 'n euforiese leefstyl tot uitdrukking kom as mense die hede probeer geniet het.

Oorsprong van die term
----------------------

As vakterm is *Fin de siècle* vir die eerste keer in 1886 in die Franse tydskrif *Le Décadent* gebruik. In 1888 het Francis de Jouvenot en H. Micard dié naam aan een van hul toneelkomedies gegee. In die Duitse taalgebied het die Oostenrykse skrywer Hermann Bahr (1863-1934) in 1891 'n bundel novelles met dié titel gepubliseer. 

Alhoewel die term oorspronklik spesifiek na 'n lewensgevoel verwys het wat eie was aan die Franse Derde Republiek in hierdie tyd, word dit ook gebruik om die tydsgees en stemming, wat in die twee dekades voor die Eerste Wêreldoorlog in die hele Europa geheers het, te beskryf.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4154404-3
* LCCN: sh85045640

 |
Uitsig op die kop in die Witteberge
Klein Thababosigo is in VrystaatKlein ThababosigoKlein ThababosigoLigging van Klein Thababosigo in die Vrystaat, Suid-Afrika.

**Klein Thababosigo** is 'n bergpiek in die Witteberge, 'n bergreeks aan die noordelike Drakensberg van die Vrystaat. Die piek is 1 842 m bo seespieël.

Dit is geleë in die Thabo Mofutsanyana-distriksmunisipaliteit in die Oos-Vrystaat, in die sentrale deel van die land, 300 km suid van Pretoria, die hoofstad van die land. Klein Thababosigo is deel van Witteberge.

Geografie
---------

Die land rondom Klein Thababosigo is heuwelagtig in die weste, maar in die ooste is dit vlak. Die hoogste gebied rondom het 'n hoogte van 2 188 meter en is 1,9 km noordwes van Klein Thababosigo. Daar woon ongeveer 124 mense per vierkante kilometer rondom Klein Thababosigo en is redelik dig bevolk. Die naaste groter dorp is Fouriesburg, 15 km oos van Klein Thababosigo. Die gebied rondom Klein Thababosigo is bedek met grasveld. In die streek rondom Klein Thababosigo kom berge baie algemeen voor.

Klimaat
-------

Die klimaat is vogtig en subtropies. Die gemiddelde temperatuur is 17 °C. Die warmste maand is Desember, teen 22 °C, en die koudste is Junie, teen 8 °C. Die gemiddelde reënval is 891 millimeter per jaar. Die natste maand is Desember, met 169 millimeter reën, en die droogste is Julie, met 10 millimeter.
**Trawal** is ‘n nedersetting en landbougebied aan die Weskus van Suid-Afrika, veral bekend vir sy wynkelder.

Dit lê op die oewer van die Olifantsrivier, 15 km suid van Klawer, 267 km noord van Kaapstad, langs die N7-nasionale pad van Kaapstad na Windhoek en die spoorlyn van Graafwater na Vredendal en Bitterfontein, in ‘n vallei wat gevorm word met die Nardouwsberg en die Gifbergpas aan die oostekant en Skurfkop aan die weste. Die gebied is ‘n 50 m bo seevlak en lê by 31° 53' suid en 18° 38' oos.

Daar word geboer met wyn- en tafeldruiwe en daar is verskeie koelkamers, klein winkels, ‘n vulstasie en ‘n laerskool. In die lente lok die veld besoekers na die veldblomme. ‘n Kanaal uit die Bulshoekdam verskaf water.

Trawal het ook 'n bekende familie begraafplaas (31°52'48.9"S 18°38'13.0"E) waar talle grafte van die Coetzee, Visser, Le Grange en Brand families is.

Die naam Trawal dateer uit die tyd toe Jan van Riebeeck ‘n ekspedisie na die gebied gestuur het. Later het Simon van der Stel met sy tog dieselfde probleme ondervind om die Olifantsrivier hier oor te steek. Trawal is ‘n outydse Afrikaanse woord ontleen aan Portugees met die betekenis van "’n groot moeilikheid".
Mauna Kea op die eiland Hawaii
**Mauna Kea** is 'n slapende vulkaan op Big Island (Hawaii), die grootste eiland van die Amerikaanse deelstaat Hawaii, en een van altesaam vyf vulkane waaruit hierdie eiland bestaan. Pu'u Wekiu, een van talle slakkekeëls op die piekplato, is die hoogste punt in die deelstaat op 'n hoogte van 4 205 meter (13 796 voet) bo seevlak.

Mauna Kea is een van die hoogste bergspitse ter wêreld as 'n mens sy hoogte vanaf die voet meet wat teen 'n diepte van 5 800 meter (19 000 voet) onder die seespieël van die Stille Oseaan lê. Mauna Kea bereik sodoende 'n totale hoogte van 10 205 meter (33 000 voet).

In die inheemse Hawaiïese taal beteken *Mauna Kea* letterlik "Wit Berg", 'n verwysing na sy piek wat gedurende die wintermaande gewoonlik met sneeu bedek is.

Mauna Kea het in die 1960's bekendheid verwerf as die oefenterrein vir die ruimtevaarders van die Apollo-ekspedisies en staan vandag veral bekend vir sy sterrewagte teen 'n hoogte van 3 400 meter.

Sien ook
--------

* Mauna Loa
Die mineraal **anortoklaas** ((Na, K) AlSi3O8) is 'n kristallyne vaste oplossing in die alkali-veldspaatreeks waarin die natrium aluminiumsilikaat lid in groter verhouding bestaan. Dit bestaan uit tipies tussen 10 en 36 % van KAlSi3O8 en tussen 64% en 90% NaAlSi3O8. 

'n Anortoklaaskristal vanaf berg Erebus, Antarktika.

Struktuur en stabiliteit
------------------------

Anortoklaas is 'n intermediêre lid van die hoë albiet- en sanidien- alkaliveldspaat soliede oplossingsreeks. Die intermediêre lede van hierdie reeks, hoë albiet, anortoklaas en hoë natrium-sanidien is stabiel teen temperature van 600 ° C en hoër. Onder 400 tot 600 ° C is daar slegs 'n baie beperkte oplossing (minder as ongeveer 5% op beide die lae albiet- en mikroklien eindpunte.  Anorthoclase en hoë albiet vertoon trikliene simmetrie, terwyl sanidien en die lae temperatuur ortoklaasas 'n monokliene simmetrie het.  As die hoë temperatuur intermediêre samestelling alkali veldspare toegelaat word om stadig af te koel, ontstaan uitwissing wat tot ‘n pertiet struktuur lei.

Voorkoms
--------

Anortoklaas kom voor in hoë temperatuur natriumryke vulkaniese en hipabyssale (vlak intrusiewe) gesteentes. Die mineraal word tipies gevind as 'n bestanddeel van 'n fynkorrelige matriks of as klein fenokriste wat as los kristalle in 'n verweerde rots kan voorkom.

Dit is eers in 1885 aangedui om op Pantelleria-eiland, Trapani-provinsie, Sisilië voor te kom. Die naam kom van die Griekse αν, ορθός en κλάσις (nie reghoekige splyting), vir sy skuinssplyting.

Sien ook
--------

* Veldspaat
* Silikaatminerale
* Tekto-silikaat
* Alkali-veldspaat