recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**J.J. Brits** was ’n Afrikaanse skrywer.

Lewe en werk
------------

Johannes Jacobus Brits is op 27 April 1908 op ’n plaas in die distrik Bloemfontein gebore, waar hy grootword. Sy vader is in Junie 1919 oorlede. In sy agste jaar begin hy op die plaasskool skoolgaan, waar hy standerd ses behaal en dan op Reddersburg matrikuleer. Hy studeer verder aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat in Bloemfontein, waar hy eers in die lettere studeer en daarna in die ekonomie. Hierna boer hy vir ’n paar jaar, maar word dan staatsamptenaar. In 1947 begin hy by die Universiteit van Suid-Afrika werk en word mettertyd hoofraadgewer in die departement van studentesake. Hy is lid van die Afrikaanse Skrywerskring, word in 1960 tot sekretaris verkies en word later ook voorsitter. Hy lewer op 25 Maart 1976 as voorsitter die openingsrede by die sesde vyfjaarlikse kongres van die Afrikaanse Skrywerskring in Pretoria, met die tema "*Die skrywer en die gemeenskap*".

Skryfwerk
---------

Die dood van sy vader gee aanleiding tot die skryf van sy eerste gedig, wat in *Die Huisgenoot* gepubliseer is. Hy publiseer verhale (veral spookstories) in *Die Huisgenoot* onder sy voorletters of die skuilnaam Job. Onder sy eie naam publiseer hy in *Die Volksblad*, *Landbouweekblad* en *Tydskrif vir Letterkunde*. Aanvanklik lê hy hom toe op ernstige skryfwerk, maar skakel daarna oor na ontspanningsleesstof wanneer hy besef dat daar ’n tekort daaraan in Afrikaans is. Sommige van sy boeke word aan skole en universiteite voorgeskryf en hy behaal veral sukses met jeugverhale.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1939 | Winkende beloftes |
| 1941 | Die moord in die poort |
| 1942 | Die huis teen die bult |
|  | Die slingerpad |
| 1943 | Waters wat verby is |
| 1945 | Agter die rant |
| 1946 | Glans van die reënboog |
| 1948 | Oggendskadu’s |
|  | Op skool met Josina |
| 1949 | Sterre en straatligte |
| 1951 | Die oop deur |
| 1953 | Volmaakte oorgawe |
| 1955 | Volmaakte oorgawe |
| 1958 | Speurder Danie |
| 1959 | Sterre en straatligte |
| 1960 | Die mense van Paradys |
| 1962 | Die gesin Serfontein |
| 1964 | Danie en die skatgrawers |
| 1965 | Dokter Gerhard |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Kannemeyer, J.C. "Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1" Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Nienaber, P.J. "Hier is ons skrywers!" Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949
* Nienaber, P.J. et al "Perspektief en Profiel" Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe1969

### Internet

* Worldcat:
Die gedenkteken vir Julius Jeppe in Jeppestown, Johannesburg.
**Julius Gottlieb Ernst Christian Jeppe** (Rostock, Duitsland, 24 Februarie 1821 – Johannesburg, Transvaal, 16 Junie 1893) was ’n Randse pionier, finansier en eiendomsontwikkelaar.

Jeppe was in 1870 die laaste van die drie Jeppe-broer wat na Transvaal gekom het nadat Hermann en Friedrich hulle ’n hele tyd vantevore in die ZAR gevestig het. Die gesin, onder wie die seuns Carl en Julius, het 'n kort tydjie op die plaas Morgenzon, naby Rustenburg, gewoon. Onder die naaste bure was die kommandant-generaal, S.J.P. Kruger.

Nog in 1870 het Jeppe posmeester van Pretoria geword. Hy het deelgeneem aan die Sekhukhune-oorlog en was ’n ywerige jagter. Met die opening van die goudvelde in 1886 het al drie broers uit Pretoria daarheen verhuis. Jeppe en sy gesin het in die eerste baksteenhuis in Johannesburg gewoon. Saam met sy broers het hy ’n sindikaat gevorm wat die uitvalgrond Randjeslaagte afgesteek het vir eiendomsontwikkeling nadat die goudkleims minder belowend geblyk het as elders aan die Rand.

Saam met die regsgeleerde L.P. Ford en sy seuns Carl en (later sir) Julius Jeppe het hy die Jeppe & Ford Estate Company opgerig wat Johannesburg se oudste voorstede, Fordsburg (1888) en Jeppestown (1889), aangelê het. Die eiendomsmaatskappy het ontwikkel in die South African Townships, Mining & Finance Company, wat die beherende maatskappy van sir Abe Bailey se uitgebreide belange geword het. ’n Gedenkteken wat tot sy gedagtenis opgerig is, staan vandag nog in ’n park in die voorstad Jeppestown.

Bronne
------

* (af)  De Kock, prof. W.J. (tot 1970) en Krüger, prof. D.W. (sedert 1971, hoofred.). 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel II*. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.
* (en)  Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
Die Kalmikiese Steppe
Die **Kalmikiese Steppe** is ’n steppe van ongeveer 100 000 km² aan die noordwestekant van die Kaspiese See. Dit word begrens deur die Wolga in die noordooste, die Manitsj in die suidweste en die grondgebied van die Don-Kosakke in die noordweste. Dit is die historiese tuiste van die Kalmikiese Tartare en lê in die federale deelgebied Astrachan-oblast.

Die westelike Kalmikiese Steppe lê op die Ergeni-heuwels en bevat diep klowe. Dit styg soms 300 en selfs 630 voet bo die see uit. Dit is opgebou uit tersiêre deposito's, wat deel is van die Sarmatiese afdeling van die Mioseen-periode en onder meer met swart aarde bedek is. Sy platorande verteenwoordig die ou kuslyn van die Kaspiese See. Geen Kaspiese deposito's is op of binne die Ergeni-heuwels gevind nie. Hierdie heuwels het die gewone swartaardeflora en het ’n gevestigde bevolking.

In 1911 het die steppe ’n geraamde bevolking van 130 000 gehad wat in meer as 27 700 *kibitkas*, of tente, gewoon het. Daar was baie Boeddhistiese kloosters. ’n Deel van die Kalmikiërs was in die bergagtige dele gevastig, terwyl ander nomades was. Antony Beevor sê in sy boek *Stalingrad* van 1998 dat die Russe uit die noorde die Kalmikiese Steppe as "die einde van die wêreld" beskou het. In 1943 is die bewoners met geweld gedeporteer (sien Kallmikië).
**J. P. Donleavy**  
  

**Iers-Amerikaanse skrywer en dramaturg**  
  


---

**Literêre stroming**  

*Postmodernisme*  
  


---

**Beduidende werke**  

*The Ginger Man* (1955)

**J. P. (James Patrick) Donleavy** (\* 23 April 1926 in Brooklyn, New York Stad, Verenigde State; † 11 September 2017 in Mullingar, graafskap Westmeath, Republiek Ierland) was 'n Iers-Amerikaanse roman- en toneelskrywer. Hy het veral bekendheid verwerf met sy eerste - en volgens vele kritici beste - roman *The Ginger Man* (gepubliseer in 1955) wat in 1947 in boheemse studentekringe van na-oorlogse Dublin afspeel en in die Republiek Ierland en die Verenigde State aanvanklik weens obseniteit verban is. Die werk, waarvan meer as 45 miljoen eksemplare verkoop is, word gelys in die uitgewery *Modern Library* se 100 beste romans van die 20ste eeu.

In 1992 het Donleavy 'n persoonlike dokumentêr oor sy terugkeer na Ierland, die land van sy voorvaders (sy ouers het hulle as Ierse immigrante in die VSA gevestig), vir die Amerikaanse *The Discovery Channel* vervaardig. Donleavy het sedert die 1970's op die landgoed Levington Park in die Ierse graafskap Westmeath gewoon.
Die **kalksponse** (*Calcarea*) vorm 'n klas van die filum van sponsdiere (Porifera). Anno 2011 was daar 671 lewende spesies bekend, waarvan alle uitsluitlik in die see lewe.

Kenmerke
--------

Kalksponse is klein (selde hoër as 10 cm), weinig kleurig en onopvallend. Hul parenkiem bestaan uit kalsiumkarbonaat. Fossielondersoek het uitgewys dat kalksponse reeds in die Kambrium bestaan het.

Verspreiding en leefgebied
--------------------------

Hierdie spons kom wêreldwyd voor in vlak water in splete, onder riwwe, op seewier en in grotte.

Onderliggende taksonomie
------------------------

*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Lys van kalksponse.*
Die kalksponse is tans verdeel in twee subklasse:

* Subklas Calcinea
* Subklas Calcaronea

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q209924
* ADW: Calcarea
* EoL: 6760
* EPPO: 1CALCC
* Fossilworks: 3603
* GBIF: 308
* iNaturalist: 60583
* ITIS: 46862
* NCBI: 27929
* WoRMS: 559

 |

1. ↑  "Calcarea". *Mindat*. Hudson Institute of Mineralogy. Besoek op 3 Desember 2020.
Julius Vuylsteke (deur Willem Steelink Jr. )
**Julius Vuylsteke** (10 November 1836, Gent - 16 Januarie 1903, Gent) was 'n Vlaamse liberale politikus en skrywer. Hy het sy loopbaan as advokaat begin, maar later 'n boekwinkel geopen. As liberale Vlaamse politikus stig hy die liberale vereniging  *'t zal wel gaan* en speel hy 'n belangrike rol in die Vlaamse Beweging. Vuylsteke het kulturele samewerking tussen Vlaandere en Nederland bevorder. Hy het president geword van die Willemsfonds. Na sy politieke loopbaan het hy veral aandag gegee aan die geskiedenis van Vlaandere. In 1867 stig hy die Vlaamse weekblad *Het Volksbelang*, wat op 12 Januarie 1867 vir die eerste keer verskyn. In 1867 was Julius De Vigne een van die redakteurs saam met Julius Sabbe, Jozef Van Hoorde en Adolf Hoste.

Julius Vuylsteke het gedurende sy studentedae romantiese Vlaamse nasionalistiese gedigte geskryf wat gebundel is in *Zwijgende liefde* (1860) en *Uit het studentenleven en andere gedichten* (1868). Na sy dood is sy politieke essays en gedigte in 1903 gebundel in *Klauwaard en Geus*.

Eerbewyse
---------

* **1900**: Ridder in die Orde van Leopold.

Bibliografie
------------

* Zwijgende liefde (1860)
* Le question flamande et le libéralisme (1861)
* Uit het studentenleven en andere gedichten (1868)
* Verzamelde gedichten (1881)
* Verzamelde prozastukken (1887–1891)
* Oorkondenboek van de stad Gent, dl. 1 (1900)
* Klauwaard en Geus (1905, postuum)

Sien ook
--------

* Vlaamse literatuur

Bronne
------

* Julius Vuylsteke

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb116461226 (data)
* BPN: 49791108
* ISNI: 0000 0001 0798 9956
* LCCN: no2009015495
* NTA: 070121745
* VIAF: 34830746
* WorldCat Identities: lccn-no2009015495

 |
**Agent 2000** is 'n Afrikaanse spioenfliek vir tieners. Die rolprent is by die Hoërskool Randburg in Johannesburg verfilm en op 28 Maart 2014 in Suid-Afrika vrygestel. Die regisseur was Stefan Nieuwoudt terwyl Paul Loots, wat voorheen in Roepman te sien was, die hoofrol as *Agent 2000* vertolk.

Genre
-----

Die rolprent is 'n aksiedrama van 'n tegnologie-mal geheime agent wat gehuur word om ‘n skoolboelie te ontmasker. Dit het 'n ouderdomsperk van 7-9 OL (ouerleiding) vir Geweld.

Hoofrolspelers
--------------

* Paul Loots as Walter
* Izel Bezuidenhout as Chante-Amore
* Ruan Wessels as Remardo
* Janic Botha as Balie
* Francois Jacobs as Jean-Jaques
* Melissa Massyn as Annabel
* Karen Wessels as Alet
* David James as Roelof
* Cobus Visser as mnr. Von Brakel
* Shaleen Surtie-Richards as juffrou Schutte

Storielyn
---------

Agent 2000, oftewel W..w.. walter du Toit, se tyd raak min. Hy moet gou speel as hy Hoërskool Randburg se berugte boelie, *die Laksman*, voor die einde van die ontgoeningstydperk wil ontmasker. Sou Walter daarin slaag, kan hy sy vermomming in die kas bêre, die publieke skool vaarwel roep en sy lewe as 14-jarige wat tuisonderrig ontvang voortsit.

Sou hy egter misluk, word die skoolhoof afgedank, is sy reputasie as geheime agent daarmee heen, verloor hy sy nuwe beste vriend en is hy die meisie van sy drome kwyt.

'n Taak wat aanvanklik na kinderspeletjies gelyk het verander gou in Walter se grootste nagmerrie. Sal hy die laksman betyds kan vang of sal Agent 2000 uiteindelik die Laksman se grootste teiken nog wees?

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
**Menelik II** (Ge'ez: ዳግማዊ ምኒልክ, *dagmawi mənilək*; perdenaam **Abba Dagnew** Amharies: አባ ዳኘው *abba daññäw*; 17 Augustus 1844 - 12 Desember 1913), gedoop as **Sahle Mariam** (ሣህለ ማርያም *sahlä maryam*), was van 1889 tot met sy dood in 1913 keiser van Ethiopië en koning van Shewa. Omstreeks 1898, op die hoogtepunt van sy binnelandse mag en buitelandse aansien, was die proses van die uitbreiding van sy grondgebied en die skep van ’n moderne keiserryk voltooi.

Hy word deur baie Ethiopiërs hooggeag en word gedenk met die herdenking van die Slag van Adoea, wat op 1 of 2 Maart dwarsoor Ethiopië en in die diaspora gevier word. Baie mense in Afrika beskou hom as ’n voorstander van Afrika-onafhanklikheid teen Europese magte tydens die Wedloop om Afrika.

Bewind
------

Die Keiserryk Ethiopië is onder keiser Menelik omskep: Die vernaamste aspekte van modernisering is gevestig met die hulp van ministeriële raadgewers in sleutelposisies. Hy het Ethiopiese soldate in die Eerste Italiaans-Ethiopiese Oorlog gelei teen Italiaanse invallers. ’n Klinkende oorwinning in die Slag van Adoea het erkenning van Ethiopië se onafhanklikheid deur buitelandse magte verseker. Dit is bevestig met diplomatieke verteenwoordiging aan sy hof en die optrek van Ethiopië se grense met die aangrensende kolonies. Menelik het sy koninkryk na die suide en ooste uitgebrei en heerskappy oor ander koninkryke gevestig. In Ethiopië word hy algemeen "Emiye Menelik" genoem (*Emiye* beteken "my moeder" in Arhamees).

Later in sy bewind het Menelik die eerste kabinet saamgestel om met die administrasie van die keiserryk te help; hy het betroubare en gerespekteerde adellikes as ministers aangestel. Hulle sou nog lank ná sy dood dié ampte beklee.

Skakels
-------

* Imperial Ethiopia – Emperor Menelik II the Early Years
* Imperial Ethiopia – Emperor Menelik II the Later Years
* Ethiopian Treasures – Emperor Menelik II

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Menelik II.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90191084
* BNF: cb119921296 (data)
* GND: 118783246
* ISNI: 0000 0000 6634 9943
* LCCN: n50053660
* NLP: A16495998
* NTA: 074672800
* SELIBR: 254100
* SUDOC: 027996700
* Trove: 1491143
* VIAF: 62344773
* WorldCat Identities: lccn-n50053660

 |
**Charles Dunell Rudd** (22 Oktober 1844 - 16 November 1916) was 'n vennoot van Cecil John Rhodes en is in Hanworth Hall, Norfolk, Engeland gebore. Hy ontvang opleiding in Harrow en Cambridge en was ook 'n goeie atleet. Hy kom op 22-jarige ouderdom in die Kaap aan en jag etlike jare saam met John Dunn. Hy vertrek na Kimberley en ontmoet daar vir Cecil John Rhodes. Hulle vorm 'n vennootskap en koop elk 'n kwart kleim in die De Beersmyn. Dit lei tot die eindelike ontstaan van De Beers Consolidated Mines. Gedurende 1883 word Rudd 'n lid van die Kaapse Parlement. Hier was hy verantwoordelik vir wetgewing om onwettige diamanthandel te beëindig. Hy speel 'n groot rol in die stigting van die maatskappy *Goldfields of South Africa*. Gedurende 1888 gaan hy na Matabeleland en verkry namens Rhodes 'n konsessie van Lobengula waarop die oktrooi vir die British South Africa Company gebaseer is. Hy is oorlede in 1916.

Bron
----

* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1146177518
* ISNI: 0000 0000 7929 7927
* LCCN: no2010071749
* NTA: 327012773
* VIAF: 121184374
* WorldCat Identities: lccn-no2010071749

 |
**PuTTY** is 'n vrye telnet- en SSH-kliënt. Die sagteware stel gebruikers in staat om met 'n ander rekenaar verbind te word, meestal 'n bediener wat 'n UNIX-gebaseerde bedryfstelsel loop. PuTTY is 'n vervanging vir die verouderde terminaal (ook 'n Teletype of *TTY* genoem), 'n dom masjien wat voor die bekendstelling van die Persoonlike rekenaar gebruik was om met 'n bediener te koppel.

Die verbinding tussen die terminaalsagteware en die bediener verloop meestal deur die SSH-protokol wat as veilige opvolger van die verouderde telnet protokol beskou word.

PuTTY het geen installasieprogram nie, en kan gevolglik enige plek op die hardeskyf geplaas word. Die sagteware is beskikbaar vir Microsoft Windows en UNIX-tipe bedryfstelsels.

Die PuTTY-pakket bestaan uit 'n aantal programme: 

* *PuTTY* - die telnet- en SSH-kliënt
* *PSCP* - 'n program om lêers deur 'n veilige verbinding na 'n ander rekenaar te kopieer
* *PSFTP* - 'n SFTP-kliënt, vir veilige FTP-verbindings
* *PuTTYtel* - 'n telnet-kliënt (sonder SSH)
* *Plink* - 'n program wat opdraglyn (command line) toegang tot die PuTTY-funksionaliteit verskaf
* *Pageant* - 'n SSH-waarmerkagent, vir die berekening van geheime sleutels
* *PuTTYgen* - 'n program om geheime sleutels mee te genereer
**Apt** is 'n dorp in die Franse département Vaucluse (région Provence-Alpes-Côte d'Azur) met 11 405 inwoners (2009). Apt lê tussen die Plato van Vaucluse en die Luberon-bergreeks, in die hartland van die Luberon. Die dorp het sy eeue-oue Provensaalse karakter bewaar en bekoor met nou straatjies, ou fonteine en statige herehuise.

Apt het sy naam aan 'n geologiese periode van die Laer Kryttydperk verleen, die sogenaamde Aptium.

Geskiedenis
-----------

Apt was in die Romeinse tydperk 'n welvarende kolonie, Apta Julia, wat in 150 v.C. gestig is, en 'n stasie langs die Via Domitia, die ou Romeinse pad tussen Milaan en Arles.

### Argitektuur

Die Sint-Anna-katedraal is 'n voortreflike voorbeeld van die Provensaalse kerkboukuns tussen die 12de en 14de eeu.

Ekonomie
--------

Die poort van Saignon
Apt staan bekend as die "wêreldhoofstad van gekonfyte vrugte". Die dorp beskik oor talle vrugteplantasies en wingerde, wat deel uitmaak van die wynboustreek Côtes du Vendoux. Apt dien daarnaas as die ekonomiese en marksentrum van die yl bevolkte Luberon-streek in Sentraal-Provence.

Tot by die einde van die 1990's het die Franse weermag noord van Apt, op die plato van Albion, oor 'n arsenaal met kernwapens beskik. 'n Gedeelte van die voormalige kasarm op die terrein dien tans as 'n opleidingsentrum vir rekrute van die Franse Vreemdelegioen.

### Toerisme

Apt is die toeristesentrum vir die nabygeleë bergreekse van Grand Luberon en Petit Luberon, wat oor sowat 600 vierkantekilometer strek en 'n maksimale hoogte van 1 256 meter bo seevlak bereik. Die omgewing van Apt, waaronder dorpe soos Gordes, het sedert die sewentigerjare van die 20ste eeu tot 'n belangrike bestemming vir welgestelde vakansiegangers uit Franryk, die Verenigde Koninkryk en Duitsland ontwikkel, wat die natuurskoon en rustige, landelike lewe kom geniet. Sportklimgeesdriftiges word deur die krytrotse van Buoux gelok. 'n Fietsroete verbind Apt met die buurdorpe Cavaillon en Forcalquier.

Die Britse skrywer Peter Mayle beskryf die landskap en lewenstyl van sy bewoners in 'n aantal romans.
| **Görlitz**

 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Duitsland |
|  **Deelstaat** |  Sakse |
|  **Koördinate** | 51°9′N 14°59′O﻿ / ﻿51.150°N 14.983°O﻿ / 51.150; 14.983 |
|  **Stigting (eerste verwysing)** | 1071 |
|  **Stadstatus** | 1303 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 67,52 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 199 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2017) | 56 391 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 834/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Gematigde klimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 8,2 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | -1,5 / 17,3 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslag | 657 mm |
|  **Burgemeester** | Octavian Ursu (CDU) |
|  **Amptelike Webwerf** | *www.goerlitz.de* |

**Görlitz** (Duits: luister (hulp·inligting); *Gerlz*, *Gerltz* of *Gerltsch* in die plaaslike Bo-Lausitz-dialek; Pools: *Zgorzelec*; Opper-Sorbies: *Zhorjelc*) is die mees oostelike stad van Duitsland en die administratiewe setel van die gelyknamige landdistrik in die deelstaat Sakse. Die stad het 'n oppervlakte van 67,52 vierkante kilometer en 'n bevolking van 56 391 (soos op 31 Desember 2017).

Die stad is in die oostelike Bo-Lausitz aan die Lausitzer Neiße-rivier geleë wat hier sedert 1945 die grens met Pole vorm. Die stadsdeel oos van die Neiße is met die grensverskuiwing ná die Tweede Wêreldoorlog van Görlitz afgesny en vorm sedertdien 'n selfstandige Poolse nedersetting, Zgorzelec. Görlitz en Zgorzelec vorm sedert 1998 'n sogenaamde Europastad.

Görlitz gaan terug op 'n Sorbiese dorp, Gorelic, en 'n latere nedersetting wat in 1220 deur Duitse setlaars gestig is. Die stad is gedurende die Tweede Wêreldoorlog nouliks deur die oorlogshandelinge geraak. Met sowat 3 500 grotendeels gerestoureerde historiese monumente het Görlitz een van die bes bewaarde oorspronklike stadskerne in Duitsland en vorm sodoende die grootste nasionale argitektoniese monument. Sy boukuns sluit laat-Gotiese, Renaissance- en Barok-burgerhuise in die historiese middestad en uitgestrekte woonkwartiere in die sogenaamde *Gründerzeit*-styl (laat 19de eeu) rondom die stadskern in.
***Ar-Rûm*** (Arabies: الروم, "**Die Romeine**") is die 30ste soera, of hoofstuk, van die Koran. Dit bevat 60 ajat, of verse, en is vermoedelik in Mekka aan Mohammed geopenbaar. Dié soera begin met die allegoriese letters (*muqattaʿat*) Alief, Laam, Miem. 

In die tyd van Mohammed het die naam "Romeine" verwys na die Oos-Romeinse Ryk; die hoofstuk word dus soms "Die Grieke" of "Die Bisantyne" genoem. Dit verskaf inligting oor hoe die kataklismiese Bisantyns-Sassanidiese Oorlog van 602-628 vir die Arabiere van Mekka gelyk het – belangstellende toeskouers wat nog onbewus daarvan was dat hulle binne 'n generasie die wêreld van imperialisme sou betree en beide die Bisantyne en Sassaniede sou verslaan.

Opsomming
---------

Die hoofstuk begin deur die onlangse nederlaag van die Bisantynse Ryk deur die Sassanidiese Ryk in Jerusalem, naby die Dooie See, te noem. Dié nederlaag het 'n aansienlike teologiese en sosiologiese probleem vir die vroeë Moslemse gemeenskap geskep omdat die Bisantyne Christene was, terwyl die Sassaniede, wat hulle verslaan het, Zoroastriste was. Ar-Rum is deels 'n antwoord aan die nie-Moslemse Arabiese Mekkane, wat geglo het die Sassanidiese oorwinning is 'n teken dat die tradisionele politeïstiese praktyke die oorhand sou kry oor die monoteïsme van die Abrahamitiese gelowe. In die derde en vierde vers word die Moslemse gemeenskap belowe dat die Bisantyne Jerusalem binne 'n paar jaar ná hulle nederlaag sou terugverower.

> Die Romeine is verslaan. In ’n nabygeleë land, maar ná hulle nederlaag sal hulle weer ’n oorwinning behaal, binne nege jaar. Die gebod is Allah s’n vóór dit en ná dit. En op daardie dag sal die gelowiges hulle verheug in die hulp van Allah. Hy help wie Hy wil, en Hy is die Almagtige, die Genadige.
> —Soera 30:2-5

Moslems glo dié profesie is bewaarheid met keiser Herakleios se veldtog van 622, toe die Bisantyne die Sassaniede in Anatolië beslissend verslaan het, en noem dit as 'n voorbeeld van die wonderbaarlike aard van die Koran.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Vorige soera:**Al-Ankabut** | **Die Koran** | Volgende soera:**Lu'kman** |
| Soera Ar-Rum |
| 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: n85386395
* SUDOC: 241144620
* TDVİA: rum-suresi
* VIAF: 179460761
* WorldCat Identities (via VIAF): 179460761

 |
Bolplante wat blom na die reën in die Hantam Nasionale Botaniese Tuine.
*Bulbinella elegans* in die Hantam Botaniese Tuin
Die **Hantam Nasionale Botaniese Tuin** is by Nieuwoudtville in die Karoo.

Die park lê 5 km suidoos van die dorp langs die Oorlogskloofpad. In die winter val die reën op die Bokkeveldplato en daarom bloei die meeste veldplante in Augustus tot die middel van Oktober. Daar is al 'n 1 350 plantspesies aangeteken. Die kontrei is wêreldbekend om sy bolplante. Mooi rotsformasies in die dolerietkoppe maak die landskap interessant vir mense wat in die geologie belangstel. Baie voëls soos die bloukraanvoëls en sekretarisvoël sowel as jakkalse, bobbejane, steenbokke en ystervarke kom hier voor.

Dit is die enigste nasionale botaniese tuin in die Noord-Kaap en beslaan 6 200 ha waarvan die grootste deel bedek is met renosterveld. Nege wandelroetes is in die park uitgelê.

Lees ook
--------

* Hantam-Karoo, 'n streek in Suid-Afrika.

Bibliografie
------------

* www.sanbi.org

| * l
* b
* w
Suid-Afrikaanse nasionale botaniese tuine |
| --- |
| Durban Botaniese Tuin • Hantam Botaniese Tuin • Harold Porter Botaniese Tuin • Johannesburgse Botaniese Tuin • Karoo Woestyn Nasionale Botaniese Tuin • Kirstenbosch • KwaZulu-Natal Botaniese Tuin • Laeveld Botaniese Tuin • Makana Botaniese Tuin • Manie van der Schijff Botaniese Tuin • Noordwes-Universiteit Botaniese Tuin • Pretoria Botaniese Tuin • Tuinroete Botaniese Tuin • Universiteit Stellenbosch Botaniese Tuin • Universiteit van KwaZulu-Natal Botaniese Tuin • Vrystaat Botaniese Tuin • Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin | Vlag van Suid-AfrikaVlag van Suid-Afrika |

Koördinate: 31°23′50″S 19°10′12″O﻿ / ﻿31.39722°S 19.17000°O﻿ / -31.39722; 19.17000
Krzysztof Penderecki, Gdańsk, 2008

**Krzysztof Eugeniusz Penderecki** (Pools: [ˈkʂɨʂtɔf pɛndɛˈrɛt͡skʲi]; 23 November 1933 – 29 Maart 2020) was 'n Poolse komponis en dirigent. *The Guardian* het hom Pole se grootste lewende komponis genoem.

Van sy mees bekendste werke is *Trenodie aan die slagoffers van Hirosjima*, sy Simfonie No. 3, sy Sint Lukas Passie, die *Poolse Mis*, en *Anaklasis en Utrenja*. Penderecki het vier operas, agt simfonieë, en ander orkesstukke gekomponeer, asook 'n variëteit van instrumentale concertos, koorverwerkings van meestal godsdienstige tekste, en kamer- en instrumentale werke.

Hy is in Dębica, Pole, gebore. Penderecki het musiek studeer aan die Jagielloniese Universiteit asook die Akademie van Musiek in Krakau. Nadat hy gegradueer het aan die Akademie van Musiek het Penderecki 'n onderwyser geword by die akademie, en in 1959 sy loopbaan begin gedurende die Warskouse Herfsfees. Sy *Trenodie aan die slagoffers van Hiroshima* vir strykorkes en die koorwerk en die *Sint Lukas Passie* het kritiese lof ontvang.

Sy eerste operastuk, *Die Duiwels van Loudun*, was nie 'n onmiddellike sukses nie. In die begin van die 1970's het Penderecki se komposisiestyl met sy eerste vioolconcerto 'n verandering ondergaan. Die werk fokus op die semitoon en die tritoon. Sy koorwerk, die *Poolse Mis*, is geskryf in die 1980's en is in 1993 en 2005 uitgebrei.

Penderecki het baie luisterryke pryse en toekennings gewen, insluitende die *Kommandeur se Kruis* in 1964, die *Prix Italia* in 1967 en 1968, die *Ridderkruis van die Orde van Polonia Restituta* in 1964, vyf Grammy toekennings in onderskeidelik 1987, 1998, 2001, 2013 en 2017, die Wolfprys vir Kunste in 1987, en laastens die *Universiteit van Louisville Grawemeyer Toekenning vir Musiekkomposisie* in 1992.
Badlands in Alberta, Kanada, waar erosie die K-Pg-grens ontbloot het.
Die **Kryt-Paleogeen-grens** of **K-Pg-grens** is ’n geologiese aanduiding, dikwels ’n dun rotslaag. Dit dui die einde aan van die Kryt-periode, die laaste geologiese periode van die Mesosoïese Era, en die begin van die Paleogeen, die eerste periode van die Kainosoïese Era, sowat 66 miljoen jaar gelede.

Die grens word verbind met die Kryt-Paleogeen-uitwissing, ’n massauitwissing waarin onder meer alle nie-vlieënde dinosourusse uitgesterf het. Daar word algemeen geglo die uitwissing is veroorsaak deur ’n groot komeet of asteroïde wat die Aarde getref het en ’n katastrofale uitwerking op die omgewing gehad het, insluitende ’n lang impakwinter (weens stof en as wat die Son se strale afkeer), wat dit vir plante onmoontlik gemaak het om fotosintese uit te voer.

In die geologiese rekord word die K-Pg-grens aangedui deur ’n dun rotslaag wat regdeur die wêreld in see- en aardrotse gevind word. Dit bevat hoë vlakke van die metaal iridium, wat seldsaam in die aardkors is, maar volop in asteroïdes voorkom.

Sien ook
--------

* Kryt-Paleogeen-uitwissing
**Peter David Robinson** (\* 29 Desember 1948) is 'n Noord-Ierse politikus wat tussen 2008 en 2016 die ampte van eerste minister van Noord-Ierland en leier van die Demokratiese Unionisteparty (DUP) beklee het. Hy is sedert 1970, toe hy saam met Ian Paisley een van die stigtingslede van die DUP geword het, aktief betrokke in die Noord-Ierse politiek.

Robinson het as Paisley se parlementêre assistent in Westminster gedien voordat hy in 1975 die DUP se sekretaris-generaal geword het, 'n pos wat hy tot en met 1979 beklee het en waardeur die geleentheid gekry het om ongekende invloed in die Unionisteparty uit te oefen. In 1977 is Robinson as raadslid van die *Castlereagh Borough Council* in Dundonald verkies en het in die algemene Britse verkiesing in 1979 'n naelskraap oorwinning in die Belfast-Oos-kiesafdeling behaal wat van hom die jongste afgevaardigde in die Britse Laerhuis gemaak het. Toe hy in die algemene verkiesing in 2010 verslaan is, was hy die parlementslid wat 'n Belfast-kiesafdeling vir die langste ononderbroke tydperk sedert die Uniewet van 1800 in die Laerhuis verteenwoordig het.

In 1980 is Robinson as adjunkleier van die DUP verkies. Toe selfregering vir Noord-Ierland deur die Noord-Ierse Vergadering ná die onndertekening van die Goeie Vrydagooreenkoms heringestel is, het Robinson in 1998 as afgevaardigde vir die Belfast-Oos-kiesafdeling 'n setel in die Noord-Ierse Vergadering gewen. Hy het vervolgens as minister vir streeksontwikkeling en as minister van finansies en personeel in die Noord-Ierse regering gedien. Op 15 April 2008 is Robinson eenparig as opvolger van Ian Paisley tot die pos van DUP-leier verkies. Vanaf 5 Junie van dié jaar het hy ook as eerste minister van Noord-Ierland fungeer.
*Odusseus en Penelope*, deur Francesco Primaticcio (1563).
**Penelope** (Grieks: Πηνελόπεια/Πηνελόπη) is ’n karakter in die Griekse mitologie. In Homeros se *Odussee* is sy die getroue vrou van Odusseus wat haar vryers aan ’n lyntjie hou tydens haar man se lang afwesigheid.

Rol in die Odussee
------------------

Penelope is die vrou van die hoofkarakter, Odusseus, die koning van Itaka. Sy het net een seun by hom, Telemachos, wat gebore is net voordat Odusseus in die Trojaanse Oorlog gaan veg het. Sy wag 20 jaar vir haar man om terug te keer – Oduseus veg tien jaar lank in die oorlog en reis daarna nog tien jaar lank. In dié tyd doen sy haar bes om die huweliksaansoeke van 108 vryers van die hand te wys.

Toe Odusseus eindelik terugkeer, vermom as ’n ou boemelaar, vind hy uit Penelope het getrou gebly aan hom. Sy het allerhande maniere uitgedink om haar vryers te laat wag. Een daarvan was om voor te gee sy spin ’n begrafniskleed vir Odusseus se bejaarde pa, en dat sy daarna tussen hulle sal kies. Drie jaar lank trek sy elke aand ’n stuk van die kleed los, totdat iemand haar verraai.

Ná die vermomde Oduseus se terugkeer kondig Penelope aan dat sy sal trou met wie ook al Odusseus se stram boog kan span. Natuurlik is Odusseus die enigste een wat dit regkry en hy wen die kompetisie. Daarna begin hy die vryers doodmaak.

Odusseus se identiteit is nou bekend, maar Penelope kan nie glo dis regtig haar man nie. Sy is bang dis die een of ander god wat hom soos Odusseus vermom het. Sy besluit om hom te toets en gee haar kamermeisie opdrag om die bed in hul slaapkamer te skuif. Odusseus sê egter dit kan nie gedoen word nie omdat hy self die bed gemaak het en die een poot ’n lewende olyfboom is. Eindelik aanvaar Penelope Odusseus se identiteit.

Bronne
------

* Finley, M.I. *The World of Odysseus*, Londen. Pelican Books (1962)
* Atwood, Margaret. *The Penelopiad* – dit vertel die verhaal van Odusseus uit Penelope se oogpunt
* Seth L. Schein, ed. (1996). *Reading the Odyssey: Selected Interpretive Essays**. Princeton University Press. ISBN 0-691-04440-6.**AS1-onderhoud: ekstra teks: authors list (link)*
**2 Henog** (ook bekend as die **Tweede Boek van Henog**, die **Slawiese Henog** of **Geheime van Henog**) is ’n apokriewe boek uit die 1ste eeu n.C. Dit beskryf die opvaarding van Henog, die oupagrootjie van Noag, deur 10 hemele in ’n aardgesentreerde kosmos.

Die kosmologie in 2 Henog stem nou ooreen met vroeë, Middeleeuse sienings oor die struktuur van die heelal. Hoewel dit invloedryk kon gewees het in die vorming van dié idees, het die teks ná ’n paar eeue verlore geraak; dit is aan die einde van die 19de eeu herontdek en gepubliseer. Die volle teks het net in Oudslawies bewaar gebly, maar Koptiese fragmente is sedert 2009 bekend. Die Oudslawiese weergawe is ’n vertaling van die oorspronklike een in Koine-Grieks.

Geleerdes skryf 2 Henog gewoonlik toe aan ’n skrywer wat ’n ongeïdentifiseerde Joodse sekte verteenwoordig, terwyl ander dit beskou as die werk van 1ste-eeuse Christene. Nog ander beskou dit as ’n latere Christelike werk. 2 Henog is nie ’n Joodse of Christelike kanon nie.

2 Henog sluit nie aan by 1 Henog nie. Daar is nog ’n onverwante werk, 3 Henog. Geleerdes het die nommers voor die werke gesit om die tekste van mekaar te onderskei.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NLI: 001794174

 |
**Henry Harley** "**Hap**" **Arnold** (25 Junie 1886 - 15 Januarie 1950) was 'n Amerikaanse generaal in beide die Amerikaanse Leër en Amerikaanse Lugmag. Arnold was 'n lugvaartpionier, hoof van die *Air Corps* (1938–1941), bevelvoerende generaal van die *United States Army Air Forces*, die enigste Amerikaanse lugmaggeneraal om 'n vyfsterrang te beklee, en die enigste offisier wat 'n vyfsterrang beklee het in twee verskillende Amerikaanse militêre dienste. Arnold was ook die stigter van Project RAND, wat ontwikkel het tot een van die grootste nie-winssoekende dinkskrums oor wêreldbeleid, die RAND Korporasie, en een van die stigterslede van Pan American World Airways.

Hy is in die vliegkuns opgelei deur die Wright-broers as een van die eerste militêre vlieëniers wêreldwyd en een van die eerste drie gesertifiseerde vlieëniers in die geskiedenis van die Amerikaanse Lugmag. Hy het sy vrees vir vlieg te bowe gekom met al sy wedervaringe in die vroeë dae van lugvaart, toesig gehou oor die uitbreiding van die lugmag gedurende die Eerste Wêreldoorlog en 'n protégé geword van generaal Billy Mitchell.

Arnold is net voor die Amerikaanse toetrede tot die Tweede Wêreldoorlog aangestel as bevelvoerder van die *United States Army Air Forces* en het die honderdvoudige uitbreiding van 'n organisasie van net meer as 20 000 man en 800 eerste-linie vegvliegtuie na die grootste en magtigste lugmag in die wêreld gelei. Hy was 'n voorstander van tegnologiese navorsing en ontwikkeling. Gedurende sy ampstermyn het hy die ontwikkeling van die interkontinentale bomwerper, die straalvliegtuig, die uitgebreide gebruik van radar, uitbreiding van wêreldwye lugvaart en atoomoorlogvoering as steunpilare van die moderne lugmag deurgevoer.

Arnold se mees gebruikte bynaam, *Hap*, kort vir *happy*, moontlik toegeken deur kollegas wat saam met hom in Oktober 1911 aan 'n stilfilm gewerk het, waar hy as waaghalsvlieënier verskyn het, of deur sy vrou, wat in 1931 die bynaam in haar korrespondensie begin gebruik het na die dood van Arnold se ma. Hy is in sy jeug deur sy familie Harley en deur beide sy moeder en vrou 'Sunny' genoem. Arnold was onder sy West Point-klasmaats bekend as 'Pewt' of 'Benny'. Sy onmiddellike ondergeskiktes en personeel van die hoofkantoor het na hom verwys as 'Die baas'.
Die **Tlaxcalteke** (Nahuatl: *Tlaxcallān*, [tɬaʃ.ˈká.lːaːn̥], letterlik: "plek van mielietortillas") is een van die latere bekende Meso-Amerikaanse beskawings met sy sentrum in die stad Tlaxcala in die hedendaagse gelyknamige Meksikaanse deelstaat. Hulle vorm een van die drie deelgroepe van die Nahua-volk en woon in die hedendaagse deelstaat wat na hulle genoem is. Die Nahua-volk beskou die Tlaxcalteke as een van hul drie voorgangergroepe, die ander twee is hul tradisionele vyande die Asteke (veral tydens die sogenaamde Blommeoorloë) en die Tolteke wat as voorouers van die Asteke beskou is.

Kaart van Tlaxcala
Spaanse conquistadores veg met hul Tlaxcalteekse bondgenote teen die Otome van Metztitlan in die huidige Hidalgo
Die Tlaxcalteke was oorspronklik 'n samelewing van drie verskillende etniese groepe wat Nahuatl, Otomi en Pinome onderskeidelik gepraat het. Uiteindelik het die Nahuatl-sprekers die dominante etniese groep geword. Ten spyte van vroeë pogings deur die Asteke is die Tlaxcalteke nooit deur die Asteekse Driebond oorwin en hul gebied verower nie. Die Asteke het egter toegelaat dat die Tlaxcalteke hul onafhanklikheid bewaar sodat die Asteke die *xochiyaoyatl* (Blommeoorloë) kon voer om menslike offerande vir die hul gode te eis.

Uit vrees van dekades se aanvalle deur die Asteke het die Tlaxcalteke met die Spaanse conquistadores onder Hernán Cortés saamgesluit om die Asteekse ryk te verower en hul bydraes was belangrik tydens die verowering van die Asteekse hoofstad Tenochtitlan. Hulle het die Spanjaarde gehelp om die vallei van Anahuac te bereik en het 'n belangrike kontingent van die invalmag gestel. Tenochtitlan is uiteindelik vernietig, deur die hedendaagse Meksikostad oorbou en Meksiko het as Nieu-Spanje deel van die wêreldwye Spaanse Ryk geword.

As gevolg van hul bond met die Spaanse kroon tydens die verowering van Meksiko het die Tlaxcalteke privilege geniet wat ander Indiane nie gehad het nie, insluitende die reg om gewere te dra, perde te ry, edele titel te hou en hul nedersettings outonoom te regeer.
Die **Doorndraaidam** is ‘n dam in die Sterkrivier in die Limpopoprovinsie.

Die dam is by 24° 16′ 45″ suid en 28° 46′ 1″ oos, in ‘n sytak van die Mogalakwenarivier en in die Doorndraai-natuurreservaat. Dit is direk wes van die Nyl-tolhek op die N1-nasionale pad, suidoos van Mokopane en in ‘n kloof aan die oostekant van die Hangklip- en Waterberge. 

Die dam is in 1954 voltooi en in 1974 opgeknap en die wal van 236 m in lengte en 28 m in hoogte is van die tipe bekend as bolkop-stutmuur, ‘n ontwerp wat selde in Suid-Afrika gebruik word. Dit het ‘n opvanggebied van 595 km², ‘n kapasiteit van 46 miljoen m³ en vorm dan ‘n meer met ‘n oppervlakte van 560 ha.

Aanvanklik was die doel om water aan ‘n staatsbesproeiingsnedersetting te verskaf. Nou gaan die water met kanale na die omliggende dorpe en nywerhede. Die meer word ook as ontspanningsterrein gebruik.

Lees ook
--------

* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

Biblografie
-----------

* carpsa.co.za
* Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 6, nr. 3, Januarie 1957
**Tjololo** is ’n luiperdmannetjie wat eertyds in die Mala Mala Natuurreservaat in die Mpumalanga-provinsie van Suid-Afrika gelewe het. Hy was die spil waarom die *National Geographic* feitefilm, "Stalking Leopards", gedraai het.

Hy is op sesjarige ouderdom deur Kim Wolhuter, natuurlewe-kameraman en -rolprentmaker, in 1999 opgemerk, terwyl die groot kat nuwe grondgebied vir homself wou afbaken. Die naam Tjololo is ’n samestelling van woorde uit Swazi en Sjangaans, wat "die een wat alleen staan" beteken.

Tjololo was kleiner as die meeste luiperdmannetjies gebou, maar het tog daarin geslaag om ’n groot gebied, wat amper die hele Mala Mala beslaan het, te beheer. Hy het telkens sy rieme met groter mannetjies styfgeloop, maar het telkens as wenner uit die stryd getree. Hierdie luiperd het op die voorblad van die Oktober 2001-uitgawe van die *National Geographic*-tydskrif gepryk, asook in ander dokumentêre programme van Kim Wolhuter.

In Oktober 2007 is hy deur veldwagters beseerd in Mala Mala opgespoor. Die luiperd is verdoof en na die Nasionale Krugerwildtuin se veeartsenykundige afdeling vir behandeling gestuur. Met die afloop van die mediese behandeling is die teëmiddel toegedien, waarna Tjololo op veertienjarige ouderdom gesterf het.
Fraserburg se kerkraad het in 1855 'n kontrak met Burnett opgetrek vir die bou van 'n pastorie teen £1 100. Ds. Carl Arnoldus Bamberger was bes moontlik nou by die ontwerp daarvan betrokke. Dit dien al baie jare as die dorpsmuseum.
Burnett het hom op Fraserburg gevestig nadat die bouwerk aan die pastorie klaar was en dié huis vir hom gebou. Dit is in 1857 of 1858 voltooi. Burnett het die erf (vroeë no. 25, maar nou no. 328) op 12 September 1857 by die NG kerk gekoop. Dit was vroeër aan die huidige Voortrekkerstraat geleë, maar vandat 'n deel van die erf weggesny en die biblioteek daarop gebou is, is dit geleë by Meyburghstraat 10.
**Henry John Richard Burnett** (Portsmouth, Engeland, 24 Maart 1832 – 26 Oktober 1913, Houdmoed, distrik Vanrhynsdorp, Kaapland, Suid-Afrika) was ’n Suid-Afrikaanse boumeester en moontlik argitek van Britse herkoms.

Feitlik niks is vandag meer oor Burnett se lewe of werk bekend nie, behalwe dat hy die eerste pastorie van die NG gemeente Fraserburg omstreeks 1855 gebou en hom toe op Fraserburg gevestig het. Hy was ’n seun van John en Eliza Anne Burnett, en is op 29 Augustus 1853 op Tulbagh getroud met Rosina Gertruida (of Geertruide) Petronella van Baalen (gebore Tulbagh, 12 Januarie 1828; oorlede Vanrhynsdorp, 15 Maart 1904).

Dis nie bekend wanneer hy die dorp verlaat het nie, maar die huis wat hy in 1857 vir sy gesin aan die huidige Voortrekkerstraat opgerig (en sekerlik ook ontwerp) het, is in 1926 aan die De Klerk-gesin verkoop. Hul een dogter, Elizabeth (Bessie) Viviers, en haar twee seuns, Chris en Fanie, het die huis ná haar man se dood bewoon. Sy het dit in 2014 aan sy sesde eienaar verkoop. Intussen is dit besit deur F.W. Buckle, J.A. Tromp, M.J.E. Tromp (gebore Van Wyk) en E.M. Jooste.

Minstens sewe kinders is uit Burnett se huwelik gebore, van wie die tweede en derde se geboorteplek as Fraserburg aangedui word: 

* Rosina Christina Johanna (Houdmoed, Vanrhynsdorp, 2 Oktober 1860 – onbekend)
* Eliza Ann Reinbach (Ceres, 2 Julie 1855 – Port Elizabeth, 23 Januarie 1920)
* Jacobus Michiel (Fraserburg, 10 Januarie 1857 – Kaapstad, 13 September 1933)
* John Peter (Fraserburg, 5 Januarie 1859 – Stellenbosch, 6 Junie 1939)
* Anna Johanna Louw (Houdmoed, Vanrhynsdorp, 17 April 1862–onbekend)
* Mary (Houmoed, 11 Desember 1863 – Vanrhynsdorp, 9 Oktober 1930)
* Henry John Richard (29 September 1865 – Houdmoed, Vanrhynsdorp, 27 Junie 1934
* William Edwin (Clanwilliam, 1875 – Durban, 15 September 1934)

Bronne
------

* (af)  Scholtz, dr. Adelbert in *Restorica*, Stigting Simon van der Stel, 1979:1.
* (af)  Kotzé, D.A. 1951. *Die Gemeente Fraserburg. 'n Eeufees-gedenkboek (1851–1951)*. Fraserburg: NG Kerkraad.
* (af)  Olivier, ds. P.L.. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* (en)  Burnett se rekord op Ancestry.com. URL besoek op 8 Junie 2016.
**Morris Hoffman** (1885 – 1940) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer wat poësie en prosa in Jiddisj en Hebreeus geskryf het.

Biografie
---------

Hoffman is in 'n Joodse familie gebore in die Letse dorpie Preiļi, destyds deel van die Russiese Ryk. Jiddisj was sy moedertaal, maar hy het ook van jongs af Hebreeus gepraat, omdat hy die Talmoed bestudeer het. As jong man het hy artikels, gedigte en kortverhale geskryf vir Oos-Europa se Joodse koerante en tydskrifte.

In 1906 het hy na die Kaapkolonie geëmigreer om sy verpligte militêre diensplig in Rusland te ontduik. Hoffman het hom in De Aar in vandag se Noord-Kaap gevestig. Daar was Hoffman die grootste deel van sy lewe 'n winkelier, maar hy het voortgegaan om sy werke in Suid-Afrikaanse Joodse pers te publiseer. Sy boek *Volgungs-Klangen* ("Dwaaleggo's") is Suid Afrika se eerste wêreldklas poëtiese werk in Jiddisj genoem.

Boeke
-----

* Hoffman, Morris (1935). *Volgungs-Klangen: poemes un lider [Dwaaleggo's: gedigte en liedjies]* (in Jiddisj). De Aar.
* Hoffman, Morris (1951). *Unter Afrikaner zun [Onder die Afrika-son]* (in Jiddisj). Johannesburg: Kayor.
Die bors en tepel van ’n vrou.
Die tepel van ’n man.
’n **Tepel** is ’n verhewe stukkie weefsel aan die oppervlak van die bors. By vroue is dit waar die melk wat in die borste vervaardig word, uitkom om ’n baba te voed. Die tepel word omring deur die areola, wat gewoonlik donkerder as die omringende vel is. By diere word ’n tepel gewoonlik ’n **speen** of **tiet** genoem. ’n Rubbermondstuk aan ’n baba se drinkbottel word ook ’n "fopspeen" of "tiet" genoem.

By mense kan die tepels van beide mans en vroue gestimuleer word as deel van seksuele opwekking. In baie kulture word vroue se tepels geseksualiseer of beskou as "seksvoorwerpe" wat aanloklikheid bepaal.

By mans
-------

Feitlik alle soogdiere het tepels. Hoekom mans tepels het, is ’n onderwerp van wetenskaplike navorsing. Verskille tussen geslagte, bekend as geslagsdimorfie, in ’n spesifieke spesie word beskou as hoofsaaklik die gevolg van seksuele seleksie, regstreeks of onregstreeks. Baie wetenskaplikes glo mans het tepels omdat daar geen spesifieke voordeel aan verbonde was om dit deur evolusie te verloor nie. ’n Ander verduideliking is dat die ontwikkeling van ’n embrio in die eerste plek vroulik is en dus aanvanklik vroulike kenmerke het. Nadat die manlike hormoonkliere volgroeid is en manlike hormone vervaardig, kry die embrio manlike eienskappe. Daarom het vroue groter en beter ontwikkelde tepels as mans.

Sien ook
--------

* Borste

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tepel.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4146768-1
* LCCN: sh2009007031
* TA98: A16.0.02.004

 |
In biologie is **filogenie** die studie van die ewolusionêre verwantskap tussen groepe organismes (bv. spesies of bevolkings), wat nagespeur word deur molekulêre ordeningsdata en morfologiese datamatryse. Die term *filogenie* word afgelei van die Griekse woorde *phyle* (φυλή) en *phylon* (φῦλον), wat 'n "stam" en "ras" aandui; en die woord *genetikos* (γενετικός), wat "rakende geboorte" beteken, van *genesis* (γένεσις) "geboorte".

Taksonomie, die klassifikasie, identifikasie, en naamgewing van organismes, word ryklik toegelig deur filogenie, maar bly metodies en logies onderskeibaar. Die studierigtings filogenie en taksnomie oorvleuel in die wetenskap van filogenetiese sistemantiek as een metodologie, kladisme onderverdeel afgeleide kenmerke (sinapomorfië) wat aangewend word vir die opstel van voorouer-nageslag boomstrukture (kladogramme) en afbakening van taksa (klade). In biologiese sistematiek in geheel, het filogenetiese analise noodsaaklik geword in die navorsing van die ewolusionêre boom van lewe.