Mefistofeles vlieg oor Wittenberg, in 'n litograaf deur Eugène Delacroix.
**Mefistofeles** (Duitse uitspraak: mefɪˈstoːfɛlɛs; ook *Mephistophilus, Mephostopheles, Mephistophilis, Mephisto, Mephastophilis,* en ander spellinge) is 'n demoon in die Duitse folkloristiese tradisie (dit is naamlik 'n Duitse volksverhaal). Die karakter het oorspronklik in letterkunde verskyn as die demoon in die Faustlegende, en het sedertdien verskyn in ander werke as 'n algemene karakter.

Etimologie
----------

Mefistofeles & Margaretta by die Salar Jung Museum.
Tradisionele wetenskaplikes van Germaanse mitologie gebruik die spelling "Mephistopholes", gebaseer op 'n transliterasie van die 15de-eeuse spelling van die karakter,. die woord kan afgelei word van die Hebreeuse מֵפִיץ ( *mêp̄îṣ*) wat 'verspreider' beteken, en *tophel*, kort vir ט֫פֶל שֶׁ֫קֶר ( *tōp̄el šeqer* ) wat *pleisteraar van leuens* beteken. Die naam kan ook 'n kombinasie van drie Griekse woorde μή (*mḗ*) as negasie, φῶς (*phō̃s*) wat 'lig' beteken, en φιλις 'Philis', wat 'liefdevol' beteken, wees; met die uiteindelike betekenis "nie-liggies-liefdevol", wat moontlik die Latynse "Lucifer" of "ligdraer" parodieer.

Binne die Faust legende
-----------------------

*MEPHISTO\_PHILES* in die 1527 *Praxis Magia Faustiana*, toegeskryf aan Faust.
Die naam *Mefistofeles* word geassosieer met die Faust-legende van 'n ambisieuse geleerde, gebaseer op die historiese Johann Georg Faust. In die legende maak Faust 'n kontrak met die Duiwel met as teenprestasie sy siel, met Mefistofeles wat as die agent van die duiwel optree. 

Die naam verskyn in die laat 16de eeu in die boeke van Faust. In die 1725 weergawe, wat Goethe gelees het, is *Mephostophiles* 'n duiwel wat in die vorm van 'n Franciskaanse broeder voorkom wat deur Faust in 'n woud buite Wittenberg opgeroep word.

Uit die boeke is die naam in die Faustiaanse literatuur opgeneem. Baie skrywers het dit gebruik, van Christopher Marlowe tot Goethe. In die 1616-uitgawe van Marlowe se *The Tragical History of Doctor Faustus* het *Mephostophiles* *Mephistophilis* geword.

Mefistofeles in latere behandelings van die Faust-materiaal figureer dikwels as 'n titelkarakter: in Meyer Lutz se opera *Mephistopheles, or Faust and Marguerite*(1855), Arrigo Boito se *Mefistofele* (1868), Klaus Mann se roman *Mephisto* en Franz Liszt se Mephisto Walse.

Interpretasies
--------------

*Mefistofeles* deur Mark Antokolsky, 1884.
Alhoewel Mephistopheles vir Faustus voorkom as 'n demoon - 'n werker vir Lucifer - beweer kritici dat hy nie na mense soek om te korrupteer nie, maar dat hy die siele van diegene wat reeds verdoem is dien en uiteindelik versamel. Farnham verduidelik: "Mefistofeles verskyn nie aanvanklik voor Faustus as 'n duiwel wat daarop uit is om enige individu wat teëgekom word in die versoeking in te lei nie. Hy verskyn omdat hy in die magiese oproep van Faustus besef dat Faustus reeds korrup is, dat hy inderdaad alreeds 'in gevaar is om verdoem te word'."

Mefistofeles is reeds vasgevang in sy eie hel deurdat hy die duiwel dien. Hy waarsku Faustus oor die keuse wat hy maak deur ' *sy siel* aan die duiwel te verkoop': "Mephistophilis, 'n agent van Lucifer, verskyn en raai Faust aan om nie die vooruitsig van die hemel vaarwel te roep ten einde sy aardse doelwitte na te streef nie".  Farnham voeg by tot sy teorie, "... Faustus betree 'n ewige private hel soos dié van Mephistophiles".

Buite die Faust-legende
-----------------------

Shakespeare noem "Mephistophilus" in die *Merry Wives of Windsor* (Bedryf I, Toneel I, reël 128). Teen die 17de eeu het die naam onafhanklik van die Faust-legende geword. Volgens Burton Russell,  "Dat die naam 'n suiwer moderne uitvinding van onsekere oorsprong is, maak dit 'n elegante simbool van die moderne Duiwel met sy vele nuwe en uiteenlopende vorms".

Mefistofeles verskyn ook as die hoofantagonis in Goethe se *Faust*, en in die ongepubliseerde scenario's vir *die Walpurgis-Nacht* (Duits vir "die Walpurgis-nag") het hy en Satan as twee aparte karakters verskyn.