recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die Stedelike Sterrewag se Playfair-gebou
Die onvoltooide Nasionale Monument, opgerig ter herdenking van die gesneuweldes van die Napoleontiese Oorloë, en die Nelson-monument
Die uitsig vanaf Calton Hill oor Edinburg, met die Dugald Stewart-monument aan die linkerkant
Uitsig oor Edinburg se New Town en die Firth of Forth
**Calton Hill** [ˈkɔːltən] is 'n heuwel in die middestad van Edinburg, Skotland wat deel uitmaak van die plaaslike Unesco-wêrelderfenisterrein. Uitsigte vanaf en oor die heuwel is 'n gewilde motief vir skilderye en foto's. 

Vandag is Skotse regeringsgeboue op of vlakby die heuwel geleë, soos die Skotse regeringsetel in St Andrew's House teen die heuwel se steil suidelike helling, en die Skotse parlementsgebou wat net soos die Holyrood-paleis aan sy voet ontstaan het. Op die heuwel self het in die 19de eeu sommige van Edinburg se ikoniese monumente en geboue ontstaan, waaronder die Nasionale Monument, die Nelson-monument, die Dugald Stewart-monument ter ere van die 18de/19de eeuse filosoof, die *Old Royal High School*, die Monument vir Politieke Martelaars en die Stedelike Sterrewag van Edinburg.
Passasiersvliegtuie op Schiphol.
'n **Passasiersvliegtuig** is gewoonlik 'n groot vliegtuig, wat gebruik word vir die vervoer van passasiers, hul bagasie, en in 'n mindere mate, vrag. Sulke vliegtuie word dikwels deur internasionale lugrederye bedryf, wat op die besige roetes groot kompetisie onder mekaar ervaar. Hoewel die definisie van 'n passasiersvliegtuig kan wissel van land tot land, word so 'n vliegtuig gewoonlik gedefinieer as 'n vliegtuig wat bedoel is vir die vervoer van verskeie passasiers in kommersiële diens.

Die grootste vliegtuie is wyerompstralers. Hierdie vliegtuie het meestal twee afsonderlike gange, wat van die voorkant na die agterkant van die passasierkajuit loop. Hierdie vliegtuie word gewoonlik gebruik vir langafstandvlugte tussen lugrederyspille en groot stede, selfs interkontinentaal, met baie passasiers.

'n Kleiner, meer algemeen klas van vliegtuig is die smalromp of enkelgangvliegtuig. Hierdie kleiner vliegtuie word oor die algemeen gebruik vir mediumafstandvlugte en huisves effens minder passasiers as hul wyeromp-eweknieë.

Streekslugdienste bied tipies sitplek vir minder as 100 passasiers en tuie kan aangedryf word deur turbowaaiers of turboprops. Hierdie vliegtuie is die nie-hoofstroom eweknieë van die groter vliegtuie wat deur die groot rederye gebruik word om die passasiersvolume na die groot rederyspille te voed. Die ligste kortafstand plaaslike voedervliegtuie wat 19 of minder passasiersitplekke het, word pendelvliegtuie en lugtaxi's genoem, afhangende van hul grootte, enjins, hoe hulle diens bemark word, die streek in die wêreld, en sitplekkonfigurasies. Die Beechcraft 1900 het byvoorbeeld net 19 sitplekke.

'n Groot lugredery, bv. Lufthansa, besit gewoonlik sy eie vloot **passasiersvliegtuie**, maar mag ook weens 'n tydelike behoefte of finansiële oorwegings stralers huur van bv. ILFC (International Lease Finance Corporation).

Dit is noodsaaklik (en deur wetgewing vereis) dat alle passasiersvliegtuie gereeld geïnspekteer en onderhou word volgens die vervaardiger se instruksies. Daarom is daar op elke internasionale lughawe 'n tegniese dienssentrum wat in hulle werkswinkels na die meeste soorte vliegtuie wat daar aandoen kan omsien.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4121851-6
* NDL: 001097546

 |
Die **slanksuikerbos** (*Protea simplex*) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Protea-genus behoort. Die plant kom voor op die eskarp van die Drakensberg vanaf Mariepskop deur Mpumalanga en Eswatini tot by Vryheid in KwaZulu-Natal asook Lesotho. Die plant is klein, platterig en word 16 cm in deursnee en blom van Desember tot Maart.

Die plant spruit weer uit nadat dit gebrand het. Die saad word geberg in 'n doppie, na 9-12 maande losgelaat en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei in rotsagtige, oop grasvelde in suurgrond op hoogtes van 1 300 - 2 150 m.

In Engels staan dit as die *Dwarf grassveld sugarbush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15585028
* GBIF: 5636633
* iNaturalist: 592540
* IPNI: 706137-1
* IUCN: 113221187
* NCBI: 273584
* Plant List: tro-26500534
* Tropicos: 26500534

 |
'n Solenoïed
Magnetiese veld deur 'n solenoïed opgewek
'n **Solenoïed** is 'n draadspoel. In fisika verwys die term **solenoïed** na 'n draadspoel wat dikwels om 'n metaalkern gewikkel is en 'n magnetiese veld laat ontstaan wanneer 'n elektriese stroom daardeur vloei. Solenoïede is belangrik omdat hulle beheerde magnetiese velde kan skep en as elektromagnete gebruik kan word. Die begrip *solenoïed* verwys spesifiek na 'n magneet wat ontwerp is om 'n eenvormige magnetiese veld in 'n volume in ruimte te skep.

In ingenieurswese kan die begrip **solenoïed** ook verwys na 'n verskeidenheid oorvormer-toestelle wat energie na lineêre beweging omskakel. Die begrip word dikwels gebruik om na 'n solenoïed aangedrewe klep te verwys, wat 'n geïntegreerde toestel is met 'n elektromeganiese solenoïed wat of 'n hidrouliese- of pneumatiese klep aan te dryf of 'n skakelaar wat 'n spesifieke soort relê is wat 'n elektromeganiese solenoïed gebruik om 'n elektriese skakelaar aan te dryf; die aansitter solenoïede in motorvoertuie is 'n voorbeeld van 'n lineêre solenoïed wat die knormoer aan die vliegwielrat verbind tydens die aansitproses.

Bronne
------

* solenoid. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4191387-5

 |
Die **Avestiese alfabet** is ’n skryfstelsel wat omstreeks 226–651 n.C. ontwikkel is om die taal Avesties mee te skryf. Dit is later ook gebruik vir *Pazend*, ’n metode vir die skryf van Middelpersies wat hoofsaaklik aangewend is vir die *Zend*-uitleg van die Avesta, die godsdienstige tekste van die Zoroastriese geloof. In die tekste van die Zoroastrisme-tradisie is na die alfabet verwys as *din dabireh* of *din dabiri*, Middelpersies vir "die godsdiens se skrif".

Geskiedenis
-----------

Die Avestiese alfabet is waarskynlik geskep uit ’n behoefte om Avestiese godsdienstige geskrifte te skryf. Anders as ander godsdienste soos die Christendom en Boeddhisme wat godsdienstige geskrifte gehad het, is die Zoroastriese gebede en beginsels gememoriseer en van geslag tot geslag oorgedra omdat die ritme en stembuiging baie belangrik was vir die voordra daarvan. Die rituele wat met die liturgie gepaard gegaan het, het ook nie ruimte gelaat om aandag aan ’n geskrewe teks te gee nie.

Die Avestiese skrif is waarskynlik geskep sodat die Zoroastriste ook hul geloofsbeginsels kon neerpen en so beter met die ander gelowe kon meeding." Dit het ’n groot voordeel ingehou vir die godsdiens: Min mense kon later Avesties verstaan en dit het gelei tot die skep van die *Zend*-tekste (van Avesties *zainti*, "verstaan") – ’n uitleg en vertaling van die Zoroastriese geloofsbeginsels wat vandag nog bestaan.

Letters
-------

’n Voorbeeld van Avesties op ’n gepubliseerde Avesta. Die getranskribeerde letters is *pargart auual*.
Die Pahlewi-skrif, waarop die Avestiese alfabet geskoei is, was in algemene gebruik vir verskeie Middeliranse tale, maar dit was nie voldoende vir die skryf van ’n godsdienstaal wat uiterse presisie geverg het nie omdat Pahlewi ’n vereenvoudigde skrif met hoogstens 22 letters was, waarvan baie meer as een klank kon voorstel.

In teenstelling hiermee was Avesties ’n volledige alfabet met baie letters: 37 konsonante en 16 klinkers. Dit word van regs na links geskryf, nes Pahlewi. Die letters word nie verbind nie en koppelletters is skaars Woorde en die einde van die eerste deel van ’n samestelling word met ’n punt geskei.

Die volgende lys toon die letters in die volgorde en getranskribeerde vorm volgens Hoffmann (1996):

Klinkers
*a ā å ā̊ ą ą̇ ə ə̄ e ē o ō i ī u ū*
Konsonante
*k x x́ xᵛ g ġ γ c j t ϑ d δ t̰ p f b β ŋ ŋ́ ŋᵛ n ń ṇ m m̨ ẏ y w r s z š ž š́ ṣ̌ h*

Unicode
-------

Die Avestiese alfabet is tot die Unicode-standaard gevoeg in Oktober 2009, met die uitreiking van weergawe 5.2. Die Unicode-blok daarvan is U+10B00–U+10B3F.

Sien ook
--------

Geskiedenis van die alfabet

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
**Avery Robert Fisher** (\* 4 Maart 1906 in Brooklyn, New York; † 26 Februarie 1994 in New York) was 'n Amerikaanse uitvinder, ondernemer, musiekgeesdriftige en filantroop wat 'n groot bydrae tot die tegniese ontwikkeling van verbeterde lewensgetroue klankweergawe gelewer het. Sy tegniese prestasies in die hoëtroubedryf sluit onder meer getransistoriseerde versterkers en die stereo-radio-platespeler in.

Vroeë lewe
----------

Avery Fisher is in Brooklyn, New York gebore. Hier het hy die DeWitt Clinton-hoërskool bygewoon en in 1929 'n akademiese graad aan die Universiteit van New York verwerf. Hy was aanvanklik twee jaar lank in die uitgewersbedryf werksaam en het in hierdie tyd as geesdriftige amateur-vioolspeler met klankontwerp en akoestiek begin eksperimenteer.

In 1937 het hy sy eerste onderneming, *Philharmonic Radio*, gestig. In 1945 het Fisher hierdie maatskappy verkoop om 'n tweede oudio-onderneming, *Fisher Radio*, te begin wat produkte van buitegewone gehalte en klankkwaliteit onder die handelsmerk *The Fisher* bemark het.

Latere prestasies
-----------------

Die Fisher 500 (TA500), Fisher se eerste HiFi ontvanger (1957)
In die 1950's het Fisher die getransistoriseerde versterker en die eerste stereo-radio-platespeler ontwikkel. Met hierdie tegniese deurbrake het Fisher opslae in die hoëtroubedryf gemaak en ook groot ekonomiese sukses behaal. Tussen 1959 en 1961 het hy ook belangrike tegniese verbeterings aan die ontwerp van AM-FM-stereo-radio-ontvangers aangebring.

Fisher se onderneming is in 1969 vir VSA-$ 31 miljoen deur *Emerson Electric Company* oorgeneem wat dit op hulle beurt aan die Japannese vervaardiger *Sanyo* verkoop het. Avery Fisher was sowel vir *Emerson* asook vir *Sanyo* as konsultant werksaam.

Fisher het sy lewensukses steeds as weldoener met ander gedeel. Hy was 'n raadslid vir die *Philharmonic-Symphony Society of New York* en *The Chamber Music Society of Lincoln Center*.

Avery Fisher is op 26 Februarie 1994 op die ouderdom van 87 in New York oorlede nadat hy 'n beroerte gehad en komplikasies ingetree het.

Nalatenskap
-----------

Vandag staan Avery Fisher veral bekend vir die ouditorium in Manhattan se kulturele kompleks *Lincoln Center* wat sy naam dra. Die *Avery Fisher Hall* huisves naas 'n verskeidenheid kulturele en musikale ensembles ook die *Philharmonic-Symphony Society of New York* (kort *New York Philharmonic* genoem). Die ouditorium is in 1973 na Fisher vernoem nadat hy 'n skenking van VSA-$ 10,5 miljoen aan die *New York Philharmonic* gemaak het.

Fisher het 'n reputasie vir beskeidenheid gehad. John Mazzola, die bestuurder van die *Lincoln Center*, moes Fisher eers oorreed om sy toestemming vir die hernoeming van die *Philharmonic Hall* te verleen. Fisher het opgemerk dat niemand aandag aan sulke dinge sou skenk nie en gevra: "Wie is Major Deegan?" ('n verwysing na die Major Deegan-snelweg).
In mineralogie verwys **Gruneriet** na 'n mineraal van die amfiboolgroep van minerale met die formule Fe7Si8O22(OH)2. Dit is in 1853 ontdek en vernoem na Emmanuel-Louis Gruner (1809–1883), 'n Franse chemikus wat dit die eerste keer ontleed het. Die **amosiet**vorm van gruneriet is in Suid-Afrika ontgin as 'n bron van asbes, en word na verwys as *bruinasbes*.

Oorpsrong
---------

Amfibole is 'n groep inosilikaat minerale, wat prismatige of naaldagtige kristalle vorm, wat uit dubbele ketting SiO4-tetraëder bestaan, gekoppel aan die hoekpunte. Gewoonlik bevat hulle ione van yster en / of magnesium in hul strukture. Amfibole kan groen, swart, kleurloos, wit, geel, blou of bruin wees. Die Internasionale Mineralogiese Vereniging klassifiseer amfibole as 'n mineraalsupergroep, waarbinne twee groepe en verskeie subgroepe bestaan.

Vier van die amfiboolminerale is van die minerale wat algemeen asbes genoem word. Hulle is: antofilliet, riebekiet, die kummingtoniet/gruneriet-reeks en die aktinoliet/tremoliet-reeks. Die kummingtoniet/gruneriet-reeks word dikwels **amosiet** of bruinasbes genoem. Riebekiet staan bekend as krokidoliet of blouasbes. Hulle word ook gewoonlik amfiboolasbes genoem.

Amfibole van metamorfiese oorsprong sluit in dié wat in kalkstene ontwikkel deur kontakmetamorfisme, genaamd tremoliet. Veselagtige tremoliet is een van die ses erkende soorte asbes.

Eienskappe
----------

Gruneriet is die yster-eindlid van die gruneriet-kummingtoniet-reeks. Dit vorm as veselagtige, kolomagtige of massiewe kristalle. Die kristalle is monoklinies-prismaties. Die glans is glasagtig tot pêrelagtig met kleure wat wissel van groen, bruin tot donkergrys. Die Mohs-hardheid van gruneriet is 5 tot 6.

Amosiet (of veselagtige Gruneriet)
----------------------------------

**Amosiet** is 'n seldsame asbesvormige variëteit van gruneriet wat hoofsaaklik as asbes gemyn is by Penge, Limpopo. Die oorsprong van die naam is Amosa, die afkorting van die Engelse naam van die mynmaatskappy "Asbestos Mines of South Africa LTD". Amosa was 'n onderneming wat onder die Unie van Suid-Afrika gestig is en in Johannesburg geregistreer is. In die 1960's was dit die enigste belangrike produsent van amosiet ter wêreld.
Die **grysappel** (*Parinari curatellifolia*) is 'n boom wat hoofsaaklik in Limpopo, Mpumalanga en die suide van die Krugerwildtuin voorkom. Hierdie boom is groot, immergroen en spreidend. Die sampioenvormige blaarkroon verskaf skadu. Hulle groei meestal in sanderige grond in oop bosveldgebiede. Die hout word moeisaam bewerk omrede dit silikakristalle bevat, wat meebring dat die bome selde afgekap word. Die vrugte is gesog onder die plaaslike bevolking en word ongeveer 5 cm lank. Dit het geel vrugvlees en is 'n lekkerny as dit ryp is. Die vrugte kan tot stroop verwerk word, en daar word ook koeldrank of bier van gemaak. Soms gee die boom 'n onaangename reuk af; die oorsaak is egter onseker.

* Tak met blareTak met blare
* BasBas

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bron
----

* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8



|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q3644506
* APDB: 7805
* EoL: 631866
* EPPO: PNACU
* GBIF: 2984975
* GRIN: 26768
* iNaturalist: 199580
* IPNI: 727095-1
* IUCN: 61988657
* NCBI: 992768
* Plant List: kew-355496
* Tropicos: 7400329
* WCSP: 355496

 |
*Hierdie artikel handel oor die Engelse koningin-gemaal, die derde vrou van koning Hendrik VIII.*

**Jane Seymour** (omstreeks 1508 – 24 Oktober 1537) was die derde vrou van koning Hendrik VIII van Engeland. Sy en Hendrik is op 30 Mei 1536 getroud, elf dae ná sy tweede vrou, Anna Boleyn, se teregstelling op aanklagte van owerspel, bloedskande en hoogverraad. Jane is weens komplikasies dood minder as twee weke ná die geboorte van haar enigste kind, ’n seun wat ná Hendrik se dood regeer het as Edward VI. Omdat sy die enigste van Hendrik se ses vroue was wat vir hom ’n manlike erfgenaam gegee het, is sy die enigste een wat ’n koningin se begrafnis gekry het en langs hom begrawe is.

Vroeë lewe
----------

Jane Seymour is in Wiltshire gebore as die dogter van sir John Seymour (1474–1536) en sy vrou, Margery. Deur haar oupa aan moederskant was sy ’n afstammeling van koning Edward III. Sy en Hendrik was dus verlangse neef en niggie. Sy was ook ’n kleinniggie van Anna Boleyn.

Haar geboortedatum word gewoonlik aangegee as 1509 of selfs 1510, maar op haar begrafnis het 29 vroue in gelid geloop, ’n aanduiding dat sy 29 jaar oud was met haar dood en dus moontlik in 1508 of 1507 gebore is.

Jane was nie so goed opgevoed soos die koning se eerste twee vroue nie. Sy kon ’n bietjie lees en skryf, maar was beter met naaldwerk en huishouding, wat as noodsaakliker vir vroue van dié tyd beskou is. Sy het in 1532 ’n diensmeisie geword van die koning se eerste vrou, Catharina van Aragon, en daarna van sy tweede vrou, Anna Boleyn. Die eerste melding van die koning se belangstelling in Jane was vroeg in 1536, kort voor die dood van Catherina. Hulle het daarna ’n verhouding gehad terwyl die koning nog met Anna Boleyn getroud was.

Koningin
--------

Jane Seymour se wapen as koningin.
Op 30 Mei 1536, elf dae ná Anna se teregstelling op aanklagte van owerspel, bloedskande en hoogverraad, is die koning met Jane getroud. Sy is nooit gekroon nie weens die uitbreek van builepes in Londen, waar die kroning sou plaasvind, maar sy is op 4 Junie amptelik as koningin-gemaal verklaar.

As koningin was die Katolieke Jane streng en formeel en polities onbetrokke. Sy het probeer om Hendrik se oudste dogter, Maria, weer op die lys van aanspraakmakers op die troon te kry ná enige van haar eie kinders en om haar na die hof te laat terugkeer. Hoewel Maria se aanspraak op die troon nie toe herstel is nie, het sy weer met haar pa versoen geraak.


| Die vroue van Hendrik VIII |
| --- |
|  Catharina van Aragon |
|  Anna Boleyn |
|  Jane Seymour |
|  Anna van Kleef |
|  Catharina Howard |
|  Catharina Parr |

Vroeg in 1537 het Jane swanger geraak en op 12 Oktober het sy die lewe geskenk aan Edward. Die geboorte was moeilik; Jane was twee dae en drie nagte in kraam, waarskynlik weens die posisie van die baba in die baarmoeder. Sy is op 24 Oktober 1537 oorlede. Dit is onseker wat die presiese oorsaak van haar dood was. Sy is op 12 November 1537 in die Sint George-kapel by Windsor-kasteel begrawe.

Ná haar dood het Hendrik drie maande lank swart gedra en hy is eers drie jaar later weer getroud, hoewel onderhandelings vir ’n nuwe bruid net ná haar dood begin het.
Die **Avro Canada CF-100 Canuck** is 'n Kanadese vegvliegtuig wat in 'n onderskeppingsrol gebruik is. Dit is die eerste Kanadese vegvliegtuig wat in massas geproduseer is. Dit kon in alle weerstoestamde sowel as 'n nagvegter gebruik word. Die langtogafstand het verseker dat dit oor die groot Kanadese lugruim gebruik word. Die eerste vegvliegtuig model, die Mk 3, is in 1952 in diens gestel in die Koninklike Kanadese Lugmag. Dit was bewapen met agt masjiengewere onder die romp agter die agterste kajuit. 

Die Mk 4 het 'n kragtiger motor gehad en daar was hegpunte vir houers, met 29 Mighty Mouse lug-tot-lug vuurpyle in, aan die punte van die vlerke wat deur 'n aan boord rekenaar gevuur word. Dit het soos volg gewerk: die vlieënier van die *Canuck* stuur op 'n botsing koers met die vyandelike vliegtuig af met die radar in die neus en die rekenaar vuur die vuurpyle af op die optimum afstand. Daar kan nog masjiengewere of vuurpyle in die onderkant van die romp gedra word.

In 1957 is die *Canadian/US North American Air Defence Command* (NORAD) gevorm en die Kanadese *Canuck's* werk saam die Amerikaanse F-86's, F-89's en F-94's om Noord-Amerika teen Sowjet invalle van die noorde te beskerm. Sterkpunte van die *Canuck* is sy vermoë om van kort aanloopbane te kan opstyg en sy klimvermoë en kon dus Sowjet vliegtuie gou onderskep. 

Die laaste model in die familie, Mk 5, het nog kragtigers motors gehad en die vlerkspan was 1.93 m langer wat dit beter laat vlieg het teen hoër hoogtes. Drie-en-vyftig van die vliegtuie was verskaf aan België waar die 1st Alleweer Onderskeppersvlug gevorm het.

Die *Canuck* is eers in 1981 uit diens gestel in Kanada.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Avro Canada CF-100 Canuck:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | Orenda 14 turbostraal |
| Kraglewering per motor | 3 300 kg stukrag |
| Vlerkspan | 17,7 m |
| Lengte | 16,5m |
| Hoogte | 4,72 m |
| Vlerkoppervlakte | 54,8 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 16 783 kg |
| Maksimum snelheid | 1 046 km/h |
| Operasionele hoogte | 16 460 |
| Togafstand | 1 046 km |
| Klimvermoë | 9 144 m in 5 minute |
| Bewapening | 58 Mighty Mouse 70mm lug-tot-lug vuurpylegedra in houers aan vlerkpunte |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
'n Ligstraal wat in twee strale gesplits word.
**Dubbelbreking** is 'n buitegewone vorm van breking van lig wat optree indien 'n ligstraal op 'n deursigtige kristal val wat 'n simmetrie het wat laer as kubies is.

Vorme
-----

Kubiese kristalle en amorfe vastestowwe het *isotrope* optiese eienskappe, wat wil sê dat die eienskappe nie van die rigting in die kristal afhang nie. Dubbelbreking is die gevolg van *optiese anisotropie*. Indien die simmetrie tetragonaal, heksagonaal of trigonaal is, is die dubbelbreking *eenassig* of unaksiaal. Ortorombiese, monokliene en trikliene kristalle word deur *tweeassige* (biaksiale) dubbelbreking gekenmerk.

Dubbelbreking kan ook in isotrope materiale optree indien daar spanning daarop aangebring word of ingebou is.

Yslandspaat
-----------

Yslandspaat (kalsiet) wat dubbelbreking vertoon
Die bekendste kristalle wat dubbelbreking vertoon is die yslandspaat vorm van kalsiet. Hulle dubbelbreking is sterk en eenassig. Indien 'n ligstraal daarop val word dit in twee strale gesplits, wat ander polarisasie het. Die een straal volg die wette van Snellius en word die *gewone straal* ("o" ordinary) genoem. Die ander een wat hierdie wette nie volg nie, heet die *buitegewone straal* ("e" extraordinary) Hierdie effek tree nogtans nie op, wanneer die lig in die rigting van die hoofas van die kristal val nie. In die geval van kalsiet is hierdie die drietallige as van die R3c ruimtegroep. In hierdie hoofrigting reis alle lig met dieselfde spoed. In ander rigtings kan die breking beskryf word met twee brekingindekse: {\displaystyle n\_{o},n\_{e}}. Die verskil {\displaystyle B=n\_{e}-n\_{o}} word die dubbelbreking genoem. Sy grootte hang af van die rigting van die straal ten opsigte van die hoofas, maar of die verskil positief of negatief is hang van die materiaal af. In die hoofrigting is B=0.
Die **grysborsboomekster** (*Dendrocitta formosae*) is ’n Asiatiese boomekster, ’n mediumgroot lid van die familie Kraaiagtiges. Hulle kom wydverspreid voor aan die voorheuwels van die Himalaja in die Indiese Subkontinent en ook verder weg tot in Indo-China, Suid-China en Taiwan. Die bevolkings se vere verskil en daar is verskeie subspesies.

Die voëls is omnivore wat in woude en digte plantegroei floreer. Hulle kom dikwels saam met die witkeellystergaai in ’n gemengde swerm voor. Hulle werk stelselmatig saam deur die woude, bergrose, eike en ander breëblaarbome, veral soggens.

Beskrywing
----------

’n Grysborsboomekster van Indië
Grysborsboomeksters is sowat 36-40 cm lank en weeg omtrent 89-121 g. Hulle is net so groot soos die ander *Dendrocitta*-spesies en lyk anders vanweë die grys kleur van hul hele lyf. Somme rasse het ’n wit lyf en swart stert. 

Die voël se gesig en keel is donker en swart. Die rug en agternek is gryserig en die swart vlerke het ’n prominente wit vlek. Die snawel is swart, die bene swartbruin en die oë rooi of rooibruin. Die mannetjies en wyfies lyk eenders. Die jong voëls is dowwer, met ’n bruin agternek en al die vere het rooibruin punte.

Die spesie kom oor ’n groot gebied voor en verskil effens van streek tot streek wat die kleur en lengte van die stert betref. Daar is al voorgestel dat die spesie ’n superspesie vorm saam met *Dendrocitta occipitalis* en *Dendrocitta cinerascens*.

Verspreiding en habitat
-----------------------

Die grysborsboomekster word ’n groot verskeidenheid habitats aangetref, insluitende woude, landerye en menslike omgewings. Hulle is versprei oor die voorheuwels van die Himalaja, die Oos-Ghats (Indië), Bangladesj, Birma, Thailand, China, Hainan, Taiwan en Noord-Indo-China.
Die **Digitale Biblioteek vir Nederlandse Letterkunde** (Nederlands: **Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren**, afgekort as **DBNL**) is 'n webwerf (afgekort as **dbnl**) oor die Nederlandse taal en -letterkunde. Dit bevat duisende literêre tekste, sekondêre literatuur en bykomende inligting soos biografieë. Die DBNL is 'n inisiatief van die DBNK-stigting en is in 1999 van stapel gestuur deur die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.

Die skep van die DNBL is moontlik gemaak deur skenkings van onder andere die Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en die Nederlandse Taalunie. René van Stipriaan was van 2008 tot 2012 die redakteur. Die daaglikse werksaamhede van die DBNK word verrig deur agt persone in Leiden (met ingang 2013: Den Haag), 20 studente, en 50 persone in die Filippyne wat die tekste skandeer en intik.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikidata het die eienskap: ***Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren author ID (P723)*** (sien gebruike) |

Met ingang 2020 word die biblioteek onderhou deur die Taalunie, Vlaamse Erfgoedbibliotheek en die Koninklike Biblioteek van die Nederlande.

Basiese biblioteek: 1,000 sleuteltekste
---------------------------------------

Die DBNL bevat, of sal in die nabye toekoms, die volledige 1,000 sleuteltekste van die Nederlandse- en Vlaamse kulturele geskiedenis bevat. Die voorsitter van die komitee wat die 1000 sleuteltekste gekies het is Paul Schnabel. Nietemin ontbreek sommige klassieke tekste uit die Nederlandse letterkunde soos Gerard Reve se 1947-roman, *De avonden* en Willem Frederik Hermans se 1966-roman *Nooit meer slaap nie* as gevolg van kopiereg uitdagings.
**Dietrich Fischer-Dieskau** (28 Mei 1925 – 18 Mei 2012) was 'n Duitse liriese bariton en dirigent van klassieke musiek, asook een van die bekendste *Lieder* [kunslied) uitvoerders van die na-oorlogse periode.

Hy was die beste bekend as sanger van Franz Schubert se Lieder, en in besonder sy "Winterreise" waarvan sy opnames saam met *Gerald Moore* en *Jörg Demus* meer as 'n halfeeu na hul vrystelling steeds kritiese lof ontvang .

Die opname van 'n wydlopende reeks werke of repertoire deur Fischer-Dieskau,(wat eeue dek) het musikoloog *Alan Blyth* laat opgemerk, "Geen sanger in ons tyd, of waarskynlik enige ander sanger [van enige tyd], het daarin geslaag om die reeks en veelsydigheid van repertoire te behaal, wat behaal is deur Dietrich Fischer-Dieskau nie. Opera, Lieder en oratorios in Duits, Italiaans of Engels het almal asof van nature na hom toe gekom, en tog het hy na elkeen 'n presisie en individualiteit gebring wat getuig van sy reseptiewe insigte in die idioom wat ter hand is." Bykomend hiertoe, het hy opnames in Frans, Russies, Hebreeus, Latyns en Hongaars gemaak. Hy was beskryf as "een van die beste vokale kunstenaars van die 20ste eeu" en "die mees invloedrykste sanger van die 20ste eeu".

Fischer-Dieskau was gekies as die tweede grootste sanger van die eeu (na *Jussi Björling*) deur Classic CD(Verenigde Koninkryk). Die Franse het hom as die "Le miracle Fischer-Dieskau" gedoop, en Dame Elisabeth Schwarzkopf het hom "'n gebore god wat dit alles het", genoem.

Op die kruin van sy roem was hy bewonder vir sy interpretatiewe insigte en die eksepsionele beheer van sy sagte, pragtige instrument. Ten spyte van die onaansienlike grootte van sy liriese/kamer bariton stem, het Fischer-Dieskau ook 'n groot aantal opera rolle opgevoer en opgeneem. Hy het beide die opera - en konsertplatforms vir meer as dertig jaar oorheers.
Die **2020 Formule Een Viëtnamese Grand Prix**, sou op 5 April 2020 op Hanoi se straatrenbaan gehou word. Dit sou die eerste uitgawe van die Viëtnamese Grand Prix wees, maar die wedren is onbepaald uitgestel deur die FIA weens die uitbreek van die Koronaviruspandemie van 2019-2020. In 2021 het die wedren weereens nie op die kalender verskyn nie, want die hoofpersoon wat vir die wedren verantwoordelik was, is gearresteer en skuldig bevind aan 'n korrupsieskandaal. Alhoewel die Viëtnamese Grand Prix nie deel van hierdie skandaal was nie, het die toekoms daarvan baie onseker geword.

Die voormalige Formule 1-baas Bernie Ecclestone het reeds planne gehad om ’n Formule 1-ren in Viëtnam te reël, maar het nie hierdie idee geïmplementeer nie omdat vier wedrenne reeds in Asië gehou is. Hy het ook aangedui dat die mislukte wedrenne in Korea en Indië hom nie selfvertroue gegee het om vir 'n lang tyd 'n wedren in die land te organiseer nie tyd. Liberty Media, die eienaar van Formule Een sedert Januarie 2017, wou steeds hierdie planne implementeer. In November 2018 is die wedren aangekondig as die eerste nuwe Grand Prix onder Liberty-eienaarskap.

Die wedren sou op 'n straatbaan in Hanoi gehou word. Die stroombaan is 5,565 kilometer lank en is, soos die meeste 21ste eeuse Formule 1-bane, deur Hermann Tilke ontwerp.

Dit is egter moontlik om die Grand Prix in die F1 2020-rekenaarspeletjie te bestuur.
**Dietrich Mateschitz** (20 Mei 1944 – 22 Oktober 2022), ook bekend as **Didi Mateschitz**, was 'n Oostenrykse entrepreneur en miljardêr. Sy onderneming *Distribution & Marketing GmbH* is in besit van 49 persent van die aandele van *Red Bull GmbH*, die vervaardiger van die wêreld se gewildste kafeïen-bevattende koeldrank *Red Bull*.

Lewe
----

*Red Bull GmbH* se hoofkwartier in Fuschl am See in die deelstaat Salzburg.
Mateschitz het 'n akademiese graad by die *Hochschule für Welthandel* (Universiteit vir Wêreldhandel) in Wene verwerf. Daarna was hy onder meer as handelsverteenwoordiger vir *Jacobs Kaffee* (tans 'n handelsmerk van *Mondelēz International*) en die tandepastavervaardiger *Blendax* werksaam. In 1984 het hy saam met sy Thailandse vennote Chaleo en Chalerm Yoovidhya die onderneming *Red Bull GmbH* ("Red Bull Bpk") gestig. Hulle het die resep vir 'n gewilde Thailandse koeldrank, Krating Daeng, aangepas en 'n bemarkingkonsep ontwikkel wat op die jeugmark en sportgeesdriftiges gefokus is. In 1987 is hul kafeïendrank *Red Bull* op die mark bekend gestel wat binne enkele jare tot die leidende handelsmerk op die wêreldmark van kafeïen-bevattende energiedranke gegroei het. *Red Bull* is tans die bekendste Oostenrykse handelsmerk.

Min is bekend oor Mateschitz se privaat lewe. In 1993 is 'n seun vir hom gebore.

Volgens die tydskrif *Forbes Magazine* word Mateschitz se fortuin op VSA-$ 13,4 miljard beraam wat van hom die rykste Oostenryker maak. Op die lys van die wêreld se rykste mense is hy in 2017 86ste geranglys.
QR-kodes kan moderne grafte vergesel om meer aanlyn-inligting vir die graftoeris te bied, soos by hierdie graf regsonder.
Die **digitale grafsteen** is die moderne pendant van die "normale" analoë grafstene of die historiese sprekende grafstene.

Die aktiewe variant werk met 'n platskerm wat op 'n graf staan of in 'n grafsteen of grafplaat afsonderlik gemonteer is. Die eerste digitale grafsteen is in Mei 2007 in die Nederlandse dorp, Rhenen, amptelik bekendgestel. Die *Digizerk* ('n kofferwoord van *digital* en *grafzerk* (Afrikaans: *grafserk*)) is die geesteskind van Hendrik Rozema. Deur middel van filmfragmente, foto's of teks kan die lewensverhaal van die oorledene aan die graftoeris oorvertel word. By hierdie prototipe/eerste weergawe van hierdie platskerm-grafsteen word die krag voorsien deur 'n battery, wat moontlik met 'n sonpaneel verbind is. Die skerm kan met behulp van 'n afstandbeheerder ingestel word. Klank is (tans) afwesig, om die kerkhofstilte nie te steur nie.

'n Passiewe variant van hierdie graftegnologie is grafstene wat met 'n QR-kode voorsien is en gegewens rondom die lewensbeskrywing geheel of gedeeltelik op die web weergee, soos deur aanlynvideo's of -foto's van die goue bruilof of die laaste tiende verjaarsdag van die oorledene. Dagboeke, briewe, stambome ens. van die betrokke persoon kan ook op die Internet gelees word. Hierdie nagedagtenis kan dan deur 'n kamerafoon of PDA in die begraafplaas bekyk word. Sou 'n skerp foto van so 'n grafsteen by 'n aanlynbegraafplaas, soos Eggsa, opgelaai word, kan ook vanaf die huis of kantoor inligting opgeroep word. QR-kodes is maklik om te skep en goedkoop, maar of webadresse oor die eeue heen dieselfde sal bly, moet in berekening gebring word.
Die **Convair F-106 Delta Dart** is 'n Amerikaanse vegvliegtuig wat in 'n onderskeppingsrol gebruik is. Die vliegtuig is ontwikkel uit die *Convair F-102 Delta Dagger* waar dit eers bekend gestaan het as die die F-102B. Vertragings in die motor en elektronika het tot gevolg gehad dat die F-102 ontwikkel is as 'n tussentydse maatreël. Terwyl die F-102 ontwikkel is het die spesifikasie vir die F-106 strawwer geraak, die voorgestelde vliegtuig moes vyandelike vliegtuie in alle weerstoestande kan onderskep tot op hoogtes van 21,335 m (70,000 voet) en Mach 2 onderskepping tot op 'n hoogte van 10,670 m (35,000 voet) kan maak.

Die resultate wat met prototipes tussen Desember 1956 en Februarie 1957 behaal is was teleurstellend. Die Amerikaanse Lugmag wou eers die program kanselleer maar verminder toe die bestelling van 1,000 na 350 weens begrotings beperkinge. Straalmotor en elektronika verbeterings verseker dat die vliegtuig die standaard bereik en die F-106A word in Oktober 1959 in diens gestel. Produksie word in Desember 1960 gestaak maar die F-106 bly in diens vir meer as 20 jaar. Dit was eers in 1988 by die *Air National Guard* uit diens gestel.

In die geval van 'n kontak met 'n vyandelike vliegtuig hanteer die Hughes MA-1 wapen beheer stelsel die hele proses: vanaf die radarsluit totdat die missiel afgevuur word. Die vlieënier is in werklikheid net 'n stelsel toesighouer. Van die wapens wat die vliegtuig kan dra sluit in twee Genie kernkrag lug-tot-lug missiele wat in die bomlaai gedra word. Die beheerstelsel sal die vlieënier 'n instruksie gee om die missiele te laai net voordat dit gevuur word.

Vanaf 1973 was die F-106 toegerus met multi-loop masjiengeweer, amper soos 'n *Gatling* roterende masjiengeweer. Die vlieëniers het bevestig dat dit lekker was om die vliegtuig te vlieg. Die hoogtepunt van die vliegtuig se loopbaan was toe 13 eskaders van die *Air National Guard* daarmee toegerus was.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Convair F-106A Delta Dart:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | Pratt & Whitney P-17 turbostraal met nabrander |
| Kraglewering per motor | 11 113 kg stukrag met nabrander |
| Vlerkspan | 11,67 m |
| Lengte | 21,55m |
| Hoogte | 6,18 m |
| Vlerkoppervlakte | 64,8 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 17 350 kg |
| Maksimum snelheid | 2 393 km/h |
| Operasionele hoogte | 17 680 |
| Togafstand | 3 138 km |
| Klimvermoë | 9 144 m per minuut |
| Bewapening | Een 20 mm kanonvier Falcon lug-tot-lug missieleen twee Genie ongeleide kernkrag vuurpyle |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Verskillende maniere vir die dra van 'n balaklawa.
'n **Balaklawa**, ook bekend as 'n **balaklawahelm** of **skimasker**, is 'n vorm van hoofbedekking wat ontwerp is om die grootse deel van die gesig en kop te bedek. Afhangende van die styl en hoe dit gedra word, kan net die oë, mond en neus, of net die voorkant van die gesig onbeskermd wees. Weergawes met 'n volle opening kan in 'n hoed opgerol word om die kroon van die kop te bedek, of platgeslaan word vir 'n kraag om die nek.

'n Rib-gebreide drie-gat balaklawa
Die naam kom van hul gebruik tydens die *Slag van Balaclava* gedurende die Krimoorlog, met verwysing na die dorp naby Sewastopol in die Krim, toe die Britse troepe daar gebreide hoofbedekkings gedra het om warm te bly.

Colin Skinner tydens 'n sneeustorm in Noord-Dakota in 2009
Gebruike

Warmte
------

Moderne balaklawas word in wintersport soos ski, sneeuplankry, en sneeuwskoeters gebruik om die gesig te beskerm teen die wind en warmte te verskaf. Hulle is ook baie gewild onder motorfietsryers en fietsryers. Dit is veral nuttig vir balaclavas om te kan "asemhaal" wanneer dit gebruik word vir buitelugsport om te verhoed dat brille opwasem.

Veiligheid
----------

'n Sweedse polisiebeampte dra 'n balaklawa om sy identiteit te verberg.
Brandweermanne dra 'n vuurvaste weergawe gemaak van Nomex met 'n gesigsopening wat bedek word deur hul selfversorgde asemhalingsapparaat.

Elektriese werkers dra dikwels 'n boogflits-gegradeerde weergawe saam met 'n gesigmasker en ander persoonlike beskermende toerusting (PPE), terwyl hulle aan hoëspanningstoerusting werk.

Renjaers in alle FIA-wedrenne moet balaklawas gemaak van brandvertragende materiaal onder hul valhelms dra. In die wedrenne, bergklimme en tydrenne op die internasionale sportkalender, moet alle bestuurders en medebestuurders oorpakke dra, sowel as handskoene, lang onderklere, 'n balaklawa, sokkies en skoene gehomologiseer tot die FIA 8856-2000 standaard.

Militêre magte en polisie
-------------------------

Die Britse Special Air Service (SAS) se soldate het balaklawas gedra tydens die bestorming van die Iranse Ambassade in Londen (Operasie Nimrod) in 1980. Die balaklawas was gedra om die identiteit van die SAS-lede te verberg.

Verberging
----------

'n Balaklawa kan deur personeellede van sekuriteitsberoepe gedra word, bv. SWAT en die spesiale taakmagte, of deur misdadigers om hul identiteite te verberg. In Ierland het die balaklawa 'n lang geskiedenis van gebruik deur paramilitêre groepe, wat terugdateer na die Ierse Oorlog vir Onafhanklikheid.
**Orrefors Kosta Boda AB** is 'n Sweedse onderneming wat gevorm is nadat die vroeër selfstandige glasfabrieke Orrefors, Kosta, Boda en Åfors in die sogenaamde "Glasryk" van die Suid-Sweedse provinsie Småland saamgesmelt het. Die onderneming maak sedert 2005 deel uit van die Sweedse *New Wave Group AB*.

Orrefors-glasfabriek
--------------------

Orrefors, Sven Palmqvist "Fuga"
Orrefors, kristalglasskottel
Kosta Boda, Anna Ehrner, "Line"
*Orrefors glasbruk* is in die munisipaliteit Nybro in die historiese provinsie Småland geleë. Die glasfabriek is in 1898 gestig, maar het reeds sedert 1726 as ystersmeltery bestaan. Toe die verwerking van ystererts nie meer winsgewend was nie, het die onderneming oorgeskakel na die vervaardiging van glas vir geneeskundige en tegniese doeleindes asook glas vir huishoudelike gebruik. Vanaf 1914 is ook kristalglas vervaardig. 

Danksy die kunstenaars Simon Gate (wat tussen 1916 en 1945 by Orrefors werksaam was) en Edward Hald (wat tussen 1917 en 1978 by die glasfabriek werksaam was) het Orrefors tydens die Eerste Wêreldoorlog tot 'n glasvervaardiger van wêreldfaam ontwikkel. Gate en Halde het innovatiewe tegnieke soos *Graal* (waarby 'n halfverwerkte glasvorm met verskillende verflae deur middel van 'n sandstraal of slypwerk met kunsvolle ornamente versier is) en *Ariel*. In 1954 het Sven Palmqvist (1906-1984) sy skottelreeks *Ariel* bekend gestel waarby glas vir die eerste keer gesentrifugeer is.

Kosta-glasfabriek
-----------------

*Kosta glasbruk* is in die munisipaliteit Lessebo geleë. Die glasfabriek, wat in 1742 deur Anders *Ko*skull en Georg Bogislaus *Sta*ël von Holstein gestig is, is die oudste van sy soort wat nog steeds bestaan. Die fabriek se naam is saamgestel uit die beginletters van die stigters se vanne. Aanvanklik het Kosta venster- en bottelglas vervaardig. Teen die einde van die 19de eeu het die fabriek met sy geslypte glas bekendheid verwerf. Beduidende glaskunstenaars was onder meer Edward Dahlskog (1894-1950) en Vicke Lindstrand (1904-1983).

Kosta het in 1990 met die Boda-glasfabriek saamgesmelt. Die *Kosta glascenter* en 'n fabriekswinkel is vandag toeriste-trekpleisters.

Boda-glasfabriek
----------------

*Boda glasbruk* is in 1864 in die munisipaliteit Emmaboda gestig. Aanvanklik het Boda eenvoudige glasprodukte vervaardig, maar later ook geslypte kristalglas aangebied. Die fabriek het in die 1960's bekendheid verwerf met werke van Erik Höglund en Signe Persson-Melin, later ook Ana Ehrner.

Åfors-glasfabriek
-----------------

Die huidige *Orrefors Kosta Boda AB* sluit ook die klein glasfabriek *Åfors glasbruk* in wat in 1876 deur Carl-Albert Fagerlund in Åfors, 'n dorp in die munisipaliteit Emmaboda, gestig is. Hier is aanvanklik glas vir huishoudelike gebruik vervaardig. In die vroeë 1960's het die egpaar Bertil Vallien en Ulrica Hydman-Vallien begin om innovatiewe glaskunswerke te skep.
Die **Ortodokse Kerk in Amerika** is ’n outokefale Oosters-Ortodokse Kerk in Noord-Amerika wat in volle gemeenskap met die ander Oosters-Ortodokse kerke is, hoewel nie almal sy outokefalie aanvaar nie. Die primaat van die kerk het die titel Aartsbiskop van Washington, Metropoliet van die Hele Amerika en Kanada. Die Kerk se hoofkantoor is in Syosset, New York, en bestaan uit meer as 700 gemeentes, sendings, gemeenskappe en kloosters hoofsaaklik in die VSA en Kanada, met bykomende gemeentes en sendings in Meksiko en Australië. Skattings van die aantale lidmate wissel tussen 27 169 en 1 064 000.

Geskiedenis
-----------

Die Kerk se geskiedenis het in 1794 begin met die aankoms van agt Russies-Ortodokse monnike op Kodiakeiland, Alaska, wat toe deel van Rusland was. Hulle het ’n Christelike sending in Alaska gestig wat ’n gemeente van die Russiese Kerk geword het ’n paar jaar nadat die VSA Alaska in 1867 van Rusland gekoop het. Teen die laat 19de eeu het die Russies-Ortodokse Kerk in ander dele van Amerika gegroei danksy die aankoms van immigrante uit dele van Europa en die Midde-Ooste. Al die mense van verskillende etnisiteite is saamgesnoer in ’n enkele Noord-Amerikaanse gemeente van die Russiese Kerk.

Weens die groot ontwrigting wat die Russiese Rewolusie van 1917 meegebring het, het patriarg Tichon van Moskou in 1920 opdrag gegee dat Russies-Ortodokse kerke buite Rusland beheer van hulle eie kerke neem indien die sentrale administrasie buite aksie gestel word of nie gekontak kan word nie. Sommige van die kerke het dit gebruik as basis vir die verklaring van hul outokefalie sonder dat die sentrale administrasie buite aksie gestel is. Hoewel sommige etniese gemeentes by ander Ortodokse kerke aangesluit het, het baie ander gemeentes in 1924 die administratief selfregerende **Russies-Ortodokse Grieks-Katolieke Kerk in Amerika** gestig.

In 1970 het die Russiese Kerk die outokefalie van die Russies-Ortodokse Grieks-Katolieke Kerk in Amerika erken en dit is hernoem na die Ortodokse Kerk in Amerika. Hoewel al die Oosters-Ortodokse Kerke nie die Amerikaanse kerk se outokefalie erken nie, is die kerk in volle gemeenskap met hulle.
**Orrin Grant Hatch** (gebore op 22 Maart 1934, sterf 23 April 2022) was 'n Amerikaanse prokureur, afgetrede politikus en komponis wat vir twee-en-veertig jaar as 'n senator van Utah in die Amerikaanse Senaat gedien het. Hy was die eerste maal verkies tydens die 1976 Senaatsverkiesing van die Verenigde State, en was die langsdienende senator van die Republikeinse Party in die geskiedenis van die Verenigde State van Amerika. 

Tot sy aftrede in 2019 was hy saam met Patrick Leahy van Vermont, slegs een van twee sittende VSA senators om te gedien het tydens die presidentskap van Gerald Ford; hy was ook een van die twee oorblywende Republikeinse senators, saam met Chuck Grassley van Iowa, om te gedien het gedurende die presidentskap van Jimmy Carter. Hatch het gedien as óf Voorsitter óf as die Hoof minderheidslid van die Verenigde State Komitee op die Regbank vanaf 1993 tot 2005.

Hy was voorheen voorsitter van die Verenigde State Komitee vir Gesondheid, Opvoeding, Arbeid en Pensioene vanaf 1981 tot 1987. Hatch het ook gedien as voorsitter van die Verenigde State Komitee van Finansies. 

Op 3 Januarie 2015, nadat die 114de Kongres van die Verenigde State van Amerika ingehuldig is, het Hatch die *Pro tempore* President van die Senaat van die Verenigde State van Amerika geword.

Op 2 Januarie 2018 het Hatch aangekondig dat hy sal uittree uit die Senaat en dat hy nie vir herverkiesing sal staan tydens die 2018 Senaatsverkiesing van die Verenigde State in November nie.

Hatch het klavier, viool en orrel gespeel. Aangevuur deur sy belangstelling in poësie, het Hatch baie liedjies geskryf. Hy was mede-outeur van "*Everything And More*", gesing deur Billy Gilman. Benewens sy werk as 'n Amerikaanse senator, het Hatch meer as VSA$10 000 verdien as 'n Mormoonse-musiekopnamekunstenaar. Hy het die lirieke gemaak vir en deelgeneem aan die opname van "*Eight Days of Hanukkah*" in 2009. Die liedjie se musiek is deur Madeline Stone gekomponeer.
**Gedeon Josua (Deon) Rossouw** is gebore in Vredendal. Hy het teologie en filosofie aan die Universiteit van Stellenbosch studeer en het in 1989 sy doktorsgraad in filosofie behaal. Sedert 1986 het hy filosofie aan die Randse Afrikaanse Universiteit doseer waar hy later ook as departementshoof aangestel is. Hy was van 2004–2010 hoof van die departement filosofie aan die Universiteit van Pretoria.

Rossouw is 'n vooraanstaande kenner op die gebied van sake-etiek en het al verskeie boeke en meer as sestig artikels oor etiek en filosofiese dinkvaardighede gepubliseer. Hy was stigterspresident van die Besigheidsetieknetwerk van Afrika (BEN-Afrika). Hy dien op die uitvoerende komitee van die Internasionale vereniging vir besigheid, ekonomie en etiek asook die redaksie van die Tydskrif vir Sake-etiek. Hy is besoekende professor in Sake-etiek en Korporatiewe Regering aan die New Castle Besigheidskool en was tydens 2000 gasnavorser aan die 'Judge' Besigheidskool van die Universiteit van Cambridge in die Verenigde Koninkryk.

Hy is getroud met Anys (Anista van Greunen) en het drie kinders.

Bibliografie
------------

* DINK vaardig : Inleiding tot Filosofiese Vaardighede (red) (1992)
* Business Ethics: A southern African perspective (1994)
* Independent and Innovative Thinking (met J. Coley Lamprecht, 1995)
* Skilful Thinking : An Introduction to Philosophical Skills (1994)
* Life in a Postmodern Culture (redakteur) (1995)
* Business Ethics in Africa (2de uitgawe) (2002)
* Developing Business Ethics as an academic field (2004)
* Business Ethics (3de uitgawe) 2004.

Bronne
------

* Good Governance Programme, Centre for Human Rights (University of Pretoria). 2005. *Development and Human Rights Course: Presenters*.  Geargiveer 16 Mei 2006 op Wayback Machine
**Claire Johnston** is 'n sangeres wat bekend is as die gesig en stem agter Mango Groove.

Lewensloop
----------

Sy is in die Verenigde Koninkryk gebore, maar is vir die grootste deel van haar lewe 'n Suid-Afrikaanse burger. Johnston het op 10-jarige ouderdom vir die eerste keer as akteur, danser en sanger by die Johannesburgse produksie van die musiekblyspele *Annie* opgetree. Sy sluit tydens haar senior jaar op hoërskool by *Mango Groove* aan. Ten spyte van haar besige konsert-skedule voltooi sy haar graad in Engels, Filosofie, en Politiek aan die Universiteit van die Witwatersrand. Sy het al 'n konsert vir Belinda Carlisle geopen en saam met Freddie Mercury opgetree.

Johnston sing gereeld "Nkosi Sikelel' iAfrika" by internasionale rugbywedstryde as die Springbokke speel en was ook by Suid-Afrika se bod vir die Olimpiese Somerspele 2012 betrokke. Sy is getroud met mede *Mango Groove*-musikant *John Leiden*.

Sy tree tans saam met Mango Groove of saam met haar orkes "Claire Unplugged" op.

Albums
------

Johnston het twee solo-albums uitgereik. Die eerste, *Fearless*, was gedeeltelik by Petrus Gabriel se *Real Wêreld Studios* in die jaar 2000 opgeneem. Sy beskryf haar tweede album, *Afrika Blue*, as "*a big band album including some old standards*".

Sien ook
--------

* Lys van Suid-Afrikaanse musikante