recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tacoma** (/təˈkoʊmə/ tə-KOH -mə) is 'n mediumgrootte stedelike hawestad en die setel van Pierce County, in Washington-deelstaat, Verenigde State van Amerika.  Die stad is aan Washington se Puget Sound geleë, 51 km suidwes van Seattle (waarvan dit die grootste satellietstad is), 50 km noordoos van die hoofstad, Olympia, en 93 km noordwes van die Mount Rainier Nasionale Park. Volgens die sensus van 2010 was daar 191 704 inwoners.  Tacoma is die tweede grootste stad in die Puget Sound-omgewing en die derde grootste in die staat. Tacoma dien ook as die middelpunt van sakebedrywighede vir die South Sound-streek, met ongeveer 1 miljoen inwoners.

Soos die meeste nywerheidstede, het Tacoma in die middel van die 20ste eeu 'n langdurige agteruitgang gehad as gevolg van voorstedeliking en disinvestering. Sedert die negentigerjare het Tacoma in die middestad 'n bloeitydperk beleef. Die ontwikkeling in die middestad sluit die Universiteit van Washington Tacoma in; Line T, die eerste moderne elektriese spoorwegdiens in die staat; die staat se hoogste digtheid van kuns- en geskiedenismuseums; en 'n gerestoureerde waterfront, die Thea Foss Waterweg.

Galery
------

Lugfoto van Tacoma, Washington, die hawe van Tacoma en Commencement Bay

* Uitsig op Mount Rainier en die hawe van Tacoma vanaf Brown's Point, 2009Uitsig op Mount Rainier en die hawe van Tacoma vanaf Brown's Point, 2009
* Middestad, vroeë 20ste eeuMiddestad, vroeë 20ste eeu
* Huise in die historiese distrik South J StreetHuise in die historiese distrik South J Street
* Die hawe van Tacoma, aan Commencement Bay, is een van die grootste hawens in die Pasifiese Noordweste.Die hawe van Tacoma, aan Commencement Bay, is een van die grootste hawens in die Pasifiese Noordweste.
* East 21st Street-brug, 2006East 21st Street-brug, 2006

Sien ook
--------

* Tacoma Narrowsbrugramp
Kaart van die hoofstreke van die noordoostelike Appalache
Die **Taconic-berge** is 'n bergreeks in Nieu-Engeland, wat deel uitmaak van die Appalache en langs die oosgrens van die Amerikaanse deelstaat New York loop. Die bergreeks strek tot in die suidweste van Vermont, Connecticut, die weste van Massachusetts en Suidwes-Vermont. 

Die Taconic-berge loop sowat 240 kilometer (150 myl) in noord-suidelike rigting en behels 'n kleiner bergreeks, die Berkshire-berge in Wes-Massachusetts. Die hoogste bergpiek is Mount Equinox teen die noordelike einde van die bergreeks in Manchester (Vermont) op 'n hoogte van 1 163 meter (3 816 voet) bo seevlak. Die Indiaanse naam van die berge is vroeër weergegee as Taghkanic. Die Taconic State Park langs die grens van New York met Massachusetts en Connecticut is 'n gewilde toeristebestemming.

Die Taconic-bergreeks is in die laat Ordovisiaanse tydperk, sowat 440 miljoen jaar gelede, deur die botsing van die Noord-Amerikaanse Plaat met 'n vulkaniese eilandboog gevorm - net soos die huidige Japan. In geologiese opsig behoort die reeks tot die oudstes in Noord-Amerika en is lankal deur erosie geslyp tot sy huidige, laer hoogte.
’n **Parameter** (van die Griekse woorde παρά *para*, "benewens, plaasvervanger", en μέτρον *metron*, "mate") is oor die algemeen ’n eienskap wat kan help om ’n spesifieke stelsel (bedoelende ’n gebeurtenis, projek, voorwerp, situasie, ensovoorts) te definieer of klassifiseer. Dit is dus ’n element van ’n stelsel wat nuttig, of noodsaaklik, is vir die identifikasie van die stelsel, of vir wanneer die stelsel se werking, status, toestand, ensovoorts beskryf word.

Die term "parameter" het baie spesifieke betekenisse in verskillende dissiplines, soos wiskunde, rekenaarprogrammering, ingenieurswese, statistiek en linguistiek.

Modellering
-----------

Wanneer ’n stelsel deur vergelykings gemodelleer word, word die waardes wat die stelsel beskryf parameters genoem. in meganika, byvoorbeeld, verskyn die massas, afmetings en vorms (van soliede voorwerpe) en die digthede en vloeitraaghede (van vloeistowwe) as parameters in die vergelykings wat bewegings modelleer. Daar is dikwels verskeie keuses vir die parameters, en die keuse van ’n gerieflike stel parameters word **parametrisering** genoem. 

As ’n mens byvoorbeeld die beweging van ’n voorwerp beskryf op die oppervlak van ’n sfeer wat baie groter as die voorwerp is (byvoorbeeld die aarde), is daar gewoonlik twee algemeen gebruikte parametriserings van sy posisie: hoekkoördinate (soos lengtegraad/breedtegraad) wat bewegings met ronde sirkels aan die sfeer langs beskryf, en rigtingafstand van ’n bekende punt af (byvoorbeeld "10 km NNW van Kaapstad"), wat gewoonlik eenvoudiger is vir beweging op kleiner skaal, veral binne ’n streek.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4293830-2

 |
Die **Taco Kuiper-prys vir ondersoekende joernalistiek** is ‘n toonaangewende toekenning wat uitnemendheid in die ondersoekende joernalistiek beloon.

Die prys word toegeken aan ‘n joernalis in die gedrukte of elektroniese media (insluitende persfotografie) wat verhale van korrupsie, wanbestuur, pligsversuim en ander misstande deur persone in die openbare lewe aan die kaak te stel en hulle verantwoordelik hou vir hul optrede of gebrek daaraan.

‘n Eerste prys van R200 000 en ‘n tweede prys van R100 000 is jaarliks beskikbaar. Die seleksie van die wenners en die fondse is onder beheer van die Departement van Joernalistiek aan die Universiteit van die Witwatersrand en die Valley Trust. Bekende wenners was Adriaan Basson van Die Burger in 2006, Barry Bateman van AfriForum in 2012 en Pieter-Louis Myburgh van die Daily Maverick in 2021. 

Taco Esgo Kuiper (Batavia, Nederlands-Indië, 11 November 1941 – Johannesburg, 24 September 2004) was ‘n Suid-Afrikaanse ondersoekende joernalis, vermoënde uitgewer en eienaar van The Investors’ Guide. Die prys is in 2006 ingestel en word betaal uit Kuiper se nalatenskap vir die doel.

Bibliografie
------------

* journalism.co.za
* sanef.org.za
* wits.ac.za
**Molière**  

**Franse akteur, teaterdirekteur en toneelskrywer**  
  


---

**Handtekening**   



---

**Genres**  

Blyspel, *comédie-ballet*  
  


---

**Beduidende werke**  
  

  
  

*L'Avare*  
*Le Malade imaginaire*  
*Le Misanthrope*  
*Tartuffe ou L'Imposteur*

**Molière** (\* 15 Januarie 1622 in Parys as **Jean-Baptiste Poquelin**; † 17 Februarie 1673 in Parys) was 'n Franse akteur, teaterdirekteur en toneelskrywer.

Molière was die seun van 'n koninklike hofamptenaar en het omvattende humanistiese opleiding ontvang. Hy het in regswetenskappe gestudeer, maar reeds in 1643 sy eie toneelgeselskap te Parys gestig wat egter min sukses behaal het. Molière het derhalwe by 'n rondtrekkende toneelgeskelskap aangesluit en deur Frankryk getoer.

In hierdie tydperk het Molière begin om sy eie toneelstukke te skryf. Vanaf 1658 het hy weer in Parys onder vreemde regie in toneelstukke opgetree en in 1665 self direkteur van 'n toneelgeselskap geword wat onder koninklike beskerming gestaan het. Molière het met sy "klassieke" karakterkomedies in vyf bedrywe groot sukses behaal. Balletopvoerings het deel uitgemaak van Molière se bekendste blyspele, waaronder *Le Malade imaginaire* ("Die ingebeelde sieke").

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90060933
* BNC: 000036129
* BNE: XX1032034
* BNF: cb11916418p (data)
* CANTIC: a10456089
* CiNii: DA00821914
* GND: 11858331X
* IMDb: nm0596942
* ISNI: 0000 0001 2319 7131
* LCCN: n79043851
* LNB: 000034676
* MusicBrainz: d00eb657-1a93-4e8b-adb6-5b5fa8c38395
* NDL: 00450291
* NKC: jn19981001860
* NLA: 35358005
* NLG: 116550
* NLI: 000094570
* NLK: KAC199619127
* NLP: A10873880
* NSK: 000100409
* NTA: 06841501X
* RERO: 02-A000115116
* The SBN id CFIV001062 is not valid.
* SELIBR: 207024
* SNAC: w66v7145
* SUDOC: 027033430
* Trove: 924338
* VIAF: 2474502
* WorldCat Identities: lccn-n79043851

 |
Katima Mulilo-brug met die Zambezirivier in die voorgrond.
Die **Katima Mulilo-brug** oor die Zambezirivier is ‘n belangrike skakel in die trans-Caprivi-hoofweg in suidelike Afrika.

Ligging
-------

Die brug is by 17° 28′ 18″ suid, 24° 14′ 59″ oos, by die Wenela-grenspos in Namibië (3 km wes van die dorp Katima Mulilo) en Sesheke in Zambië. Dit is op die punt waar die M10-pad (tussen Livingstone in die suide en Mongu in die noorde) en die B8-pad (tussen Ngoma Bridge aan die Choberivier in die ooste op die grens met Botswana en Otavi in Namibië in die weste) aan mekaar skakel. Die brug lê net-net op Zambiese grondgebied.

Belangrikheid
-------------

Die trans-Caprivi-korridor is van groot ekonomiese belang vir die suidelike deel van sentraal Afrika. Die pad van nagenoeg 3 000 km verbind veral die kopermyne rondom Kolwezi, Lubumbashi, Kitwe en Ndola sowel as Lusaka en Livingstone via die Caprivistrook met die diepseehawe van Walvisbaai. Ongeveer ‘n 200 vragmotors gebruik daagliks die brug en dit duur 4 dae om die hawe vanaf die myne te bereik.

Brug
----

Dit is 877,4 m lank, 10,1 m breed en het 19 boë. Bouwerk het in April 2002 begin en op 13 April 2004 is dit deur die presidente van Zambië en Namibië amptelik ingewy. Die konstruksiewerk is uitgevoer deur die firmas Concor van Suid-Afrika en Hochtief van Duitsland.

Lees ook
--------

* Kruisings oor die Zambezirivier

Bibliografie
------------

* Dierks, Klaus: The History of the Zambezi Bridge from Namibia tot Zambia: 1982-2004. klausdierks.com
* germanyinafrica.diplo.de
* kfw.de
Die **Katsedam** is in die hooglande van Lesotho in die Malutiberge en vorm deel van die Lesotho-Hoogland-waterprojek. Die dam is in die Malibamatsorivier en in 1996 voltooi.

Die damwal
----------

Satellietfoto van die reservoir.
Die damwal is 'n dubbele geboë beton-boogdam. Die kruin is 710 m lank en die wal bevat 2,3 miljoen m3 beton. Die wal is 60 m dik onder by sy basis. Die opvanggebied van die dam is 1867 km2. Dit is die hoogste dam (bokant seevlak) in Afrika. Die wal is 185 m hoog en die oorloop bestaan uit 10 hekke, elk 16 m wyd en 17 m hoog. Die afloopwater word opgebreek en val in 'n spesiaalgeboude plonsdam van 32 m hoog.

Reservoir
---------

Die reservoir wat deur die dam gevorm word, is nou en baie diep met 'n oppervlakte van slegs 35.8 km2. Die klein oppervlakte en lae verdampingsvlak by die dam verseker dat die verlies as gevolg van verdamping slegs 10% van die Vaaldam s'n is.

Tonnel en Innametoring
----------------------

Die Katsedam met inlaattoring.
Daar is 'n tonnel van 82 km met 'n deursnee van 4.8 m vanaf die dam na die Asrivier in Suid-Afrika. Alle water vanaf die Lesotho-Hoogland projek word deur die tonnel aan Suid-Afrika gelewer. Die innametoring na die tonnel is sowat 18 km noord van die dam met 'n vermoë van 70m3/s. Die toring is 23 m in deursnee en 98 m hoog. As gevolg van die posisie van die inlaattoring word die effektiewe kapasiteit van die reservoir beperk van 1 950 miljoen m3 tot 1 520 miljoen m3. Die tonnel mond uit net buite Clarens op die Bethlehempad in die Asrivier.

Bronne
------

* 
*
**John Pyott** (\* 3 Mei 1862, Dundee, Skotland — †24 Julie 1947, Port Elizabeth, Kaapprovinsie) was ’n Skots gebore Suid-Afrikaanse bakker en nyweraar.

Vroeë lewe in Skotland
----------------------

Pyott was die seun van George en Margaret Pyott. Hy het slegs elementêre onderwysopleiding in sy tuisdorp ontvang en op tienjarige leeftyd vir die meulenaars- en bakkersfirma Lindsay en Law in Dundee begin werk. Voor sy vertrek na Suid-Afrika in 1882 het hy op twintigjarige leeftyd gevorder tot bestuurder van een van sy firma se takke.

Suid-Afrika
-----------

Pyott het hom in Port Elizabeth gevestig, met ’n klein meulenaarsaak begin en drie jaar later die eerste byvoeging tot sy bedryf gemak, naamlik soetgebak. Dit is in 1887 gevolg deur die maak van droë koekies (*biscuits*) en gedurende die volgende jaar deur die kook van konfyt. In 1900 het hy die onderneming as ’n saak met beperkte aanspreeklikheid gefloteer, terwyl hy die besturende direkteur was.

Gedurende die eerste dekade van die twintigste eeu het Pyott sy soetgebak- en bakonderneming uitgebrei na Woodstock, Kaapstad en in 1906 na Johannesburg, van waar hy die Witwatersrandse en Transvaalse gebied voorsien het. Hy het ook ’n depot en fabriek in Durban geopen en ten spyte van mededinging met bestaande vervaardigende firmas, was sy onderneming ’n groot sukses en het hy gedurende die eerste twintig jaar van sy firma se bestaan sewentig toekennings op Suid-Afrikaanse landbouskoue en ander tentoonstellings verower.

Politiek
--------

Pyott is in 1903 verkies as lid van die Kaapkolonie se Wetgewende Raad en het die Oostelike Sirkel tot Uniewording (1910) verteenwoordig. In Mei 1904 was hy lid van die gekose komitee van die raad wat aangestel is ondersoek in te stel na en te rapporteer oor die toestand van die nywerhede in die Kaapkolonie. Die Kolonie se daaropvolgende doeanetariefstelsel was hoofsaaklik op sy vertoë gebaseer. Pyott was ten gunste van ’n Suider-Afrikaanse Doeane-unie wat tot die bestendiging van markte vir Kaapse produkte kon lei en het voorgestel dat die regering die plaaslike botteropbrengs moes stimuleer, aangesien dit sowel die boere as die nywerhede sou bevoordeel.

Privaatlewe
-----------

Pyott het ’n aantal jare in die stadsraad van Port Elizabeth gedien, was ’n invloedryke lid van die Sakekamer, ’n stigterslid van die Kamer van Nywerhede in Port Elizabeth en voor sy aftrede in 1946 ’n direkteur van die Suid-Afrikaanse Reserwebank. Hy was ook lid van die Staatsdiensklub in Kaapstad en die Klub in Port Elizabeth. Pyott het rolbal gespeel vir ontspanning en ’n trofee vir dié sport se Suid-Afrikaanse kampioenskappe geskenk.

Die Pyott-onderneming wat hy gestig het in 1885, is steeds een van die belangrike gebakondernemings in die land. Hy is in 1884 met Annie Mahaffey getroud en het vier seuns en vier dogters gehad.

Bronne
------

* Leverton, B.J.T. Beyers, C.J. (red.). *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Pretoria: Chris van Rensburg nms. die RGN. p. 962. ISBN 0796904197.
Die Cisalpino
Die binneruimte van die Cisalpino
Die **Cisalpino** was 'n sneltrein wat die stede Stuttgart (Duitsland), Basel, Genève, Zürich (Switserland), Milaan, Venesië en Florence (Italië) met mekaar verbind het. Die Italiaanse kantelbaktrein ETR 470, wat in die volksmond as "Pendolino" bekend staan, het 'n gerieflike en snelle verbinding tussen Italië, Switserland en Duitsland gebied.

Die Cisalpino het op drie lyne gery, wat almal deur een of meer van die Switserse Alpe se groot spoorwegtonnels geloop het:

* Stuttgart - Zürich - (Gotthardtonnel) - Milaan - Florence (hierdie lyn is verkort tot die verbinding Stuttgart-Zürich)
* Basel - Bern - (Lötschbergtonnel) - Brig - (Simplontonnel) - Milaan
* Genève - Lausanne - Brig - (Simplontonnel) - Milaan - Venesië

Die trein het twee klasse gehad (eersteklaspassasiers het selfs kragproppe ter beskikking gehad) en het ook oor 'n eetwa beskik.

Die Cisalpino is bestuur deur die Cisalpino AG, wat sy hoofkwartier in Bern gehad het en 'n gemeenskaplike onderneming van die Switserse spoorwegmaatskappy SBB/CFF en die Italiaanse Trenitalia was. Die personeel op die treine was afkomstig van die Switserse SBB/CFF, Trenitalia en die Duitse spoorwegmaatskappy Deutsche Bahn. Die spyseniering aan boord is aangebied deur die Italiaanse maatskappy Cremonini S.p.A. in Rome.

Teen die begin van 2004 het SBB en Trenitalia 14 nuwe ETR 610-hoësnelheidstreine van die Franse vervaardiger Alstom bestel. Hierdie treine bereik 'n reissnelheid van sowat 250 kilometer per uur en verbind met die opening van die Lötschberg-basistonnel Bern en Milaan met mekaar. Tot by die aflewering van die nuwe treine het die Cisalpino AG gewone eerste- en tweedeklaswaens bedryf, wat in die nuwe silwergrys Cisalpino-kleur geverf was en tot by Nice en Livorno gery het.
Die Cirque de Gavarnie
Die **Cirque de Gavarnie** is 'n bergformasie naby die dorp Gavarnie in die département Hautes-Pyrénées (Suid-Frankryk), in die bergmassief van Mont-Perdu (Pireneë), wat deur die UNESCO in 1997 tot wêrelderfenisgebied verklaar is.

Geografie
---------

Die Cirque de Gavarnie, 'n halfsirkel van steil rotswande, maak deel uit van die Nasionale Pireneëpark (*Parc national des Pyrénées*).

Geologie
--------

Die bergformasie met 'n deursnee van ses kilometer is een van die grootste natuurwonders en gewildste toeristebestemmings in die Pireneë-bergreeks. Die lae van grys, oker of rooskleurige kalkgesteentes is hier na bo geskuif en verrys nou tot by 3 000 meter bo seevlak.

Die loodlyn van die Cirque de Gavarnie bereik 'n hoogte van byna 1 500 meter. Talle bergspitse omring die formasie, soos byvoorbeeld die Grand Pic d'Astazou, die Pic du Marboré, die Pic de la Cascade Orientale, die Tour de Gavarnie, die Casque du Marboré en die Pic du Taillon. La Brèche de Roland is 'n geologiese kuriositeit - hierdie gletserkloof is toeganklik vanuit die Col de Boucharo naby die vakansieoord en skigebied van Gavarnie-Espécières.
**Citrusdal** is 'n dorp op die regteroewer van die Olifantsrivier, 177 km noord van Kaapstad en byna halfpad tussen Piketberg en Clanwilliam in 'n vrugbare vallei waar, danksy kanale, sitrus op grootskaal verbou word. Die bevolking het 7 177 getel in 2011, sowat 3 100 meer as in 1996. Dit is een van die hoofdorpe in die omgewing. Die N7 nasionale pad gaan naby Citrusdal verby.

Geskiedenis
-----------

Die dorp is in 1916 deur die Nederduitse Gereformeerde Kerk gestig en verkry munisipale status in Maart 1957. Vandag vorm dit saam met Clanwilliam en omliggende nedersettings deel van die Cederberg Plaaslike Munisipaliteit. Die naam is afkomstig van die verbouing van sitrusvrugte in die omliggende vallei. Elektrisiteitsvoorsiening is in 1948 voltooi.

Demografie
----------

In die 2001-sensus is die bevolking van Citrusdal aangeteken as 5,023 mense in 1,401 huishoudings. 73% van die inwoners het hulself beskryf as "Kleurlinge", 21% as "Blanke Suid-Afrikaners" en 6% as "Swart mense". Die dominante taal is Afrikaans met 95% van die bevolking wat dit as hul moedertaal praat, terwyl 4% Xhosa praat en 1% praat Engels.

Wapen
-----

Citrusdal se munisipale raad het in 1959 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: *Golwend gedwarsbalk in silwer en blou, 'n afgesnede olifantskop van natuurlike kleur; 'n rooi skildsoom belaai met agt goue pennings*. Die helmteken is 'n hand wat 'n lemoen vashou, en die wapenspreuk is *Facile princeps*.

Besienswaardighede
------------------

Mense wat aan rumatiek en soortgelyke kwale ly, besoek jare lank reeds die beweerde radioaktiewe water van die warmwaterbron by The Baths wat na die oppervlak borrel in 'n digbebosde vallei van 'n takrivier van die Olifantsrivier. Inskripsies op die rotse om die bron, wat die helende krag van die water aanprys, dateer terug tot die 18de eeu. Die omgewing word elke lente oortrek deur Namakwaland se blommeprag. Dit tree op as 'n basis van waar staptogte in die Sederberg onderneem word.

NG kerk
-------

Die uitgestrektheid van die gemeente Clanwilliam het na 1900 doeltreffende bediening van gemeentelede in die Olifantsriviervallei bemoeilik. Daarom is op 26 Februarie 1916 'n gemeente op die plaas Middelpost gestig. Die naam Citrusdal is deur ene mnr. Polly Visser van Heksrivier voorgestel. 'n Gedeelte van die plaas Middelpost is van die broers Van Zyl aangekoop vir die aanlê van die dorp. Die eerste nagmaal is op 8 April 1916 in 'n waenhuis op die plaas gehou. Die hoeksteen van die kerkgebou, ontwerp deur die argitek Anthonie Smith, is op 1 Februarie 1941 gelê en 'n jaar later is die sierlike kerk ingewy. Dit bied sitplek aan sowat 1 200 mense, hoewel die volwasse lidmate van die gemeente in 2007 sowat duisend getel het. Die gebou het altesaam £ 13 000 gekos.

Skole
-----

Cederberg Akademie in die Olifantsriviervallei is 'n klein skool met omtrent 700 leerders.

Sien ook
--------

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Jan van Riebeeck uit die skildery *De Stichter* deur E.C. Godée Molsbergen.
Enkele jare oue geboue op Riebeek-Kasteel wat in 'n outydse styl opgerig is.
Die NG kerk Riebeek-Kasteel.
Uitsig oor die vallei en Kasteelberg by Riebeek-Kasteel vanaf die Royal Hotel.
**Riebeek-Kasteel** is 'n skilderagtige dorpie aan die voet van die 946 m hoë vrystaande Kasteelberg in die distrik Swartland, Wes-Kaap, Suid-Afrika.

Die eerste Europeërs wat die vallei besoek het, was 'n geselskap onder leiding van korp. Cruythoff, uitgestuur deur Jan van Riebeeck, na wie die berg, dorpie en aanliggende Riebeek-Wes genoem is.

Wapen
-----

Riebeeck-Kasteel is in 1975 tot munisipaliteit geproklameer. Die munisipale raad het in 1978 'n wapen by die Buro vir Heraldiek geregistreer. Dit is op Jan van Riebeeck se familiewapen gebaseer : *In rooi, drie goue ringe en 'n gekanteelde skildhoof, alles van goud*. Die helmteken was 'n rooi muurkroon, en die wapenspreuk "Vires in arduis".

NG gemeente
-----------

*Vir hoofartikel sien NG gemeente Riebeek-Kasteel*
Die kerkraad van die moedergemeente Swartland (op Malmesbury) het in 1854 besluit om vir die lidmate wat agter die Riebeek-Kasteelberg (soos dit onder meer destyds genoem is) 'n hulpkerk op te rig. Ds. J.C. Moorrees, wat 48 jaar lank leraar van Swartland was en na wie Moorreesburg genoem is, het die hulpkerk op 15 Mei 1856 ingewy, een maal per maand daar buitekerk gehou en een maal elke drie maande die sakramente bedien. In 1862 rig die plaaslike NG lidmate 'n versoekskrif aan die kerkraad waarin hulle vra dat Riebeek-Kasteel afgestig moet word. Die kerkraad het die versoek die volgende haar toegestaan. By gebrek aan fondse en omdat die lidmate maar min was, het ds. Moorrees, as konsulent, die gemeente nog tot 1880 bedien.

Ds. J.S. Human, voorheen van Namakwaland, is op 8 April 1881 op Riebeek-Kasteel as eerste leraar bevestig. Hy dien tot 1908. Sy opvolger, ds. Pieter de Waal, dien van 1909 tot 1920, en dit was in sy dienstyd dat die huidige kerkgebou, wat bo die dorpie uittroon, teen 'n totale koste van £6 000 ingewy is. Die lidmaattal het teen omstreeks 1950 op sowat 450 gestaan en teen 2010 op sowat 500.

Toerisme
--------

Riebeek-Kasteel huisves jaarliks die Olyffees wat honderde besoekers van oral oor lok. Die Royal Hotel is smaakvol opgeknap en langs die geskiedkundige kerkgebou geleë. Die vallei beskik oor talle wynplase, onder meer Allesverloren, olyfboerderye, gastehuise en restaurante. Dit is 'n gewilde naweek-toevlugsoord vir stedelinge en ook 'n slaapdorp vir pendelaars wat elders werk.

Sien ook
--------

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Pieter Cruythoff-monument

Bronne
------

* Bulpin, T.V. 2001. *Discovering Southern Africa*. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc.
* Rosenthal, Eric, 1978. Encyclopaedia of Southern Africa. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited.
* Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.

1. 1 2 3 4  Som van die hoofplekke Riebeek-Kasteel en Esterhof *Sensus 2011*.
2. ↑  National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry.
**Sir Ridley Scott** (\* 30 November 1937) is 'n Engelse rolprentregisseur en -vervaardiger wie se kommersiële deurbraak in 1979 met die wetenskapsfiksiefilm *Alien* gekom het. Sy mees bekende werke is die neo-noir-distopiese wetenskapsfiksiefilm *Blade Runner*, die misdaaddrama *Thelma & Louise* (1991), die historiese drama *Gladiator* (2000, bekroon met die Oscar vir beste rolprent), die oorlogsrolprent *Black Hawk Dawn* (2001), die misdaadriller *Hannibal* (2001), die biografiese rolprent *American Gangster* (2007), en die wetenskapsfiksiefilms *Prometheus* (2012) en *The Martian* (2015).

Scott staan bekend vir sy atmosferiese en hoogs gekonsentreerde visuele styl. Alhoewel sy rolprente grootliks varieer ten opsigte van toneelskikking en die tydperk waarin hulle afspeel, beeld Ridley daarin dikwels merkwaardige stedelike omgewings uit, wat van 2de eeuse Rome (in *Gladiator*), 12de eeuse Jerusalem (*Kingdom of Heaven*) en Middeleeuse Engeland (*Robin Hood*) tot hedendaagse Mogadisjoe en die futuristiese stadlandskap van Los Angeles in *Blade Runner* strek. 'n Ander kenmerk van sy werke is sterk vroulike karakters.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90782001
* BNE: XX901489
* BNF: cb12568266z (data)
* CANTIC: a11843640
* CiNii: DA11747198
* GND: 119070405
* IMDb: nm0000631
* ISNI: 0000 0001 1689 9928
* LCCN: no91006599
* LNB: 000190061
* MusicBrainz: 31ff73b6-6049-4922-9ff8-6e59c37960ec
* NDL: 00867104
* NKC: js20050516009
* NLA: 35168141
* NLI: 004036420
* NLK: KAC200103605
* NLP: A24745844
* NTA: 069614288
* RERO: 02-A005559878
* The SBN id TO0V074955 is not valid.
* SELIBR: 283696
* SNAC: w6ff4p1k
* SUDOC: 034990275
* Trove: 849608
* ULAN: 500471125
* VIAF: 95126970
* WorldCat Identities: lccn-no91006599

 |
**Rienie** is 'n Afrikaanse rolprent wat in 1980 uitgereik is. Die regisseur was Fanie van der Merwe. Die hoofrolspelers was Carel Trichardt, Johan van der Merwe en Ida Wessels.

Genre
-----

Die rolprent is 'n hartseer drama met 'n gelukkige einde. Dit het geen ouderdomsperk nie.

Hoofrolspelers
--------------

* Carel Trichardt
* Johan van der Merwe
* Ida Wessels as Rienie
* Rika Sennett
* Siegfried Mynhardt
* Jan Bruyns as Dr. Henk Weyers

Storielyn
---------

---

***Pretbederwerswaarskuwing***: *Die storielyn of storie se einde volg hieronder.*

---

Peet en sy enigste dogter Rienie is bywoners by die ryk, maar kinderlose Karen en Riaan. Rienie geniet die lewe met Karen en Riaan en floreer op die liefde wat hulle haar gee. Maar sy mis haar pa, Peet nadat hy in 'n rehabilitasiesentrum vir sy drankverslawing opgeneem is. Na Peet se herstel keer hy na Karen terug en probeer om sy dogter teen die aankoopprys terug te koop. Karen weier egter. Hoewel onbedoeld, beïnvloed Rienie se gedrag al die mense rondom haar en sorg so vir 'n gelukkige einde.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
Die **Citroën Elysée** is 'n kompakte gesinsmotor wat vir die plaaslike Chinese mark vervaardig word deur Dongfeng Peugeot-Citroën Automobile, 'n gesamentlike onderneming tussen die Franse PSA-groep (Peugeot - Citroën) en die Chinese vervaardiger Dongfeng Motor. Produksie het in Junie 2002 begin.

C-Elysée opgesmuk (China)

Citroën C-Elysée in Chili

Ontwerp
-------

Die Elysée is in China ontwerp en is afgelei van die Citroën ZX, met baie dele (insluitend die paneelbord) wat van die Citroën Xsara en Citroën Saxo geleen is. 

Die motor het 'n VTS-sportweergawe met slegs 'n rooi kleur.

2017-opsmuk
-----------

Einde 2016 is 'n opgesmukte weergawe aangebied en die verkope het in die tweede kwartaal van 2017 begin, met die belangrikste veranderinge in die voorste ligte (met LED-dagligte) en die agterligte, en 'n multimedia-aanraakskermvermaakstelsel wat versoenbaar is met Android Auto, Apple Carplay. Die motor bied ook 'n agterkamera as opsie.

Citroën C-Elysée WTCC
---------------------

2014 Citroën C-Elysée WTCC
In 2012 het Citroën planne aangekondig om aan die Wêreldtoermotorkampioenskap deel te neem. Die span het 'n DS3 WRC in 'n laboratoriumvoertuig omskep om te help met die vroeë ontwikkeling, terwyl die enjin 'n evolusie was van hul WRC- enjin wat sedert 2011 in die WRC gebruik is. Citroën het die motor begin ontwikkel vir die nuwe TC1-regulasies, wat vroeg in 2014 na vore gebring is om die toetrede van Citroën tot die kampioenskap te bespoedig.  Die bekendstelling van die nuwe regulasies 'n jaar vroeër as wat beplan is, het Citroën bo die ander vervaardigers 'n voorsprong van sewe maande gehad.  Hierdie groot ontwikkelingsvoordeel gekombineer met 'n groot begroting en 'n sterk reeksbestuurder het Citroën die duidelike gunsteling gemaak in die eerste seisoen van die nuwe regulasies in 2014.  Citroën wen die meeste resies daardie seisoen sowel as die vervaardigers se titel, terwyl José María López die bestuurderstitel gewen het. Die span het hierdie prestasie in 2015 en 2016 herhaal voordat die fabriekspan onttrek het uit die reeks aan die einde van 2016. 'n Aantal Citroëns is in 2017 nog deur ander spanne ingeskryf, maar hulle is deur die Hondas en die Volvos geklop.
Die **Citroën DS4** is die tweede model in die nuwe premie (luukse voertuig) DS submerk geskep deur Citroën om saam met sy hoofstroommotors bemark te word. Dit is amptelik in 2011 internasionaal bekendgestel, maar was reeds te koop in sommige lande teen laat 2010. Dit is gebaseer op die Citroën C4 II, met verhoogde suspensie om soos 'n kompakte SNV te lyk en verskuilde deurhandvatsels om 'n koepee-agtige silhoeët te gee. Die agterste vensters is geslote, en gly nie oop of na buite nie.

Die petrolenjins wat die DS4 aandryf, is die produk van 'n samewerking tussen PSA en BMW. Almal is 1598 cc-viersilinder 16-klepeenhede. Die basis VTi 120-kragbron is 'n nie-turboenjin en lewer 88 kW. Soos sy naam impliseer dit kom met veranderlike kleptydreëling. Die volgende enjin is die THP 155, in wese 'n turbo-aangejaagde weergawe van die VTi-kragbron. Dit lewer 115 kW te danke aan 'n tweeling-veeg turbo en dubbele bonokaste. Dit is gekoppel aan 'n 6-ganghandratkas. Die kragtigste petrolenjin is beskikbaar in die DS4 as die THP 200.

Citroen bied twee dieselenjins in die DS4 – die HDi 110, 'n 1560 cc-viersilinder wat 82 kW lewer. Die tweede is die viersilinder HDi 160 wat ook in die Citroën C5 sedan diens doen. Dit het 'n verplasing van 1997 cc en lewer 120 kW.

Die DS4 is beskikbaar met stop-aansittegnologie en Citroën sê dat die battery geskik is om tot 600 000 aansitsiklusse te weerstaan. Die kattebak se grootte is 385 L en 1021 L met die agterste sitplek platgevou op alle modelle.
**Sophie Coetzee** (\*27 Januarie 1918, Bloemfontein - † onbekend) was ’n Afrikaanse dramaturg. Sy is saam met M.C.E. van Schoor medeskrywer van die drama *Huldiging van ons heldinne*, wat tydens die Voortrekkerfees van 1949 opgevoer is.

Lewe en werk
------------

Sophia Elizabeth Heckroodt is op 27 Januarie 1918 in Bloemfontein gebore. Haar ouers is Pieter Hendrik Heckroodt en Anna Jacoba de Beer. Sy voltooi haar skoolloopbaan aan die Hoër Meisieskool Oranje en studeer dan verder aan die Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat, waar sy die B.A.-graad en Universiteits Onderwysdiploma verwerf. In 1940 trou sy met Willem Johannes Coetzee en uit die huwelik word drie dogters gebore. Haar man was skoolhoof op verskeie dorpe in die Vrystaat, maar hulle vestig hulle weer in Bloemfontein toe hy aangestel is as Inspekteur van Onderwys.

Skryfwerk
---------

Saam met M.C.E. van Schoor skryf sy die geleentheidsdrama "*Huldiging van ons heldinne*" ten tyde van die Voortrekkerfees in 1949.

Publikasies
-----------

* *Huldiging van ons heldinne* (saam met M.C.E. van Schoor), 1949

Bron
----

* Kannemeyer, J.C. "Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2" Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
**Chris Schoeman** (gebore op 12 Desember 1948 in Somerset-Oos) is 'n Suid-Afrikaanse en Afrikaanse skrywer.

Schoeman het meestersgrade behaal in geskiedenis aan die Universiteit van Port Elizabeth en die Colorado-staatsuniversiteit, Fort Collins, Verenigde State

Schoeman is 'n geskiedkundige en joernalis, en die skrywer en mede-skrywer van verskeie boeke, soos onder meer *Boerseun*, *Broers in die stryd*, *Engele in die Vreemde*, *Churchill's South Africa*, *The Historical Karoo* en *The Somme Chronicles*.

Sy boek oor die lewe van Cornelis van Gogh, broer van Vincent van Gogh, *Die onbekende Van Gogh – die lewe van Cornelis van Gogh, van Nederland tot Suid-Afrika*, is deur Naòmi Morgan, hoof van die Afdeling Frans aan die Universiteit van die Vrystaat (UV), op Litnet geresenseer.

Schoeman is ook die skrywer van *Vegter en Balling - Boereoorlog-ervarings van veldkornet Charles von Maltitz* (2013) - uitgegee deur Tafelberg, *Rebel: die lewe van kommandant Hans Lötter, 1873-1901* (2019), *Nêrens veilig - Twee eeue van Suid-Afrikaanse rampe* (2021, die boek is deur Louise Viljoen op Maroela Media geresenseer), en *Ongekende ellende - Rampe wat Suid-Afrika geruk het* (2022). Laasgenoemde drie boeke word deur Protea Boekhuis uitgegee.

Lys van werke
-------------

* *Boerseun*
* *Broers in die stryd*
* *Engele in die Vreemde*
* *Churchill's South Africa*
* *The Historical Karoo*
* *Angels of Mercy - Foreign Women in the Anglo-Boer War*
* *Brothers in Arms - Hollanders in the Anglo-Boer War*
* *The Somme Chronicles*
* *Vegter en Balling - Boereoorlog-ervarings van veldkornet Charles von Maltitz*
* *Os - Die Outobiografie*
* *Die onbekende Van Gogh – die lewe van Cornelis van Gogh, van Nederland tot Suid-Afrika*
* *Rebel: die lewe van kommandant Hans Lötter, 1873-1901*
* *Nêrens veilig - Twee eeue van Suid-Afrikaanse rampe*
* *Ongekende ellende - Rampe wat Suid-Afrika geruk het*
'n MOAB-bom, een van die kragtigste nie-kernbomme.
'n **Bom** is 'n plofbare toestel wat sy energie baie vinnig vrystel en 'n skokgolf veroorsaak. Bomme word al vir eeue lank gebruik. Sommige bomme veroorsaak skrapnel (gevaarlike metaalfragmente) wat die wêreld vol skiet, terwyl ander vuurbomme is.

'n Bom is gewoonlik 'n soort houer wat met plofbare materiaal gevul is en ontwerp is om dinge te vernietig wanneer dit afgesit word. Die woord "bom" kom van die Griekse woord *βόμβος* (bombas), 'n klanknabootsende term, byna dieselfde as "boem".

Die meeste bomme bevat nie meer energie as gewone brandstof nie, behalwe in die geval van 'n kernwapen. Hulle stel egter hul energie baie vinniger vry, en is dus baie kragtiger. Bomme kan met behulp van 'n klok afgesit word ('n tydbom), of met 'n afstandbeheer. Bomme wat uit 'n vliegtuig gewerp word kan met 'n hoogtesensor, deur radar, of deur impak met die grond afgesit word.

Lugmagte stuur bomwerpers om vyandelike teikens te vernietig. Terroriste gebruik bomme in selfmoord-aanvalle. Plofbare materiaal wat in mynbou gebruik word (soos dinamiet) werk op dieselfde manier, maar word gewoonlik nie bomme genoem nie.

'n Paar bekende bomme is die Tsaar Bomba, Little Boy, Fat Man, Tallboy en Grand Slam-bom.

Sien ook
--------

* Molotofbom
* Pypbom
* Trosbom
**Fritz Krampe** (1913-1966) word in die kunsgeskiedenis van Suider-Afrika beskryf as Namibië se beroemdste skilder van die dierelewe van daardie land. 

Krampe is in Desember 1913 in Berlyn gebore. Van kindsbeen af besoek hy gereeld die bekende Berlynse dieretuin en veral die olifante en gorillas maak indruk op hom. In Berlyn en München ontvang hy onderrig in die teken- en skilderkuns en hy lees baie oor die kuns en diere. Hy is ook in sy tyd in Duitsland lid van die *Preussische Akademie der Künste*. Op ’n besoek van drie maande aan Siberië bewonder hy die robbe, walvisse en rendiere. Uit hierdie ervaring spruit die opdrag om die boeke "Moby Dick" en "Peer Gynt" te illustreer. In die Tweede Wêreldoorlog is hy ’n krygsgevangene in Australië en in 1950 verhuis hy van Duitsland na Kaapstad. Daar verf hy aanvanklik huise, maar reeds in Julie 1951 hou hy daar ’n uitstallling van sy tekeninge, waterverfskilderye en litografieë.

Daarna vestig hy hom in Windhoek in die voormalige Suidwes-Afrika en daar is hy ’n baie gereelde besoeker aan die Etosha Nasionale Park. Krampe raak veral bekend vir sy baie groot muurskilderye in die ekspressionistiese styl van wilde diere. Hierdie skilderye is gewoonlik gans te groot vir ’n gewone huis en meestal is die uitbeelding te wreed. Geweld is ’n herhalende tema. Verder doen hy portretskilderye van inheemse mense en soms landskapppe. Ook doen hy in die tydperk nog boekillustrasies en skryf hy artikels oor die dierelewe vir plaaslike koerante.

Tydens sy leeftyd hou hy uitstallings in Suid-Afrika, Keulen, Venesië, Nederland en België. Sy laaste uitstalling was in Windhoek in Julie 1965.

Krampe word beskryf as ’n avonturier met ’n rustelose gees, skaam, nors, kortaf, onafhanklik, vreesloos, waaghalsig. Hierdie alleenloper se wanderlust bring hom in Oos-Afrika, Europa en Asië. In 1966 is hy op safari in die Midde-Ooste en op 28 Julie sterf hy in Indië in ’n onderonsie met ’n olifant.

Sy werke is te besigtig in o.a. die Rupert Museum op Stellenbosch, en in galerye in Johannesburg, Kimberley se William Humphreys-kunsgalery, Graaff-Reinet, Kaapstad, Pretoria en Windhoek.

Lees ook
--------

* Adolph Jentsch

Bibliografie
------------

* Levinson, Olga: Portrait of Fritz Krampe. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, no. 4, Junie 1967.
* Brosjure van die Republiekfees 1966 • Kunsuitstallings in amptelike opdrag gereël deur die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging
* namibiana.de
* the-art-world.com

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 104848790
* ISNI: 0000 0000 6633 2236
* LCCN: n2007074652
* RKD: 46279
* ULAN: 500081264
* VIAF: 66912003
* WorldCat Identities: lccn-n2007074652

 |
El Negro
**El Negro** (Spaans vir "die swart man") was die opgestopte liggaam van 'n San-man wat vir meer as 'n eeu in 'n museum in Spanje uitgestal is.

Agtergrond
----------

In die 19de eeu het Europese ontdekkers, wetenskaplikes en avontuursoekers verskeie reise in die binneland van Afrika onderneem. Die mense wat die Europeërs daar teengekom het, was vir hulle vreemd. Daarom was daar enkele gevalle waar die reisigers van hierdie unieke mense saam met hulle teruggeneem het na Europa om hulle daar ten toon te stel. Een van die bekendste voorbeelde hiervan was Saartjie Baartman.

Tentoonstelling
---------------

El Negro was 'n jong man wat in 1830 of 1831 gesterf het. Na sy begrafnis het die Fransmanne Jules en Édouard Verreaux die lyk opgegrawe en dit saamgeneem na Parys. In 1872 was die opgestopte liggaam uitgestal by die Palais d’Industrie in Parys. In die 1880’s is die liggaam verkoop aan die veearts Francisco Darder van Barcelona. Vir die grootste deel van die 20ste eeu is dit as die "Boesman van die Kalahari" vertoon in die museum van Banyoles in die noordooste van Katalonië.

Besware
-------

Sedert 1991 was daar toenemende besware teen die vertoon van die San-man in die museum. Hoë amptenare van die VVO, Afrika-unie en Unesco het hulle selfs met die saak bemoei. Kort voor die Olimpiese Spele van 1992 wou die regering van Spanje graag van die liggaam ontslae raak uit vrees dat hulle dalk van rassisme beskuldig kon word. Inwoners van Banyoles en die Katalaanse owerheid was egter ongelukkig oor die verwydering.

Herbegrafnis
------------

Botswana se regering het aangebied om EL Negro as die "verlore seun van Afrika" 'n laaste rusplek te bied. Op 5 Oktober 2000 is die oorblywende deel van die stoflike oorskot in die Tsholofelo-park in Gaborone herbegrawe en die graf tot monument verklaar. Latere navorsing het egter aan die lig gebring dat Jules en Édouard Verreaux nooit verder noord in Afrika as Tulbagh gereis het nie. Dus is El Negro hoogswaarskynlik uit die Boland afkomstig.

Bibliografie
------------

* Doward, Jamie: The final indignity for ‘El Negro’, laid to rest in wrong country. The Observer, 10 Maart 2019. www.theguardian.com
* www.bbc.com/news/magazine-37344210
| **El Paso**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State |
|  **Deelstaat** |  Texas |
|  **County** | El Paso County |
|  **Koördinate** | 31°47′N 106°25′W﻿ / ﻿31.783°N 106.417°W﻿ / 31.783; -106.417 |
|  **Gestig op** | 8 Desember 1659 |
|  **Geïnkorporeer op** | 1873 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 648,8 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 1 140 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (Sensus 2020) | 678 815 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 014/vk km |
|  - Metropolitaanse gebied | 868 859 |
|  **Tydsone** | MST (UTC-7) |
|  **Somertyd** | MDT (UTC-6) |
|
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Subtropiese klimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 18,1 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | 7,3 / 28,3 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | 246 mm |
|  **Burgemeester** | John Cook |
|  **Amptelike Webwerf** | *elpasotexas.gov* |
|

Satellietbeeld van Ciudad Juárez (onderkant) en El Paso (bokant).
Die Rio Grande vorm die grens tussen Ciudad Juárez, Chihuahua (regs), en El Paso, Texas (links).
**El Paso** [ɛlˈpæsoʊ] is 'n groot stad in die suidweste van die Verenigde State wat op 8 Desember 1659 deur Spanjaarde onder Fray García de San Francisco as *Presidio Paso del Norte* gestig is. Die stad het 'n bevolking van 649 121 en 2 031 319 in die metropolitaanse gebied Ciudad Juárez/El Paso in 2010 gehad, met 'n oppervlakte van 648,8 km². Dit is die administratiewe hoofstad van El Paso County.

Die stad is geleë in die buitenste weste van die Amerikaanse deelstaat Texas aan die Grens met die Meksikaanse deelstaat Chihuahua in die suide en Nieu-Meksiko in die noorde. El Paso is die enigste stad in Texas wat die tydsone UTC-07:00 en UTC-06:00 in die somer soos Arizona, Colorado en Nieu-Meksiko gebruik.

Die stad lê aan die grens met Meksiko naby Ciudad Juárez en word sedert die Amerikaanse oorwinning in die oorlog teen Meksiko in 1848 deur die Rio Grande van die suidelike susterstad geskei.

Sedert die stigting van die NAFTA met Kanada en Meksiko op 1 Januarie 1994 het die stad 'n demografiese afname ervaar, veral ná die suidelike susterstad Ciudad Juárez.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11955411v (data)
* GND: 4085550-8
* LCCN: n79121678
* MusicBrainz: b1a61563-a0c7-4bca-af23-66892a3c0115
* NARA: 10045459
* NKC: ge1097994
* VIAF: 158903862
* WorldCat Identities: lccn-n79121678

 |
Die **teeleend** (*Anas capensis)* is 'n algemene standvoël in Suidelike Afrika.

Identifikasie
-------------

Grootte: 44–48 cm. Hierdie eend is die vaalste eend wat in Suid-Afrika voorkom. Die teeleend is hoofsaaklik grys met 'n bruin rug en pienk op die snawel. Die eend het 'n gespikkelde kop. Jong voëls besit nie die rooskleurige kleur op die snawel nie.

Habitat
-------

Die habitat is oop areas van vars- sowel as soutwater. Hulle verkies vlak water en kom in klein swerms voor.

Dieet
-----

Voedsel bestaan uit waterplante sowel as klein ongewerwelde gediertes.

Broeigewoontes
--------------

Die nes is altyd op die grond, naby die water en uitgevoer met dons.

Verspreiding
------------

Die teeleend kom in die meeste dele van Suidelike Afrika voor, maar hoofsaaklik in die droë weste van die streek. Veral Wes-Kaapland.

Geluid
------

Die mannetjie-eend uiter 'n duidelike fluit, maar die wyfie-eend 'n sagte *kwêk*.

Ander name
----------

* Engelse naam: *Cape Teal*
* Wetenskaplike naam: *Anas capensis*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* KENNIS,  vol 14, 1980, bl. 2898-2899,  ISBN 0 7981 0836 3
Die **gewone nagreier** is 'n algemene standvoël en besoeker. Die wetenskaplike naam beteken "nagraaf", wat verwys na die spesie se nagtelike gewoontes en die skor kraaiagtige geluid wat dit uiter.

Identifikasie
-------------

Dit is 'n bonkige reier met 'n kort nek. Die volwassene het 'n kenmerkende swart mus en rug wat by sy wit en grys vlerke en onderkant afsteek. Die agterkoppluime ontbreek soms. Alhoewel volwasse nagreiers na grootrietreiers lyk, verskil die jong voëls deurdat hulle kleiner is, oranje oë en wit kolle aan die punte van die rugvere het. Volwasse voëls het gewoonlik 'n lengte van 56 cm.

Habitat
-------

Hulle kom een-een, in pare of in groepies langs stil rivierlope, damme en strandmere voor. Bedags rus hul en skuil in bome of tussen oewerplantegroei en kom dan teen laat namiddag te voorskyn. Soms is tot 18 voëls bymekaar te sien. Die voël jag veral snags deur stil te staan aan die waterkant. Hulle vang klein vissies, garnale, paddas, klein waterdiertjies en klein soogdiertjies.

Die broeigebiede is vars- en soutwatervleilande oor groot gedeeltes van Noord-Amerika, Europa, Asië, en Afrika. Hulle maak nes in kolonies op platforms van stokke in boomplate of op die grond in beskermde plekke soos eilande of rietbeddings, en lê 3 tot 8 eiers.

Verspreiding
------------

Buite die nesmaaktyd is hulle nomadies. Die Noord-Amerikaanse groep, *N. n. hoactli*, oorwinter in Meksiko, die suidwestelike Verenigde State, Sentraal-Amerika en die Wes-Indiese Eilande. Die ander groep, *N. n. nycticorax*, oorwinter in tropiese Afrika, en die suidelike Asië. In die Amerikas kan *N. n. nycticorax* tot sover as Patagonië gevind word.

Geluid
------

'n Skor, kraaiagtige gekras.

Fotogalery
----------

* 'n Jong nagreier.'n Jong nagreier.
* 'n Gewone nagreier afgeneem in Toronto, Kanada.'n Gewone nagreier afgeneem in Toronto, Kanada.
* 'n Eier van Nycticorax nycticorax'n Eier van *Nycticorax nycticorax*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* Newman se Voëls van Suider-Afrika, ISBN 1868729826
* Black-crowned Night Heron by die *Animal Diversity Web*.
* *A guide to the birds of Costa Rica* deur Stiles en Skutch ISBN 0-8014-9600-4
* *Herons and Egrets of the World* deur James Hancock ISBN 0-12-322725-9
* *The Sibley Guide to Birds* deur David Allen Sibley ISBN 0-679-45122-6

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85014546

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q126216
* ADW: Nycticorax\_nycticorax
* Avibase: 6BB94D7EA4D041A8
* BioLib: 8396
* eBird: bcnher
* EPPO: NYKTNY
* Fauna Europaea: 96640
* Fossilworks: 368423
* GBIF: 2480863
* IBC: black-crowned-night-heron-nycticorax-nycticorax
* iNaturalist: 4981
* ITIS: 174832
* IUCN: 22697211
* NCBI: 8901
* WoRMS: 159123
* Xeno-canto: Nycticorax-nycticorax

 |
**Huis van die Swartkoppe**  
***Schwarzhäupterhaus***   
***Melngavju nams***

**UNESCO-wêrelderfenis**  
  


---

**Ligging**   

Riga, Letland

---

Die eerste historiese verwysing na die **Huis van die Swartkoppe** op die Raadhuisplein in Riga, Letland kom reeds in 'n dokument van 1334 voor waar na die gebou as die "Nuwe Huis van die Groot Gilde" verwys word.

Die huis is sowel deur koopmanne asook die merendeels Duitse burgers van Riga vir vergaderings gebruik. Die huis in die Gotiese styl het met sy steil geweldak en sy 27 meter hoë nok die tipiese voorkoms van 'n Middeleeuse woonhuis. Die gewelfasade van die huis is volgens die voorbeeld van Hollands-Vlaamse gildehuise omgebou en ryk versier met skulpture en reliëfs. Die Huis van die Swartkoppe is in 1941 deur Duitse bombardement vernietig en sy bouvalle in 1948 onder meer om ideologiese redes opgeblaas. Dit is tussen 1993 en 1999 volgens die historiese bouplanne heropgerig en tans weer 'n simbool en een van die hoofbesienswaardighede in die Letlandse hoofstad.

Oorsprong van die naam
----------------------

Die *Compagnie der Schwarzen Häupter* ("Kompanjie van Swartkoppe") het uit die laat 13de eeuse Broederskap van Sint Joris ontstaan. Dit was 'n vereniging van jong ongetroude buitelandse koopmanne wat in Riga gebly het, maar nie oor dié stad se burgerskap beskik het nie. Sint Joris, die beskermer van ridders en krygers, was ook die Komphanjie se beskermheilige. Later het Sint Maurits hierdie rol vervul, en so verskyn ook sy simbool, die moorkop, op die Swartkoppe se wapen.

Die Kompanjie se statuut van 1416 het bewaar gebly. Die Kompanjie van Swartkoppe bestaan nog steeds en het sy setel in Bremen, Noord-Duitsland. Sy lede eerbiedig steeds die historiese statuut.

Die Raad van Riga het die paradesaal in die boonste verdieping van die gebou in 1447 aan die Swartkoppe verhuur. Die naam "Huis van die Swartkoppe" het eers vanaf 1687 gebruiklik geword, en die huis was eers vanaf 1713 in die besit van die Kompanjie.