recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Vir ’n artikel oor die dorp sien Poesjkin*.
Die Katharina-paleis en –park.
Die Aleksander-paleis.
**Tsarskoje Selo** (Russies: Ца́рское село́; "Tsaardorp") is ’n voormalige paleiskompleks van die keiserlike familie van Rusland. Dit is 26 km suid van Sint Petersburg en is nou deel van die dorp Poesjkin.

Geskiedenis
-----------

In 1708 het Pieter die Grote die stuk grond aan sy vrou, die toekomstige keiserin Katharina I, geskenk. Sy het die Blagowesjtsjenskaja (Mariaboodskap)-kerk in 1724 daar gebou en die nedersetting se naam na Blagowesjtsjenskoje verander, maar dit was nie lank in gebruik nie.

Dit was Katharina wat dit as ’n landelike woning vir die keiserlike familie begin gebruik het. Haar dogter, Elisabeth, en haar argitek Bartolomeo Rastrelli was grootliks verantwoordelik vir die bou van die Katharina-paleis. Later het Katharina die Grote en haar argitek Charles Cameron die gebou vergroot. Daar is tans twee paleise op die terrein: die **Katharina-paleis** in ’n Barok-styl met die aangrensende Katharina-park, en die Nieu-klassieke **Aleksander-paleis** met die aangrensende Aleksander-park.

Teen die einde van die 18de eeu was Tsarskoje Selo ’n gewilde somertuiste van die adellikes. Die regimente van die paleiswag was suid van die dorp gestasioneer op ’n dorp wat Katharina die Grote in die 1770's gestig en Sofia (haar oorspronklike, Duitse naam) genoem het. In 1808 het Sofia en Tsarskoje Selo saamgesmelt en een dorp geword.

In 1811 het tsaar Aleksander I die vooraanstaande liseum daar geopen waar Aleksander Poesjkin een van die eerste studente was. Die dorp sou later, in die Sowjet-tyd, na hom genoem word. Hy het sy graad in 1817 gekry. In die 20ste eeu was die bekende digters Anna Achmatowa en Innokenti Annenski studente daar.

Die dorp het die nywerheidsontwikkelinge van die 19de eeu grootliks vrygespring, hoewel die eerste Russiese spoorlyn in 1837 tussen dié dorp en Sint Petersburg gebou is. In die lente van 1917 is tsaar Nikolaas II en sy gesin in die Aleksander-paleis aangehou. In 1918 het die Bolsjewiste die dorp se naam verander na Detskoje Selo (Kinderdorp) en in 1937 is dit weer hernoem na Poesjkin met die honderdste herdenking van die digter se dood.

Op 17 September 1941 het Nazi-Duitsland die dorp Poesjkin ingeneem en baie van die historiese geboue, monumente en kunswerke verwoes. Die Sowjetunie het die dorp op 24 Januarie 1944 bevry. Ná die oorlog het restourasiewerk aan Tsarskoje Selo begin. Baie kamers in die Katharina-paleis is al gerestoureer, maar werk aan die Aleksander-paleis en die kerk is steeds aan die gang.
**Cajuns** ([ˈkeɪdʒəns]; Frans: *les Cadiens* of *les Acadiens* [le kadjɛ̃, lez‿akadjɛ̃]) is 'n Franssprekende etniese groep wat in die suide van die Amerikaanse deelstaat Louisiana saamgetrek is.

Die naamgewende bevolkingselement was Franssprekende ballinge uit Akadië, 'n historiese streek in die huidige Atlantiese provinsies van Oos-Kanada, wat in die 18de eeu deur die koloniale Britse owerheid verdryf is en later met ander etniese groepe, waaronder Duitse setlaars, vermeng het. Cajun is 'n Anglo-Amerikaanse verbastering van die Franse *Acadiens* wat in Engels as *Acadians* oorgeneem is en later tot *Cajuns* ontwikkel het.

Die tradisionele 22 Akadiese parogieë in Louisiana. Die donker gekleurde parogieë vorm die sogenaamde *Cajun Heartland*
Cajun-violiste tydens die *National Rice Festival* in Crowley, Louisiana in 1938
Na Cajun-musiek met snelle dansritmes word as *Zydeco* verwys. Die styl vind selfs in Duitsland aanhangers: Die Duitse musiekgroep *Zydeco Annie & the Swamp Cats* met tipiese Cajun-instrumente (soos die *frottoir* of wasbord regs) in 2019
Aillet House in die administratiewe distrik West Baton Rouge Parish. Cajun-houthuise rus op baksteenpilare - 'n argitektoniese besonderheid wat Akadiese setlaars aan die Kreoolse boukuns ontleen het. In Louisiana se klimaat sou dit 'n slegte idee wees om houthuise regstreeks op die grond te bou - vogtigheid, oorstromings en insekplae is 'n konstante bedreiging. Die pilaar-konstruksie sorg daarnaas vir ventilasie en dien as stoorplek
Terwyl Laer Louisiana vanaf die laat 16de eeu deur Franse setlaars gekoloniseer is, voer Cajuns hul oorsprong terug na Akadiese vlugtelinge wat as gevolg van politieke spanninge tussen Groot-Brittanje en Frankryk in 1755 uit hul geboorteland Akadië - 'n streek wat destyds naas die huidige Nova Scotia en ander Atlantiese provinsies van Kanada ook dele van Oos-Quebec en Noord-Maine ingesluit het - verdryf is nadat hulle geweier het om die eed van trou aan die Britse Kroon te sweer.

Die meeste van hulle was bewoners van plattelandse gebiede wat hulle - ná jare van dwaaltogte - in die 1760's in die moeraslande van die Mississippi-rivierdelta gevestig en hier boerderye gestig het. Tot in die vroeë 20ste eeu is hul nedersettings en leefstyl nouliks deur hul Anglo-Amerikaanse omgewing geraak nie sodat hul eie taal, wat ou Wes-Franse dialekte as grondslag het, hul kenmerkende musiekstyl en kookkuns bewaar gebly het.

Cajuns verteenwoordig steeds 'n noemenswaardige persentasie van Suid-Louisiana se bevolking en het sedert hulle vestiging in dié gebied nie net hul eie dialek, Cajun-Frans, ontwikkel nie, maar ook beslissende invloed op Louisiana se kultuur en leefstyl uitgeoefen.
Die **Tsitsarivier** (Xhosa: *iTsitsa*) is 'n rivier in die Oos-Kaap, Suid-Afrika. Dit is 'n sytak van die Umzimvuburivier en vorm deel van die Umzimvubu tot Keiskamma Waterbestuursgebied.

Afloop
------

Die Tsitsa ontspring in die Drakensberge 15 km suidoos van die dorp Rhodes, sowat 80 km wes van Mount Frere en vloei ooswaarts. Die Tsitsawaterval is in die boloop in 'n bergagtige gebied met groot natuurskoon geleë. Die rivier buig suidwaarts vir 'n paar myl, en vloei oos van Maclear verby, voordat dit weer na die ooste draai. Dit mond deur 'n diep rivier-ravyn sowat 36 km suidoos van Qumbu in die Umzimvuburivier uit.

Die belangrikste sytakke is die Mooirivier, Inxurivier (Wildebeesrivier) en die Potrivier.

Die rivier was deel van die westelike grens van die voormalige Transkei. Dit is 'n gewilde plek vir witwater kayak-ryers.

Damme
-----

Daar is net relatief klein damme in die Tsitsarivier se opvangsgebied. Die Macleardam in die Inxu-rivier voorsien water aan Maclear en die Ugiedam in die Mooirivier voorsien water aan Ugie.
**Ville-Marie** is 'n arrondissement (stadswyk) van Montreal (Quebec, Kanada) met 'n oppervlak van 16,5 vierkante kilometer en 84 013 inwoners. Ville-Marie behels die middestad van Montreal en is gevolglik een van sy besigste kwartiere. Sy argitektuur word gekenmerk deur historiese huise en kerkgeboue, restourante en kafees, die winkels van rue Sainte-Cathérine en die wolkekrabbers van die sakesentrum.

Ligging
-------

Ville-Marie behels naas die middestad van Montreal ook die Centre-Sud-gebied, die grootste deel van die Mont Royal-park en die eilande Île Sainte-Hélène en Île Notre-Dame.

Ville-Marie word in die weste begrens deur die stad Westmount en die arrondissements Le Sud-Ouest in die suidweste, Mercier-Hochelaga-Maisonneuve in die ooste, Le Plateau-Mont-Royal in die noordooste, en Outremont en Côte-des-Neiges-Notre-Dame-de-Grâce in die noorde. Die Sint-Laurensrivier vorm die suidelike grens.

Besienswaardighede
------------------

'n Tipiese straat in Vieux-Montréal, Augustus 2005
Ville-Marie behels baie van Montreal se mees bekende besienswaardighede en wolkekrabbers, waaronder 1000 de La Gauchetière, 1250 René-Lévesque, die Tour de la Bourse, Place Ville-Marie, die Sun Life-gebou, die Maison Radio-Canada en talle ander kantoorgeboue.

Ook drie van Montréal se vier universiteite - McGill, Concordia en UQAM - en drie van sy vier basilieke - Marie Reine du Monde, Notre-Dame de Montréal en St. Patrick's lê in Ville-Marie. Die Grande Bibliothèque du Québec is een van die meer onlangse geboue, wat hier opgerig is, terwyl die nuwe CHUM-megahospitaal tans beplan word.

Die belangrikste parke en ontspanningsgebiede is Mont-Royal en sy park, die Parc Jean-Drapeau (die voormalige skouterrein van die Expo 67-wêreldtentoonstelling), Square Dorchester en die Place du Canada, en die Ou Hawe (Vieux-Port de Montréal).
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Charles de Gaulle | Pierre Werner, die Luxemburgse premier en bemiddelaar | Walter Hallstein, die EEG president |

Die **Kompromis van Luxemburg** van Januarie 1966 was 'n ooreenkoms tussen Frankryk en die ander vyf lede van die Europese Ekonomiese Gemeenskap wat 'n einde gemaak het aan die Franse 'beleid van die leë setel', waarmee die Franse regering van president Charles de Gaulle die instellings van die EEG geboikot het.

Die President van die Kommissie Walter Hallstein het voorgestel om die stemreg in die Raad van Ministers te wysig van eenstemmigheid na 'n gekwalifiseerde meerderheid. Hierdie metode was reeds in die Verdrag van Rome opgeneem. Frankryk, Duitsland en Italië het elk 4 stemme gehad, Nederland en België elk 2 en Luxemburg 1. Twaalf stemme was nodig vir 'n gekwalifiseerde meerderheid. 
Daar was ook planne om groter bevoegdhede aan die Europese Parlement (wat toe die Assemblee genoem word) oor die begroting te gee en aan die Kommissie rakende die Gemeenskappelike Landboubeleid.

Frankryk het dit as 'n bedreiging van sy soewereiniteit beskou, veral rakende die landboubeleid, waaroor die Franse met groot moeite met die ander lede onderhandel het. Ses maande het die land geweier aan vergaderings deel te neem. Dit het egter ook vir Frankryk ekonomiese gevolge opgelewer. Luxemburgse bemiddeling het gelei tot 'n kompromis. Frankryk het teruggekeer, maar die partye het eintlik net saamgestem dat hulle nie saamstem nie. 

Eenstemmigheid het 'n vereiste geword indien 'n land verklaar het dat die planne sy wesenlike belange bedreig het. De Gaulle het hierdie wysiging verwelkom as 'n verskuiwing van supranasionalisme na intergoewermentele politiek. Sedert die kompromis is talle besluite geblokkeer deur net een lidstaat wat soms taamlik onbelangrike onderwerpe tot 'wesenlike belang' verklaar het en dit het die besluitneming ernstig bemoeilik, veral ná die toetreding van meer lede. Eers op 1 Julie 1987 het dit verbeter toe die Europese Akte die aantal besluite wat met gekwalifiseerde meerderheid geneem kan word aansienlik uitgebrei het.
Medalje van die Erelegioen 
Die **Nasionale Orde van die Erelegioen** of *Ordre national de la Légion d’honneur* is die hoogste orde wat deur die Franse president toegeken kan word en is gestig deur Napoleon Bonaparte op 19 Mei 1802. Die orde se leuse is *Honneur et Patrie* ("Eer en Vaderland") en die hoofkwartiere is in die Palais de la Legion d’Honneur op die oewer van die Seine-rivier in Parys.

Agtergrond
----------

Gedurende die Franse Rewolusie was al die aristokratiese ordes en titels van Frankryk verban en wou Napoleon 'n nuwe orde skep, selfs al was adellike ridderskappe nie na sy smaak nie. Alhoewel die orde oorspronklik slegs vir mans bedoel was, is vroue in 1852 toegelaat om lede te word, danksy President Louis-Napoleon Bonaparte (later Napoleon III). Die Legioen was die eerste orde wat die toekenning daarvan op meriete gebaseer het. Koning Lodewyk 17de het die embleem van die orde verander deur Napoleon en sy arend met die *Fleur de lys* te vervang.

Struktuur van die Orde
----------------------

Die Franse president is die Hoofmeester van die orde en stel persoonlik nuwe lede aan.

* Hoofmeester Nicolas Sarkozy
	+ Hoofkanselier Jean-Pierre Kelche
		- Sekretarisgeneraal Jacques Carrere

Die Legioen het 6 klasse:

*Grand-Maître* (Hoofmeester - die Franse president)

*Grand-Croix* (Hoofkruis) 

*Grand Officier* (Hoofoffisier)

*Commandeur* (Kommandant)

*Officier* (Offisier)

*Chevalier* (Kavalier)

Ordetoekennings
---------------

* Oorspronklike Légionnaire-medalje (1804)Oorspronklike *Légionnaire*-medalje (1804)
* Légionnaire-insignia: die voorkant bevat Napoleon se profiel *Légionnaire*-insignia: die voorkant bevat Napoleon se profiel
* Kavaliermedalje uit die era van Lodewyk die 17de (1814)Kavaliermedalje uit die era van Lodewyk die 17de (1814)
* Keersy met twee kruise, Franse vlae.Keersy met twee kruise, Franse vlae.
* Vyfde republiek medaljeVyfde republiek medalje
* Hedendaagse OffisiersmedaljeHedendaagse Offisiersmedalje
* HoofkruisHoofkruis
* Die ster van die HoofkruisDie ster van die Hoofkruis
* Keersy van die HoofkruisKeersy van die Hoofkruis

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11876166s (data)
* GND: 1087541735
* ISNI: 0000 0000 8504 8003
* LCCN: n83197456
* MusicBrainz: 0e883534-ef25-4647-a925-69d759a135be
* NKC: ph876013
* NLA: 49860041
* SUDOC: 027545032
* VIAF: 269736477
* WorldCat Identities: lccn-n83197456

 |
**Ereboogvoëls** (familie *Ptilonorhynchidae*) is 'n voëlfamilie wat uit kraai-agtige sangvoëls bestaan. Hierdie voëls kom slegs in Australië, Nieu-Guinee en 'n paar geïsoleerde eilande voor en is verwant aan die flambojante paradysvoëls. Die naam "ereboogvoël" dui op die familie se bekendste kenmerk: mannetjies bou ingewikkelde konstruksies wat hulle in stand hou en versier, waarheen hulle vroutjies probeer lok om haar die hof te maak. Die konstruksie en sy dekorasie is sodanig dat die eerste Europese natuurkundige wat een ontdek het, oortuig was dat dit deur 'n mens gebou was.

Alhoewel sommige ereboogvoëls helderkleurig is, is ander baie vaal. Ook hulle konstruksies wissel van hutvormig, tot oordekte lanings, tot torings. Helderkleurige mannetjies gebruik hulle helder veredosse om die vroutjies te beïndruk en hul konstruksies is taamlik eenvoudig; dis die vaal mannetjies wat weer indrukwekkende konstruksies bou en dan ryklik versier met kleurvolle voorwerpe.

Die bouer van hierdie konstruksie het ook gebruik gemaak van weggegooide rekkies en ander mensgemaakte voorwerpe

Verskillende voëls verkies verskillende voorwerpe, skulpe, blare, blomme, vere, klippe, bessies, goggas en selfs mensgemaakte voorwerpe soos plastiekdoppies, munte, skroewe, ens. word gebruik. Gekleurde mannetjies kies gewoonlik voorwerpe met 'n soortgelyke kleur. Die bekendste voorbeeld is waarskynlik die satynblou-ereboogvoël, wat sy konstruksie met 'n verskeidenheid blou/pers voorwerpe versier. Die bouer van die ingewikkeldste konstruksie is ook die skaarste: die Vogelkop-ereboogvoël. Hulle is die vaalste voëltjies in die familie en bou hutte met 'n voorperk waar hulle hopies helderkleurige voorwerpe versamel.

Hierdie konstruksies wat die mannetjies bou is egter nie die voëls se nes nie: alhoewel die mannetjie soveel moeite doen om 'n vroutjie te lok, speel hy geen rol in die versorging van die kuikens nie. Die vroutjie bou self die nes en, na sy met 'n mannetjie gepaar het, sien sy hom gewoonlik nie weer nie.
’n Piramide wat die *varna*-stelsel in Indië voorstel.
***Varna*** (वर्ण) is ’n Sanskrit woord wat soort, orde of klas beteken. Die term verwys na sosiale klasse in lande soos Indië.

Die stelsel van *varnas* is vir die eerste keer in die antieke Hindoegeskrif die Rigveda (1500-1000 v.C.) genoem as vier dele (mond, arms, dye en voete) van die kosmiese gees Purusha. In latere werke, wat geskoei is op uitsprake in die Upanishads (800-400 v.C.), is hierdie liggaamsdele op die gemeenskap geprojekteer en word genoem dat Brahma, die skeppergod, mense in vier groepe geskape het: 

* Brahmane (priesters en geleerdes)
* Kshatriyas (vegters en heersers)
* Vaishyas (landbouers en handelaars)
* Shudras (dienaars en arbeiders)

Geleerdes glo die *varnas* was ’n teoretiese klassifikasie wat deur die Brahmane gevisualiseer is, maar nooit werklik in die gemeenskap toegepas is nie. Die praktiese verdeling van die gemeenskap was altyd eerder volgens *jati's* (geboortegroepe), wat geskoei is op kriteria wat wissel van etniese oorsprong tot beroepe tot godsdiens.

Sien ook
--------

* Kaste
* *Jati*
Die **AIDC F-CK-1 Ching-kuo** is 'n multirolvegvliegtuig van die Taiwanese Lugmag. Dit staan ook bekend as die *Indigenous Defensive Fighter* (IDF). Dit is vernoem na die Taiwanese president Chiang Ching-kuo. 

Die vliegtuig word in Taiwan gebou met tegniese bystand van die Amerikaanse firma *General Dynamics*. Dit het kenmerke soortgelyk aan die General Dynamics F-16 Fighting Falcon, tewens, dit kan beskou word as 'n kleiner weergawe van die F-16. Ontwikkeling van die vliegtuig het in 1982 begin nadat Amerika 'n wapenboikot teen Taiwan begin het om sy verhoudings met Volksrepubliek China te verbeter - Taiwan kon geen vegvliegtuie vanaf Amerika invoer nie. Maar daar was geen boikot teen tegniese ondersteuning aan Taiwan nie; die Ching-kuo is die neus van die F-20A Tigershark wat aan die romp, vlerke en stertvin van die F-16 gekoppel is. Taiwan moes hulle verouderde Northrop F-5 Freedom Fighter en Lockheed F-104 Starfighter vervang met die IDF. Die IDF versnel vinniger as die F-104 en het 'n kleiner draaisirkel as die F-5. 

Die prototipe het sy nooiensvlug op 28 Mei 1989 onderneem, aflewering aan die Taiwanese Lugmag het in Januarie 1994 begin en die laaste van 130 eenhede is in Januarie 2000 afgelewer.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die AIDC F-CK-1 Ching-kuo:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | International TFE1042-70 turbostraler met nabrander. |
| Kraglewering per motor | 4 269 perdekrag |
| Vlerkspan | 8,53 m |
| Lengte | 13,26 m |
| Hoogte | 4,65 m |
| Vlerkoppervlakte | 24,3 m2 |
| Normale opstygmassa | 12 245 kg |
| Maksimum snelheid | 1 295 km/h |
| Operasionele hoogte | 16 470 m |
| Togafstand | 965 km |
| Klimvermoë | 15 250 m per minuut |
| Bewapening | Een 20 mm kanonses hegpunte vir lug-tot-lug, antiskeepsmissiele en -bomme. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
'n **Neutronsluiter** is 'n toestel wat by 'n deeltjieversneller gebruik word om 'n bundelpyp tydelik te blokkeer sodat neutrone nie daarmee langs kan ontsnap nie.

Tydens die werking van 'n deeltjieversneller slaan die hoëenergiedeeltjiebundel soms teen 'n stilstaande voorwerp vas. Dit kan doelbewus gebeur, byvoorbeeld tydens 'n verstrooiingseksperiment of die opstelling van die masjien, of dit kan onbedoeld wees, soos wanneer 'n onderdeel wanfunksioneer en die bundel per ongeluk teen die kant van die bundelpyp vasslaan. In albei gevalle word 'n groot aantal neutrone tydens hierdie botsings vrygestel (hulle word uit die stilstaande atome se kerne losgeslaan). Sulke neutrone is 'n vorm van ioniserende straling, en kan skade aan biologiese weefsel, soos dié van mense, aanrig. Dit is dus belangrik om alle bundelpype wat na gebiede lei waar mense moontlik aanwesig kan wees, tydelik met neutronsluiters te blokkeer. Indien daardie gebiede in 'n latere stadium (nadat mense ontruim is) weer vir eksperimente gebruik word, kan die neutronsluiters teruggetrek word om die bundelpyp oop te maak.

Neutronsluiters bestaan gewoonlik uit 'n groot blok lood of staal, wat meganies rondgeskuif kan word sodat dit die bundelpyp óf heeltemal blokkeer óf heeltemal ooplaat. Hierdie meganisme word dan in 'n lugdigte omhulsel geplaas sodat geen lug in die bundelpyp kan inkom tydens die oop- en toemaak nie, aangesien dit belangrik is om die vakuum in die bundelpyp te bewaar.
Die Vasa se boeg.
Bakboord
Die **Vasa** was 'n slagskip van die Sweedse Vloot en te water gelaat in 1628. Sy het gesink na slegs 1300 meter tydens haar nooiensvaart op 10 Augustus 1628. Die skip was 69 meter lank, 'n viermaster met die hoofmas 190 meter hoog. Die skip was ook erg versier met hout leeus en die twee kanon dekke het 64 kanonne gedra. Daar was 300 soldate aan boord.

Die skip was gebou in opdrag van koning Gustavus Adolphus van Swede wat op daardie stadium betrokke was as deel van die Dertigjarige oorlog met Pole. Beide lande het beheer oor die Baltiese See as uiters strategies beskou. Die koning was persoonlik betrokke met die ontwerp en bou van die skip; hy het self die bouplanne laat verander.

Die skip het gesink na net 1300 meter tydens die nooiensvaart in die hawe van Stockholm. Die skip is geberg op 24 April 1961. 'n Ondersoek het aan die lig gebring dat die skip se swaartepunt te hoog was; hoër as die punt waar die Archimedeskrag is. Beide die punte moet op dieselfde plek wees. Tesame met die lang maste, groot kanonne en versiering was slegs 'n ligte windjie nodig om die skip te laat kantel. Die skip het ook te min balas aan boord gehad en was dus topswaar.

Bron
----

* *Quest*, Academy of Science of South Africa, 2014, Vol 10, Number 3 ISSN 1729-830X
Die **KwaZulu-Natalse geelvis** (*Labeobarbus natalensis*) is 'n varswatervis wat natuurlik voorkom in KwaZulu-Natal vanaf die Mtamvunarivier noordwaarts tot by die Mkuzerivier. In Engels staan die vis bekend as die *KwaZulu-Natal yellowfish* of *scaly yellowfish*.

Voorkoms
--------

Die baarde om die mond is goed ontwikkel. Die kleur van die vis wissel en hang af van die water se helderheid. Die jong vissie is silwerkleurig met onreëlmatige donker kolle op. Die onvolwasse vis verloor die donker kolle maar bly silwerkleurig. Die volwasse vis is olyfkleurig aan die bokant, die sye is brons en die vis is roomkleurig aan die onderkant. Die vis word tot 638 mm lank en die Suid-Afrikaanse hengelrekord is 4.628 kg, opgestel in Oktober 1956.

Habitat
-------

Die vis leef in 'n verskeidenheid habitatte; van poele en stroomversnellings in helder strome tot dieper, stil water van groot riviere en mere. Die onvolwasse vissies bly in vlak water in skole saam. Die vis neig om stroom-op te migreer gedurende die somer en gaan dan weer stroom-af gedurende die winter. Hulle vreet alge, detritus, krappe en insekte. Die wyfie lê haar eiers op gruisbeddings gedurende die somer nadat sy stroom-op beweeg het. Die mannetjie bereik volwassenheid na ongeveer 'n jaar as hulle 100 mm lank is en die wyfie na twee jaar as hulle sowat 150 mm groot is.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
Julius Malema, voormalige leier van die Jeugliga en tans leier van die Economic Freedom Fighters.
Die **ANC-Jeugliga** (Engels: *African National Congress Youth League, ANCYL*) is die jeugvleuel van Suid-Afrika se grootste politieke party, die African National Congress (ANC), wat sedert die algemene verkiesing van 1994 ook die regeringsparty is.

Geskiedenis
-----------

In die veertigerjare het die ANC sy swart nasionalistiese denkpatrone gedeeltelik laat vaar en geleidelik in die rigting van 'n organisasie beweeg, wat die belange van alle Suid-Afrikaners sou behartig. 'n Aantal jonger lede was hieroor ontevrede en het vir 'n orgaan binne die ANC gepleit, wat net die belange van swartes sou nastreef.

Dit het gelei tot die skepping van die ANC-Jeugliga in Maart 1944 deur Nelson Mandela, Walter Sisulu, Oliver Tambo, Anton Lebede en Robert Sobukwe, wat almal tot 'n nuwe generasie van jong leiers in die swart gemeenskap van Suid-Afrika behoort het. Die Jeugliga het in dieselfde jaar sy manifes en in 1948 ook sy politieke program bekend gestel.

Teen die einde van die veertigerjare het die Jeugliga die ANC begin oorheers. Hulle het die swart bevolking uit protes teen die honderde wette, wat destyds met die beleid van rasseskeiding in verband gebring word, tot burgerlike ongehoorsaamheid en stakings opgeroep. Die proteste is deur die Suid-Afrikaanse regering dikwels met geweld onderdruk. 

Die voormalige President van Suid-Afrika, Thabo Mbeki, het in 1956 'n aktiewe lid van die ANC-Jeugliga geword. Vir sy deelname aan 'n staking is hy in 1959 van sy hoërskool verban. In 1960 is die ANC en alle organisasies wat met hom verbonde was deur die regering verban. Mbeki het 'n wegbly-aksie georganiseer uit protes teen die Suid-Afrikaanse regering se besluit om uit die Britse Statebond te tree en is daarna deur die ANC aangeraai om die land te verlaat. 

Die Jeugliga het sy aktiwiteite tot by die einde van die apartheidstelsel as 'n ondergrondse beweging voortgesit. In 1990 het die destydse Suid-Afrikaanse President Frederik Willem de Klerk die ANC en sy verbonde organisasies, waaronder ook die ANC Jeugliga, weer toegelaat. Peter Mokaba het die Jeugliga se nuwe leier geword. 

Na Peter Mokaba het Malusi Gigaba, Fikile Mbalula en Julius Malema die Jeugliga agtereenvolgens gelei.

Lidmaatskap in die Liga word vandag veral as 'n voorvereiste beskou vir 'n suksesvolle loopbaan in die party en moontlik ook 'n pos in die regering.

Bronne
------

* W.J. Booyse: *Die Pan Africanist Congress - 'n historiese oorsig*. In: Oënskou 4 (10) November 1986. Tydskrif van die Instituut vir Politieke en Afrikastudie, Potchefstroomse Universiteit vir CHO
Brian Jones
**Lewis Brian Hopkin Jones** (28 Februarie 1942 – 3 Julie 1969) was 'n Engelse multi-instrumentalis en sanger wat veral bekend is as die stigter, ritme/hoofkitaarspeler en oorspronklike leier van die *Rolling Stones*. Aanvanklik was hy 'n kitaarspeler, hy het voortgegaan om agtergrondsang te verskaf en 'n wye verskeidenheid instrumente op *Rolling Stones*-opnames en in konserte gespeel.

Nadat hy die *Rolling Stones* as 'n Britse blues-groep in 1962 gestig het, en die groep sy naam gegee het, het Jones se mede-groeplede Keith Richards en Mick Jagger, die groep se musikale leiding begin oorneem, veral nadat hulle 'n suksesvolle liedjieskryfspan geword het. Jones en mede-kitaarspeler Richards het ook 'n unieke styl van kitaarspel ontwikkel waarna Richards verwys as die "antieke kuns van weef" waarin beide spelers saam ritme en leiding sou speel, wat 'n Rolling Stones-handelsmerk geword het. Jones het egter nie met die groep se bestuurder, Andrew Loog Oldham, oor die weg gekom nie, wat die groep in 'n musikale rigting gedruk het wat strydig is met Jones se blues-agtergrond, en met wie hy baie baklei het.

Toe Jones alkohol- en dwelmprobleme ontwikkel het, het sy optrede in die ateljee al hoe meer onbetroubaar geword, wat gelei het tot 'n verminderde rol binne die groep wat hy gestig het. In Junie 1969 het die *Rolling Stones* Jones afgedank; kitaarspeler Mick Taylor het sy plek in die groep ingeneem. Minder as 'n maand later is Jones dood deur in die swembad by sy huis op Cotchford Farm, Oos-Sussex, te verdrink. Sy dood is in liedjies deur baie ander popgroepe verwys, en Pete Townshend en Jim Morrison het gedigte geskryf.

Sien ook
--------

* 27-Klub
Fontana Pretoria
Die **Fontana Pretoria** is 'n fontein in Palermo. Dit is in die 16de eeu op 'n nuwe plein wat daarvoor aangelê is, die Piazza Pretoria, opgerig.

Die fontein is aanvanklik in opdrag van die Spaanse onderkoning van Napels Don Pedro Álvarez de Toledo vir sy Florentynse Villa in deur 'n aantal beeldhouers uit Florence geskep. Don Pedro het egter voor die voltooiing van die werk in 1554 gesterf en sy seun het dit in 1573 aan die stad Palermo verkoop. In dieselfde jaar nog is die Palazzo Pretorio tussen die huidige stadsaal, Palazzo Pretorio, en die Dominikaanse kerk Santa Caterina uitgelê en die 644 onderdele van die fontein aanmekaar gesit.

Die fontein het 'n omtrek van 133 meter en is 12 meter hoog. Dit het drie konsentriese poele en 'n fonteinpillaar in die middel. Daar is op vier plekke trappe oor die buitenste poele na die middelste poel. In die poele en op die traprelings staan en lê beelde van riviergodinne en nimfe. Aangesien dié oorwegend nakend is, is dit vir lank deur die bevolking verwerp en is tukke marmer keer op keer afgekap. Die fontien is aan die einde van die 20ste eeu volledig gerestoureer.

  

* 
* 
*
**Sergei Michailowitsj Mironof** (Russies: Сергéй Михáйлович Мирóнов, gebore 14 Februarie 1953) is ’n Russiese politikus. Hy was van 2001 tot 2011 voorsitter van die Federasieraad, die hoër huis van die Russiese parlement, en is ’n vooraanstaande figuur in die Regverdige Rusland-party.

Loopbaan
--------

Mironof was in die 1970's in die Sowjet-weermag. Later het hy aan die destydse Leningradse Myninstituut gegradueer en as ’n ingenieur-geofisikus gewerk. Daarna het hy die politiek betree. Hy is in 1994 gekies as afgevaardigde van die Sint Petersburgse Wetgewende Raad. In Junie 2000 is hy verkies tot ondervoorsitter en in 2001 tot afgevaardigde van Sint Petersburg in die Federasieraad, die hoër huis van die parlement. Later dié jaar het hy die raad se speaker geword. Hy het in April 2003 voorsitter geword van die destydse Russiese Party van die Lewe.

Mironof het in die 2004-presidentsverkiesing gestaan, maar is nie as ’n ernstige kandidaat beskou nie. Hy het minder as 1% van die stemme gekry.

In Oktober 2006 het hy voorsitter van die nuwe Regverdige Rusland-party (Справедливая Россия) geword, wat gevorm is uit sy Russiese Party van die Lewe, die Russiese Pensioentrekkersparty en die party Rodina. Dit het hom effektiewelik die leier van die opposisie gemaak omdat die drie partye saam sterker is as die Kommunistiese Party van die Russiese Federasie.

In 2008 het die destydse president Wladimir Poetin aan hom die Orde van Meriete vir die Vaderland, 3de klas, toegeken. Hy het ook al talle ander politieke toekennings en eredoktorsgrade gekry.
Rory O’neill as Panti Bliss.
RuPaul in 2007.
’n **Fopdosser** (Engels: *drag queen*) is gewoonlik ’n man wat buitensporige vroueklere dra en oordadig vroulik optree met die doel om te vermaak. Hulle sal dikwels sekere eienskappe, soos grimering en vals wimpers, dra vir komiese, dramatiese of satiriese effek. Hoewel fopdossers gewoonlik verbind word met gay mans en die gay kultuur, is daar fopdossers van alle seksualiteite. Daar is baie soorte, en hulle wissel grootliks in toewyding – van professionele vermaakkunstenaars in rolprente en op die verhoog tot mense wat dit net een keer beproef. Vroue kan ook fopdossers (*drag kings*) wees deur soos mans aan te trek en manlike rolle aan te neem.

Benewens die vermaakfaktor, is daar talle redes waarom mense klere van die teenoorgestelde geslag dra, soos selfuitdrukking, fetisjisme en spirituele redes. Dit kan dien as ’n manier om uitings aan ’n kunsgevoel te gee of om kulturele stellings te maak. Hoewel die algemene publiek fopdossers gewoonlik met vermaakkunstenaars verbind, is daar ook mense op ander vlakke wat klere van die teenoorgstelde geslag dra, soos dié met ’n sekere gender-identifikasie wat hulself nie as fopdossers beskou nie.

Wat vermaak betref, kan bedrywighede onder fopdossers insluit sing, dans, deelname aan feeste soos Gay Pride-optogte en kabaretvertonings. Sommige werk in nagklubs of tree by privaat partytjies op.

’n Ander term vir ’n fopdosser is ’n **vrouenabootser**. Hoewel dit steeds gebruik word, word dit soms as onakkuraat beskou omdat dit die idee wek van ’n man wat soos ’n vrou probeer lyk. Die Amerikaanse fopdosser RuPaul het eenkeer gesê: "Ek boots nie vroue na nie! Hoeveel vroue ken jy wat seweduimhakke, viervoetpruike en velklewende rokke dra?" Op 'n ander geleentheid het hy gesê: "Ek trek nie soos ’n vrou aan nie; ek trek soos ’n fopdosser aan!"

In Suid-Afrika
--------------

Suid-Afrikaanse akteurs wat bekend is vir vroulike rolle wat hulle vertolk of vertolk het, is Pieter-Dirk Uys as Evita Bezuidenhout, Marc Lottering as Aunty Merle en Casper de Vries as Greetje Appelmoes asook Wynand Kotze as Tollie Parton.
’n Aanval deur struikrowers, deur Cornelis de Wael.
**Struikrowery** is ’n soort diefstal wat veral in die 16de en 17de eeu voorgekom en reis gevaarlik gemaak het. ’n **Struikrower** sou tussen struike langs die pad wegkruip, dikwels snags of in groepe, en dan skielik te voorskyn kom wanneer ’n koets verbyry. Hulle sou die mense beroof en soms vermoor, en dan weer in die bosse verdwyn. Struikrowers het gewoonlik in bendes saamgewoon en ’n bestaan uit rowery gemaak.

Swak administrasie en geskikte terrein het die ontwikkeling van struikrowery aangemoedig. Geskiedkundige gevalle van struikrowery het voorgekom in gebiede van Frankryk, Griekeland en die Balkan, Indië, Italië, Mexiko, Sisilië en Spanje. Ook in dele van die VSA was daar in die vroeë jare talle gevalle van ’n sekere soort struikrowery wat op die paaie na die Wilde Weste plaasgevind het. Dié rowers is *highwaymen* genoem.

Soms is struikrowers in romantiek gehul, soos die geval is met Robin Hood, wat van die rykes gesteel het om aan die armes te gee.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Seerowers.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NDL: 00573484

 |
**Fontanka** (Russies: Фонтанка) is ’n sytak van die Newarivier wat deur die hele Sentrale Sint Petersburg in Rusland loop. Dit is 6 700 m lank, tot 70 m breed en tot 3,5 m diep. Eertydse wonings van die Russiese adel staan ingeryg op die Fontanka-oewer.

Die rivier, een van 93 riviere en kanale in Sint Petersburg, was eens bekend as die "Naamlose Spruit" (Безымянный ерик). Dit het in 1719 sy huidige naam gekry omdat die rivier water verskaf vir die fonteine van die Somertuin.

Tot in die middel van die 18de eeu is die Fontanka beskou as die suidelike grens van Sint Petersburg. Die adel het hul huise en paleise op die oewer gebou – die grootste hiervan is die Somer- en Anitsjkof-paleis. In 1780–1789 is die oewers met sement uitgepleister.

Van die Barok-wonings aan die ower is die Sjeremetjef-, Beloselski-Belozerski- en Sjoewalof-paleis en die Kerk van Sint Panteleimon. Die Neoklassieke strukture uit die 18de eeu sluit in die Katharina-instituut en die Joesoepof-paleis. Van die huise bevat vandag museums van die skrywers en komponiste wat daar gewoon het, soos Aleksander Poesjkin, Anna Achmatowa en ander.

Daar loop 15 brûe oor die Fontanka, onder meer die 18de-eeuse Lomonosof en die uitspattige Egiptiese Brug. Nefski-prospekt loop oor die bekendste van die brûe, die Anitsjkof-brug.
**Sergei Alexandrowitsj Jesenin**  

**Russiese digter**  
  


---

**Handtekening**   



---

**Beduidende werke**  
  

*Radoenitsa* ("Rituele vir die Oorledenes", 1916)

**Sergei Alexandrowitsj Jesenin** (Russies: Сергей Александрович Есенин, wetenskaplike transliterasie *Sergej Aleksandrovič Esenin*; \* 3 Oktober 1895 in Konstantinowo, Rjazan-oblast, Russiese Keiserryk; † 28 Desember 1925 in Leningrad) was 'n Russiese lirikus wat by die beste en gewildste digters van 20ste eeuse Rusland gereken word, alhoewel talle van sy werke in die Stalin-tydperk verban is en ook daarna in die Sowjetunie ideologies as ongewens beskou is.

Jesenin het homself as die "laaste digter van die dorp" beskou wat met sy gedigte 'n landelike poësie van Ou Rusland geskep het - 'n wêreld waarin nog alles van hout gemaak is, maar wat in sy leeftyd reeds ondergang in die gesig gestaar het.

Jesenin het hom aanvanklik aangetrokke gevoel tot die gedagtes van die bolsjewistiese Oktoberrewolusie, maar later ontvreemd aan die nuwe bedeling geraak. Hy het 'n onrustige lewe gevoer wat deur drankmisbruik gekenmerk was. Sy vandalisme in hotelkamers het internasionaal opslae gemaak.

Ná 'n kort literêre loopbaan het Jesenin in die ouderdom van 30 'n einde aan sy eie lewe gemaak. Sy digkuns is in moderne Rusland steeds gewild, en talle van sy werke is getoonset.
**Bertie County, Noord-Carolina**
**Bertie County, Noord-Carolina** is 'n distrik geleë in die noordoostelike gebied van die Amerikaanse deelstaat  Noord-Carolina. Vanaf die 2020-sensus was die bevolking 17 934. Sy distrik setel is Windsor. Die distrik is in 1722 as Bertie Precinct geskep en het in 1739 distrikstatus verkry.

Die Sans Souci-veerboot, wat toegang bied oor die Cashierivier, is die distrik se enigste veerboot.

### Geskiedenis

Die graafskap is in 1722 as Bertie Precinct gevorm uit die deel van Chowan Precinct van Albemarle County wat wes van die Chowanrivier lê. Dit is vernoem na James Bertie, sy broer Henry Bertie, of miskien albei, wat elkeen een van die Here Eienaars van Carolina was.

In 1729 is dele van Bertie Precinct, Chowan Precinct, Currituck Precinct en Pasquotank Precinct van Albemarle County gekombineer om Tyrrell Precinct te vorm. Met die afskaffing van Albemarle County in 1739, het al sy samestellende gebiede afsonderlike graafskappe geword. Namate die bevolking van setlaars toegeneem het, is dele van Bertie County in 1741 georganiseer as Edgecombe County en Northampton County. Uiteindelik, in 1759 is dele van Bertie, Chowan en Northampton graafskappe gekombineer om Hertford County te vorm. Bertie se grense het sedertdien dieselfde gebly.

Hierdie meestal landelike graafskap was tot in die 20ste eeu van die landbou-ekonomie afhanklik. In die koloniale en antebellum-era was tabak en katoen die vernaamste kommoditeitsgewasse, wat deur Afrika-slawe gewerk is. Na die Burgeroorlog was landbou steeds belangrik vir die land. In die 21ste eeu het ontwikkelaars daarna verwys dat dit binne die Inner Banks-streek is, wat al hoe meer afgetredenes en kopers van tweede huise lok vanweë sy strande en landskappe.
*Hierdie artikel handel oor die vloeistof. Vir die rolprent, sien Stroop (rolprent).*

Pannekoek met stroop
**Stroop** (uit die Arabies *šarab* Engels *syrup* en via Latyn *siropus*) is 'n dik, viskeuse, gekonsentreerde vloeistof waarin groot hoeveelhede suiker (by name sukrose) opgelos is. Verlengde periodes van lugdigte bewaring word deur die hoë suikergehalte moontlik gemaak. 

Dunner strope word **siroop** genoem; voorbeelde hiervan is limonadesiroop en esdoringstroop. Dun stroop bestaan vir meer as 'n derde uit suikers, en dik stroop tot 'n driekwart uit suikers. In laasgenoemde bevat die stroop ongeveer 1 250 kJ (= 300 kcal.) per 100 gram produk. Stroop of siroop word as basis gebruik vir geneesmiddels of as voedingsbron.

Etimologie
----------

Die Afrikaanse term, wat vir die eerste keer in die *Patriotwoordeboek* van 1902 opgeteken is, is ontleen aan die Nederlandse *stroop* en Middelnederlandse *siroop* wat op sy beurt in die 13de eeu oorgeneem is uit Frans (*sirop*). In Duits kom *Sirup* vanaf die 12de eeu voor, in Engels vanaf 1398 as *syrup*.
Die verdamping van water.
**Verdamping** is 'n proses waarin 'n vloeistof in 'n gas of damp verander. Al die deeltjies van 'n stof is gedurig in 'n staat van beweging. Die intermolekulêre kragte hou die molekule van die vloeistof bymekaar. Die molekule beskik egter oor kinetiese energie wat hulle aan die beweeg hou. Temperatuur is 'n maatstaf van die gemiddelde kinetiese energie van die molekule. Die molekule beweeg nie almal ewe vinnig nie, daarom word daar van 'n "gemiddelde kinetiese energie" gepraat. Sommige molekule beweeg vinniger as die gemiddeld, terwyl ander weer stadiger beweeg. Dit is die molekule wat vinniger beweeg wat sal verdamp.

Die molekule in 'n vloeistof met kinetiese energie wat hoër is as die gemiddeld, sal die intermolekulêre kragte te bowe kom en na die oppervlak van die vloeistof ontsnap. As die vloeistof in 'n oop houer is, kan die molekule in die lug ontsnap. Verdamping vind plaas as die meer energieke molekule van die oppervlak van die vloeistof ontsnap. Aangesien dit die meer energieke molekule is wat verdamp, bly die minder energieke molekule agter. Dit beteken dat die gemiddelde kinetiese energie van die oorblywende molekule in die vloeistof afneem. Gevolglik sal die temperatuur van die vloeistof ook afneem.

Verdamping van water
--------------------

Die verdamping van water word **evaporasie** genoem. Dit is deel van 'n natuurlike proses wat op Aarde as die waterkringloop bekend staan. Evaporasie vind plaas as die Son water, ys of sneeu verhit en dit as waterdamp in die atmosfeer opgeneem word.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11977682t (data)
* GND: 4187636-2
* LCCN: sh85045954
* NDL: 00575001

 |
**Fiscus,** waaruit die Afrikaanse term *fiskaal* ook afgelei is, het verwys na die persoonlike tesourie van die keisers van Rome. Die woord kan letterlik vertaal word as "mandjie" of "beurs" en is gebruik om daardie soorte inkomste aan te dui wat van die provinsies (en spesifiek die imperiale provinsies) gehef is, en dan die keiser toegekom het. Die bestaan daarvan kan teruggevoer word na die verdeling van mag wat in die vroeë era van die Ryk tussen die keiserlike hof en die senaat bestaan het. In die jare daarop het die keisers groter beheer oor die finansies van die Romeinse wêreld aanvaar, en die *fiscus* is dienooreenkomstig vergroot.

Die digter Juvenalis sou die spot dryf met die tesourie deur te skryf dat 'n groot turbot ('n soort seevis) wat in die Adriatiese See gevang is na Rome gestuur moes word om Domitianus se *fiscus* aan te vul.

Die hoof van die *fiscus* in die vroegste jare was die rationalis, oorspronklik 'n vryman weens Augustus se wens om die amp aan 'n dienaar oor te laat wat nie aan gevestigde belange van die stande in die samelewing onderhorig was nie. Mettertyd sou die tipiese korrupsie en reputasie van die vryman egter nuwe en meer betroubare administrateurs noodsaak. Vanaf die Hadriaanse bewind (117-138 n.C.) sou alle *rationalis* uit die Ridderorde (*equites*) kom, 'n praktyk wat regdeur die wanorde van die 3de eeu, en tot en met die era van Diocletianus volgehou is.
**Cahokia** is die plek van 'n antieke Indiaanse stad wat van omtrent 650 tot 1400 bestaan het. Die stad was aan die Mississippirivier, naby die hedendaagse Collinsville geleë en was in sy bestaanstydperk die grootste stad noord van Meksiko.

Kunstenaarsvoorstelling van Cahokia
Cahokia het 'n oppervlakte van 8,9 km² beslaan. Hierop was 120 kunsmatige aardheuwels aangeleë, waarvan nog 80 bestaan. Die grootste heuwel is *Monks Mound*, bestaande uit vier verdiepinge en groter as die Groot Piramide van Giza in Egipte. Monks Mound is met 'n oppervlakte van 5 ha en 'n hoogte van 30 m die grootste prehistoriese aardheuwel op die Amerikaanse vasteland.

Cahokia Mounds is een uitstekende voorbeeld van 'n komplekse *chiefdom*samelewing met baie grafheuwel-sentra en talle afgeleë gehuggies en dorpe. Op sy hoogtepunt tussen 1050 en 1150 het hierdie agrariese *Mound Builders*-samelewing waarskynlik 'n bevolking van tussen 10 000 en 20 000 gehad.

Cahokia is in 1982 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys en word as 'n *National Historic Landmark* beskerm.

Sien ook
--------

* Lys van Wêrelderfenisgebiede
Die **Mensjewiste** (Russies: меньшевики, afgelei van die woord *mensje*, "minder") was ’n faksie van die Marxistiese Russiese Sosiaal-Demokratiese Arbeidersparty (RSDAP). Dit het ontstaan toe die party geskeur het; die ander faksie was die Bolsjewiste (большевики, большевисты; afgelei van *bolsje*, "meer"). Die skeuring het plaasgevind op die tweede partykongres in 1903. Die Bolsjewiste het later die Kommunistiese Party van die Sowjetunie geword.

Die skeuring
------------

Mensjewiste by Norra Bantorget in Stockholm, Swede, Mei 1917: Pawel Akselrod, Julius Martof en Aleksander Martinof 
Op die tweede kongres van die RSDAP, wat in Augustus 1903 in Brussel en Londen gehou is, was daar groot meningsverskille tussen Lenin en Julius Martof, tot in dié tyd ’n groot vriend van Lenin. Hulle kon nie hul verskille bylê nie en die party het in twee faksies geskeur  Lenin was die leier van die Bolsjewiste en Martof van die Mensjewiste.

Hoewel albei faksies geglo het dat daar ’n burgerlike demokratiese rewolusie moet plaasvind, was die Mensjewiste meer gematig en wou hulle met die Russiese voorlopige regering saamwerk, terwyl die Bolsjewiste met ander radikale en die boere saamgewerk het en die voorlopige regering se bewind wou oorneem.

Die twee faksies het in 1903–1904 voortdurend verander soos wat talle lede heen en weer oorgeloop het. Die twee faksies het in Januarie 1912 finaal bande verbreek toe die Bolsjewiste ’n partykongres in Praag gereël het net vir hul eie lede. Hulle het die Mensjewiste uit die party geskors en ’n onafhanklike party gestig met die naam RSDAP (Bolsjewiste). Ná die Kronstadt-opstand van 1921 is die Mensjewiste finaal verbied. Baie van die lede het geëmigreer terwyl ander by die Bolsjewiste aangesluit het. 'n Klein maar invloedryke groep sosiaal-demokrate wat verbind is met Maxim Gorki se koerant *Nowaja Zjizn* (*Nuwe Lewe*) het geweier om by enige van die partye aan te sluit.

Verdere literatuur
------------------

* Haimson, Leopold H: *The Mensheviks: From the Revolution of 1917 to the Second World War*
* Haimson, Leopold H: *The Making of Three Russian Revolutionaries: Voices from the Menshevik Past*
* Liebich, André: *From the other shore: Russian social democracy after 1921*. Cambridge, Mass. Londen, 1997
* Moorehead, Alan: *The Russian Revolution*. Harper & Brother, New York, New York, 1958.
* Shanin, Teodor: *Russia, 1905–1907: Revolution as a Moment of Truth*. New Haven, 1985.

Sien ook
--------

* Bolsjewis
* Sosiaal-Rewolusionêre Party

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NDL: 00567601

 |
Die **Slag van Mykale** (Antieke Grieks: **Μάχη τῆς Μυκάλης**; *Machē tēs Mykalēs*) was een van die twee beslissende veldslae wat die tweede Persiese inval van Griekeland tydens die Grieks-Persiese oorloë beëindig het. Dit het plaasgevind op, of om en by 27 Augustus 479 v.C. op die hange van Mykaleberg, aan die kus van Ionië, teenoor die eiland Samos. Die stryd is gevoer tussen 'n bondgenootskap van die Griekse stadstate, insluitend Sparta, Athene en Korinthe, en die Persiese Ryk van Ahasveros.

Die vorige jaar het die Persiese invalsmag, aangevoer deur Ahasveros self, seges behaal by die veldslae van Thermopylai en Artemisium, en het Thessalië, Boiotië en Attika ingepalm. Nietemin kon die geallieerde Griekse vloot by die daaropvolgende Seeslag van Salamis 'n onwaarskynlike sege beklink, waardeur Persiese verowering van die Peloponnese afgeweer is. Ahasveros het toe teruggetrek, en sy generaal Mardonios met 'n aansienlike weermag agtergelaat, vir die voltrekking van die Griekse kampanje in die volgende jaar.

In die somer van 479 v.C. het die Grieke 'n reuseweermag (vir eietydse standaarde) saamgeroep, en opgemarsjeer om Mardonios by die Slag van Plataia teë te staan. Terseldertyd het die bondgenote se vloot na Samos gevaar, waar die ontmoedigde oorblyfsels van die Persiese vloot gestasioneer was. Die Perse, in 'n poging om 'n konflik te vermy, het hul vloot gestrand onder die hange van Mykale, en in samewerking met 'n Persiese weermagafdeling 'n palisadekamp opgerig. Die Griekse kommandeur Leotychides het besluit om die Perse nietemin aan te val, en het sy vloot se seesoldatekorps aan land geneem.

Alhoewel die Persiese magte hul heldhaftig verweer het, het die swaargepantserde Griekse hopliete hulself weereens bewys as uitnemend in krygsvoering, en kon uiteindelik die Persiese troepe oormeester, wat na hul kamp gevlug het. Die Ioonse Griekse kontingent van die Persiese weermag het oorgeloop, en 'n aanval is op die kamp geloods waarin 'n groot aantal Perse om die lewe gebring is. Hierna is beslag gelê op die Persiese skepe, wat aan die brand gesteek is. Die algehele uitwissing van die Persiese vloot, tesame met die vernietiging van Mardonios se weermag by Plataia (na bewering op dieselde dag as die Slag van Mykale), het die Griekse inval beslissend beëindig. Na Plataia en Mykale, het die Griekse bondgenote tot die offensief oorgegaan, wat 'n nuwe tydvak van die Grieks-Persiese oorloë ingelui het. Alhoewel Mykale in elke opsig 'n beslissende sege was, blyk dit nie van dieselde belang (selfs toe) geag te gewees het as byvoorbeeld die Atheense oorwinning by die Slag van Marathon of selfs die Griekse neerlaag te Thermopylai nie.