recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| ***Purity*** |
| --- |
| **Outeur** | Jonathan Franzen |
| **Omslagontwerper** | Sagteband |
| **Land** |  Verenigde State |
| **Taal** | Engels |
| **Genre** | Roman |
| **Uitgewer** | Farrar, Straus en Giroux |
| **Uitgegee** | 1 September 2015 |
| Letterkunde-portaal |

***Purity*** is 'n roman deur deur die Amerikaanse skrywer Jonathan Franzen. Dit is sy vyfde roman en is op 1 September 2015 deur *Farrar, Straus en Giroux* gepubliseer.

Die roman bestaan uit ses dele wat op 'n verskeidenheid karakters fokus en die storie vertel van Purity "Pip" Tyler en haar soektog om die identiteit van haar biologiese vader te ontdek. Dit lei haar na Andreas Wolf, 'n Duits-gebore kuberkraker wat woonagtig is in Bolivia; en Tom Aberant, 'n redakteur en joernalis wat woonagtig is in Denver.


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1077067798
* VIAF: 29144648175804488047
* WorldCat Identities (via VIAF): 29144648175804488047

 |
Die **gouestreep-lipvis** (*Halichoeres zeylonicus*) is 'n vis wat in die westelike Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee en aan die kus van Oos-Afrika suidwaarts tot by die suide van KwaZulu-Natal voorkom. In Engels staan die vis bekend as die *Goldstripe wrasse*.

Identifikasie
-------------

Die vis word tot 15 cm lank en het 'n lang, slanke lyf. Volwasse mannetjies is liggroen met 'n sylyn deur die middel asook 'n dun streep onder die basis van die dorsalevin. Daar is ook onreëlmatige pers strepe oor die kop en voorste gedeelte van die lyf. Soms is daar ook geel kolle onder die basis van die pektoralevinne. Tydens die aanvanklike en onvolwasse stadiums en ook by die wyfies het die boonste gedeelte van die lyf 'n pienk skakering en penskant is ligter. Daar is ook 'n breë, heldergeel streep vanaf die oë tot by die stertvinbasis.

Die vis leef in aflandige koraalriwwe in water wat 10 tot 40 m diep is. Hier leef hulle in klein groepies saam oor sand en rommel by die basis van die riwwe. Hulle vreet bodem ongewerweldes.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 ISBN 978-1-77584-018-3

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q2266203
* FishBase: 13050
* GBIF: 2384078
* iNaturalist: 102091
* ITIS: 613849
* IUCN: 187534
* NCBI: 556051
* WoRMS: 218979

 |
Die **Goue Akker** is 'n winkelsentrum op die hoek van Adderleystraat en Strandstraat in die middestad van Kaapstad. Dit is in die 1970’s deur Sanlam op die terrein van die oorspronklike spoorwegstasie gebou. In 1975 met opgrawings tydens die bouproses is op oorblyfsels afgekom van die noordelike punt van 'n opgaardam wat in 1663 hier op die oorspronklike kuslyn gebou is.

Goewerneur Zacharias Wagenaer was baie bekommerd oor die standhoudende voorsiening van skoon drinkwater aan die inwoners sowel as aan die verbygaande skepe. Hy het opdrag gegee dat 'n reghoekige gemesselde opgaardam, bekend as die **Nieuwe Bak** (ook soms as **Wagenaer se tenk**), tussen die Fort en die see gebou moes word. Soldate, tuiniers, slawe, seuns en dogters, dus almal, is aan die werk gesit om te grawe en die rotsbodem op te breek. Daarna het die klipmesselaars die mure en sluise voltooi. Na twee maande se werk kon die dam van 45 m lank, 15 m breed en 1½m diep gevul word met 700 000 liter water uit die Varsrivier. In 1671 het Wouter Mostert 'n kanaal van die dam na die kaai gebou. Dit was makliker vir die matrose om die vate by die skepe te vul as by die dam en dan nog die vate na die skepe te rol.

Die reste van die dam en kanaal word in die Goue Akker as historiese besienswaardighede beskerm.

Bibliografie
------------

* De Wet, Con, en Leon Hattingh en Jan Visagie (reds.): Die VOC aan die Kaap, 1652–1795. Pretoria: Protea Boekhuis, 2016. ISBN 978-1-4853-0019-9

Koördinate: 33°55′22.27″S 18°25′24.65″O﻿ / ﻿33.9228528°S 18.4235139°O﻿ / -33.9228528; 18.4235139
Die **Salvadoriaanse nasionale sokkerspan** (Spaans: *Selección de fútbol de El Salvador*), ook die **Salvadoriaanse elftal** genoem, is die manssokkerspan wat El Salvador in internasionale kompetisies verteenwoordig. In 1899 speel die spanne van Santa Ana en San Salvador vir die eerste keer teen mekaar in 'n sokkerwedstryd met El Salvador as gasheer. El Salvador se nasionale sokkerspan se eerste wedstryd was in September 1921, toe hulle uitgenooi is om deel te neem aan 'n toernooi om die 100 jaar van Sentraal-Amerikaanse onafhanklikheid te vier.

El Salvador het aan twee FIFA-Wêreldbeker eindtoernooie deelgeneem: eers in 1970 en weer in 1982, maar kon nog nooit verder as die eerste groepstadium van 'n eindtoernooi vorder nie. In 1943 word hulle CCCF-kampioene, en eindig in die tweede plek in die 1941- en 1961-kampioenskappe. Hulle het dertien keer meegeding in CONCACAF streeks-toernooie en eindig as naaswenners in 1963 en 1981. La Selecta ding ook mee in die tweejaarlikse UNCAF Nasies-sokkertoernooi, die Pan-Amerikaanse Spele en die Olimpiese Spele. Die span het reeds twee goue medaljes in die Sentraal-Amerikaanse en Karibiese Spele behaal.

Die Estadio Cuscatlan, ook bekend as "El Toledo Die Montserrat" of "La Catedral del espectaculo", is die amptelike stadion van die El Salvador nasionale sokkerspan met 'n kapasiteit van 52.000 sitplekke. Sedert 2008, het die nasionale span 'n uitrusting borgskap-kontrak met die Engelse verskaffer Mitre. Raúl Díaz Arce is die top-puntemaker met 39 doele, terwyl Leonel Cárcamo die rekord hou vir die mees gekose Salvadoriaanse speler met 84 wedstryde. Die El Salvador nasionale sokkerspan het in totaal al 41 spanbestuurders gehad en tans is die hoofafrigter Ruben Israel.

Meeste verskynings
------------------

| # | Naam | Loopbaan | Kere uitgedraf |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Leonel Cárcamo | 1988–2000 | 84 |
| 2 | **Marvin González** | 2002– | 83 |
| 3 | **Rudis Corrales** | 1999– | 77 |
| 4 | Guillermo Rivera | 1988–2002 | 74 |
| 5 | **Alfredo Pacheco** | 2002– | 73 |
| 6 | Raúl Díaz Arce | 1987–2003 | 68 |
| Mauricio Cienfuegos | 1987–2003 | 68 |
| 8 | **Ramón Sánchez** | 2001– | 67 |
| 9 | Ronald Cerritos | 1995–2008 | 66 |
| 10 | Jorge Rodríguez | 1994–2005 | 65 |
|

Top puntemakers
---------------

| # | Naam | Loopbaan | Doele |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Raúl Díaz Arce | 1991–2000 | 39 |
| 2 | José María Rivas | 1979–1989 | 22 |
| 3 | Jorge González | 1976–1998 | 21 |
| 4 | Luis Ramírez Zapata | 1971–1989 | 17 |
| **Rudis Corrales** | 1999– | 17 |
| 6 | Miguel Cruz | 1935–1943 | 16 |
| Norberto Huezo | 1973–1987 | 16 |
| 8 | **Eliseo Quintanilla** | 2007– | 15 |
| 9 | Juan Francisco Barraza | 1953–1969 | 13 |
| Ever Hernández | 1976–1985 | 13 |
|
**Govan** (['gʌvən]; Skots-Gaelies: *Baile a' Ghobhainn*) is 'n distrik, parogie en voormalige *burgh* (selfregerende munisipale entiteit) wat tans deel uitmaak van Glasgow, Skotland. Dit is 2,5 myl (4 km) wes van die middestad teen die suidoewer van die Clyderivier en teenoor die monding van die Kelvinrivier en die distrik Partick geleë. Histories het dit deel uitgemaak van die graafskap Lanark.

Belangrike argeologiese vondse soos die Govan-sarkofaag en die Govan-steenmonumente (waaronder die sogenaamde *hogbacks*) word in Govan se ou parogiekerk vertoon
Naas oorlog- het ook passasierskepe op Govan se werwe ontstaan soos die *RMS Empress of Britain* (1905)
Govan se skeepswerf. Hier bou BAE SYstems Maritime - Naval Ships skepe vir die Koninklike Britse Vloot
Volgens Middeleeuse legendes het Konstantyn, 'n 7de eeuse koning van Strathclyde, in Govan 'n klooster volgens die reël van die Ierse sendeling Columbanus gestig. Gedurende die Middeleeue het 'n veerboot Govan met Partick verbind om in die seisoenale behoeftes van beesdrywers te voorsien. In die 18de en 19de eeu het tekstielmeule en steenkoolmynbou tot die vernaamste bedrywe gegroei. Hulle is in die vroeë 19de eeu verbygesteek deur skeepsbou.

In 1864 is die status van *burgh* aan Govan toegeken wat van die nedersetting die vyfde grootste sodanige munisipaliteit in Skotland gemaak het. In 1901 was Govan die sewende grootste nedersetting in Skotland. In 1912 is dit by Glasgow ingesluit.

Geskiedenis
-----------

Tot in die 19de eeu was Govan 'n betreklik klein nedersetting met rietdakhuise. Industrialisering en verstedeliking het met die vestiging van 'n skeepsboubedryf in Govan begin, en die inwonertal het van slegs sowat 2 000 teen die begin van die 19de eeu tot 9 000 in 1864 en nagenoeg 60 000 teen die middel van die 1880's gestyg. Een van die nuwe ondernemings, *Fairfield Shipbuilding and Engineering Company*, of *Fairfield's* soos dit meestal kortweg genoem is, het tot die grootste skeepswerf ter wêreld gegroei wat 5 000 werkers in diens gehad het. *Fairfield's* het later met ander werwe saamgesmelt om in 1968 *Upper Clyde Shipbuilders* te vorm, maar sy kantoorgeboue het as argitektoniese erfenis bewaar gebly en is in kantore omgeskep.

In Govan is tot op hede 'n skeepswerf in bedryf waar *BAE Systems Maritime* skepe vir die Koninklike Vloot (*Royal Navy*) bou.
Die **Moesel** (Duits: *Mosel*, [ˈmoːzəl]; Frans: *Moselle*, [mɔzɛl]; Luxemburgs: *Musel*; Latyn: *Mosella*) is 'n groot noord-vloeiende rivier in Frankryk, Luxemburg en Duitsland. Die rivier, met 'n lengte van 545 km, is die tweede langste sytak van die Ryn net na die Maas. Laasgenoemde was tussen 1904 en 1970 'n selfstandige rivier en is ook die naamgewer van die Moesel (Latyn: *Mosella*, letterlik: "kleine Maas"). Die Moesel vloei onder ander deur die Franse départements Vosges, Meurthe-et-Moselle en Moselle asook deur die Duitse deelstate Saarland en Rynland-Palts.

Die bron van die Moesel by die Col de Bussang
Die Moesel in Pont-à-Mousson, Frankryk
Die Moesel ontspring by die Col de Bussang in die Vogese in die Franse gewes Grand Est van die historiese streek Lotaringe. Net wes ontspring die Maas en die Saône; laasgenoemde is 'n sytak van die Rhône. Aansluitend vloei die Moesel in 'n noordwestelike rigting deur Remiremont, Épinal en Charmes. Net wes van Nancy maak die Moesel 'n wye book in 'n westelike rigting en vloei hier deur Toul. Vervolgens begin die rivier in 'n noordelike rigting vloei en bereik Metz. Verder noord verlaat die Moesel Frankryk en bereik die grens tussen Duitsland in die ooste en Luxemburg in die weste. Aansluitend vloei die Moesel in 'n noordoostelike rigting deur Duitsland en bereik Trier. Die Moeselvallei tussen Eifel in die noorde en Hunsrück in die suide is gekenmerk van die sterk kronkelende kursus met baie wingerde aan soms baie steil hellings. In Koblenz mond die Moesel in die middelloop van die Ryn uit. Hierdie uitmonding staan bekend as "Deutsches Eck".

Geskiedenis
-----------

Die naam "Moesel" is afgelei van die Keltiese naamvorm *Mosea* oor die Latynse *Mosella*, 'n verkleiningsvorm van *Mosa*, die Latynse benaming van die aanvanklik parallel vloeiende Maas. Moesel beteken dus "Kleine Maas".

Die Mosel is vir die eerste keer deur Tacitus in Boek 13 van die Annale en Boek 4 van die Geskiedenis genoem.

Die Romeinse digter Ausonius beskryf bloeiende en ryk landskappe langs die rivier en in die vallei van die Moesel, danksy die beleid van die Romeinse heersers.
Ds. Jan Hendrik Hofmeyr, een van die skool se noemenswaardige oudleerders.
Prof. Jan Lion Cachet het in Januarie 1861 na Suid-Afrika gekom na aanleiding van 'n oproep deur dr. William Robertson om onderwysers en katkiseermeesters uit Europa vir die NG Kerk. Hy gee ongeveer twee maande onderwys in die Kaap aan Tot Nut van 't Algemeen en dan tot Maart 1862 aan ŉ kerkskooltjie in Breëstraat.
Prof. J.I. Marais.
**Tot Nut van ’t Algemeen** was ’n privaat skool in Kaapstad waarin Nederlands as onderrigmedium gebruik is en waar van die mees vooraanstaande Afrikaans-Hollandse Kapenaars van die 19de eeu onderrig ontvang het.

’n Genootskap genaamd Zuid-Afrikaansche Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen is in Augustus 1803 in Kaapstad gestig met J.A. Vermaak as voorsitter en C.L. Neethling as sekretaris. Dit is geskoei op die Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen wat ds. Jan Nieuwenhuyzen in 1784 in Edam, Holland, gestig het. Die doel was om jong mense op te voed, die landbou te verbeter en die kunste en wetenskap te bevorder. 

’n Skool met een onderwyser is in Januarie 1804 in Strandstraat geopen, maar dit het ’n paar jaar voor 1832 gesluit, toe dit heropen het onder kragtige leiding van J.R. Mostert. In 1833 was daar sowat 360 leerlinge en 11 onderwysers. ’n Tekort aan geld en die dood van die hoof, Stephanus de Kock, het die vereniging genoop om die skool in 1870 te sluit. Drie broers De Kock – Servaas, Stephanus en Willem – het so ’n groot rol in die skool se sukses gespeel dat dit so te sê ’n "De Kock-skool" geword het. 

In ’n stadium was dit ongetwyfeld die mees doeltreffende Nederlandsmediumskool in die Kaapkolonie. Veral die onderrig van Nederlands was van hoogstaande gehalte en die skool het ’n groot rol in die oorlewing van dié taal aan die Kaap gespeel en as teenvoeter vir die versnelde verengelsing van destyds. 

Die laaste 40 jaar van die skool se bestaan was dr. Abraham Faure ’n vooraanstaande figuur in die skool se administrasie. Hoewel die Nederduitse Gereformeerde Kerk grotendeels verantwoordelik was vir die skool se uitbreiding, was Tot Nut van ’t Algemeen deurgaans ’n privaat skool. 

Van die leerlinge wat uitgeblink het in hul gekose beroepsveld, was:

* Ds. D.P. Faure
* Prof. J.I. Marais
* Prof. N.J. Hofmeyr
* Sir Andries Stockenström
* Jan Hendrik Hofmeyr
* Ds. Jan Hendrik Hofmeyr
* Eerw. Stephanus Hofmeyr
* J.J. de Kock

Noemenswaardige onderwyser:

* Prof. Jan Lion Cachet

Bronne
------

* (en)  Potgieter, J.W. (hoofred.) 1974. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, vol. 10. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.
**Benicio Monserrate Rafael del Toro Sánchez** (gebore op 19 Februarie 1967), beter bekend as **Benicio del Toro**, is ’n Puerto Ricaanse akteur. Hy het ’n Oscar, Bafta, Golden Globe en Screen Actors Guild Award gewen vir sy uitbeelding van Javier Rodríguez in die prent *Traffic* (2000).

Loopbaan
--------

Del Toro as Che Guevara in die prent *Che* (2008).
Hy het sy loopbaan in die laat 1980's begin in klein televisierolle, hoofsaaklik van skurke en dwelmhandelaars, in byvoorbeeld *Miami Vice* en *Drug Wars: The Camarena Story*. Hy het daarna in rolprente begin optree – sy debuut was in *Big Top Pee-wee* en daarna het die James Bond-prent *Licence to Kill* gevolg. Hy was ook in *The Indian Runner* (1991), *China Moon* (1994), *Christopher Columbus: The Discovery* (1992), *Money for Nothing* (1993), *Fearless* (1993) en *Swimming with Sharks* (1994).

In 1995 het sy loopbaan ’n hupstoot gekry met sy spel in *The Usual Suspects,* as die mompelende Fred Fenster. Hy het daarvoor ’n Independent Spirit Award vir beste manlike byspeler gekry en hom gevestig as ’n karakterakteur. 

Del Toro is ook bekend vir sy rolle as dr. Gonzo in *Fear and Loathing in Las Vegas* (1998), Franky Four Fingers in *Snatch* (2000), Jackie Boy in *Sin City* (2005) en Che Guevara in *Che* (2008), waarvoor hy die prys vir beste akteur op die Cannes-rolprentfees en by die Goya-pryse gewen het. 

Del Toro het die rol gespeel van die *Collector* in Marvel Studios se superheldfliek *Thor: The Dark World* (2013) en ook in *Guardians of the Galaxy* (2014). In 2015 was hy Alejandro Gillick in *Sicario*.
'n Vergelyking van die Fenisiese alfabet (midde) met ander alfabette wat daaruit voortgekom het
**Punies** is 'n uitgestorwe Noordwes-Semitiese taal. Die taal het ontstaan uit Fenisies wat deur die Fenisiese koloniste gepraat is wat hulle op die kus van die huidige Tunisië gevestig het.

Die oudste vestiging daar was Utica (tradisionele datum 1101 v.C.). Later is dit deur Kartago oorvleuel. Die Fenisies het met die Numidiese en Berbertale van Noord-Afrika in kontak gekom en het stadig begin om van die taal van Fenisië self af te wyk. Met die Kartaagse Ryk het die taal hom oor die westelike helfte van Middellandse See versprei. Ook in Rome was dit bekend. Die Romeinse digter Plautus skryf byvoorbeeld in omtrent 200 v.C. 'n komedie *Poenulus* waarin 'n akteur party sinne in Punies spreek, wat dalk ook in Rome verstaan word. Aanvanklik word Punies met die Fenisiese alfabet van 22 medeklinkers geskryf. Van die tekens word later soms ook as klinkers gebruik.

Ná die vernietiging van Kartago in 146 v.C. kom Punies onder die invloed van Latyn wat die taal van die Romeinse Ryk is en neem Latynse leenwoorde op. Die neo-Puniese taal word nog tot in die 4de eeu n.C. van Libië tot Marokko aangetref. Daar is baie gegraveerde tekste, soos op grafstene in die neo-Puniese skrif wat ongelukkig moeilik leesbaar is. Daar is egter ook tekste in Latynse of Griekse skrif.

Die taal is dalk nog gepraat toe die Arabiere Tunisië verower het aan die einde van die 7de eeu en daarna vervang deur Arabies. In Maltees is daar vandag nog restante van Punies.
| **Punta del Este**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Uruguay |
|  **Koördinate** | 34°58′S 54°57′W﻿ / ﻿34.967°S 54.950°W﻿ / -34.967; -54.950 |
|  **Stigting** | 1829 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 67 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 0 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (sensus 2009) | 19 263 |
|  - Metropolitaanse gebied (2009) | 100 000+ |
|  - Bevolkingsdigtheid | 287,5/vk km |
|  **Tydsone** | UTC -3 |
|
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Gematigde seeklimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 16,3 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | 21,5 / 11,4 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | 938 mm |
|  **Burgemeester** | Martin Laventure (NP) |
|  **Amptelike Webwerf** | *maldonado.gub.uy* Geargiveer 4 September 2009 op Wayback Machine |
|

**Punta del Este** is die gewildste vakansieoord van Uruguay (Suid-Amerika), sowat 145 km oos van die hoofstad Montevideo, met 'n bevolking van 19 263 in 2009. 

Teen die begin van die 19de eeu was die gebied van Punta del Este nog 'n half verlate streek wat net deur vissers en seemanne aangedoen word.

Die Isla Gorriti, soos gesien vanuit die skiereiland
Danksy die ligging op 'n skiereiland wat die waters van die Río de la Plata en die Atlantiese Oseaan van mekaar skei, met 40 km se wit strande, natuurparke en bosgebiede in die omgewing, ontwikkel Punta del Este tot een van die grootste en bekendste strandoorde in Suid-Amerika wat jaarliks honderdduisende binne- en buitelandse toeriste lok. 

Punta del Este, met 'n stadshorison wat deur talle wolkekrabbers oorheers word, beskik oor 'n eersterangse infrastruktuur met twee lughawens, 'n plesierboothawe wat sowat 500 jagte kan akkommodeer, meer as 100 hotelle en 80 restourante, kasino's, diskoteke en ander geriewe. Die belastingwetgewing van Uruguay het van die stad ook 'n internasionale finansiële sentrum gemaak, wat beleggers van dwarsoor die wêreld lok.

Punta Ballena, naby die stad, is 'n uitstekende uitkykplek om walvisse te sien. Die eilande Isla Gorriti en Isla de Lobos is die tuiste van 'n groot kolonie seeleeus.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4516307-8
* LCCN: n81096109
* MusicBrainz: 229bbc4c-b1d5-4d61-a1aa-8c719a767bbb
* NARA: 10037872
* VIAF: 235432109
* WorldCat Identities (via VIAF): 235432109

 |
Robert Swinburne

mens| Geslag | ManlikWysig |
| Gegewe naam | RobertWysig |
| Familie naam | SwinburneWysig |
| Geboortedatum | 1327Wysig |
| Sterfdatum | 1391Wysig |
| Beroep | politikusWysig |

**Sir Robert Swinburne** (c. 1327 - 1391), van Swinburn en Gunnerton, Northumberland en Little Horkesley, Essex, was 'n Engelse politikus.

Lewe
----

Swinburne was die erfgenaam van Thomas Swinburne van Gunnerton, wat gesterf het voor 1332, toe Robert ongeveer vyf jaar oud was.

Voor Augustus 1357, het hy met Agnes Felton getrou, die dogter van die LP, William Felton. Hulle het een dogter en een seun, Thomas Swinburne. Sy tweede vrou was Joan Boutourt, en hulle het vier seuns, insluitend William Swinburne, en twee dogters.

Na sy dood is hy begrawe by Little Horkesley kerk, waar daar monumente van hom en sy seun Thomas is.

Loopbaan
--------

Swinburne was tot ridder geslaan in April 1356. Hy was 'n Lid van die Parlement vir Essex in Januarie 1377, 1379, Oktober 1382, November 1384 en Januarie 1390.

Hy het gedien as die Balju van Essex en Hertfordshire vanaf 1 Desember 1388 tot 30 Januarie 1389.
Kunstenaar voorstelling van 'n Viking wenteltuig wat die landingstuig loslaat
Die **Viking-program** bestaan uit twee ruimtetuie, Viking 1 en Viking 2, wat na Mars gestuur is.  Elk van die twee ruimtetuie het bestaan uit twee gedeeltes: die wenteltuig wat om Mars moes bly wentel en foto's neem en die landingstuig wat ontwerp is die planeet se oppervlakte te ondersoek. Die wenteltuie het ook as kommunikasie herhalerstasies gedien vir die twee landingsvoertuie nadat hulle die oppervlakte van Mars bereik het.

Die Viking-program het gegroei uit NASA se vroeë, meer ambisieuse *Voyager Mars-program* wat later gekanselleer is. Laasgenoemde was vervang met die bekende Voyager-program wat *Voyager 1* en *Voyager 2* insluit. *Viking 1* is gelanseer op 20 Augustus 1975 en *Viking 2* op 9 September 1975. Beide is gelanseer met die *Titan IIIE* vuurpyl wat die Centaur as 'n fase twee vuurpyl gebruik het. *Viking 1* het in 'n wentelbaan om Mars gegaan op 19 Junie 1976 en *Viking 2* op 7 Augustus 1976.

Die twee ruimtetuie, nog steeds aan mekaar gekoppel, wentel om Mars vir langer as 'n maand en stuur gedurende die tyd beelde na die aarde sodat geskikte landingsareas uitgesoek kan word. Die tweeruimtetuie ontkoppel en die landingstuie dring Mars se atmosfeer binne en doen 'n sagte landing op die gekose landings gebiede. Viking 1 het op 20 Julie 1976 geland en Viking 2 op 3 September. Die wenteltuie het aan hou wentel om Mars, foto's geneem en ander wetenskaplike toetse uitgevoer terwyl die landingstuie meetinstrumente op Mars se oppervlakte ontplooi het.

Die projek het ongeveer VS $1 biljoen in 1970 gekos, die ekwivalent van ongeveer $5 biljoen in 1970. Die program word as suksesvol beskou en word ook beskou as die program wat die meeste inhoud tot die inligting oor Mars tussen laat 1990 en die vroeë 2000's bygedra het.

Wetenskaplike doelwitte
-----------------------

* Om hoë resolusie fotos van Mars se oppervlakte te neem.
* Om die samestelling en struktuur van Mars se atmosfeer en oppervlakte te bepaal.
* Soek bewys dat lewe op Mars bestaan.
**Edward Benjamin Britten**, Baron Britten, OM, CH (\* 22 November 1913; † 4 Desember 1976) was 'n Engelse komponis, dirigent en pianis. Hy was 'n sentrale figuur in 20ste eeuse Britse klassieke musiek en word met 'n groot verskeidenheid musikale werke verbind, waaronder operas, orkeswerke en kamermusiek. Sy bekendste werke sluit die opera *Peter Grimes* (1945), die *War Requiem* (1962) en die orkesstuk *The Young Person's Guide to the Orchestra* (1945) in.

Britten is as die seun van 'n tandarts in Suffolk gebore en het al vroeg sy musikale talent gewys. Hy het sy musikale opleiding by die *Royal College of Music* in Londen en privaat lesse van die komponis Frank Bridge ontvang. In 1934 het hy met die a cappella-koorwerk *A Boy Was Born* vir die eerste keer die publiek se aandag getrek. Elf jaar later het die première van *Peter Grimes* internasionale bekendheid aan hom besorg. In die volgende 28 jaar het veertien verdere operas uit sy pen gevloei en van Britten een van die leidende 20ste eeuse komponiste in dié musiekgenre gemaak. Naas grootskaalse operas, wat in Sadler's Wells en Covent Garden opgevoer is, het hy ook "kameroperas" vir kleiner opvoerlokale geskep, waaronder *The Turn of the Screw* (1954) wat wye bekendheid verwerf het. 'n Wederkerende tematiek in sy operawerke is die stryd van buitestaanders teen 'n vyandelik gesinde samelewing en die korruptering van onskuld. As oortuigde pasifis en gay man het Britten homself as buitestaander beskou.

Britten se ander werke sluit orkes- en koormusiek, instrumentale en werke vir solostem asook filmmusiek in. Die komponis het steeds groot belang daarin gestel om stukke vir kinders en amateurmusici te skryf, waaronder die opera *Noye's Fludde*, 'n Missa Brevis en die sangbundel *Friday Afternoons*. Sy komposisies was dikwels op bepaalde musici gemik. In sy lewensmaat en professionele vennoot, die tenor Peter Pears, het Britten sy gewildste en belangrikste muse gevind. Ander bekende persoonlikhede, met wie hy saamgewerk het, was Kathleen Ferrier, Jennifer Vyvyan, Janet Baker, Dennis Brain, Julian Bream, Dietrich Fischer-Dieskau en Mstislaf Rostropowitsj.

Britten was 'n gevierde pianis en dirigent wat baie van sy eie werke opgevoer en opgeneem het. Daarnaas het hy ook werke van ander bekende komponiste gedirigeer, soos Johann Sebastian Bach se *Brandenburgse Konserte*, Wolfgang Amadeus Mozart se simfonieë en liedsiklusse uit die pen van Schubert en Schumann.

Saam met Peras en die librettis en vervaardiger Eric Crozier het Britten die musiekfees *Aldeburgh Festival* in die lewe geroep wat sedert 1948 jaarliks gehou word en het in 1967 'n sentrale rol by die ontstaan van Snape Malting se konsertsaal gespeel. In sy laaste lewensjaar was hy die eerste komponis wat met 'n lewenslange lidmaatskap in die Britse Hoërhuis vereer is.
Die **Mercedes-Benz M121-enjin** was 'n 1,9 liter enkelbonokas–inlynviersilinderenjin wat in 1955 deur Mercedes bekendgestel is en gedurende die 1950's en 1960's in verskillende voertuigmodelle gebruik is. Dit was oorspronklik gegradeer op 56 kW (75 hp) teen 5500 opm. Dit het die 1,8 liter M136 vervang wat in 1935 bekendgestel is, weens beter prestasie teenoor die M136 se sydelingse nokasontwerp.

Toepassings sluit mediumgrootte sedans, soos die 190, die 190SL roadster en vragmotors soos die Unimog en L319 modelle in.

M121-variante
-------------

Die M121-enjin het 'n enkelketting-aangedrewe bokant-nokasuitleg met verspringende kleppe wat deur lang en kort tuimelarms beheer word. Die silinderblok is van gietyster gemaak. Die silinderdeursnee vir die M121 is 85 mm. Die drieringkrukas is van gesmeede staal. Die slag van die enjin was 83,6 mm. Dit het die M121 'n verplasing van 1,897 cc (1.9 L) gegee, met 'n kompressie van 8,5:1. In hierdie konfigurasie het die M121 BII-enjin 'n aanvanklike gradering van 82 kW teen 5500 opm en 155 Nm se wringkrag teen 4000 opm. Nadat die finale voertuig getoets is, is die kragvermoë tot 78 kW verlaag. Die krukas word deur drie hooflaers ondersteun. In die 190SL het die enjin twee parallelle Solex vergassers gehad.

M121-enjin in 'n 190 SL.
Die M121-enjin was gedurende sy tyd kenmerkend vanweë die feit dat hy regop in die enjinruimte gestaan het, en nie teen 'n hoek soos die 300SL s'n nie. 'n Sirkelvormige lugfilter is op die skottel aangebring. Aluminium plenums lei lug vanaf die lugfilter na die vergassers. Onder die vergassers lê 'n 4-in-1 uitlaatspruitstuk.

M121-4-silinderenjin 1,9 liter 60 kW in 'n 1964 W110 190c.

M121 BI
-------

Die nuwer W110 190 wat gedurende die 1960's vervaardig is, bevat 'n opgedateerde weergawe van die M121-enjin. Hierdie weergawe het 'n toename van 4 kW oor die oorspronklike weergawe terwyl die brandstofverbruik op 11.5 L/100 km dieselfde gebly het. Die neusspoed het ook tot 150 km/h verbetering van die oorspronklike 139 km/h. Hierdie prestasieverbetering was moontlik ondanks die bakwerk van die nuwe model, wat aansienlik swaarder was as gevolg van nuwe veiligheidsmaatreëls aan die voertuig.
Vlag van die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland (Union Jack)
Vlag van die Koninkryk van Groot-Brittanje (Union Vlag)
Vlag van die Koninkryk van Ierland (St. Patrick's Cross)
Die **Acts of Union 1800** (Uniewette, soms verkeerdelik die *Act of Union 1801* genoem) was Parlementêre Wette wat in 1800 deur onderskeidelik die Parlement van Engeland en die Parlement van Ierland aanvaar is. Die wette het die Treaty of Union (Verdrag van Vereniging) wat tussen die twee state onderhandel is, geïmplementeer. Die wette het op 1 Januarie 1801 van krag geword. Die wet van 1800 is in 1962 afgeskaf en die eiland Ierland word in Noord-Ierland (Verenigde Koninkryk en die Republiek van Ierland verdeel.

Die wette het 'n nuwe staat geskep, die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland, deur die Koninkryk van Groot-Brittanje (sedert die Acts of Union 1707 gestig deur die Koninkryk van Engeland en die Koninkryk van Skotland) en die Koninkryk van Ierland saam te smelt. Die lande het reeds sedert die *Crown of Ireland Act* (Wet van die Ierse Krone) in 1542 'n monarg gedeel, maar het tot met die vankragwording van die Uniewette soewereine parlemente gehandhaaf. Wallis was reeds sedert die aanvaarding van die *Laws in Wales Acts 1535 and 1542* deel van die Engelse staat. Die *Crown of Ireland Act 1542*, was 'n wet van die Ierse parlement wat bepaal het dat koning Hendrik VIII van Engeland en sy opvolgers ook die Konings van Ierland sou wees. Eers in 1800 sou die *Acts of Union 1800* die Koninkryk van Ierland en die Koninkryk van Groot-Brittanje verenig om die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland te vorm.

Die *Acts of Union 1800* het die parlemente in Ierland en Groot-Brittanje ontbind en dit vervang met 'n nuwe Parlement van Groot-Brittanje en Ierland, gesetel te Westminster, die voormalige tuiste van die Engelse Parlement. Daar word na die samesmelting as die *Union of the Parliaments* verwys.

Agtergrond
----------

Pogings was vroeër sedert 1541 en 1603 aangewend om die lande met parlementêre wette polities te verenig, maar hierdie stel wette was die eerste met die nodige politieke ondersteuning, al was dit vir verskillende redes.
**Matoea** (Russies: Ма́туа; Japannees: 松輪島, *Matsuwa-tō*) is 'n onbewoonde vulkaniese eiland van die Koerile-argipel in die See van Ochotsk, noordwestelike Stille Oseaan. Die naam kom van die taal Ainoe en beteken "Helmond". 

Die eiland word van Raikoke geskei deur die Straat van Golownin van 16 km. Jagters en vissermanne het Matoea lank gelede reeds besoek, maar dit het geen permanente inwoners nie. In sommige vroeë Europese dokumente word na die eiland verwys as "Raukoke".

Geologie
--------

'n Uitbarsting van die Saritsjef-piek.
Matoea is rofweg ovaal, met 'n lengte van 11 km en 'n breedte van 6,5 km. Dit het 'n oppervlakte van 52 km2. Die eiland is 'n vulkaan met twee hoofpieke.

Saritsjef-piek (Russies: вулкан Сарычева) in die noordweste van die eiland is een van die aktiefste vulkane op die Koerile. Die sentrale keël is 250 m breed, het baie steil kante en 'n gekeepte rand. Dit is sowat 1 496 m hoog. Lawa wat van al die kante van die piek afstroom, vorm kape aan die kus. Uitbarstings is sedert die 1760's aangeteken, insluitende in 1878-1879, 1923, 1930, 1946, 1960, 1976, 1981, 1987, 1989 en 2009. 

Die een in 1946 was die grootste en het 'n piroklastiese vloei (van vulkaangesteentes) tot gevolg gehad wat die see bereik het. Die uitbarsting van 2009 was groot genoeg om lugverkeer tussen Noord-Amerika en Asië te beïnvloed.

Die veel kleiner piek suid van Saritsjef, Tengaizan, is 127 m hoog.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Matoea.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* VIAF: 315164077
* WorldCat Identities (via VIAF): 315164077

 |
**Ada Lovelace**  

**Engelse wiskundige en skryfster**  
  


---

**Gebore**   

10 Desember 1815   

in Londen, Engeland

---

**Oorlede**   

27 November 1852   

in Marylebone, Londen, Engeland

---

**Bekende werke**  
  

*Notas*

**Augusta Ada King, Countess of Lovelace** (1815-1852), gebore **Augusta Ada Byron** en tans algemeen bekend as **Ada Lovelace**, was 'n Engelse wiskundige en skryfster wat veral bekendheid met haar werk oor Charles Babbage se vroeë meganiese rekenaar, die "analitiese enjin", verwerf het. Haar notas oor die enjin behels die eerste algoritme wat daarop gemik is om deur 'n masjien verwerk te word. Na Ada Lovelace word derhalwe dikwels as die wêreld se eerste rekenaarprogrammeerder verwys.

Lovelace is in 1815 as die enigste wettige kind uit die huwelik van die digter Lord Byron en sy vrou Anna Isabella Byron gebore - sy ander kinders was almal buite-egtelik. Een maand ná die geboorte het Byron van sy eggenote vervreem geraak en Engeland vier maande later vir goed verlaat. Hy het later tydens die Griekse Onafhanklikheidsoorlog aan 'n siekte beswyk toe Ada slegs agt jaar oud was. Anna Isabella Byron was verbitter oor haar man en was daarvan oortuig dat hy 'n ernstige persoonlikheidsafwyking ontwikkel het. In 'n poging om haar dogter dieselfde lot te spaar, het sy Ada se belangstelling in wiskunde en logika bevorder. Nogtans het Anna steeds in hom belang gestel en is later, volgens haar wens, langs hom begrawe.

Ada het na haarself as 'n "poëtiese wetenskaplike" en "'n ontleder (& metafisikus)" verwys. As jong volwassene het sy vanweë haar wiskundige aanleg 'n professionele verhouding en persoonlike vriendskap met die wiskundige Charles Babbage ontwikkel. Dit was veral Babbage se werk oor die analitiese enjin wat groot belangstelling by Ada gewek het. Tussen 1842 en 1843 het sy 'n artikel oor dié enjin, wat deur die Italiaanse militêre ingenieur Luigi Menabrea gepubliseer is, vertaal en haar eie breedvoerige notas bygevoeg. Hierdie "Notas" behels 'n teks wat as die eerste rekenaarprogram beskou word - 'n algoritme wat geënkodeer is om deur 'n masjien verwerk te word. 

Lovelace se *Notas* is een van die sleutelwerke in die vroeë geskiedenis van rekenaars. Sy het ook 'n visie ontwikkel waarvolgens die vermoë van rekenaars ontwikkel sou word om meer te doen as gewone rekenwerk, terwyl Babbage en ander net op hierdie vermoëns gefokus het. Ada Lovelace het in 1852 in die ouderdom van 37 jaar aan baarmoederkanker gesterf.

Nalatenskap
-----------

Ada Lovelace se bydraes tot die rekenaarwetenskap is eers in die 1950's raakgesien en gewaardeer. Haar notas is deur B.V. Bowden in 1953 in sy werk *Faster Than Thought: A Symposium on Digital Computing Machines* gepubliseer. Ada geniet sindsdien postuum erkenning vir haar werk. In 1980 het die Amerikaanse Departement van Verdediging 'n nuut ontwikkelde rekenaartaal na haar genoem - "Ada".
Die **Matroosberg** is die hoogste piek in die Hexrivierberge in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die piek is in die Matroosberg-privaatnatuurreservaat. Dit behoort tot die Kaapse Plooigordel en het 'n hoogte van 2247m bo seespieël. Die berg is in die Witzenberg Plaaslike Munisipaliteit in die Wes-Kaap geleë.

Die berg het sy naam gekry omdat daar gesê word dat 'n rotsformasie onder die kruin soos 'n matroos langs 'n skip lyk as dit vanuit die suide gesien word. 

Matroosberg is ongeveer 35 km oos van Ceres aan die oostekant van die Ceresvallei geleë. Die naaste dorp is De Doorns in die suide, sowat elf kilometer daarvandaan. Die private Matroosberg Natuurreservaat word op die Erfdeel-plaas bedryf. Van daar af is dit bereikbaar na die kruin met vierwielaandrywing. In die winter is die berg dikwels met sneeu bedek. Daar is 'n klein ski-area op die noordhelling, wat die setel van die Suid-Afrikaanse Skivereniging is.

Die langste van die vier Hexriviertonnels op die Kaapstad-Johannesburg-spoorlyn loop onder Matroosberg deur. Matroosbergstasie is op die voormalige roete oor die Hexrivierpas geleë en word vandag nog as die einde van spesiale reise gebruik.

Sien ook
--------

* Lys van Bergpieke in Suid-Afrika
* Spookplekke in Suid-Afrika
**Prins Hendrik van Battenberg** (later Henry Maurice; 5 Oktober 1858 - 20 Januarie 1896) was ’n morganatiese afstammeling van die Huis van Hesse. Hy het lid van die Britse koningshuis geword toe hy trou met koningin Victoria se jongste kind, prinses Beatrice van die Verenigde Koninkryk. Deur sy dogter, prinses Victoria Eugénie van Battenberg, wat met die koning van Spanje getrou het, is Hendrik ’n voorouer van die huidige lede van die Spaanse koningshuis.

Lewe
----

Hendrik is op 5 Oktober 1858 in Milaan gebore as die seun van prince Alexander van Hesse en by Ryn en sy vrou, gravin Julia Hauke. Sy pa was die derde oudste seun van Lodewyk II, Groothertog van Hesse, en sy vrou, Wilhelmina van Baden.

Sy ouers se huwelik was morganaties (sosiaal ongelyk) omdat Julia nie van prinslike afkoms was nie. Hendrik kon dus nie sy pa se titel erf nie en het die titel graaf Hendrik Maurice van Battenberg gekry. Nadat sy ma die titel Prinses van Battenberg gekry het, het Hendrik en sy sibbes die titels prins en prinses gekry. Hulle het egter nie ’n aanspraak op die troon van Hesse gehad nie.

Huwelik
-------

Deur hulle noue verbintenis met die Huis van Hesse het die Battenbergs in noue aanraking met die koningshuise van Europa gekom, onder andere die Britse koningshuis. Hendrik se ouer broer, prins Lodewyk van Battenberg, het getrou met prinses Victoria van Hesse en by Ryn, sy kleinniggie en ’n kleindogter van koningin Victoria. In 1884 het prins Hendrik verloof geraak aan prinses Beatrice, die jongste kind van koningin Victoria en prins Albert. Koningin Victoria het ingestem tot die huwelik, mits die egpaar by haar woon.

Op 22 Julie 1885 het die koningin aan Hendrik die aanspreekvorm "Koninklike Hoogheid" gegee sodat hy dieselfde rang as sy vrou kon hê. Dit het egter nie in Duitsland gegeld nie. Die egpaar is op 23 Julie 1885 getroud.

In 1895 is prins Hendrik na Wes-Afrika om in die oorlog tussen Brittanje en die Asjantiryk te veg. Daar het hy malaria opgedoen. Hy is naby Sierra Leone aan boord van die HMS Blonde oorlede.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Prins Hendrik van Battenberg.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 105042686X
* ISNI: 0000 0000 4455 7186
* LCCN: no2006082945
* PIC: 323301
* SNAC: w6wf3wzt
* VIAF: 63767998
* WorldCat Identities: lccn-no2006082945

 |
Dr. **Hendrik Denkema** (26 Maart 1935 - 9 Maart 2007) was tussen 1962 en 2000 predikant in vier gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.

Gemeentebediening
-----------------

Nadat hy sy studie aan die Teologiese Skool Potchefstroom voltooi het, het dr. Denkema sy bedieningstyd as predikant in 1962 in die myngemeenskap van Westonaria begin. Ná vyf daar het hy in 1967 ’n beroep na die Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid aanvaar, waar hy tot in 1981 gewerk het. Toe is hy na die Gereformeerde kerk Welkom, die enigste keer dat hy in ’n gemeente buite die Witwatersrand gearbei het, waar hy op 13 Januarie 1982 ontvang is. Net vier jaar later het hy ’n beroep aangeneem na die Wes-Rand toe hy predikant word van die Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos. 

Dr. Denkema het in 2000 geëmeriteer. In sy laaste jare het hy hulpdiens in gemeentes verrig, tot hy ná ’n motorongeluk waarvan hy wonderlik herstel het, hom in Pretoria gevestig het. Hy is oorleef deur sy vrou, Riana, en kinders.

Waardering
----------

Dr. Henk Stoker skryf in ds. Denkema se lewensberig in die GKSA se Almanak vir die jaar 2008: "Almal wat dr. Henk Denkema geken het, weet dat daar vir hom twee passies in sy bediening was, naamlik die opbou van die gemeente wat die Here aan sy sorg toevertrou het, en die uitbou van die koninkryk van ons God en Verlosser. Wat die opbou van die gemeente betref, was hy ’n man wat met erns en oorgawe gepreek en gebid het. Hy was ook ’n pastor by wie ’n mens duidelik kon sien hoe lief hy vir sy mense was. 

"Wat die uitbou van die koninkryk betref, is daar min predikante wat met soveel ywer die blye boodskap aan almal wou bekend maak as dr. Henk. Aan die Wes-Rand waar ek sy buurman was (in Witpoortjie van 1988 tot 1995), het ek hom hoeveel keer met deernis en opgewondenheid hoor praat oor die mense wat hy op gereelde basis in die gevangenis besoek het. Op Sondae het hy na Krugersdorp se parke gegaan en net daar die evangelie verkondig aan hulle wat daar rondlê. 

" 'n Keer het hy vir my vertel dat hy uitsien na sy verloftyd wat kom, want nou gaan hy nog meer tyd het om mense in die parke en op straat te bereik. Begrafnisse was vir hom geleenthede om die evangelie te bring aan mense wat nie noodwendig gereeld in 'n kerkgebou kom nie. Selfs op sy sterfbed in die hospitaal het hy vir die dokter gevra of die dokter se saak met die Here reg is. "

Bronne
------

* (af)  Stoker, dr. Henk in Vogel, ds. Willem. 2007. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2008*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Die **Meroïtiese alfabet** is ’n skrif wat oorspronklik van Egiptiese hiërogliewe afgelei is om Meroïties, die taal van die Koninkryk van Meroë in die Soedan, te skryf. Dit is in omstreeks 700–300 v.C ontwikkel en kon ’n tyd lank ook gebruik gewees het om Oud-Nubies, die taal van Meroë se opvolger-koninkryke, te skryf. Die gebruik daarvan is beskryf deur die Griekse historikus Diodorus Siculus (omstreeks 50 v.C.).

As die Meroïtiese alfabet steeds in die Nubiese koninkryke gebruik is, is dit deur die Koptiese alfabet vervang deur die bekendstelling van die Christendom in Nubië in die 6de eeu n.C. Die Nubiese vorm van die Koptiese alfabet bevat drie Meroïtiese letters.

Die skrif is in deur Francis Llewellyn Griffith, ’n Britse Egiptoloog, ontsyfer op grond van die Meroïtiese spelling van Egiptiese name. Die Meroïtiese taal moet egter nog vertaal word.

Unicode
-------

Die Meroïtiese skrif is tot die Unicode-standaard gevoeg in Januarie 2012, met die uitreiking van weergawe 6.1. Die Unicode-blok daarvoor is   
U+10980–U+1099F  
U+109A0–U+109FF.

Sien ook
--------

* Geskiedenis van die alfabet
'n **Roche-lob** is die druppelvormige gebied om 'n ster in 'n dubbelster waarbinne gas aan die ster gebonde is as gevolg van swaartekrag. Wanneer 'n ster groter as sy Roche-lob word, kan die gas van hierdie ster na sy begeleier in die dubbelster oorgedra word. Wanneer beide sterre in 'n dubbelster hul Roche-lob vul, kan materie uit die stelsel verlore gaan. Die Roche-lob, so ook die Roche-limiet, is na die Franse sterrekundige Édouard Roche vernoem.

Driedimensionele weergawe van die potensiaalveld van 'n dubbelster met 'n massaverhouding van 2, in 'n stelsel wat met die dubbelster koroteer. Die druppelvormige gebiede in die ekwipotensiaalplot op die bodem van die figuur is die Roche-lobbe van die twee sterre (dik lyne). Die punte L1, L2 en L3 is die punte van Lagrange waar die kragte mekaar ophef. Via die punt L1 kan gas van die een ster na die andere vloei as dié sy Roche-lob vul.
Die twee Roche-lobbe in 'n dubbelster word deur 'n kritiese potensiaaloppervlak begrens. In hierdie potensiaal speel nie net die swaartekrag van die twee sterre 'n rol nie, maar ook die baanbeweging in die dubbelster en die sentrifugaalkrag daarvan. 'n Driedimensionele weergawe van so 'n potensiaal is in die figuur hiernaas te sien.

Op die bodem van die figuur is 'n sogenaamed ekwipotensiaalplot weergegee. Die agt-figuur in hierdie plot is die twee Roche-lobbe van die sterre — die druppelvormige gebiede wat mekaar by die punt aanraak. Hierdie raakpunt word die eerste Lagrangepunt genoem. Via hierdie punt kan gas van die een ster na sy begeleier stroom, wanneer die eerste ster sy Roche-lob vul. By sulke materieoordrag kan die massas van die sterre, en daarmee hul ewolusie, en die baanperiode van die dubbelster aansienlik verander. Wanneer beide sterre in 'n dubbelster hul Roche-lob vul, kan materie via die Lagrangepunt L2 uit die dubbelster verlore gaan en moontlik 'n ring om die dubbelster vorm.

Sien ook
--------

* Dubbelster
**Robinsonpas** is ‘n pas op die R328-streekroete oor die Outeniquaberge tussen Oudtshoorn in die Klein Karoo en Mosselbaai aan die kus. Die hoogste punt op 859m is 45km van Oudtshoorn. ‘n Maksimum helling van 1:14 word bereik.

Weens ‘n gebrek aan ervaring het die Afdelingsraad van Mosselbaai in 1866 hul eie pogings om by Ruiterbos ‘n pas oor die Outeniquas te bou laat vaar. In Februarie 1867 het Thomas Bain en ‘n span gevangenes die werk van die Afdelingsraad voortgesit, verbeter en die roete op die suidelike helling aangepas. Die pad is met 8km verleng om aan die noordekant by die pad via die Attakwaskloof aan te sluit. Op 4 Junie 1869 is die nuwe pad en pas geopen en vernoem na die inspekteur van openbare werke in die Kaapkolonie, M.R. Robinson. Tussen 1958 en 1962 is die pas aansienlik verbeter en die oppervlakte geteer. Op die suidelike helling is by Bain se roete gehou, maar aan die Klein Karoo-kant is die pad so verlê dat die afstand na Oudtshoorn aansienlik verkort is.

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* Erasmus, B.P.J.: Op Pad in Suid-Afrika. Jeppestown: Ball, 2010. ISBN 978-1-86842-149-7
* Ross, Graham: The romance of Cape mountain passes. Kaapstad: Sunbird, 2011. ISBN 978-1-920289-51-5
* *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. ISBN 0-625-00325-X
**Meroë** (Arabies: مرواه, *Meruwah*; Grieks: Μερόη, *Meróē*) is ’n antieke stad aan die oosoewer van die Nyl in Soedan, sowat 200 km noordoos van Khartoem. Die terrein is ’n Unesco-wêrelderfenisgebied. Daarnaby is ’n groep dorpe bekend as **Bagrawiyah**. Die stad was verskeie eeue lank die hoofstad van die Koninkryk Koesj. Die Koesjitiese koninkryk van Meroë het die naam "Eiland Meroë" gegee aan die moderne gebied Butana, ’n streek wat omring word deur die Nyl, Atbarah en Blou-Nyl.

’n Lugfoto van die Nubiese piramides by Meroë.
Die stad Meroë was aan die kant van Butana geleë. Daar was nog twee Meroïtiese stede in Butana: Musawwarat es-Sufra en Naqa.

Kambuses, ’n koning van die Achaemenidiese Ryk, het die naam Meroë aan die eerste van hierdie terreine gegee ter ere van sy suster Meroë. Die stad het eers die naam **Saba** gehad; dit is genoem na die land se oorspronklike stigter. Saba, of Seba, was ook die naam van een van die seuns van die Bybelse karakter Kus (Genesis 10:7). 

Die teenwoordigheid van talle Meroïtiese terreine in Wes-Butana en aan die grens van Butana was belangrik vir die ontstaan van die kern van die ontwikkelde gebied. Hierdie nedersettings toon die uitoefening van mag deur die staat oor voedselvervaardiging.

Die Koninkryk Koesj was een van ’n reeks vroeë state wat aan die Middel-Nyl geleë was. Dit is een van die vroegste en indrukwekkendste state suid van die Sahara. As ’n mens na die omringende vroeë state van die Middel-Nyl kyk, kan ’n beter idee van Meroë gevorm word deur die historiese ontwikkelings van die state te vergelyk.

Op die terrein van Meroë is meer as 200 piramides in drie groepe, waarvan baie nou ruïnes is. Hulle het die tipiese grootte en afmetings van Nubiese piramides.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Meroë.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4038739-2
* LCCN: sh85083865
* NDL: 00567612
* NLI: 000713876
* VIAF: 312587008
* WorldCat Identities (via VIAF): 312587008

 |