**Bangladesj** (Bengaals: বাংলাদেশ, *Bāṃlādēśa*, [ˈbaŋlad̪eʃ], luister (hulp·inligting); letterlik "die nasie van Bengale"), amptelik die **Volksrepubliek Bangladesj** (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ, *Gaṇaprajātantrī Bāṃlādēśa*), is 'n digbevolkte land in Suid-Asië in die streek Bengale. Dit beslaan 'n oppervlakte van 148 460 km² en het 'n bevolking van sowat 170 miljoen in 2023 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Dhaka (of Dakka), ander groot stede sluit in Chittagong in die suidooste en Khulna in die suidweste. Die amptelike taal is Bengaals, die belangrikste etniese groep is die Bengale en die plaaslike geldeenheid is die taka (৳, tk).

Nasa-Satellietbeeld van Bangladesj
Die land lê aan die Golf van Bengale in die Indiese Oseaan, maar word origens heeltemal deur Indië omring, behalwe vir die suidoostelike hoek, wat aan Mianmar (Birma) grens. Net noordwes van Bangladesj is Nepal en noord is Bhoetan geleë, maar al drie lande word deur 'n smal Indiese strook van mekaar geskei. Die Ganges-Brahmaputra-vloedvlakte is die oorheersende geograﬁese kenmerk van die land.

Bangladesj het tussen 1858 en 1947 deel uitgemaak van Brits-Indië en met die Verdeling van Indië het dit deel geword van Pakistan. In 1952 het die Bengaalse Taalbeweging begin en in 1971 het die provinsie met Indiese ondersteuning die Bengaalse Onafhanklikheidsoorlog teen Pakistan begin. Op 26 Maart 1971 het Bangladesj sy onafhanklikheid van Pakistan verklaar en met die grondwet op 4 November 1972 'n unitêre parlementêre republiek geword. Bangladesj is 'n lidland van die Britse Statebond met 'n president as staatshoof.

Sedert sy onafhanklikwording in 1971 beleef Bangladesj armoede, hongersnood, politieke onrus en militêre staatsgrepe. Die herstel van demokrasie in 1991 het verligting gebring, maar die land het steeds met baie uitdagings te kampe, veral die jaarlikse vloede en siklone.

Algemene gegewens
-----------------

### Ligging

Kaart van Bangladesj
Bangladesj ("land van die Bengale") lê in die noordoostelike hoek van die Indiese subkontinent en word in die weste en noorde deur Indië begrens, in die ooste deur Indië en Mianmar en in die suide deur die Golf van Bengale.

Die grootste deel van die land is 'n deltagebied wat deur 'n dik laag slik afkomstig uit drie riviere, die Ganges, die Yamuna en die Meghna, bedek word.

Die grond is ryk aan aluminium- en ysterbestanddele, maar wat vrugbaarheid betref, word daar met elke reënbui groot hoeveelhede vrugbare grond weggespoel, net om weer vervang te word as die riviere hul walle oorstroom. Bergreekse soos die Chittagong-heuwelreeks met 'n hoogte van tussen 500 m en 1 000 m kom in die suidoostelike deel van die land voor. Die Karnaphoelrivier kronkel deur die heuwels en mond uit in die Golf van Bengale.

### Klimaat

Klimaatsones in Bangladesj volgens die Köppen-klimaatklassifikasie
Bangladesj het 'n moesonklimaat. Tussen Junie en Oktober waai die suidwesmoeson oor die kusstrook, waar tussen 2 000 mm en 3 000 mm reën uitsak. In die noorde reën dit selfs meer. Minder reën val in die suide.

Van Mei tot Oktober is dit somer en die temperatuur styg tussen 26 en 32° C. Die winters is matig en die kwik daal selde benede 15° C. Siklone teister die kusgebiede en stuur vloedgolwe tot diep die binneland in. Honderde mense, soms tot 'n halfmiljoen, kom in die rampe om en groot skade word aan gewasse aangerig.

### Natuurlewe

Weens die hoë bevolkingsdigtheid moes die natuurlike plantegroei grootliks plek maak vir grondhonger boere. Net in die Chittagong-heuwels, langs die suidkus en in die binneland tussen die riviere Yamuna en Menghna, kom tropiese reënwoude voor. In die riviergebiede vind 'n mens soms moerasse en savannes. Al die bekende diersoorte van die subkontinent word in die land aangetref. Die waterbuffel is mak gemaak en word met groot sukses as ploegdier ingespan.

Sport
-----

Die Bengaalse nasionale krieketspan vier die neem van 'n paaltjie teen Zimbabwe in 2009
Krieket is Bangladesj se gewildste sportsoort, gevolg deur sokker. Ander gewilde sportsoorte sluit in veldhokkie, tennis, pluimbal, handbal, basketbal, vlugbal, skaak, skietsport en hengel. Kabaddi is Bangladesj se nasionale sport.

Die Bengaalse nasionale krieketspan het sedert 1999 vir elke krieketwêreldbekertoernooi gekwalifiseer, maar tot dusver nie een van die toernooie gewen nie; hul beste vertoning tot dusver was om die kwarteindrondte tydens die Krieketwêreldbeker 2015 te bereik. In 2000 is toetsstatus aan Bangladesj toegeken. Bangladesj het die Krieketwêreldbeker 2011 saam met Indië en Sri Lanka aangebied, waartydens twee groepwedstryde in Chittagong, asook vier groepwedstryde en twee kwarteindstryde in Dhaka gespeel is. Daarbenewens het Bangladesj die Kampioentrofee 1998 en die T20I-wêreldbeker 2014 op sy eie aangebied. Tydens die Krieketwêreldbeker 2031 sal Bangladesj saam met Indië weer as gasheer optree. Tydens die Asiatiese beker was Bangladesj drie keer die naaswenner (in 2012, 2016 en 2018). In 2020 het Bangladesj vir die eerste keer die o/19-Krieketwêreldbeker gewen en sodoende sy eerste titeloorwinning in enige IKR-toernooi behaal.

Die Bengaalse nasionale sokkerspan kon tot dusver nog nie vir 'n FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi kwalifiseer nie. In 2003 het Bangladesj sy eerste internasionale trofee verower en die Suid-Asiatiese beker gewen.

Bronnelys
---------

Algemeen
* (en)  "Bangladesh". Encyclopædia Britannica. Besoek op 24 April 2023.
* (en)  "Bangladesh". Central Intelligence Agency. Besoek op 24 April 2023.

Geografie
* *Wêreldspektrum*, 1982, ISBN 0-908409-43-5, volume 2, bl. 166, 167