recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die Portugese vragskip **Santo Alberto** (**Sint Albertus**) vergaan op 24 Maart 1593 op sy terugtog van Cochin in Indië na Lissabon naby die huidige Port St. Johns en net suid van die monding van die Mthatharivier. Redes vir die stranding was die swak onderhoud aan die skip, die geweldige oorlading met koloniale handelsware en die verkeerde verspreiding van die vrag op die skip. Hierdie was algemene probleme van die Portugese skepe in daardie tyd.

Alhoewel 62 mense tydens die ramp verdrink het, het 285 Portugese (bemanning en passasiers) en slawe die ramp oorleef. Oor die wedervaringe van die skipbreukelinge is besonder baie bekend omdat die loods Rodrigo Migueis 'n joernaal nagelaat het.

Nie die kaptein nie, maar een van die passasiers, die hoë amptenaar Nuno Velho Pereira, is as leier van die staptog noordwaarts na Delagoabaai gekies. Hy dring teen die meerderheid se sin aan op 'n roete weg van die kus en nader aan die voetheuwels van die berge. Die geselskap vertrek op 3 April en kom in noue aanraking met die Nguni-stamme; dit lei tot 'n deeglike kennismaking met die leefwyse en ekonomie van die bewoners van die kusstreek. Om te voorkom dat stappers uitsak, is 'n stadige pas gehandhaaf. Na 86 dae en byna 900 km is Delagoabaai bereik. Slegs 8 Portugese het tydens die staptog gesterf. Baie van die slawe is die kans gegee om hulle te vestig onder die vriendelike Nguni-groepe wat hulle teengekom het.

Weens die beperkte lewensverlies, die goeie leiding van Pereira en die vriendskaplike verhouding wat met die inheemse swart volkere gehandhaaf is, het die geskiedenis van die Santo Alberto een van die mees geslaagde staptogte deur skipbreukelinge aan die Suid-Afrikaanse ooskus opgelewer.

Bibliografie
------------

* Axelson, Eric: Portuguese pioneers in Southern Africa. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, s.j.
* Burman, Jose: Great shipwrecks off the coast of Southern Africa. Kaapstad: Struik, 1967.
* Burman, Jose: Shipwreck! Courage and endurance in the southern seas. Kaapstad: Human & Rousseau, 1986. ISBN 0-7981-2006-1
* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969.
* Willcox, A.R.: Shipwrecks and survival on the south-east coast of Africa. Winterton: Drakensberg Publications, 1984. ISBN 0-620-07958-4
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Paleogeen | Paleoseen | Danium | **jonger** |
| Kryt | Laat | Maastricht | 66,0–72,1 |
| Campanium | 72,1–83,6 |
| Santonium | 83,6–86,3 |
| Coniakium | 86,3–89,8 |
| Turonium | 89,8–93,9 |
| Senomanium | 93,9–100,5 |
| Vroeg | Albium | 100,5–~113,0 |
| Aptium | ~113,0–~125,0 |
| Barremium | ~125,0–~129,4 |
| Hauterivium | ~129,4–~132,9 |
| Valanginium | ~132,9–~139,8 |
| Berriasium | ~139,8–~145,0 |
| Jura | Laat | Titonium | **ouer** |
| Die verdeling van die Kryt (IKS). |

Die **Santonium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Kryt (serie/epog Laat Kryt). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 86,3 tot 83,6 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Coniakium en gevolg deur die Campanium.

Naam en definisie
-----------------

Die Santonium is in 1873 deur Henri Coquand genoem na Saintes in die Franse département Charente-Maritime. 

Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die tweekleppige *Cladoceramus undulatoplicatus*, en die bokant deur die uitwissing van die seelelie *Marsupites testudinarius*.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
Auditorio de Tenerife, Tenerife, Spanje (2003)
Puente del Alamillo, Sevilla, Spanje, (1992) snags
Bac de Roda, Barcelona
**Santiago Calatrava Valls** (Gebore op 28 Julie 1951 in Benimàmet, Valencia, Spanje) is 'n internasionaal erkende en bekroonde Spaanse argitek en ingenieur met sy praktyk se hoofkantoor in Zürich, Switserland.

Calatrava is gebore in Valencia waar hy voorgraads by die Argitektuur Skool en Kunsskool studeer het. Na graduasie in 1975 het hy by die Switserse Federale Instituut van Tegnologie (ETH) in Zürich vir nagraadse studie in siviele ingenieurswese ingeskryf het. In 1981, nadat hy sy doktorale tesis, "On the Foldability of Space Frames" voltooi het, het hy sy argitektuur- en ingenieurspraktyk begin het. Hy word tans as een van die voorste ontwerpers ter wêreld beskou en het kantore in Zürich, Parys, New York Stad en elders.

Calatrava se loopbaan was aanvanklik grootliks toegewy aan brûe en spoorwegstasies waarmee hy die status van siviele ingenieurswese projekte tot nuwe hoogtes gevoer het. Sy elegante en waagmoedige Montjuic Kommunikasietoring in Barcelona, Spanje (1991) in die hartjie van die 1992 Olimpiese terrein was 'n keerpunt in sy loopbaan wat na 'n wye verskeidenheid opdragte gelei het. Die Quadracci Paviljoen (2001) van die Milwaukee Kunsmuseum was sy eerste groot gebou in die Verenigde State. Calatrava se toetrede tot toringgebouontwerp het 'n aanvang geneem met die innoverende 54 verdieping draaiende toringgebou, die Turning Torso (2005), in Malmö, Swede. Calatrava ontwerp tans die toekomstige stasie, die *World Trade Center Transportation Hub* op die terrein waar die Wêreldhandelssentrum te vore gestaan het in New York Stad.

Calatrava se ontwerpstyl gesien wat 'n nuwe sintese tussen die tradisionele afsonderlike dissiplines van struktuur ingenieurswese en argitektuur in lui. In die opsig sit hy die tradisie van die Spaanse modernistiese ingenieurswese wat Félix Candela en Antoni Gaudí ingesluit het. Sy styl is nietemin baie persoonlik en word afgelei van die talle studies wat hy van die menslike liggaam en die natuurlike wêreld onderneem.

Calatrava as beeldhouer
-----------------------

Calatrava is ook 'n produktiewe beeldhouer en skilder. Hy beweer dat die argitektuur al die kunsvorms kombineer. In 2005 het die *Metropolitan Museum of Art in New York Stad 'n uitsalling van sy kuns genaamd "Santiago Calatrava: Sculpture Into Architecture" gehou. Uitstallings van sy werk het ook al in Duitsland, Engeland, Spanje, Italië en op ander plekke plaasgevind.*

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90359933
* BNE: XX907130
* BNF: cb13565150q (data)
* CANTIC: a10056932
* CiNii: DA02756609
* GND: 118849816
* ISNI: 0000 0001 2100 7138
* LCCN: n87877172
* LNB: 000129750
* NDL: 01115884
* NKC: jx20070518002
* NLA: 35427432
* NLI: 000027601
* NLP: A20061389
* NSK: 000464808
* NTA: 114276633
* RERO: 02-A003069519
* RKD: 215078
* SIKART: 4002782
* SNAC: w6cj9nbh
* SUDOC: 052572862
* Trove: 948790
* ULAN: 500020683
* VIAF: 37713693
* WorldCat Identities: lccn-n87877172

 |
'n Portret in Ottawa se stadsaal van koningin Victoria, eerste koning van 'n Kanadese konfederasie
Victoriadagvuurwerkvertoning 2005, vanaf Ontario-plek, Toronto
**Victoriadag** (Engels: *Victoria Day*, Frans: *Fête de la Reine*) is 'n Kanadese openbare vakansiedag wat op die Maandag op of voor 24 Mei gevier word, ter ere van beide die verjaarsdag van koningin Victoria en dié van die huidige heersende Kanadese monarg.

Dié dag word ook gevier in dele van Skotland, veral in Edinburg en Dundee, waar dit ook 'n openbare vakansiedag is.

Geskiedenis
-----------

Sedert 1901 is 24 Mei as datum dwarsdeur die Britse Ryk gevier as Ryksdag. In 1958 is die dag herbenoem na Gemenebesdag en in 1977 is die dag verskuif na die tweede Maandag in Maart, maar die Kanadese het aangehou om Victoriadag in Mei te vier.

Die heersende Kanadese monarg was tot dusver twee keer tevore in Kanada vir die viering van hulle amptelike geboortedag: die eerste keer op 20 Mei 1939, toe koning George VI op 'n Kanada-wye toer in die land was, en die tweede keer toe koningin Elizabeth II in Kanada was van 17 tot 25 Mei 2005, om die eeufeesvieringe van Saskatchewan en Alberta se intrede tot die Konfederasie van Kanada te gedenk.

Feesvierings
------------

Dié dag is een van 'n paar wat in Kanada met vuurwerke gevier mag word. Dit word beskou as die nie-amptelike begin van die *somerseisoen* in Kanada, en daarom maak die meeste parke en ander besighede wat gedurende die warmer somermaande bedryf word oop op hierdie naweek. Soortgelyk beteken dié langnaweek vir die tuinier in Kanada dat die lente behoorlik daar is, en daar waarskynlik nie weer ryp sal wees voor die volgende winter nie.

Notas
-----

*Die artikel is 'n gedeeltelike vertaling van die Engelse Wikipedia artikel Victoria day.*
**Esarhaddon** (Akkadies: *Aššur-ahu-iddin*, "Assur het ’n broer gegee") was ’n koning van Assirië wat van 681 tot 669 v.C. regeer het. Hy was die jongste seun van Sanherib en die Wes-Semitiese koningin Naqi'a, Sanherib se tweede vrou.

Opkoms
------

Esarhaddon se oorwinningstele.
Omdat Esarhaddon die jongste seun was en deur sy pa as sy opvolger aangewys is, het sy ouer broers teen hom in opstand gekom en hy is uit Assirië verdryf.

Sanherib is in 681 v.C. vermoor, waarskynlik deur sy oudste seun of seuns. Esarhaddon het toe na Nineve teruggekeer en sy broers in ’n burgeroorlog verslaan. Hy is in die lente van 681 v.C. amptelik tot koning verklaar. In dieselfde jaar het hy Babilon begin herbou, insluitende die bekende Esagila en die Ekur by Nippur (strukture wat soms met die Toring van Babel verbind word). Hy het ook die Assiriese heiligdom Esharra in Assur laat herbou.

Militêre veldtogte
------------------

Esarhaddon se eerste militêre veldtogte was gemik teen die nomadiese stamme van Suid-Mesopotamië wat die Assiriese boere aangeval het. In 679 v.C, het hy die Kimmeriërs, wat sy oupa Sargon II doodgemaak het, verslaan. 

Die koning van Sidon, wat in opstand teen die Assiriese koning gekom het, is in 677 v.C. verslaan en onthoof. Die stad is verwoes en die inwoners na Assirië verban. ’n Gedeeltelik bewaarde verdrag met Tirus noem die konings van Juda, Edom, Moab, Gaza, Ekron, Bublos, Arwad en ander as Assiriese bondgenote. Daarna het hy onder meer die Manneërs, Skitiërs en Goeteërs aangeval. Die Mede was ook die teiken van ’n veldtog. ’n Veldtog teen Antieke Egipte het blykbaar misluk. 

In 672 v.C. is kroonprins Sin-iddina-apla, die oudste seun en aangewese opvolger van Esarhaddon, dood terwyl die tweede oudste seun, Shamash-shum-ukin, die koning van Babilon sou word. Die jongste seun, Assurbanipal, het dus die kroonprins van Assirië geword, maar hy was baie ongewild in die hof en onder die priesters. Kontrakte is aangegaan met vooraanstaande Assiriërs, lede van die koninklike familie en buitelandse heersers om hul lojaliteit aan die kroonprins te verseker. 

In 671 v.C het Esarhaddon oorlog verklaar teen farao Taharqa van Antieke Egipte. In die somer van dié jaar het hy Memphis verower, en Taharqa het na Bo-Egipte gevlug. Esarhaddon het homself nou "koning van Egipte, Patros en Koesj" genoem en ’n oorwinningstele opgerig. Die oomblik toe die koning Egipte verlaat, het die land egter in opstand gekom teen Assiriese heerskappy.

Dood
----

Esarhaddon het sy generaal, Sha-Nabu-shu, na die Nylvallei gestuur om orde in Egipte te herstel en in 669 v.C. is hy self daarheen, maar hy is in die herfs van dié jaar skielik in Harran dood. Hy is deur Assurbanipal opgevolg as koning van Assirië en deur Shamash-shum-ukin as koning van Babilonië.
Die **Santorini-kaldera** is 'n groot kaldera in die Egeïese See, 120 km noord van Kreta, Griekeland, wat meestal onder water bedek is. Die deel wat bo die water sigbaar is, is die ronde Santorini-eilandgroep, wat bestaan uit Santorini (klassieke Griekse **Tera**), die hoofeiland, Terasia en Aspronisi aan die rand en die Kameni-eilande in die middel. Dit is aangewys as 'n Dekadevulkaan.

Geografie
---------

Lugfoto van die Santorini-kaldera
Daar is twee klein, onbewoonde vulkaniese eilande in die middel van die kaldera, "Nuwe" en "Ou" Kameni.

Die hoofeiland, Santorini, het 'n oppervlakte van 75,8 km². Therasia se oppervlakte is 9,3 km² en Nuwe en Ou Kameni s'n onderskeidelik 3,4 km² en 0,5 km². Aspronisi het 'n oppervlakte van 0,1 km².

Die buitengewone skoonheid van Santorini se hoë mure en wit gekalkte dorpies, saam met die sonnige klimaat en perfekte uitsig, trek vulkanoloë soos 'n magneet.

Dit is ook 'n hoogtepunt van toerisme in die Egeïese gebied.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Decade VolcanoesTeideTeideNyiragongoNyiragongoVesuviusVesuviusEtnaEtnaSantoriniSantoriniUnzenUnzenSakurajimaSakurajimaTaalTaalMerapiMerapiUlawunUlawunMauna LoaMauna LoaColimaColimaSanta MaríaSanta MaríaAwatsjinskiAwatsjinskiKorjakskiKorjakskiGalerasGalerasRainierRainierKaart van die 16 Dekadevulkane.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* VIAF: 315137825
* WorldCat Identities (via VIAF): 315137825

 |
**Oskies** is 'n Italiese taal met as kerngebied Samnium en Kampanië, die gebied van Bruttii en 'n deel van Sisilië. Saam met onder meer Umbries vorm Oskies die **Sabelliese tale** tak. 

Oskies is bekend uit inskripsies vanaf 400 v.C.. Van die totale korpus, wat uit ongeveer 250 inskripsies bestaan, is die Tabula Bantina en die Cippus Abellanus die belangrikste. Die taal is al sedert die Oudheid uitgesterf. Dialekte van Oskies is: *Samnities*, *Marrucinies*, *Paelignaans*, *Vestiniaans*, *Sabyns*, *Volskies* en *Marsies*.

Oskies maak gebruik van die Latynse, Griekse en 'n eie, Oskiese alfabet.

Voorbeeld van 'n Oskiese teks (van *Cippus Abellanus*)
------------------------------------------------------

ekkum[svaí píd herieset  

trííbarak[avúm tereí púd  

liímítú[m] pernúm [púís  

herekleís fíísnú mefi[ú  

íst, ehtrad feíhúss pú[s  

herekleís fíísnam amfr  

et, pert víam pússtíst  

paí íp íst, pústin slagím  

senateís suveís tangi  

núd tríbarakavúm lí  

kítud. íním íúk tríba  

rakkiuf pam núvlanús  

tríbarakattuset íúk trí  

barakkiuf íním úíttiuf  

abellanúm estud. avt  

púst feíhúís pús físnam am  

fret, eíseí tereí nep abel  

lanús nep núvlanús pídum  

tríbarakattíns. avt the  

savrúm púd eseí tereí íst,  

pún patensíns, múíníkad ta[n  

ginúd patensíns, íním píd e[íseí  

thesavreí púkkapíd ee[stit  

a]íttíúm alttram alttr[ús  

h]erríns. avt anter slagím  

a]bellanam íním núvlanam  

s]úllad víú uruvú íst. edú   

e]ísaí víaí mefiaí teremen  

n]iú staíet.
| **Google Maps** |
| --- |
|  |
| Tipe webblad | Kaarte |
| Taal(e) | Engels |
| Registrasie | Opsioneel |
| Eienaar | Google |
| Huidige status | Aktief |
| URL |  |

**Google Maps** of **Google Kaarte**, voorheen bekend as **Google Local**, is 'n diens van Google Inc. wat dit moontlik maak om 'n soektog in 'n spesifieke geografiese gebied te doen. Soms wil mense die wye wêreld deursoek vir inligting, en soms wil jy net 'n rekenaarwinkel naby jou huis vind. Die diens laat besoekers toe om 'n "WAT" (soos 'n pizza) en 'n "WAAR" (soos in Hatfield, Pretoria) vir 'n soektog te spesifiseer. Die doel van Google Maps is om mense te help om nabygeleë sake en bedrywighede te vind. Google Maps gee ook aanvullende inligting ook die plek, soos hulle webtuiste, telefoonnommer en adres.

Kaart-Foute
-----------

Daar het al foute op Google Maps ingesluip. Een voorbeeld: Kaart-Fout (van omtrent **50 m** – gemeet met "Geo Tools"). Dit kan groot probleme veroorsaak, omdat alle merkers wat vooraf geplaas is nou op die verkeerde posisie staan! As gebruikers die fout regstel, en Google Maps die kaart later regmaak, sal die inligting weereens verkeerd wees.

Sien ook
--------

* WikiMapia, wiki integrasie met Google Maps.
Victorialand

geographic region| Vernoem na | Victoria van die Verenigde Koninkryk |
| Kontinent | Antarktika |
| Land | geen waarde |
| Geleë in administratiewe eenheid | Antarktiese verdragsgebied |
| Geleë in of aan waterliggaam | Rosssee |
| Geografiese ligging | 71°15′0″S 163°0′0″E |
| Grens aan | Ross Ice Shelf, Oates Land, Wilkes Land, Rosssee |
| Ontdek deur | James Clark Ross |
| Category for maps | Category:Maps of Victoria Land |

 Kaart van Victorialand se gebied.
**Victorialand** is 'n streek van Antarktika wat aan die westelike kant van die Rosssee en die Ross ysbank grens, dit strek suidwaarts van sowat 70°30'S tot 78°00'S, en weswaarts van die Rosssee tot die rand van die Antarktiese Plato. Dit is ontdek deur Kaptein James Clark Ross in Januarie 1841 en is vernoem na Koningin Victoria. Die rotsagtige landpunt van Minna Bluff word dikwels beskou as die mees suidelike punt van Victorialand, en skei die Scott Kus na die noorde van die Hillary Kus van die Ross-Afhanklikheid na die suide.

Die streek sluit in reekse van die Transantarktiese Berge en die McMurdo Droë Valleie (die hoogste punt is Abbott Berg in die Noordelike Voetheuwels), en die vlaktes bekend as die Labirint. Vroeë ontdekkingsreisigers van Victorialand sluit in James Clark Ross en Douglas Mawson.

Lys van die Berge van Victorialand
----------------------------------

* Berg Brabec
* Berg Roper
| **Ulsan**울산광역시
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van Suid-Korea Suid-Korea |
|  **Streek** | Yeongnam |
|  **Koördinate** | 35°33′N 129°19′O﻿ / ﻿35.550°N 129.317°O﻿ / 35.550; 129.317 |
|  **Stigting** | 1642 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 1 057,136 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 1 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2015) | 1 199 717 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 000/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +9 (KST) |
|
|  **Burgemeester** | Song Cheol-ho |
|
|  **Amptelike webwerf** | *ulsan.go.kr* |

**Ulsan** (Koreaans: 울산광역시, [uɭ.s͈an]) amptelik die Ulsan Metropolitaanse Stad, is Suid-Korea se sewende grootste metropool met 'n bevolking van meer as 1,2 miljoen en 'n oppervlakte van 1 057,136 km². Dit is in die suidooste van die land geleë, met die buurstad Busan in die suide en teenoor Gyeongju in die noorde. Dit was een van die gasheerstede tydens beide die FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2001 en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 wat Japan en Suid-Korea saam aangebied het.

Nywerhede
---------

Ingang na die Ulsan Sentrale mark
Ulsan is die nywerheidsreus van Suid-Korea, wat die hart vorm van Ulsan se industriële distrik. Dit is die tuiste van die wêreld se grootste motorvervaardigingsaanleg wat deur die Hyundai Motormaatskappy bedryf word, die wêreld se grootste skeepswerf wat deur Hyundai Heavy Industries bedryf word, en die wêreld se tweede grootste olieraffinadery, wat deur SK Energy besit word.

Ulsan is aan die See van Japan geleë en beskik oor Suid-Korea se tweede belangrikste hawe ná die van Busan. In 2012 het Ulsan 'n BBP per capita van $ 79,623 gehad, die hoogste van enige streek in Suid-Korea.

Administratiewe afdelings
-------------------------

Ulsan word in vier administratiewe distrikte *(gu)* en een *county* verdeel:

* Buk Distrik (북구; 北區)
* Dong Distrik (동구; 東區)
* Jung Distrik (중구; 中區)
* Nam Distrik (남구; 南區)
* Ulju County (울주군; 蔚州郡)
**Anastasius I** (Latyn: Flavius Anastasius Augustus, Grieks: Ἀναστάσιος; omstreeks 430 – Julie 518) was die Bisantynse keiser van 491 tot 518. Tydens sy bewind is groot versterkings aangebring aan die grens van die Oos-Romeinse Ryk.

Vroeë lewe
----------

Anastasius is in Dyrrhachium gebore, maar die datum is onseker – nie later nie as 430 of 431 n.C. Hy was die seun van Pompeius, ’n edelman van Dyrrachium, en sy vrou, Anastasia Constantina.

Hy het een swart en een blou oog gehad en sy bynaam was "Dicorus" (Grieks vir "met twee pupille").

Bewind
------

Met keiser Zeno se dood in 491 was Anastasius ’n hoë paleisamptenaar en hy is keiser gemaak deur Zeno se weduwee, Ariadne, wat hom verkies het bo Zeno se broer, Longinus.

Ariadne is kort ná sy troonbestyging op 20 Mei 491 met hom getroud. Hy het gewild geword ná ’n vermindering van belasting en het groot energie getoon in die administrasie van staatsake.

Buitelandse beleid en oorloë
----------------------------

Anastasius het die Isauriese Oorlog begin teen die indringer Longinus en die Anastasiese Oorlog teen die Persiese Sassaniede.

Die Isauriese Oorlog (492-497) is veroorsaak deur die Isauriese ondersteuners van Longinus, die broer van Zeno wat oorgesien is toe Anastasius tot keiser verkies is. Die oorlog is beëindig met die Slag van Cotyaeum in 492, maar rebelle-oorlogvoering het nog ’n paar jaar daarna voortgeduur.

In die Anastasiese Oorlog (502–505) het die Sassaniede die stede Theodosiopolis en Amida verower, maar die Romeine het Amida terugverower. Albei partye was uitgeput toe vrede in 506 gesluit is sonder ’n verandering aan die stand van sake. Anastasius het daarna die sterk fort Daras gebou om die Perse uit te hou. Die Balkan-provinsies is egter verwoes deur invallende Slawiërs en Bulgare. Om Konstantinopel en omgewing te beskerm het die keiser die Anastasiese Mure laat bou.

Anastasius is op 9 Julie 518 sonder kinders dood. Hy is opgevolg deur Justinus I, ’n offisier wat deur die leër en volk verkies is.
**Campo del Cielo** verwys na 'n groep ystermeteoriete en die gebied in Argentinië waar hule ontdek is.

Beskrywing en geskiedenis
-------------------------

"La Perdida" van 1 530 kg.
Die terrein strek oor twee provinsies, Chaco en Santiago del Estero, sowat 1 000 km noordnoordwes van Buenos Aires, Argentinië, en sowat 500 km suidwes van Asunción, Paraguay. Die kraterveld is 3 by 18,5 km groot en bevat minstens 26 kraters, waarvan die grootste een 115 by 91 m is.

Die verstrooiingsveld wat met die meteoriet verbind word, is 'n bykomende 60 km groot met baie, kleiner fragmente.

Die kraters is na raming vier- tot vyfduisend jaar oud. Hulle bestaan is in 1576 aan die algemene publiek bekend gemaak, maar was reeds onder inheemse mense bekend. 

Die kraters en omringende gebied bevat baie meteorietfragmente. Stukke van sowat 100 ton is reeds herwin, die meeste van enige meteoriet tot dusver.

Die grootste twee fragmente, die "Gancedo" van 30,8 ton en "El Chaco" van 28,8 ton, is die grootste soliede meteorietmassas wat al op Aarde ontdek is naas die Hoba-meteoriet van 60 ton in Namibië en een stuk van 31 ton van die Kaap York-meteoriet in Groenland.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Campo del Cielo.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 27°38′S 61°42′W﻿ / ﻿27.633°S 61.700°W﻿ / -27.633; -61.700

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* SUDOC: 149733402
* VIAF: 178148570694924312065
* WorldCat Identities (via VIAF): 178148570694924312065

 |
Nancy Sinatra saam met haar pa Frank gedurende 'n repetisie vir *The Frank Sinatra Show* in 1957
**Nancy Sandra Sinatra** (\* 8 Junie 1940) is 'n Amerikaanse sangeres en aktrise. Sy is die oudste van drie kinders wat uit die huwelik van Frank Sinatra en sy eerste vrou Nancy Barbato (1917–2018) gebore is.

As sangeres het sy veral met treffers soos *These Boots Are Made for Walkin'*  (1966) en *Somethin' Stupid* ('n duet wat sy in 1967 saam met haar pa gesing het) bekendheid verwerf. Haar opname van *Bang Bang (My Baby Shot Me Down)*, wat oorspronklik deur Cher gesing is, is vir die openingstoneel van Quentin Tarantino se rolprent *Kill Bill* gebruik.

Ander gewilde treffers sluit *Sugar Town*, *Summer Wine*, *How Does That Grab You, Darlin'?* en die titellied vir die James Bond-film *You Only Live Twice* in wat in 1967 ontstaan het.

Nancy Sinatra het haar loopbaan as sangeres en aktrise in die vroeë 1960's begin, maar aanvanklik net in Europa en Japan sukses behaal. Eers met *These Boots Are Made for Walkin'* het sy 'n transatlantiese nommer 1-treffer behaal. Haar optrede en klerestyl met lang stewels en kort romp is in die 1960's nog as uitdagend beskou, maar het ook 'n ikoniese eienskap van Sinatra geword. Die lied is soos baie ander van haar treffers deur Lee Hazlewood geskryf, wat ook verskeie kere duette met haar gesing het soos in die treffers *Some Velvet Morning* en *Summer Wine*. In 1966 en 1967 was altesaam dertien enkelsnitte van Sinatra op internasionale trefferlyste. In 1967 het Nancy Sinatra saam met Elvis Presley in die rolprent *Speedway* gespeel.
*Hierdie artikel handel oor die antieke Romeinse gewes in Italia. Vir die huidige Italiaanse gewes, sien Umbrië.*
'n Tipiese landskap in Umbrië
**Umbria** was 'n gewes in die antieke Italië (Latyn: *Italia*), wat na sy bewoners, die proto-Italiese volk van die Umbri (Umbriërs) bewoon is. Dit was onder die amptelike Latynse naam **Regio VI Umbria** ook een van die veertien geweste, waarin Augustus Italia onderverdeel het.

Die Umbri het oorspronklik 'n groter gebied bewoon, wat tot by die Porivier in die noorde gestrek het, maar is in die loop van die geskiedenis deur die Etruskers na hulle latere kleiner tuisland in die Appenyne-bergreeks teruggedring. In die tydperk van die 4de tot 2de eeu v.C. het die Umbri geleidelik onder Romeinse heerskappy gekom.

Die huidige Italiaanse Umbria kom net gedeeltelik met die antieke gewes ooreen, wat van Narni in die suide in noordoostelike rigting tot by die omgewing van Ravenna aan die Adriatiese kus gestrek en dus ook 'n groot deel van Sentraal-Italië ingesluit het, wat tans by die Marche behoort. Die Sabynse gebiede in die omgewing van die moderne Norcia en die regteroewer van die Tiber was destyds nog nie by Umbria ingesluit nie en het deel uitgemaak van die Romeinse gewes Etruria. In hierdie gebiede was onder meer Perusia (die huidige Perugia) en Sarsina (die geboortestad van Plautus) geleë.

Umbria is deur die Apennyne-bergreeks in twee dele verdeel en het naas sy steengroewe, wat tufsteen en kryt opgelewer het, veral op veeteelt en vrugtebou gesteun. Nadat die gebied sedert die 2de eeu onder Romeinse bewind was, het sy inwoners in 90 v.C. Romeinse burgerskap gekry en het tot Rome se betroubaarste bondgenote behoort. Die belangrikste Umbriese stede was die Adriatiese hawestede Ariminum (die huidige Rimini) en Fanum (Fano), en Urvinum (Urbino) en Spoletium (Spoleto) in die binneland.

Die belangrikheid van Umbria in die Romeinse tydperk en die Middeleeue was nou verbind met die Via Flaminia, die konsulêre grootpad, wat as 'n militêre en handelsroete gedien het en waarop 'n groot hoeveelheid goedere na Rome vervoer is. Ná die ineenstorting van die Romeinse Ryk het Umbria 'n omstrede gebied en slagveld geword, waarop die Kerk, die Longobarde en die Bisantyne aanspraak gemaak het. Umbria is as gevolg van hierdie konflikte verwoes en uiteindelik onder die drie moondhede verdeel, sodat sy naam uit die geskiedenis verdwyn het. Met die herlewing van plaaslike identiteit in die 17de eeu is die naam Umbria weer vir die gebied gebruik.
Die **Candi Sukuh** of **Sukuh-tempel** is 'n Hindoe-tempel wat in 1437 op die westelike helling van die Lawu, 'n ou vulkaan op 900 m bo seevlak op Java gebou is. Dit is oostelik van Surakarta in Middel-Java naby die grens met Oos-Java geleë. (Tambak, Berjo, regentskap Karaganyat) 

Die tempel is bekend vir sy erotiese afbeeldings. Dit bestaan uit verskeie dele.

Die piramide
------------

Dit vorm die sokkel van die Yoni. Toe dit gebou is, is die Yoni beheers deur die 1,82 meter hoë Koninklike Linga wat in 1440 ingewy is en nou in die nasionale museum van Jakarta is. Dit is 'n magtige tantriese simbool in die vorm van 'n fallus wat die hart van die ryk verteenwoordig. Dit het 'n belangrike rol in die later geskiedenis van die Majapahit-ryk gespeel wat sy hoofstad verder oostelik naby Surabaya gehad het, omdat dit 'n opponeerende magsentrum verteenwoordig.

Die Bhimaswarga heiligdom
-------------------------

Sy reliëfs stel Bhima se soektog na *Tritha Amrta*, die water van onsterflikheid en menslike vrugbaarheid voor en hoe hy dit van Shiva ontvang het. Hierdie heiligdom pas eintlik nie in die oorspronklike ontwerp van die tempel nie en is later bygebou. Die basis van die heiligdom het die vorm van 'n yoni en bevat 'n standbeeld van Bhima wat in 1443 ingewy is. Die ooskant vertoon die inisiasieritueel van die Bhima-Palang-kultus. In hierdie ritueel word klein balletjies in die voorhuid van die penis ingebring. Die kandidate staan in 'n ry met hulle penisse ontbloot en wag op die operasie.

* Bhima verslaan 'n vyand
* Bhima-reliëf
* Bhima se standaard

Die Dewaruci-altaar
-------------------

Die reliëfs vertoon die verhale van die Nawaruci, Adiparva en Sudamal-tekste. 'n Heilige poel is in 1475 bygevoeg wat die *Tritha Amrta* verteenwoordig

Die drie skilpaaie
------------------

Hulle is verbind met rituele wat die siele reinig.

* Die drie skilpaaie
*

Die Tantriese Portret-altaar
----------------------------

Gebou is 1463–? Dit bevat 'n platform met 'n fallussimbool en 'n tantriese portret wat waarskynlik Bhre Daha voorstel. Hy het geprobeer om Majapahit se troon oor te neem en is in 1464 dood. In 1486 is hier 'n *shraddha* vir hom gehou.

Die smedery-altaar
------------------

Dit vertoon 'n smid en 'n helper, wat wapens vir Bhre Daha se oorlog teen Majapahit vervaardig

* Die smedery waar wapens vir Bhre Daha se oorlog gemaak word

Die Garuda-galery
-----------------

*

Die Westelike Poort
-------------------

*

Standbeelde van diere
---------------------

* 
* 
*

Die Asjram met waterleidings
----------------------------

Hier is meditasie en joga beoefen. Die rituele het dalk ook seks behels, maar daar is geen aanwysings dat daar tempelprostitusie was soos in die Jagannath-tempel in Puri, Indië nie.
Google Doodle in protes teen internetsensuur.
Die oorspronklike "Doodler", Dennis Hwang.
’n **Google Doodle** is ’n spesiale, tydelike verandering aan Google se logo op die soekenjin se tuisblad wat gebruik word ter viering van ’n vakansiedag, gebeurtenis of mens. Die eerste Google Doodle het verband gehou met die Burning Man-fees van 1998, en is deur Larry Page en Sergey Brin ontwerp om gebruikers van hul afwesigheid in kennis te stel ingeval iets sou fout gaan met die webbedieners. 

Daarna is Google Doodles deur buitemense gedoen, totdat Page en Brin die intern Dennis Hwang in 2000 gevra het om ’n logo vir Bastilledag te ontwerp. Van toe af is Doodles georganiseer en ontwerp deur ’n span werknemers wat as "Doodlers" bekend is.

Aanvanklik was Doodles net beelde wat met ’n spesifieke tema verband gehou het. Teen die begin van die 2010's het hul frekwensie en ingewikkeldheid toegeneem en in Januarie 2010 is die eerste geanimeerde Doodle opgelaai ter ere van Isaac Newton. Die eerste interaktiewe Doodle het kort daarna verskyn ter viering van *Pac-Man*, en hiperskakels is ook later bygevoeg – gewoonlik na soekenjinresultate oor die onderwerp van die Doodle. Teen 2014 het Google al 2 000 streeks- en internasionale Doodles geskep, dikwels ter ere van groot kunstenaars, musikante en ander persoonlikhede.
**Nanna** in Sumeries (wigskrif: 𒀭𒋀𒆠) en **Sin** in Akkadies (𒂗𒍪) is die maangod in die Mesopotamiese mitologie van Akkadië, Assirië en Babilonië. Hy is die seun van Enlil en Ninlil. Die twee hoofsetels van sy kultus is Ur in die suide van Mesopotamië en Harran in die noorde.

Naam
----

Die oorspronklike betekenis van die naam Nanna is onbekend. Die vroegste spelling wat in Ur en Uruk aangetref is, is DLAK-32.NA (waar "NA" vermoedelik ’n fonetiese aanvulling is). Die naam Ur, gespel LAK-32.UNUGKI=URIM2KI, is self hiervan afgelei en beteken "die tuiste (UNUG) van Nanna (LAK-32)".

Die voorklassieke teken LAK-32 versmelt later met ŠEŠ (die ideogram vir "broer"), en die klassieke Sumeriese spelling is DŠEŠ.KI, met die fonetiese uitspraak *na-an-na*. Die tegniese term vir die sekelmaan, DU4.SAKAR, kan ook na dié god verwys. Later word die naam DNANNA gespel.

Die Semitiese maangod, Su'en/Sin, was oorspronklik ’n aparte god, maar van die Akkadiese tydperk af is hy en Nanna met mekaar verbind en het hulle een god geword.

Agtergrond
----------

’n Voorstelling van die Ziggurat van Ur, Nanna se hooftempel, gebaseer op die rekonstruksie in 1939 deur Leonard Woolley (*Ur Excavations* vol. V, fig. 1.4)
Nanna/Sin word gewoonlik "heer van wysheid" genoem. In die tyd toe Ur ’n belangrike stad in die Eufraatvallei was (c. 2600-2400 v.C.), is Sin algemeen beskou as die hoof van die goderyk. In dié tyd is hy name genoem soos "vader van die gode", "hoof van die gode", "skepper van alle dinge", ensovoorts. Die "wysheid" verwys waarskynlik na die wetenskap van die sterrekunde of die praktyk van astrologie waarin die fases van die maan belangrik is.

Sy vrou was Ningal ("Groot Dame") en hul kinders was Utu/Sjamasj ("Son") en Inanna/Isjtar (die godin van die planeet Venus). Die neiging om die magte van die heelal te sentraliseer het gelei tot die skepping van triades (groepe van drie gode) wat in dié geval bestaan het uit Nanna/Sin en sy kinders.

Sin het op ’n gevleuelde bul gery. Dit was een van sy simbole, saam met die sekelmaan en driepoot (wat dalk ’n lampstaander was). Hy word uitgebeeld as ’n man met ’n baard en die sekelmaansimbool. 

’n Belangrike Sumeriese teks, *Enlil en Ninlil*, vertel hoe Enlil en Ninlil, swanger met Nanna/Sin, afdaal na die onderwêreld. Van daar af het Nanna/Sin weer na die wêreld opgestyg. 

Nanna se hooftempel by Ur was *E-gish-shir-gal* ("Huis van die groot lig"). Hier het die rol van die En-priesteres ontstaan. Dit was ’n magtige posisie wat waarskynlik deur ’n prinses soos Enheduanna, dogter van koning Sargon van Akkad, beklee is en was die belangrikste kultusrol wat met Nanna/Sin verbind word.

Sin het ook ’n tempel in die stad Harran gehad met die naam *E-khul-khul* ("huis van vreugdes"). Die kultus het later na ander groot stede van Babilonië en Assirië versprei en tempels is ook daar vir hom gebou.
|  |
| --- |
| **Nanjingmens** |
| 'n Beeld van die fossiel. |
| 

---

 |
| Algemene naam | Nanjingmens |
| Katalogusnommer | Nanjing 1, 2, 3 |
| Spesie | *Homo erectus nankinensis* |
| Ouderdom | 580 000 - 620 000 jaar |
| Plek ontdek | Jiangning-distrik, Nanjing, China |
| Datum ontdek | 1993 |
| Ontdek deur | Liu Luhong |

Die **Nanjingmens** (***Homo erectus nankinensis***) is 'n subspesie van *Homo erectus* wat in China ontdek is. Groot fragmente van een manlike en een vroulike skedel en 'n kiestand van *H. e. nankinensis* is in 1993 in die Hulugrot in die distrik Jiangning, Nanjing, gevind. Die term Nanjingmens verwys na die subspesie, maar ook na die drie fossiele. Die spesimens is in die Hulugrot van kalksteen ontdek op 'n diepte van 60-97 cm deur Liu Luhong, 'n plaaslike werker. Die fossiele is sowat 580 000 tot 620 000 jaar oud.

Geskiedenis
-----------

In 1992 is die Hulugrot, sowat 26 km oos van Nanjing, geïdentifiseer as 'n terrein waar oorblyfsels van soogdiere voorkom, en uitgrawings is daar begin. In Maart 1993 het die plaaslike werker Liu Luhong twee gedeeltelike skedels ontdek (Nanjing 1 en 2). Eersgenoemde het die grootste deel van die gesig en 'n boonste kiestand (Nanjing 3) bevat.

Dit het geblyk die Hulugrot is gebruik rofweg dieselfde tyd as die Zhoukoudiangrot naby Beijing, die tuiste van die Pekingmens. Datering in 2001 het daarop gedui die fossiele is minstens 580 000 jaar oud. Dit was 270 000 jaar ouer as wat voorheen vermoed is. Die tand was net 400 000 jaar oud, maar dit het vermoedelik met die dateringsmetodes te doen gehad. Verskillende metodes het verskillende resultate opgelewer.

Die fragmente word uitgestal in die *Homo erectus*-fossielmuseum in Nanjing, saam met opvoedkundige materiaal oor die Nanjingmens en die kolonisasie van China deur *Homo erectus*.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
'n Kaart van die Havelland
Havellandse *Luch* (riviervallei) naby Senzke in die winter
**Havelland** is 'n geografiese term wat verskillende betekenisse kan hê. In geografiese opsig is dit 'n gebied in die Duitse deelstaat Brandenburg tussen die stede Oranienburg in die noordooste en Rhinow in die noordweste, met die Rhinrivier en die Rhinkanaal as sy noordelike grens. Die Havelrivier vorm 'n perdehoef om dié streek wat in die geskiedenis van Brandenburg 'n rol as historiese landskap gespeel het.

Vir die plaaslike *Havelland e.V.*-bemarkings- en toerismevereniging behels die Havelland as landskap die gelyknamige administratiewe distrik, die stad Brandenburg an der Havel en die noordelike deel van die distrik Potsdam-Mittelmark insluitende die nedersettings suid van die Havel wat andersins by die landskap Zauche gereken word.

Die administratiewe distrik Havelland behels die kerngebied van die Havelland, terwyl die suidelike deel van die Ruppiner Land met die Rhinluch, die westelike deel van die Berlynse distrik Spandau, die stede Potsdam en Brandenburg an der Havel net soos enkele nedersettings in die distrik Potsdam-Mittelmark buite die distrik Havelland geleë is.

Havelland is een van die Brandenburgse streke wat deur die skrywer Theodor Fontane in 'n boekdeel van sy reeks *Wanderungen durch die Mark Brandenburg* behandel word. Dit het daarnaas danksy Fontane se ballade *Herr von Ribbeck auf Ribbeck im Havelland* bekendheid verwerf, en ook sy romankarakter *Effi Briest* word hier grootgemaak.

Koördinate: 52°30′N 12°45′O﻿ / ﻿52.500°N 12.750°O﻿ / 52.500; 12.750
**Nanotegnologie** is die manipulasie van materie op ’n atomiese en molekulêre skaal. Die vroegste, algemeen gebruikte beskrywing van nanotegnologie het verwys na die manipulasie van atome en molekules vir die vervaardiging van produkte op ’n makroskaal (waarna nou ook as molekulêre nanotegnologie verwys word). ’n Breër beskrywing is later opgestel deur die National Nanotechnology Initiative wat dit nou definieer as die manipulasie van enige deeltjes in die grootteorde van nanometers (afkorting nm, ’n miljardste van ’n meter).

Dit dek dus nou ’n baie wye veld wat in verskeie soorte wetenskap gebruik word, soos oppervlakwetenskap, organiese chemie, molekulêre biologie, mikrovervaardiging, ens. Die toepassing daarvan is ewe uiteenlopend.

Wetenskaplikes debatteer tans oor die toekomstige implikasies van nanotegnologie. Baie nuwe materiale kan daarmee geskep word soos medisyne, elektronika en biomateriale. Aan die ander kant word baie vrae daaroor gevra nes oor enige ander nuwe tegnologie, soos oor die vlakke van giftigheid en die uitwerking daarvan op die omgewing. Baie mense voel bogenoemde faktore regverdig spesiale maatreëls om nanotegnologie te reguleer.
**Herbert Feigl** (Liberec, 14 Desember 1902 – Minneapolis (VSA), 1 Junie 1988) was 'n Oostenrykse filosoof. Hy was lid van die Weense Sirkel.

Lewensloop
----------

Feigl is gebore as seun van 'n wewer in Liberec (Reichenberg), Boheme (destyds Oostenryk-Hongarye, tans Tsjeggië) en begin aan die Universiteit van Wene in 1922 met studies. Hy studeer fisika en filosofie onder die leiding van Moritz Schlick, die stigter van die Weense Sirkel, en promoveer in 1927 met die proefskrif "*Chance and Law: An Epistemological Analysis of the Roles of Probability and Induction in the Natural Sciences*". In 1929 publiseer hy sy eerste boek, *Theorie und Erfahrung in der Physik.* In die tydperk was hy 'n aktiewe lid van die Weense Sirkel en was een van die weiniges (saam met Schlick en Friedrich Waismann) wat breedvoerig gesprek voer met Ludwig Wittgenstein en Karl Popper.

In 1930 het hy met 'n Rockefeller Fellowship beurs aan die Universiteit van Harvard, maak Feigl kennis met die natuurkundige Percy Williams Bridgman, die filosoof Willard Van Orman Quine en die sielkundige Stanley Smith Stevens. Hierdie drie wetenskaplikes het hy as verwante denkers beskou. In 'n essay uit 1931 (wat hy saam met Albert Blumberg geskryf het), "*Logical Positivism: A New European Movement*", het hy vir die logiese positivisme voortaan "logiese empirisme" te noem, weens 'n aantal verskille in opvatting met betrekking tot die realisme tussen die wetenskap filosofie van die tyd en die ouere positivistiese beweging.

In 1931 trou Feigl met Maria Kaspar, emigreer na die Verenigde State en aanvaar 'n betrekking by die fakulteit Filosofie van die Universiteit van Iowa. In 1940 word hy hoogleraar in Filosofie aan die Universiteit van Minnesota, waar hy 31 jaar in diens bly. Hier doseer hy onder meer die latere sielkundige John L. Holland. Feigl se vriendskap met Wilfrid Sellars het tot baie gesamentlike projekte gelei, waaronder die handboek *Readings in Philosophical Analysis* en die tydskrif *Philosophical Studies*, gestig deur hom en Sellars in 1949. In 1953 het hy, met subsidie van die Hill Foundation, die Minnesota Sentrum vir Wetenskapsfilosofie, gestig. In 1967 word hy benoem tot voorsitter van die Raad van Bestuur van die Universiteit van Minnesota.

In 1971 gaan hy met pensioen. Op 1 Junie 1988 sterf hy aan kanker in Minneapolis.

Bron
----

* Vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90200873
* BNE: XX905656
* BNF: cb120277950 (data)
* CiNii: DA02715601
* GND: 11853226X
* ISNI: 0000 0001 0933 9084
* LCCN: n50001313
* NDL: 00466356
* NKC: ola2003162771
* NLP: A21464236
* NTA: 073707007
* RERO: 02-A003236033
* SUDOC: 028443837
* VIAF: 109917488
* WorldCat Identities: lccn-n50001313

 |
Die **Hawker Typhoon** was 'n vegter-bomwerper wat deur die Britse Lugmag gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie vliegtuig het ontwikkel uit 'n spesifikasie wat deur die Britse Lugvaartministerie daargestel is om 'n vliegtuig te ontwikkel wat die nuwe Rolls-Royce en Napier 24-silinder 2000 perdekragmotors kon gebruik.

Ontwikkeling
------------

Die Hawker Typhoon is ontwikkel met die Napier Sabre motor en het in Februarie 1940 sy nooiensvlug voltooi. Verdere ontwikkeling- en produksieprobleme het veroorsaak dat die Typhoon eers in Augustus 1941 aan die Britse Lugmag gelewer kon word. Dit was toe die eerste vegvliegtuig wat vinniger as 400 mph (643 km/h) kon vlieg. Hierdie topsnelheid het egter teen 'n prys gekom; die vliegtuig se klimvermoë was swak en sy vermoë op hoë hoogte was ook onder verwagting. Dit was alles as gevolg van die Sabre motor wat te vroeg in produksie gebring is.

Daar was ook 'n strukturele ontwerpfout in die stertgedeelte met menige noodlottige gevolge. Dit is egter later reggestel. Die totale *Typhoon* vloot was amper uit diens gestel as gevolg van al die probleme maar dit was gelukkig betyds opgelos. Toe die *Focke-Wulf Fw 190* sy verskyning maak, was die *Typhoon* die enigste vliegtuig wat sy snelheid kon ewenaar. Die *Typhoon* het vier van die *Focke-Wulf's* in hulle eerste verskyning vernietig.

Die bynaam vir die vliegtuig was *Tiffies*. Vanaf 1943 het hulle 'n aktiewe rol begin speel in Frankryk en die Lae lande deur teikens aan te val en te vernietig. Later in 1943 is die vliegtuig met vuurpyle toegerus; dit het hulle in staat gestel om nog meer verwoesting te saai. Deur hul ongenaakbare aanvalle in die dag en nag kon hulle Duitse kommunikasie ontwrig wat baie bygedra het tot die Geallieerdes se sukses tydens D-dag. Dit is moeilik om te verstaan dat 'n vliegtuig wat se ontwikkeling amper gestaak weens tegniese redes uiteindelik deur 26 Eskaders van die 2de Taktiese Lugmag gebruik is.

Tegniese besonderhede
---------------------

Hawker Typhoon

Besonderhede van die Hawker Typhoon IB:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Napier Sabre IIA 24 silinder, vloeistofverkoel |
| Kraglewering per motor | 2 189 perdekrag |
| Vlerkspan | 12,67 m |
| Lengte | 9,73 m |
| Hoogte | 4,67 m |
| Vlerkoppervlakte | 25,92 m2 |
| Maks. opstygmassa | 6 010 kg |
| Maks. snelheid | 664 km/h |
| Operasionele hoogte | 10 730 m |
| Togafstand | 821 km |
| Klimvermoë | 914 m per minuut |
| Bewapening | Vier 20 mm kannone in vlerkeagt vuurpyle of twee 227 kg bomme onder vlerke |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4305276-9
* LCCN: sh85139162

 |
**Len Anthony** is een van Derick Jacobs se vele skuilname.

Derick Jacobs (\*31 Desember 1944, Upington -) is ’n Afrikaanse skrywer wat onder sy eie naam, en verskeie skuilname ontspanningslektuur skryf. Jacobs se skuilname (behalwe Len Anthony) sluit in: Stefan Radlof, Rena de Kock, Henriette Fouché, Susan Maree.

Biografie
---------

Derick Jacobs is op 31 Desember 1944 op Upington gebore. Hy word groot op Windhoek in die ou Suidwes-Afrika (vandag Namibië).

Na skool werk hy in die mediabedryf, ondermeer as nuuskrywer by die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK).

Hy is getroud met die skrywer Christene-Ray Knox wat self boeke en verskeie kortverhale en vervolgverhale vir tydskrifte geskryf het.

Publikasies as Len Anthony
--------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| **Jaar** | **Titel van publikasie** |
| 1972 | Onder blink sterre |
| 1973 | Blink soos diamante

Skaduwee oor La Bohéme |
| 1975 | Blink soos druppels dou

Sending noord na moord |
| 1976 | Skat van die Namib

Platform 15 |
| 1978 | Die sluiper |
| 1979 | Huis teen die berghang

Terwyl branders ruis (Len Anthony en Dewald Brink)
Die jagter (Len Anthony en Willie van Rensburg)
Alles net vir Monica (Len Anthony en Dewald Brink) |
| 1980 | Soveel blink beloftes (herdruk van "Onder blink sterre")

Vrees het ’n weerklank |
| 1981 | Die mooiste droom (herdruk van Skaduwee oor La Bohéme)

Die ure agter ons |
| 1983 | Ver lê die môre |
| 1988 | Nag van die duiwel |

Sien ook
--------

* Derick Jacobs
Harings kom in groot skole so groot as miljoene visse voor.
Haring vir gebruik
Bokkoms
**Harings** is klein olierige vissies wat in die Noordelike Halfrond voorkom in die matige water van die Noord-Atlantiese Oseaan, die Oossee, die Noordelike Stille Oseaan, en die Middellandse See. Harings beweeg in reuse skole wat in die lente na die kus van Europa en Amerika swem waar hulle in groot hoeveelhede gevang, gesout en gerook word. Geblikte "sardientjies" wat in supermarkte verkoop word, kan in werklikheid sprotte of ronde harings wees.

Haringlarwes lewe van plankton en die volwasse diere van groter plankton (o.m. roeipootkrefies), asook garnale en kleiner visse. Harings kom in groot skole voor; soms bestaande uit meer as 'n miljoen visse. Die vis se naam is ook te danke aan laasgenoemde feit; haring is in Oud-Nederlands as "heering" geskryf. Die woord is afgelei van "heer" in die sin van leërskare. Dit is dus 'n vis wat in groot skole as 'n "heer" deur die water trek.

Harings behoort reeds eeue lank tot die belangrikste visse in vissery. Deur oorvangste is die haringbevolking op verskeie plekke kwaai verminder en was regerings genoodsaak om 'n 6-jarige vangverbod (1977–1983) in plek te stel. Deur streng Europese vangbeperkinge, wat steeds van toepassing is, het die haringbevolking herstel.

Die familie *Clupeidae*, waartoe naas die eintlike harings ook onder meer elwe, sardyne en sprotte behoort, word wel ook as 'harings' aangedui.

Haring is 'n olierige vis wat ryk is aan omega-3 vetsure. Haringwurm, 'n parasiet, kom soms in harings voor.

Verbruik
--------

Clupea harengus
Buiten die gewone gaarmaak van die vissie, word haring in verskeie kulture op verskillende maniere genuttig.

Nederlandse "Hollandse nieuwe" is rou haring wat ten minste 16 persent vet bevat. Die Nederlanders eet ook "rolmopse": haring wat om 'n stukkie agurkie gerol is en in asyn ingelê is.

Ook ander kulture lê haring in: die Oos-Europese Joodse "suurharing" is haring wat in asyn en kruie (dille, peper en jenewerbessies) ingelê is, terwyl Skandinawiese lande die asyn vir wyn of 'n romerige sous vir verruil,

'n Ander gewilde variant is bokkoms, waartydens die vis met sout ingevryf word en dan in die wind gehang word om uit te droog.

Die genus **Clupea** kom nie aan die Suider-Afrikaanse kus voor nie.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q209907
* ADW: Clupea
* EPPO: 1CLUPG
* Fossilworks: 35443
* GBIF: 2346676
* iNaturalist: 87532
* ITIS: 161721
* NCBI: 7949
* Plazi: D0C126A2-45B6-2D8F-FD8E-54D24C551E26
* WoRMS: 125716
* ZooBank: B9EEA377-2471-438B-9126-FD7FA3ECFA8C

 |