Kenteken van die Statebondspelevereniging, organiseerder van die Statebondspele
Posseël ter herdenking van die Statebondspele van 1958
Die **Statebondspele** of **Gemenebesspele** (Engels: *Commonwealth Games*) is 'n sporttoernooi wat al om die vier jaar, twee jaar na elke Olimpiese Somerspele, vir lidlande van die Britse Statebond aangebied word. Ongeveer 4 500 tot 5 000 atlete neem hieraan deel, wat dit na die Olimpiese Somerspele die grootste sportbyeenkoms ter wêreld maak.

Alhoewel die Britse Statebond 56 lidlande het, is daar 74 deelnemende spanne by die Statebondspele, omdat 'n aantal Britse oorsese gebiede onder hul eie vlae meeding. Die vier lande van die Verenigde Koninkryk – Engeland, Skotland, Wallis en Noord-Ierland – stuur ook aparte spanne.

Net ses lande het aan elke Statebondspele deelgeneem: Australië, Kanada, Engeland, Nieu-Seeland, Skotland en Wallis. Suid-Afrika neem tans, na hulle hertoetrede in 1994, aan hierdie Statebondspele deel. Die volgende Statebondspele sal in 2026 in die Australiese deelstaat Victoria aangebied word.

Geskiedenis
-----------

Kaart van die boikot tydens die Statebondspele 1986
Die idee vir 'n kompetisie tussen die lande van die Britse Ryk is vir die eerste keer in 1891 deur ds. Astley Cooper voorgestel. Die eerste **Britse Rykspele** is daarna is 1930 aangebied. Die geleentheid se naam in 1954 na die **Britse Ryk en Statebondspele** verander. Daarna verander die naam na die **Britse Statebondspele** in 1970 en na die huidige naam van **Statebondspele** in 1978.

Nege nasies het die Statebondspele tot dusver aangebied. 19 stede in sewe lande het die geleentheid aangebied. Australië het vyf Statebondspele (1938, 1962, 1982, 2006 en 2018) aangebied. Kanada het vier Statebondspele (1930, 1954, 1978 en 1994) aangebied. Twee stede het die Statebondspele meer as een keer aangebied: Auckland (1950, 1990) en Edinburg (1970, 1986).

Die Statebondspele is twee keer aan Suid-Afrikaanse stede toegeken (1934 aan Johannesburg en 2022 aan Durban), maar albei geleenthede is gekanselleer, in 1934 weens die diskriminasie van Swart en Asiatiese Atlete deur die Suid-Afrikaanse regering en in 2022 weens die gebreek aan finansiële middels deur die gasheer. Hierdie Statebondspele is aan Londen (1934) en Birmingham (2022) toegewys.

Twee uitgawes van die Statebondspele is deur verskeie lande geboikot. Nigerië het die Statebondspele van 1978 in Edmonton in protes teen Nieu-Seeland se sportkontakte met apartheid-Suid-Afrika geboikot. Uganda het ook nie aan hierdie spele deelgeneem nie in protes teen beweerde Kanadese vyandigheid teen die regering onder Idi Amin. In 1986 het 32 van die 50 kwalifiserende lande die Statebondspele in Edinburg geboikot in protes teen die sportkontakte van die Verenigde Koninkryk onder Margaret Thatcher met apartheid-Suid-Afrika.

Uitslae
-------

### Uitslae volgens jare


| Uitgawe | Jaar | Gasheer | Geopen deur | Begin | Einde | Sporte | Gebeure | Nasies | Deelnemers | Beste nasie |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Inter-Ryk Kampioenskappe |
| – | 1911 | Vlag van Engeland Londen, Engeland | George V | 12 Mei | 1 Junie | 4 | 9 | 4 | Onbekend | Vlag van Kanada Kanada |
| Britse Rykspele |
| I | 1930 | Vlag van Kanada Hamilton, Kanada | Lord Willingdon | 16 Augustus | 23 Augustus | 6 | 59 | 11 | 400 | Vlag van Engeland Engeland |
| II | 1934 | Vlag van Engeland Londen, Engeland |  | 4 Augustus | 11 Augustus | 6 | 68 | 16 | 500 | Vlag van Engeland Engeland |
| III | 1938 | Vlag van Australië Sydney, Australië | Lord Wakehurst | 5 Februarie | 12 Februarie | 7 | 71 | 15 | 464 | Vlag van Australië Australië |
| – | 1942 | Vlag van Kanada Montreal, Kanada | Gekanselleer as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog |
| – | 1946 | Vlag van Wallis Cardiff, Wallis |
| IV | 1950 | Vlag van Nieu-Seeland Auckland, Nieu-Seeland | Bernard Freyberg | 4 Februarie | 11 Februarie | 9 | 88 | 12 | 590 | Vlag van Australië Australië |
| Britse Ryk en Statebondspele |
| V | 1954 | Vlag van Kanada Vancouver, Kanada | Harold Alexander | 30 Julie | 7 Augustus | 9 | 91 | 24 | 662 | Vlag van Engeland Engeland |
| VI | 1958 | Vlag van Wallis Cardiff, Wallis | Philip, Hertog van Edinburg | 18 Julie | 26 Julie | 9 | 94 | 36 | 1122 | Vlag van Engeland Engeland |
| VII | 1962 | Vlag van Australië Perth, Australië | 22 November | 1 Desember | 9 | 104 | 35 | 863 | Vlag van Australië Australië |
| VIII | 1966 | Vlag van Jamaika Kingston, Jamaika | 4 Augustus | 13 Augustus | 9 | 110 | 34 | 1050 | Vlag van Engeland Engeland |
| Britse Statebondspele |
| IX | 1970 | Vlag van Skotland Edinburg, Skotland | Philip, Hertog van Edinburg | 16 Julie | 25 Julie | 9 | 121 | 42 | 1383 | Vlag van Australië Australië |
| X | 1974 | Vlag van Nieu-Seeland Christchurch, Nieu-Seeland | 24 Januarie | 2 Februarie | 9 | 121 | 38 | 1276 | Vlag van Australië Australië |
| Statebondspele |
| XI | 1978 | Vlag van Kanada Edmonton, Kanada | Elizabeth II | 3 Augustus | 12 Augustus | 10 | 128 | 46 | 1474 | Vlag van Kanada Kanada |
| XII | 1982 | Vlag van Australië Brisbane, Australië | Philip, Hertog van Edinburg | 30 September | 9 Oktober | 10 | 142 | 46 | 1583 | Vlag van Australië Australië |
| XIII | 1986 | Vlag van Skotland Edinburg, Skotland | Elizabeth II | 24 Julie | 2 Augustus | 10 | 163 | 26 | 1662 | Vlag van Engeland Engeland |
| XIV | 1990 | Vlag van Nieu-Seeland Auckland, Nieu-Seeland | Edward, Graaf van Wessex | 24 Januarie | 3 Februarie | 10 | 204 | 55 | 2073 | Vlag van Australië Australië |
| XV | 1994 | Vlag van Kanada Victoria, Kanada | Elizabeth II | 18 Augustus | 28 Augustus | 10 | 217 | 63 | 2557 | Vlag van Australië Australië |
| XVI | 1998 | Vlag van Maleisië Kuala Lumpur, Maleisië | Mahathir Mohamad | 11 September | 21 September | 15 | 213 | 70 | 3633 | Vlag van Australië Australië |
| XVII | 2002 | Vlag van Engeland Manchester, Engeland | Elizabeth II | 25 Julie | 4 Augustus | 17 | 281 | 72 | 3679 | Vlag van Australië Australië |
| XVIII | 2006 | Vlag van Australië Melbourne, Australië | 15 Maart | 26 Maart | 16 | 245 | 71 | 4049 | Vlag van Australië Australië |
| XIX | 2010 | Vlag van Indië Delhi, Indië | Pratibha Patil | 3 Oktober | 14 Oktober | 17 | 272 | 71 | 6081 | Vlag van Australië Australië |
| XX | 2014 | Vlag van Skotland Glasgow, Skotland | Elizabeth II | 23 Julie | 3 Augustus | 17 | 261 | 71 | 4947 | Vlag van Engeland Engeland |
| XXI | 2018 | Vlag van Australië Goudkus, Australië | Charles, Prins van Wallis | 4 April | 15 April | 19 | 275 | 71 | 4426 | Vlag van Australië Australië |
| XXII | 2022 | Vlag van Engeland Birmingham, Engeland | 28 Julie | 8 Augustus | 20 | 280 | 72 | 5054 | Vlag van Australië Australië |
| *XXIII* | *2026* | Vlag van Australië *Victoria* |  | 17 Maart | 29 Maart | 16 |  | 75 |  |  |

*Nota: Die Inter-Ryk Kampioenskappe van 1911 in Londen word as 'n voorloper vir die moderne Statebondspele beskou, maar word gewoonlik nie as 'n amptelike uitgawe van die Spele self beskou nie.*

### Statebondspele volgens gashere

Ligging van die spele en die deelnemende lande:
   Gasheerlande of beplande gasheerlande

   Ander lande, wat by die spele aangesluit het

   Lande, wat by die spele aangesluit en dit weer verlaat het

0**•**0 Gasheerstede met jaar van die spele

| No. | Land | Vasteland | Getal | Jaar(e) aangebied |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Vlag van Australië Australië | Oseanië | 6 | 1938, 1962, 1982, 2006, 2018, *2026* |
| 2 | Vlag van Kanada Kanada | Amerikas | 4 | 1930, 1954, 1978, 1994 |
| 3 | Vlag van Engeland Engeland | Europa | 4 | (1911), 1934, 2002, 2022 |
| 4 | Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland | Oseanië | 3 | 1950, 1974, 1990 |
| Vlag van Skotland Skotland | Europa | 3 | 1970, 1986, 2014 |
| 6 | Vlag van Indië Indië | Asië | 1 | 2010 |
| Vlag van Maleisië Maleisië | Asië | 1 | 1998 |
| Vlag van Jamaika Jamaika | Amerikas | 1 | 1966 |
| Vlag van Wallis Wallis | Europa | 1 | 1958 |