recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n **Deeltjie** is 'n klein fragment of hoeveelheid van materie. In die fisiese wetenskappe, is 'n **deeltjie** 'n klein gelokaliseerde voorwerp wat verskeie fisiese of chemiese eienskappe soos volume of massa toegeskryf kan word. Hulle wissel baie in grootte, van subatomiese deeltjies soos die elektron, tot mikroskopiese deeltjies soos atome en molekules, tot makroskopiese deeltjies soos poeiers en ook ander korrel materiaal. Deeltjies kan ook gebruik word om wetenskaplike modelle van selfs groter voorwerpe te skep, soos die beweging van mense in 'n skare.

Die term is nogal algemeen in sy betekenis, en word verfyn soos nodig deur verskeie wetenskaplike velde. Iets wat saamgestel is uit partikels kan verwys word na as partikulaat. Maar die term partikulaat word meestal gebruik om te verwys na die besoedeling in die Aarde se atmosfeer, wat 'n ophanging ('suspension?') van onverbinde deeltjies is, eerder as 'n verbinde deeltjie samevoeging ('connected particle aggregation').

Konseptuele eienskappe
----------------------

Deeltjies word baie dikwels voorgestel as kolletjies. Hierdie figuuur kan die beweging van atome in 'n gas, mense in die skare of die sterre in die nag lug voorstel.
Die konsep van deeltjies is veral nuttig wanneer 'n mens die natuur modelleer, aangesien die volledige behandeling van baie verskynsels uiters kompleks kan wees. Dit kan gebruik word om vereenvoudigende aannames met betrekking tot die prosesse wat betrokke is te maak. Francis Sears en Merk Zemansky, in die *Universiteit Fisika*, gee die voorbeeld van die berekening van die landing-plek en spoed van 'n baseball gegooi in die lug. Hulle stroop geleidelik die baseball van die meeste van sy eienskappe, deur dit eerste te idealiseer as 'n rigiede glad sfeer, dan deur die weglaat van rotasie, dryfvermoë en wrywing, wat uiteindelik die probleem reduseer na die 'ballistics' van 'n klassieke punt deeltjie. Die behandeling van groot getalle van die deeltjies is die domein van statistiese fisika.
Die **Tweede Nywerheidsomwenteling**, ook bekend as die **Tegnologiese Omwenteling**, was 'n fase van die Nywerheidsomwenteling tussen die middel van die 19de eeu en die Eerste Wêreldoorlog wat deur vinnige ekonomiese groei en tegnologiese vooruitgang gekenmerk is.

As tegnologiese uitgangspunt word die invoering van Bessemer-staal in die 1860's beskou, en in die volgende dekades het die tegnologiese vooruitgang sy hoogtepunt met die vroeë elektrifisering van fabrieke, die oorgang tot massavervaardiging en die invoering van produksielyne bereik. Die Tweede Nywerheidsomwenteling is deur die massiewe uitbou van spoornetwerke, die begin van grootskaalse yster- en staalvervaardiging, die wye gebruik van masjiene in die vervaardigingsproses, die wye toepassing van stoomkrag in die nywerheids- en vervoerwese, en die begin van elektriese kommunikasie gekenmerk.

Die tweede industriële rewolusie het gepaard gegaan met 'n massiewe uitbreiding van die nywerheidsektor en snelle industriële groei in lande soos die Verenigde Koninkryk, Duitsland en die Verenigde State, maar ook in Frankryk, die huidige Benelux-lande en Japan. Dit het op die Eerste Industriële Rewolusie gevolg wat in die laat 18de eeu in die Verenigde Koninkryk begin en later ook Wes-Europa en Noord-Amerika geraak het.

Historiese konsep en definisie
------------------------------

As historiese konsep is die Tweede Nywerheidsomwenteling reeds deur Patrick Geddes in sy werk *Cities in Evolution* ingevoer wat in 1910 gepubliseer is. Maar eers toe David Landes die vakterm in 1966 in een van sy essays en in 1972 ook in sy werk *The Unbound Prometheus* gebruik het, is dit op 'n wetenskaplike manier gestandaardiseer. Dit word vandag veral met die Amerikaanse geskiedkundige Alfred D. Chandler (1918–2007) verbind wat dit met sy werke bekend gemaak het. Nogtans is daar ook wetenskaplikes wat die wye toepassing van die konsep en term krities beoordeel.

Landes beklemtoon die belangrikheid van nuwe tegnologieë, veral elektrisiteit, die binnebrandenjin, nuwe werkstowwe (waaronder legerings en chemikalieë) en kommunikasietegnologieë soos die telegraaf, telefoon en radio. Terwyl die eerste industriële rewolusie sy uitgangspunt in die tekstiel-, yster- en staalbedryf geneem het, het die Tweede Nywerheidsomwenteling op staalvervaardiging, die spoorwegbedryf, elektrisiteit en die chemiebedryf gebaseer.

Vaclav Smil het na die periode tussen 1867 en 1914 as "Die tydperk van sinergie" verwys waartydens die meeste belangrike tegnologiese innovasies ontwikkel is. Anders as gedurende die industriële rewolusie het die uitvindings en vernuwings van hierdie tydperk uit wetenskaplike navorsing en die toepassing van wetenskaplike kennis voortgespruit.
'n **Waarheidstabel** is 'n wiskundige tabel wat aan teen die einde van die 19de eeu deur Charles Peirce ontwikkel is. Die tabel word in die logika, en spesifiek die stellingslogika  gebruik om vas te stel of 'n logiese uitdrukking waar is en of die argument geldig is. Waarheidstabelle kan gebruik word om die waarheidswaarde weer te gee van 'n logiese bewerking (soos "en", "of", "nie" en "as...dan") vir alle moontlike kombinasies van waardes.

In waarheidstabelle kan 'n mens die waarheid of onwaarheid van 'n stelling op verskeie maniere aandui. Een manier is om eenvoudig "waar" of "onwaar" te skryf maar dit is dikwels gebruiklik om die letters T vir true (waar) in Engels en F vir false (onwaar) te gebruik. Andersins kan 'n 1 gebruik word om waar en 0 om onwaar voor te stel.

Een nadeel van waarheidstabelle is dat by saamgestelde stellings met baie veranderlikes die tabel baie vinnig te groot word. Die grootte van die tabel groei eksponensieël met die aantal veranderlikes: so sal 'n tabel met 8 veranderlikes (A,B,C, tot en met H) 28 rye beslaan.

'n Alternatief vir die waarheidstabel is die Karnaugh-diagram. 'n Ander manier om 'n stelling te ondersoek is met behulp van 'n semantiese tablo.

Voorbeelde
----------

Die logiese bewerking "en" (∧) (die logiese konjunksie) het twee argumente. Veronderstel dat hulle A en B heet. A en B kan albei waar oftewel onwaar wees. Vir elke kombinasie lewer "en" een waarheidswaarde: as A en B biede waar is, is dit T, andersins F.

| P | Q | P ∧ Q |
| --- | --- | --- |
| T | T | T |
| T | F | F |
| F | T | F |
| F | F | F |

Die logiese bewerking "nie" (¬) (die negering) het 1 argument. Die waarde wat deur die bewerking gelewer word is altyd die teenoorgestelde van die waarde van die argument.

| P | ¬ P |
| --- | --- |
| T | F |
| F | T |

Die logiese bewerking "of" (∨) (die logiese disjunksie) het twee argumente. Die gelewerde waarde is T as minstens een van die argumente waar is, andersins is dit F.

| P | Q | P ∨ Q |
| --- | --- | --- |
| T | T | T |
| T | F | T |
| F | T | T |
| F | F | F |

Saamgestelde bewerkings is ook moontlik, soos gesien kan word in die onderstaande tabel:

| A | B |  | A ∧ BA en B**AND** | A ∨ BA of B **OR** | ¬(A ∧ B)nie (A en B),**NAND** | ¬(A ∨ B)nie (A of B)**NOR** | (A.¬B) ∧ (¬A.B)eksklusief  (A of B)**XOR** | ¬( (A.¬B) ∧ (¬A.B) )nie eksklusief  (A of B)**XNOR** |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |

In die tabel word altyd twee simbole vertoon, die boonste een is die ouer **militêre standaard simbool** (engels: *Mil Spec.*, vir: *Military Specification* ) en die onderste daarvan is die nuwer **IEC standaard simbool**.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 7852448-9

 |
Die **Wachtendonckse Psalms** is 'n versameling Latynse psalms, met 'n vertaling daarvan in 'n oostelike variëteit van Oudnederlands. Dit bevat 'n aantal Oudhoogduitse karakteristieke omdat dit waarskynlik gebaseer is op 'n dokument wat oorspronklik in Wes-Middelduits geskryf is.  Baie min bly daarvan oor. Die psalms is vernoem na 'n verlore manuskrip. Skolastici is van mening dat die oorblywende fragmente daaruit gekopieer is. Hierdie manuskrip was eens in die besit van die Luikse priester Arnold Wachtendonck. Hy was toesighouer van die Munsterbilzen Abdy, waar hy die manuskrip gevind het.

Die oorblywende fragmente bestaan uit handgeskrewe eksemplare wat in die 16de eeu geskryf is deur die Renaissance-geleerde Justus Lipsius. Lipsius het 'n aantal afsonderlike afskrifte gemaak, maar die weergawes stem nie altyd ooreen nie. Daarbenewens het skolastici tot die gevolgtrekking gekom dat die talle foute en teenstrydighede in die fragmente nie slegs dui op 'n mate van onverskilligheid of onoplettendheid deur die Renaissance-geleerdes nie, maar ook op foute in die nou-verlore manuskrip waaruit die materiaal gekopieer is.

Die taal van die Psalms dui daarop dat dit oorspronklik in die 10de eeu geskryf is. Daar bestaan 'n aantal uitgawes, onder andere deur die 19de-eeuse Nederlandse filoloog Willem Lodewijk van Helten en, meer onlangs, die uitgawe deur die Amerikaanse historiese taalkundige Robert L. Kyes (1969), asook die kritiese uitgawe deur die Nederlandse filoloog Arend Quak (1981). Soos verwag kan word van 'n interlineêre vertaling volg die woordorde van die Ou Frankiese teks baie noukeurig die teks van die Latynse oorspronklike.
Brand op die Deepwater Horizon
Lugfoto van die besoedelde gebied.
Olie word van 'n besmeerde voël afgewas.
Die **Deepwater Horizon-oliestorting** is 'n katastrofiese oliestorting in die Golf van Meksiko en word as die grootste oliestorting in die VSA se geskiedenis beskou. Die olie kom uit die seebodem uit 'n boorgat wat oopgebreek het na 'n ontploffing op die Deepwater Horizon olieboorplatform op 20 April 2010. Die ontploffing het die dood van 11 werkers op die platform veroorsaak en 'n verdere 17 werkers is beseer. 98 Mense het die ongeluk oorleef sonder enige ernstige beserings.

Die olielek is sowat 1500 meter onder die seevlak. Beramings van die hoeveelheid olie wat gestort word wissel van BP se huidige beraming van 5000 vate per dag tot soveel as 100 000 vate ru-olie per dag. Die presiese vloeitempo is onseker – deels omdat BP geweier het om onafhanklike wetenskaplikes toe te laat om akkurate metings te neem – en is steeds 'n omstrede besprekingspunt. Die oliekol op die oppervlak beslaan 'n gebied van 6500 vierkante kilometer met die omvang daarvan wat daagliks wissel afhangende van die weerstoestande. Wetenskaplikes het ook enorme onderwater oliepluime ontdek wat nie vanaf die oppervlak sigbaar is nie.

BP (voorheen British Petroleum) is die operateur en hoofontwikkelaar van die Macondo Prospect olieveld, wat na raming sowat 50 miljoen vate ru-olie bevat. BP met 'n 65% aandeel is die hoof aandeelhouer. Anadarko Petroleum Corporation en 'n filiaal van Mitsui is ook noemenswaardige aandeelhouers. BP het die Deepwater Horizon boorplatform gehuur van die maatskappy Transocean.

Die V.S.A regering het BP as die verantwoordelike party vir die insident uitgewys en amptenare het aangedui dat hulle die maatskappy verantwoordelik gaan hou vir al die skoonmaakkostes wat spruit uit die oliestorting. BP het verantwoordelikheid aanvaar vir die oliestorting en skoonmaakkostes maar het aangedui dat hulle nie blaam dra vir die ongeluk nie aangesien die platform deur Transocean personeel bedryf is. Hierdie insident is die derde ernstige ongeluk by 'n BP-bestuurde aanleg in die V.S.A die afgelope vyf jaar. Dit volg op die Texas City Raffinadery-ontploffing in 2005 en die Prudhoe Bay-oliestorting in 2006. Hierdie vorige insidente is toegeskryf aan swak veiligheids- en bestuursmaatreëls en het daartoe bygedra dat BP se aansien en markwaarde aansienlike skade gely het.

Op 12 Julie 2010 het 'n onderwaterrobot 'n nuwe kap oor die lekkende oliebron geplaas. Die kap se kleppe is oor 'n paar dae gesluit, die laaste op Donderdag, 15 Julie. In die eerste 48 uur na die sluiting blyk dit asof geen olie meer uit die bron (of elders) ontsnap nie.
Deense Kerk in Londen
Die **Deense Seemans- en Uitlandskerk** (Deens: *Danske Sømands- og Udlandskirker*) is ’n Protestante kerk. Dit is op 1 Januarie 2004 in die lewe geroep deur ’n samesmelting van die *Deense Uitlandskerk* en die *Deense Seemanskerk* by buitelandse hawens. Dit is gestig om Dene te help wat in die buiteland rondreis, veral seelui en trekarbeiders.

Daar is 53 Deense seemans- en uitlands kerke dwarsoor die wêreld. Etlike kerke is werksaam op ’n Skandinawiese basis met Sweedse en Noorse kerke. Die Deense Kerk in Suidelike Sleeswyk behoort ook aan hierdie kerk.

Die Deense Seemans- en Uitlandskerk werk vanaf ’n Evangelies-Lutherse grondslag en in samewerking met die Deense Volkskerk in Denemarke.

Buitelandse Deense kerke
------------------------

### Europa

* Algeciras, Vlag van Spanje Spanje
* Berlyn, Vlag van Duitsland Duitsland
* Brussel, Vlag van België België
* Fuengirola, Vlag van Spanje Spanje
* Genève, Vlag van Switserland Switserland
* Gotenburg, Vlag van Swede Swede
* Hamburg, Vlag van Duitsland Duitsland
* Hull, Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
* Jerusalem, Vlag van Israel Israel
* Londen, Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
* Luxemburg, Vlag van Luxemburg Luxemburg
* Parys, Vlag van Frankryk Frankryk
* Rotterdam, Vlag van Nederland Nederland
* Costa del Sol, Vlag van Spanje Spanje

### Amerikas

* Buenos Aires, Vlag van Argentinië Argentinië
* Calgary, Vlag van Kanada Kanada
* Edmonton, Vlag van Kanada Kanada
* Grimsby, Vlag van Kanada Kanada
* New York, Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State
* Necochea, Vlag van Argentinië Argentinië
* Surrey, Vlag van Kanada Kanada
* Tandil, Vlag van Argentinië Argentinië
* Tres Arroyos, Vlag van Argentinië Argentinië
* Toronto, Vlag van Kanada Kanada
* Vancouver Vlag van Kanada Kanada

### Asië, Australië en Nieu-Seeland

* Dunedin, Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland
* Hong Kong Vlag van Volksrepubliek China China
* Pelepas Vlag van Maleisië Maleisië
* Singapoer, Vlag van Singapoer Singapoer
* Sydney, Vlag van Australië Australië
* 1910’s-1950’s n.C. Vlag van Volksrepubliek China China (Lüshun Lutherse Kerk, Daliaanse Lutherse Kerk, ens.)
Bewakingskameras wat gebruik word vir waarneming.
**Waarneming** is die monitering van gedrag, aktiwiteite of inligting met die doel om inligting te versamel, mense te beïnvloed, te bestuur of te rig. Dit kan waarneming van afstand deur middel van elektroniese toerusting insluit, soos geslote kringtelevisie, of onderskepping van elektroniese inligting-oordrag, soos Internetverkeer. Dit kan ook eenvoudige metodes insluit, soos soos die menslike versameling van intelligensie en posondervanging.

Waarneming word deur regerings gebruik vir intelligensie-insameling, voorkoming of ondersoeking van misdaad, of die beskerming van 'n proses, persoon, groep of voorwerp. Dit word ook deur misdadige organisasies gebruik om misdade te beplan en te pleeg, en deur ondernemings om inligting oor misdadigers, hul mededingers, verskaffers of klante in te samel. Religieuse organisasies wat belas word met die opsporing van kettery en heterodoksie kan ook waarneming hou.
Ouditeurs voer 'n vorm van waarneming uit.

Waarneming kan deur regerings gebruik word om mense se privaatheid onregverdigbaar te skend en word dikwels deur siviele regte aktiviste gekritiseer. Liberale demokrasieë kan wette hê wat probeer om die regering en privaat gebruik van waarneming te beperk, terwyl outoritêre regerings selde enige binnelandse beperkings het. Internasionale spioenasie blyk algemeen in alle soorte lande te voorkom.

Sien ook
--------

* Waarnemingskapitalisme
Die **pryselastisiteit van die vraag** (PEV) is ’n manier in ekonomie om die prysgevoeligheid, of elastisiteit, van die vraag na ’n produk of diens te meet as net die prys verander en niks anders nie. Dit is meer presies die persentasie van die verandering in vraag in reaksie op ’n prysverandering van een persent.

Pryselastisiteit is feitlik altyd negatief. Gewoonlik word gesê die vraag na ’n produk is onelasties (of relatief onelasties) as die PEV minder as een is (in absolute waarde), dus as ’n prysverandering ’n relatief klein verandering in die vraag teweegbring. Die vraag is elasties (of relatief elasties) as die PEV groter as een is (in absolute waarde), dus as ’n prysverandering ’n relatief groot uitwerking op die vraag het. 

Inkomste is maksimaal as die prys soveel verhoog word dat die PEV presies een is.

Berekening
----------

Die PEV word bereken deur die verandering in vraag te deel deur die verandering in prys: 

PEV = Verandering in vraag/Verandering in prys

Voorbeeld: As die prys van produk A styg van R2,00 tot R2,20 en die vraag daarna daal van 200 kg tot 150 kg, is die PEV:

-25%/-10% = -2,5
’n **Raamvertelling** of **raamverhaal** is ’n vertellingstegniek waar ’n bepaalde verhaal ’n geheel vorm waarbinne ’n ander verhaal of ’n paar ander verhale voorkom. Dit word veral in rolprente en letterkunde gebruik.

’n Raamvertelling kan begin met ’n vertelling in die hede waarin verskillende karakters aan die woord kom. Dit word bedoel as die agtergrond, waarmee die tema bepaal word en die karakters as vertellers voorgestel word. Hulle vertel dan elk sy verhaal oor wat in die verlede plaasgevind het. Op dié manier word hierdie verhale verbind deur die raamvertelling. 

In die binneverhale kan dieselfde verteller aan die woord wees, soos in *Duisend-en-een-nag*, of verskillende vertellers, soos in Giovanni Boccaccio se *Decameron*.

Voorbeelde van raamvertellings
------------------------------

* Job in die Bybel
* Homeros se *Odussee* en deels ook die *Aeneis*
* *Duisend-en-een-nag*
* Emily Brontë se *Wuthering Heights*
* *Die Meester en Margarita* deur Michail Boelgakof
* *The Canterbury Tales* deur Geoffrey Chaucer
* *Faust* deur Johann Wolfgang von Goethe
* *Decameron* deur Giovanni Boccaccio
* *Heart of Darkness* deur Joseph Conrad
* *Die Kreutzersonata* deur Leo Tolstoi (1891)
Die definisie van die **waarskynlikheidsruimte** is 'n grondslag van waarskynlikheidsleer. Dit is voorgestel deur Kolmogorov in die 1930's.

Definisie
---------

'n Waarskynlikheidsruimte {\displaystyle (\Omega ,{\mathcal {F}},P)} is 'n maatruimte met 'n maat *P* wat die waarskynlikheidsaksiomas bevredig.

### Steekproefruimte

Die **steekproefruimte** {\displaystyle \Omega ,} is a nie-lëe versameling waarvan die elemente as **uitkomste** of **natuurtoestande** bekend staan en waarna dikwels met die simbool {\displaystyle \omega } verwys word.

Die versameling van alle moontlike uitkomste van 'n eksperiment staan bekend as die steekproefruimte van die eksperiment.

### Gebeurtenisse

Die tweede item, {\displaystyle {\mathcal {F}}}, is 'n σ-algebra van subversamelings van {\displaystyle \Omega }. Die elemente van {\displaystyle {\mathcal {F}}} word gebeurtenisse genoem. 'n Gebeurtenis is 'n versameling van uitkomste, waarvan die waarskynlikheid kan bepaal word.

Omdat {\displaystyle {\mathcal {F}}} 'n σ-algebra is, bevat dit {\displaystyle \Omega }; verder is die komplement van 'n gebeurtenis ook 'n gebeurtenis, en die vereniging van enige (eindige of aftelbaar oneindige) 
reeks gebeurtenisse is 'n gebeurtenis.

Gewoonlik is die gebeurtenisse die Lebesgue-meetbare of Borel-meetbare versamelings van reële getalle.

### Waarskynlikheidsmaat

Die **waarskynlikheidsmaat** {\displaystyle P} is 'n funksie van {\displaystyle {\mathcal {F}}} tot die reële getalle wat aan elke gebeurtenis 'n waarskynlikheid tussen 0 en 1 toeken. Dit moet voldoen aan die waarskynlikheidsaksiomas.

Omdat {\displaystyle P} 'n funksie is wat gedefinieer is oor {\displaystyle {\mathcal {F}}} en nie oor {\displaystyle \Omega } nie, word daar nie van die versameling van *gebeurtenisse* vereis om 'n volledige magsversameling van die *steekproefruimte* te wees nie; m.a.w. is nie elke versameling uitkomste noodwendig 'n gebeurtenis nie.

Wanneer meer as een maat bespreek word, word waarskynlikheidsmate dikwels met "Blackboard bold" geskryf om hulle te onderskei. Wanneer daar slegs een waarskynlikheidsmaat bespreek word, word dit aangedui deur **Pr**, wat "waarskynlikheid van" beteken.
Engela Langenhoven, 1949.
**C. de Bruyn** is die skrywersnaam van die Afrikaanse skrywer Engela Catharina Langenhoven (née Kool). Sy het hoofsaaklik liefdesverhale geskryf.

Lewe en werk
------------

Engela Catharina Kool is die eerste baba wat op die dorpie Morgenzon in die Oos-Transvaal (tans Mpumalanga) gebore is. Sy gaan vanaf haar twaalfde jaar na die Hoërskool Ermelo, waar sy matrikuleer. Daarna studeer sy verder aan die Universiteit van Pretoria en die Pretoriase Normaalkollege. Ná kwalifikasie as onderwyser gee sy onderwys aan die Hoërskool Hoogenhout op Bethal. Op 29 Junie 1940 trou sy op Ermelo met Johan Christiaan Boshoff Langenhoven, ’n broerskind van die skrywer C.J. Langenhoven. Hulle het ’n seun, Philip Hendrik Morkel Langenhoven. Die egpaar vestig hulle toe op Hartenbos, waar sy baie tyd in die plaaslike ATKV-museum deurbring. Later verhuis hulle na Kroonstad, waar haar man timmerman en boukontrakteur is en ook ondervoorsitter van die Nasionale Party-tak op die dorp. Hier gee Engela lank onderwys aan die Spoorwegskooltjie.

Skryfwerk
---------

Hoewel die uitgewers munt wou slaan uit haar aangetroude van, besluit sy om eerder onder ’n skuilnaam te skryf omdat sy voel dat haar werk glad nie in dieselfde asem as dié van haar aangetroude oom genoem kan word nie en te pretensieus sou wees. Haar roman, *Doodgebore liefdesblomme*, is een van sestien romans wat eervol vermeld is in die Liefdesroman-wedstryd wat in 1944 deur Afrikaanse Pers-Boekhandel uitgeskryf is.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1946 | *Doodgebore liefdesblomme* |
Ligging van Wes-Sahara
Kaart van Wes-Sahara
Topografiese kaart van Wes-Sahara
Die Verenigde Nasies se kaart van Wes-Sahara toon die deur Marokko besette gebied (wes van die Berm) en die gebied wat beheer word deur die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara (oos van die Berm).
**Wes-Sahara** (Arabies: الصحراء الغربية, *aṣ-Ṣaḥrā’ al-Gharbīyah*; Berbers: *Taneẓroft Tutrimt*; Spaans: *Sahara Occidental*) is 'n gebied wat voorheen as *Spaans-Sahara*, 'n kolonie van Spanje bekend gestaan het. Dit is geleë in Noord-Afrika, suid van Marokko, suidwes van Algerië en noordwes van Mauritanië. Die Kanariese Eilande lê noordwes van Wes-Sahara in die Atlantiese Oseaan.

In Julie 2004 het Wes-Sahara 'n bevolking van 267 405 gehad. Dit beslaan 'n oppervlakte van 266 000 km². Wes-Sahara is dus effens kleiner as Nieu-Seeland en net groter as die Verenigde Koninkryk, maar met 'n totale bevolking kleiner as die meeste stede in Suid-Afrika.

Bevolking
---------

Die etniese samestelling van die bevolking is oorwegend Sahrawis, letterlik *inwoner van die Sahara* of *woestyninwoner* ('n mengsel van Arabiere en gearabiseerde Imazighen (Berbers)) en Arabiere uit Marokko. Sahara (Arabiese uitspraak: [ˈsˤɑħrɑːʔ]) beteken *woestyn* in Arabies. Byna die hele bevolking van Wes-Sahara is Moslems.

Politiek
--------

Alhoewel Marokko aanspraak maak op die hele gebied, erken 39 lande, waaronder Suid-Afrika, die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara as soewereine owerheid van die gebied en dit is 'n lid van die Afrika-unie. Vanweë die feit dat Marokko Wes-Sahara nie as 'n onafhanklike gebied erken nie was hy nie lid van hierdie organisasie nie. Op 30 Januarie 2017 het Marokko tóg lid van die Afrika-unie geword, ten spyte daarvan dat die Wes-Sahara-konflik nie opgelos is nie. Die setel van die ADRS is tans in Algerië.

In Desember 2020 het die Verenigde State die eerste land ter wêreld geword wat Marokko se soewereiniteit oor die gebied erken het, maar sommige lande, soos Frankryk en Nederland, erken ook nie Wes-Sahara as 'n onafhanklike staat nie. Die VSA het Marokko se eis egter net in verruiling vir Marokko se diplomatieke erkenning van Israel aanvaar. As gevolg hiervan is die situasie van beide Palestyne en Sahrawis aan mekaar geheg.

Die republiek het op die oomblik slegs 'n klein strook van die land onder sy beheer (in die suidooste), die res word deur Marokko bestuur. Die grens tussen die twee lande is die Marokkaanse Muur.

Die hele bestuur van die SADR bestaan uit Polisario-lede. Polisario is 'n guerillaleër wat in 1973 gestig is en veg vir die bevryding van Wes-Sahara van Marokkaanse oorheersing.

Bronnelys
---------

Algemeen
* (en)  "Western Sahara". Encyclopædia Britannica. Besoek op 8 Februarie 2021.
Albertinia se kerkgebou is die oggend van 18 Junie 1904 ingewy en die gemeente in die namiddag van Riversdal afgestig.
Ds. J.W. Snyman, leraar van 1921 tot 1926.
Dr. Servaas Rossouw was Albertinia se leraar van 1926 tot 1930.
Ds. S.A. Struwig, medeleraar van 1950 tot 1958.
Ds. en mev. P.W.J. van Jaarsveld, leraarspaar van 1948 tot 1954.
Die **NG gemeente Albertinia** is ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die suide van die provinsie Wes-Kaap met sy middelpunt op die dorp Albertinia.

Die gemeente Albertinia het begin as 'n voorpos van die gemeente Riversdal. Teen die einde van die 19de eeu het ds. J.R. Albertyn, destyds predikant van Riversdal, die kerkraad daartoe probeer beweeg om 'n kerkplaas iewers in die oostelike deel van die gemeente aan te koop, waar 'n tweede leraar van die gemeente kon diens doen. Dog by vertrek was sy ideaal nog nie verwesenlik nie. Sy opvolger, ds. W.A. Joubert (1893–'97), se pogings het ook misluk. 

Eers gedurende die bediening van ds. G.F. Marais het die kerkraad van Riversdal op 11 September 1898 besluit om die plasie Grootfontein van die weduwee Annie Louwrens teen £750 te koop. Op 2 September 1899 is beskuit om 'n pastorie te Grootfontein te bou. Vanaf 1 Oktober 1899 sou gereelde dienste te Grootfontein deur die ouderlinge waargeneem word. Op 20 Januarie 1900 is prop. Malan te Riversdal georden en bevestig met werkkring te Grootfontein. Op daardie datum is deur die kerkraad besluit om hierdie nuwe dorpie Albertinia te noem, as blyk van erkenning van die werk wat ds. Albertyn verrig het om hierdie nuwe gemeente en dorpie tot stand te bring. 

In 1901 is 'n begin gemaak met die bou van 'n kerk. Intussen moes die werk gestaak word weens die Tweede vryheidsoorlog en eers weer in 1903 kon daarmee voortgegaan word. Op 18 Junie 1904 is die kerkgebou toe in die voormiddag ingewy en in die namiddag is die nuwe gemeente Albertinia gestig. Op dieselfde dag is ds. David Johannes Malan eenparig tot herder en leraar van die gemeente beroep en op 20 Julie is hy hier bevestig. 

Ná sy vertrek in 1905 (hy is op 30 Desember 1905 oorlede) het 'n periode van vinnige uitbreiding sowel as toename in die ledetal van die gemeente onder die geestelike bearbeiding van die volgende leraars gevolg: di. J.A. Koch (1905–'14), J.F. Marais (1914–'17), P. W. de Klerk (1918–'21), J.W. Snyman (1921–'25), dr. S.H. Rossouw (1926–'30), di. J.F. Marais (1930–'38) en P.W. de Lange (1938–'45). Gedurende die tyd van ds. F.R. Grobbelaar (1945—'48) is besluit om 'n medeleraar te beroep. Op 13 November 1948 word ds. P.W.J. van Jaarsveld bevestig en word ds. S.A. Struwig op 4 Februarie 1950 medeleraar.

Enkele leraars
--------------

* Jacobus Wilhelmus Snyman, 1921–1926
* Dr. Servaas Rossouw, 1926–1930
* Izak de Villiers, 1963–1969
* Frederik Jacobus Smit, ? – 30 April 2021 (aanvaar sy emeritaat)
* M.H. le Roux, ? – 31 Julie 2021 (aanvaar sy emeritaat)

Bronne
------

* (nl)  Maeder, ds. G.A. en Zinn, Christian. 1917. *Ons Kerk Album*. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Die **Oud-Oeigoerse alfabet** is gebruik vir die skryf van Oud-Oeigoers, ’n variant van Oud-Turks wat ’n voorloper was van moderne Oeigoers. Dit is in die Tarim-kom (die hedendaagse Xinjiang-streek) in Wes-China gepraat. Die term "Oeigoers" wat vir die alfabet gebruik word, is misleidend aangesien die Oeigoere van Mongolië die Oud-Turkse rune-skrif gebruik het en eers die plaaslike taal en skrif aangeneem het toe hulle ná 840 na die Tarim-kom gemigreer het.

Letters
-------

Die skrif was ’n aanpassing van die Sogdiese alfabet, wat 700 tot 800 jaar lank in die Tarim-kom gebruik is vir tekste van Boeddhisme, Manicheïsme en die Christendom. Die laaste bekende manuskripte dateer uit die 18de eeu. Dit was die prototipe vir die Mongoolse en Mantsjoe-alfabet.

Die Oud-Oegoerse skryfstelsel het nes in die Sogdiese alfabet lang klinkers aangedui, maar ook kortes. Die praktyk om nie klinkers te skryf nie, het eintlik heeltemal verdwyn in Oeigoers. Hoewel die skrif dus afstam van ’n Semitiese abjad, het dit ontwikkel in ’n ware alfabet.

Moderne Oeigoers
----------------

Moderne Oeigoers in Xinjiang word in ’n Arabies–gebaseerde alfabet geskryf, maar Latyns- en Cyrillies-gebaseerde alfabette is ook in gebruik, veral buite Xinjiang.

Sien ook
--------

Geskiedenis van die alfabet
Die amptelike SACD-kenteken
Die ***Super Audio CD (SACD)*** is 'n optiese skyf wat as leesalleen-oudioformaat in 1999 deur Sony en Philips ingevoer is en oorspronklik as opvolger van die *Compact Disc* (CD) bemark is. Die nuwe formaat is gebaseer op die DVD-ROM, dit word egter – in teenstelling met die DVD-Oudio – nie amptelik deur die DVD-Forum erken nie.

Desondanks is die Super Audio CD baie gewild in musiekkringe, veral onder liefhebbers van klassieke en jazz-musiek. Daarenteen neem die aantal vrystellings van rock- en popalbums sedert 2004 geleidelik af. Net soos sy mededinger, die DVD-Oudio, kon die Super Audio CD slegs 'n klein deel van die CD-markaandeel inpalm. Weens hoë lisensiekoste kon die Blu-ray-oudioformaat, die nuutste ontwikkeling ten opsigte van hoë-resolusieklankformate, ook geen deurbraak in die musiekmark maak nie.

Tegnologie
----------

Die benodigde gevorderde opnametegnologie en lisensiegelde dra by tot die hoë koste wat aan SACD-afmengings verbonde is. Die foto wys 'n bekostigbare tweebaanhoëresolusie-opnemer en CD/DVD/DSD-speler met hardeskyf wat deur TASCAM in 2006 bekend gestel is (DV-RA 1000HD)
Die *Super Audio CD* maak nie gebruik van die CD en DVD-Oudio se *Pulse Code Modulation* (PCM)-opnametegnologie nie, maar word met die 1-bit-formaat *Direct Stream Digital* (DSD) opgeneem. DSD kom sonder die oormonsterneming- en desimasiefilters van die CD klaar. Die analoogsein word 2 822 400 keer per sekonde afgetas (= 2,8224 MHz), en frekwensies van 0 tot by 100 kHz kan gestoor word, terwyl die dinamiek by die weergawe van musiek tot by 120 dB strek. Musiek kan met 'n hoër resolusie weergegee word, waardeur ook die atmosferiese besonderhede van die opname en 'n groter ruimtelikheid bewaar word.

'n Onsigbare watermerk word as kopieerbeskerming gebruik en met behulp van die nuutontwikkelde *Pit Signal Processing*-tegnologie op elke *Super Audio CD* aangebring.

Om versoenbaarheid met gewone CD-spelers te verseker, word baie Super Audio CD's as hibriedskyfies vrygestel, wat naas die stereo- en/of meerkanaallaag van die Super Audio CD ook 'n gewone CD-laag vir CD- en DVD-spelers bevat. Om die beter kwaliteit van 'n DSD-opname te kan geniet, word 'n SACD- of gekombineerde CD/SACD-, DVD-Video/SACD- of CD/DVD-Oudio/DVD-Video/SACD-speler benodig.

Vrystellings
------------

In September 2009 was daar sowat 6 000 opnames wêreldwyd beskikbaar. Groot musieketikette soos UMG het die uitreiking van SACD-albums geleidelik gestaak weens die beperkte afsetmark en die hoë koste wat aan DSD-afmengings verbonde is. Ouer SACD-albums, wat tans nie meer in winkels beskikbaar is nie, het sodoende gesogte versamelaarsitems geword. Die formaat word egter steeds gesteun deur kleiner etikette soos Pentatone en Stockfisch Records wat op oudiofiele klassieke, pop- en jazz-musiek fokus.
Die **Oud-Permiese alfabet**, ook **Aboer** of **Anboer** genoem, is ’n "hoogs idiosinkratiese aanpassing"  van die Cyrilliese alfabet wat gebruik is vir die skryf van Middeleeuse Komi (Permies).

Geskiedenis
-----------

Die alfabet is in 1372 ontwerp deur ’n Russiese sendeling, Stepan Chrap, ook bekend as sint Stefanus van Perm. Die naam "Aboer" of "Anboer" is afgelei van die eerste twee letters van die alfabet, *An* en *Boer*. Die alfabet is ’n aanpassing van die Cyrilliese en Griekse alfabet en stamtekens van die Komi-volk wat baie soos runes gelyk het omdat hulle uitgekerf eerder as geskryf is.

Die alfabet is tot in die 17de eeu gebruik, toe dit deur die Cyrilliese alfabet vervang is. 26 April, die dag van sint Stefanus van Perm, word gevier as Dag van die Oud-Permiese Alfabet.

Betekenis
---------

Die Aboer-inskripsies is van die oudstes in die Oeraalse tale. Die enigste ouer inskripsies is Hongaarse dokumente, eers in die Oud-Hongaarse skrif en later in die Latynse alfabet.

Sien ook
--------

Geskiedenis van die alfabet
Kaart van Noord-Amerikaanse grasvlaktes (prêrie).
Die Noord-Amerikaanse grasvlaktes staan algemeen as **prêrie** (afgelei van die Franse *prairie*) bekend. Sedert die wit koloniste in die tweede helfte van die 19e eeu besef het hoë vrugbaar die gebied is, is dit vinnig in akkerbouland omgeskep en daarmee het die oorspronklike fauna en flora feitlik heeltemal verdwyn. 

Die Noord-Amerikaanse grasvlaktes tussen die Rotsgebergte (Rocky Mountains) in die weste en die loofbosse in die ooste staan as prêrie bekend. Sowat 500 miljoen jaar gelede was die grootste deel van die gebied by tye deur die see bedek, waardeur lae sandsteen, leisteen en kryt afgeset is. Die Rotsgebergte het sowat 60 miljoen jaar gelede deur plooiing van die aardkors ontstaan en as gevolg van erosie in die gebergte is die vlakte geleidelik met 'n laag fyn puin en gruis bedek. 

Die laag word ooswaarts al hoe dunner sodat daar byvoorbeeld tussen Denver in Colorado en St. Louis in Mississippi 'n hoogteverskil van 1000 m is. Die gemiddelde jaarlikse reënval is nie in die hele prêrie dieselfde nie. In die westelike deel sak 250 tot 500 mm per jaar uit en in die ooste 500 tot 1000 m. Hoewel die plantegroei oor die hele prêrie deur snel groeiende grasse oorheers word, bring die reënvalverskil mee dat 3 streke onderskei kan word, naamlik die oostelike of egte prêrie, die sentrale prêrie en die westelike prêrie. 

Die grond van die egte prêrie is baie vrugbaar en daar kom talle waterpoele en moerasagtige gebiede voor. In hierdie nat dele groei sooivormende grasse met diep wortels soos Andropogon *gerardii* en *Spartina pectinata*. Die hoër geleë, droër dele is bedek met polvormende grasse met vlakker wortels, soos *Stipa spartea* en *Sporobolus heterolepsis*. In die sentrale prêrie kom pol- en sooivormende grasse deurmekaar voer, veral spesies van die genera *Bouteloua*, *Stipa*, *Agropyron* en *Buchloë*. Die westelike streek word gekenmerk deur droë grasvlaktes waarin *Buchloë*- en *Bouteloua*-grasse oorheers.

Fauna
-----

Sonsopkoms oor die prêrie.
As gevolg van die trek na die weste en die landbouontginning van die prêrie het die natuurlike fauna en flora van die gebied grootliks verdwyn. Die groot planteters soos die bison (*Bison bison*) was teen die einde van die vorige eeu feitlik heeltemal deur die koloniste uitgeroei. Ook die wolf het verdwyn. Die getalle gaffelantilope (*Antilocapra americana),* prêriewolwe (*Canis latrans)* en die prêriehonde (genus *Cynomys*) het drasties verminder, net soos die van die verskeie spesies prêriehoenders (genus *Tympanuchus*). 

In die dele wat nog nie vir grootskaalse landbou gebruik word nie, kom daar teenswoordig veral knaagdiere voor soos die prêriehaas of witsterthaas (*Lepus townsendii*) en die swartsterthaas (*Lepus* *californicus*), asook voëls soos lewerikke, fisante, patryse en hawikke. Die natter dele is die broeiplek van verskeie watervoëls, waaronder die trompetkraanvoël (*Grus* *americana*), wat 'n baie ernstig bedreigde spesie is.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409648, volume 23, bl. 102
**Delphi** of **Delfi** (Grieks: **Δελφοί**, uitspraak ðelˈfi) is ’n argeologiese terrein en moderne dorp in Griekeland, op die suidwestelike uitloper van Berg Parnassos in die vallei van Phokis. Streektaalvorme het ingesluit **Belphoi** (Aioliese vorm), **Dalphoi** (Phokiese vorm) asook ander Griekse variante. Die argeologiese terrein van Delphi is in 1987 deur Unesco as wêrelderfenisgebied aangewys.

In die Griekse mitologie was Delphi die ligging van die Delphiese orakel, die belangrikste orakel van die klassieke Griekse wêreld, en ’n vername heiligdom vir die god Apollo nadat hy die Piton sou verslaan het. Dié was ’n godheid wat glo hier gewoon en die middelpunt van die aarde beskerm het. Sommige beweer Pito (afgelei van die werkwoord *pythein*, "om te vrot") was die oorspronklike naam van die ligging na aanleiding van die Piton wat hier deur Apollo verslaan is. Die Homeriese lofsang aan die Delphiese Apollo roep egter in herinnering dat die antieke naam van die terrein "Krisa" was.

Uitleg van die Tempel van Apollo by Delphi.
Apollo se heilige gebied in Delphi was ’n panhelleense heiligdom, waar atlete van oor die Griekse wêreld vanaf 586 v.C. elke vier jaar meegeding het in die Pitiese Spele, een van die vier panhelleense (of stephanitiese) spele, voorgangers van die Olimpiese Spele. Aan die wenners by Delphi is ’n lourierkroon toegeken wat seremonieel van ’n boom in Tempe gesnoei is, deur ’n seun wat ’n vertolking gelewer het van die onderwerping van die Piton. Delphi het verskil van die ander speleterreine aangesien dit ook gasheer was vir die *mousikos agon*, ’n kompetisie in musiek. Die Pitiese Spele was, wat belangrikheid en chronologiese volgorde betref, tweede uit die vier stephanitiese spele. Dit het egter nie, soos die spele by Olimpia, die belangrikste rol in die bestaan van die stad verteenwoordig nie. Delphi sou ’n vername stad gewees het of dit gasheer was vir die spele of nie; dit het ander attraksies gehad wat daartoe gelei het dat dit as die *omfalos* ("middelpunt") van die aarde beskou is.

In die binneste *hestia* ("herd") van die Tempel van Apollo het ’n ewige vlam gebrand. Ná die Veldslag van Plataia het die Griekse stede hul eie vure uitgedoof en nuwe vure uit Delphi gebring; in die ontstaanverhale van verskillende Griekse kolonies is die stigtingskoloniste eers by Delphi ingewy.

Sien ook
--------

* Delphi-tegniek
**Te Rata Mahuta** (1877-1880? - 1 Oktober 1933) was die vierde koning van die Maori's. Hy het van 1912 tot 1933 regeer.

Biografie
---------

Te Rata was die oudste seun van die derde koning, Mahuta, en Te Marae, dogter van hoofman Amukete Te Kerei. Te Rata is iewers tussen 1877 en 1880 gebore. Hy het vier jonger broers gehad: Taipu, Tumate, Tonga en Te Rauangaanga. Hy het met Te Uranga getrou.

Te Rata het koning geword op 24 November 1912, sowat twee weke ná sy pa se dood, en het toe, soos dit die tradisie was, die naam "Pōtatau Te Wherowhero" aangeneem. Dit was die begin van 'n bewind van swak gesondheid en omstredenheid. As kind was Te Rata 'n chroniese invalide en het hy verskeie siektes gehad. Dit het sy vermoë as koning gekniehalter en hy moes dikwels ontmoetings met belangrike mense afstel.

Hy op 1 Oktober 1933 in Waahi oorlede en is deur sy oudste seun, Korokī, opgevolg.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die gebied wat die Horiete min of meer in die Middel-Bronstydperk bewoon het, word in pers aangedui.
Die **Horiete**, **Hoerriete** of **Choerriete** (Horities: Ḫu-ur-ri) was tydens die Bronstydperk ’n volk in die Nabye Ooste. Hulle het ’n Horities-Oerartiese taal, Horities, gepraat en in Anatolië en Noord-Mesopotamië gewoon. Die grootste en invloedrykste Horitiese nasie was die multi-etniese koninkryk Mitanni, wat waarskynlik gevorm is deur ’n Indo-Europeessprekende heersersklas wat oor ’n hoofsaaklik Horitiese bevolking regeer het. Die bevolking van die Indo-Europeessprekende Hetitiese Ryk in Anatolië het ’n groot getal Horiete ingesluit en daar is ’n aansienlike Horitiese invloed op die Hetitiese mitologie. 

Teen die vroeë Ystertydperk was die Horiete in ander volke opgeneem, behalwe miskien in die koninkryk Urartu.

Taal
----

Die Louvre-leeu en meegaande kliptablet met die vroegste bekende teks in Horities.
Die Horiete het ’n ergatief-agglutinatiewe taal gepraat wat gewoonlik Horities genoem word en wat onverwant is aan naburige Semitiese of Indo-Europese tale; dit kon dalk ’n geïsoleerde taal gewees het.

Die Oerartiese taal van die Ystertydperk is nou verwant aan Horities. Verskeie vooraanstaande Russiese taalkundiges, soos S.A. Starostin en W.W. Iwanof, beweer Horities en Hattities is verwant aan die Noordoos-Kaukasiese tale.

Van die 21ste eeu v.C. tot die laat 18de eeu v.C. het Assirië kolonies in Anatolië beheer, en die Horiete en Hattiete het Assiries-Akkadiese wigskrif in omstreeks 2000 v.C. vir hul taal aangeneem. Wigskriftekse in Horities in in verskeie plekke soos Hattusa en Ugarit gevind, sowel as in een van die langste Amarna-briewe, wat deur koning Tushratta van Mitanni aan farao Amenhotep III van Antieke Egipte geskryf is. In 1983 is ’n langer Horitiese teks met ’n Hetitiese vertaling by Hattusa ontdek.
**George R. R. Martin**  

**Amerikaanse skrywer**  
  


---

**Handtekening**   



---

**Literêre stroming**  
  

Wetenskapsfiksie  
Fantasieromans  
Gruwelromans

---

**Beduidende werke**  
  

*A Song of Ice and Fire*

---

**Amptelike webtuiste**  
  

*www.georgerrmartin.com*

**George Raymond Richard Martin** (\* 20 September 1948 in Bayonne, New Jersey, as **George Raymond Martin**) is 'n Amerikaanse skrywer, scenarioskrywer en televisievervaardiger. Hy het internasionale bekendheid verwerf met sy epiese fantasieromanreeks *A Song of Ice and Fire* wat vanaf 2011 onder die titel *Game of Thrones* vir die Amerikaanse kabel- en satelliet-televisienetwerk HBO verfilm is. Daarnaas het 'n verskeidenheid romans en kortverhale, wat onder die fantasie-, gruwel- en wetenskapsfiksiegenre val, uit sy pen gekom.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 5095438
* BNC: 000303536
* BNE: XX934110
* BNF: cb11914792f (data)
* CANTIC: a11502034
* CiNii: DA05290203
* GND: 123619025
* IMDb: nm0552333
* ISNI: 0000 0000 7778 4510
* LCCN: n80160390
* LNB: 000170274
* MusicBrainz: b71fd9a0-6432-494c-9f01-14a716bdca2e
* NDL: 00448979
* NKC: jn19990005445
* NLA: 35330569
* NLI: 000181581
* NLK: KAC200107567
* NLP: A27292125
* NSK: 000030315
* NTA: 070054185
* RERO: 02-A003566178
* RSL: 000015632
* The SBN id CFIV109617 is not valid.
* SELIBR: 351878
* SNAC: w6z97811
* SUDOC: 027012751
* Trove: 914183
* VIAF: 98636170
* WorldCat Identities: lccn-n80160390

 |
**Raithby** is 'n dorpie in die munisipale gebied van Stellenbosch.

Ligging
-------

Raithby lê aan die voet van die Helderberg en net wes van die R44-pad tussen Somerset-Wes en Stellenbosch.

Bevolking
---------

Hierdie landelike gemeenskap het 'n inwonertal van net onder die duisend. Daar is 'n laerskool en 'n kerk. Rondom die dorpie is wingerdplase waarop 'n groot aantal van die inwoners werk.

Stigting
--------

Eerw. Barnabas Shaw (1788–1857), 'n Wesleyaanse Metodiste-sendeling in Suid-Afrika, het op 15 Oktober 1844 die plaas Keukenvallei in die streek wat toe bekend gestaan het as Moddegat aangekoop as 'n sendingstasie vir vrygestelde slawe. Die skool is in 1845 gestig en die kerk in 1849.

Naam
----

Die dorpie is in 1851 tot Raithby herdoop. Mev. Brackenbury van Raithby by Spilsby in Engeland het die geld vir drie morg grond en 'n huis vir die sendeling verskaf.

Trivia
------

Raitby by Spilsby in die graafskap Lincolnshire is 47 km oos van Lincoln en 23 km wesnoordwes van Skegness. Die Greenwich-meridiaan loop deur die dorp.

Bibliografie
------------

* Willemse, Catherine: Met 'n diepe verlange. Kaapstad: Human & Rousseau, 2006. ISBN 0-7981-4632-X
* www.rurugby.yolasite.com/raithby.village
*Vir ander gebruike, sien Colchester (dubbelsinnig).*

| **Colchester** 
 |
| --- |
| **Kaart** | **Colchester Universiteit** |
|  |
|  |
|  |
| **Colchester Kasteel** |
|  |
|  |
|  **Staat** |  Verenigde Koninkryk |
|  **Land** |  Engeland |
|  **Graafskap** |  Essex |
|
|  **Stigting** | 200 v.C. |   |
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2005) | 104 390 |
|  **Tydsone** | MGT 0 |
|
|

**Colchester** is 'n stad in Essex in die suidooste van Engeland. Die stad is moontlik die oudste stad in die Verenigde Koninkryk. Colchester was die Romeinse hoofstad van Brittanje in 0 v.C. gewees. Daar woon 104 390 mense en daar is 'n groot dieretuin genaamd *Colchester Zoo*. Die Universiteit van Essex is ook daar geleë.

Geskiedenis
-----------

Voor die Romeinse tyd was Colchester se naam *Camulodunon* gewees. Dit is 'n Keltiese naam wat van die Keltiese god van oorlog, Camulos, afgelei is. Die Romeine het Colchester *Camulodunum* genoem (geskryf 'CAMVLODVNVM'). Colchester is in 61 n.C. deur Boudicca aangeval en afgebrand.

Die kerk by die Benediktynse abdy van Johannes die Doper is in 1539 vernietig. Dit was toe koning Henry VIII die eiendom van die Rooms-Katolieke instellings in Engeland afgevat het. Die enigste deel wat oorgebly het is 'n hek wat mense nog steeds besoek.

Koning Cunobelin (Latyn: *Cunobelinus)* was van Colchester afkomstig.

* Die Colchester-kasteel
* Die Romeinse muur van Camelodunum, wat steeds in moderne Colchester staan.
Die **Sénégalrivier** (Engels: *Sénégal River*, Frans: *fleuve Sénégal*) is 'n rivier in Wes-Afrika wat die grens tussen Senegal en Mauritanië vorm.

Die rivier word gevorm deur die samevloei van die Semefé- en Bafingriviere. Beide het hulle oorsprong in Guinee; die Bafingrivier vloei deur Mali en die Semefé is op die Mali-Senegal-grens.

Naby die monding vloei die Sénégal deur Biffeche en om die eiland waarop die stad Sint-Louis geleë is en draai dan suid. Dit word van die Atlantiese Oseaan geskei deur 'n nou sandstrook, wat die *Langue de Barbarie* genoem word, voor dit in die oseaan self uitloop. Die rivier het twee groot damme in sy loop, die Manantalidam in Mali, en die Maka-Diamadam op die Mauritanië-Senegal grens, naby die uitmonding in die see.

Die Sénégalrivier het 'n opvangsgebied van 483 181 km² en 'n geskatte jaarlikse afvoer van 8 miljoen km³. Belangrike sytakke is die Faleme-, Karakoro- en die Gorgolriviere.

In 1972 stig Mali, Mauritanië en Senegal die *Organisation pour la mise en valeur du fleuve Sénéga]* (OMVS) om die rivierbekken te bestuur. Guinee sluit in 2005 aan.

Die Gouina Waterval is in die rivier, in Mali.
Prof. **Ralph Bernstein** (7 Februarie 1914 – Johannesburg, 19 Oktober 2013) was ’n senior lektor in fisiologie aan die Universiteit van die Witwatersrand, waarvan sy broer Bertrand van 1975 tot '82 kanselier was.

Opleiding
---------

Bernstein het die grade B.Sc. (1934), B.Sc. (Hons.) (1936) en M.Sc. (1937) aan Wits verwerf, waarna ’n M.B.B.Ch. (cum laude) in 1940 gevolg het, aan dieselfde universiteit. Hy het in 1934 die William Cullen-medalje vir die mees uitstaande afgestudeerde in wetenskap verwerf.

Loopbaan
--------

Bernstein het in 1945 aan Wits begin doseer. Sy studieveld was nier- en chemiese fisiologie. Terwyl hy dosent aan Wits was, het hy ’n Diploma in Kliniese Patologie van die Royal Postgraduate Medical School in Londen verwerf, ’n ruk lank aan die King's College Medical School in dieselfde stad studeer en ’n jaar aan die Universiteit van New York se Mediese Skool deurgebring.

In 1957 is hy aangestel as hoof van die Navorsingseenheid vir Menslike Genetika en Metabolisme van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Mediese Navorsing, waarvan sy ouer broer, Bertrand, van 1953 tot '60 voorsitter was. Hy was ’n genoot van die Royal College of Pathology (Londen) en in 1975 het Wits hom as ereprofessor in chemiese patologie aangestel. Hy het die jaar daarna afgetree. 

Prof. Bernstein het in sy vrye tyd graag tuingemaak en was ’n ywerige leser. Hy was ’n tyd lank voorsitter van die Suid-Afrikaanse Irisvereniging.

Bernsteins aan Wits
-------------------

Die familie Bernstein se verbintenis met Wits het reeds in die 1920's begin toe Ralph se ouer broer, Bertrand, in 1928 die eerste graad aan die universiteit verwerf. Hul suster, dr. Elaine Epstein, het in 1940 aan die Mediese Skool afstudeer. Ralph was getroud met dr. Mary Salkinder (MB.B.Ch. 1954) en hul kinders, Irene en Geoffrey is albei Wits-graduandi, asook Ralph se kleindogter dr. Penny Bernstein. Ten tyde van sy dood het prof. Ralph Bernstein drie kleinkinders, Penny, Ze'ev en Talia gehad, en twee agterkleinkinders, Gabriella en Jack, gehad.

Bronne
------

* (af)  (en)  Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
* (en)  *Wits Review*, Januarie 2014]. URL besoek op 19 November 2017.