George Romanes se weergawe van Ernst Haeckel se kontroversiële skets.

|  |
| --- |
| Deel van 'n reeks oor |
| **Genetika** |
|  |
| Inleiding tot die genetika |
| * Chromosoom
	+ Chromatied
	+ Chromosoom 2
	+ Chromosomale afwyking
	+ X-chromosoom
	+ Y-chromosoom
	+ Sentromeer
* DNS
	+ RNS
* Dominansie
	+ Resessiewe geen
* Geen
	+ Alleel
	+ Basispaar
	+ Geenlokus
	+ Genoom
	+ Haplogroep
* Nukleotied
* Spesievorming
	+ Genetiese variasie
	+ Genetiese veranderlikheid
	+ Hibried
	+ Hibriedspesievorming
* Mutasie
 |
| Geneties gemanipuleerde organismes |
| * Geneties gemanipuleerde organisme
* Genetiese manipulasie
 |
| Geskiedenis en regulering |
| * Biogenetiese wet
* Dubbele heliks
* Poliploïdie
* Vierkant van Punnett
* Wette van Mendel
 |
| Prosese |
| * Genoomredigering
	+ CRISPR
* Meiose
* Mitose
* Polimerase kettingreaksiemetode
* Proteïensintese
* Pseudoknoop
 |
| Toepassings |
| * Basale klade
* Bloedgroep
* Genotipe
	+ Fenotipe
		- Fenotipiese kenmerk
* SRGAP2
 |
| Twispunte |
| * Eugenetika
* GGO-samesweringsteorieë
* Inteling
* Kloning
 |
| s • b • w |

Die **biogenetiese wet** word dikwels uitgedruk deur Ernst Haeckel se frase "ontogenie rekapituleer filogenie" en is 'n historiese hipotese dat die ontwikkeling van die embrio van 'n dier, van bevrugting tot dragtigheid of uitbroei (ontogenie), deur stadiums gaan wat soos opeenvolgende volwasse stadiums in die evolusie van die dier se afgeleë voorouers (filogenie) lyk. Dit is in die 1820's deur Étienne Serres geformuleer op grond van die werk van Johann Friedrich Meckel, na wie dit ook bekend staan as **Meckel-Serres se wet**.

Aangesien embrio's ook op verskillende maniere ontwikkel, is die tekortkominge van die teorie teen die vroeë 20ste eeu erken, en dit is teen die middel van die 20ste eeu as "biologiese mitologie" gesien. Amerikaanse bioloog Paul Ehrlich skryf oor biogenetiese wet dat "die tekortkominge daarvan is byna universeel deur moderne skrywers uitgewys, maar die idee het steeds 'n prominente plek in die biologiese mitologie. Die ooreenkomste van vroeë gewerwelde embrio's word maklik verduidelik sonder om gebruik te maak van geheimsinnige kragte wat elke individu dwing om sy filogenetiese boom op te klim." In sy boek *Die Begin van die Menslike Lewe* skryf Erich Blechschmidt dat "die sogenaamde basiese *wet van biogenetika* verkeerd is. Dit is nie eers 'n klein bietjie korrek of korrek in 'n ander vorm nie, wat dit in 'n sekere persentasie geldig maak. Dit is heeltemal verkeerd."

Analogieë tot die biogenetiese wet is op ander gebiede geformuleer, insluitend kognitiewe ontwikkeling en musiekkritiek.

Geskiedenis in Embriologie
--------------------------

### Meckel, Serres, Geoffroy

Die idee van 'n biogenetiese wet is vir die eerste keer in die biologie vanaf die 1790's geformuleer deur die Duitse natuurfilosowe Johann Friedrich Meckel en Carl Friedrich Kielmeyer, en die Franse embrioloog Étienne Serres. Volgens die Kanadese professor in semiotiek en linguistiese antropologie Marcel Danesi het dit gou daarna die status van 'n vermeende biogenetiese wet verkry.

Die embriologiese teorie is in 1824–1826 deur Serres geformaliseer, gebaseer op Meckel se werk, in wat as die *Meckel-Serres-wet* bekend geword het. Dit het gepoog om vergelykende embriologie met 'n "patroon van eenwording" in die organiese wêreld te koppel. Dit is deur die Franse wetenskaplike Étienne Geoffroy Saint-Hilaire ondersteun, en het 'n prominente deel van sy idees geword. Dit het voorgestel dat omgewingsoorsake op die embrio gewerk het eerder as op die volwassene soos voorgestel in Lamarckisme. Hierdie naturalistiese idees het tot meningsverskille met die Franse dierkundige Georges Cuvier gelei. Die teorie is rondom 1830 wyd ondersteun in die Edinburgh- en Londense skole vir hoër anatomie, veral deur die Britse dierkundige Robert Edmond Grant, maar is teengestaan ​​deur die Duitse weteskaplike Karl Ernst von Baer se idees van vertakking, en is aangeval deur die Britse bioloog Richard Owen in die 1830's.

### Haeckel

Ernst Haeckel het gepoog om die idees van Lamarckisme en Goethe se *Naturphilosophie* met Charles Darwin se konsepte te sintetiseer. Hy het die Lamarckiaanse siening gebruik om die ontogenetiese en filogenetiese geskiedenis van individuele spesies te beskryf, maar hy het met Darwin saamgestem oor die vertakking van alle spesies van een, of 'n paar, oorspronklike voorouers. Sedert vroeg in die twintigste eeu is Haeckel se "biogenetiese wet" op baie fronte weerlê.

Haeckel het beweer dat die ontwikkeling van gevorderde spesies deur stadiums gaan wat verteenwoordig word deur volwasse organismes van meer primitiewe spesies. Anders gestel, elke opeenvolgende stadium in die ontwikkeling van 'n individu verteenwoordig een van die volwasse vorme wat in sy evolusionêre geskiedenis verskyn het.

Haeckel het byvoorbeeld voorgestel dat die faringeale groewe tussen die faringeale boë in die nek van die menslike embrio nie net min of meer soos kieusplete van visse gelyk het nie, maar direk 'n volwasse "visagtige" ontwikkelingstadium verteenwoordig, wat 'n visagtige voorouer aandui. Hierdie faringeale boë kom in alle viervoetige embrio's voor.

Haeckel het verskeie embrio-tekeninge gemaak wat dikwels ooreenkomste tussen embrio's van verwante spesies oorbeklemtoon het. Moderne biologie verwerp die letterlike en universele vorm van Haeckel se teorie, insluitend die toepassing daarvan op gedragsontogenie soos die psigomotoriese ontwikkeling van jong diere en mensekinders.

Moderne status
--------------

Moderne evolusionêre ontwikkelingsbiologie volg Karl Ernst von Baer, eerder as Darwin, deur te wys op aktiewe evolusie van embrioniese ontwikkeling as 'n beduidende manier om die morfologie van volwasse liggame te verander. Twee van sy sleutelbeginsels, naamlik dat veranderinge in die tydsberekening en posisionering binne die liggaam van aspekte van embrioniese ontwikkeling die vorm van 'n afstammeling se liggaam sou verander in vergelyking met 'n voorouer s'n, is egter die eerste keer deur Haeckel in die 1870's geformuleer. Hierdie elemente van sy denke oor ontwikkeling het dus oorleef, terwyl sy biogenetiese wet dit nie gedoen het nie.

Hierdie verandering van standpunt het wetenskaplikes in staat gestel om sommige van die spesifieke gene wat ontwikkeling beheer te ontdek.

Kyk ook
-------

* Biogenese
* Abiogenese

Bronne
------

* Danesi, Marcel (1993). *Vico, metaphor, and the origin of language* (in Engels). ISBN 0253113709.
* Desmond, Adrian J. (1989). *The politics of evolution: morphology, medicine, and reform in radical London* (in Engels). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-14374-0.
* Mayr, Ernst (1994). "Recapitulation Reinterpreted: The Somatic Program". *The Quarterly Review of Biology* (in Engels). **69** (2): 223–232. doi:10.1086/418541. JSTOR 3037718. S2CID 84670449.