***Empire colonial français***  
 **Franse koloniale Ryk**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  ← Flag | **1534-1980** |  →  → |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vlag | Wapenskild |
| Vlag | Wapen |

 |
| Leuse: *Montjoye Saint Denis!* |
| Ligging of Franse koloniale RykLigging of Franse koloniale RykGebiede van die wêreld wat op een keer deel van die Franse koloniale Ryk was. |
| **Hoofstad** | Parys 48°51′N 2°21′W﻿ / ﻿48.850°N 2.350°W﻿ / 48.850; -2.350Koördinate: 48°51′N 2°21′W﻿ / ﻿48.850°N 2.350°W﻿ / 48.850; -2.350 |
| **Taal/Tale** | Frans |
| **Godsdiens** | Rooms-Katolieke Kerk |
| **Regering** | Monargie |
| **Monarg** |  |
|  - 1643–1715 | Lodewyk XIV van Frankryk |
|  - 1774–1792 | Lodewyk XVI van Frankryk |
|  - 1848–1870 | Napoleon III van Frankryk |
| **Wetgewer** | Franse Parlement |
| **Historiese tydperk** | Nuwe Tyd |
|  - Honderdjarige Oorlog | 1337–1453 |
|  - Begin van die kolonisering van Kanada *(begin van die eerste koloniale era)* | 24 Julie 1534 |
|  - Afskaffing van slawerny in die Franse kolonies | 4 Februarie 1794 |
|  - Verkoop van Frans-Louisiana aan die Verenigde State *(einde van die eerste koloniale era)* | 30 April 1803 |
|  - Verowering van Algiers en kolonisasie van Algerië *(begin van die tweede koloniale era)*  | 5 Julie 1830 |
|  - Vervanging van die Franse koloniale ryk deur die Franse Unie en die Franse oorsese gebiede *(einde van die tweede koloniale era)* | 27 Oktober 1946 |
|  - Vervanging van die Franse Unie deur die Franse Gemeenskap | 4 Oktober 1958 |
|  - Onafhanklikheid van Vanuatu | 30 Julie 1980 |
| **Oppervlakte** |
|  - 1939 | 24 000 000 km2 9 266 452 sq mi |
| **Bevolking** |
|  - 1939 skatting | 150 000 000  |
|      Digtheid | 6,3 /km² 16,2 /sq mi |
| **Geldeenheid** | Louis d'or, napoléon, franc |

Die term **Franse koloniale ryk** (Frans: *Empire colonial français*) verwys na die oorsese gebiede wat veral vanaf die 17de eeu tot in die laat 1960's onder die Franse bewind was. In die 19de en 20ste eeu was Frankryk se koloniale ryk die tweede grootste ter wêreld wat net deur die Britse Ryk oortref is.

Die ontwikkeling van Frankryk se koloniale ryk tussen 1550 en 2007
Op sy hoogtepunt in die 1920's en 1930's het die Franse koloniale ryk oor 13 000 000 km² gestrek. As die metropolitaanse Frankryk ingereken word, was destyds 'n gebied met 13 500 000 km² onder Franse bewind - byna 'n tiende van die wêreld se totale landoppervlakte. Sy invloed het van Frans een van die mees gesproke koloniale Europese tale gemaak, naas Engels, Spaans en Portugees.

Nadat Spanje en Portugal gedurende die Tydperk van Ontdekkings groot sukses met die kolonisasie van oorsese gebiede behaal het, het ook Frankryk, wat in 'n wedloop met Groot-Brittanje as tweede koloniale groot moondheid gewikkel was, begin om kolonies in Noord-Amerika, die Karibiese Seegebied en Indië te vestig. Nadat Frankryk gedurende die 18de en vroeë 19de eeu 'n reeks oorloë teen die Britte gevoer het wat almal met militêre nederlae geëindig het, het die Franse hul koloniale ambisisies in die betrokke wêreldstreke laat vaar. Sommige geskiedkundiges verwys na hierdie tydperk as die einde van die "eerste" Franse koloniale ryk.

In die 19de eeu het Frankryk 'n nuwe koloniale ryk in Afrika en Suidoos-Asië gevestig. Die verowering van gebiede in Afrika is in hierdie periode as morele veldtog versluier. So het Jules Ferry in 1886 verklaar dat "die hoër rasse 'n reg oor die laer rasse [het], hulle het 'n plig om die minderwaardige rasse beskaaf te maak." Volle burgerregte - sogenaamde *assimilation* of aanpassing by die Europeërs - is in vooruitsig gestel, alhoewel hierdie aanpassing in werklikheid nouliks plaasgevind het en koloniale bevolking eerder as onderdane behandel is - en nie as burgers nie.

Ná die Eerste en veral ná die Tweede Wêreldoorlog het anti-koloniale bewegings die Franse bewind begin uitdaag. Frankryk het in bloedige oorloë in Viëtnam en Algerië geveg om sy koloniale ryk te bewaar. Aan die einde van die 1960's het baie reeds hul onafhanklikheid van Frankryk verkry, alhoewel sommige gebiede - veral eilande en argipels - as oorsese *départements* en afhanklike gebiede by Frankryk ingesluit is. Hierdie gebiede verteenwoordig met 'n totale oppervlakte van 123 150 km² slegs sowat een persent van die koloniale ryk voor 1939, met 'n bevolking van 2 685 705 in 2011. Hulle het almal volle politieke verteenwoordiging op nasionale vlak, net soos wisselende grade van wetgewende bevoegdhede.

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Voormalige Franse kolonies, protektorate en besittings** | wysig |
| Alaouites | Alexandretta | Algerië | Anjouan | Djiboeti | Frans-Antarktika | Frans-Ekwatoraail-Afrika (Tsjad, Gaboen, Middel Kongo, Oubangui-Chari) | Frans-Indië (Chandernagore, Coromandel Kus, Malabar, Mahe, Pondichery, Karikal, Yanaon) | Frans-Indosjina (Annam, Cochinsjina, Kambodja, Laos, Tonkin) | Frans Togoland | Frans-Wes-Afrika (Ivoorkus, Dahomey, Frans-Soedan, Guinee, Mauritanië, Niger, Senegal, Bo-Volta) | Inini | Kwang-Chou-Wan | Madagaskar | Nieu-Frankryk (Akadië, Louisiana, Québec, Terre Neuve) | Sint-Domingue | Tunisië | Vanuatu |
| Franse kolonisasie van die Amerikas |

  

  


| Koloniale ryke |
| --- |
| Vlag van Verenigde State van Amerika Amerikaans  •
Vlag van Australië Australies  •
Vlag van België Belgies  •
Vlag van Verenigde Koninkryk Brits  •
Vlag van Denemarke Deens  •
Vlag van Duitse Keiserryk Duits  •
Vlag van Engeland Engels  •
Vlag van Frankryk Frans  •
Vlag van Oostenryk-Hongarye Habsburgs  •
Vlag van Italië Italiaans  •
Vlag van Japannese Keiserryk Japannees  •
 Koers  •
Vlag van Nederland Nederlands  •
Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seelands  •
Vlag van Noorweë Noors  •
Vlag van Ottomaanse Ryk Ottomaans  •
Vlag van Portugal Portugees  •
Vlag van Rusland Russies  •
Vlag van Spanje Spaans  •
Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrikaans  •
 Sweeds |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11934457h (data)
* LCCN: sh85051201

 |