| ***Projek X: Vreemdelinge*** |
| --- |
|  |
| **Outeur** | Heila Fourie |
| **Omslagontwerper** | Douw van Heerden |
| **Land** | Suid-Afrika |
| **Taal** | Afrikaans |
| **Reeks** | *Projek X* |
| **Onderwerp** | Tydreise, ruimtewesens, samesweringsteorie |
| **Genre** | Wetenskapsfiksie |
| **Uitgewer** | Perskor Uitgewers |
| **Uitgegee** | 1999 |
| **Bladsye** | 147 |
| **ISBN** | 0-628-03736-8 |
| Letterkunde-portaal |

**Projek X: Vreemdelinge** is die vierde boek in die *Projek X*-reeks wat deur Heila Fourie geskryf is. Dit is ook die laaste van die ses boeke van die *Projek X*-reeks. Die *Projek X*-reeks was spesifiek gemik op dertien- tot vyftienjariges.

Karakters
---------

* **Phillip Breytenbach** – die hoofkarakter. Hy het vaalbruin hare, donkerbruin oë, 'n koperbruin vel en is 16 jaar oud en doodgewoon middelmatig. Hy is in 'n tegniese skool, hou nie van tegniese tekeninge as dit abstrak is nie, maar wel van kuns en rekenaars. Hy het 'n klomp "*pêlle*", maar geen goeie vriend nie. Hy is 'n introvert en verkies sy sketsboek bo geselskap of rugby. Hy wil ruimtevaarder word.
* **Henk Breytenbach** – Phillip se pa.
* **Grace Breytenbach** – Phillip se ma.
* **Vicky Breytenbach** – Phillip se ouer suster; sy werk op die dorp.
* **Laet Calagha** – die dogter van die nuwe buurman (in die werklikheid Toaan se tweelingsuster). Sy het 'n skraal gesig, hoë wangbene en kort, silwerblonde hare. Haar ligblou oë is yslik amandelvormig en sy dra 'n hipermoderne bril.
* **Toaan Calagha** – die nuwe buurman (in die werklikheid Laet se tweelingbroer).
* **Charl Jooste** – Vicky se kêrel en die boekhou-onderwyser (in die werklikheid 'n humanoïed).
* **Juffrou Van Zyl** – die rekenaaronderwyseres
* **Doris Strydom** – die skinderbek (haar ma werk in die kantoor by die skool)
* **Romeo en Juliet** – die Breytenbachs se Rottweilers
* **Varoeschka** – die Breytenbachs se gemmerkat
* **Zirk** – kollega van Toaan.

Intrige
-------

Die vaalseun, Phillip Breytenbach, se pa, Majoor Henk Breytenbach, word uit sy pos as meganiese ingenieur in die Lugmag te Koperberg, 'n myndorpie in die Noordelike Provinsie, ontslaan. Na 'n insident by die werk het hy al meer by biblioteke "ingetrek", oorsese tydskrifte bestel en intensiewe navorsing oor Vreemde vlieënde voorwerpe begin doen. Hy het sy afsprake begin vergeet en die verhoudinge met die mense rondom hom begin verwaarloos. Sedert sy skorsing het Henk paranoïes begin raak en die huis se veiligheid opgeskerp. Die aand voor die onderhoud met 'n joernalis word Henk ontvoer, nadat hy uit die huis bars tydens 'n rusie tussen hom en sy vrou oor die bure met volksvreemde vanne (wat wel Afrikaans kan praat), wat hy as spioene beskou. Die nuwe bure het op dieselfde dag as Henk se verdwyning langsaan ingetrek – die Calaghas. By die onderhoud om 11:00 die volgende dag sou hy die regering se betrokkenheid by ruimtewesens met bewyse openbaar maak.

Die ontvoering word eers die volgende dag besef toe die Breytenbachs almal verslaap, en Henk nog nie teruggekeer het nie. Phillip dink dat sy pa heel waarskynlik weer oudergewoonte gaan sterre kyk het naby 'n ou mynskag, en dat sy bakkie gebreek het. Die soektog begin. Ter plaatse word 'n kamera van sy pa ontdek (die filmspoeletjie natuurlik uitgehaal), maar Henk self is skoonveld. Grace gaan meld by die polisie Henk se verdwyning aan en laai Phillip by die skool af. Daar ontmoet hy Laet Calagha, die nuwe skoolmeisie. Met verlof word Phillip nog vroeg in die skooldag huis toe gestuur. Wanneer die polisie te lank met die ondersoek sloer, bel Phillip vir Vodacom, wat vriendelik die ruitverwysing van die laaste belpuntkoördinate en die selfoontoring verstrek: "*Wel, volgens die ruitverwysing is die foon in die veld, ongeveer vyf kilometer van die groot watertoring buite Koperberg, in 'n noordelike rigting.*" Inderdaad by die ou myn. Wanneer Phillip dan die polisie inlig, is laasgenoemde hieroor boos.

Drie onbekende persone in donker pakke en donker sonbrille (in die gloeiende oggendhitte) "van die Lugmag" daag met 'n lasbrief op en deursoek die studeerkamer. Die rekenaar se toegangskode word sonder moeite gekraak. Na die protes op die beslaglegging van sy pa se dokumente uit die studeerkamer (en sy eie rekenaarspeletjies) slaan Phillip bewusteloos op die gras neer nadat een van die driemanskap hom vriendelik die hand op die skouer lê.
Phillip vermoed dit is die stukkie bladfoelie wat vanself vorm kan aanneem, maar onvernietigbaar is, waarna die persone op soek was. Sy pa het dit voorheen bekom tydens die opruim van 'n VVV-ongeluk met die aarde; hy hou dit as bewysstuk. Henk het vir Phillip gevra om die foelie ten alle koste te beveilig.

Grace deel Vicky en Phillip by haar tuiskoms mee dat die polisie haar gesê het die SIM-kaart van die selfoon is ondertussen uitgehaal. Die Weermag het niemand naby die ou mynskag of op die afgekampte stuk grond toegelaat nie, glo as gevolg van hoë bestralingsvlakke.

'n Dag ná die verdwyning van Henk word Phillip se moeder, Grace, siek van 'n onbekende virus en beland in 'n koma. By die skool is personeellêers om twee-uur die oggend gesteel – dit het afskrifte bevat van die personeel se identiteitsdokumente, rybewys, aansoekvorm vir 'n onderwyspos, verwysings, ensomeer.

Toenemend begin Laet Calagha bevriend raak met Phillip, teen die sin van haar "vader", Toaan. Nadat Laet en Phillip een middag van 'n gratis sespak Coke van die supermark gedrink het, word Laet onmiddellik dodelik siek. Nadat sy weier om deur 'n ambulans opgeneem te word, gebied sy Phillip om 'n vreemde 072-nommer te skakel (wat destyds nog nie deur Vodacom gebruik is nie). Toaan verduidelik oor die selfoon aan Phillip hoe om die groenligbestralingsmasjien in die huis te gebruik.
By sy tuiskoms, en nadat Toaan tevrede is met Laet se vordering van herstel, lig hy Phillip in dat hul nie van hierdie wêreld is nie. Toaan en Laet is aardse tydreisigers uit 2021 wat moet keer dat ruimtewesens, die Qwa, die mensdom in die verlede gaan vernietig deur middel van 'n dodelike virus, sodat hul die aarde makliker kan koloniseer om sy waterhulpbronne. Toaan en Laet se eintlike doel is om drie besmette persone op te spoor wat deur 'n wurmgat geval het. Hierdie probleem uit die toekoms bring mee dat die geskiedenis met elke sekonde aan die herskryf is.
Laet is doodseker die Coke is met opset deur die Qwa vergiftig – Phillip se blikkie sou hom hoogstens 'n maagvirus kon gee, maar weens háár swakker weerstand uit 'n higiënieser toekomstige wêreld (sy en Toaan moet nou in 1999 elke aand groenligbestraling hiervoor kry) is die besmetting dodelik. Kommandeur Toaan Calagha is verbonde aan 95 Eksader in Aardsektor 7, Afrika, 2021.

Die Qwa is die reptielagtige oorspronklike ras. Die Qwa het humanoïedes gebou – wat net soos mense lyk. By die nuwe weergawes is daar geen onderskeiding nie, behalwe dat hulle lank en skraal is en donker hare en donker oë het, soos dieselfde lugmagspan wat die Breyenbachs se studeerkamer deursoek het. Die "Greys" en "humanoïedes" eet nooit iets nie en het geen uitwendige geslagsorgane nie. Hierdie ooreenstemmings oortuig Phillip dat die Greys niks anders as robotmense of humanoïedes is nie.

Laet en Phillip kom later tot die gevolgtrekking dat die Lugmag deur die Qwa ingesypel is: *Die geskiedenis leer ons dat daar so vroeg as 1960 al tussen die Qwa se humanoïedes en die Amerikaanse veiligheidsdiens 'n samewerkingsooreekoms gesluit is. Die bewyse daarvoor is die geweldige vooruitgang wat Amerika op die gebied van die lugvaart gemaak het. In die volgende paar jaar gaan die vliegtuig wat hulle produseer, die wêreld verstom.*
Die nuus wat Doris bring oor 'n juffrou Van Zyl wat siek is en heelwat van haar leerders aangesteek het, spoor Laet en Phillip aan om ondersoek in te stel.
Laet teleporteer haar vroegtydig na Van Zyl se woonstel. By Phillip se aankoms op sy veldfiets, slaan hy een van die humanoïedes se voete onder hom uit wat Laet (onder 'n gewilligheidsmiddel) wegbegelei. Hy jaag met Laet weg, gevolg deur 'n swart Toyota Camry kort op sy hakke. Phillip ry tot by die ou kopermyn en besef 'n informant wat valse inligting versprei is in die skool geplant. Hy probeer kontak maak met Toaan, maar word buite aksie gestel en in 'n soniese sel gegooi in die mynskag. Hy bevind hom saam met sy Pa en Laet in dieselfde sel. Deur middel van 'n fluitjie (wat Phillip gewoonlik gebruik om sy honde mee te roep) breek hul uit die sel en bereik die aardoppervlak in die waterstoorplek. 'n Geveg breek los wanneer Toaan en nog 'n klomp mans inbars. Henk, Phillip en Laet vlug op lugfietse, maar Laet word deur 'n laserpistool gedood.
Uit 'n woedewraak skiet Phillip 'n humanoïede dood – Charl Jooste, die boekhou-onderwyser en sy suster se kêrel.

Terug by die huis volg 'n grootskaalse ontploffing van groenligbestraling uit die myn wat al die siekes op die dorp genees. 'n Neerslagtige Phillip word die volgende dag deur Toaan meegedeel dat die dood van die 2021-Laet geen verskil in die toekoms bring nie. Laet was, soos haar tweelingbroer Toaan, 39 jaar oud, maar kon deur bestudering van goudvisse 'n jeugdige voorkoms skep en behou. Sy het sodoende 'n 16-jarige ouderdom vertoon. Daar is tans 'n 16-jarige Toaan en Laetitia woonagtig in Stellenbosch. Toaan salueer ook Phillip as toekomstige President van die Verenigde Nasies en loop weg.
'n Paar maande later volg die suksesvolle uitgee van Henk Breytenbach se onthullende boek, *Die Groot Bedrogspul: Die waarheid oor lewe op ander planete*, en 'n besoek aan Stellenbosch.
Phillip bevriend 'n wildvreemde jonger Laetitia in Stellenbosch omtrent ses maande ná die gebeurtenisse op Koperberg.

Die binnekringpolitiek
----------------------

Volgens die geskiedenis in die vroeë 2020's was daar al in 1960 tussen die Qwa se humanoïedes (mensagtige robotte) en die Amerikaanse veiligheidsdiens 'n samewerkingsooreenkoms gesluit. Dit wil voorkom of die Qwa die inisieerders was in die verbondsluiting, omdat skielike vooruitgang in die Amerikaanse lugvaart ontwikkel is. Stewiger bande word behou in ruil vir tegnologie, met laasgenoemde wat verkeer tussen aarde en Mars toenemend vergemaklik.
Die kennis van ruimtewesens word van die publiek geheim gehou en diegene wat sulke bewerings maak kan in 'n inrigting beland. Die Lugmag te Koperberg word infiltreer. Van hier word die polisietaakmagte en media ingesypel en beheer.

Na geslaagde ekspedisies met die *Pathfinder* in 2007 is 'n aardkolonie op Mars gevestig. By die pole is Marsbewoners ontdek wat reeds besig was om water te ontgin deur mynbou. Hierdie bewoners is humanoïedes, masjiene met plastiekvelle en 'n onafhanklike intellek. Die water word na die Qwa se tuisplaneet 22 ½ ligjare van die aarde af gestuur, om daar geskei te word om waterstof as brandstof te skep. Die suurstof word in die atmosfeer vrygestel.

Aanvanklik verloop alles vreedsaam. Die Marskolonie kom egter in opstand oor wette wat die aarde op die Marsbewoners sou afgedwing het. Daar breek oorlog tussen die aarde en Mars uit.
Die Marskolonie is van wapens en ruimtetuie voorsien deur die humanoïedes. Die Hoofraad van die Verenigde Nasies, wat die aarde regeer, het dadelik vermoed die Qwa het die oorlog geïnisieer omdat hulle agter die aarde se water aan is.
Dit wil voorkom of die aarde as die oorwinnaar uit die stryd getree het en die supermoondheid geword het. Drie mense (aardbewoners) is op Mars gevange geneem terwyl hulle ondersoek ingestel het na gerugte dat die Qwa 'n wurmgat ontdek het wat iemand in tyd kan terugstuur. Die front was dat die Qwa hul foute van die verlede kon regstel, wat vir die aarde groot rampspoed sou beteken.
Die drie spioene is met 'n dodelike virus besmet en na 27 Februarie 1999 op Koperberg gestuur. Die Qwa se plan was om die drie ontsnaptes die bevolking op die aarde net voor die begin van die een en twingtigste eeu te besmet. Met miljoene sterftes tot gevolg, sou Mars nie gekolonialiseer word nie en die enkele oorblewenes op aarde sou nie 'n volskaalse inval van die Qwa kon trotseer nie; hierdeur kon die aardse waterbronne sonder moeite verkry word.
As newe-effek van die besmetting en sterftes in 1999, sou tydsrimpelings die hele geskiedenis en toekoms herskryf; duisende mense sou sterf (waarvan enkeles sleutelrolle in die weerstand teen die Qwa sou vul).
Dit is nou Toaan en Laet se taak om die drie inligtingsdeskundiges op te spoor en met groenligstraling te behandel.

Op die ou end is die Greys/humanoïedes op Koperberg gedood, met Laet wat haar lewe vir die saak opgeoffer het. Die siekes is genees en die inligtingsdeskundiges terug na die toekoms. Die aarde is sy veiligheid-status quo in die verhaalhede en toekoms tot 2021 seker.