recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die sewe historiese heuwels van Rome
Die **Quirinaal** (in Afrikaans soms ook **Kwirinaal** gespel; Latyn: *Collis Quirinalis*; Italiaans: *Quirinale*) is een van die oorspronklik sewe heuwels waarop Rome ontstaan het. Die heuwel het in die Romeinse Keisertyd 'n sterk residensiële karakter gehad, met die Baddens van Diocletianus en die kleiner Baddens van Konstantyn as twee groot openbare geboue wat in die 4de eeu n.C. temidde van woonkwartiere ontstaan het.

Gedurende die Middeleeue, toe Rome net 'n bevolking van enkele duisend gehuisves het, het die Quirinaal onbewoon gebly. Eers in die 16de eeu het 'n pouslike somerwoning, die Quirinaalpaleis, op die heuweltop ontstaan waar in die somermaande, wanneer Rome deur hitte geteister word, meestal 'n aangename vars bries waai. Rome se groot adellike families, onder wie die Colonna en Aldobrandini, het vir hulself paleise teen die Quirinaal se hellings laat bou.

Met die vereniging van Italiaanse state in 'n gemeenskaplike Koninkryk Italië het die omgewing ingrypende veranderinge ondergaan en is talle historiese paleise deur nuwe monumentele geboue vervang, veral langs die besige Via Nazionale, een van die hoofverkeersare van moderne Rome.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4612707-0
* VIAF: 245412873
* WorldCat Identities: viaf-245412873

 |
**For Whom the Bell Tolls** (**Vir wie die klok lui**) is 'n roman gepubliseer in 1940, geskryf deur Ernest Hemingway.

Inhoud
------

Die boek vertel die verhaal van Robert Jordan, 'n jong Amerikaanse plofstofkenner wat as lid van die Internasionale Brigades diens doen by 'n anti-fascistiese guerrilla-eenheid in die berge tydens die Spaanse Burgeroorlog. Saam moet hulle 'n brug opblaas om 'n aanval op Segovia te laat slaag. Jordan word tydens die sending verlief op Maria, wat haar ouers in die oorlog verloor.

Belangrike temas in die boek is die verskrikking van die moderne oorlogsvoering, eer, dood en selfmoord. Die sending kan ten beste omskryf word as 'n selfmoordsending. Die lede van die guerrilla groep word gekonfronteer met anonieme vyande in vliegtuie en tenks.

Die boek bevat outobiografiese gedeeltes: in 1937 en 1938 reis Hemingway vier keer na Spanje om as korrespondent vir die North American Newspaper Alliance (NANA) oor die burgeroorlog verslag te doen. Die hoofkarakter baseer hy waarskynlik op Robert Hale Merriman, 'n Amerikaner wat in 1938 in Spanje gesneuwel het. Merriman was 'n kennis van Hemingway. Net soos Merriman is sy romanheld Robert Jordan 'n kollegedosent in die Verenigde State en 'n vrywilliger wat veg aan die kant van die republikeine; en net soos Merriman verdwyn hy aan die einde van die oorlog agter vyandige linies. Hemingway gebruik ook 'n deel van sy eie familiegeskiedenis vir die verhaal en vir die karaktersketsing van die hoofkarakter, wanneer Jordan aan die einde van die boek terugdink aan die selfmoord van sy vader.

Verfilming
----------

Gary Cooper as Robert Jordan
Hemingway het die boek in 1939 in Kuba en Key West in Florida geskryf. Dit is in 1940 uitgegee. In 1943, toe die VSA betrokke was in die Tweede Wêreldoorlog, is dit verfilm deur Sam Wood met Gary Cooper as Robert Jordan en Ingrid Bergman as Maria.

Waardering
----------

*For Whom the Bell Tolls* word as deel van die wêreldliteratuur beskou en is in 1999 opgeneem in Le Monde se 100 boeke van die eeu-lys.

Bron
----

* Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia
Die standbeeld van Vardan Mamikonian in Yerevan.
**Vardan Mamikonian** (Armeens: Վարդան Մամիկոնյան; 387–451 AD) was 'n Armeense militêre leier, 'n martelaar en 'n heilige van die Armeense Kerk. Hy is bekend daarvoor dat hy die Armeense Leër in 451 aangevoer het tydens die Slag van Avarayr, welke uiteindelik sou lei tot die erkenning van die Armeniërs se reg om Christenskap te beoefen.

Hy was 'n lid van die Mamikoniese familie van Armenië se mees hooggeagte aristokrate (bekend as *nakharars*), word vereer as een van die grootste militêre en spirituele leiers van Armenië, en word beskou as 'n nasionale held deur die Armeniërs. Volgens Arshag Chobanian "[is Vartan] vir die Armeense nasie...die mees geliefde figuur, die mees heiligste in hul geskiedenis, die simboliese figuur wat die nasionale gees tipeer." Van die belangrikste Armeense kerke is na Sint Vardan vernoem. Ruiterstandbeelde van Sint Vardan kan in die Armeense hoofstad Jerewan en in die land se tweede grootste stad, Gyumri, gevind word.

Biografie
---------

Vardan Mamikonian was in 387 n.C. in die dorpie Artashat (Artaxata) in die Taron streek, noord van die stad Moosh, gebore as die seun van Hamazasp Mamikonian (Armeens: Համազասպ Մամիկոնյան) en Sahakanush (Armeens: Սահականուշ), te wete die dogter van Isak van Armenië.

Nadat Vardan in 432 die Sparapet (die kommandeur van die gewapende magte) geword het, het die Perse hom na Ctesiphon opgeroep. By sy terugkeer on 450 n.C. het Vardan die Persiese geloof herroep en 'n Armeense rebellie teen hul Sassanidiese heersers van stapel gestuur. Vardan was tydens die Slag van Avarayr gevang terwyl hy van 'n heuwel aan't toekyk was. Hy was voor sy mense verneder, gemartel en gedood. Die Slag van Vardanants het op 26 Mei 451 n.C. op die Avarayr-plein in Vaspurakan tussen die Armeense Leër onder aanvoering van Sint Vardan en die Sassanid (Persiese) heersers plaasgevind. Terwyl die Perse seëvierend was op die slagveld, het die Slag van Avarayr die weg gebaan vir die ooreenkoms tussen die Perse en die Armeniërs wat godsdienstige vryheid aan die Christene van Armenië gewaarborg het. Na sy dood was die opstand wat deur Vardan begin is voortgesit deur Vahan Mamikonian, die seun van Vardan se broer, wat uitgeloop het op die herstel van Armeense outonomie met die Nvarsak-verdrag (484); wat die voortbestaan van Armeense nasieskap in latere eeu gewaarborg het.

### Familie

Vardan Mamikonian is die vader van Vardeni Mamikonian (bekend as *Shushanik*), wat omstreeks 409 n.C. gebore is. Sy het met *Varsken*, 'n prominente *Mihranid* feudale heer (*pitiakhsh*) getrou. Toe haar haar man 'n pro-Persiese standpunt ingeneem het en die Christendom verwerp het en Zoroastrisme aangeneem het, het hy probeer om Shushanik te dwing om Zoroastrisme aan te neem, maar sy het heftig gereageer en geweier om aan sy bevele te voldoen en haar Christelike geloof te verwerp. Sy was gevolglik op Varsken se bevele in 475 n.C. tereggestel. Shushanik is as heilige verklaar deur die Georgiese Ortodokse en Apostoliese Kerk en word vereer deur die Armeense Apostoliese Kerk. Sy staan bekend as Sint Shushanik, en haar feesdag word op 17 Oktober in die Oosterse Ortodokse Liturgie gevier.
'n **Doeblet** (ook *dubbelvorm* of *tweelingwoorde* genoem) in etimologie is die benaming vir 'n groep van twee of meer woorde in dieselfde taal met verskillende vorme en oor die algemeen ook subtiele verskillende betekenisse, maar met 'n gemeenskaplike oorsprong. Byvoorbeeld: **tabak** en **twak**.

Lede van 'n doeblet is dus altyd kognate (woorde met 'n gemene oorsprong). Die betekenis van die afsonderlike lede van 'n doeblet hou oor die algemeen met mekaar verband, en kan teruggevoer word na 'n gemeenskaplike etimologiese wortel.

Lede van 'n doeblet kan almal erfwoorde wees, maar hulle kan ook op ander maniere in die taal opgeneem word. So kan die een woord byvoorbeeld 'n regstreekse erfwoord wees, terwyl die ander 'n aanpassing van dieselfde grondwoord is waaruit die eerste ontstaan het, en daarmee in werklikheid 'n leenwoord is.

Voorbeelde
----------

* **aartappel** en **ertappel**
* **daarom** en **darem**
* **hartelik** en **hartlik**
* **vroue** en **vrouens**
* **teenpraat** en **teëpraat**
* **twak** en **tabak**

Verskille in gebruik
--------------------

Verskillende subtiele onderskeidings in gebruik van doeblette kan waargeneem word. Kyk byvoorbeeld na die volgende:

### Betekenisverskille

* Jan is siek, **daarom** bly hy tuis.
* Jan is **darem** 'n gawe seun.

### Plaaslike of groepsverskille

* **aartappel** en **ertappel**.
* **laagte** of **leegte**.
* **agt** of **ag**.
* **nege** of **neë**.

### Verskille van gevoelswaarde

* **vlees**: Die gees is gewillig, maar die vlees is swak. (In hierdie geval rym *vlees* met *gees*, en dit is bowendien ook 'n meer deftige woord).
* **vleis:** Die man koop 'n kilogram vleis.

### Funksieverskille

Byvoorbeeld die gebruik van **daarom** as 'n bindwoord teenoor **darem** as 'n bywoord.

### Letterlike en figuurlike gebruik

1. **grys:** Sy dra 'n grys trui.
2. **gryse:** Dit het in die gryse verlede gebeur.

1. **geslypte:** Die geslypte mes is baie skerp.
2. **geslepe:** Jan is 'n geslepe karnalie.
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Kwartêr | Pleistoseen | Gelasium | **jonger** |
| Neogeen | Plioseen | Piasensium | 2,588–3,600 |
| Zancleum | 3,600–5,332 |
| Mioseen | Messinium | 5,332–7,246 |
| Tortonium | 7,246–11,608 |
| Serravallium | 11,608–13,65 |
| Langhium | 13,65–15,97 |
| Burdigalium | 15,97–20,43 |
| Aquitanium | 20,43–23,03 |
| Paleogeen | Oligoseen | Chattium | **ouer** |
| Die verdeling van die Neogeen (IKS). |

Die **Serravallium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Neogeen (serie/epog Mioseen). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 13,65 tot 11,608 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Langhium en gevolg deur die Tortonium.

Naam en definisie
-----------------

Die Serravallium is in 1864 deur die Italiaanse geoloog Lorenzo Pareto genoem na die Italiaanse dorp Serravalle Scrivia in Piëmont. 

Die basis van die etage word gedefinieer deur die laaste voorkoms van die nannoplankton *Sphenolithus heteromorphus*; die bokant word gedefinieer deur die laaste voorkoms van die nannoplankton *Discoaster kugleri* en die Foraminifera *Globigerinoides subquadratus*, en word ook verbind met die kort magnetiese chronosone C5r.2n.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
* (fr)  Pareto, L.; **1864**: *Note sur la subdivision que l'on pourrait etablir dans les terrains de l'Apennin septentrional*, Bulletin de la Societé Géologique de France **2(22)**, p. 210-277.
Ds. George Malan.
Ds. **George Stephanus Malan** (12 April 1861 op Wellington – 6 Desember 1931 in Kaapstad) was leraar in die Nederduitse Gereformeerde Kerk en redakteur van die Kerkorgaan, die *Kerkbode*.

Ds. Malan is aan Groenberg by Wellington gebore. Hy ontvang sy skoolopleiding op dié Bolandse dorp en verwerf in 1881 sy B.A.-graad aan die Victoria Kollege op Stellenbosch. Die volgende jaar word hy tot die Kweekskool toegelaat. Ná voltooiing van sy teologiese kursus en legitimasie op 27 Augustus 1885 is hy na die NG gemeente Barkly-Oos beroep en op 3 April 1886 daar georden en bevestig. Sy volgende gemeentes was Vredefort (1887), Montagu (1889), Bethulie (1895), Greytown (1897), Riebeek-Wes (1903) en Drieankerbaai (1911), waar hy bly tot in 1913.

In 1912 het die Kommissie van Bestuur van die *Kerkbode* hom beroep en aangestel as redakteur. In dié gewigvolle betrekking het ds. Malan "ons kerk groot dienste bewys, veral gedurende die jare van die Groot Oorlog, toe ook die Rebellie in die Unie uitgebreek het, en toe hy sodanige verstandige leiding aangegee het dat by sy aftrede die Kommissie sy groot waardering uitgespreek het van *de grote diensten door Ds. Malan in een zeer moeilike tijd met voorzichtigheid en wijsheid* aan die blad bewys."

Ds. Malan het in 1918 om gesondheidsredes sy emeritaat aanvaar, maar was nog sterk en lewenslustig genoeg om die dienswerk in die Buitekantstraat-saal, Kaapstad, waar die latere NG gemeente Tafelberg afgestig is, te verrig. Ook in ander betrekkings, soos byvoorbeeld dié van sekretaris van die S.A. Taalbond en lid van die Sensorraad vir Bioskope het hy gedien.

Op 6 Desember 1931 sterf hy in die Volkshospitaal, Kaapstad, ná 'n operasie. Hy is beskryf as "een van die gaafste en edelste predikante in ons Kerk. Hy het in hom verenig verstandige deeglikheid met geestelike diepte en buitengewone teerheid en 'n geseënde gedagtenis nagelaat".

Bronne
------

* Dreyer, eerw. A. *Jaarboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1933*, Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke, 1932.
* Dreyer, eerw. A. *Kerksouvenir van Wynberg, Gemeente-Eeuwfeest 1829–1929*, Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein: Nasionale Pers Beperk, 1929.
Die **Bulshoekdam** in die Olifantsrivier verskaf besproeiingswater aan groot dele van die Weskus. Dit is een van die oudste besproeiingskemas in Suid-Afrika.

Ligging
-------

Die dam lê in ‘n rotsagtige kloof in die Olifantsriviervallei, 24 km stroomafwaarts van Clanwilliam in die rigting van Vanrhynsdorp.

Struktuur
---------

Hierdie dam het ‘n volume van 6,298 miljoen m³. Dit is ‘n swaartekragdam bestaande uit klipmesselwerk met klipsteunpilaare en ronde boë. Hierop rus 15 staalsluise. Die dam is 143,3 m lank en die sluise is 4,6 m hoog en 6 m breed. ‘n Verdere sluis is 6,9 m breed en 5,7 m hoog. ‘n Skotse maatskappy Glenfield en Kennedy in samewerking met die ingenieur W.M. Watts het die ontwerp gedoen. Sement vir die projek is uit Engeland ingevoer en die klip het uit ‘n plaaslike steengroef gekom. ‘n Skaarste aan arbeiders en sement tydens die Eerste Wêreldoorlog en die Spaanse griep in Suid-Afrika kort daarna het die voltooiing van die projek ernstig vertraag. Gou na die afronding van die projek in 1924 het al geblyk dat die opgaarvermoë te min is vir die groot landbougebied wat besproei moes word. Daarom is die Clanwilliamdam kort daarna gebou.

Kanale
------

‘n Uitgebreide stelsel van kanale op beide oewers bring die water na plase so ver as Citrusdal, Lutzville en Ebenhaeser. Die water gaan deur 11 tonnels en 11 duikpype en waar die kanale blootgestel is aan waaisand is die kanale van betondeksels voorsien. Hierdie kanale is tydens die Groot Depressie as werkverskaffingsprojek gebou.

Sien ook
--------

* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* Butler, J.: Die Bulshoekdam. The Civil Engineer in South Africa, Mei 1991 (op internet)
* van Vuuren, Lanie: Olifants River – home to one of South Africa’s oldest irrigation schemes. The Water Wheel, September–Oktober 2010 (op internet)
* www.dwaf.gov.za
* (en)  Amptelike webwerf van die Bulshoekdam Holiday Resort
Gravity FM

radiostasie| Datum van stigting of ontstaan | 2008Wysig |
| Land | Verenigde KoninkrykWysig |

**Swaartekrag FM** is 'n gemeenskap radio stasie gebaseer in Grantham, Lincolnshire. Dit saai voltyds uit sedert 1 Desember 2008 op 97.2 FM en aanlyn, die stasie het  sy eerste lisensie tydperk voltooi en, as gevolg daarvan, het dit 'n verdere vyf jaar uitbreiding verkry van OFCOM, die bedryf reguleerder, met soortgelyke Sleutel Verpligtinge.

Uitsending inhoud
-----------------

Inhoud wat deur vrywilligers uit die plaaslike gemeenskap geproduseer word, word uitgesaai deur *Gravity FM*. Hoofstroom dagprogrammering is hoofsaaklik musiek maar sluit nuus, verkeer, reis-en plaaslike inligting in. Gedurende die aande het die stasie 'n verskeidenheid meer spesialisprogramme en kenmerke uitgesaai.

Befondsing en toekennings
-------------------------

*Gravity FM* het tot dusver daarin geslaag om befondsing te verkry om sy dienslewering te handhaaf. Soos alle gemeenskap radiostasies in die Verenigde Koninkryk, is dit beperk in dat dit slegs toegelaat word om die helfte van sy inkomste jaarliks in te samel uit advertensies en op-lug kommersiële reëlings. Die res is gevind in die vorm van subsidies, buite-lug borgskap en fondsinsameling.

*The Friends of Gravity FM* is 'n liefdadigheid (wat geregistreer is vir belasting doeleindes in die Verenigde Koninkryk, gestig in 2012  om die voorsiening van gemeenskap uitsaai dienste in die Grantham gebied te ondersteun. Die stasie het grootliks gebaat by die skenkings wat hulle gemaak het in die rigting van nuwe toerusting.
Die rou sy van sywurms wat die natuurlike skynsel van die stof wys.
**Sy** is ’n proteïendraad, waarvan sommige soorte geweef kan word om materiaal te maak. Die sydraad bestaan hoofsaaklik uit fibroïen en word deur sekere insekte se larwes vervaardig om kokonne te maak. Die beste bekende sy word verkry van die kokonne van die larwes van die moerbeisywurm, *Bombyx mori*. Die blink voorkoms van sy is vanweë die driehoekprisma-agtige struktuur van die draad, wat veroorsaak dat die materiaal inkomende lig teen verskillende hoeke weerkaats en so verskillende kleure vertoon.

Vier van die belangrikste symotte wat aangehou word. Van bo na onder is:  
 *Bombyx mori*, *Hyalophora cecropia*, *Antheraea pernyi*, *Samia cynthia*.   
 Uit *Meyers Konversations-Lexikon* (1885-1892).
Sy word deur verskeie insekte vervaardig, maar net die sy van motruspes word gebruik vir tekstielvervaardiging. Daar is egter al navorsing gedoen oor ander soorte sy, wat op molekulêre vlak verskil.

Sy word hoofsaaklik vervaardig deur die larwes van insekte wat volledige metamorfose ondergaan, maar sommige ander insekte soos webspinners (Embioptera) en spinnekoppe maak ook sy.
**Mookgophong**, ook bekend as **Naboomspruit**, is 'n dorp in die Limpopoprovinsie in die noorde van Suid-Afrika, sowat 40 kilometer suidwes van Mokopane (Potgietersrus) en aan die voet van die Waterberge. Die Afrikaanse naam kom van die nabome (*Euphorbia ingens*) wat daar groei. Die "na" kom van die Khoikhoiwoord "geknap" wat sterk beteken. (Dit verwys na die sterk sap van die boom). Die dorp is in 2006 hernoem.

Die spruitgedeelte kom waarskynlik van 'n fonteintjie wat regoor die gholfbaan 'n stroompie gevorm het wanneer dit reën.

Geskiedenis
-----------

Die Gereformeerde kerk Naboomspruit.
Die eerste mense het reeds in 1859 in die omgewing kom boer. Die boer se naam was Nicolaas Hendrik Johannes Fredrik van Heerden. Hul plaas se naam was Kromkloof. Die eerste skool is in 1908 op hierdie plaas gebou.
In 1885 het die Van Zyls op die plaas Vischgat kom bly. Hierdie warmbron was toe reeds bekend vir sy helende eienskappe.

Naboomspruit is op 8 Junie 1910 gestig nadat die prospekteerder Adolph Erasmus tinneerslae op die plase Doornhoek en Welgevonden ontdek het.

Met die stormloop van fortuinsoekers het binne enkele maande 'n besige myndorpie ontstaan. In 1925 het Erasmus ook platinum op Rietfontein, 'n plaas in die Waterberge, gevind. Naboomspruit het sodoende selfs meer myners gelok, en danksy die vinnige bevolkingsgroei het die dorp in 1938 munisipale status verwerf. 

In 1898 is die spoorlyn aangelê van Pretoria tot in Pietersburg. Tydens die Anglo-Boereoorlog van 1899 tot 1902, het die Engelse Naboomspruit se stasie gebruik om voorrade te vervoer van Pretoria na Pietersburg.

Watervoorsiening het van die vroegste tye probleme opgelewer. Die dorp se put oorkant waar die Gereformeerde Kerk vandag is, was die enigste waterbron. Later is die Frikkie Geyserdam gebou.

Ekonomie
--------

Vandag word in die distrik gemengde boerdery met veeteelt (beeste), mielies, grondbone en sitrusvrugte bedryf. Die plaaslike mineraalbronne is deur privaat maatskappye as ontspannings- en vakansieoorde ontwikkel.

Sien ook
--------

* Gereformeerde kerk Naboomspruit
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
’n **Abugida** (van Ge'ez: አቡጊዳ *’äbugida*) of **alfasillabiese skrif** is ’n skryfstelsel waarin opeenvolgende konsonante en klinkers as ’n eenheid geskryf word: elke eenheid is gebaseer op ’n konsonant, en die aanduiding van die klinker is verpligtend, maar sekondêr. Dit verskil van ’n alfabet, waarin klinkers dieselfde status as konsonante het, en van ’n abjad, waarin klinkers afwesig of opsioneel is. (In informele situasies word al drie skryfstelsels alfabette genoem.) Abugidas sluit die uitgebreide Brahmi-skriffamilie van Suid- en Suidoos-Asië in.

Die term "abugida" is in 1990 deur die taalkundige Peter T. Daniels voorgestel vir dié skryfstelsel. Dit is ’n Ethiopiese naam van die Ge'ez-skrif, *’ä bu gi da* – die eerste letters van die skrif. Soos wat Daniels die woord gebruik, verskil ’n abugida van ’n lettergreepskrif deurdat daar in laasgenoemde geen sistematiese grafiese ooreenkoms tussen foneties verwante simbole is nie. Die term "alfasillabiese skrif" is in 1997 deur die taalkundige William Bright voorgestel om die idee oor te dra dat dié soort skrif eienskappe van beide ’n alfabet en sillabiese skrif (lettergreepskrif) het.

Beskrywing
----------

In die algemeen stel ’n letter in ’n abugida ’n konsonant voor. Letters word in ’n lyn geskryf, gewoonlik van links na regs. Klinkers word aangedui deur die konsonant te verander, óf deur ’n leesteken óf deur ’n verandering aan die konsonant self.

Daar is drie hoofsoorte abugidas, wat ingedeel word volgens die manier waarop die klinker aangedui word: deur leestekens, distorsie of oriëntasie.

* Die oudste en grootste familie is die Brahmi-familie van Indië en Suidoos-Asië, waarin klinkers aangedui word met leestekens.
* In die Ethiopiese familie word klinkers aangedui deur die vorm van die konsonant aan te pas.
* In die Cree-familie word klinkers aangedui deur die konsonant te roteer of te kantel.
**Cesare Valletti** (gebore 18 Desember 1922 in Rome - oorlede 13 Mei 2000 in Genua) was 'n Italiaanse operasanger. Hy was een van die groot liriese tenore van die tydperk na die Tweede Wêreldoorlog.

Biografie
---------

Valletti is as seun van 'n dokter gebore en het onder legendariese tenoor Tito Schipa gestudeer. Hy het sy debuut in Bari gemaak in die rol van Alfredo in La Traviata in 1947. 

Hy het sy repertorium geleidelik opgebou terwyl hy in geringer operahuise in die hele Italië opgetree het. Sy eerste optrede in La Scala in Milaan was in 1950 in die rol van Fenton. In dieselfde jaar is hy ook genooi op in Rossini se Il Turco in Italia teenoor Maria Callas te sing. Vyf jaar later het hy getriomfeer in die rol van Elvino in Bellini se La Sonnambula, ook teenoor Callas, met Leonard Bernstein op die podium. 

In 1953 het hy sy debuut in die VSA gemaak toe hy Werther vir die eerste keer gesing het en in 1958 het hy Engeland oorrompel in 'n uitstaande produksie van La Traviata teenoor Callas in Covent Garden. Don Ottavio, Ernesto, Alfredo, Ferrando, des Grieux, Nemorino, Lindoro en Don Ottavio is as sy beste rolle beskou en hulle het in al die wêreld se voorste operahuise gesing.

Hy was ook 'n gereelde gas op die feeste van Glyndebourne, Aix-en-Provence en Verona. Sy loopbaan by die Metropolitan-operageselskap in New York het tot 1960 geduur nadat hy daar 79 keer verskyn het en nog 35 keer saam met die geselskap op ander plekke. Die einde van sy verbintenis met die Met het gekom toe Rudolph Bing, die bestuurder van die Met, hom uit die rolverdeling van 'n nuwe opvoering van L’Elisir d’Amore gehaal het. Daaropvolgende uitnodigings van die Met om daar op te tree, het hy van die hand gewys. 

Hy het sy loopbaan in 1968 laat vaar, waarna hy hom by sy skoonpa in hulle familie-onderneming aangesluit het. Hy is in die jaar 2000 aan 'n hartaanval oorlede terwyl hy behandeling vir kanker ondergaan het.

Sy stem
-------

Valletti het 'n ligte maar buigsame tenoorstem, eie aan Italiaanse lirisisme, gehad. Sy stem was buitengewoon suiwer, maar nie so soet soos byvoorbeeld dié van Tito Schipa, Ferruccio Tagliavini of Beniamino Gigli nie, maar sy tegniek het dié van ander soortgelyke tenore oortref. Sy verskyning in Bellini se La Sonnambula onder Bernstein word as een van die hoogtepunte in opera beskou.

Opnames
-------

'n Keur van sy opnames kan by eMusic  afgelaai word, waar daar ook na 30-sekonde-uittreksels geluister kan word. Sy volledige Falstaff van Verdi is ook op twee verskillende etikette uitgereik asook hoogtepunte uit La Betulia liberata van Wolfgang Amadeus Mozart.
**Edmund Burke** (Dublin, 12 Januarie 1729 – Beaconsfield, 9 Julie 1797) was 'n Ierse filosoof en politikus. Hy word as die grondlegger van die moderne konserwatisme beskou.

Biografie
---------

Die Ierse Burke gaan in 1750 na Londen om 'n juris te word. Maar die regswetenskap bevredig hom nie. Edmund Burke skryf in 1757 'n Filosofiese ondersoek na die oorsprong van ons denkbeelde oor die sublieme en die skone. In die ondersoek stel hy dat skoonheid en oorweldiging skaars teenpole is. Hy voorsien formele kenmerke van wat mense as mooi ervaar (bv. relatief klein, geleidelyke en harmonieuse, nie onmiddelike oorgang, gladde oppervlakte). Die sublieme word gekenmerk deur die vermoeë om sterk emosies op te wek as gevolg van blootstelling aan beelde of idees van pyn, dood, gevaar en verskrikking (byvoorbeeld natuurrampe) wat op 'n vreemde manier ook aangenaam en selfs genotvol kan wees. In sy studie ondersoek Burke, onder andere, hoe so iets moontlik is.

Hy begin politieke artikels te skryf vir die dan net gestigte tydskrif *The Annual Register*. Burke sou self ook in die politiek deelneem as lid van die Whig-party. In 1765 word hy lid van die Britse Laerhuis. Burke druk sy stempel af op talle van politieke kwesies in sy tyd. Burke bestry heftig die verligting en die Franse Rewolusie wat hy plaas teenoor die Engelse Glorieryke Rewolusie en die Amerikaanse Rewolusie plaas.

Burke sien die rol van die staat ten opsigte van die samenlewing veral as die van 'n tuinman tot sy tuin. Die tuinman se taak is om die tuin te onderhou. Vanuit sy nadruk op die belang van geskiedenis en tradisie, pleit hy vir gematigde en behoedsame hervormings. Progressiewe en rewolusionêre sien Burke as boukundiges wie se doel voortdurend aan die hand van bloudrukke en utopieë verander word. Burke wys die utopiese radikalisme absoluut van die hand. Hy voorspel in sy *Reflections on the Revolution in France* (1790) dat die Franse Rewolusie op 'n diktatoriale skrikbewind sou uitloop. Onder leiding van Maximilien Robespierre ontwikkel die Franse Rewolusie inderdaad in so 'n rigting. Burke noem dit as voorbeeld van hoe verligtingsdenke kan aanleiding gee tot totalitêre politiek.
| **Berthiëriet** |
| --- |
|    |
| Formule | FeSb2S4  |
| Onsuiwerhede | Mn, Cu, Pb, Ag   |
| Kleur | donkerstaalgrys  |
| Glans | metallies  |
| Hardheid | 2-3 (Mohs)  |
| Digtheid | 4,64 g/cm3  |
| Ruimtegroep | Pnam  |
| Strukturbericht-kode | E3₃  |
| Eenheidsel | a = 11.44 Å, b = 14.12 Å, c = 3.76 Å |
| \* Lys van minerale |

**Berthiëriet** is 'n mineraal met die chemiese formule FeSb2S4. Dit is na die Franse chemikus en mineraloog Pierre Berthier (1782-1861) genoem.

Struktuur
---------

Die berthiërietstruktuur is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se E3₃-struktuur. Die simmetrie is ortorombies en die getal formule-eenhede in die sel Z=4.

| atoom | nr. | x | y | z |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Fe |  | 0.316 | 0.334 | +¼ |
| Sb | I | 0.145 | 0.062 | +¼ |
| Sb | II | 0.037 | 0.386 | -¼ |
| S | I | 0.195 | 0.272 | -¼ |
| S | II | 0.424 | 0.184 | +¼ |
| S | III | 0.226 | 0.492 | +¼ |
| S | IV | 0.451 | 0.405 | -¼ |

Die antimoonatome is omring deur drie swaelatome. Twee van die swaelatome word gedeel met die volgende SbS3-groep. Dit vorm SbS2-kettings ewewydig aan die c-as. Daar is nogtans twee verskillende antimoonatome wat se omringing effens anders is.
Die ysteratome is omring deur 'n versteurde oktaëder van swaelatome. Hierdie oktaëders deel 'n rand met die volgende oktaëder wat 'n ketting vorm in die c-rigting.
'n Torus is die produk van twee sirkels, waarvan slegs een verskyn in hierdie diagram. Die rooi sirkel is gevee om 'n middelpunt, wat nie getoon word nie.
'n **Torus** is 'n 3-D geometriese vorm wat deur die draai van 'n skyf met radius {\displaystyle r} oor 'n sirkel met radius {\displaystyle R} gevorm is. Indien {\displaystyle R>r} is die torus 'n kringvormige buisie.


kring

R > r:  
 Ringtorus

Horingtorus
R = r:  
 Horingtorus

Spiltorus
R < r:  
 Spiltorus

Onderste helfte en kruisafdelings van die drie klasse

'n Torus kan as volg parametries gedefinieer word:

{\displaystyle {\begin{aligned}x(\theta ,\varphi )&=(R+r\cos \theta )\cos {\varphi }\\y(\theta ,\varphi )&=(R+r\cos \theta )\sin {\varphi }\\z(\theta ,\varphi )&=r\sin \theta \end{aligned}}}
waar

{\displaystyle \theta ,\phi } is hoeke wat 'n volle sirkel maak, sodat hulle waardes begin en eindig by dieselfde punt,
{\displaystyle R} is die afstand vanaf die middelpunt van die buisie om die middelpunt van die torus,
{\displaystyle r} is die radius van die buisie.
{\displaystyle R} is bekend as die "grootradius" en {\displaystyle r} is bekend as die "kleinradius". Die verhouding {\displaystyle R} gedeel deur {\displaystyle r} staan bekend as die *aspekverhouding*.

Daar is drie verskillende klasse van toruse afhangend van die drie moontlike aspekverhoudings tussen {\displaystyle R} en {\displaystyle r}:

* {\displaystyle R>r} beskryf die bekende torus met 'n gat deur die middel.
* {\displaystyle R=r} beskryf die horingtorus, dit wil sê 'n torus met 'n nuldeursneegat.
* {\displaystyle R<r} beskryf die self-sny spiltorus.
* Wanneer {\displaystyle R=0} verander die torus in 'n sfeer.

Wanneer {\displaystyle R>=r} is dit maklik om die oppervlak en volume van die torus met behulp van die swaartepuntstelling van Pappus te bereken:

{\displaystyle {\begin{aligned}A&=\left(2\pi r\right)\left(2\pi R\right)=4\pi ^{2}Rr\\V&=\left(\pi r^{2}\right)\left(2\pi R\right)=2\pi ^{2}Rr^{2}\end{aligned}}}

Kyk ook
-------

* Omtrek, oppervlakte en volume
**Kongokoors**, of **Krim-Kongo-hemorragiese koorssiekte**, is 'n virussiekte wat spontane bloeding veroorsaak en deur bosluise versprei word. Die siekte is endemies aan Afrika, maar kom ook in Asië en Oos-Europa voor. Dit is hoogs aansteeklik en lewensgevaarlik. Tussen 30 en 50 persent van mense wat Kongokoors opdoen, sterf daaraan.

Die virus word tipies deur 'n bosluis se byt oorgedra, maar kan ook deur die besmette bloed en weefsel van vee versprei word. Bosluise dra die virus vir lang periodes, wat dit deur hul eiers na die volgende geslag oordra. 'n Besmette persoon kan die virus na ander persone versprei wanneer hul bloed met ander mense in aanraking kom.

Die siekte het sy naam te danke daaraan dat dit in 1944 in die Krim en later in 1956 in die Belgiese Kongo opgespoor is. In 1969 is daar vasgestel dat dit eintlik dieselfde siekte is. Hemorragie is die mediese naam vir bloeding.

Simptome
--------

'n Bontpootbosluis
Kongokoors begin met griepagtige simptome soos koors en lyfseer. Die eerste simptome is tussen een en nege dae ná die byt sigbaar. 'n Paar dae begin die pasiënt gewoonlik inwendig te bloei. Noodlottige multi-orgaanversaking kan later intree.

Tipiese simptome:

* Hoofpyn, koors, kouekoors en spierpyn, veral in die lae rug en bobene
* Naarheid, braking, maagpyn en selfs diarree
* Seer, rooi oë, die oë traan bloed
* Pasiënt kneus en/of bloei maklik
* Die pasiënt kry dikwels ’n uitslag of velbloeding
* Neusbloeding, bloedbraking, bloed in die urine en stoelgang

Behandeling
-----------

Pasiënte word afgesonder om verspreiding te voorkom. Dit word hoofsaaklik simptomaties deur middel van bloedoortappings en koorswerende medisyne behandel. Die antivirale middel, ribavirin, blyk suksesvol teen die virus te wees.

Voorkoming
----------

Daar bestaan nie 'n antibiotikum teen Kongokoors of 'n entstof om dit te voorkom nie. Immunisering is al probeer, maar daar is geen bewyse dat dit suksesvol was nie.

Bosluise moet nooit met die kaal hande tussen die vingers dooddruk word nie (die bloed kan besmet wees). Persone wat met die bloed van vee en ander diere in aanraking kom, behoort beskermende klere en handskoene te dra. In gebiede met baie bosluise kan klere met insekgif behandel word.

Bosluise kan by diere beheer word deur hulle te dip.

Kongokoors in Suid-Afrika
-------------------------

Sowat 25 mense kry elke jaar in Suid-Afrika Kongokoors. Die siekte word hoofsaaklik deur drie spesies bontpootbosluise in die genus *Hyalomma* veroorsaak. Die drie spesies wat hiervoor verantwoordelik is, is die groot growwe bontpootbosluis (*Hyalomma rufipes*), die vaal bontpootbosluis (*Hyalomma glabrum*) en die klein gladde bontpootbosluis (*Hyalomma truncatum*).

Hoewel hierdie bosluise redelik algemeen voorkom, is hulle minder geneig as ander bosluise om mense te byt. Slegs 'n klein persentasie bontpootbosluise is draers van die virus.
’n Winkel met ’n verskeidenheid edamkase.
**Edam(kaas)** of **edammerkaas** is ’n halfharde kaas wat sy oorsprong in Nederland het; dit is genoem na die stad Edam in die provinsie Noord-Holland. Dit word gewoonlik in ronde bolle verkoop. 

Edam het ’n vaalgeel binnekant en ’n rooi buiterand van was. Dit verouder goed en raak nie bederf nie; dit word net hard. 
Daarom was dit tussen die 14de en 18de eeu een van die wêreld se gewildste kase, op see en in afgeleë kolonies.

Inhoud
------

Die meeste edamkase wat in winkels verkoop word, het ’n baie matige smaak, effens sout of neutagtig, en feitlik geen reuk in vergelyking met ander soorte kaas nie. Namate die kaas verouder, raak die geur skerper en word die kaas stywer. Dit het ’n aansienlik laer vetinhoud as die meeste ander tradisionele kase; dit kan so min as 28% vet in droë stof wees. Moderne edam is sagter as ander kase soos cheddar vanweë sy lae vetinhoud. Dit kan egter nie so maklik soos sommige ander kase gerooster word nie.
Die *Doddington*.
Die **Doddington** was 'n Oos-Indiëvaarder van die Britse Oos-Indiese Kompanjie wat by Voëleiland in Algoabaai, naby die huidige Port Elizabeth, gestrand het op 17 Julie 1755. Die skip het goudskatte, wat aan Clive van Indië behoort het, vervoer. Die skatte is later deur skattejagters geplunder, en hierdie voorvalle het bygedra tot die onlangse veranderinge aan internasionale maritieme verdrae om onderwater kulturele erfenisse beter te beskerm.

Skipbreuk
---------

Onder die bevel van Kaptein James Sampson, seil die *Doddington* op 22 April 1755 vanaf Dover in Engeland na Fort St. George in Indië, en word begelei deur die *Stretham* (met Clive van Indië aan boord), die *Pelham*, die *Edgecote* en die *Houghton*. Die skepe is op pad na Porto Praya geskei, maar ontmoet weer by die hawe, waar hulle ge-anker het om voorrade op te neem. Op 27 Mei 1755 vertrek die drie skepe saam uit die Kaap Verdiese Eilande, maar word weer geskei nadat die kaptein van die Doddington 'n meer suidelike roete as die ander skepe geneem het. Na sewe weke, het die *Doddington* om die Kaap van Goeie Hoop geseil, en nadat dit ooswaarts gevaar het vir nog 'n dag, het die skip om 1 uur op die oggend van 17 Julie 1755, 'n rots getref en gestrand in Algoabaai.

Van die bemanning en passasiers van 270, het 23 aanvanklik oorleef. Die skipbreukelinge het vir sewe maande van die vis, voëls en eiers geleef, op 'n nabygeleë eiland, wat hulle Voëleiland genoem het. Een van hulle was 'n skrynwerker, wat hulle in staat gestel het om 'n sloep te bou, wat hulle die *Happy Deliverance* genoem het.Met hierdie sloep, was hulle uiteindelik in staat was om die eiland op 16 Februarie 1756 te verlaat, en teen die ooskus van Afrika op te reis oor St. Lucia tot by Delagoabaai, waar die oorlewendes die sloep verkoop het en na Indië gereis het op 'n ander skip.

Herwinning
----------

Die skip se besending van goud en silwer, bekend as *Clive van Indië se Goud*, is in die 1990’s deur skattejagters van Port Elizabeth geplunder, en het baie omstredenheid veroorsaak. 'n Derde van die 1200 goue munte is uiteindelik teruggekeer na Suid-Afrika, na 'n vier jaar lange regsgeding in Londen. Hierdie hoë-profiel hofsaak het verskeie tekortkominge in beide Suid-Afrikaanse en internasionale maritieme reg beklemtoon. Die Opvoedkundige, Wetenskaplike en Kulturele Organisasie van die Verenigde Nasies het die geval gemonitor, aangesien dit 'n belangrike voorbeeld was vir die UNESCO Konvensie vir die Beskerming van Maritieme Kulturele Erfenisse wat in 2001 gepubliseer is.

Kultuur
-------

In September 1867 word 'n plaaslik geskrewe toneelstuk, *Treasure at Woody Cape*, opgevoer deur die Dramaklub van Port Elizabeth. Die toneelstuk was gebaseer op die legende van die Doddingtonskatte.
**Mungo Park**  

**Skotse ontdekkingsreisiger**  
  


---

**Beduidende werke**  
  

  
  

*Travels in the Interior Districts of Africa* (1816)

**Mungo Park** (\* 11 September 1771 in Foulshiels naby Selkirk, Skotland; † Januarie of Februarie 1806 naby Bussa, Nigerië) was 'n Britse ontdekkingsreisiger in Afrika.

Sy twee reise, wat hy tussen 1795 en 1797 en tussen 1805 en 1806 onderneem het, het hom na die Gambië, en as eerste Europeër na die Nigerrivier geneem. Die mikpunt van die verkenningstogte was om die Nigerrivier tot by sy oorsprong te verken. Sy eerste reis in opdrag van die *African Association* het in die Gambië begin en tot by Silla in die huidige Mali gevorder. Hy is tydens hierdie reis gevange geneem, maar kon daarin slaag om te ontsnap. Aangesien hy sy reistoerusting kwytgeraak het, kon hy net met die bystand van 'n Afrikaan oorleef. Met sy terugkeer het hy die *Travels in the Interior Districts of Africa* (1799) met groot lof gepubliseer. Dit was destyds 'n blitsverkoper en word vandag steeds by die klassieke reisliteratuur gereken. In 1804 het hy 'n groter ekspedisie namens die Britse regering gelei en het Bussa in die huidige Nigerië bereik waar hy in 'n konflik met plaaslike inwoners vermoor is.
**AMD Fusion**  

**Versnelde verwerkingseenhede**  
  


---

**Geskik vir**  

Netboeke  

Intreevlak-skootrekenaars

---

**Aanbieders van AMD-Fusion-netboeke**   
  

*Acer*  

*Asus*   

*Hewlett-Packard*   

*Sony*

**AMD Fusion** is die kode- en bemarkingsnaam vir 'n reeks sentrale verwerkingseenhede (SVE) wat deur die Amerikaanse vervaardiger AMD ná die samesmelting met ATI, een van die twee beduidendste aanbieders van grafiese verwerkingseenhede ter wêreld, ontwikkel is. 

Die AMD Fusion-konsep behels die samesmelting van sentrale en grafiese verwerkingseenheid asook video- en ander hardeware-versnellers op die basis van mobiele sentrale verwerkingseenhede om goeie prestasie in bekostigbare rekenaars te lewer, terwyl die kragverbruik laag bly. Die Fusion-tegnologie is in 2006 bekend gestel en word sedertdien verder ontwikkel. 

Eerste *Fusion*-SVE-modelle, wat deur AMD as versnelde verwerkingseenhede (*Accelerated Processing Unit, APU*) bemark word, is in Januarie 2011 tydens die *Consumer Electronics Show* in Las Vegas vertoon. Hulle is onder meer gemik op die netboek-mark.
'n DLR-treinstel ry in suidelike rigting op die roete tussen Bank en Lewisham
'n DLR-trein ry oor die misomhulde Canary Wharf-brug
**Docklands Light Railway (DLR)** is 'n geoutomatiseerde ligte treinstelsel wat in 1987 geopen is om die herontwikkelde Londense Docklands-gebied te bedien. Die DLR-netwerk strek tot Stratford in die noorde, Lewisham in die suide, Tower Gateway en Bank in die *City of London* se finansiële distrik in die weste, en in die ooste tot Beckton, die London City-lughawe en Woolwich Arsenal.

Die stelsel se personeel op treine en by groot wisselstasies is tot 'n minimum beperk. Sy vier ondergrondse stasies is volgens die vereistes van die Londense moltreinstelsel beman. Vergelykbare voorstelle is ook vir die aangrensende metronetwerk, die *Tube*, gemaak.

DLR word volgens 'n konsessie bedryf wat *Transport for London* aan *KeolisAmey Docklands*, 'n gemeenskapsonderneming van die vervoermaatskappy *Keolis* en die infrastruktuur-onderneming *Amey plc.*, as opvolger van *Serco Docklands* toegestaan het. 

Die stelsel is in besit van *Docklands Light Railway Ltd.* wat deel uitmaak van *Transport for London* se spoorafdeling. In die boekjaar 2013 het DLR 101,5 miljoen passasiers vervoer. Die stelsel is verskeie kere uitgebrei, en verdere uitbreidings word beplan.
Die **Dnister** (Oekraïens: Дністер; Roemeens: *Nistru*; Russies: Днестр, *Dnestr*) is 'n rivier in Oos-Europa wat deur Oekraïne en Moldowa vloei. Die rivier, wat deur die antieke Grieke *Tyras* genoem is, ontspring in die Karpate, net oos van die grens tot Pole en mond in die Swartsee uit. Die rivier het 'n lengte van 1 352 km, terwyl die stroomgebied 72 100 km² beloop. Die Dnister is na die Dnjepr die tweede grootste rivier in Oekraïne en die grootste in Moldowa. Die Dnister vorm die westelike grens van die wegbreek-republiek Transnistrië in Moldowa. Transnistrië is na die Roemeense naam van die rivier (*Nistru*) genoem, en beteken dus letterlik "oorkant die Nistru", vergelyk Transkei. Transnistrië se hoofstad en grootste stad Tiraspol is langs die Dnister geleë.

Die Dnister in Rîbnița, Moldowa/Transnistrië
Die Dnister naby die Ottomaanse vesting Tighina in Moldowa
Oorspronklik het die Dnister uitsluitlik deur Oekraïnse gebied gevloei. Eers nadat Roemeenssprekendes hulle vanaf die laat 14de eeu in die gebiede oos van die Karpate-bergreeks en in Bessarabië gevestig het, het die Dnister tussen Mohyliv-Podiskyi en sy monding (wat gelykstaan aan sowat 'n derde van sy totale lengte) die etniese grens tussen Oekraïens- en Roemeenssprekende gebiede begin vorm. Rivieraf van Rybnica het Roemeenssprekende gebiede selfs tot die Dnister se linkeroewer gestrek. Sodoende is byna 'n kwart van die Dnisterbekken buite Oekraïenssprekende gebiede en buite die huidige grense van Oekraïne geleë. Van 1918 tot 1940 was die helfte van die rivier (vanaf Chotyn) die grens tussen Roemenië en die Sowjetunie.

Die Dnister is die belangrikste rivier in Galisië, en so word na dié streek soms ook as Naddnistriansjtsjina (Land aan die Dnister) verwys. Die rivier se historiese en etnografiese betekenis as die simbool van die vorstedom Galisië-Wolhinië was ook ná sy ondergang sterk genoeg dat skrywers soos die Wes-Oekraïense romantici Markian Sjasjekewitsj en Joeri Fedkowitsj dit in hul werke met 'n soort vroomheid beskryf het. In die name van Galisiese instellings en organisasies word dikwels na die Dnister verwys.
'n AGV-trein ondergaan toetse in Tsjeggië.
Die **AGV** ('n afkorting van die Franse **Automotrice à grande vitesse**) is 'n nuwe reeks Franse hoësnelheidstreine wat deur die maatskappy Alstom vervaardig en as opvolger van die TGV beskou word. Die trein is aanvanklik as 'n gemeenskaplike projek van Alstom en die Franse spoorwegmaatskappy SNCF ontwikkel, maar SNCF het sy deelname later beëindig. Die nuwe trein, wat in tegniese opsig die vierde generasie van TGV-hoësnelheidstreine verteenwoordig, is uiteindelik deur Alstom teen 'n koste van sowat € 100 miljoen ontwikkel, en die eerste treine is in 2010 in bedryf gestel.

Die tegniese hoofverskille teenoor die voorloper TGV is die hoër togsnelheid (360 km/h teenoor die TGV se 320 km/h), meer sitplekke (615) en nuwe enjins wat - net soos by die Duitse hoësnelheidstrein ICE - nou oor die hele lengte van die trein verdeel is. In vergelyking met die TGV sal die AGV se nuwe enjins ook energiebesparend wees. Die AGV se massa is ook in vergelyking met ander tipes hoësnelheidstreine verminder sodat die totale energiebesparing tot 30 persent beloop.

Mark en klante
--------------

Die eerste AGV-prototipe, wat uit drie waens bestaan het, is op 5 Februarie 2008 naby La Rochelle amptelik bekend gestel.

Die Italiaanse privaatmaatskappy *Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV)* was die eerste onderneming wat in Januarie 2008 25 treine met 11 seksies elk bestel het. Elkeen van die treine bied sitplek vir 500 passasiers. Die treine is vanaf die jaar 2012 vir spoorwegverbindings tussen Milaan, Turyn en Napels en tussen Rome en Venesië gebruik. Die treine, wat volgens die kontrak 30 jaar lank deur Alstom gediens sal word, is teen 'n totale koste van € 1,5 miljard aangeskaf.

Volgens persberigte oorweeg ook die Duitse spoorwegmaatskappy *Deutsche Bahn AG* om AGV-treine aan te skaf asook die Franse lugredery Air France.
**Mulungushi-universiteit** (Engels: *Mulungushi University*) op die Zambiese myndorp Kabwe is in Januarie 2008 opgerig as die land se derde openbare universiteit naas die Universiteit van Zambië in Lusaka en die Koperstreek-universiteit in Kitwe. Die land het ook minstens vyf privaat universiteite, met 'n sesde, Katolieke universiteit wat in 2009 in die vooruitsig gestel is.

Hoewel net duisend studente in 2008 geregistreer het, word daar verwag dat die getal registrasies teen 2018 die 10 000-kerf sal haal. Die universiteit wil projekte aanpak wat inkomste kan skep en ook vennootskappe sluit tussen die privaat en openbare sektor. Eersgenoemde sluit die bevordering van die Mulungushi Rock as toeriste-trekpleister, belegging op die aandelebeurs in Lusaka (die LuSE) en die oprigting van 'n privaat radiostasie in. Die vennootskappe behels privaat sektor belegging in studenteverblyf, vervoerdienste, 'n kafeteria, kommersiële boekwinkel op die kampus en ander handelsake in. 

Twee kampusse was in 2009 in aanbou: die dorpskampus in die hartjie van Kabwe waar die Zambia Railways Training School voorheen gesetel was en die hoofkampus op die oewer van die Mulungushirivier, 26 km noord van die dorp.

Bron
----

* Southern African Regional Universities Association
Guggenmusik in Basel, Switserland
**Guggenmusik** is 'n sterk ritmiese musiek, wat deur blaasorkeste op 'n eienaardige manier met "vals" note gespeel word. Die musiek het sy oorsprong in die Alemanniese gebiede van Switserland en Suidwes-Duitsland, waar dit in die plaaslike dialekte ook *Guggemoseg*, *Guggemusig* of *Chatzemusig* genoem word. Die "geheim" van die musiek is dat dit net 'n bietjie vals gespeel moet word, sodat die wysies en trefferliedjies maklik herkenbaar is, maar nog steeds vreemd klink. Dit word van 'n ritmiese seksie oorheers wat dit uiters geskik maak as meesleurende dans- en straatmusiek tydens die Karnaval. Die musikante is altyd vermom en dra maskers.

Guggenmusik is 'n integrale bestanddeel van die Swabies-Alemanniese Karnaval en die Karnaval-feesvierings in Basel, Luzern en Sentraal-Switserland.

Die term *Guggenmusik* verwys in Switserse Duits na alle soorte blaasmusiek en is vermoedelik afgelei van die Alemanniese *gugge* ("sakkie"). *Guggemusig* verwys in Switserland dus na 'n groep mense, wat saam musiek speel en eenvoudige maskers – vroeër meestal sakkies – gedra het.

Geskiedenis
-----------

Guggenmusik tydens die *Carneval de Monthey*
Guggenmusik in Monthey (kanton Valais/Wallis, Switserland)
Guggenmusik het sy oorsprong in die ou gewoonte om wintergeeste met die blaas van beeshorings uit te dryf. Die eerste verwysings na hierdie soort musiek dateer uit die 16de eeu, toe mense gedurende die Karnaval-optogte ratels, blikemmers, tromme, koeiklokke of fluite gebruik het om die geeste van die winter uit te dryf. Die musiek was derhalwe bedoel om besonder snaaks, hard en jammerlik te wees. Mense het destyds al kostuums en maskers gedra: Doekies en ou lappe is vir fantasieryke vermommings gebruik, sodat die geeste regtig verskrik is.

Toe in die jaar 1874 vir die eerste keer 'n blaasorkes by die *Morgestraich* ('n optog wat mense op die eerste dag van Karnaval wakker maak) in Basel deelgeneem het, was daar hewige teenstand van die publiek. Tien jaar later het die owerhede die speel van Guggenmusik egter toegelaat.

In 1934 het Guggen-musikante 'n ware opswaai beleef, en hulle het op Vette Dinsdag, die dag voor Aswoensdag, in groot getalle deur Basel marsjeer. Die Vette Dinsdag het vervolgens ook die Guggen-dag geword.

In die vyftigerjare het die Guggenmusik-geesdrif na Suid-Duitsland, Italië en Oostenryk uitgebrei. Tans is daar 'n groot verskeidenheid van Guggenmusik-variante, wat van snaakse groepe tot *Big Band*-orkeste strek en gedurende die Karnaval baie gewild is.

Daar word veral volkswysies, kinder- of trefferliedjies gespeel. Naas tradisionele musiekinstrumente soos trompete en basuine word deesdae alle soorte instrumente gespeel, waaronder ook staaltromme, doedelsakke, saksofone en reusagtige sousafone. Die grootste byeenkoms van Guggen-musikante vind jaarliks gedurende die Karnavaltyd in die Duitse stad Schwäbisch-Gmünd plaas. Tydens hierdie fees tree gereeld groepe uit Duitsland, Switserland, Oostenryk en Liechtenstein op en lok tussen 60 000 en 100 000 besoekers.