recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **sardyn** (*Sardinops sagax*) is 'n seevis wat rondom die hele Suid-Afrikaanse kus aangetref word en in groot skole voorkom. Hulle kom ook voor in die noordelike Stille Oseaan en staan ook bekend as die **pelser** in Afrikaans, of *pilchard* in Engels.

Voorkoms
--------

Die vis is silwer van kleur met 'n ry swart kolletjies aan die kante en word 28 cm groot. Die vis kom in skole voor en is verantwoordelik vir die jaarlikse sardienstormloop aan die kus van KwaZulu-Natal.

Habitat
-------

Daar is twee bevolkings van die sardyn aan die Suider-Afrikaanse kus. Die een groep kom by Namibië voor; vanaf Angola tot by Luderitz en die ander groep vanaf die Oranjerivier tot by Maputo. Die twee bevolkings sal nie meng nie omrede daar 'n konstante opwelling van koue water naby Luderitz plaasvind.

Die Suid-Afrikaanse bevolking skiet kuit gedurende die lente en somer op die Agulhasbank terwyl daar ook 'n kleiner kuitskietaksie plaasvind aan die kus van KwaZulu-Natal gedurende die winter en lente. Die eiers en larwes van die Agulhasbank dryf dan weswaarts. Die klein vissies versamel naby die kus van die Wes-Kaap gedurende die herfs en winter en migreer dan suid en ooswaarts waar die kuitskietaksie weer begin.

Die sardyn eet onder andere soöplankton en word op hulle beurt gejag deur snoek, tuna, geelstert, leervis, geelbek, kabeljou, verskeie haaie, dolfyne, robbe en pikkewyne.

Kommersiële waarde
------------------

Die sardyn is baie belangrik vir die Suid-Afrikaanse sowel as die Namibiese kommersiële visvangbedrywe. Gedurende die vroeë 1960's was daar 400,000 ton per jaar gevang deur die Suid-Afrikaanse bedryf maar dit het afgeneem na 70,000 ton per jaar in 1967. Die Namibiese tonnemaat was 1,400,000 ton per jaar in 1968 en het geval tot 300,000 ton per jaar in 1971 en het konstant onder 100,000 ton per jaar gebly tussen 1978 en 1988.

Sardiens in 'n blikkie

Jaarlikse sardienstormloop
--------------------------

Die jaarlikse sardienstormloop word veroorsaak deur veranderinge in die temperatuur van die water aan die ooskus. Gedurende Mei en Junie word warm water aan die ooskus vervang met koue water van minder as 20 °C. Hierdie koeler water maak dit moontlik vir groot skole sardyne, ansjovis en rondeoogharing om nader aan die land en noordwaarts te beweeg. Hierdie groot skole word maklik deur haaie en dolfyne na vlakker baaie gedryf waar hulle gevang word deur mense, seediere en seevoëls.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bronne
------

* First Field Guide to Fishes of Southern Africa. Rudy van der Elst. 1999. ISBN 978-1-86872-288-4
* Sea Fishes of Southern Africa. Rudy van der Elst & Dennis King. 2006. ISBN 978-1-77007-345-6
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q2069084
* ADW: Sardinops\_sagax
* ARKive: sardinops-sagax
* FishBase: 1477
* GBIF: 2412583
* iNaturalist: 55535
* ITIS: 161729
* IUCN: 183347
* NCBI: 28381
* WoRMS: 217452

 |
**Philip Blommaert** (24 Augustus 1809, Gent - 14 Augustus 1871) was 'n Vlaamse skrywer.

Hy verdien aanvanklik sy brood as privaat tutor. Hy was ook 'n vriend van Hendrik Conscience, saam met wie hy die gebruik van Nederlands in België bevorder het.

In 1834 skryf hy gedigte vir die Vlaamse tydskrif *Vaderlandsche Letteroefeningen* in Nederlands, maar met weinig sukses, vanweë sy kru taalgebruik. Saam met Jan Frans Willems werk hy vir verskeie Belgiese tydskrifte teen die invloed van die Franse taal in Vlaandere. In 1840 is hy een van die mede-outeurs van die *Vlaams petitionnement* (*Vlaamse petisieverklaring*) om die Vlaamse saak in België te steun.

Van groter belang was die publikasie van Nederlandse gedigte uit die 12de tot 14de eeu, soos *Theophilus* (Gent 1836, 2de druk 1858), en *Oudvlaemsche gedichten* (1838–1851, 3 volumes), asook 'n Nederlandse vertaling van die Nibelungenlied in jambiese vers. Saam met CP Serrure stig hy die Maetschappy der Vlaemsche Bibliophilen, 'n publikasievereniging om uitgawes van Middeleeuse Vlaamse literatuur te publiseer. Saam met Serrure redigeer hy die *Kronyk van Vlaenderen van 580 tot 1467* vir publikasie in 1839. 

Sy bekendste werk is die *Aloude geschiedenis der Belgen van Nederduitschers* (Gent 1849), waar hy sy mening uitspreek dat die Nederduitse gebiede, ten spyte van hul politieke verdeeldheid, bestem is tot die vervulling van 'n hoë kultuurhistoriese idee.

Latere jare
-----------

In 1860 word hy lid van die Koninklike Belgiese Akademie waar hy deelneem aan die werk van die kommissie vir die publikasie van 'n Vlaamse kulturele monument. Hy het begin werk aan die publikasie van Jacob van Maerlant se pas ontdekte gedig *Istory van Troyen,* toe hy skielik tot sterwe gekom het.

Sien ook
--------

* Vlaamse literatuur

Bron
----

* Philip Blommaert

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb104274529 (data)
* GND: 116204184
* ISNI: 0000 0001 1562 7429
* NTA: 068453086
* SUDOC: 112805787
* VIAF: 25347605
* WorldCat Identities: viaf-25347605

 |
Die **Philadelphia Orkes** is 'n Amerikaanse simfonieorkes, gebaseer in Philadelphia, Pennsilvanië.

Dit is een van die "Groot Vyf" Amerikaanse orkeste. Die orkes is gebaseer in die Kimmel Centre for the Performing Arts, waar dit sy inskrywingskonserte, wat jaarliks meer as 130 behels, in Verizon Hall uitvoer.

Vanaf die stigting tot 2001 het die Philadelphia Orkes konserte aangebied by die Academy of Music. Die orkes gaan voort om die Akademie te besit, en keer een week per jaar daarheen terug vir die Akademie vir Musiek se jaarlikse galakonsert en konserte vir skoolkinders. Die somerhuis van die Philadelphia Orkes is die Mann Center for the Performing Arts. Dit het ook somerkoshuise in die Saratoga Performing Arts Centre, en sedert Julie 2007 in die Bravo! Vail Valley-fees in Vail, Colorado. Die orkes voer ook 'n jaarlikse reeks konserte in Carnegie Hall uit. Van die vroegste dae af was die orkes aktief in die opnamestudio en het 'n groot aantal opnames gemaak, hoofsaaklik vir RCA Victor en Columbia Records.

Plekke van optrede
------------------

* Academy of Music, die orkes se tuiste, 1900–2001.
* Mann Center for the Performing Arts, die orkes se somertuiste sedert 1976.
* Kimmel Center for the Performing Arts (geopen in 2001), Verizon Hall is die orkes se huidige tuiste.
* Saratoga Performing Arts Center in Saratoga Springs, New York, die orkes se somertuiste sedert die sentrum in 1966 geopen het.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 5101987
* BNF: cb139057755 (data)
* CANTIC: a11108290
* CiNii: DA04098073
* GND: 801194-1
* ISNI: 0000 0001 1016 4752
* LCCN: n80125008
* LNB: 000067439
* MusicBrainz: ff3fcff7-6c85-49d6-b954-ed7011a44e5a
* NKC: kn20030215135
* NLA: 36088012
* NLI: 000312993
* NLP: A22093606
* NSK: 000477432
* RERO: 02-A003690127
* SNAC: w6x38m0q
* SUDOC: 079000525
* Trove: 1210002
* VIAF: 149065320
* WorldCat Identities: lccn-n80125008

 |
**Sarel Francois Oosthuizen** (22 Maart 1862 – 14 Augustus 1900) was 'n Boeregeneraal.

Oosthuizen is gebore op die plaas Sterkfontein, noord van Krugersdorp. Sy ouers was Daniel Jacobus Oosthuizen en Anna Susanna Oosthuizen. Hy het opgegroei op die plaas, tewens die plaas was sy skool, en reeds op jong ouderdom begin boer. Hy het rooi hare gehad met 'n welige baard en word bekend as die Rooibul van Krugersdorp. Hy neem deel aan die Eerste Vryheidsoorlog waar hy deel was van die groep wat Pretoria beleër het. Hy neem ook deel aan verskeie veldtogte teen inheemse groepe en was ook betrokke aan Boerekant tydens die Jameson-inval.

Gedurende 1899 word hy verkies as veldkornet vir Krugersdorp en in Oktober van daardie jaar vertrek hy na Natal in die kapasiteit. Hy word lig gewond tydens die Slag van Talana. Hy was ook deel van die span wat die trein by Chievely ontspoor het en het Winston Churchill gevange geneem na die geveg wat gevolg het. Tydens die Slag van Colenso speel hy en sy span 'n vername rol in die verowering van 10 kanonne. Sy reputasie word verder versterk met sy handelinge tydens die Slag van Spioenkop. Gedurende Februarie 1900 word hy bevorder tot veggeneraal. Nadat die Britse magte deurgebreek het by Biggarsberg word hy en sy span na die suidweste van Transvaal gestuur. Hy staan generaal Koos de la Rey by tydens die skermutseling met die Britse Magte by Doornkop op 29 Mei 1900 in die Slag van Johannesburg (geveg by Klipriviersberg). Hy speel 'n permanente rol tydens die Slag van Donkerhoek. Hierna vertrek hy na sy tuis distrik te Krugersdorp. Op 11 Julie 1900 lei hy sy magte teen die Britse magte tydens die Slag van Dwarsvlei. Hy word gewond en sterf op 14 Augustus 1900.

Oosthuizen was getroud met Susanna Cornelia Hendrika Johanna Alberts. Hulle het drie seuns gehad.

Bron
----

* *The War Reporter*. J.E.H. Grobler. Jonathan Ball Publishers. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2. Bladsye 13, 15, 23, 46, 58, 72, 79, 82, 85-86.
* *Die Geskiedenis van die Tweede Vryheidsoorlog in Suid-Afrika, 1899–1902*. Breytenbach, J. H. Die Staatsdrukker Pretoria, 1969–1996. Deel V. *Die Britse Opmars tot in Pretoria*, Die Staatsdrukker Pretoria, 1983. Bladsye 524, 528, 535.
Die **Tisza** (Duits: *Theiß*; Hongaars: *Tisza*, [ˈtisɒ]; Oekraïens: Тиса, *Tisa*, [ˈtɪsɑ]; Roemeens: *Tisa*, [ˈtisa]; Serwies: Тиса, *Tisa*, [tîsa]; Slowaaks: *Tisa*, [ˈtisa]; Latyn: *Tissus*; Antieke Grieks: Πάθισσος, *Pathissus*) is 'n groot suid-vloeiende rivier in Sentraal- en Oos-Europa. Die rivier, met 'n lengte van 1 419 km, vorm die grootste sytak van die Donau (volgens sy gemiddelde afloop van 792 m³/s is die Tisza die tweede waterrykste takrivier ná die Sava, maar nog voor die Inn en die Drava). Die Tisza is eens die "mees Hongaarse rivier" genoem, omdat sy loop volledig in die Koninkryk Hongarye binne Oostenryk-Hongarye geleë was. Vandag vloei die Tisza deur vyf Europese lande en landskappe soos die Groot Hongaarse Laagvlakte, die Pannoniese Laagvlakte en die Poesta. Die stroomgebied van die Tisza word vir intensiewe boerdery gebruik.

Monding van die Tisza (bo) in die Donau (onder), Vojvodina, Serwië
Die Bodrog se monding in die Tisza by Tokaj
Die Tisza ontstaan deur die saamvloei van die Swart en Wit Tisza by Rachif, Oekraïne, in die Karpate, net noord van die grens tot Roemenië. Net oos ontspring die Proet, 'n ander groot sytak van die Donau. Aansluitend vloei die Tisza in 'n westelike rigting langs die grens met Roemenië en bereik Hongarye. Hier maak die rivier 'n skerp boog in 'n noordelike rigting tot by die drielandepunt van Hongarye, Slowakye en Oekraïne, maar vloei aansluitend in 'n suidwestelike rigting deur Hongarye, parallel met die Donau verder wes. Net suid van die stad Szeged, die grootste stad aan die rivierloop, bereik die Tisza Serwië en vloei in 'n suidelike rigting deur die outonome provinsie Vojvodina. Twee van die Tisza se hoofkanale, Keleti en Nyugati is hier geleë. Halfpad tussen die Serwiese stede Novi Sad in die weste en Belgrado in die suide mond die Tisza in die Donau uit.

Geskiedenis
-----------

Na die Tisza is die Laat-Neolitiese Tisza-beskawing genoem. Tydens die bestaan van die Romeinse Ryk het die Tisza, wat deur die Romeine *Tissus* genoem is, sedert die verowering deur Trajanus in 101 die westelike grens van die Romeinse provinsie Dacië gevorm. Volgens 'n legende is die oorskot van Attila die Hun onder 'n afgeleide gedeelte van die Tisza begrawe.

In die 19de eeu is die Tisza onder die Habsburgse bewind gekanaliseer en teen die einde van die 19de eeu was dit die visrykste rivier in Europa.
Die **Arsakidiese dinastie** of **Arsjakoeni** (Armeens: Արշակունի), het van 12 tot 428 n.C. oor die Koninkryk Armenië regeer. Die dinastie was 'n tak van die Arsakidiese dinastie van Partië. Arsakidiese konings het deur die chaotiese jare ná die val van die Artaxiadiese dinastie met tussenposes regeer tot in 62, toe Tiridates I die Partiese Arsakidiese heerskappy in Armenië gevestig het. Hy kon egter nie sy lyn op die troon vestig nie en verskeie Arsakiede van verskillende lyne het regeer tot die troonbestyging van Vologases II, wat sy lyn op die Armeense troon gevestig het. Dié sou oor die land regeer totdat die Sassanidiese Ryk dit in 428 afgeskaf het.

Twee van die noemenswaardigste gebeure tydens die Arsakiede se heerskappy in Armenië is die kerstening van Armeniërs deur Gregorius die Verligter in 301 en die skepping van die Armeense alfabet deur sint Mesrop Masjtots omstreeks 405. Iranianisme het gedy onder die heersers van die Arsakidiese dinastie.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85007266

 |
**Arpad** (moontlik die moderne Tell Rifaat, Sirië) was ’n antieke Aramese Siries-Hetitiese stad in Noordwes-Sirië, noord van Aleppo. Dit het die hoofstad geword van die Aramese staat Bit Agusi, wat in die 9de eeu v.C. deur Gusi van Yakhan gestig is.

Tell Rifaat.
Arpad het later ’n groot vasalstad van die Koninkryk Urartu geword. In 743 v.C. tydens die Urartu-Assiriese Oorlog, het die Nieu-Assiriese koning Tiglat-Pileser III die stad beleër ná sy oorwinning oor die leër van Urartu. Dit het hom egter drie jaar geneem om Arpad te verower, waarna hy die inwoners laat uitmoor en die stad verwoes het. Arpad was daarna ’n provinsiële hoofstad. Tell Rifaat, wat moontlik die oorblyfsels van Arpad is, het mure van 8 m hoog wat behoue gebly het.

In die Bybel
------------

Die stad word verskeie kere in die Ou Testament genoem:

* 2 Konings 18:34; 19:13
* Jesaja 10:9; 36:19; 37:13

* Jeremia 49:23, een van die voorspellings in die latere hoofstukke van die boek Jeremia oor Damaskus.

Die Asssiriese hoofadjudant noem die gode van Arpad onder dié wat hy beweer nie hulle stede van die Assiriërs kon red nie.

Argeologie
----------

Tell Rifaat is ’n ovaal terrein van 250 x 233 m. Daarop is ’n hooffort van 142 x 142 m met ’n maksimum hoogte van 30 m. Die verdedigingsmuur om die terrein is sowat 3 km lank.

’n Argeologiese span van die Universiteit van Londen het die terrein ondersoek. Daarna is uitgrawings in 1961 en 1964 by Tell Rifaat gedoen. In 1977 het dieselfde universiteit se argeologiese span ’n opname in die gebied om Tell Rifaat gedoen.

Bronne
------

* Clayton, Peter A. "The Coins from Tell Rifa'at." Iraq 29, no. 2 (1967): 143-54. Besoek op 18 Oktober 2020. doi:10.2307/4199831.
* Millard, Alan R. "Adad-Nirari III, Aram, and Arpad" Palestine Exploration Quarterly, vol. 105 Issue 2 (1973): 161–164. Besoek op 18 Oktober 2020. doi:10.1179/peq.1973.105.2.161

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 36°28′N 37°06′O﻿ / ﻿36.47°N 37.10°O﻿ / 36.47; 37.10
Die **Tipe IX duikboot** was 'n klas duikboot wat die Duitse Vloot ontwerp en gebruik het tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie klas was ontwerp in 1935-36 met die doel om oor die oseane te vaar en Amerikaanse gebiedswater te bereik. Hulle het 'n togafstand van 19,313 km gehad. Die duikbote het 23 torpedo's gedra wat hulle formidabele slaankrag gegee het. Die tweede subklas IXB was die mees suksesvolste klas in Duitse *U-boot* geskiedenis. Hulle het 252 skepe met 'n tonnemaat van 1,551,006 ton gekelder. Die *U-123*, 'n IX boot, het in Desember 1942 deelgeneem aan Operasie Drumbeat waarin vyf duikbote nege skepe gekelder het langs die ooskus van Amerika. Die duikbote het vir 'n maand in die gebied gebly en brandstof ontvang van 'n tenker duikboot naby die kus van Bermuda.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die tipe IX duikboot:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Verplasing (oppervlak) | 1,034 metrieke ton |
| Verplasing (onderwater) | 1,018 metrieke ton |
| Lengte | 76,50m |
| Breedte | 6,70 m |
| Aandrywing (oppervlak) | 3,281 kW diesel |
| Aandrywing (onderwater) | 745,7 kW elektries |
| Spoed (oppervlak) | 18,5 knope |
| Spoed (onderwater) | 7.5 knope |
| Bemanning | 48 - 56 persone |
| Wapens | 6 x 533 mm torpedo buise
22 torpedos of 44 seemyne
10,5 cm kanon op dek |

Bron
----

* *THE ILLUSTRATED ENCYCLOPEDIA OF DESTROYERS FRIGATES & SUBMARINES*, Bernard Ireland and John Parker, 2015, ISBN 978-0-85723-601-2
’n **Tipespesie** (Engels: *type species*) is in die wetenskaplike klassifikasie van plante en diere die naam van ’n spesie waaraan die naam van ’n genus permanent verbind word. Dit is die spesie wat die tipiese biologiese voorbeeld van die takson is. Die waarde van die "tipespesie" lê in die feit dat dit duidelik maak wat deur die spesifieke genusnaam bedoel word. Dit is veral belangrik wanneer ’n takson wat verskeie spesies bevat, in meer as een genus opgedeel moet word; die tipespesie verskaf outomaties die naam van die oorspronklike takson aan een van die nuwe taksa en skakel dus die moontlikheid van verwarring uit.

Volgens soölogiese en botaniese naamkodes behoort elke genus of onderafdeling van ’n genus wat ’n naam het, ’n tipespesie te hê – of dit in daardie stadium as geldig of korrek beskou word of nie. In die praktyk is dit egter nie altyd die geval nie.

’n Soortgelyke konsep, **tipegenus**, word gebruik vir suprageneriese groepe.

Voorbeeld
---------

Die tipespesie vir die slakgenus *Monacha* is *Monacha cartusiana*. Dié genus is in die familie Hygromiidae. Die tipegenus van dié familie is die genus *Hygromia*.

Sien ook
--------

* Tipe (biologie)
Die ligging van Madagaskar aan die ooskus van Afrika.
Die **Madagaskarplan** was ’n voorstel deur die regering van Nazi-Duitsland om Jode op die eiland Madagaskar te hervestig. Franz Rademacher, hoof van die Joodse afdeling van die Duitse departement van buitelandse sake, het die idee in Junie 1940 voorgestel, kort voor die val van Frankryk. Die voorstel het behels dat die beheer oor Madagaskar, destyds ’n Franse kolonie, aan Duitsland oorgedra word as deel van die voorwaardes van Frankryk se oorgawe.

Die plan
--------

Die moontlikheid om Poolse Jode op Madagaskar te hervestig is in 1937 deur die Poolse regering ondersoek, maar die taakspan wat daarheen gestuur is om die eiland se potensiaal te ondersoek het bepaal dat net 5 000 tot 7 000 gesinne geakkommodeer sou kon word, of selfs net 500 volgens sommige ramings. Omdat Nazipogings om Duitsland se Jode aan te moedig om voor die Tweede Wêreldoorlog te emigreer net gedeeltelik suksesvol was, het die Naziregering in 1940 weer die idee geopper om Jode op Madagaskar te hervestig.

Met die goedkeuring van Adolf Hitler het Adolf Eichmann op 15 Augustus 1940 ’n memorandum uitgereik vir die hervestiging van miljoen Jode per jaar vir vier jaar en dat die eiland ’n polisiestaat onder die SS sou wees. Hulle het aangeneem baie Jode sou beswyk onder die strawwe toestande as die plan in werking gestel sou word. Die plan was egter nie haalbaar nie weens die Britse blokkade van Duitsland. Dit is uitgestel nadat die Nazi's die Slag om Brittanje in September 1940 verloor het, en in 1942 eindelik afgestel met die begin van die Finale Oplossing, waartoe die idee in ’n groot mate bygedra het.

Bibliografie
------------

* Browning, Christopher R. (2004). *The Origins of the Final Solution : The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942*. Comprehensive History of the Holocaust. Lincoln: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-1327-1.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
* Browning, Christopher R. (1995). *The Path to Genocide: Essays on Launching the Final Solution*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-55878-5.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
* Longerich, Peter (2010). *Holocaust: The Nazi Persecution and Murder of the Jews*. Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280436-5.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
* Nicosia, Francis R. (2008). *Zionism and Anti-Semitism in Nazi Germany*. Cambridge; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-88392-4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
Die vyf whaktoes van Islam: I. voor dagbreek (fadjer); II. middag (thoer), III. voor sonsondergang (asser); IV. ná sonsondergang (magrieb); V. laataand (isjaai).
Die **thoer** of **zoeger** (Arabies: صلاة الظهر, *ṣalāt aẓ-ẓuhr*, "middaggebed"), tussen die fadjer en die asser, is die tweede van vyf verpligte daaglikse gebede (salaah) wat Moslems moet doen.

Die formele daaglikse gebede van Islam bestaan uit ’n verskillende aantal eenhede, wat rak'ats genoem word. Die thoer het vier verpligte (fard) rak'ats. Vooraf kan vier aanbevole (soennah) rak'ats gedoen word en ná die tyd nog twee. 

Op Vrydae word die middaggebed deur die Vrydaggebed vervang. Dan is dit verpligtend dat Moslem-mans wat puberteit bereik het saam bid, óf in ’n moskee in die stad waar hulle woon óf in ’n groep. Vroue word aanbeveel om dit te doen, maar dit is nie vir hulle verpligtend nie.

Vir ’n salaah om geldig te wees, moet dit binne die voorgeskrewe tyd gemaak word. Mense met ’n aanvaarbare rede het ’n langer tyd waarbinne hul gebed geldig sal wees.
'n Binêre fasediagram: sonder aseotroop (links), met 'n negatiewe aseotroop (middel) en 'n positiewe aseotroop (regs)
'n **Aseotroop** is 'n saamstelling van 'n vloeistofmengsel wat indien dit kook in ewewig met 'n damp van dieselfde saamstelling is.

Wanneer ideale oplossings -wat 'n entalpie van menging besit wat nul is- kook, het die damp 'n saamstelling wat ryker is aan die meer vlugtige komponent as die vloeistof wat kook. Nie-ideale oplossing kan 'n aseotroop vertoon. Indien die mengingsentalpie negatief is sal die kooktemperature van die mengsels die neiging besit om hoër as normaal te wees en sal daar moontlik 'n positiewe aseotroop wees. Indien die wisselwerking tussen die komponente minder gunstig is, kook die mengsel laer en kan dit 'n negatiewe aseotroop oplewer.

Die teenwoordigheid van 'n aseotroop het gevolge vir 'n distillasie. In die ideale geval kan deur herhaalde distillasie die saamstelling van die produk die waarde van die suiwer komponent benader. In aseotropiese sisteme kan die proses nie verder as die aseotrope saamstelling raak nie. Die sisteem water-etanol is 'n bekende voorbeeld hiervan. Distillasie van water-etanol mengsels lewer nooit 'n produk wat 'n hoër alkoholgehalte as 96% het nie.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NDL: 00560423

 |
**Madain Saleh** (Arabies: مدائن صالح, *madāʼin Ṣāliḥ*, letterlik: "stede van Saleh), ook **Al-Hijr** of **Hegra** genoem, is 'n ruïnestad in noordwestelike Saoedi-Arabië en was in antieke tye die suidelikste en tweede grootste stad van die Nabatese ryk, na die hoofstad Petra in die hedendaagse Jordanië. Hegra is nes Petra bekend vir sy graftempels wat uit rotse gebeitel is. Die argeologiese terrein Al-Hijr (Madain Saleh) is in 2008 deur Unesco as Saoedi-Arabië se eerste wêrelderfenisgebied gelys.

Madain Saleh is sowat 400 km noordwes van Medina en sowat 500 km suidoos van Petra geleë. Sy ligging is al vergelyk met Petra s'n en was net sy bekende eweknie aan die kruising van verskeie belangrike handelsroetes geleë. Dit word ook "Klein Petra" genoem en is soos die Nabatese hoofstad net deur nou nisse tussen die rotse toeganklik. Die stad is met water voorsien, wat uit omliggende reservoirs met akwadukte na die stad gelei is. Madain Saleh se argitektuur toon 'n Grieks-Romeinse invloed wat met die plaaslike Nabatese stil vermeng is.

Die meeste graftempels in Madain Saleh dateer uit die 2de eeu v.C. en hulle is in vergelyking met Petra s'n kleiner en eenvoudiger versier. Van die inskripsies is in Nabatees, 'n Aramese dialek, en Arabies, albei behoort tot die Semitiese taalfamilie.

Galery
------

* Rotsgrafte in Madain Saleh
* Sonwyser uit Madain Saleh met Nabatese inskripsies
* *Qasr al Farid*, die grootste rotsgraf in die argeologiese terrein Madain Saleh
* Ligging van Hegra langs antieke handelsroetes

Sien ook
--------

* Lys van Wêrelderfenisgebiede
**Vologases IV** (Parties: 𐭅𐭋𐭂𐭔 *Walagash*) was van 147 tot 191 koning van konings van die Partiese Ryk. Hy was die seun van Mitridates V. Vologases het in die vroeë jare van sy bewind Partiese beheer oor die koninkryk Charakene herstel. Van 161 tot 166 het hy oorlog teen die Romeinse Ryk gevoer. Hoewel hy aanvanklik suksesvol was en Armenië en Syria verower het, is hy eindelik teruggedryf en het hy vir 'n kort ruk beheer oor die Partiese hoofstede Seleukië en Ktesifon verloor. 

Die Romeine het erg gely onder 'n uitbreking van die pes wat in 166 van Seleukië versprei het, en hulle moes noodgedwonge terugtrek. Die oorlog het kort daarna tot 'n einde gekom en Vologases het die grootste deel van Noord-Mesopotamië aan die Romeine afgestaan.

Hy is in 191 dood en is deur sy seun Vologases V opgevolg.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Vologases III** | **Vologases IV** | Opvolger**Vologases V →** |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* VIAF: 505159474182627661523
* WorldCat Identities (via VIAF): 505159474182627661523

 |
Noord-Amerikaanse Bergtyd, hier in groen aangedui
**Noord-Amerikaanse Bergtyd** (Engels: *Mountain Time Zone*, afgekort as **MT**) is 'n tydsone wat sewe ure ná Gekoördineerde Universele Tyd val, met ander woorde UTC-7. Meeste van die sentraalwestelike deel van die Noord-Amerikaanse vasteland val in hierdie tydsone.

Ander benamings
---------------

In die Verenigde State en Kanada word hierdie tydsone algemeen **Mountain Time (MT)** (in Engels) genoem. Dit is spesifiek **Mountain Standard Time (MST)** wanneer u standaardtyd (herfs en winter) waarneem, en **Mountain Daylight Time (MDT)** wanneer u die sonligspaartyd (lente en somer) waarneem. Die term verwys na die feit dat die Rocky Mountains, wat strek van Noordwes-Kanada tot die Amerikaanse staat New Mexico, amper heeltemal in die tydsone geleë is. In Meksiko staan hierdie tydsone bekend as die Stille Oseaan-tydsone.

Spesifikasie
------------

Die horlosietyd in hierdie sone is gebaseer op die gemiddelde sontyd by die 105ste meridiaan wes van die Greenwich-sterrewag. In die Verenigde State word die presiese spesifikasie vir die ligging van tydsones en die skeidingslyne tussen sones uiteengesit in die kode van federale regulasies op 49 CFR 71.

Lande
-----

Die gebiede of lande wat Noord-Amerikaanse Bergtyd gebruik is:

* 13 V.S. deelstate in die sentraal-weste van die aaneenlopende Verenigde State van Amerika
* dele in die weste van Kanada
* dele in die weste van Meksiko (Stille Oseaan-tydsone)
Die **Noordwes-Afrikaanse jagluiperd** (*Acinonyx jubatus hecki*), ook bekend as die **Sahara-jagluiperd**, is 'n skaars, kritiek bedreigde jagluiperd-subspesie wat hoofsaaklik in die grondgebied van Noord-Afrika voorkom, onder meer Algerië, Togo, Mali, Benin en Burkina Faso. Die totale bevolking kan selfs minder as 250 volwasse individue wees.

Voedsel
-------

Die stapelvoedsel van die Noordwes-Afrikaanse jagluiperd bestaan kenmerkend uit wildsbokke wat tot die droëlandgebied aangepas is, soos die addaks, die dorkasgasel, die duingasel en die damagasel. Dit kan ook op kleiner diersoorte jagmaak, soos hase.

Habitat en Ekologie
-------------------

Die Noordwes-Afrikaanse jagluiperd is gewoonlik alleenlopend en semi-nomadies. Klein groepe kan wel voorkom, soos 'n jagluiperdwyfie en haar welpe of koalisies bestaande uit jagluiperdmannetjies, wat meestal 'n baie klein territorium beslaan. Die grondgebied van die wyfies is in gebiede geleë met 'n groot getal prooi, wat daardeur ook die mannetjies se grondgebied bepaal. Daar word aangevoer dat hulle rondom die Sentraalwestelike Saharawoestyn en Sahelstrook in klein splintergroepe verspreid is. Navorsers dui daarop dat die grootste van hierdie bevolkings in die Ahaggar-hooglandgebied van Algerië voorkom, ewenwel die bewysstukke van die 2009-verslag op vier indiwidue en beperkte data geskoei is.
Die **ascomycota** is 'n filum binne die koninkryk swamme met ongeveer 32 000 lewende spesies. Dit is die grootste groep binne die swamkoninkryk. Lede van die filum ascomycota staan bekend as askomisete. Hierdie filum omvang alle morieljes (eetbare sampioene) en knolswamme (truffels). Die oorgrote meerderheid korsmosse (ligene), wat vorm weens die interaksie tussen 'n swamorganisme en 'n fotosintetiserende organisme (soos alge of sianobakterieë), is ook askomisete.

Die basidiomisete, tesame met askomisete, vorm die subkoninkryk dikaria binne die koninkryk fungi. Daar word dikwels na die basidiomisete en askomisete as die "hoër fungi" verwys.

Askomisete is swamme waarvan die filamente verdeel is deur sellulêre tussenwande wat septa genoem word. Hierdie fungi produseer seksuele spore wat bekend staan as askospore wat in sakvormige strukture (aski’s) gevorm word. Askomisete vorm ook aseksuele spore, wat as konidia bekend staan. Daar is wel sommige spesies van asomycota wat aseksueel is en nie aski’s of askospore vorm nie. ŉ Algemene naam vir askomisete is sakswamme.

Klassifikasie
-------------

Die voorkoms van seksuele en aseksuele askomisete het in die verlede tot verwarring en selfs die skepping van 'n tussenfilum, onperfekte swamme (deuteromycota) gelei. In 2017 is baie van die onsekerheid uit die weg geruim deur 'n herindeling van die klasse askomisete. Tans word drie subfilums askomisete erken: pezizomycotina (13 klasse), saccharomycotina (een klas) en taphrinomycotina (vyf klasse).
**Volt Europa** is 'n pan-Europese politieke organisasie wat nastreef om 'n enkele Europese politieke party te word. Dit het afdelings in 30+ Europese lande, binne maar ook buite die EU, en het deelgeneem aan verkiesings in 'n aantal Europese lande. 

Die beweging het sy ontstaan aan Brexit te danke.Die verkiesings vir die Europese Parlement in 2019 was die eerste ene waaraan hulle deelgeneem het. Hulle het een setel in Duitsland verower en Damian Boeselager het Europees parlementslid geword. Later het hulle 3 lede in die Nederlandse Tweede Kamer en een in die Bulgaarse parlement gekry en talle lede van munisipale of regionale liggame veral in Nederland, Duitsland en Italië maar ook een in Portugal en een in Griekeland.

Volt wil 'n federale Europese party wees wat die eenwording van Europa en die omvorming van die huidige EU in 'n federasie nastreef. Een van die probleme wat hulle in die huidige Europese demokrasie bekritiseer is dat in alle 27 lande van die unie verskillende partye deelneem. Die totale aantal deelnemende partye is dus baie groot, meer as driehonderd, met akronieme in 24 verskillende tale. Die verkiesing is steeds baie nasionaal en nie regtig Europees nie en kiesers kan die uitslae nouliks verstaan. Volt stel dat die nasionale partye hulle limiet in Europa bereik het.

Maar die party is nie net op Europese vlak aktief nie. Hulle wil ook op nasionale, regionale en munisipale vlakke die populisme teenstaan.
August Snieders
**August Snieders** (8 Mei 1825, Bladel - 19 November 1904, Brussel) was 'n Vlaamse joernalis en skrywer. Hy begin sy loopbaan in 's-Hertogenbosch, maar verhuis later na Antwerpen. In 1845 word hy redakteur van die koerant *Het Handelsblad*, waarvan hy van 1849 tot 1899 hoofredakteur was. Onder sy bestuur het *Het Handelsblad* die belangrikste Vlaamse koerant geword. Hy self sou ook die mees gesaghebbende Vlaamse joernalis van die negentiende eeu word. Hy was 'n oortuigde ondersteuner van die Katolieke en Vlaamse ideale in België. Hy was die broer van Jan Renier Snieders.

Bibliografie
------------

* De arme skoolmeester (1851)
* De gasthuisnon (1855)
* Op den toren (1869)
* Oud speelgoed (1878)
* Alleen in de wereld (1880)
* De nachtraven (1884)
* Fata morgana (1887)
* Dit sijn Snideriën (1893)

Sien ook
--------

* Vlaamse literatuur

Bronne
------

* GJ van Bork en Pieter Jozias Verkruijsse, *De Nederlandse en Vlaamse auteurs* (1985).

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BPN: 29923146
* GND: 117441996
* ISNI: 0000 0001 1649 8649
* LCCN: n83227053
* NTA: 070171327
* SUDOC: 111754461
* VIAF: 57392212
* WorldCat Identities: lccn-n83227053

 |
Die *Langley* ter see in 1927
Die **USS *Langley* (CV-1/AV-3)** was die Amerikaanse Vloot se eerste vliegdekskip en is 'n omskakeling van die steenkool-vragskip USS *Jupiter* in 'n vliegdekskip. Dit was ook die Amerikaanse Vloot se eerste turbo-elektriese transmissie-aangedrewe skip. Daar was ook vir die omskakeling van 'n ander vragskip beplan, maar na die ondertekening van die Vlootverdrag van Washington is dit gekanselleer. Twee halfgeboude Lexington-klas slagkruisers USS *Lexington* (CV-2) en USS *Saratoga* (CV-3) is ook gekanselleer weens die verdrag en omgeskakel in twee vliegdekskepe. 

Die *Langley* is vernoem na Samuel Langley, 'n Amerikaanse lugvaartpionier. Na nog 'n kleiner omskakeling as seevliegtuig-ondersteuningskip het *Langley* aan die Tweede Wêreldoorlog deelgeneem. Op 27 Februarie 1942 terwyl die skip 'n vrag USAAF Curtiss P-40 Warhawk vliegtuie na Java vervoer het, het nege tweemotorige Japannese bomwerpers van die 21ste en 23ste vloot se lugflottieljes dit aangeval en so erg beskadig dat dit gekelder is deur die begeleidende skepe.
Die **Augrabies- Nasionale Park** is 'n nasionale park wat ongeveer 120 km wes van Upington in die Noord-Kaap van Suid-Afrika geleë is. Die park is op 5 Augustus 1966 gestig. Dit is ongeveer 820 km2 groot en lê sowel noord as suid van die Oranjerivier. Besienswaardighede sluit in die Augrabieswaterval, interessante rotsformasies en granietkoepels, asook 'n verskeidenheid plante en dierelewe. Daar is verskeie staproetes in die park. Die park word met die N14-nasionale pad verbind deur die R359-streeksroete.

Die Augrabieswaterval in die park is ongeveer 60 meter hoog en is veral aanskoulik wanneer die rivier in vloed is. Die kloof onder die waterval is gemiddeld 240 m diep en is 18 km lank. Die kloof is 'n goeie voorbeeld van erosie in graniet. Die oorspronklike Boesmaninwoners het die waterval Aukoerebis gedoop, wat beteken "plek van groot geraas". Dit is van hierdie naam wat die trekboere die naam Augrabies verkry het.

Diamante is wyd aangetref langs die Oranjerivier, en daar is 'n legende dat die grootste fonds diamante in die wêreld gevind sal word in die kolkgat wat deur erosie gevorm is aan die voet van die waterval.

Die mees kenmerkende boom in die park is die reuse aalwyn *(Aloe dichtoma)*, wat meer algemeen bekend is as die kokerboom. Die boom is perfek aangepas in die droë woestynagtige klipgebied van die Nama-Karoo, en kan die arm grond benut en buitengewone temperature weerstaan. Die boom, wat ongeveer 5 m hoog groei, word die kokerboom genoem omdat die Boesmans die sagte takke gebruik het om kokers vir hulle pyle te maak. Die boom blom in die winter en lok groot getalle voëls en selfs bobbejane met die soet nektar.

Wildlewe in die park is volop, met meer as 46 soorte soogdiere, 45 amfibiese en 186 voëlspesies wat aangetref word. Dit sluit in dassies, bobbejane, springbokke, klipspringers, swartooievaars en dwergvalke. Elande en swartrenosters is in die park hervestig.

'n Doppruim staan in Augrabies se kampterrein
USS Nautilus

kern-aangedrewe duikboot| Vaartuig klas | geen waardeWysig |
| Kort naam | NautilusWysig |
| Vernoem na | USS NautilusWysig |
| Land | Verenigde State van AmerikaWysig |
| Geleë in administratiewe eenheid | GrotonWysig |
| Geografiese ligging | 41°23′13″N 72°5′17″WWysig |
| NAVO-kodenaam | NautilusWysig |
| Operateur | Amerikaanse VlootWysig |
| Vervaardiger | General DynamicsWysig |
| Gebruik | OorlogsskipWysig |
| Erfenisbenaming | National Historic Landmark, National Register of Historic Places listed placeWysig |
| Teken nommer | SSN-571Wysig |

Die **USS Nautilus** is die eerste kernaangedrewe duikboot en vaartuig wat ooit gebou is en het aan die Amerikaanse Vloot behoort. Die *Nautilus* was 'n konvensionele duikboot wat toegerus was met 'n kernaangedrewe enjin. Die *Nautilus*-projek is gedurende die 1952-begrotingsjaar deur die Amerikaanse Kongres goedgekeur.

*Nautilus* verlaat Groton op 8 Mei 2002, op pad na Vlootduikbootbasis New London na sy uitdiensstelling.

Tegniese besonderhede
---------------------

Die duikboot het 3 764 ton water verplaas op die oppervlakte en 4 040 ton onder die water. Dit was 97,4 m lank, 8,4 m op sy wydste met 'n diepgang van 6,7 m. Dit was toegerus met ses 21-duim torpedobuise in die boeg. Energie is verskaf deur een S2W-reaktor wat twee Westinghouse-stoomturbines aangedryf het. Die turbines het 15 000 dryfasperdekrag aan twee skroewe gelewer, wat 'n onderwatersnelheid van 28 knope verseker het.

Reaktor
-------

Die aanvanklike ontwerp vir kernaangedrewe duikbootenjins is gedurende 1948 deur Argonne National Laboratory begin en is deur Bettis Atomic Power Laboratory by Westinghouse voortgesit. Dit het gelei tot die lewering van die Duikboot Termiese Reaktor wat bekend gestaan het as S2W. Die reaktor het hoëdrukwaterverkoelingsmetodes gebruik. Dié ontwerp het vir die volgende dekade die basis van kernaangedrewe duikbote in die Amerikaanse Vloot gevorm.

Ontwerp
-------

Die duikboot se ontwerp is gebaseer op die Duitse Tipe XXI-duikboot van die Tweede Wêreldoorlog. Die ontwerp verseker hoë werkverrigting onderwater maar ten koste van spoed en beweeglikheid.

Geskiedenis
-----------

Die duikboot is te water gelaat op 21 Januarie 1954 en in diens gestel op 17 Januarie 1955. Teen Augustus 1958 was daar genoeg vertroue in sy werkverrigting en die duikboot vaar suksesvol onderdeur die Noordpool op 3 Augustus.

Bron
----

* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975. ISBN 0-600-33111-3
* The US Warmachine. Salamander Books. 1979. ISBN O-86101-016-7

Sien ook
--------

* Nautilus (1800 duikboot)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***USS Nautilus (SSN-571)***. |
Die **Likoed** (Hebreeus: הליכוד, uitspraak: 'lie-Koed', Afrikaanse betekenis: *Eenheid*) is 'n Israeliese politieke party van konserwatief-liberale oortuigings. Hulle is ook sekulêr-Sionisties, maar daar is 'n duidelike godsdienstig-Sionistiese invloed te bespeur.

Geskiedenis
-----------

Likoed is die belangrikste middelregse party in Israel. Dit is in 1973 gestig deur Menachem Begin in 'n alliansie met verskeie regse en liberale partye. Likoed se oorwinning in die 1977-verkiesing was 'n belangrike keerpunt in die land se politieke geskiedenis, wat die eerste keer die linker krag verloor het. Daarbenewens was dit die eerste keer in Israel se geskiedenis dat 'n regse party die meerderheid stemme wen. Maar, nadat hulle die land vir die meeste van die 1980's regeer het, verloor die party die Knessetverkiesing in 1992.

Nietemin wen Likoed se kandidaat, Benjamin Netanyahu, die meeste stemme vir Eerste Minister in 1996 en ontvang dus die taak vir die vorming van 'n regering ná die 1996-verkiesing. Na 'n oortuigende oorwinning in die 2003-verkiesing, tref 'n groot skeuring Likoed in 2005, toe die Likoedleier Ariel Sharon die party verlaat het om die nuwe Kadima-party te stig. Dit het gelei tot Likoed se val tot die vierde plek in die 2006-verkiesing. 

Na die 2009-verkiesing, het die party meeste van sy verliese herower, en kon dit die Israelse regering vorm onder leiding van die eerste minister, Benjamin Netanyahu. In die 2013-verkiesing het die party 20 setels verower op 'n gesamentlike lys met Yisrael Beiteinu. In die 2015-verkiesing het die party selfstandig 30 setels verower. In die 2019-verkiesing het die party 35 setels behaal, in die 2021-verkiesing opnuut 30 setels en in die 2022-verkiesing 32 setels.

Leiers
------

Die politieke leiers is:

* Menachem Begin (1973-1983)
* Yitzhak Shamir (1983-1993)
* Benjamin Netanyahu (1993-1999)
* Ariel Sharon (1999-2005)
* Benjamin Netanyahu (2005-nou)
**Twyfelfontein** is 'n waterbron in die berge van Damaraland in Namibië, asook die naam van die dal waarin hierdie bron lê. In Nama heet die gebied *Uri-Ais*, "springende bron". Nadat blanke boere hulle in 1947 in die streek gevestig het, blyk die bron minder betroubaar te wees as wat aanvanklik gedag is, wat die huidige naam geïnspireer het. In 1964 is die onderneming verlaat, maar die naam leef tot vandag voort.

Rotstekeninge
-------------

Die vallei het bekend geword nadat honderde prehistoriese rotstekeninge hier ontdek is. Dit is nie bekend wanneer die ontdekking gemaak is nie. Die volkekundige, Reinhard Maack (1892–1969) en geoloog, Volkmann word onder ander as die eerste navorsers genoem. Dit blyk dat daar meer as 2 500 verskillende prente is. Nadat baie van die prente ontvreem is, is Twyfelfontein in 1952 as nasionale monument aangewys, en in 2007 tot 'n Unesco-wêrelderfenisgebied verklaar. Rotstekeninge kan tot op Brandberg (die hoogste berg in die gebied) gevind word.

Die tekeninge is nie net as gevolg van hul ouderdom besonders nie, maar ook omdat dit in klip uitgekap is, terwyl primitiewe kuns gewoonlik met natuurlike pigmente en houtskool geverf is. Die tekeninge beeld jagtonele uit, met jagters wat met pyle en boë bewapen is. Verskeie diersoorte word met abstrakte en geometriese voorstellings uitgebeeld. Dit is opmerklik dat pootafdrukke (spore) in plaas van pote vertoon word.

Die tekeninge kan nie presies gedateer word nie, maar daar word aangeneem dit oor ses verskillende periodes vervaardig is, wat begin in 300 v.C. en kort na 1800 eindig. Die sketse is nie met metaalwerktuie gemaak nie, daar word vermoed dat dit met kwarts uitgekerf is, aangesien kwartssplinters naby die rotse gevind is.

Lees ook
--------

* Wit vrou van die Brandberg

Fotogalery
----------

* Twyfelfontein, die sogenaamde Leeubek-formasie.
* "Dansende Koedoe", omring met ornamente.
* Leeu met pootafdrukke in plaas van pote, asook aan die stert.
* San (die "dansende Koedoe") en Khoekhoen (die abstrakte figure) by Twyfelfontein.
* Wind- en waterverouderde sandsteen by Twyfelfontein.

Literatuur
----------

* Scherz, Ernst-Rudolf (1975). *Felsbilder in Südwest-Afrika. Teil II: Die Gravierungen im Nordwesten Südwest-Afrikas* (in German). Cologne: Böhlau Verlag. ISBN 978-3-412-03374-3. Onbekende parameter `|trans_title=` geïgnoreer (hulp)AS1-onderhoud: onerkende taal (link)
* Ouzman, Sven. "Rock Art of Twyfelfontein, Namibia, Africa. Twyfelfontein Site Report". Bradshaw Foundation. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Oktober 2014. Besoek op 4 Aug. 2010.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
USS Essex (CV-9)

Vliegdekskip| Vaartuig klas | Essex-class (short bow), Essex-class (SCB-27A), Essex-class (SCB-125), Essex-klas vliegdekskepeWysig |
| Kort naam | EssexWysig |
| Vernoem na | EssexWysig |
| Land | Verenigde State van AmerikaWysig |
| Konflik | Tweede WêreldoorlogWysig |
| Operateur | Amerikaanse VlootWysig |
| Vervaardiger | Newport News ShipbuildingWysig |
| Ligging van vervaardiging | Newport NewsWysig |
| Aangedryf deur | steam boiler, steam turbine, dryfasWysig |
| Cause of destruction | ship breakingWysig |
| Roepsein | NAGO, BANKNOTEWysig |
| Teken nommer | CVS-9Wysig |

Die USS *Essex* in Junie 1967
Die **USS *Essex* (CV/CVA/CVS-9)** was 'n vliegdekskip en die leierskip van die 24 skepe in die Essex-klas vliegdekskepe wat vir die Amerikaanse Vloot gebou is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Dit was die vierde skip wat die naam *Essex* gekry het; die skip is in Desember 1942 in diens gestel. 

Die *Essex* het aan verskeie offensiewe in die Stille Oseaan-front deelgeneem. Daar is verskeie toekennings aan die *Essex* gedoen: *Presidential Unit Citation* en dertien *Battle Stars*. Die *Essex* is kort na die afloop van die oorlog uit diens onttrek. Hy is later gemoderniseer en weer in die vroeë 1950's in diens gestel as 'n aanvalsvliegdekskip (CVA) en later as 'n teenduikbootvliegdekskip (CVS). Die skip het sy tweede loopbaan hoofsaaklik in die Atlantiese Oseaan deurgebring en ook 'n rol gespeel in die Kubaanse missielkrisis. Die *Essex* het ook aan die Koreaanse oorlog deelgeneem en nog vier *Battle Stars* verdien asook die *Navy Unit Commendation*. Die *Essex* het ook die Apollo 7-maansending se kapsule uit die see opgetel.

Die *Essex* is in 1969 vir die laaste keer uit diens onttrek en deur die *Defense Reutilization and Marketing Service* as skroot verkoop op 1 Junie 1973.
USS Constellation (CV-64)

supercarrier| Vaartuig klas | Kitty Hawk-class aircraft carrier |
| Vernoem na | Vlag van die Verenigde State |
| Geleë in administratiewe eenheid | Washington |
| Geografiese ligging | 47°33′9″N 122°39′16″W
 |
| Operateur | Amerikaanse Vloot |
| Vervaardiger | Brooklyn Navy Yard |
| Vlagstaat | Verenigde State van Amerika |
| Roepsein | NNUL |
| Teken nommer | CV-64 |

*Constellation* in aanbou by die Brooklyn Vlootskeepswerf in Februarie 1960
**USS *Constellation* (CV-64)**, 'n vliegdekskip in die Kitty Hawk-klas, was die derde skip van die Amerikaanse Vloot wat benoem is ter ere van die 'nuwe sterrebeeld' op die vlag van die Verenigde State. Een van die vinnigste skepe in die vloot, soos bewys deur haar oorwinning tydens 'n wedvaart van haar gevegsgroep wat in 1985 gehou is, dra sy die bynaam *"Connie"* deur haar bemanning en het amptelik "America's Flagship" geheet.

Geskiedenis
-----------

Die kiel van *Constellation* is in 1957 by die Brooklyn Vlootskeepswerf in New York neergelê. 
USS *Constellation* is op 19 Desember 1960 ernstig deur 'n brand beskadig terwyl dit in aanbou was. Die vliegdekskip was in die finale stadium van konstruksie by die Brooklyn Vlootskeepswerf in Brooklyn, New York toe die brand uitgebreek het. 

*Constellation* is op 8 Oktober 1960 te water gelaat en op 1 Oktober 1961 aan die vloot afgelewer. Sy het haar kommissie op 27 Oktober 1961 ontvang, met kaptein TJ Walker in bevel. 'n Verdere brand het op 7 November 1961 aan boord van *Constellation* uitgebreek terwyl sy ter see getoets is, en vier mense is dood en nege ander beseer.

Galery
------

* *Constellation* tydens haar WESTPAC-vaart van 1964–1965.
* *Constellation* naby die Aleoetiese eilande tydens PACEX '89
* President Ronald Reagan aan boord van *Constellation*, 1981
* *Constellation-*bemanningslede vorm Battle E-toekennings op die vliegdek.
* *Constellation* in die hawe van Sydney, 2001.
* *Constellation* se bemanning op die dek tydens ontmantelingseremonie van die skip in San Diego, 7 Augustus 2003.