recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| 65 | gadolinium ← terbium → disprosium |
| -↑Tb↓Bk | 

|  |
| --- |
| Periodieke tabel |

 |

 |
| Algemeen |
| Naam, simbool, getal | terbium, Tb, 65 |
| Chemiese reeks | lantaniede |
| Groep, periode, blok | 3, 6, f
 |
| Atoommassa | 158.92535 (1) g/mol
 |
| Elektronkonfigurasie | [Xe] 4f85d16s2 |
| Elektrone per skil | 2, 8, 18, 26, 9, 2 |
| Fisiese eienskappe
 |
| Toestand | vastestof
 |
| Kristalstruktuur | heksagonaal digspakking 
 |
| Strukturbericht-kode | A3 |
| Oksidasietoestande | **3**, (matige basiese oksied) |

**Terbium** is 'n chemiese element met die simbool **Tb**.

Terbium is een van die lantaniede. Dit kan uit die mineraal monasiet verkry word waarvan dit 0.03% uitmaak. Ioonuitwisseling het die skeiding van hierdie element van die ander lantaniede moontlik gemaak en 'n reduksie van die anhidriese chloried of fluoriet met kalsiummetaal kan gebruik word om terbiummetaal te vervaardig.

Dit is 'n silwergrys metaal wat in twee modifikasies voorkom. Die oorgangstemperatuur is 1 289 °C. Die metaal is in lug taamlik stabiel. Dit is smeebaar en kan met 'n mes gesny word. Die oksied is donkermaroen of sjokolade van kleur. Die element het 21 isotope met massa's tussen 145 en 165 au.

Chemiese eienskappe
-------------------

Terbium onderskei hom van ander lantanoïede omrede van sy vermoë om vierwaardige verbindings te vorm. Dit hang saam met die feit dat die elektronkonfigurasie van 'n neutrale terbiumatoom in sy grondtoestand [Xe]6s25d24f8 is. Gewoonlik vorm Ln-metale met fluoor driewaardige fluoriede LnF3 omdat hulle die s- d-elektrone verloor maar nie hulle f-elektrone nie. Terbium reageer teen kamertemperatuur verder en verloor een f-elektron:

{\displaystyle 2TbF\_{3}(s)+F\_{2}(g)\xrightarrow {300-400C.} 2TbF\_{4}}
DieTb4+-ioon het die konfigurasie [Xe]6s25d24f7. Soos gadolinium Gd3+ is die f-skil vir die helfte gevul en dit stabiliseer hierdie konfigurasie. Terbium is nie heeltemal uniek nie. Serium kan ook CeF4 en doen dit reeds teen kamertemperatuur.

* Sien ook: Kategorie:Verbindings van terbium
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Terbiumfosfaat |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | TbPO4 |
| Molêre massa | 253.9 [g/mol] |
| CAS-nommer |   |
| Voorkoms | vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a = 693,09; c = 606,06 pm   |
| Ruimtegroep | I41/amd  |
| Nommer | 141   |
| Strukturbericht | S1₁ |
| Smeltpunt |  |
| Kookpunt |  |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar  |
| ΔfHɵ | -1971,1±4,6 [kJ/mol] |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Terbiumfosfaat** is 'n sout van terbium en fosforsuur met die chemiese formule TbPO4.

Die stof en sy kristalle kan uitgaande van die suiwer metaal met 'n hidrotermale metode vervaardig word.

Kristalstruktuur
----------------

Die verbinding kristalliseer in 'n ortorombiese struktuur soos die mineraal xenotiem. Hierdie struktuur is as die sirkoon-struktuur bekend, die S11-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie. Dit is so vir al die later lantaniedfosfate LnPO4, Ln=Tb,Dy,Ho,Er,Tm,Yb en Lu.

Daar bestaan 'n hemihidraat TbPO4.0,5H2O wat die rabdofaan-tipe struktuur het en wat gevorm word as 'n neerslag deur 'n oplossing van TbCl3 met 'n oormaat H3PO4 te meng. Die pH word daarna bygestel tot 3 met 'n oplossing van ammoniak.

Die hemihidraat kan verhit word om die watervye terbiumfosfaat te vorm. By 1173 lewer dit egter 'n fase met die monokliniese monasiet-struktuur (P 21/c; nommer 14; a=661,15(12); b=681,31(18); c=631,43(12); β=104.1(2)), soos dit ook met die lantaniede van La-Gd gevind word. Verhitting tot bo 1373 lewer die xenotiemfase. Die monasietfase se vormingsentalpie is −1968.6 ± 4.6 [kJ/mol].

Nanostafies
-----------

Nanostafies van terbiumfosfaat kan hidrotermaal vervaardig word deur oplossings van terbiumchloriedhidraat met ammoniumdiwaterstoffosfaat by 200°C 20 uur te verhit:

{\displaystyle TbCl\_{3}.H\_{2}O+NH\_{4}H\_{2}PO\_{4}\xrightarrow {200C;NaOH} TbPO\_{4}.H\_{2}O+NH\_{4}Cl+NaCl}
Die produk is nogtans 'n hidraat van terbiumfosfaat wat 'n heksagonale kristalstruktuur het.

Terbiumfosfaat het interessante optiese eienskappe. Die stof kan met ultraviolet lig in aangeslane toestand gebring word en straal dan lig uit van 'n paar bepaalde golflengtes: 270, 312, 350, 370, 482 nm.
In biologie, is 'n **spesie** (ook soms die **soort** genoem) die basiese eenheid van biodiversiteit. In die wetenskaplike klassifikasiesisteem, word 'n spesie aangedui deur 'n frase van twee woorde in Latyn. Die genusnaam is eerste, gevolg deur die spesienaam. Die mens word byvoorbeeld as 'n spesie aangedui as volg: *Homo* (die genus) en *sapiens* direk daarna, as die spesie. Die spesie is nie net die laaste woord nie, maar die hele frase: *Homo sapiens*. Hierdie stelsel is gegrond op die werk van veral Carolus Linnaeus in die 1700's. Op daardie tydstip is daar gedink dat spesies onafhanklike skeppingsdade van God was, en dus objektief onveranderbaar.

Sedert die opkoms van die evolusieleer, het die begrip van die woord *spesie* groot verandering ondergaan. Desnieteenstaande is daar steeds geen wetenskaplike konsensus oor die betekenis daarvan nie. Die mees algemeen aanvaarde definisie is dié van Ernst Mayr: *spesies is groepe natuurlike bevolkings wat inderdaad of potensieel kan onderteel, maar voortplantingsgesproke, geïsoleerd van ander soortgelyke groepe is.*

'n Baie growwe skatting van die aantal geïdentifiseerde spesies is as volg  Geargiveer 21 April 2006 op Wayback Machine: 287 655 plante; 10 000 mosse; 1 190 200 ongewerweldes (insluitende 950 000 insekte); en 57 739 gewerweldes, (insluitende 28 500 visse, 5 743 amfibiese spesies, 8 163 reptiele, 9 917 voëls, en 5 416 soogdiere).

Die wetenskaplike naam van 'n spesie word in skuinsdruk geskryf. As daar na 'n onbekende spesie verwys word, word die afkorting "sp." (in die enkelvoud) of "spp." (in die meervoud) geplaas in die tweede deel van die spesiefrase.

Belang van spesie in biologiese klassifikasie
---------------------------------------------

Dit is een van die belangrikste vlakke van klassifikasie, weens verskeie redes: 

* Dit korrespondeer dikwels met dit wat die leek as verskillende soorte organismes eien -- honde is een spesie, katte 'n ander.
* Dit is die standaard binominale of trinominale nomenklatuur met behulp waarvan wetenskaplikes na organismes verwys.
* Dit is die enigste taksonomiese vlak wat empiriese betekenis het: om te meld dat twee diere van verskillende spesies is, beteken meer as net dat daar 'n verskil in klassifikasie is.

Betekenis van die toedeling van spesie-status
---------------------------------------------

Tradisioneel het navorsers op die waarneming van anatomiese verskille staatgemaak, of die vermoë van verskillende bevolkings organismes om te onderteel om spesies van mekaar te onderskei. Albei hierdie metodes bly belangrik, maar die deurbrake in die veld van mikrobiologiese navorsingsmetodes, insluitende die area van DNS, het 'n reuse bron van verdere verskille of ooreenkomste opgelewer. So is talle spesies nou saamgevoeg, en voormalige enkele spesies in meer as een herverdeel.
'n Kunstenaar se voorstelling van die Reusesuperholte en die filamente en mure wat dit omring. Die interne sterrestelselswerms kan ook gesien word. (Pablo Carlos Budassi).
Die **Reusesuperholte** (ook bekend as die **Canes Venatici-superholte** en **AR-Lp 36**) is 'n uiters groot streek in die ruimte met min sterrestelsels wat in die sterrebeeld Jaghonde (Canes Venatici) geleë is. Dit is tans die tweede grootste bevestigde superholte, met 'n geraamde deursnee van 1 miljard tot 1,3 miljard ligjare. Sy middelpunt is sowat 1,5 miljard ligjare van hier (z = 0,116).

Die superholte is in 1988 ontdek en was toe die grootste holte in die lugruim van die Noordelike Halfrond, en dalk die tweede grootste wat nog ontdek is. 

Binne die superholte is 17 sterrestelselswerms, wat in 'n sirkel van 163 miljoen ligjare breed gekonsentreer is. Studies van die beweging van dié swerms toon daar is geen wisselwerking tussen hulle nie. Dit beteken die digtheid van die swerms is baie laag en die swaartekragwisselwerking dus swak.

In 'n reeks referate wat tussen 2004 en 2006 gepubliseer is, het die kosmoloog en teoretiese fisikus Laura Mersini-Houghton 'n teorie voorgestel waarvolgens die heelal uit 'n multiversum ontstaan het. Sy het 'n reeks toetsbare voorspellings gedoen wat die bestaan van die Reuseholte ingesluit het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Oyster Bay** is 'n woonbuurt in suidelike Sydney, in die deelstaat Nieu-Suid-Wallis, Australië. Oyster Bay is sowat 26 kilometer ten suide van Sydney se sentrale sakekern in die plaaslike regeringsgebied van Sutherland Shire geleë.

Ligging
-------

Huise langs die oewer van die Georges-rivier in Oyster Bay
Oyster Bay is 'n natuurlike baai aan die suidekant van die Georges-rivier. Die woorbuurt ontleen sy naam van die waterweg.

Green Point en Caravan Head is noemenswaardige plekke in Oyster Bay. Green Point is die tuiste van die Green Point Sterrewag, die tuiste van die Sutherland Shire sterrekundige vereniging. Coronation Bay is ook op die Georges-rivier tussen Green Point en Caravan Head geleë. By Coronation Bay is 'n groot mangrove gebied wat 'n diverse en dinamiese ekostelsel vorm wat 'n groot verskeidenheid voëlspesies ondersteun. Carina Bay is aan die westelike grens van die woonbuurt geleë.

Geskiedenis
-----------

Oyster Bay ontleen sy naam van die oesters wat in die baai gevind is. Die naam het reeds op kaarte verskyn wat deur 'n landmeter genaamd Wells in 1840 opgestel is. Die woonbuurt se naam is amptelik in 1933 erken.

Sakegebied
----------

'n Klein winkelsentrum is geleë op die kruising van Como Road en Oyster Bay Road. Dit sluit in 'n poskantoor, 'n apteek, 'n drankwinkel, 'n supermark, haarkappers, 'n nuusagentskap en 'n bakkery in.

Kerke
-----

Kerke in Oyster Bay sluit in die St Joseph Katolieke Kerk op die grens met Como, die Oyster Bay Baptiste Kerk te Green Point en Kingsway Community Church. Daar is ook 'n gemeenskapsaal in die woonbuurt.

Skole
-----

Oyster Bay het 'n laerskool met dieselfde naam asook twee kleuterskole.

Bevolking
---------

Volgens die 2006 sensus was daar 4907 mense wat in Oyster Bay woonagtig was. 15% van die mense is oorsee gebore met die grootste groepe vanaf die Verenigde Koninkryk 5,1%, Nieu-Seeland 1,2% en Suid-Afrika 0,6%. Engels is as die enigste taal aangegee in 90,7% van die huishoudings met die mees algemeenste ander tale Grieks 1,8%, Italiaans 0,9 % en Kantonees 0,7%. Die algemeenste kerkverbande was Rooms-Katoliek 31,7%, Anglikaans 26,6% en Uniting Church 5,4%.
**Warren Edward Buffett** (gebore 30 Augustus 1930, Omaha, Nebraska) is 'n Amerikaanse sakeman, belegger en filantroop. Hy besit 38% van die aandele van die groot beleggersmaatskappy Berkshire Hathaway, en is van September 2008 die tweede rykste persoon ter wêreld. Sy totale bates word geskat op ongeveer $52 miljard (bron: Forbes 2008). Voor die kredietkrisis was dit nog $62 miljard; op daardie stadium was Buffett gereken as die wêreld se rykste man. Sedertdien het hy aangekondig dat hy baie van sy geld vir liefdadigheid gaan skenk.

Lewensloop
----------

Buffett is die tweede kind van Howard Buffett, 'n verkose lid tot die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers. Hy wou op sy ondernemings fokus, maar skryf onder druk van sy pa by die Universiteit van Pennsilvanië in. Hy voltooi egter sy B.Sc. op 19 aan die Universiteit van Nebraska. Daarna het hy aan die Columbia-universiteit studeer. Die Harvard-sakeskool wou hom nie aanvaar nie en hy het gehoor dat professor Benjamin Graham daar doseer. Ná sy studie het Buffett vir 'n kort tyd in Graham se beleggingsmaatskappy gewerk, voordat hy teruggegaan het na Nebraska en sy eie beleggersmaatskappy gestig het.

Van kindsbeen af aan was hy besig met beleggings en om geld te verdien. Hy het sy eerste aandele gekoop toe hy 11 was, en op 14 het hy grond gekoop met geld wat hy as koerantjoggie verdien het. Een van sy eerste groot beleggings was in American Express. Hierna het hy beleggings gemaak in Berkshire Hathaway. Dit was toe 'n tekstielbesigheid. Toe Buffett beheer gekry het oor die besigheid het hy die tekstiel afdeling afgeskaf, en die maatskappy omgeskakel na 'n beleggingsmaatskappy.

Buffett doen beleggings in bedrywe met langtermyn groeipotensiaal, maar ook in groter maatskappye soos Coca-Cola (waarvan hy de grootste individuele aandeelhouer is) en Gillette. Hy vermy hoë-tegnologie besighede en is sodoende nie geraak tydens die ineenstorting van die internetaandele in 2000 nie.

Die sakevennoot van Buffett is die superbelegger Charlie Munger. Buffett is 'n uitgesproke teenstander van buitensporige beloninge deur groot besighede. Vanuit hierdie oortuiging betaal Berkshire Hathaway hul eie bestuur nie groot bonusse nie.

Op 26 Junie 2006 het Buffett bekend gemaak dat hy $37 miljard gaan skenk aan liefdadigheidsorganisasies, waaronder die *Bill and Melinda Gates Foundation* van Bill Gates.

Op 5 Maart 2008 het Forbes bekend gemaak dat Bill Gates nie langer die rykste persoon op aarde is nie, maar dat hy ingehaal is deur Buffett. In September 2008 het dieselfde tydskrif weer bekendgemaak dat Buffett weer deur Gates ingehaal is.
In die Verenigde State is 'n **SWAT** (spesiale wapens en taktiek) span 'n generiese term vir 'n polisie taktiese eenheid wat gespesialiseerde of militêre toerusting en taktiek gebruik.

SWAT-eenhede word oor die algemeen opgelei, toegerus en ontplooi om "hoërisiko-situasies" op te los, dikwels is daardie gereelde polisie-eenhede nie opgelei of toegerus om te hanteer nie, soos skietgevegte, opstande, strooptogte, gyselaarsitusaies en terrorisme. SWAT-eenhede is toegerus met gespesialiseerde wapens en toerusting wat nie normaalweg aan gewone polisie-eenhede uitgereik word nie, soos onder meer outomatiese vuurwapens, hoëkaliber-sluipskuttergewere, skokgranate, lyfwapens, ballistiese skilde, nagsigtoestelle en gepantserde voertuie. SWAT-eenhede word dikwels opgelei in spesiale taktieke soos nabygevegte, deurbreuk, krisisonderhandeling en de-eskalasie.

Die eerste SWAT-eenhede is in die 1960's gestig om onlustebeheer en gewelddadige konfrontasies met misdadigers te hanteer. Die aantal en gebruik van SWAT-eenhede het in die 1980's tydens die Oorlog teen Dwelms en die 1990's toegeneem ná voorvalle soos die Noord-Hollywood-skietgeveg en die Bloedbad by die Columbine-hoërskool, met verdere toenames in die 2000's in die prioriteite teen terrorisme in die nasleep van die aanvalle van 11 September. Teen 2005 in die Verenigde State is SWAT-spanne 50 000 keer elke jaar ontplooi, byna 80% van die tyd om deursoekingslasbriewe uit te dien, meestal vir verdowingsmiddels. Teen 2015 het die aantal jaarlikse SWAT-ontplooiings tot byna 80 000 keer per jaar toegeneem.

Definisie
---------

Die Verenigde State se National Tactical Officers Association se definisie van SWAT is:

```
"SWAT: 'n Aangewese wetstoepassingspan wie se lede gewerf, geselekteer, opgelei, toegerus en toegewys word om kritieke voorvalle op te los wat 'n bedreiging vir openbare veiligheid behels wat andersins die vermoëns van tradisionele wetstoepassers en/of ondersoekeenhede sou oorskry."
```
| **Paramaribo**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van Suriname Suriname |
|  **Provinsie** | Paramaribo |
|  **Koördinate** | 05°52′N 55°10′W﻿ / ﻿5.867°N 55.167°W﻿ / 5.867; -55.167 |
|  **Stigting** | 1603 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 182 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 3 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2012) | 240 924 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 300 /vk km |
|  **Tydsone** | UTC -03:00 |
|
|  **Burgemeester** |  |

**Paramaribo** is die hoofstad en grootste stad van Suriname. Die stad het in 2012 'n bevolking van 240 924 gehad en 'n oppervlakte van 182 km². Paramaribo is waarskynlik 'n verbastering van 'n Indiaanse naam "Parmirbo". Die stad lê aan die wesoewer van die rivier Suriname en aan die kus neffens die Atlantiese Oseaan. Die bynaam van Paramaribo is **Par'bo**. Die historiese stadsentrum is in 2002 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

Geskiedenis
-----------

Paramaribo se waterkant
Die *Waterkant* van Paramaribo soos vanaf die Suriname-rivier gesien
By die Indiaanse dorp Parmibo is in die begin van die 17de eeu 'n handelspos opgerig deur Nicolaes Baliestel en Dirck Claez. Dit het egter in Britse hande geval en die Britte het 'n fort, Fort Willoughby, gebou. In 1667 het die fort en die ligging in Zeeuse hande geval. Die fort word Fort Zeelandia, en Paramaribo word Nieuw Middelburg. Vanuit die fort word Paramaribo stadig uitgebrei.

Demografie
----------

Paramaribo beslaan 'n oppervlakte van 182 km² waarop 240 924 mense woon. Paramaribo is van alle Surinaamse distrikte die kleinste maar ook die digs bevolkte. Ongeveer 50% van die Surinaamse bevolking woon in Paramaribo.

48% van die bevolking van Paramaribo is Christene, 14% Hindoes, 9% Moslems, 4% is andersgelowig, 4% het nie 'n geloof nie en 21% het in die volkstelling geen antwoord op hierdie vraag verstrek nie.

Nederlands is die mees gesproke taal. Altesame 64% van die inwoners praat Nederlands as moedertaal, terwyl alle ander huishoudings dit as tweede taal besig. Ander tale wat gebruik word, is Surinaams (Sranantongo), Sarnami Hindoestani en Javaans.
|  |
| --- |
| **Suid-Afrikaanse Amazwi-letterkundemuseum** |
| Vorige naam | National English Literary Musuem |
| Ander name | NELM |
| Plek | Makhanda |
| Land | Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika |
| Tipe museum | Letterkundemuseum |
| Webtuiste |  |

Die **Suid-Afrikaanse Amazwi-letterkundemuseum**, beter bekend onder die Engelse naam, **Amazwi South African Museum of Literature**, en vroeër bekend as die **National English Literary Museum** (NELM), is 'n museum gemik op die berging van argiefmateriaal oor Suid-Afrika se letterkunde-erfenis. Die museum is geleë in Makhanda (vroeër Grahamstad) in die Oos-Kaap.

Die Minister van Kultuur, Nathi Mthethwa, het die naam van die museum in Mei 2019 amptelik verander na die "Amazwi South African Museum of Literature" nadat die museum se mandaat aangepas is om die promosie en bewaring van alle belangrike Suid-Afrikaanse letterkundewerke in alle inheemse tale in te sluit, waar dit vroeër net op Engelse letterkunde gefokus was.

Oorsprong
---------

Die museum is in 1972 gestig deur professor Guy Butler, die digter en destydse hoof van Rhodes-universiteit se Engelsdepartement. Die doel van die museum was om Suid-Afrikaanse skrywers se manuskripte te berg en bewaar. Dit is uit die oorspronklike versameling werke dat die NELM gegroei het en later bestaansreg gekry het deur wetgewing in 1980 waarmee dit verklaar is tot 'n kulturele instelling.

Satellietinstellings
--------------------

Daar is twee Amazwi-satellietinstellings: 

* Schreinerhuis in Cradock. Die museum, oorspronklik die huis waar die Suid-Afrikaanse letterkundige ikoon Olive Schreiner gewoon het, is in 1986 geopen en huisves haar versameling werke.
* Die Eastern Star Gallery Printing and Press-museum in Makhanda, wat die voorloper van The Star uitgegee het.

Die *Eastern Star*-galery
**Theodorus Christiaan Colenbrander** (18 September 1811 – 21 November 1881) was 'n Nederlander wat in 1854 na die Kroonkolonie van Natal geïmmigreer het en verantwoordelik was vir die vestiging van 'n Nederlandse nedersetting by New Guelderland. Hy is op 6 Oktober 1847 in Poerwakarta, Indië met Geraldine Nicoline van Groll getroud.

Colenbrander is in Doesburg in Nederland gebore en het in 1854 saam met Wilhelm van Prehn van Java na Natal gekom. Hulle het gepoog om in vennootskap met Archibald Keir Murray indigo in Pinetown te groei en vervaardig. Die poging was egter onsuksesvol en Van Prehn het die kolonie weer verlaat. Colenbrander het egter in Natal gebly en namens die *Nederlandsche Landbouw Emigratie Maatschappij*, wat deur sy broer, Herman Colenbrander, en die se twee seuns Johannes Arnoldus en Adriaan saam met die Amsterdamse skeepseienaar, M.C. Lapidothin, in Nederland gestig is, Nederlanders na New Guelderland gebring waar hy 'n plaas en die New Guelderland Suikerfabriek besit het. Die Natalse Uitvoerende Raad het hom toegelaat om jong ambagsmanne, boere en arbeiders te laat immigreer. Die doel van die immigrasie was om die jong mense in ander dele van die wêreld in Natal te vestig en hulle sodoende te verwyder uit wat beskryf is as die "besmetting van Europese armoede". Die eerste groep immigrante het in Mei 1857 aangekom. Van toe af tot Julie 1860 het ten minste ses skepe in Durban aangekom en vanne soos Wassink, Theunissen, Ente en Gielink na Natal gebring.
**Aleksander** (Letties: Aleksandrs Kudryašovs, 3 Oktober 1939), is die primaat van die Letties-Ortodokse Kerk en die Metropoliet van Riga en die hele Letland.

Persoonlike lewe
----------------

Aleksandrs is op 3 Oktober 1939 in Rudzāti gebore. Hy het in 1964 aan die Universiteit van Daugavpils gegradueer. Hy was 'n onderwyser op die dorp Kalupe en 'n Russiesonderwyser by die Riga Engelse Gimnasium.

In 1982 is hy as priester georden in die Kerk van Elia, op die dorp Oest-Sini (Усть-Сыны), Perm, en in 1983 is hy aangestel as hoofpriester van die Kerk van die Heilige Transfigurasie in Riga. In 1989 gradueer hy aan die Moskouse Teologiese Akademie en word 'n monnik en 'n Argimandriet. Sedert Oktober 1990 dien hy as die metropoliet van die Letties-Ortodokse Kerk.

In 2002 ontvang hy die Orde van die Drie Sterre tweede klas in 2010 ontvang hy die Kruis van Erkenning eerste klas, en hy is bekroon met die Orde van die Heilige Martelaar van Riga aartsbiskop Johannes eerste klas.

Verywysings
-----------

1. 1 2 3 4 5 6  *Latvijas enciklopēdija* (in Letties). Vol. 1. Riga: Valerija Belokonis publishing house. 2002. p. 146. ISBN 9984-9482-1-8.
2. ↑  Volkova, Vivanta (27 September 2016). "Pareizticīgā baznīca apbalvo mērus un uzņēmējus. Kas saņēmis svētmocekļa ordeni, kas medaļu? 1". LA.LV (in Letties). Op 23 April 2023 herwin.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1089556292
* ISNI: 0000 0004 1684 7038
* VIAF: 305070717
* WorldCat Identities: viaf-305070717

 |
Vernietiging van 'n weefmasjien, gravure vanaf 1812
**Luddisme** was 'n sosiale beweging in die vroeë 19de eeuse Engeland, wat teen industriële en tegnologiese vooruitgang gekant was. Die term "luddisme" dui op 'n samehangende, monolitiese en teoreties gemotiveerde beweging. Dit was egter nie die geval nie. Dit was 'n baie uiteenlopende beweging wat nie sentraal gelei is nie. Die beweging is hoofsaaklik deur ambagsmanne en kleinboere gesteun; hulle het hul tradisionele werkswyse gesien wat bedreig word deur die nuwe fabrieke wat met die Industriële Revolusie ontstaan het. Hul naam, luddiete, is afgelei van die sogenaamde mitiese Ned Ludd, wat in 1779 twee weefmasjiene sou vernietig het. Indien 'n masjien in 'n fabriek sou breek, word dit gou gesê: "Dit is wat Ned Ludd gedoen het." Die naam Ned Ludd is ook gebruik om dreigende briewe aan fabriekeienaars te stuur. Die grootste golf van aktiwiteite het in die jare 1811-1813 plaasgevind. Die vernietiging van masjiene is as 'n halsmisdaad verklaar en met die hulp van die Engelse leër is die beweging verpletter. Verskeie luddiete word tereggestel of gedeporteer na Australië. Lord Byron was 'n prominente ondersteuner van die saak van die luddiete. Hy het veral die streng strafmaatreëls teen hulle gekritiseer.

Neo-luddisme
------------

Neo-luddisme is die naam wat teenstanders gee aan 'n kontemporêre voortsetting van die idees van luddisme: 'n protesbeweging teen spesifieke of meer algemene vorme van tegnologiese ontwikkeling, soms ook anargoprimitivisme genoem. Sommige ondersteuners van hierdie ideale noem hulleself egter 'luddiete'.

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb120005344 (data)
* LCCN: sh85078748
* NDL: 00569243

 |
Marine Le Pen (2008)
Jean-Marie Le Pen tydens 'n vergadering van die *Front National* in Parys, 25 Mei 2005
Die **Rassemblement National** (tot 1 Junie 2018: **Front National** (FN)) is 'n regsgesinde, populistiese en nasionalistiese politieke party in Frankryk, gestig in 1972 deur Jean-Marie Le Pen. Die RN beweer dat hulle omtrent 75 000 lede het. In die Franse 2002 presidensiële verkiesing het Jean-Marie Le Pen tweede na Jacques Chirac gekom. Marine Le Pen het in Januarie 2011 haar vader opgevolg.

Alhoewel die RN homself as 'n hoofstroom regse party beskryf, word hy in die media en deur akademici beskryf as ekstreem regs en selfs anti-semities.

Politiese raamwerk
------------------

Die *Rassemblement National* staan vir 'n terugkeer na tradisionele waardes en 'n herinstelling van die doodstraf. Die FN is gekant teen immigrasie veral van Islamitiese lande. In die 1995-verkiesing het mnr. Le Pen voorgestel dat "drie miljoen nie-Europeërs uit Frankryk verwyder moet word op 'n humanitêre manier."

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11993012f (data)
* GND: 1167191226
* SUDOC: 236778560
* VIAF: 603156565742923500001
* WorldCat Identities (via VIAF): 603156565742923500001

 |
**Pantar** is 'n eiland in die Indonesiese provinsie Oos-Nusa Tenggara wat tot die Alor-argipel behoort.

Die eiland is noordelik van Timor en westelik van Alor geleë. Dit is 50 km lank en 29 km breed. Die oppervlakte is 720 km². Dit tel omtrent 30 000 inwoners.

Siroeng
-------

Die kaldera van die Siroeng-vulkaan
Die Siroeng-vulkaan op Pantar
Die eiland is vulkanies en word deur die Siroeng-vulkaan beheers. Die berg is 862 m hoog. Die vulkaan is in die suide van die eiland geleë en het 'n kaldera wat 2 km breed is en wat in die reëntyd met sure water gevul is. Berg Siroeng (Gunung Sirung) het 'n lawakoepel aan die wesrand van die kaldera. In die groot krater is fumaroles en kokende bronne. Die vulkaniese gasse wat opborrel is ryk aan chloor. Daar was 'n uitbarsting op 14–15 Junie 1934 met as wat op die dorp Ilakalau geval het en 30 m hoë lawafonteine. In 1987 was daar 'n 6,5 aardbewing en in 2004 was daar persberigte oor aktiwiteit wat deur die outoriteite ontken is. Die laaste uitbarsting was in Mei 2012 en dit het 'n rookwolk 3,5 km in die atmosfeer gestuur.

Tale en geskiedenis
-------------------

Daar word verskeie tale op die eiland gepraat. Tale soos Wes-Pantar, Blagar, Deing, Sar, Klamu, Teiwa, Kroku en Kaera behoort tot die Alor-Pantar-familie van die Papoeatale. Verwante tale van hierdie familie word ook op Alor en Timor gepraat. Die grootste van hierdie tale op die eiland is Wes-Pantar met omtrent 10 000 sprekers.

Daar is ook 'n Austronesiese taal, Alor, wat sprekers op die eiland het. Die Austronesiërs het hier omstreeks 1300 aangekom. In die Nāgara-Kĕrtāgama van die 14de eeu word tussen 'n lang lys van afhanklike gebiede van die Majapahit-ryk 'n plek "Galiyao" genoem en in die 16de eeu verskyn hierdie naam in die vorm Galiau op 'n kaart. Die bevelhebber van die Nederlandse beleg van die Portugese op die eiland Solor (1613) praat van Gallejau. Daar het lank onsekerheid bestaan oor die vraag of hierdie naam na die eiland Pantar verwys. In 2010 het die taalkundige Gary Holton nogtans opgemerk dat in Wes-Pantar, die eiland se grootste Papoeataal die eiland ook vandag *Gale Awa* genoem word en in Teiwa, 'n kleiner lid van hierdie taalfamilie *Galiyawa*. Die Portugese het tot 1860 die eiland opgeëis, maar min invloed uitgeoefen. Die Nederlandse koloniale invloed was ook taamlik beperk. In 1937 het net 7,5% skoolgegaan en die blootstelling aan Maleis was gering. 'n Deel van die bevolking het nogtans in hierdie tyd Christelik geword. Sedert die 1960's staan die tale egter onder druk van Indonesies wat op skool gebruik word.

Eksterne skakls
---------------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Pantar.
**Dili** (Portugees: *Díli*) is die hoofstad, ekonomiese sentrum, belangrikste hawestad en grootste nedersetting in die eilandnasie van Oos-Timor. Die stad is aan die noordkus van die eiland Timor, die grootste en mees oostelike van die Klein Soenda-eilande, geleë. Die stad het 'n bevolking van 193 563 in 2010 gehad.

Geskiedenis
-----------

Dili is omstreeks 1520 deur die Portugese gestig. In 1596 word Dili die hoofstad van Portugees Timor.
Dili is tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Japan beset. Na die Tweede Wêreldoorlog het Oos-Timor hom op 28 November 1975 onafhanklik van Portugal verklaar. Hierdie onafhanklikheid het nie lank geduur nie, want nege dae later, op 7 Desember, het Indonesiese troepe Dili binnegeval. Indonesië het Oos-Timor op 17 Julie 1976 geannekseer. Oos-Timor het die provinsie van Timor Timur geword (algemeen bekend as Timtim) met Dili as hoofstad.

'n Deel van die bevolking van Oos-Timor het tussen 1975 en 1999 aanhou veg vir onafhanklikheid en op 12 November 1991 skiet Indonesiese soldate op betogers en dood meer as 250. Dit het wêreldnuus geword nadat Max Stahl opnames gemaak het. Hierdie opnames is aan 'n Nederlandse joernalis, Saskia Kouwenberg, gegee en is na Australië gesmokkel omdat die rolprentpersoneel op bevel van Indonesiese owerhede volledig deur die Australiese owerhede geïnspekteer is. In 1999 het Oos-Timor onder toesig van die Verenigde Nasies gekom. Uiteindelik, op 20 Mei 2002, word Dili die hoofstad van die onafhanklike staat Oos-Timor.

In 2006 was daar weer onluste as gevolg van meningsverskille in die Oos-Timorese weermag tussen soldate uit die weste en soldate uit die ooste van die land. In Maart is 581 westerse soldate uit die weermag ontslaan, gevolg deur 'n protesoptog op 24 April wat eindig op 'n aanval deur die voormalige soldate op 'n mark van inwoners uit die ooste van die land. Die onluste het 5 dae geduur, op 28 April het die weermag die voormalige westerse soldate aangeval en vuur op die skare geopen. Meer as 100 geboue is deur die weermag vernietig en 21 000 mense het die stad Dili gevlug. Nadat die vrede in die loop van 2006 teruggekeer het, het die VN tot 2012 in die land gebly.

Susterstede
-----------

* Canberra (Australië), sedert 2004
* Coimbra (Portugal)
* Darwin (Australië)
* Sydney (Australië)
* Lissabon(Portugal)
* Praia(Kaap Verde)
* Margão (Indië)
* Ambon (Indonesië)
* Macau (China)
* Okinawa (Japan)
* Barcelona (Spanië)
* Manila (Fillipyne)
Panoramiese voorstelling van die nabye ruimte – die ligging van die Groot Aantrekker word aangewys met die lang blou pyl regs onder.
Die **Groot Aantrekker** is ’n gebied in die heelal met ’n geweldige sterk swaartekragaantrekking en vorm blykbaar die middelpunt van die Laniakea-superswerm. Die superswerm bevat die Melkweg en sowat 100 000 ander sterrestelsels.

Die waargenome aantrekking dui op 'n konsentrasie van massa wat miljoene keer dié van die Melkweg is. Dit word egter verberg deur die Melkweg se galaktiese vlak, want dit lê agter die Sone van Ontwyking: By sigbare golflengtes is dit dus moeilik pm die Groot Aantrekker regstreeks waar te neem.

Die aantrekking word onregstreeks waargeneem danksy sy uitwerking op die beweging van sterrestelsels en hulle verwante swerms oor 'n gebied van hondermiljoene ligjare breed. Dié sterrestelsels kan gesien word bo en onder die Sone van Ontwyking; almal het 'n rooiverskuiwing, wat beteken hulle beweeg weg van ons en mekaar af, maar die wisselings in hulle rooiverskuiwing is groot en gereeld genoeg om te onthul hulle word effens in die rigting van die Groot Aantrekker aangetrek.

Die sterrestelsels van die Virgo-superswerm (met onder meer die Melkweg) beweeg teen ’n snelheid van 600 km/s in die rigting van die Groot Aantrekker. Die Groot Aantrekker self beweeg in die rigting van die Shapley-superswerm. In onlangse studies deur 'n span Suid-Afrikaanse astrofisici is 'n superswerm met die naam Vela-superswerm onthul in die Groot Aantrekker se teoretiese posisie.

Ligging
-------

Die eerste aanduidings van ’n afwyking in die eenvormige uitdying van die ruimte is in 1973 en weer in 1978 gevind. Die ligging van die Groot Aantrekker is eindelik in 1986 bepaal – op ’n afstand van tussen 150 en 250 miljoen ligjare van die Melkweg, in die rigting van die sterrebeelde Noordelike Waterslang en Sentour.

Baie voorwerpe in daardie rigting lê in die deel van die hemelruim agter die Melkweg wat dus moeilik waargeneem kan word. Tog het X-straalmetings aangedui dat dié gebied oorheers word deur die Norma-sterrestelselswerm (ACO 3627), ’n enorme swerm van hoofsaaklik groot, ou sterrestelsels waarvan baie teen hul bure bots en/of groot hoeveelhede radiogolwe uitstraal.

Laniakea
--------

Daar is aanvanklik geglo die Groot Aantrekker is ’n superswerm of dalk ’n onbekende, unieke verskynsel. In September 2014 het ’n groep sterrekundiges, onder andere R. Brent Tully van die Universiteit van Hawaii en Helene Courtois van die Universiteit van Lyon in Frankryk, ’n nuwe manier gepubliseer om superswerms te definieer volgens die relatiewe snelhede van sterrestelsels. Die span het radioteleskope gebruik om die bewegings van ’n groot groep plaaslike sterrestelsels uit te stippel. In ’n gegewe superswerm sal al dié bewegings na binne wees, in die rigting van die massamiddelpunt. Die Groot Aantrekker word nou beskou as die massamiddelpunt van Laniakea en dit verklaar die beweging van onder meer die Lokale Groep in dié rigting.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die Melkweg skep 'n Sone van Ontwyking vir waarnemers op Aarde.
Die beperkings op waarneming word gesien op dié sterdigtheidskaart van die Melkweg. (Gaia se data van 2021).
Die **Sone van Ontwyking** (Engels: *Zone of Avoidance*) is die gebied van die lugruim wat deur die Melkweg versper word.

Die sone is oorspronklike die "Sone van Min Newels" genoem in 'n referaat in 1878 deur die Engelse sterrekundige Richard Proctor, wat verwys het na die verspreiding van newels.

Agtergrond
----------

Wanneer van die Aarde af na die ruimte gekyk word, versper ligdemping, ruimtestof en sterre op die vlak van die Melkweg (galaktiese vlak) die uitsig op sowat 20% van die lugruim buite die sterrestelsel by sigbare golflengtes. Die katalogusse van die optiese sterrestelsel is dus onvolledig naby die galaktiese vlak.

Moderne ontwikkelings
---------------------

Baie projekte het ten doel om die beperking van kennis weens die Sone van Ontwyking te omseil. Die stof en gas in die Melkweg veroorsaak 'n demping by optiese golflengtes, en voorgrondsterre kan met sterrestelsels op die agtergrond verwar word. Die uitwerking van demping neem egter af by langer golflengtes, soos met infrarooi, en die Melkweg is feitlik deursigtig by radiogolflengtes. Opnames in die infrarooi, soos IRAS en 2MASS, het 'n vollediger prentjie verskaf van die lugruim buite die Melkweg. Twee baie groot nabygeleë sterrestelsels, Maffei 1 en Maffei 2, is in 1968 deur Paolo Maffei in die Sone van Ontwyking ontdek danksy hulle infrarooi-uitstraling. 

Sowat 10% van die lug bly egter moeilik om waar te neem, want voorwerpe buite die Melkweg kan verwar word met sterre in die Melkweg.

Met projekte wat radiogolflengtes gebruik, is baie sterrestelsels ontdek wat nie in die infrarooi gesien kan word nie. Voorbeelde van sterrestelsels wat van hulle HI-uitstralings ontdek is, is Dwingeloo 1 en Dwingeloo 2, onderskeidelik in 1994 en 1996.

Bronne
------

* Kraan-Korteweg, Renée C.; Lahav, Ofer (24 Mei 2000). "The Universe behind the Milky Way". *The Astronomy and Astrophysics Review*. **10** (3): 211–261. arXiv:astro-ph/0005501. Bibcode:2000A&ARv..10..211K. doi:10.1007/s001590000011. S2CID 14760994.
* (November 5, 2003) "The Universe behind the Southern Milky Way" in *ASP Conference*. International Astronomical Union.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
| **Enstatiet** |
| --- |
|    |
| Enstatiet  |
| Formule | MgSiO3  |
| Onsuiwerhede | Fe,Ca,Al,Co,Ni,Mn,Ti,Cr,Na,K  |
| Nickel-Strunz (10) | 9.DA.05    |
| Kleur | wit, gelerig groen, bruin, groenerig wit of grys, olyfgroen  |
| Streep | grys tot wit  |
| Glans | glasagtig, pêrelagtig   |
| Hardheid | 5-6 (Mohs)  |
| Digtheid | 3,2-3,9 g/cm3  |
| **Optiese eienskappe**  |
| Dubbelbreking | tweeassig (+)  |
| RI-waardes | nα = 1.650 - 1.668 nβ = 1.652 - 1.673 nγ = 1.659 - 1.679  |
| **Kristallografie**  |
| Kristalsisteem | ortorombies  |
| Ruimtegroep | Pbca  |
| Nommer | 61  |
| Eenheidsel | a = 18.23 Å, b = 8.84 Å, c = 5.19 Å  |
|  |
| \* Lys van minerale |
| Portaal  Geologie |

**Enstatiet** is 'n mineraal uit die inosilikate. Chemies is dit 'n magnesiummetasilikaat met die formule MgSiO3.

Die naam is Grieks vir *teenstander*, vanweë sy vuurvaste gedrag onder 'n blaaspyp. 
Die mineraal is dimorf met klinoënstatiet en vorm 'n reeks met ferrosiliet. Die behoort tot die pirokseengroep. Dit is dikwels geassosieer met olivien, flogopiet, klinopirokseen, diopsied, spinel en piroop.
Dit kom wydverbreid voor in prokseniete, peridotiete en duniete, in ultramafiese insluitsels in alkaliese olivienbasalt en kimberliet; in mafiese (selde felsiese) vulkaniese materiaal. Van die vindplekke is Zdár in Tsjeggië, Ødegården in Noorweë, Dawros in Connaught Ierland. Kristalle word in Mbeya, Tanzanië en Liahobong, Lesotho aangetref.

Die reeks mengkristalle (Fe,Mg)SiO3 (Ferrosiliet / enstatiet) word dikwels *pirokseen* genoem. Dit is 'n baie belangrike mineraal want dit vorm tot ~25% van die boonste laag van die aarde se mantel.
Pirokseen transformeer na 'n monokliniese struktuur by hoë druk en dit is dalk die oorsaak van die oorgang -die 'X-diskontinuïteit' wat op 220 km diep in die mantel van die aarde waargeneem word.

Meteoriete
----------

### Chondriete

Die mineraal word ook in chondriete aangetref. Meteoriete van die E-klas (die enstatiet-chondriete) kan 40-60% enstatiet of sy monokliniese dimorf klinoënstatiet bevat, naas kamaciet, troiliet en soms plagioklaas.

### Achondriete

Daar is ook enstatiet-achondriete. Hulle word aubriete genoem. Hulle bestaan hoofsaaklik uit amper FeO-vrye enstatiet met effens albitiese plgioklaas, amper FeO-vrye diopsied en forsteriet, metallieke yster en nikkel en troiliet. Daarnaas bevat hulle talle seldsame minerale wat op aarde dikwels onbekend is en wat onder sterk reduserende omstandighede gevorm het.

Kristalstruktuur
----------------

Die kristalstruktuur bevat eindelose kettings van silikaat-tetraëders wat suurstofatome op twee van hulle hoeke met 'n buur-tetraëder deel. Dit verklaar die 1:3 verhouding van Si:O. Hierdie kettings loop ewewydig aan die "c"-as van die ortorombiese sel. Die magnesium- (en/of yster-)ione sit in tetraëders gevorm deur suurstof atome van verskillende kettings en houd die vesels bymekaar. Die struktuur is verwant aan diopsied s'n.
**Apep** (Grieks: **Apophis**) was in die Egiptiese mitologie ’n bose god wat as ’n slang of draak uitgebeeld is; hy was die god van donkerte en chaos, dus die teenoorgestelde van Maät (orde en waarheid).

Gevegte met Ra
--------------

Set steek Apep met ’n spies.
Mites oor Apep se gevegte met Ra is tydens die Nuwe Ryk uitgebrei. Omdat almal kon sien die son (Ra) word nie in die lug deur ’n reuse-slang aangeval nie, is geglo het hy net onder die horison gelê. Dit het hom deel van die Doeat (onderwêreld) gemaak. In sommige mites was hy daar vasgevang omdat hy die vorige hoofgod was wat deur Ra omvergewerp is, of omdat hy boos was en daar gevange gehou is.

In sommige mites wag Apep vir Ra in die westelike berg bekend as *Bachoe*, waar die son ondergaan, en soms wag hy vir Ra waar die son opkom. Die groot verskeidenheid plekke waar Apep kon lê en wag, het hom die naam "Wêreldomsirkelaar" besorg. Daar is geglo sy verskriklike brul het die onderwêreld laat dreun.

In hul gevegte is Ra deur ander gode bygestaan wat saam met hom gereis het; die sterkste van hulle was Set, wat Apep met ’n spies gesteek het.

Soms het Apep die oorhand gekry, en dan was daar aardbewings en donderstorms. Daar is selfs geglo Apep het Ra soms ingesluk, en dit het sonsverduisterings veroorsaak. Omdat Ra se verdedigers hom gou verslaan het, sou die verduistering binne minute eindig. Wanneer Apep doodgemaak is, was hy die volgende nag terug op sy pos, want hy het klaar in die wêreld van die dooies geleef.
Die **Molukke** (Indonesies: *Kepulauan Maluku*) is 'n argipel in Suidoos-Asië en Melanesië wat vanaf Sulawesi in die weste tot Nieu-Guinee in die ooste en die Filippyne in die noorde tot die Klein-Soenda-eilande in die suidweste asook die kontinent Australië in die suidooste langs die ewenaar streek. Die argipel bestaan uit duisende eilande en word deur 'n tropiese klimaat gekenmerk. Saam met die Filippynse eilande en die Soenda-eilande vorm die Molukke die Maleise argipel.

Geografiese kaart van die Maleise argipel, bestaande uit die Groot Soenda-eilande (rooi), Klein Soenda-eilande (groen), Molukke (blou) en Filippyne (magenta)
Politieke kaart van die Molukke met die Indonesiese provinsies Maluku en Noord-Maluku (*Maluku Utara*)
'n Kaart van die Molukke deur Willem Blaeu in 1630
Die naam "Molukke" is glo afgelei van 'n term wat Arabiese handelaars aan dié streek gegee het, *Jazirat al-Muluk* ("die eiland van die konings"), van die woord *malik* (meervoud: *moluk*). Aangesien die naam egter genoem word in 'n 14de-eeuse Majapahit-eulogie, Nagarakretagama, wat die koms van Islam in die laat vyftiende eeu in die Molukke voorspel het, beweer ander bronne dat die naam uit 'n plaaslike taal afkomstig is en "die kop van 'n bul" of die "kop van iets groots" beteken.

Die Molukke word begrens deur die Bandasee in die suidweste, die Molukkesee in die noordweste, die Filippynse See in die noordooste, die Halmahera- en Seramseë in die ooste, die Arafurasee in die suidooste en die Timorsee in die suide.

Die Molukke staan ook bekend as die Spesery-eilande, omdat daar verskeie speserye soos naeltjies, neutmuskaat en syzygium gevind is, wat in Europa baie gewild en duur was (vandaar uitdrukkings soos "peperduur"). Die Portugese, Nederlandse, Britse en Spaanse ryke het mekaar beveg vir beheer oor die Spesery-eilande wat maklik deur die Molukkesee bereik kan word.

Die Molukke behoort aan die eilandnasie Indonesië en is opgedeel in die provinsies Maluku en Noord-Maluku (*Maluku Utara*). Op die meeste Molukke-eilande word hoofsaaklik Maleis-Polinesiese tale gepraat; net Halmahera beskik oor 'n aansienlike bevolking wat Papoeastale besig. Die belangrikste godsdienste is Islam en Christendom.

Geografie
---------

Die argipel is verdeel in twee provinsies:

* Maluku
* Noord-Maluku (*Maluku Utara*).

Die Molukke bestaan uit die volgende eilande:

* in die noorde (provinsie Noord-Maluku): Halmahera, Ternate, Tidore en die Batjaneilande (waarvan Batjan die grootste is);
* in die middel (provinsie Noord-Maluku): die Obi- en Soela-eilande;
* in die suide (provinsie Maluku): Seram, Boeroe, Ambon en die Lease-eilande;
* in die suide van die Bandasee (provinsie Maluku): Kei-, Aru-, Tanimbar-, Banda-eilande, Babar- en Suidwestereilande.

Die Molukke bestaan uit sowat 'n duisend eilande waarvan meer as die helfte onbewoon is. Op die bewoonde eilande bly verskillende volke met baie uiteenlopende tradisies en godsdienste.
'n Voorstelling van die Suidpoolmuur met sy lugkoördinate.
Die **Suidpoolmuur** is 'n reusagtige kosmiese struktuur wat gevorm word deur 'n enorme muur van sterrestelsels ('n galaktiese filament) wat oor minstens 1,37 miljard ligjare strek.

Die struktuur is dig op vyf bekende plekke, onder andere baie naby die suidelike hemelpool, en is volgens die sterrekundiges wat dit ontdek het "vergelykbaar met die Groot Muur van Sloan op die helfte van die afstand". Die ontdekking daarvan is in Julie 2020 aangekondig deur Daniel Pomarède van die Paris-Saclay-universiteit en R. Brent Tully en kollegas van die Universiteit van Hawaii. Pomarède verduidelik: "'n Mens kan wonder hoe so 'n groot en redelik nabygeleë struktuur onopgemerk gebly het. Dit is weens sy ligging in 'n streek van die lug wat nog nie heeltemal besigtig is nie, en waar direkte waarnemings belemmer word deur kolle ruimtestof en wolke op die voorgrond. Ons het dit ontdek danksy sy swaartekraginvloed op die snelheid van 'n paar sterrestelsels."

Grootte
-------

Die muur is meer as 1,37 miljard ligjare lank en lê op 'n afstand van 500 miljoen ligjare van hier. 'n Deel van die enorme struktuur is agter die Melkweg se Sone van Ontwyking. Die filament krul weg van die sterrebeeld Perseus in die Noordelike Halfrond na die Teleskoop in die verre suide. Tussenin raak dit effens aan die suidelike hemelpool self. Dit is so groot dat dit die plaaslike uitdying van die heelal grootliks beïnvloed. Volgens Tully "is ons vroeë verkenners van die kosmos" en verken hulle onbekende gebiede. Die ontdekkers sê: "Ons sal nie seker wees van sy volle omvang, en of dit ongewoon is nie, totdat ons die heelal op 'n aansienlik groter skaal gekarteer het."

Skakels
-------

* Suidpoolmuur – amptelike webtuiste
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Amira Willighagen** (Nijmegen, 27 Maart 2004) is 'n jong Nederlandse sangeres wat bekend geword het met die sing van operaliedere. Haar moeder, Frieda, is 'n Suid-Afrikaner wat aan die Hoërskool Wesvalia in Klerksdorp gematrikuleer en in 1995 na Nederland verhuis het.

Willighagen verwerf op negejarige ouderdom bekendheid in haar geboorteland toe sy in die program *Holland's Got Talent* die aria *O mio babbino caro* uit die Italiaanse opera Gianni Schicchi sing. Haar oudisie op YouTube is wêreldwyd deur meer as 20 miljoen mense gesien. In die daaropvolgende direkte beeldsending sing sy *Ave Maria* van Charles Gounod. Op 28 Desember 2013 seëvier Willighagen in die eindronde met haar uitvoering van *Nessun dorma* uit die opera *Turandot*.

Amira Willighagen in November 2014
Naas haar sang is Amira ook 'n ywerige atleet. Sy wen die *Zevenheuvelenloop* in haar kategorie in November 2012 sowel as in November 2013. In Januarie 2014 triomfeer sy in haar kategorie in die *Leemkuil*-landloop.

Haar debuutalbum, getitel Amira, is in Engeland opgeneem en teen die einde van Maart 2014 uitgereik. 'n Deel van die opbrengs uit CD-verkope en optredes word vir die bou van speelterreine vir arm kinders geskenk. Die eerste speelterrein wat met haar bydrae tot stand gekom het, is op 5 Maart 2014 in die township Ikageng, by Potchefstroom in Suid-Afrika, geopen.

Twee weke ná die vrystelling van haar debuutalbum is genoeg eksemplare verkoop en afgelaai om vir goue status te kwalifiseer. Sy ontvang haar eerste Goue Plaat op 14 April 2014.

In 2016 het sy in die "*Classics Is Groot*"- en "*Afrikaans is Groot*"-konsert in Pretoria opgetree.

Diskografie
-----------

* *Amira*, 2014 (Goue Plaat)
* *Merry Christmas*, 2015
* *With all my heart*, 2018