recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n Padteken in Denemarke.
Hierdie artikel handel oor riglyne omtrent die **verkeer van Denemarke**.

Voertuie
--------

In Denemarke ry alle voertuie aan die regterbaan. Motors en motorfietse moet regdeur die dag hul dompligte (maar nie hul parkeerligte nie) aangeskakel hou. In ’n motor moet alle insittendes ’n sitplekgordel dra. Op die deurpad (en "indien nodig" op ander paaie) moet die flikkerlig gebruik word voordat daar van baan verwissel word.

Tensy padpredikante anders aandui, is die spoedbeperking in dorpe 50 km/h, buitekant dorpe en stede 80 km/h en 130 km/h op die snelbaan (soos deur die padtekens aangetoon). Vragmotors, busse en voertuie met sleepwaens word verbied om vinniger as 70 km/h buitekant dorpe en stede te ry, met die uitsondering van deurpaaie waar 80 km/h toegelaat word.

Rybewys
-------

Rybewys: 

* A1 en A2 is vir ’n klein/groot motorfiets.
* B is vir ligte voertuie (hoogstens 3 500 kg, 8 passasiers met die bestuurder en ’n sleepwa met ’n maksimum wettige massa van 750 kg.)
* C is vir vragmotors wat meer as 3 500 kg weeg.
* D is vir ’n bus of motor wat meer as 3 500 kg wees en/of meer as 8 passasiers met die bestuurder vervoer.
* E is vir ’n sleepwa wat meer as 750 kg weeg.
* Die B/E-rybewys laat slegs motors met swaar sleepwaens op die pad toe, selfs al het jy ’n C en/of D-rybewys.
* Die C/E-rybewys laat ’n sleepwa op enige soort voertuig toe.

Nie-voertuigverkeer
-------------------

Persone wat skaatsplanke en rolskaatse gebruik, word kragtens die wet as voetgangers beskou en moet daarom die sypaadjie gebruik. Dit is verbode om met fietse op die sypaadjie te ry, hoewel dit algemeen voorkom. Sodra fietse in die kruispad reguit vorentoe beweeg kan hulle in die regterkant van die regsdraai-baan of in die regterkant van die baan ry. Motors moet wag totdat die fietse verbygesteek het voordat hulle mag regs draai.
Voetgangers wat die sebraoorgang wil oorsteek geniet voorrang.

Elektriese voertuie
-------------------

Denemarke verkeer in ’n gunstige posisie om onvoorspelbare en wisselvallige energiebronne, soos windkrag, in hul kragnetwerk te integreer. In die lig hiervan poog Denemarke daarin om ’n vervoersektor op die been te bring wat op intelligente batterystelsels (V2G) en inpropvoertuie gefokus is.
Munt van Julianus
**Flavius Claudius Julianus Augustus** (Macellum, Kappadosië 331 - naby Ktesifoon, Mesopotamië 363) beter bekend as **Julianus (II) Apostata** was 360-363 keiser van die Romeinse Ryk. Hy is veral bekend omdat hy die laaste keiser is wat probeer om die tradisionele religie van Rome in ere te herstel. *Apostata* beteken die Afvallige.

Jeug
----

Flavius Julianus was die seun van Julius Constantius en Basilina en groei op in Macellum, Kappadosië, die huidige Turkye. Hy studeer eers in Kontantinopel, later in Nicomedia onder Libanus en in Pergamon, Efese en uiteindelik Atene.

Konsul en Caesar
----------------

In 355 word hy as *caesar* aangestel. Vanaf 6 November heet hy Flavius Julianus Caesar en in die volgende jaar word hy vir die eerste keer konsul, saam met Constantius II. Die situasie aan die grense met die Germaanse wêreld is problematies en hy vertrek na die Ryn. Hy verower Keule en voer oorlog teen die Alamanni. In 357 is hy opnuut konsul. Hy verslaan die Alamanni naby Argentoratum (Straatsburg) en hou ‘n veldtog oor die Ryn. In 358 voer hy aksies uit teen die Sarmati, Quadi en Limigantes en rig hy sy aandag op die Franke in wat vandag Nederland heet. Hulle het reeds sedert 290 inval op inval op Romeinse gebied uitgevoer en Julianus probeer om daaraan 'n einde te maak. Hy voer in 358, 359 en 360 oorlog teen hulle en beweer dat hy hulle verslaan het. In 360 as hy opnuut konsul word, neem hy die titel *Francicus maximum* (die Franke se groot oorwinnaar) maar uiteindelik sluit hy 'n ooreenkoms met hulle. Hulle kan hulle in Toxandria (vandag Brabant) vestig maar hulle word *foederati* van die Romeinse Ryk. Dit het uiteindelik dié deel van die Romeinse Ryk suidelik van die Ryn, in wat vandag Nederland en Vlaandere is, Germaanstalig gemaak.

Keiser
------

In 361 kom dit tot 'n konflik met Constantius II, wat in die Ooste is, maar sy rivaal sterf op pad na die Weste. Julianus word tot enigste keiser uitgeroep en reis na Konstantinopel. Daar bely hy sy heidense geloof en vaardig 'n Edik van Toleransie uit. Die situasie aan die grens met Persië word ernstig en hy reis in 362 na Antiogië. Op 17 Junie vaardig hy opnuut 'n edik uit oor onderwys, wat duidelik teen die Christene gerig is. Die volgende jaar is hy vir die vierde keer konsul (met Flavius Sallustius) en trek hy op na Mesopotamië. Hy bereik Ktesifoon, maar word deur die Perse verslaan en gedood.
Duitse sauerkraut.
**Suurkool**, of **sauerkraut**, is fyngesnyde kool wat vanweë verskeie soorte melksuurbakterieë gegis het. Dit het ’n lang raklewe en ’n kenmerkende suur smaak danksy die melksuur wat gevorm word wanneer die bakterieë die suikers in die kool laat fermenteer.

Oorsig
------

Tuisgemaakte suurkool.
Gefermenteerde kos kom in baie kulture voor, en suurkool is seker een van die bekendste soorte gegiste koolgeregte. Die Antieke Romeinse skrywers Cato die ouere (in sy *De Agri Cultura*) en Columella (in sy *De re Rustica*) noem die preservering van kool en rape met sout.

Suurkool is veral gewild in Oos-Europese en Duitse kookkuns, maar ook in Nederland (*zuurkool*) en Frankryk (*choucroute*). Die woord "sauerkraut", soos dit ook in Engels genoem word, kom uit Duits en beteken letterlik suurkool. Die name in Slawiese en ander Oos-Europese lande beteken soms "gegiste kool" – soos квашеная капуста, *kwasjenaja kapoesta* (Russies), *kiszona kapusta* (Pools) en *skābēti kāposti* (Letties) – of "suur kool" – soos кисело зеле, kiselo zele (Bulgaars), *kiselo zelje* (Kroaties) en *savanyúkáposzta* (Hongaars). 

Voordat bevrore kos, yskaste en goedkoop vervoer uit warmer gebiede algemeen geraak het in Noord-, Sentraal- en Oos-Europa, was sauerkraut nes ander gepreserveerde kossoorte in die winter ’n belangrike bron van voedingstowwe. James Cook het altyd suurkool saamgeneem op sy seereise, want hy het uit ondervinding geweet dit voorkom skeurbuik.

Tydens die Eerste Wêreldoorlog het die Amerikaanse vervaardigers van suurkool dit "liberty cabbage" genoem uit vrees dat die Amerikaanse publiek ’n produk met ’n Duitse naam sou verwerp.
Die **Federale Regeringsinstelling – Strafkolonie No. 6 Federale Strafgevangenisdiens van Rusland in die Orenburg-oblast**, algemeen bekend as die **Swart Dolfyn-tronk** (Russies: Чёрный дельфин, *Tsjorni delfin*), is 'n korrektiewe instelling in Sol-Iletsk, Orenburg-oblast, Rusland, naby die land se grens met Kasakstan. Die tronk is een van die oudstes in Rusland en een van die eerstes in die Orenburg-oblast vir onder andere gevangenes met lewenslange vonnisse. Die nieamptelike naam kom van die swart standbeeld van 'n dolfyn wat glo deur 'n gevangene gemaak is en by die hoofingang staan.

Geskiedenis
-----------

Die Swart Dolfyn was sedert minstens 1745 'n gevangenis (*ostrog*, "fort" of "tronk") vir gevangenes wat tot dwangarbeid gevonnis is. Ná die onderdrukking van die Poegatsjof-rebellie in 1773 is die tronk opgedateer vir die deportasie en aanhouding van rowers. Die tronk het plek vir sowat 700 van Rusland se gehardste misdadigers, insluitende kindermolesteerders, moordenaars, terroriste, kannibale en reeksmoordenaars.

Die gevangenes dien almal lewenslange vonnisse uit. Die tronk het dié soort gevangenes van 1 November 2000 af begin aanvaar.

Toestande
---------

Gevangenes word alleen aangehou in selle met 'n stel van drie staaldeure. Hulle oefen 90 minute per dag in 'n groot hok; in dié tyd word die selle deursoek vir onwettige voorwerpe. Die gevangenes word 24 uur per dag dopgehou en word nie toegelaat om op hulle beddens te rus of sit vandat hulle opstaan totdat hulle gaan slaap nie (16 uur). Wanneer 'n bewaarder 'n bevel aan die gevangenes gee, moet hulle "Ja, meneer" antwoord. 

Die bewaarders doen elke 15 minute die ronde om seker te maak die gevangenes hou by die reëls. Die gevangenes kry vier keer per dag sop, en het net toegang tot boeke, koerante en 'n radio.

Bewaarders blinddoek gevangenes met hulle aankoms sodat hulle nie 'n grondplan van die tronk in hulle koppe kry nie. Hulle word ook geblinddoek wanneer hulle tussen geboue vervoer word. Bewaarders het 'n unieke manier om die gevangenes te vervoer: Hulle moet vooroor gebuig sit terwyl 'n bewaarder hulle geboeide hande agter hulle rug vashou, hoër as die heupe. Dit sorg vir maksimum beheer.

Hoewel daar gerugte van die mishandeling van gevangenes by die Swart Dolfyn is, is daar geen bevestigde verslae of klagtes nie.

Die Duitse aktrise Carola Neher het in 1942 in die Swart Dolfyn gesterf.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Taharqa** (ook bekend as **Taharka**, **Tirhaka** of **Tarakos** volgens Manetho) was ’n farao van Antieke Egipte se 25ste Dinastie en die koning van Koesj (nou in Noord-Soedan).

Familie
-------

Taharqa was die seun van Pije, die Nubiese koning van Napata wat Egipte verower het. Hy was ook die neef en opvolger van Sjebitkoe. Die suksesvolle veldtogte van Pije en Sjebitkoe het die weg gebaan vir ’n vooruitstrewende bewind vir Taharqa.

Hy het minstens vier vroue gehad: Takahatenamoen, Atachebasken, Naparaje en Tabekenamoen.

Bewind
------

’n Standbeeld van Nubiese farao's, onder andere Taharqa.
Taharqa en koningin Takahatamoen by Djebel Barkal.
Hoewel daar tydens Taharqa se bewind baie konflik met die Assiriërs was, was dit hoofsaaklik ’n tyd van vooruitgang en vernuwing in Egipte en Koesj.

Sommige geleerdes glo Taharqa was dieselfde persoon as die Bybelse Tirhaka, koning van Kus (Koesj), wat oorlog gevoer het teen die Assiriese keiser Sanherib gedurende die bewind van koning Hiskia van Juda (2 Kon 19:9; Jes 37:9). Toe hy omtrent 20 jaar oud was, het hy en die Egiptiese/Koesjitiese leër op Hiskia se versoek die Assiriërs se aantog na Jerusalem gekeer. Sanherib het van sy beleg afgesien en teruggekeer huis toe. So het Taharqa gehelp om Jerusalem en die Hebreeuse gemeenskap van verwoesting te red – ’n kritieke punt in die wêreld- en Hebreeuse geskiedenis.

Die krag van Taharqa se militêre magte het gelei tot ’n tydperk van vrede in Egipte, en die ryk het floreer. In sy sesde bewindsjaar was daar ook ’n oorvloed reën en ’n groot oes, wat bygedra het tot die vooruitgang. In dié tyd van vrede het Taharqa bestaande tempels gerestoureer en nuwes opgerig. Hy het ook die grootste piramide in die Napata-gebied gebou. Veral sy toevoegings tot die tempel van Karnak was indrukwekkend, asook die tempels by Kawa en Djebel Barkal.

Dit was tydens Saharqa se bewind dat die Assiriërs Egipte eindelik ingeval het. Esarhaddon se eerste aanval was in 677 v.C. toe Taharqa hulle verslaan het. Drie jaar later het die Assiriese koning Memphis beset, en die stad is geplunder en verwoes. Taharqa het na die suide gevlug en Esarhaddon het die politieke struktuur in die noorde hervorm. Hy het Necho I aangestel as koning by Saïs. Terug in Assirië het Esarhaddon sy oorwinningstele opgerig waarop hy Taharqa se jong seun Oesjanchoeroe in kettings uitgebeeld het.

Ná sy vertrek het Taharqa verskeie opstande aangevuur. Esarhaddon het op pad na Egipte gesterf en dit was sy seun en erfgenaam, Assurbanipal, wat Egipte opnuut binnegeval het. Hy het Taharqa verslaan, en dié het na Thebe gevlug, waar hy in 664 v.C. oorlede is. Hy is opgevolg deur sy aangewese opvolger, Tantamani, ’n seun van Sjebitkoe.
**Kilwa Kisiwani** is ‘n eiland voor die kus van Tanzanië bekend om sy rol in die koloniale geskiedenis.

Ligging
-------

Die eiland is by 8° 55′ suid en 39° 30′ oos. Dit is 8 km lank en 5 km breed en is slegs 2 km van die vasteland. Op die noordwestelike hoek van die eiland is die hawe Kilwa, in geskiedkundige tye beskou as een van die beste hawens aan die ooskus van Afrika. ‘n Kenmerk van die eiland is die bodem van koraal en die wortelboommoerasse. Regoor die seestraat op die kontinent is die hawe **Kilwa Masoko**.

Geskiedenis
-----------

In 975 het die Perse hier ‘n sultanaat gestig. Tussen die 12de en die 15de eeu was dit onder beheer van die Arabiere en was dit ‘n bloeiende stad. Dit het ‘n belangrike rol gespeel in die wedersydse handel o.a. in goud en slawe tussen Afrika en die Verre Ooste tot selfs in China. In die 13de en 14de eeu is dit deur Europese ontdekkingsreisigers besoek en is in 1502 deur Vasco da Gama verower. In 1505 het Francisco de Almeida op Quiloa (die Portugese naam vir Kilwa) ‘n vesting gebou. Sedert die 16de eeu is dit ‘n sentrum vir die slawehandel. In 1784 het die eiland onder beheer gekom van die Omani en is die slawehandel onverminderd voortgesit. Deur die strategiese ligging het verskeie van die omliggende volke hier aangekom en sodoende ‘n rol gespeel in die vorming van die taal Swahili en die verspreiding van die Islam in Oos-Afrika. In 1856 kom dit onder beheer van die sultan van Zanzibar, in 1885 van die Duitsers en in 1919 neem die Britte die beheer oor die eiland.

Bouvalle
--------

Ruïnes op die eiland is van kultuur-historiese belang. Sekere dateer uit die 12de eeu en bestaan uit reste van moskees, ‘n paleis en ‘n hele woonkompleks met ‘n mark en stadsmure. In 1981 is hierdie bouvalle deur Unesco tot ‘n wêrelderfenisgebied verklaar.

Bibliografie
------------

* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 6. Stellenbosch: Albertyn-uitgewers, 1991. ISBN 0-949948-20-9
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 6. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-00322-5
**Theodore John Kaczynski** (/ kəˈzɪnski / kə-ZIN-skee, 22 Mei 1942-10 Junie 2023), ook bekend as die **Unabomber**, was 'n Amerikaanse binnelandse terroris, anargis en voormalige professor in wiskunde. Hy was 'n wiskundige genie, maar het sy akademiese loopbaan in 1969 laat vaar om 'n lewe sonder tegnologie in die wildernis te volg. Tussen 1978 en 1995 het hy drie mense vermoor en 23 ander beseer deur landwyd briefbomaanvalle te loods teen mense wat hy glo moderne tegnologie en die vernietiging van die omgewing bevorder. Hy het 'n sosiale kritiek uitgespreek teen industrialisering en 'n natuurgerigte vorm van anargisme voorgestaan.

In 1971 verhuis Kaczynski na 'n afgeleë hut sonder elektrisiteit of lopende water naby Lincoln, Montana, waar hy as 'n kluisenaar gewoon het terwyl hy oorlewingsvaardighede geleer het om selfonderhoudend te word. Hy was getuie van die vernietiging van die wildernis rondom sy hut en het tot die gevolgtrekking gekom dat die lewe in die natuur onmoontlik word, en besluit om die industrialisering en die vernietiging daarvan te beveg. Hy het terrorisme gebruik om hierdie industrialisering te beveg, en hy het sy bomaanvalle in 1978 begin. In 1995 stuur hy 'n brief aan *The New York Times* en beloof om 'te stop met terrorisme' as die *Times* of *The Washington Post* sy essay *Industrial Society and Its Future* sou publiseer. In die publikasie het hy aangevoer dat sy bomaanvalle ekstreem was, maar nodig was om aandag te vestig op die erosie van menslike vryheid en waardigheid deur moderne tegnologieë wat die massa-organisasie vereis. 

Kaczynski was tot op daardie stadium die onderwerp van die langste en duurste ondersoek in die geskiedenis van die Federal Bureau of Investigation. Die FBI het die saak-identifiseerder *UNABOM* (*University and Airline Bomber*) gebruik om na sy saak te verwys voordat sy identiteit bekend was, wat daartoe gelei het dat die media hom die "Unabomber" noem. Die FBI en die prokureur-generaal, Janet Reno, steun die publikasie van *Industrial Society and Its Future*, wat in September 1995 in *The Washington Post* verskyn. By die lees van die essay het Kaczynski se broer David die prosastyl herken en sy vermoedens aan die FBI gerapporteer. Na sy inhegtenisneming in 1996, het Kaczynski - toe hy beweer dat hy by sy verstand was - probeer om sy prokureurs wat deur die hof aangestel is, af te dank, omdat hulle wou hê dat hy kranksinnigheid moes pleit om die doodstraf te vermy. In 1998 is 'n pleitooreenkoms bereik waarin hy skuld beken op alle aanklagte en is hy tot lewenslange tronkstraf gevonnis sonder die moontlikheid van parool.
**Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci** (Italiaans: [dʒozuˈɛ kkarˈduttʃi]; 27 Julie 1835 – 16 Februarie 1907) was 'n Italiaanse digter, skrywer, literêre kritikus en onderwyser. Hy was besonders invloedryk, en word beskou as die amptelike nasionale digter van moderne Italië. In 1906 het hy die eerste Italianer geword wat die Nobelprys vir Letterkunde ontvang het. Die Sweedse Akademie se motivering vir die toekenning was dat "nie net in oorweging van sy diepgaande geleerdheid en kritiese navorsing nie, maar bowenal as 'n huldeblyk aan die kreatiewe energie, varsheid van styl en liriese krag wat sy poëtiese meesterstukke kenmerk."

Biografie
---------

Hy is gebore in Valdicastello (deel van Pietrasanta), 'n klein dorpie in die provinsie Lucca in die noordwestelike hoek van die streek Toskane. Sy pa, 'n dokter, was 'n voorstander van die eenwording van Italië en was betrokke by die Carbonari. As gevolg van sy politiek was die gesin gedwing om verskeie kere gedurende Carducci se kinderjare te verhuis, en het hulle uiteindelik vir 'n paar jaar in Florence gevestig.

Vanaf die tyd dat hy op skool was, was hy gefassineer met die ingetoë styl van die Griekse en Romeinse Oudheid, en sy volwasse werk weerspieël 'n ingetoë klassieke styl, wat dikwels die klassieke verse van Latynse digters soos Horatius en Vergilius gebruik. Hy het Boek 9 van Homeros se *Ilias* in Italiaans vertaal.

Carducci is 'n beurs ontvang om aan die gesogte *Scuola Normale Superiore di Pisa* te studeer. Nadat hy in 1856 gegradueer het, het hy begin skoolhou. Die volgende jaar publiseer hy sy eerste digbundel, *Rime*. Dit was moeilike jare vir Carducci: sy pa is dood en sy broer het selfmoord gepleeg.

In 1859 het hy met Elvira Menicucci getrou, en hulle het vier kinders gehad. Hy het 'n kort tydjie Grieks by 'n hoërskool in Pistoia gegee, en is daarna aangestel as professor in Italiaanse letterkunde aan die Universiteit van Bologna. Hier was een van sy studente Giovanni Pascoli, wat self 'n vooraanstaande digter geword het en hom later by die universiteit opgevolg het.

Carducci was 'n gewilde dosent en 'n fel kritikus van die letterkunde en die samelewing. In sy jeug was hy 'n ateïs, wie se politieke standpunte hewig vyandig teenoor die Katolieke Kerk was. In die loop van sy lewe het sy sienings oor godsdiens verskuif na 'n sosiaal-georiënteerde teïsme wat hy blootgelê het in sy beroemde "*Discorso sulla libertà perpetua di San Marino*" ("'n Toespraak oor San Marino se ewigdurende vryheid"), gelewer op 30 September 1894 voor die owerhede en mense van daardie antieke Republiek en die viering van "die Universele God van Volke, Mazzini en Washington se God".
Vir die wettige pous met dieselfde naam sien Pous Martinus IV.
**Teenpous Martinus IV** word nie as sulks in die lyste van teenpouse genoem nie. Kardinaal **Bernardino Lopez de Carvajal** het homself tot teenpous laat verkies op die skismatiese konsilie van Pisa in 1511.

Biografie
---------

**Bernardino Lopez de Carvajal** is gebore op 8 September 1456 in Plasencia, Spanje, die seun van Francisco Lopez de Carvajal y Trejo, tweede Heer van Torrejon en Aldonza Sande. Hy studeer in Salamanca en verkry 'n baccalaureus graad in 1472 en 'n lisensiaat in Mei 1478, Hy verkry die magister-graad in Kuns en Teologie op 21 Desember 1480.

Kerklike Loopbaan
-----------------

In 1482 vestig hy hom in Rome. Hy was kamerheer van Pous Sixtus IV en Pous Innocentius VIII maak hom apostolies proto-notarius. In 1448 word hy kanunnik van die katedraal van Plasencia. Hy hou die lykrede "De eligendo Summo Pontifice" na die dood van Pous Sixtus IV in 1484.

Op 27 Augustus 1488 word hy biskop van Astorga en word op 23 Januarie 1489 verplaas na Badajoz. Hy was ambassadeur vir koning Fernando V van Aragon en koningin Isabella van Kastilië en León. Hy bepleit Fernando se saak by die pous wat op sy voorspraak drie bulle uitgee ten voordele van Spanje se regte in die lande ontdek deur Christophorus Columbus. Koning Fernando beveel by die pous aan dat Bernardino tot kardinaal bevorder word.

Op 20 September 1493 word Bernardino bevorder tot kardinaal-priester. Op 2 Februarie 1495 kry hy die titelkerk Santa Croce in Gerusalemme (Die Heilige Kruis in Jerusalem). Op 6 Julie 1495 word hy legaat van die Romeinse koning Maximilliaan. Hy word Camerlengo van die Kollege van Kardinale in 1498 en hervorm die bevoegdhede van die pos. Hy neem deel aan die eerste konklaaf van 1503 toe Pous Pius III verkies is en aan die tweede konklaaf in dieselfde jaar toe Pous Julius II verkies is.

Bernardino het nie goed klaar gekom met Pous Julius II nie. Hy het beskerming by Maximilliaan gesoek in Milaan. Hy word die leier van 'n groep dissidente kardinale en op 16 Mei 1511 teken hy 'n dokument waarin pous Julius opgeroep word na 'n konsilie in Pisa. Pous Julius set hom af as kardinaal en ekskommunikeer hom op 24 Oktober 1511. Die skismatiese konsilie van Pisa het begin op 5 November 1511, maar skuif twee dae later na Milaan waar Bernardino tot pous verkies is onder die naam **Martinus IV**. Sy volgelinge word die sekte van Carvajal genoem. Die kardinale wat betrokke was en almal geëkskommunikeer is, is Frederico di Sanseverino, Francisco Borja, Guillaume Briçonnet en René de Prie. Na die dood van pous Julius is Pous Leo X verkies. Bernadino het om vergewing gesmeek in 'n brief van 17 Junie 1513 en op 27 Junie 1513 het die pous hom vergewe en weer as kardinaal herstel.

Hy neem deel aan die konklaaf van 1521 waartydens Pous Adrianus VI verkies is en ook aan die konklaaf van 1523 waarin Pous Clemens VII verkies is. Hy sterf op 16 Desember 1523 en is begrawe in sy titelkerk Santa Croce in Gerusalemme.
**Gobabis** is 'n dorp in die ooste van Namibië en die hoofsetel van Omaheke met 'n geskatte inwonertal van 19,100. Die burgemeester is Sila Bezuidenhoudt.

Ekonomie
--------

Die voortgesette groei van Gobabis is hoofsaaklik te danke aan goedere wat vervoer word vanaf Botswana se myne na die Namibiese hawe van Walvisbaai, asook die invoer van verbruikersgoedere deur Namibië vanuit Gauteng in Suid-Afrika. Die vervoerroete wat bekend staan as die Trans-Kalahari-Grootpad, wat Namibië met Suid-Afrika en Mosambiek verbind, loop deur Gobabis in die rigting van Botswana. Gobabis is aan die Namibiese Spoorweë verbind. Die passasierstrein tussen Windhoek en Gobabis loop nie meer nie, iets wat deur die betrokkenes as jammerte beskou word. Die dorp het twee hospitale, klinieke, banke en winkelsentrums.

Die Legare-stadion is in die dorp geleë.

Onderwys
--------

Gobabis is die tuiste van die Hoërskool Wennie du Plessis wat tot onafhanklikheid 'n Afrikaansmediumskool was. Toe die regering bepaal dat Engels leerders se onderrigtaal van gr. 4 af moet vervang, het dié skool noodwendig Engels geword. Afrikaanse ouers het daarom planne in werking gestel vir 'n privaatskool wat uitgeloop het op die opening van die Gobabis Gimnasium in Januarie 2000 met 67 leerders van gr. 8 tot 11 en ses onderwysers. In Januarie 2002 het 122 leerders aangemeld en op 2 Desember 2004 is die skool geregistreer om onderwys aan te bied van gr. 1 tot 12. Laerskoolonderwys het amptelik in Januarie 2005 begin. Hierdie skool bied egter net Afrikaansonderrig tot gr. 3, waarna die onderrigmedium Engels is.

Sien ook
--------

* Drimiopsis
* Gereformeerde kerk Gobabis
* NG gemeente Gobabis
**David Dawson** (gebore 7 September 1982) is 'n Engelse akteur. Hy het 'n uiteenlopende loopbaan op televisie gehad, insluitend rolle in *The Road to Coronation Street* (2010), seisoen 2 van *Luther* (2011), *Ripper Street* (2012–2016), *The Secret Agent* (2016), as Koning Alfred in *The Last Kingdom* (2015–2018), en as Joseph Merrick ("Die Olifantman") in *Year of the Rabbit* (2019), en *My Policeman* (2022).

Op die verhoog het Dawson 'n Laurence Olivier-toekenningnominasie ontvang vir sy vertolking van Smike in die 2007-produksie van *The Life and Adventures of Nicholas Nickleby*. Ander noemenswaardige optredes was in die 2009-produksie van *Comedians*, die 2010-produksie van *Posh*, en die 2011-produksie van *Luise Miller*.

Vroeë lewe
----------

Dawson is in Widnes, Engeland, gebore, en het Fairfield High School en Warrington Collegiate Institute bygewoon voordat hy in 2002 by die Royal Academy of Dramatic Art aanvaar is vir die akteursprogram. Terwyl hy op die hoërskool was, was hy 'n lid van die Musketeer Theatre Company waar hy Dogberry in William Shakespeare se *Much Ado About Nothing* gespeel het, tesame met ander rolle. Op 17-jarige ouderdom het hy 'n stuk genaamd *Divorced and Desperate* geskryf wat vir drie aande by die Queen's Hall Theatre in Widnes opgevoer is. 'n Jaar later het hy die stuk *The Boy in the Bed* geskryf en by die Tower Theatre in Islington daarin gespeel, met finansiële ondersteuning van Barbara Windsor en Julie Walters aan wie hy geskryf het vir hulp. Dawson het 'n jonger broer, James.

Persoonlike lewe
----------------

Dawson is gay en trou met Josh Silver.

Filmografie
-----------

### Rolprente

* 2014: *In Search of Chopin*

### Televisiereekse

* 2010: *Luther*
* 2012: *Ripper Street*
* 2015: *The Last Kingdom*

### Televisierolprente

* 2010: *The Road to Coronation Street*
* 2014: *The Duchess of Malfi*
Die konfigurasie van 'n pitotbuis.
'n **Pitotbuis** is 'n druk instrument wat gebruik word om die snelheid van 'n vloeier te meet.
Dit word vandag veral gebruik om die spoed van 'n vliegtuig te bepaal.

'n Annubar, wat vloei in 'n pyp meet, gebruik dieselfde beginsel.

Die formule wat gebruik word om die snelheid te bereken, is die volgende:

{\displaystyle v={\sqrt {\frac {2(P\_{2}-P\_{1})}{\rho }}}}

Voorbeeld
---------

'n Pitotbuis word gebruik om die vloeitempo van water by 20 °C te meet in die middel van die pyp met 'n diameter van 102.3 mm. Die manometer lesing is 78 mm koolstoftetrachloried (CCl4) by 20 °C. Die pitotbuis koeffisient is 0.98. Bereken die snelheid in die middel van die pyp, die gemiddelde snelheid en die vloeitempo in die pyp.

**Antwoord**

Om die antwoord te kry, word daar eers na die sisteem vanuit 'n dinamiese hoek gekyk:

**Dinamiese probleem:**

Die meganiese energiebalans (MEB) tussen punt 1 en punt 2 is soos volg:

{\displaystyle {\frac {\Delta P}{\rho }}+{\frac {\Delta v^{2}}{2\alpha }}+g.\Delta z+F={\frac {W\_{s}}{\dot {m}}}}
Tussen punt 1 en 2, geld die volgende:

{\displaystyle \Delta z=0} (hoogteverskil)
{\displaystyle F=0} (gebruik wrywingsfaktor van 0.98)
{\displaystyle \alpha =1} vir turbulente vloei
{\displaystyle W\_{s}=0} (werk verrig)

|  |
| --- |
| Die MEB (meganiese energiebalans) word soos volg afgelei uit die Bernoulli-beginsel:
{\displaystyle {\frac {v^{2}}{2\alpha }}+gz+{\frac {P}{\rho }}=k}
{\displaystyle {\frac {v\_{1}^{2}}{2\alpha }}+gz\_{1}+{\frac {P\_{1}}{\rho \_{1}}}={\frac {v\_{2}^{2}}{2\alpha }}+gz\_{2}+{\frac {P\_{2}}{\rho \_{2}}}}
{\displaystyle {\frac {\Delta P}{\rho }}+{\frac {\Delta v^{2}}{2\alpha }}+g.\Delta z=0}
Indien wrywing en werk verrig ingesluit word, verander dit soos volg:
{\displaystyle {\frac {\Delta P}{\rho }}+{\frac {\Delta v^{2}}{2\alpha }}+g.\Delta z+F={\frac {W\_{s}}{\dot {m}}}} |

Dus:

{\displaystyle {\frac {P\_{2}-P\_{1}}{\rho }}+{\frac {v\_{2}^{2}-v\_{1}^{2}}{2}}=0}
{\displaystyle v\_{2}=0}
{\displaystyle v\_{1}=v\_{maks}}
{\displaystyle v\_{1}=v\_{maks}={\sqrt {\frac {2(P\_{2}-P\_{1})}{\rho }}}}
Nou het ons {\displaystyle v\_{maks}} in terme van {\displaystyle P\_{1}} en {\displaystyle P\_{2}}. Om {\displaystyle P\_{1}} en {\displaystyle P\_{2}} te bepaal moet daar na die sisteem gekyk word vanuit 'n statiese hoek.

**Statiese probleem:**

{\displaystyle P\_{3}=P\_{2}+\rho gh=P\_{2}+\rho \_{w}.g.(h+x)}
{\displaystyle P\_{4}=P\_{1}+\rho gh=P\_{1}+\rho \_{w}.g.x+\rho \_{CCL4}.g.h}
{\displaystyle P\_{3}=P\_{4}}
{\displaystyle P\_{2}+\rho \_{w}.g.(h+x)=P\_{1}+\rho \_{w}.g.x+\rho \_{CCL4}.g.h}
{\displaystyle P2-P1=\rho \_{w}.g.x+\rho \_{CCL4}.g.h-\rho \_{w}.g.(h+x)=\rho \_{CCL4}.g.h-\rho \_{w}.g.h=gh(\rho \_{CCL4}-\rho \_{w})}
Dus:

{\displaystyle v\_{maks}={\sqrt {\frac {2(P\_{2}-P\_{1})}{\rho }}}={\sqrt {\frac {2(gh(\rho \_{CCL4}-\rho \_{w})}{\rho }}}}
Nou kan {\displaystyle v\_{maks}} bereken word.

Kyk ook
-------

* Annubar
* Vloeimeetskyf
* Spuitstuk
* Bernoullibeginsel
* Venturi-effek
* Pypvloei

Voetnotas
---------

1. ↑  Analysis of a Pitot Tube (Youtube video)
**Christine Marie Evert**, gebore 21 Desember 1954, beter bekend as Chris Evert Lloyd, is 'n Amerikaanse voormalige wêreld nommer een tennisspeler. Evert het 18 grand slam enkelspeltitels verower, waaronder 'n rekord sewe Franse Ope-titels en 'n gesamentlike rekord ses Amerikaanse Ope-titels (gelykop met Serena Williams). Evert was 260 weke lank as die wêreld se nommer een gerangskik, en was sewe keer die jaareinde se wêreld nommer een enkelspeler (1974 – 78, 1980, 1981). Langs Martina Navratilova, haar grootste mededinger, het Evert 'n groot deel van die 1970's en 1980's vrouetennis oorheers.

Evert het in 34 grand slam enkelspel-eindstryd gespeel, 'n rekord vir vrouetennis. In enkelspel bereik Evert die halfeindronde of beter in 52 van die 56 grand slams waarin sy gespeel het. Sy het nooit in die eerste of tweede ronde van 'n grand slam verloor nie en slegs twee keer in die derde ronde verloor. Evert hou die rekord van die meeste agtereenvolgende jare (13) om ten minste een grand slam titel in die jaar te verower. 

Evert se loopbaanwenspersentasie in enkelspelwedstryde van 89,97% (1309 gewen– 146 verloor) is die tweede hoogste, vir mans of vroue. Op kleibane bly Evert se loopbaanwenspersentasie in enkelspelwedstryde van 94,55% (382 – 22) 'n rekord. Sy het ook drie grand slam dubbeltitels verower, twee saam met Navratilova en een met Olga Morozova.

Evert was elf jaar president van die Women's Tennis Association, 1975 – 76 en 1983 – 91. Sy is bekroon met die Philippe Chatrier-toekenning en is opgeneem in die Hall of Fame. Na haar aftrede is Evert 'n afrigter en 'n ontleder by ESPN, sy bemark ook 'n reeks tennis- en sportklere.

Vroeë lewe en gesin
-------------------

Evert is in 1954 in Fort Lauderdale, Florida, gebore aan Colette (née Thompson) en Jimmy Evert, en grootgemaak in 'n toegewyde Katolieke huishouding. Sy het in 1973 gegradueer aan St. Thomas Aquinas High School in Fort Lauderdale.

Evert se pa was 'n professionele tennisafrigter, en tennis was 'n lewenswyse in sy gesin. Chris en haar suster Jeanne het professionele tennisspelers geword; hul broer John het tennis gespeel aan die Universiteit van Alabama en later aan die Vanderbilt Universiteit, en broer Drew het 'n tennisbeurs aan die Universiteit van Auburn gehad. Jongste suster Clare het beurstennis aan die Southern Methodist University gespeel. Chris, John, Jeanne en Clare, het almal titels verower in die gesogte Junior Orange Bowl in Florida.
Die **Parochialkirche** (Duits, "Parogiale kerk") in die *Kirchenkreis Berlin Stadtmitte* ("Kerkkring Berlyn-Middestad") is 'n kerk van die Evangeliese Kerkgemeente van Berlyn in die administratiewe stadsdistrik Mitte. Die gebou, wat vanaf 1695 ontstaan het, is die oudste kerk van Berlyn se gereformeerde gemeente.

Ligging
-------

'n Gedenktafel herinner aan die vroeëre hospitaal
Die kerk en die aangrensende kerkhof is tussen Klosterstraße, Parochialstraße en Waisenstraße geleë – net agter Berlyn se historiese stadsmuur wat hier gedeeltelik bewaar gebly het. Op die historiese kerkhof, wat deel uitmaak van die kerkterrein, kan nog enkele ou grafkruise en -tafels besigtig word. Daaragter word die terrein deur die vroeëre Evangeliese Georgen-gemeente se gemeentehuis met drie verdiepings begrens.

Die oorspronklik selfstandige *Parochial*-gemeente het in 1968 met die Georgen-gemeente saamgesmelt. In 2003 is die gemeente by die Marien-gemeente ingesluit. 'n Barokgebou, wat in 1708 opgerig is en vroeër as gemeentehuis en hospitaal gedien het, huisves sedert die laat 1990's dele van die Humboldt-universiteit te Berlyn se Teologiese Fakulteit.

Voorgeskiedenis
---------------

Die Parochialkirche is die eerste kerkgebou in Berlyn wat vir gereformeerde kerklidmate opgerig is. Die gereformeerde gemeente in Berlyn en Cölln, twee historiese nedersettings wat later tot Berlyn saamgesmelt het, is gestig nadat die Brandenburgse keurvors Johann Sigismund in 1613 die Calvinistiese geloof aangeneem het.
***Ankilosourus*** is 'n genus gepantserde dinosourus. Die fossiele daarvan is gevind in geologiese formasies wat dateer tot aan die einde van die Kryttydperk, ongeveer 68–66 miljoen jaar gelede, in die weste van Noord-Amerika, wat dit onder die laaste van die nie-voël-dinosourusse maak. Dit is in 1908 deur Barnum Brown genoem; dit is monotipies en bevat slegs A. magniventris. Die generiese naam beteken "gesmelte" of "gebuigde akkedis", en die spesifieke naam beteken "groot maag". 'n Handvol monsters is tot op hede opgegrawe, maar 'n volledige skelet is nie ontdek nie. Alhoewel ander lede van Ankylosauria deur meer uitgebreide fossielmateriaal verteenwoordig word, word Ankylosaurus dikwels as die argetipiese lid van sy groep beskou, al het dit 'n paar ongewone kenmerke.

Moontlik die grootste bekende ankilosaurid, Ankilosaurus is na raming tussen 6 en 8 meter (20 en 26 voet) lank en het tussen 4,8 en 8 metrieke ton (5,3 en 8,8 kort ton) geweeg. Dit was viervoetig, met 'n breë, robuuste liggaam. Dit het 'n wye, lae skedel gehad, met twee horings wat van agter af na agter gewys het, en twee horings onder hierdie wat na agter en af ​​gewys het. Anders as ander ankilosaurusse, het sy neusgate sywaarts eerder as na voor gekyk. Die voorste deel van die kake was bedek met 'n snawel, met rye klein, blaarvormige tande verder agter dit. Dit was bedek met pantserplate, of osteoderme, met benige halfringe wat die nek bedek het, en het 'n groot knuppel aan die einde van sy stert gehad. Bene in die skedel en ander dele van die liggaam is saamgesmelt, wat hul sterkte verhoog het, en hierdie kenmerk is die bron van die genusnaam.

Ankylosaurus is 'n lid van die familie Ankylosauridae,  en sy naaste familie blyk Anodontosaurus en Euoplocephalus te wees. Daar word vermoed dat Ankylosaurus 'n stadigbewegende dier was wat vinnige bewegings kon maak wanneer nodig. Sy breë snuit dui aan dat dit 'n nie-selektiewe blaaier was. Sinusse en neuskamers in die snoet was moontlik vir hitte- en waterbalans of het dalk 'n rol gespeel in vokalisering. Daar word vermoed dat die stertklub gebruik is in verdediging teen roofdiere of in intraspesifieke gevegte. Monsters van Ankylosaurus is gevind in die Hell Creek-, Lance-, Scollard-, Frenchman- en Ferris-formasies, maar dit blyk skaars in sy omgewing te wees. Alhoewel dit langs 'n nodosaurid-ankylosaurus geleef het, lyk dit of hul reekse en ekologiese nisse nie oorvleuel het nie, en Ankylosaurus het moontlik hooglandgebiede bewoon. Ankylosaurus het ook saam met dinosourusse soos Tyrannosaurus, Triceratops en Edmontosaurus geleef.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Litiumkobaltiet  |
| Sistematiese naam | Litiumkobaltaat-III  |
| Ander name | Litiumkobalt(III)oksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | LiCoO2 |
| Molêre massa | 58,44 [g/mol] |
| CAS-nommer | 12190-79-3   |
| Voorkoms | Blouerigswart vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | 0.2817nm 1.4059nm   |
| Ruimtegroep | R3m  |
| Nommer | 166 |
| Smeltpunt | >1000°C |
| Kookpunt |  |
| Digtheid | 4,62 g/cm3 (gemeet), 5,03 g/cm3 (bereken) |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Litiumkobaltiet**; IUPAC-naam **litiumkobaltaat-III**; ook **litiumkobalt(III)oksied** is 'n gemengde oksied van litium en kobalt met oksidasietoestand +3 en die formule LiCoO2.

Litiumkobaltiet is 'n vastestof met hoë smeltpunt en 'n gelaagde kristalstruktuur, wat tot die α-NaFeO2-tipe behoort. Die kobaltatome is in oktaëders van suurstofatome en vorm gelaaide lae met formule CoO−2. Die struktuur is romboëdries met 'n ABCABC-drie-lae-volgorde. Tussen hierdie lae is 'n laag Li+-ione wat die stof elektries neutraal maak.

Interkalasie
------------

Die stof word baie as katode-materiaal in litiumioonbatterye aangewend. Die stof se besonder eienskappe berus op die moontlikheid om die litiumione te deïnterkaleer: amper die helfte van hulle kan verwyder word sonder groot wysiging van die kristalstruktuur. Die c-as van die kristalstruktuur word net effens anders. Die interkalasie / deïnterkalasie – reaksie kan weergegee word as:

{\displaystyle Li\_{1}CoO\_{2}\to Li\_{1-x}CoO\_{2}+xLi^{+}+xe^{-}}
Hierdie reaksie verteenwoordig 'n oksidasie van die oksied en die oksidasietoestand van kobalt styg van +3 na waardes groter as 3. Die gevormde oksied is 'n nie-stoigiometriese verbinding met 'n gemengde kobaltoksidasietoestand +3/+4.

Vervaardiging
-------------

Litiumkobaltiet kan by 'n temperatuur van 900 oC uit litiumkarbonaat en Co3O4 en suurstof vervaardig word:

{\displaystyle 6Li\_{2}CO\_{3}+4Co\_{3}O\_{4}+O\_{2}\to 12LiCoO\_{2}+6CO\_{2}}
Die stof kan by kamertemperatuur gemaklik geoksideer word tot LixCoO2 met I2, Br2, H2SO4 of NO2BF4 en behou sy romboedriese drie-lae-struktuur vir 0,54<x<1. Vir 0,46<x<0,54 word 'n struktuur met 'n monokliniese vervorming gevind. In die bereik 0,54<x<1 vind egter ook 'n subtiele wysiging plaas. Daar is twee weergawes van die romboedriese struktuur, een in die bereik 0,54<x<0,78 en 'n ander een in die bereik 0,94<x<1. Die bereik daartussen 0,79<x<0,94 is 'n tweefasegebied. Hierdie verskille hang saam met die elektroniese bandstruktuur van die materiaal. Die spintoestand van die Co4+-ioon wat deur oksidasie gevorm word verander van hoëspin vir 0,94<x<1 na laespin vir x<0,79. Dit veroorsaak wysigings in die elektriese en magnetiese eienskappe van die stof.
Verenigingvoetbal, of **sokker** (soos dit tipies in Suid-Afrika genoem word), is die land se gewildste sport, gevolg deur rugby en krieket. 

Die Suid-Afrikaanse nasionale manssokkerspan (Bafana Bafana) is een van die land se gunsteling sportspanne. Die beheerliggaam is die Suid-Afrikaanse Sokkervereniging (SAFA), terwyl die Premier Sokkerliga die organisasie is wat verantwoordelik is vir die bestuur van die land se twee professionele afdelings, naamlik die Suid-Afrikaanse Premierafdeling en die Nasionale Eerste Afdeling. Die hoofbekerkompetisies is die Nedbank Cup, Telkom Knockout, en die MTN 8 Cup.

### Geskiedenis

Sokker het vir die eerste keer in Suid-Afrika aangekom deur kolonialisme in die laat negentiende eeu, aangesien die spel gewild was onder Britse soldate. Vanaf die vroegste dae van die sport in Suid Afrika tot aan die einde van apartheid is georganiseerde sokker deur die land se stelsel van rassesegregasie geraak. Die geheel-blanke sokkervereniging van Suid-Afrika (FASA) is in 1892 gestig, terwyl die Suid-Afrikaanse Indiese Sokkervereniging (SAIFA), die Suid-Afrikaanse Bantoe Sokkervereniging (SABFA) en die Suid-Afrikaanse Coloured Sokkervereniging (SACFA) is onderskeidelik in 1903, 1933 en 1936 gestig.
**Stan Schmidt** (6 Oktober 1936 tot 7 Oktober 2019) was 'n Suid-Afrikaanse karateka en akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente *Karate Killer* (1976), *Kill and Kill Again* (1981), en *Torn Allegiance* (1984).

Schmidt was 'n Suid-Afrikaanse meester van Shotokan karate. Saam met ander, soos Norman Robinson, was hy 'n vroeë beoefenaar van Shotokan karate in Suid-Afrika en sy stigting van die Suid-Afrikaanse tak van die Japan Karate Association (JKA) in 1965 na opleiding in Japan, tesame met sy daaropvolgende bevordering van die kuns in Suid-Afrika, het hom die benaming *The Father of South African Karate* besorg. In 1963 was hy een van die eerste westerlinge wat na die JKA se beroemde Instrukteursklas in die Tokyo Honbu-dojo genooi is en hy was later een van vier nie-Japannese karateka's wat op die JKA se internasionale Shihankai gesit het. Hy was ook die eerste nie-Japannese karateka wat 7de dan van die JKA behaal het en ook die eerste wat 8ste dan behaal het. Vandag is hy die hoogste rangorde nie-Japannese karatemeester van daardie organisasie. Hy is ook bekend vir sy byspeler rolle in verskeie gevegskunsfilms van die 1970's en 1980's.

Filmografie
-----------

### Rolprente

* 1976: *Karate Killer*
* 1981: *Kill and Kill Again*
* 1984: *Torn Allegiance*
Veranderinge in die Russies-Chinese grens in die 17-19de eeue
Die **Verdrag van Aigun** (Russies: Айгунский договор; tradisioneel Chinees: 璦琿條約; vereenvoudigde Chinees: 瑷珲条约; pinyin: Àihún Tiáoyuē) was 'n 1858-verdrag van tussen die  Russiese Ryk en Chinese Keiserryk deur 'n groot deel van Mantsjoerye (die voorvaderlike tuisland van die Mantsjoes), nou bekend as Noordoos-China, af te staan aan Rusland. Onderhandelinge het begin nadat China met oorlog op 'n tweede front gedreig is deur Goewerneur-generaal van die Verre Ooste Nikolay Muraviev toe China besig was om die Taiping-rebellie te onderdruk. Dit het die Verdrag van Nerchinsk (1689) omgekeer deur die grond tussen die Stanovoy-reeks en die Amoer-rivier van die Qing-dinastie na die Russiese Ryk oor te dra. Rusland het meer as 600 000 vierkante kilometer van Buite-Mantsjoerye ontvang.

Die Verdrag van Aigun is onderteken tussen die Russiese Ryk en die Qing-dinastie van China op 28 Mei 1858. Dit is vernoem na die dorp Aigun, wat nou deel vorm van Heihe Stad in die Chinese provinsie Heilongjiang, waar die verdrag onderteken is.

Die verdrag was die resultaat van onderhandelinge tussen die twee ryke om 'n geskil oor die presiese grens tussen hul gebiede in die Verre Ooste te besleg. Die Qing-dinastie het lankal die Amoer-rivier as die grens tussen China en Rusland geëis, terwyl die Russiese Ryk 'n groter gebied, insluitend die streek oos van die Amoer-rivier, opgeeïs het.

Onder die voorwaardes van die verdrag het die Qing-dinastie 'n groot deel van sy gebied aan die Russiese Ryk afgestaan, insluitend die streek oos van die Amoer-rivier en die Oessoeri-rivier. Die Russiese Ryk het op sy beurt ingestem om 'n bedrag van 5 miljoen roebels aan die Qing-dinastie te betaal as vergoeding vir die gebiede wat dit bekom het.

Die verdrag was belangrik omdat dit die eerste formele ooreenkoms tussen die twee ryke gemerk het, wat vir verskeie dekades betrokke was in sporadiese konflikte oor territoriale eise in die Verre Ooste. Dit het ook die weg gebaan vir verdere verdrae tussen die twee magte, insluitend die Verdrag van Beijing in 1860, wat die geskil oor die status van die stad Wladiwostok besleg het.
**Wolfgang von Trips** (4 Mei 1928 – 10 September 1961), ook bekend as **Wolfgang Graf Berghe von Trips** met die bynaam 'Taffy' deur vriende en mede-renjaers, was 'n Duitse renjaer. Hy was die seun van 'n adellike Rynlandse familie.

Formule Een en sportmotorbestuurder
-----------------------------------

'n Standbeeld van Wolfgang Graf Berghe von Trips in Kerpen, Duitsland
Von Trips tydens die 1961 Hollandse Grand Prix
Von Trips is in Keulen, Rynland, Pruise, Duitsland gebore. Hy het diabetes gedurende sy loopbaan gehad en het altyd hoësuikerversnaperinge tydens die wedrenne geëet om te vergoed vir sy lae bloedsuikervlakke.

Hy het aan 29 Formule Een Wêreldkampioenskap Grand Prix-wedrenne deelgeneem, en op 2 September 1956 debuteer. Hy het twee wedrenne gewen, een voorwegspingplek, ses podiums behaal en 'n totaal van 56 kampioenskapspunte aangeteken.

Hy het harsingskudding opgedoen toe hy by die Nürburgring van die baan af getol het tydens oefenlopies vir 'n sportmotorren wat in Mei 1957 gehou is. Sy Ferrari is afgeskryf. Dit was die enigste van sy merk wat ingeskryf is in die Gran Turismo-motorklas van groter as 1600 cc. Von Trips is in Julie 1958 uit 'n Royal Automobile Club Grand Prix by Silverstone gedwing toe sy Ferrari op die 60ste rondte sonder olie by die kuipe ingekom het. Die volgende Augustus was hy vyfde by Porto in die 1958 Portugese Grand Prix, wat deur Stirling Moss in 'n Vanwall gewen is. Von Trips het 49 rondtes voltooi en was een rondte agter by die eindpunt. Moss was meer as vyf minute voor Mike Hawthorn, wat tweede geëindig het in 'n Ferrari.

Dood
----

Die 1961 Italiaanse Grand Prix op 10 September het von Trips daardie jaar saam met sy spanmaat Phil Hill in die stryd om die Formule Een Wêreld-jaerskampioenskap vasgevang. Tydens die ren by Monza het sy Ferrari met Jim Clark se Lotus gebots. Sy motor is die lug in gelanseer en het in 'n syversperring vasgery, wat von Trips noodlottig uit die motor gegooi het en vyftien toeskouers laat sterf het.

Filmmateriaal van die ongeluk wat ná die wedren opgeduik het, het getoon dat nadat hy met Clark gebots het, von Trips se motor direk op 'n wal aan die buitekant van die baan gery en 'n heining getref het waaragter toeskouers dig saamgepak was.

Ten tyde van sy dood het von Trips voorgeloop in die Formule Een Wêreldkampioenskap. Hy het vorige voorvalle by die Autodromo Nazionale Monza gehad, waar hy motors in die 1956 Italiaanse Grand Prix en die 1958 Italiaanse Grand Prix verongeluk het, en in albei byeenkomste beseer is.
Struktuur van α-d-xilose
**Houtsuiker** of xilose ("xulon" is die Griekse woord vir hout) is 'n aldopentose, 'n enkelvoudige suiker waarvan die molekuul slegs vyf koolstofatome bevat. Die d- & l-vorme van Xylose is twee van die agt stereo-isomere van aldopentose. Die ander is die d- en l-vorme van Ribose ('n bestanddeel van RNS), Arabinose ('n natuurlik voorkomende bestanddeel van pektien), en Lyxose ('n seldsame molekule wat betrokke is by selwandstabiliteit in bakterieë)

Struktuur
---------

Die asikliese vorm van xilose het die chemiese formule HOCH2(CH(OH))3CHO. Die sikliese hemiacetale isomere is meer algemeen in oplossing en is van twee tipes: die piranoses, met ses-ledige C5O-ringe, en die furanoses, met vyf-ledige C4O-ringe (met 'n hangende CH2OH-groep). Afhangend van die relatiewe oriëntasie van die anomere hidroksiegroep, is elkeen van hierdie ringe onderhewig aan verdere isomerie.

Die dektrorotêre vorm, d-xylose, is die een wat gewoonlik endogeen voorkom in lewende dinge. 'n Levorotêre vorm, l-xylose, kan gesintetiseer word.

Gebruike
--------

### Chemikalieë

Die suur gekataliseerde dehidrasie van xilose gee furfuraal, 'n voorloper vir sintetiese polimere en tetrahidrofuraan.

### Menslike verbruik

Dit kan ongelukkig nie deur die menslike liggaam gebruik word nie. Daar is egter giste en swamme wat dit kan verteer en hulle vervaardig spesiale ensieme om dit moontlik te maak, soos xilose-reduktase en xilose-isomerase. Dit is reeds waargeneem by *Pachysolen tannophilus*, *Pichia stipitis*, *Pullularia pullulans* en *Fusarium oxysporum*. Indien aan organismes soos *Pachysolen tannophilus* of *Candida utilis* sowel d-glukose as d-xilose aangebied word, gee hul nogtans voorkeur aan die glukose.

Xylose word deur mense gemetaboliseer, hoewel dit nie 'n belangrike voedingsstof vir die mens is nie en grootliks deur die niere uitgeskei word. Mense kan slegs xylose uit hul dieet verkry maar daar is 'n oksido-reduktase-baan in eukariotiese mikroörganismes. Mense het ensieme genaamd proteïne-xilosieltransferase wat xilose van uridine difosfaat (UDF) na 'n serien in die kernproteïen van proteoglikane oordra.

Xylose bevat 2,4 kalorieë per gram (laer as glukose of sukrose teen ongeveer 4 kalorieë per gram).

### Dieremedisyne

In dieremedisyne word xilose gebruik om te toets vir wanabsorpsie deur toediening in water aan die pasiënt na vas. As xilose binne die volgende paar uur in bloed en / of urine opgespoor word, was dit deur die ingewande opgeneem.

Hoë xilose-inname van ongeveer 100g/kg dierlike liggaamsgewig word relatief goed verdra by varke, en op 'n soortgelyke manier as die resultate van menslike studies, word 'n gedeelte van die xilose-inname onverteerd oorgedra in die urine.

### Waterstofproduksie

In 2014 is 'n ensiemgedrewe proses van 50°C en atmosferiese druk om xilose in waterstof met byna 100% van die teoretiese opbrengs om te skakel, aangekondig. In die proses word 13 ensieme gebruik, waaronder 'n nuwe polifosfaat-xilulokinase (XK).

### Byprodukte van Xilose

Die reduksie van xilose deur katalitiese hidrogenering lewer die suikervervanger xilitol.