Die **Satorvierkant** is 'n 5 by 5-matriks wat 5 woorde bevat wat dieselfde in alle rigtings spel (links na regs, regs na links, bo na onder, onder na bo).
Die teks van die Satorvierkant vorm een lang palindroom en lyk so:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| R O T A S |  | S A T O R |
| O P E R A |  | A R E P O |
| T E N E T |  | T E N E T |
| A R E P O |  | O P E R A |
| S A T O R |  | R O T A S |

Teks oorlewering
----------------

Die oudste getuienis word in 'n graffiti in Pompeii gevind en dateer dus van voor die noodlottige uitbarsting van die berg Vesuvius in 79 nC. Dit bewys dat ons byna seker met 'n voor-Christelike formule te doen het. Die formule verskyn op magiese papirusse, amulette en medaljes, en later ook in Christelike kringe (selfs dwarsdeur die Middeleeue), soos gepaardgaande Christelike simbole duidelik maak.

Die vierkant
------------

Die Satorvierkant is veral bekend binne die [Kabbala|Kabbalistiese]] tradisie, en is later in Christelike esoterisme en alchemie aangeneem.
SATOR = die saaier. In Christelike tradisie verteenwoordig Sator die Skepper.
AREPO = in die veld, in die veld, op 'n stuk grond.
TENET = vashou (werkwoord *tenere*, derde persoon enkelvoud). Let op die TENET kruis.
OPERA = deur sy arbeid (woord in die ablatiewe vorm). In alchemie verteenwoordig dit die Wyse Steen wat gewone metaal in goud verander en die bron is van die Lewenselikser.
ROTAS = die wiele (direkte voorwerp meervoud). Die Wiel van Tyd of die seisoene wat aanhou draai.

Die betekenis van die palindroom is dat die saaier bydra tot die opbrengs van die seisoene deur sy arbeid in die veld. Met ander woorde die saaier moet betyds saai om die vrugte in die herfs te pluk. Wie saai (betyds) sal maai. As ’n mens iets in die volwasse lewe wil bereik (herfs=oestyd), sal jy in jou jonger jare (lente=saaityd) die nodige pogings moet aanwend.

In Christelike sin: dat die Skepper van lewe (die saaier) alles dophou en alles sorgvuldig in die regte rigting lei. Die Skepper is ook die skepper van Goddelike Voorsienigheid. Binne alchemie is SATOR die alchemis wat die sade, die werk en die wiel beheer; hy bereik alles wat hy materieel wil hê.

AREPO is die ablatiewe vorm van óf *arepus* (manlik) óf *arepum* (onsydig). Die woord kan nie in die klassieke Latynse woordeboek gevind word nie. Daar word aanvaar dat die woord tot die alledaagse omgangstaal van die Romeine behoort het, miskien selfs 'n plaaslike dialekwoord.

AREPO het wel 'n linguistiese verwantskap met die woord AREPENNIS, 'n woord wat voorkom in die boek *De Re Rustica* (oor landbou) deur Lucius Columella (1ste nC). Volgens Columella is AREPENNIS 'n Latynse Galliese woord. Dit is dieselfde as 'n semi-jugerum. 'n Jugerum is 'n oggendland, 'n veld wat 'n boer in een oggend kon bewerk. Volgens Columella is die afmetings 240 x 120 Romeinse voete. 'n Romeinse voet is gelyk aan ongeveer 0,2964 m. In ons moderne maatstelsel: 240 x 120 x 0,2964² = 2530m², afgerond tot 25 are. 'n Semi-jugerum (= arepennis) is dus half, 12 tot 13 are, net 'n stukkie grond.

Die woord are (100m²) het sy oorsprong in *arepennis*. Die Franse woorde *arpent* (lengte van 150m), *arpenteur* (landmeter), *arpenter* (om te meet) en ander vind hul etimologiese verklaring hier. Die woord juk is ook van *jugerum* afgelei, want die Romeinse ploeg is getrek deur 'n osspan waarop die 'juk' geplaas is.

TENERE ROTAS is 'n Latynse uitdrukking. Letterlik: hou die wiele aan die draai (stewig). Maar in figuurlike sin beteken dit die ewig draaiende wiel van die seisoenale siklus. Latyn het geen aparte woord vir seisoen nie: dit word beskryf as *anni tempus*, die tyd van die jaar. Die woord saad (saai) het 'n linguistiese verband met die Latynse sator en die woord seisoen het sy oorsprong in die Latynse *sationes* of saaitye (sien ook Franse *saison*). Winter is *hibernus, hiems*, lente is *primum tempus, primum ver*, somer is *aestas*, herfs is 'herfs'. Die Franse woorde *hiver*, *printemps*, *été* en *automne* is hiervan afgelei.

Lucretius (1ste eeu vC) het hierdie gepaste teks geskryf in sy *De Rerum Natura* (oor die aard van dinge), boek II vers 991, 992: *Denique caelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est (.. .).* Ons is immers almal uit die saad van die hemel gebore en het almal dieselfde vader (...).

Bibliografie
------------

* Sheldon, Rose Mary (2003). "The Sator Rebus: An unsolved cryptogram?". *Cryptologia*. **27** (3): 233–287. doi:10.1080/0161-110391891919. S2CID 218542154. Besoek op 10 September 2022.
* Fishwick, Duncan (1954). "On the Origin of the Rotas-Sator Square". *Harvard Theological Review*. Cambridge University Press. **57** (1): 39–53. doi:10.1017/S0017816000024858. JSTOR 1508695. S2CID 162908002. Besoek op 10 September 2022.
* Baines, William (Julie 1987). "The Rotas-Sator Square: a New Investigation". *New Testament Studies*. Cambridge University Press. **33** (3): 469–476. doi:10.1017/S0028688500014405. S2CID 170226416. Besoek op 10 September 2022.