recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die Wikimedia-stigting se logo
In Oktober 2017 het die Wikimedia-stigting sy nuwe kantore op die 16de verdieping van One Montgomery Tower in San Francisco betrek
Raadslede by 2009 se Wikimaniakonferensie in Buenos Aires
Wikimedia-lede:
   Bestaande chapters

   Goedgekeur, maar nog nie gestig nie

   Chapters in beplanningsfase

   Chapters in oorleg

Die **Wikimedia-stigting** (Engels: *Wikimedia Foundation*) is die oorkoepelende organisasie van Wikibooks, Wikidata, Wikinews, Wikipedia, Wikiquote, Wikisource, Wikispecies, Wikiversity en WikiWoordeboek. Dit is 'n nie-winsgewende organisasie, geregistreer volgens die wette van die Amerikaanse deelstaat Florida. Sy huidige hoofkwartier is in die Noord-Kaliforniese metropool San Francisco geleë.

Ontstaan
--------

Die organisasie word op 20 Junie 2003 amptelik deur Jimmy Wales aangekondig. Die naam "Wikimedia" is uitgedink deur Sheldon Rampton soos op die WikiEN-l-eposlys in Maart 2003 versprei. Daarna word die domeinname wikimedia.org en wikimediafoundation.org vir die stigting deur Wikipedia-gebruiker Daniel Mayer geregistreer.

Donasies
--------

Aangesien Wikimedia 'n nie-winsgewende organisasie is, funksioneer hulle hoofsaaklik van donasies en subsidies. Wikimedia ontvang donasies op hul skenkingsbladsy. Dit is ook moontlik om donasies via PayPal of via outomatiese oorplasings te maak.

Raad van Trustees
-----------------

Die Raad van Trustees is die administrasie van die Wikimedia-stigting en is aanspreeklik vir beleid ten opsigte van fondsinsameling en die aanwending van die inkomste. Die administrasie bestaan uit sewe lede.
***Daar doer in die bosveld*** is 'n Afrikaanse rolprent wat in 1951 vervaardig is. Dit was Jamie Uys se debuutrolprent asook Suid-Afrika se eerste vollengte-rolprent in kleur (ofskoon dit in 16 mm opgeneem is, in teenstelling met die 35 mm-standaard vir kommersiële speelfilms). Uys het die fliek saam met sy broer Jok en sy vrou Hettie gemaak en ook self daarin gespeel. 'n Eenvoudige Kodak-kamera is gebruik en die vervaardigingskoste het R6 000 beloop. Dit het Uys as 'n akteur, vervaardiger en regisseur gevestig.

Genre
-----

Die rolprent is 'n lekkerlag-komedie oor 'n boer wat meer van beeste as van vroue weet.

Hoofrolspelers
--------------

* Jamie Uys as Hans Botha, die boer.
* Hettie Uys as Martie du Toit, die onderwyseres.
* Jurg du Preez as Koos
* Buks Joubert as Gert Petoors
* Thomas Moema as Ou Thomas
* Kobie Uys as Kobie Botha (nie gekrediteer nie)
* Marietjie Uys as Marietjie Botha (nie gekrediteer nie)

Storielyn
---------

Hans Botha, 'n ryk maar suinige boer, moet die nuwe onderwyseres op die dorp gaan haal. Hy is egter bang vir meisies en doen boonop alles verkeerd. Sy motor, 'n stokou Model T-Ford, se remme is gedaan en die bakwerk val uitmekaar. Telkens as hy stop om 'n hek oop te maak, spring hy uit om 'n klip voor die wiele te rol, maar die motor ry telkens daaroor. Nadat hy die nooientjie opgelaai het, ry hy deur 'n dam water waar die kar vassit. Terwyl hy haar probeer "red", laat hy haar in die water val. Later, tydens 'n piekniek kry hy kans om vir alles te vergoed, maar dinge loop steeds skeef. Hy dink aan hoe dit sou wees om 'n behoorlike motor te hê, en alles reg sou verloop. Gelukkig vir hom loop al hierdie manewales op 'n huwelik uit.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
Tulpstoel, ontwerp deur Eero Saarinen
Die **Tulpstoel** is in 1955 en 1956 deur Eero Saarinen,  vir die Knoll-maatskappy van New York, ontwerp. Die stoel is in die eerste instansie ontwerp om by die komplementêre eettafel te pas. Die stoel vertoon die gladde lyne van modernisme, en was vir sy tyd, eksperimenteel met betrekking tot die gebruik van materiale. Die stoel word as 'n klassieke voorbeeld van industriële ontwerp beskou. 

As gevolg van die futuristiese gebruik van kurwes en sintetiese materiale, word die stoel dikwels as verteenwoordigend van die ''ruimte-era' beskou.

Ontwerp en konstruksie
----------------------

Saarinen was van mening dat die onderste gedeelte van stoele en tafels in 'n tipiese binneruimte, 'n lelike, verwarrende en onrustige omgewing skep. Hy wou die groot hoeveelheid stoelpote in vertrekke verminder. 

Saarinen het gehoop om 'n glasvelselstoel, wat uit een stuk bestaan, te vervaardig, maar hierdie materiaal kon nie die basis ondersteun nie, en prototipes was geneig om te breek. As gevolg hiervan is die basis van die tulpstoel van gegote aluminium, met 'n rilsanbedekte afwerking, om by die boonste gedeelte van die stoel te pas, gemaak. Dit het 'n uniforme voorkoms van eenheid aan die stoel verleen. Die boonste dop van die stoel is gevormde veselglas, met 'n versterkte, plastiekgebonde afwerking. Die gestoffeerde skuimrubber kussing, met 'n kleefstrookopening, kon van die stoel verwyder word. 

'n Patent vir die Tulpstoel is in 1960 aan Saarinen toegeken.

Toekennings
-----------

* Toekenning van die museum van moderne kuns, 1969
* Federale toekenning vir industriële ontwerp, 1969
* Toekenning van die Stuttgart ontwerpsentrum, 1962

Projek Cybersyn
---------------

In 1971 is 'n aangepaste weergawe van die Tulpstoel vir die ontwerp van Projek Cybersyn gebruik.
|  |
| --- |
| **Turkana-seun** |
|  |
| 

---

 |
| Algemene naam | Turkana-seun |
| Katalogusnommer | KNM-WT 15000 |
| Spesie | Voorlopig *Homo ergaster* |
| Ouderdom | 1,6 miljoen |
| Plek ontdek | Turkanameer, Kenia |
| Datum ontdek | 1984 |
| Ontdek deur | Kamoya Kimeu/Richard Leakey |

Die **Turkana-seun**, ook soms die **Nariokotome-seun** genoem, is die algemene naam van die fossiel **KNM-WT 15000**, ’n byna volledige skelet van ’n hominied wat in die vroeë Pleistoseen geleef het. Dit is die volledigste vroeë menslike skelet wat nog ontdek is – dit is 1,5 miljoen jaar oud. Hy was tussen 71⁄2 en 15 jaar toe hy dood is. Die jongste studie meen hy was 8 jaar oud.

Die skelet is in 1984 ontdek deur Kamoya Kimeu, ’n lid van die paleoantropoloog Richard Leakey se span, naby die Turkanameer in Kenia.

Adolessensie en volwassenheid
-----------------------------

Die vorm van die pelvis dui aan dat die skelet dié van ’n man was. Die raming van sy ouderdom toe hy dood is, hang af van of die volwassenheidstadium van sy tande of skelet gebruik word, en of sy volwassewording vergelyk word met dié van moderne mense of sjimpansees. Terwyl aanvanklike navorsing daarop gedui het dat hy op dieselfde manier as mense gegroei het, het meer onlangse studies van ander fossiele aangedui dat dit verskil het. Dit raak nie net die raming van sy ouderdom nie, maar ook of hy ’n seun of ’n volwassene was.

Morfologie
----------

’n Rekonstruksie van die Turkana-seun.
Die fossiele bestaan uit 108 bene en dit is dus die volledigste vroeë menslike skelet wat nog ontdek is. Dit is sowat 1,6 m lank. As ’n volwassene sou die Turkana-seun moontlik 1,85 m lank geword en 68 kg geweeg het. Die pelvis is nouer as in *Homo sapiens*, wat moontlik daarop dui dat hulle op twee bene op die grond geloop het, anders as by ander hominiedspesies, wat op twee bene geloop én boom geklim het.

Die KNM-WT 15000-skelet in sy geheel het verskeie eienskappe wat nie by die mens voorkom nie, soos ’n lae voorkop, groot oogbanke en die afwesigheid van ’n ken, maar daar is genoeg eienskappe wat ooreenstem, soos ’n groter breingrootte (880 cm3). Die arms en bene was effens langer en die neus lyk meer soos mense s’n as soos die plat neuse van ape. Die liggaamshare was dalk ook dunner (hy was dalk haarloos) en hy het moontlik vergrote sweetkliere gehad om doeltreffender af te koel. Die vel was ook dalk donkerder as die mens s’n met baie melanien, wat nodig was in die helder, tropiese son van die Afrika-savanne.

Bronne
------

* Leakey, Richard (1994). *The Origin of Humankind*. ISBN 0-465-03135-8.
* Leakey, Richard. *Origins Reconsidered*. ISBN 0-385-41264-9.
* Barraclough, G. (1989). Stone, N. (red.) (red.). *Atlas of World History* (3rd uitg.). Times Books Limited. ISBN 0-7230-0304-1.
* Walker, Alan; Shipman, Pat. *Wisdom of the Bones*. ISBN 0-679-74783-4.
* Alan Walker and Richard Leakey (reds.) (red.). *Nariokotome Homo erectus Skeleton*. ISBN 0-674-60075-4.
* Mckie, Robin (2000). *Dawn of Man*. BBC. ISBN 0-7894-6262-1.
* Lewin, Roger (2004). *Human Evolution: An Illustrated Introduction 5th Edition*. Wiley. ISBN 978-1-4051-0378-7.
’n Wila in die Slawiese mitologie.
’n **Wila** is die Slawiese weergawe van ’n nimf. Hulle het mag oor die wind en dit verskaf hulle plesier om sterk winde en storms te veroorsaak. Hulle woon om heuwels en berge, en kan hul verskyning maak as spookagtige figure met lang mantels om hulle gedraai.

Die **wiła** (uitgespreek wiwha) in die Poolse mitologie en die **wila** (uitgespreek wila) in die Suid-Slawiese mitologie is feetjie-agtige geeste wat in die wildernis en soms in die wolke woon. Daar is geglo hulle is die geeste van vroue wat lossinnig gelewe het en nou tussen die lewe en die hiernamaals rondsweef. Hulle is gewoonlik mooi jong meisies, nakend of geklee in blink, wit of blou rokke, of groen rompe wat van blare gemaak is.

Daar is geglo die wili sou sterf of na hul oorspronklike vorm terugkeer as een enkele van hul hare uitgetrek word. ’n Mens kan beheer oor ’n wila kry deur ’n stukkie van haar vel te steel. As dit verbrand word, sou sy verdwyn.

Die wili het pragtige stemme en dit kan groot rukwinde veroorsaak wat ’n huis in die lug kan oplig. Ondanks hul sjarme is die wili egter groot vegters. Die aarde bewe glo wanneer hulle veg. Hulle het helende en profetiese kragte en help soms mense. Ander kere lok hulle jong mans uit om met hulle te dans – dit kan baie goed of baie sleg vir mans wees na gelang van hul bui. Hulle sal enige man doodmaak wat hulle teengaan of nie woord hou nie. Groot kringe dik gras word agtergelaat wanneer hulle dans; ’n mens moenie daarop trap nie, want dit kan ongeluk bring.

Offerande aan wili bestaan uit ronde koeke, linte, vars vrugte en groente of blomme wat by heilige plekke gelos word (’n sekere heuwel of kring bome).

In Kroatiese folklore is die Velebit-bergreeks bekend vir mitiese feetjies. Die bekendste een is *Velebitska Vila* of *Vila Velebita* ("die feetjie van Velebit"). Die wila word beskryf as ’n stil gees wat die beskermengel van die bergreeks is. Dit het gelei tot verskeie liedere, waarvan die gewildste een in die 19de eeu geskryf is: *Vila Velebita*. Dit is vandag nog gewild.

Wili wat in die Serwiese mitologie by die naam genoem word, is Andresila, Andjelija, Angelina, Djurdja, Janja, Janjojka, Jelka, Jerina, Jerisavlja, Jovanka, Katarina, Kosa, Mandalina, Nadanojla en Ravijojla. Ravijojla is die bekendste van hulle, terwyl Jerisavlja as hul leier beskou word.
Die **singswaan** (*Cygnus cygnus*) is groot swaan wat in die Noordelike halfrond aangetref word.

Hierdie swane het 'n verspreiding wat strek van Ysland in die weste, tot Noord-Skandinawië en Finland en selfs verder oos, deur Rusland en Siberië, tot by die Kamchatka-skiereiland, op die Commander-eilande en in Anadyr. Alhoewel geensins algemeen nie, kan enkele voëls ook in Skotland, Ierland, Indië, China en Japan aangetref word.

Singswane het 'n spierwit veredos met 'n lang nek. Hul snawel is, soos ook by die Bewick- en fluitswaan, swart met geel merke by die basis, alhoewel die geel merke by die basis baie meer opmerklik is by die singswaan. Hierdie swane het 'n harde roep: 'n beuelgeskal wat uit twee note bestaan, die tweede noot hoër as die eerste.

Hul dieet bestaan hoofsaaklik uit waterplante, klein diertjies (soos wurms, waterinsekte en varswaterslakke) en lê- of drywende korrels vir hoenders en eende.

Singswane volg 'n seremonie wanneer hulle mekaar die hof maak: die paar swem na mekaar toe, terwyl hulle hul onderlywe uit die water lig, met hul vlerke klap en hulle koppe en nekke na bo strek. Singswane kies lewenslange maats en broei van September tot Desember. Hulle bou 'n groot nes van strooi en gras, waarin die wyfie vier tot nege roomwit eiers lê. Die kuikers verskyn na 35 tot 40 dae sal vir die res van die winter by hul ouers bly. Na vier tot vyf jaar is die nuwelinge broeigereed.

 *Cygnus cygnus*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* BirdLife International (2004). *Cygnus cygnus*. *2006 IUBN-rooilys van bedreigde spesies*. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur 2006. Verkry op 9 Mei 2006.
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria. ISBN 0-7993-3428-6

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q25612
* ADW: Cygnus\_cygnus
* Avibase: BDDB5670D2D20A55
* BioLib: 8428
* eBird: whoswa
* Fauna Europaea: 96472
* Fossilworks: 369505
* GBIF: 2498347
* IBC: whooper-swan-cygnus-cygnus
* iNaturalist: 6916
* ITIS: 174990
* IUCN: 22679856
* NCBI: 219595
* WoRMS: 159089
* Xeno-canto: Cygnus-cygnus

 |
|  |
| --- |
| **Guitars – the Museum** |
| 'n Beeld van die museum. |
| Guitars - the Museum, Umeå, 2014 |
| 

---

 |
| Plek | Umeå |
| Land | Swede |
| Openingsjaar | 2014 |
| Tipe museum | Kitaarmuseum |
| Webtuiste | *www.guitarsthemuseum.com* |

**Guitars - the Museum** is 'n kitaarmuseum in Umeå, Swede. 

Die museum is in 'n baksteengebou geleë wat voorheen 'n skool (die *Vasaskolan*) gehuisves het. Behalwe die museum is daar ook 'n rock-klub, 'n restaurant en 'n musiekwinkel in die gebou. Die museum is einde Januarie 2014 geopen, tydens die opening van "Umeå - Kulturele Hoofstad van Europa 2014".

Die museum word as 'n gesamentlike onderneming deur die musiekwinkel se personeel bedryf. Die munisipaliteit van Umeå het tot die koste vir die opknapping en aanpassing van die perseel bygedra, en het die museum met 'n jaarlikse bydrae van 2,4 miljoen Sweedse krone ondersteun in 2014 en 2015.

Die museum se versameling bestaan ​​hoofsaaklik uit elektriese kitare uit die jare 1950 en 1960, asook 'n kleiner versameling van elektriese baskitare asook alles wat met die geskiedenis van die elektriese kitaar verband hou. Die versameling is sedert die 1970 deur die broers Mikael en Samuel Ahden ingesamel, die versameling is egter nooit as 'n geheel aan die publiek vertoon totdat die museum geopen is nie. Met 'n totaal van meer as 500 kitare is die museum die grootste van sy soort in die wêreld.
'n Vroeë bemarkingsfoto vir die *Toys for Tots*-program
Michelle Obama het in 2011 as Eerste Dame speelgoed help sorteer. Hier verwelkom sy Lance Cpl. Aaron Leeks en ander *Marines* tydens 'n vergadering
Kersfees 2013: *Santa Claus* en *Blue Marines* is besig om Kersgeskenke, wat as lugvrag na 'n lugmagbasis in New Jersey vervoer is, in New York te versprei
Die program is nie beperk tot Amerikaanse kinders nie. In 2017 het die Amerikaanse Ambassade in Tallinn, Estland saam met *Marines* Kersgeskenke vir kinders in Sillamäe, 'n oorwegend Russiessprekende nedersetting, geskenk
***Toys for Tots***  is 'n welwillendheidsprogram wat deur die *United States Marine Corps Reserve* bedryf word en speelgoed aan kinders skenk wie se ouers geen Kersfeesgeskenke kan bekostig nie. Die program is in 1947 deur reservis majoor Bill Hendricks en sy vrou in Los Angeles, Kalifornië geloods en het sedertdien 584 miljoen stukke speelgoed aan 265 miljoen kinders geskenk.

'n Stigting, die *Marine Toys for Tots Foundation*, wat as nie-winsgewende openbare weldaadsorganisasie in Triangle, Virginië gesetel is, steun die program deur fondse in te samel en beskikbaar te stel.
**Sinofobie** (van die Latynse *Sinae*, "China", en die Griekse φόβος *phobos*, "vrees") of **anti-Chinese sentiment** het betrekking op gevoelens soos haat of vrees vir China (en verwante lande), sy volke, sy diaspora of sy kultuur. Die teiken is dikwels Chinese minderhede wat buite China woon en dit het dikwels ’n invloed op immigrasie, die ontwikkeling van nasionale identiteit in buurlande, ongelykheid in rykdom, diskriminasie en rassisme. Die teenoorgestelde daarvan is Sinofilie.

Statistieke
-----------

In 2013 het die Pew-navorsingsentrum van die VSA ’n meningspeiling oor Sinofobie gedoen en bevind die helfte van die lande wat betrek is (19 van 38) beshou China in ’n positiewe lig. Beijing se sterkste ondersteuners was in Asië: Maleisië (81%) en Pakistan (81%); Afrika: Kenia (78%), Senegal (77%) en Nigerië (76%); en Latyns-Amerika: veral lande wat nou betrokke is by die Chinese mark soos Venezuela (71%), Brasilië (65%) en Chili (62%). Anti-Chinese gevoelens was egter hoog in die Weste en ander Asiatiese lande: Net 28% van Duitsers en Italiane en 37% van Amerikaners het China in ’n gunstige lig beskou. Japan het van al die lande die negatiefste gevoelens gehad, met 93% wat China in ’n slegte lig beskou het, insluitende 48% wat China in ’n baie slegte lig beskou het. Net 5% van Japannese wat ondervra is, het positief oor China gevoel. Daar was ook meerderhede in Duitsland (64%), Italië (62%) en Israel (60%) wat negatiewe gevoelens gehad het. 

Hoewel die meeste jong mense van China gehou het, het die meeste mense in 26 van die 38 nasies gevoel China tree eensydig op in internasionale sake en dit verhoog die spanning tussen China en sy buurlande, buiten Rusland, oor gebiedsdispute. Dié kommer oor Beijing se gebrek aan die inagneming van ander lande se belange wanneer hulle besluite oor buitelandse beleid neem, was veral sterk in Asië-Pasifiese lande – in Japan (89%), Suid-Korea (79%) en Australië (79%) – en in Europa – in Spanje (85%), Italie (83%), Frankryk (83%) en Brittanje (82%). Sowat die helfte van die deelnemers in die sewe Midde-Oosterse lande wat ondervra is, het gemeen China tree eensydig op. Dit sluit in 79% van Israeli's, 71% van Jordaniërs en 68% van Turke. Afrikalande, veral groot meerderhede in Kenia (77%), Nigerië (70%), Suid-Afrika (67%) en Senegal (62%), glo Beijing neem hulle belange in ag wanneer hulle besluite oor buitelandse beleid neem.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die **Pagani Zonda** is 'n midenjin-sportmotor wat deur die Italiaanse vervaardiger van sportmotors Pagani vervaardig word. Dit debuteer op die Geneefse Internasionale Motorskou in 1999. Teen 2018 was daar altesaam 140 motors gebou, insluitend ontwikkelingsmuile. Beide 2-deurkopee- en roadster- variante is vervaardig, en 'n derde nuwe variant, die barchetta. Die konstruksie is hoofsaaklik van koolstofvesel.

Die Zonda C12 debuteer in 1999 op die Geneefse Internasionale Motorskou. Dit word aangedryf deur 'n 6.0 L Mercedes-Benz *M120* V12-enjin met 'n kraglewering van óf 294 kW (394 hp) óf 331 kW (444 hp) teen 5200 opm en 550–640 N⋅m (406–472 lb⋅ft) wringkrag teen 4200 opm gekoppel aan 'n 5-gang handratkas. 

Slegs vyf motors is met die 6.0 L-enjin gebou, hoewel die C12 nog in 2002 beskikbaar was toe die C12 S bekendgestel is. Een is gebruik vir botsingstoetsing en homologasie, terwyl die ander 'n demonstrateur en vertoonmotor was. Die res is gedurende die volgende drie jaar aan klante besorg. Die ongelukstoets en homologasie-motor met die onderstelnommer 001 is herstel deur die onlangs opgestelde herstelprogram van Pagani genaamd 'Pagani Rinascimento' en is op die Geneefse Internasionale Motorskou in 2019 aangebied vir die 20ste bestaansjaar van die Zonda.

Aantekeninge
------------

1. ↑  "Zonda Tricolore". Pagani Automobili. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 November 2016. Besoek op 6 Desember 2016.
2. ↑  "Zonda S 7.3". Pagani Automobili. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 November 2016. Besoek op 6 Desember 2016.
3. ↑  "Pagani Zonda C12". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Februarie 2017. Besoek op 27 Januarie 2017.
4. ↑  Wong, Daniel (6 Maart 2019). "Fully-restored Pagani Zonda C12 "chassis 001" unveiled: 2019 Geneva Motor Show". Besoek op 27 Maart 2019.
Die **Guppie** (*Poecilia reticulata*) is 'n varswater vis. Dit is een van die mees gewilde akwarium visspesies ter wêreld. Die vis kom natuurlik voor in noord-oos Suid-Amerika en die Karibiese Eilande. In Suider-Afrika kom die vis voor in KwaZulu-Natal, die Kuruman Oog en die Otjikotomeer in Namibië. Die vis staan ook bekend as die *Miljoenvis*. In Engels staan die vis bekend as die *Guppy*.

Voorkoms
--------

Die wyfie (60 mm) is groter as die mannetjie (30 mm) en die lyf is dieper en ronder as die mannetjie. By die wyfie is die stertvin ook bolrond. Die mannetjie is skraler met goed ontwikkelde gonopodium. Die mannetjie se kleur wissel aansienlik het gewoonlik kombinasies van helder rooi, blou, turkoois en geel. Swart kolle en strepe kan ook voorkom. Die wyfie het 'n swart kol bokant die anus.

Habitat
-------

Die guppy is 'n lid van die familie Poeciliidae. Soos al die ander lede van die familie word hulle lewendig gebore (die eiers broei uit binne die wyfie); dus Ovovivipaar. Hulle is ook bekend as vinnige broeiers. Die draagtydperk is 22 tot 26 dae. Die vis kan leef in vars- en brakwater. Hulle verkies egter warmer water, 23 - 24 °C en benodig water met baie plantegroei in vir oorleweing. Die vis vreet muskiet larwes en klein wurms.

Trivia
------

Robert John Lechmere Guppy het guppies vir die eerste keer in Trinidad in 1866 ontdek. Die vissie is die eerste keer in 1912 in Gauteng en KwaZulu-Natal losgelaat as natuurlike plaagbeheer teen muskiete. Die vis is ook moedswillig losgelaat deur akwarium eienaars.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies
**Pagel se sirkus** was tydens byna hele eerste helfte van die 20ste eeu ‘n welbekende instelling vir openbare vermaak op die platteland van Suider-Afrika.

Die legendariese kragman en latere sirkusbaas Friedrich Wilhelm August Pagel is op 5 Februarie 1878 in Plathe in Pommere (naby die stad Stettin in die huidige Pole) gebore. Hy was baie goed en groot gebou met besonder groot polse en enorme voorarms. As jongeling het hy reeds oor enorme krag beskik. Op 19 jarige ouderdom weeg hy al oor die 100 kg (later amper 135 kg), en sy lengte was 1,85 m. As tiener werk hy eers as assistent vir ‘n grofsmid. Daarna vaar hy as stoker op ‘n stoomskip oor die wêreld en besoek so die Verre Ooste en Australië. In Sydney verlaat hy die skip en werk by ‘n restaurant as kombuishulp en uitsmyter. In 1899 trou hy op Tasmanië met Mary Dinsdale (die latere Madame Pagel). 

In 1902 sluit Pagel by ‘n sirkus aan, maar koop kort daarna sy eie tent. Na ‘n besoek aan Europa om sirkustoerusting te koop, land die egpaar in Februarie 1905 in Durban. Die eerste optrede is in Pietermaritzburg, maar hulle reis kort daarna deur die hele Suider-Afrika (tot in Uganda) met hul sirkus. As leeutemmer en weens sy sterkte raak hy landswyd bekend. Veral na die Tweede Vryheidsoorlog, want toe was die sirkus se besoek nog ‘n hoogtepunt op die sosiale kalender. Na ‘n besoek van die Pagels aan Indië en Birma om tiere en olifante te koop, bestaan die sirkus se kudde in 1910 uit 5 perde, 9 ponies, 2 sebras, ‘n kameel, 4 olifante, 6 tiere, 3 leeus, 5 luiperds, 3 ysbere en ‘n kangaroe. 

Finansieel het dit soms broekseur met die sirkus gegaan, maar dit het al die wedervaringe oorleef. Omdat Pagel ‘n Duitser was, was die skares hom tydens die Eerste Wêreldoorlog nie altyd goedgesind nie. Hy is selfs ‘n tyd geïnterneer.

As leeutemmer het Pagel nooit ‘n sweep gebruik nie ten spyte van die gewaagde toertjies wat hy met veral die leeus uitgevoer het. Een van die toertjies waarvan hy lelike littekens oorgehou het, was waar hy sy kop in ‘n leeu se bek druk. Sy toutrekitem met twee perde aan elke arm was baie gewild. Verskeie kragmanne het dit hom later jare probeer nadoen om ‘n perd van 475kg by ‘n leer op te trek.

Sy vrou het nie net die sirkus bestuur nie, maar self ook aan die vertonings deelgeneem en het tot ‘n kleurryke persoonlikheid ontwikkel. Om publisiteit vir hul sirkus se besoek te maak, ry Madame Pagel dikwels bedags deur die strate met ‘n swartmaanhaar-leeu in die passasiersitplek langs haar en soms ook nog met ‘n prominente persoon uit die gemeenskap op die agterste sitplek. Sy sterf in 1939.

In 1944 tree Pagel af nadat wonde wat hy in ‘n stoeiery met ‘n leeu opgedoen het, begin infekteer. Sy laaste optrede was op 70-jarige ouderdom in Wakkerstroom. Hy sterf nog dieselfde jaar aan ‘n beroerte in Knysna. Sy tweede vrou, Cecil Pagel, het nog probeer om die sirkus voort te sit, maar dit het stadig doodgeloop nadat Boswell en Wilkie se sirkusse die toneel begin oorheers het.

Trivia
------

Na Pagel se eerste besoek aan Zimbabwe het die woord "istrongimani" vir sirkus in die inheemse tale bekend geword.

Bibliografie
------------

* legendarystrength.com
* www.fad.co.za
Die **Pakhuispas** is 'n bergpas in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die pas dra die R364-streeksroete oor die Pakhuisberge, die noordelike uitlopers van die Sederberg en verbind Clanwilliam met Calvinia. 'n Suidoostelike afdraaipad lei na die Biedouwvallei en Wupperthal. Die pas is 25 km lank, bereik 'n hoogte van 905 m bo seespieël en is met 'n helling van 1:9 besonder steil.

Geskiedenis
-----------

Die pas is deur Thomas Bain gebou. Dit het hom drie jaar geneem om die pas te voltooi en die pas is in 1877 geopen. In die 1960's is verbeteringe vir die eerste keer aangebring; 'n bewys van Thomas Bain se vakmanskap.

Die pas is gedurende 2009 in sy geheel geteer.

Trivia
------

Gedurende die konstruksietyd het Thomas Bain verskeie belangrike rotstekeninge van die San in die omgewing ontdek. Sowat 15 km vanaf Clanwilliam gaan die pad verby die graf van C Louis Leipoldt, die bekende Suid-Afrikaanse digter. Daar is ook verskeie staproetes in die omgewing.

Vlug SAAF 647
-------------

Gedurende Desember 1946 het 'n Junkers Ju 86 vliegtuig (Vlug SAAF 647) van die Suid-Afrikaanse Lugmag in die 1 077 m hoë Pakhuispiek vasgevlieg. Almal aan boord het gesterf. Die vliegtuig was op pad van Pretoria na Kaapstad met 'n vrag laaghout aan boord, en dit was op die betrokke dag mistig in die omgewing.

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Bron
----

* *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*, deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. ISBN 0-625-00324-1
'n Witleeu
Die **Onmoontlike Vyf** beskryf Suid-Afrika se mees ontwykende diere. Die groep bestaan uit die Kaapse bergluiperd, die erdvark, die ietermago, die witleeu en die oewerkonyn. Dis bykans onmoontlik om hierdie diere in die natuur op te spoor. Mense wat hulle sien kan hulself baie gelukkig ag en die soektog daarna kan vir groot opwinding sorg.

'n Erdvark
Bronsbeeld van 'n Kaapse bergluiperd
Ietermagog
Die **Kaapse bergluiperd** is die hoofroofdier van die fynbosstreek. Hulle is heelwat kleiner as die gemiddelde Afrikaluiperd. Volgens die IUBN-rooilys word hulle as byna bedreig beskou.

**Erdvarke** is soogdiere wat meestal in Suid- en Oos-Afrika aangetref word. Hulle is naglewend en vreet miere en termiete.

Die **ietermago** is 'n soogdier wat se lyf met harde horingskubbe oortrek is. Hulle kom in die oostelike en suidelike dele van Afrika voor. Die dier is naglewend. Hulle vreet miere en termiete.

Dit **witleeu** is nie ’n onderskeie subspesie van die leeu nie. Dit witter pelskleur word deur ’n genetiese afwyking veroorsaak. Hulle is uiters skaars in die natuur, maar kom meer algemeen in gevangenskap voor, waar hulle selektief geteel word. Let daarop dat witleeus nie albino’s is nie, want die pigment van hul oë en vel is normaal.

Die **oewerkonyn** het wit ringe om die oë en 'n donkerbruin tot swart streep van die mondhoeke na die basis van die ore. Hulle is inheems aan 'n baie klein gebied van die Karoo. Volgens die IUBN-rooilys is dit 'n bedreigde spesie. Dit is trouens die mees bedreigde soogdier in Suid-Afrika.

Sien ook
--------

* Groot vyf
* Klein vyf diere
**George Perry Floyd jr.** (14 Oktober 1973 – 25 Mei 2020) was 'n Amerikaanse reeksmisdadiger en gewapende rower. Hy verwerf bekendheid in 2020 toe hy tydens 'n arrestasie vir die gebruik van vervalste banknote sterf. Sy dood het wêreldwye betogings teen polisiegeweld teen swart mense ontlok.

Floyd het in Houston, Texas grootgeword. Hy speel Amerikaanse voetbal en basketbal deur sy hele skool- en kollegeloopbane. Hy was 'n ambagsman sowel as 'n hip-hop-kunstenaar en 'n mentor in sy religieuse gemeenskap. Hy word tussen 1997 en 2005 aan agt misdade skuldig bevind; in 2009 aanvaar hy 'n pleitooreenkoms vir 'n gewapende rooftog in 2007 en dien vier jaar gevangenisstraf uit.

Hy verhuis in 2014 na Minneapolis, Minnesota en werk as 'n trokdrywer en uitsmyter. In 2020 verloor hy tydens die Covid-19-pandemie sy werk as veiligheidswag. Hy sterf tydens sy arrestasie vir die vermeende gebruik van vervalste banknote om sigarette te koop. Derek Chauvin, 'n wit polisieman, het byna agt minute lank op Floyd se nek gekniel.
| **Wikitravel** |
| --- |
|  |
| Tipe webblad | Wiki |
| Taal(e) | Alle tale |
| Registrasie | Opsioneel |
| Eienaar | Internet Brands |
| Opgerig | Julie 2003 |
| Huidige status | Aktief |
| URL | wikitravel.org |

**Wikitravel** is 'n webwerf wat poog om 'n volledige, op-datum, en betroubare reisgids oor alle wêrelddele op die Internet beskikbaar te maak. Die webwerf gebruik die MediaWiki-sagteware wat ook op Wikipedia gebruik word. Wikitravel is nou in 19 tale beskikbaar, onder ander in Nederlands, Engels, Duits, Frans, Japannees, Roemeens en Sweeds. Ongelukkig is dit nog nie in Afrikaans beskikbaar nie.

Wikitravel is nie 'n sustersprojek van die Wikimedia Stigting nie, maar is wel afgelei van Wikimedia. Teks op Wikipedia word onder die GNU-lisensie vir vrye dokumentasie geplaas, terwyl Wikitravel die "Creative Commons Attribution ShareAlike" (CC-BY-SA) lisensie gebruik. Die nadeel hiervan is dat teks nie met Wikimedia projekte gedeel of uitgeruil mag word nie.

Sien ook
--------

* Wikivoyage
**Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran** (18 April 1838 – 28 Mei 1912) was 'n Franse chemikus.

Hy is bekend vanweë sy ontdekking van die chemiese elemente gallium, samarium en disprosium. Hy het veral bydraes aan die spektroskopie gelewer. Hy is ook die eerste wat besef het dat argon tot 'n aparte groep elemente behoort, wat later edelgasse genoem sou word.

Hy stam uit die adellike geslag van die Boisbaudran en het eers in die wynbesigheid van sy familie gewerk. Hy is in Cognac in die Hôtel Templéreau de Beauché, sy voorsate se tuiste, gebore. Hy was die oudste kind en enigste seun van Paul-Aimé Boubaudran Lecoq en Anne-Louise-Alexandrine Joubert. Hy het geen opleiding in chemie ontvang nie, maar het in sy tuislaboratorium gewerk en daar drie nuwe elemente ontdek. Behalwe sy vriend sir William Ramsay is hy relatief onbekend in die wetenskaplike wêreld, veral in die buiteland.

In 1897 trou hy met Jeannette Nadault-Valette. Hulle was gelukkig, maar die huwelik het nie lank geduur nie. In 1900 kry hy gesondheidsprobleme en sy artritis maak dit onmoontlik om aktief te bly. Hy sterf in 1912 sonder nasate, hy was 74 jaar oud.
Adam en Eva word veroordeel tot sterflikheid deur uitdrywing uit die Paradys (Hans Holbein die Jonge, 16de eeu).
**Onsterflikheid** dui op die ewige lewe, sonder die dood, en dus 'n oneindige bestaan. Menslike onsterflikheid kan letterlik én figuurlik opgeneem word. In 'n figuurlike sin beteken dit dat 'n mens voortleef in die herinnering van die lewendes, byvoorbeeld as geliefde vriend of familielid, of as iemand wat grootse dade verrig het. In die meeste gevalle het die term 'n positiewe betekenis.

Onsterflikheid in die letterlike sin speel 'n belangrike rol in alle godsdienste. In dié geval gaan dit dikwels om die onsterflike siel wat ná die dood in 'n hiernamaals voortbestaan.

Judaïsme
--------

Volgens die Hebreeuse Bybel kon Adam en Eva van al die vrugte in die tuin van Eden eet, maar as hulle van die boom van alle kennis sou eet, sou hulle sterf. Nadat hulle van dié boom geëet het, is hulle weens die Sondeval uit die Paradys verdryf.

In Daniël staan "En baie van die wat in die stof van die aarde slaap, sal ontwaak, sommige tot die ewige lewe en sommige tot groot smaadheid, vir ewig afgryslik". Die idee van onsterflikheid kom egter nie prominent in die Hebreeuse Bybel voor nie.

Christendom
-----------

Paulus het in een van sy briewe gekryf God sal elkeen vergeld aan sy werke: "aan die wat deur volharding in goeie werke heerlikheid, eer en onverganklikheid soek die ewige lewe". Dit dui op die opstanding uit die dood en die ewige lewe in die hemel. Daarvoor is geloof in Jesus Christus 'n voorwaarde. Dit vorm die kern van die Christendom.

Streng gesproke tref die Nuwe Testament 'n onderskeid tussen die ewige lewe en onsterflikheid. Slegs God, "wat aan alle dinge die lewe gee", is onsterflik.

Mitologie en fiksie
-------------------

Onsterflikheid kom ook in mitologie en fiksie voor. Soms dui dit ook op 'n ewige jeugdigheid. Dit word nie altyd as iets positiefs beskou nie. 

Voorbeelde van onsterflikheid is die Griekse mite van Titonos, 'n man wat onsterflikheid gekry het, maar nie ewige jeug nie; amrita, wat volgens Hindoeïsme die drank is wat gode onsterflik maak; die Agt Onsterflikes in Taoïsme; en die mite van die fontein van ewige jeug.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX525593
* BNF: cb11932095g (data)
* LCCN: sh85064531
* LNB: 000059815

 |
Die Donkin-gedenkteken en die Donkin Hill-vuurtoring in die Donkin-reservaat in Port Elizabeth
Donkin se naam op die suidekant van die Burdett Coutts-gedenkteken
Sir **Rufane Shaw Donkin** was waarnemende goewerneur van die Kaapkolonie en die grondlegger van Port Elizabeth.

Hy is gebore in 1772 en sluit by die weermag aan toe hy 16 jaar oud was. Hy dien in die Wes-Indiese Eilande en vorder tot die rang van majoor-generaal tydens die Skiereilandoorlog. In 1817 en 1818 is hy in Indië tydens die Mahratta-oorlog. Hy besoek die Kaap in 1820 op pad terug na Engeland en neem as goewerneur waar in die tydelike afwesigheid van lord Charles Somerset. Hy verlaat Kaapstad in April daardie jaar op 'n besoek aan die Oosgrens. 'n Nuwe dorpie aan Algoabaai is Port Elizabeth genoem ter ere van sy vrou, wat in Indië oorlede is en wie se gebalsemde hart hy met hom saamgedra het tot dit na sy dood saam met hom begrawe is. In Port Elizabeth het hy 'n piramide laat oprig wat vandag nog in die Donkin-reservaat staan. Die hoofstraat van Beaufort-Wes, Donkinstraat, is ook na hom vernoem. In Junie 1821 besoek hy weer die Oosgrens en lê Fredericksburg in die Neutrale Gebied aan.

Tydens sy kort bewind het hy 'n aantal militêre reëlings beëindig en met sy terugkeer na Engeland ernstige aanklagte teen Somerset aanhanging gemaak, wat hom in November 1821 opgevolg het. Donkin het enkele jare lank in die Britse Laerhuis gedien, is aangestel as genoot van die Royal Society en "Surveyor-General of Ordnance". Donkin is op 1 Mei 1841 oorlede.

Sien ook
--------

* Lys van kommandeurs en goewerneurs van die Kaapkolonie

Bronne
------

* Rosenthal, Eric, 1978. *Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town, Wetton and Johannesburg: Juta and Company Limited.
* Albertyn, C.F. dr. (hoofred.), 1972. *Die Afrikaanse Kinderensiklopedie*. Kaapstad: Nasou.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0000 3040 5675
* LCCN: n88067527
* NTA: 073400262
* SNAC: w62v2jjm
* VIAF: 15117246
* WorldCat Identities: lccn-n88067527

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

**iThemba LABS** (*iThemba* is Xhosa vir *hoop*; LABS is 'n akroniem vir *Laboratory for Accelerator Based Sciences*) is 'n wetenskaplike navorsingsentrum met aanlegte by Faure naby Kaapstad en op die Wits-kampus in Johannesburg. Die organisasie het in die verlede bekendgestaan as die *Nasionale Versnellersentrum*, en spesialiseer in die gebruik van partikelversnellers. Die hoofnavorsingsrigtings behels die produksie van mediese radioïsotope vir die behandeling van kanker, materiaalwetenskappe, kernfiska-eksperimente, ontwikkeling van nuwe versnellertegnologie en die intydse behandeling van kankerpasiente deur middel van proton- en neutronterapie.

Fasiliteit
----------

Die hoofaanleg naby Kaapstad huisves 'n aantal versnellers wat vir verskillende navorsingsdoeleindes aangewend word. Materiaal- en biologiese studies word hoofsaaklik deur 'n Van der Graaff-versneller bedien, terwyl kernfisika-navorsing en radioisotoop-produksie van 'n aantal siklotrone gebruik maak. Die hoofsiklotron, is 'n K=200 oopsektorsiklotron (OSS) en hy word deur twee voorversnellers gevoed. Die OSS is ontwerp om protone teen 200MeV te produseer. Die voorvernellers is soliedepoolsiklotronne (SPS) en produseer 8MeV protoonbundels.

Skakels
-------

*
**IUSTC**, die **Internasionale Unie van Suiwer en Toegepaste Chemie** (Engels: IUPAC International Union of Pure and Applied Chemistry) is 'n internasionale organisasie wat die wêreldwye aspekte van die chemiese wetenskappe wil bevorder en wil bydra tot die toepassing van die chemie in diens van die mensdom.

Die nie-regeringsorganisasie is in 1919 gestig deur chemici vanuit die industrie en die akademiese wêreld. Dit word algemeen erken as die outoriteit op die gebied van naamgewing en standardisasie in die chemie. Die lede van IUSTC is die nasionale chemieverenigings. Die organisasie is die bekendste daarvoor dat hulle die standaarde ontwikkel vir die benaming van chemiese elemente en hul verbindings, deur hul Komitee vir Nomenklatuur en Simbole (IUSTC-nomenklatuur). Die organisasie is ook 'n lid van die Internasionale Raad vir Wetenskap.

Behalwe vir die daarstel van nomenklatuur-riglyne is die organisasie ook verantwoordelik vir daarstel van internasionale spelstandaarde in die geval waar geskille mag bestaan; daar is byvoorbeeld bepaal dat die internasionale spelling van aluminium verkieslik is bo die Amerikaanse *aluminum* en dat die Amerikaanse spelling vir *sulfur* verkieslik is bo die Britse *sulphur*.

Baie IUSTC-publikasies is op die Internet verkrygbaar. Die boek – *Quantities, Units and Symbols in Physical\_Chemistry* kan byvoorbeeld in sy geheel afgelaai word en die *Compendium of Chemical Terminology* kan aanlyn deursoek word.

'n Belangrike IUSTC-bylaag ("Recommendations for nomenclature and tables in biochemical thermodynamics, 1994") is by Queen Mary Universiteit van Londen se webwerf beskikbaar.
**Rudolf August Wilkens Straeuli** (gebore 20 Augustus 1963 in Pretoria, Suid-Afrika) is 'n rugbyspeler wat in die posisies van flank en agsteman vir die Springbokke gespeel het. Hy het later dieselfde Springbokspan afgerig. Hy het ook vir Noord-Transvaal (later Blou Bulle) en Transvaal (later Goue Leeus) gespeel in die Curriebeker-kompetisie.

Loopbaan as rugbyspeler
-----------------------

Straeuli het op 9 Julie 1994 sy debuut vir Suid-Afrika gemaak teen die All Blacks waartydens hy 'n drie gedruk het. Hy het in 10 toetse in totaal gespeel, insluitend in die Rugbywêreldbeker 1995. Sy rugbyloopbaan (as speler) eindig op 18 November 1995 teen Engeland op die Twickenham-stadion.

Loopbaan as afrigter
--------------------

Straeuli het nie soveel opslae gemaak as rugbyspeler nie, maar was berug as Springbokafrigter. Nadat Harry Viljoen, die vorige afrigter, slegs 53% van sy wedstryde kon wen, was Straeuli deur baie beskou as die persoon wat Suid-Afrikaanse rugby kon regruk, en is op 1 Maart 2002 aangestel as afrigter.

Aan die begin het dinge goed verloop vir Straeuli en hy het sy eerste vier wedstryde gewen met oorwinings oor Wallis, 'n 20-puntoorwinning oor Argentinië en 'n oorweldigende 60–18 oorwinning oor Samoa. Maar toe die Springbokke die wêreld se top tien spanne moes aandurf, het dinge ernstig begin skeefloop vir Straueli.

Onder Straeuli het die Springbokke 'n laagtepunt bereik in wêreldbekerrugby met rekordnederlae teen verskeie lande, insluitende:

* 30–10 teen Frankryk op die Stade Vélodrome, Marseille
* 21–6 teen Skotland op Murrayfield, Edinburg
* 53–3 teen Engeland op Twickenham, Londen
* 52–16 teen Nieu-Seeland op Loftus Versfeld, Pretoria

Deur al die nederlae was Straeuli se kommentaar aan die publiek dat hy nog aan sy span bou, en dat mense hom nie op sy Rugbywêreldbeker 2003-prestasie moet oordeel nie. Maar toe Suid-Afrika vir die eerste keer ooit in 'n wêreldbekertoernooi nie die kwarteindstryd haal nie, is hy verplig om te bedank nadat inligting oor sy berugte Kamp Staaldraad oefenkamp bekend geword het.

Ter opsomming was Straeuli die afrigter van 23 toetse, waarvan 52% gewen is. Dit was 'n swakker rekord as die van sy voorganger. Sy span wen slegs twee van hul 17 wedstryde teen die top-ses spanne in die wêreld. Dit maak hom die springbokafrigter met die swakste wenrekord in Suid-Afrikaanse rugbygeskiedenis.
Die **Sekelvin-ghieliemientjie** (*Barbus haasianus*) is 'n varswater vis wat voorkom in die Zambiese gedeelte van die Kongorivier, die Okavangorivier, die boonste en onderste gedeeltes van die Zambezirivier, die Kafuerivier en die Pungwerivier. In Engels staan die vis bekend as *Sickle-fin barb*.

Voorkoms
--------

Die vis is 'n klein spesie en word slegs 32 mm lank. Dit het geen sylyn of baarde nie. Die analevin van volwasse mannetjies het die vorm van 'n sekel. Die vis is deurskynend bruin en die broeiende mannetjies word rosig rooi. Die vis het 'n dun streep oor die middel van die lyf wat eindig in 'n kol op die basis van die stertvin. Daar is 'n klein swart driehoek op die basis van die dorsalevin en 'n swartkol op die basis van die analevin.

Habitat
-------

Die vis leef in moerasse en vloedvlaktes met volop plantegroei.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
**Hilgard Muller** (4 Mei 1914, Potchefstroom – 10 Julie 1985, Pretoria) was 'n Suid-Afrikaanse politikus van die Nasionale Party, burgemeester van Pretoria (1953–1955), verkose lid van die parlement in 1958 en minister van buitelandse sake na die aftrede van Eric Louw in 1964. Hy het afstand gedoen van beide poste in 1977. 

Muller het regte aan die Universiteit van Pretoria gestudeer, 'n Rhodes-beurs aan die Universiteit van Oxford ontvang en 'n doktorsgraad in die regte behaal. Nadat hy in die regte in Pretoria gepraktiseer het, is hy in 1951 tot Pretoria se stadsraad verkies en het twee jaar later burgemeester van die stad geword. 

Hy het in 1957 uit die stadsraad bedank en is die volgende jaar vir Pretoria-Oos tot die nasionale volksraad verkies. Hy besluit in 1961 om nie vir 'n tweede termyn te dien nie, in plaas daarvan is hy as Suid-Afrika se ambassadeur in Londen aangestel, maar keer in 1964 na die parlement terug en is onmiddellik as minister van buitelandse sake aangestel.

Muller het in 1977 uit die openbare lewe getree en is deur Frederik Roelof "Pik" Botha opgevolg, wat dié amp tot die eerste volle demokratiese verkiesing in 1994 beklee het.
|  |
| --- |
| Ekonomie van Frankryk |
| 

|  |
| --- |
| 
 Air France
 CAC 40
 Euro
 Landbou
 SNCF

 |

 |

Die afkorting **SNCF** verwys na Frankryk se nasionale spoorwegmaatskappy (***Société Nationale des Chemins de fer français***), wat die grootste deel van die Franse spoorwegnet en onder meer ook die sneltrein TGV, wat in 1981 ingevoer is, beheer. 'n Dogtermaatskappy van SNCF, CFC, beheer die spoorwegnet van die eiland Korsika.

'n TGV-hoësnelheidstrein van die Franse Spoorweë in die stasie Marseille-Saint-Charles.
Die Franse spoorwegnet het tans 'n lengte van 32 000 kilometer, waarvan 14 500 kilometer geëlektrifiseer en 1 500 kilometer geskik is vir hoësnelheidstreine. Die SNCF het 180 000 werknemers in diens wat daagliks sowat 14 000 treine hanteer.

Die maatskappy SNCF is op 1 September 1937 gestig, en vanaf 1 Januarie 1938 vorm die voormalige ses spoorwegmaatskappye nog slegs die *régions* (spoorlynstreke) Nord, Est, Sud-Est, Sud-Ouest, Ouest en Mediterranée. Met die uitsondering van die laasgenoemde het alle spoorlyne Parys as hulle vertrekpunt.

Op 1 Januarie 1983 verval die ou ooreenkomste van die jaar 1937, en SNCF word vir goed die nasionale spoorwegmaatskappy van Frankryk. Die spoorlyngeriewe word sedert 1997 deur 'n aparte maatskappy, die *Réseau Ferré de France* (RFF), beheer. Toekomstig sal die spoorwegnet ook deur ander maatskappye benut kan word.
**Turaida** (Duits: *Treyden* of *Treiden*, selde *Thoraida*) is 'n klein nedersetting en voormalige landgoed aan die oewer van die Gauja-rivier en wat sedert 1953 deel uitmaak van die stad Sigulda, Letland. Die naam beteken "Tuin van God". Die stadsdeel staan veral bekend vir die gelyknamige kasteel bo-oor die Gauja-vallei. Daar is ook ´n gelyknamige dorp met die naam Turaida in die distrik van Krimulda.

Geskiedenis
-----------

Die kasteel Turaida, soos gesien vanuit die poort
Die toring met 'n hoogte van 30 m bied 'n uitsig oor die kasteel se binnehof en die vallei van die Gauja-rivier
Op bevel van aartsbiskop Albert van Riga het biskop Philipp von Ratzeburg in 1214 die kasteel Fredeland op die bouvalle van die Lyfse hoof Kaupo se ou houtvesting laat bou. Kaupo het 'n bondgenoot van die Duitse Orde geword en word in Letlandse legendes as "volksverraaier" beskryf.

Die nuwe kasteel, wat later herdoop is tot Treyden (Lets: *Turaida*), was een van die grootstes van sy soort in Lyfland en het ook as 'n soort teengewig teen die Swaardbroederorde se vesting aan die teenoorliggende oewer gedien.

Die kasteel was vervolgens deurgaans bewoon totdat dit in 1776 deur 'n brand vernietig is. Slegs die toring het gespaar gebly. Die kasteel word sedert 1953 gerekonstrueer en is tans met sy museum (wat die geskiedenis van die Lywe, die inheemse Fins-Oegriese bevolking behandel en argeologiese vondse uit die tyd van Kaupo vertoon), park, skulpturetuin, houtkerk en enkele gerekonstrueerde plaashuise uit die 18de en 19de eeu 'n gewilde bestemming vir in- en uitheemse besoekers. Die kasteelterrein kan ook met Letland se enigste kabelspoor vanuit Sigulda bereik word.