recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Peter Fechter** was 'n 18-jarige vlugteling wat deur Oos-Duitse grenswagte geskiet is terwyl hy oor die Berlynse muur na Wes-Berlyn probeer ontsnap het.

Fechter is op 14 Januarie 1944 in Oos-Berlyn gebore en werk later in die boubedryf. Op 17 Augustus 1962, skaars 'n jaar na die bou van die muur, probeer hy en 'n kollega, Helmut Kulbeik na die weste vlug. Kulbeik het Wes-Berlyn ongedeerd bereik, maar Fechter het dit nie gemaak nie.

Gedenkplaat in Berlyn.
Monument vir Fechter in Wes-Berlyn, 1988
Die grenswagte het 35 skote afgevuur. Fechter is in sy longe en buik gewond en het skreeuend daar bly lê. Mense het aan beide kante begin saamdrom. Polisiebeamptes van Wes-Berlyn het verbande en ander mediese voorraad oor die muur gegooi, maar dit was tevergeefs. 'n Amerikaanse luitenant wat by Checkpoint Charlie gestasioneer was het ook kom kyk, sy kommentaar was: "*Not our problem.*" 'n Uur na die voorval is Fechter aan bloeding dood en is sy liggaam deur Oos-Duitse soldate verwyder. Foto's van die bloeiende Fechter is die wêreld ingestuur en is selfs in die Amerikaanse tydskrif Life gepubliseer.

'n Eenvoudige houtkruis is aan die voet van die muur tot sy nagedagtenis opgerig. In Maart 1997, enkele jare na die Duitse hereniging, is twee van die grenssoldate wat op Fechter gevuur het, Erich Schreiber en Rolf Friedrich, tot 1 jaar voorwaardelik gevonnis. 'n Derde soldaat was intussen reeds oorlede.
’n Standbeeld van Peter Falk as Columbo saam met sy hond in Boedapest, Hongarye.
**Peter Michael Falk** (16 September 1927 – 23 Junie 2011) was ’n Amerikaanse akteur van Joodse afkoms, wat die beste bekend was vir sy rol as luitenant Columbo in die televisiereeks *Columbo*.

Loopbaan
--------

Falk het sy toneelloopbaan in 1956 op die verhoog begin met ’n rol in *Dom Juan*. Later dié jaar het hy sy Broadway-debuut gemaak in *Enough Stupidity in Every Wise Man* en in dieselfde jaar was hy te sien in *Saint Joan*.

Hy het daarna in verskeie rolprente verskyn, soos *The Princess Bride*, *The Great Race*, *It's a Mad, Mad, Mad, Mad World* en *Murder by Death*, sowel as in verskeie gasrolle op televisie.

In 1971 het hy saam met Gene Barry in ’n TV-reeks oor ’n rustige, talentvolle speuder, *Columbo*, begin speel wat tot in 1978 geduur en tussen 1989 en 2003 sporadies teruggekeer het. Volgens die historikus David Fantle was hy "almal se gunsteling gekreukelde televiespeurder".

Falk is twee keer vir ’n Oscar benoem: vir *Murder, Inc.* (1960) en *Pocketful of Miracles* (1961), en het die Emmy vyf keer gewen (vier keer vir *Columbo*) en die Golden Globe een keer. 

In 1996 het *TV Guide* hom as nommer 21 gelys van die 50 grootste TV-sterre van alle tye.
'n Skeidsregter ken 'n geel kaart toe.
Krieket Skeidsregter se toerusting.
'n **Skeidsregter** is 'n arbiter in enige sportsoort en is die hoogsaangewese persoon wat moet toesien dat die spelreëls korrek en regverdig toegepas word gedurende 'n wedstryd of kompetisie. In baie sport, skeidsregters, net soos spelers, het hul eie persoonlike toerusting.

Skeidsregters word aanwys deur die organiserende liggaam van die sport. Veral in internasionale en in interprovinsiale wedstryde word 'n skeidsregter bygestaan deur 'n aantal assistente, soos derde en vierde beamptes asook grensregters. In tennis word onderskei tussen die stoelskeidsregter (*Eng: chair umpire*) en (daaraan ondergeskikte) lynregters (*Eng: line umpires*). Dit is ook moontlik om meer as een gelykwaardige skeidsregter te hê, byvoorbeeld met hokkie, krieket en netbal, waar elk van die twee skeidsregters een helfte van die baan beoordeel.

Indien 'n televisieskeidsregter (TMO of videoskeidsregter) aangestel is, mag die rugbyskeidsregter op die veld hom vir advies vra voordat 'n drie toegestaan of afgewys word.

In fietsry word die skeidsregters Commissaires genoem.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4179540-4

 |
Die **Suidelike-balkghieliemientjie** (*Opsaridium peringueyi*) is 'n varswater vis wat voorkom in riviere aan die ooskus van Suider-Afrika vanaf die Saverivier tot by die Pongolarivier. In Engels staan die vis bekend as die *Southern barred minnow*.

Voorkoms
--------

Die vis het 'n lang, slanke lyf. Die dorsalevin is agter die bekkenvin se voorste punt en die analevin is groot. Die kop is gepunt en die oë en kop is groot. Die mannetjies het tuberkels op die onderste kaak, die gepaarde vinne en op die skubbe agter die bekkenvin. Die vis is silweragtig met 7-9 blou-swart vertikale bane oor die lyf. Die agterste rant van die dorsalevin is swart. Broeiende mannetjies word oranje-rooi op die kop, lyf en vinne. Die vis word tot 90 mm lank.

Habitat
-------

Die vis leef in helder, vlak, vloeiende water van standhoudende riviere. Hulle kom veral voor in stroomversnellings of water wat oor sand en rotse vloei. Die vis leef in skole saam en vreet bodem en drywende insekte en klein organismes. Hulle kan tot 6 jaar oud word en broei in die lente en somer. Die wyfie kan meer as eenkeer per seisoen eiers lê.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
’n Tipiese skermerkelkie in ’n skermerkelkieglas.
Wanneer dit na ’n gemengde drankie verwys, kan **skemerkelkie** enige drankie beteken met een of meer bestanddele, waarvan minstens een alkohol bevat.

Gebruik
-------

Die eerste aangetekende gebruik van die Engelse woord *cocktail* was op 20 Maart 1798 in *The Morning Post and Gazetteer in London, England*. Die eerste definisie van die woord as ’n alkoholiese drankie kom voor in die uitgawe van 13 Mei 1806 van *The Balance and Columbian Repository*, ’n publikasie in Hudson, New York. In Afrikaans het die neologisme "skemerkelkie" ingeburger geraak om die Engelse term, wat internasionaal gebruiklik is (so onder meer in Nederlands en Duits), te vermy, net soos skemerkroeg (*cocktail bar*).

Ontwikkeling
------------

Daar is onduidelikheid oor die oorsprong van die skemerkelkie. Dit was tradisioneel ’n mengsel van spiritualieë, suiker, water en bitters. Teen die 1860's het dit egter dikwels ’n likeur bevat.

Die eerste kroeggids wat skemerkelkies ingesluit het, was in 1862: *How to Mix Drinks; or, The Bon Vivant's Companion*, deur Jerry Thomas. Onder die baie soorte drankies was daar 10 resepte vir "skemerkelkies". ’n Sleutelbestanddeel wat dié drankies van ander onderskei het, was bitters.

Tydens die Amerikaanse drankverbod (1919–1933), toe alkoholiese drankies verbode was, is skemerkelkies steeds onwettig gedrink. Jenewer is gedrink in plaas van whisky omdat dit nie hoef te verouder nie en dus makliker was om onwettig te vervaardig. Heuning, vrugtesap en ander smaakmiddels is bygevoeg om die smaak van die swakker soorte drank te verdoesel. Soet skemerkelkies was makliker om vinnig te drink, en dit was belangrik omdat niemand geweet het wanneer die volgende klopjag sou plaasvind nie.

Skemerkelkies het in die 1960's en 1970's ongewilder geraak, totdat dit in die 1980's ’n heropbloei beleef het met ander drankies in die plek van jenewer. Tradisionele skemerkelkies het in die 2000's weer ’n terugkeer beleef.
**Holborn** is 'n stadsbuurt in die Londense administratiewe distrik Borough of Camden wat noordwes van die historiese middestad, die *City of London*, en suid van Clerkenwell, 'n buurt in die distrik Borough of Islington, geleë is.

Holborn se naam is afgelei van die Fleetrivier se boloop wat oorspronklik Holbourne genoem is. Dié naam het sy oorsprong in die Oud-Engelse *holburna* ("stroompie in 'n diep vallei"). 

Holborn, wat tot die administratiewe hervormings van 1965 'n selfstandige metropolitaanse distrik (*metropolitan borough*) gevorm het, word tradisioneel met joernalisme en regswetenskaplike opleiding verbinding. Die drukkerye en redaksiekantore van Londense dagblaaie, wat vroeër in Holborn se Fleet Street gesetel was, is reeds in die 1980's na ander stadsdele verskuif, maar met die *Royal Courts of Justice* en die *Inns of Court* is daar steeds regtelike en geregtelike instellings in die buurt.

Ook in Holborn geleë is een van die Britse hoofstad se merkwaardigste museums, die voormalige woonhuis van Sir John Soane wat hy as 'n museum aan die nageslagte bemaak het en wat sedert sy afsterwe onveranderd gebly het; die openbare park Lincoln's Inn Fields vlakby Sir John Soane se museum en Dr Johnson se huis, asook enkele geboue wat nie in die Groot Brand van Londen in 1666 vernietig is nie. *Sicilian Avenue*, 'n Italiaans-geïnspireerde voetgangerslaan, dateer uit die Edwardiaanse tydperk.
**Die Skewe Toring van Pisa** (Italiaans: *Torre pendente di Pisa*) is 'n losstaande kloktoring van die katedraal in die Italiaanse stad Pisa en vorm deel van die Domplein. Kort nadat die bouery in 1173 begin is, het die fondasie ongelyk geset. Konstruksie is gestaak en eers 'n honderd jaar later weer voortgesit. Van die begin af was dit duidelik sigbaar dat die Toring van Pisa na suid leun.

Sedert gereelde opmeting van die toring in 1911 begin is, het die bokant van die toring 1,2 millimeter per jaar geskuif. Vandag is die bokant van die toring sowat 3,9 meter van die middelpunt af. In 1987 is die toring as 'n wêrelderfenisgebied verklaar.

Nadat die kloktoring van die Katedraal van Pavia in 1989 in duie gestort het, het die *Consorzio Progetto Torre di Pisa* (Toring van Pisa Projekkonsortium) ingenieurs aangestel om die skewe toring te stabiliseer. Omdat die toring in die eerste paar jaar in verskillende rigtings begin oorhel het, is dit effens gebuig, soos 'n piesang.

In Mei 2008 het ingenieurs aangekondig dat die toring sodanig gestabiliseer is dat dit vir die eerste keer in die geskiedenis opgehou het om te beweeg. Die ingenieurs het aangedui dat dit vir nog 200 jaar stabiel sal wees. Die 800-jaar oue toring is dus steeds skeef.

Fotogalery
----------

* Aansig teen die toring op.Aansig teen die toring op.
* Ingang na die kloktoring.Ingang na die kloktoring.
* Plaket ter nagedagtenis aan Galileo Galilei se eksperimente.Plaket ter nagedagtenis aan Galileo Galilei se eksperimente.
* Eksterne loggia.Eksterne loggia.
* Binneste trappe van die sesde na sewende vloer.Binneste trappe van die sesde na sewende vloer.
* Binneste trappe van die sewende na agtste (boonste) vloer.Binneste trappe van die sewende na agtste (boonste) vloer.
* Uitsig van die bokant.Uitsig van die bokant.
* Die Assunta-klok.Die *Assunta*-klok.
* Die Pasquareccia-klok.Die *Pasquareccia*-klok.
* Gewigte van lood om die toring te probeer stabiliseer.Gewigte van lood om die toring te probeer stabiliseer.
Skeitregter
'n **Skeitregter** is 'n stuk laboratoriumtoerusting wat gebruik word om twee vloeistowwe te skei wat nie mengbaar is nie.

Skeitregters word gewoonlik van glas vervaardig en bestaan uit 'n bol met 'n stopprop van bo en 'n lang steel met 'n kraantjie onderaan. Daar is meestal 'n staander met 'n ringvormige klamp om dit in neer te sit.

Skeitregers word baie gebruik om organiese (reaksie-)oplossings te was deur hulle uit te skud met water. Die water word toegevoeg, die stopprop ingesteek en die mengsel geskud. Die skeitregter word in die staander gesit om die twee vloeistowwe toe te staan te skei onder invloed van die swaartekrag. Die waterige fase het gewoonlik 'n hoë digtheid in vergelyking met die organiese ene. As die skeiding voltooi is, word 'n beker onder die tregter gesit en die kraantjie oopgemaak om net die waterige fase te laat uitloop. Die kraantjie word gesluit en 'n tweede beker gebruik om die organiese fase op te vang. Soms word 'n derde beker gebruik om die bietjie vloeistof van die oorgang op te vang wat moeilik te skei is.

Die proses verwyder baie stowwe wat beter in water as in die organiese fase oplos. Die uitskudding word dikwels herhaal om die suiwering te verbeter.
'n Skiër wys sy slag in die Alpe.
'n Ski-hyser neem skiërs tot by die wegspringplek.
Met velle omhoog loop.
**Ski** is 'n metode van vervoer en 'n wintersport waar mense met behulp van ski's oor sneeu of ys gly. Mense wat ski word skiërs genoem. Spesiale toerusting word hiervoor benodig, onder andere 'n paar ski-stewels met bypassende ski-planke (waaraan die skoene kan hak). Warm klere, insluitende 'n mus en handskoene, is noodsaaklik om die skiër teen die koue te beskerm.

In Suider-Afrika is daar slegs twee oorde wat ski-geleenthede bied, die Tiffindell Ski-oord in Suid-Afrika en Afriski in Lesotho.

Geskiedenis
-----------

Mense ski al vir eeue lank. Moderne vorme van ski het in Skandinawië ontstaan, maar mense het moontlik al as so vroeg as 600 v.C. in China geski.

Die woord "ski" kom van Noorweë en word internasionaal gebruik. Dit is van die Oudnoorse woord "skíð" afkomstig, wat "verdeelde stuk hout" of "brandhout" beteken. Hoewel ski's oorspronklik van hout gemaak is, word hulle deesdae eerder van veselglas of ander saamgestelde materiale vervaardig. Soms word 'n kombinasie van hout en saamgestelde materiale gebruik.

Asimmetriese ski's is ten minste tot die laat 19de eeu in die noorde van Finland en Swede gebruik. Die skiër het 'n lang reguit, nie-geboë ski aan die een been gedra, en 'n kort ski aan die ander waarmee hy kon skop. Die onderkant van die kort ski was ontbloot of met diervel bedek, terwyl die lang ski (wat die skiër se gewig moes dra) met diervet gesmeer is (soortgelyke aan moderne ski-was).

Aanvanklik het skiërs slegs een paal of stok gebruik. Die eerste uitbeelding van 'n skiër met twee ski-stokke is in 1741.

Tot die middel van die 19de eeu was ski hoofsaaklik vir vervoer gebruik. Sedertdien word dit ook vir ontspanning en sport aangewend. Ski-oorlogvoering is in die 18de eeu in Noorweë bestudeer en militêre ski-wedrenne is gehou. Soos toerusting ontwikkel het en ski-hysers ontstaan het, het twee hoofvorme van ski die laat 19de en vroeë 20ste eeu ontstaan, Alpyns (afdraande ski, met lang dun ski's) en Nordies (landloop-ski en spronge).

Vorme
-----

Daar bestaan verskeie vorme van ski. Van die skisporte sluit in:

Alpyns, ski en sneeuplank

* Alpeski (*alpine skiing*)
* Vryski (*freestyle skiing*)
* Sneeuplankry (*snowboarding*)

Nordies

* Tweekamp (*biathlon*)
* Heg-en-steg-ski (*cross country skiing*)
* Skansspring (*ski jumping*)
* Noorse kombinasie (*nordic combined*).
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Swaweldioksied |
| Struktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | SO2 |
| Molêre massa | 64,1 [g/mol] |
| CAS-nommer | 7446-09-5    |
| Reuk | verstikkend   |
| Reukdrempel | 3-5 dpm |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | -75.5°C |
| Kookpunt | -10°C |
| Digtheid | 2,25 (rel t.o. lug) |
| Oplosbaarheid |   |
| Henry se konstante | 1,26 [L/mol.atm] 3050 [K] |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar  |
| LD50 | 2520 dpm (inaseming by rotte) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Swaweldioksied** is 'n chemiese verbinding van swawel en suurstof met 'n formule SO2. By kamertemperatuur is dit 'n kleurlose gas met 'n stekende, verstikkende reuk.

Die gas word by verbranding van swawel gevorm:

{\displaystyle S+O\_{2}\to SO\_{2}}
Die swawelatoom het 'n oksidasiegetal van +4 in hierdie molekuul, wat nie die hoogste moontlike waarde is nie. Dit wil sê dat dit nog met suurstof kan reageer en swaweltrioksied kan vorm volgens:

{\displaystyle 2SO\_{2}+O\_{2}\to 2SO\_{3}}
Hierdie reaksie is nogtans slegs in aanwesigheid van 'n katalisator soos vanadium(V)oksied V2O5 moontlik.

Swaweldioksied is 'n taamlik sterk Lewis-suur wat met water swaeligsuur H2SO3 vorm:

{\displaystyle SO\_{2}+H\_{2}O\to H\_{2}SO\_{3}}
Hierdie reaksie kan ekologiese gevolge inhou. Die verbranding van brandstowwe wat swawel bevat, soos steenkool of olie, stel swaweldioksied vry wat in die water van riviere en mere oplos.
Die Gila naby die Coolidge-dam in Arizona.
Die **Gilarivier** (Engels: *Gila River*) is 'n rivier in die Verenigde State van Amerika. Dit het 'n lengte van 1 044 km.

Die Gila ontspring in Nieu-Meksiko in *Sierra County* en vloei vervolgens deur Arizona waar dit in die *Coolidge-dam* opgegaar word. Naby Phoenix sluit die Saltrivier by die Gila aan. Die rivier mond uiteindelik naby die stad Yuma in die Coloradorivier uit.

Inheemse bevolkings woon vir ten minste die laaste 2 000 jaar langs die rivier en het komplekse landbougemeenskappe gevorm voordat Europese verkenners dit in die 1500's vir die eerste keer besoek het.

In 1853 het die Verenigde State 77 700 km² land suid van die Gilarivier en wes van die Rio Grande vanaf Meksiko vir 10 miljoen V.S. dollar gekoop. Vervolgens begin Europese-Amerikaners in die middel van die 19de eeu om hulself hier te vestig.

As gevolg van menslike ontwikkeling moes vloedbeheer in die 20ste eeu toegepas word (damme, wegleiding, besproeiing, ens.). Vandag dra die Gila slegs 'n fraksie van sy historiese volume tot die Coloradorivier by. Die rivier voorsien tans water aan vyf miljoen mense en groot dele woestyn word uit die rivier besproei.
*Hierdie bladsy bevat wigskrif. Sonder die regte lettertipe sal jy blokkies of snaakse tekens sien. Jy kan die regte lettertipe hier kry.*

Gilgamesj in die Louvre, Parys.
**Gilgamesj** (Akkadies: 𒄑𒂆𒈦, Gilgameš, Sumeries: 𒄑𒉈𒂵𒈩, Bilgamesj) is die hoofkarakter in die Akkadiese epiese gedig *Heldedig van Gilgamesj*, wat beskou word as die eerste groot letterkundige werk, asook in vroeëre Sumeriese gedigte. In die heldedig is Gilgamesj ’n halfgod met bomenslike krag wat die stadsmure van Uruk bou om sy volk te beskerm en op reis gaan om die ewige lewe te vind.

Gilgamesj word gewoonlik deur geleerdes as ’n historiese figuur beskou omdat geskrifte ontdek is wat sy bestaan en dié van ander mense in die heldedig bevestig. Hy was waarskynlik ’n koning iewers tussen 2800 en 2500 v.C. Volgens die Sumeriese Koningslys het Gilgamesj 126 jaar lank oor Uruk regeer. 

Volgens ’n uitgebreide koningslys het hy en sy seun Urlugal die godin Ninlil se tempel in Tummal, ’n heilige deel van die stad Nippur, herbou.
Cat5 / Cat5e verbindingskoord
**Kategorie 5 kabel**, (ook: **Cat5** / **Cat5e**), is 'n gedraaide draadpaarkabel wat ontwerp is om 'n hoë mate van integriteit in elektriese seine te verseker. Baie sulke kabels is onafgeskerm, maar kan ook soms met 'n afskermingskede voorsien word. Die Kategorie 5-spesifikasie is vervang met die **Kategorie 5e** spesifikasie. Hierdie soort kabel word dikwels gebruik in kabels vir rekenaarnetwerke soos Ethernet en word ook gebruik om baie ander seine te dra soos vir basiese telefoniese dienste.

Gebruik en bedradingsmetodes
----------------------------

|  |
| --- |
| 8P8C modulêre prop-pen posisies |
| 

TIA/EIA-568-B T568A Bedrading| Pen | Paar | Draad | Kleur |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 3 | 1 |  wit/groen |
| 2 | 3 | 2 |  groen |
| 3 | 2 | 1 |  wit/oranje |
| 4 | 1 | 2 |  blou |
| 5 | 1 | 1 |  wit/blou |
| 6 | 2 | 2 |  oranje |
| 7 | 4 | 1 |  wit/bruin |
| 8 | 4 | 2 |  bruin |

 |
| 

TIA/EIA-568-B T568B Bedrading| Pen | Paar | Draad | Kleur |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 1 |  wit/oranje |
| 2 | 2 | 2 |  oranje |
| 3 | 3 | 1 |  wit/groen |
| 4 | 1 | 2 |  blou |
| 5 | 1 | 1 |  wit/blou |
| 6 | 3 | 2 |  groen |
| 7 | 4 | 1 |  wit/bruin |
| 8 | 4 | 2 |  bruin |

 |

### Kategorie 5 (Cat5)

Die oorspronklike spesifikasie vir kategorie 5 cable was in ANSI/TIA/EIA-568-A gespesifiseer, met klassifikaasie in TSB-95. Hierdie dokumente spesifiseer die dienslewering-karakteristieke en toets-benodighede vir frekwensies tot **100 MHz**. 

Kategrie 5 kabels sluit vier gedraaide draadpare in 'n enkele kabelomhulsel in. 

Sien ook:

* Gedraaide draadpaar (*UTP*, *STP*)
* Kategorie 6 kabel vir spoed tot 1000Mbps/1Gbps (1000T-base)
Marius Jooste.
**Marius Visser Jooste** (gebore 5 Maart 1909, Winburg - oorlede 12 Oktober 1982) was 'n Afrikaanse joernalis, persleier en sakeman.

Jooste was die seun van N.J.J. Jooste van Winburg in die Vrystaat en ontvang sy opvoeding op sy geboortedorp en in Bloemfontein. Hy trou op 5 Junie 1938 met Marguerite Malherbe van Trompsburg, ook in die Vrystaat. 'n Seun en twee dogters is uit die huwelik gebore. 

Jooste het sy joernalistieke loopbaan by *Die Vaderland* begin, maar bedank in 1946 by die Afrikaanse Pers Beperk en is later 'n stigter van die Afrikaanse Sondagkoerant *Dagbreek*. In 1962 smelt Dagbreekpers Beperk en die Afrikaanse Pers Beperk saam as die Afrikaanse Pers (1962) Beperk. Jooste was 'n lid van Dagbreektrust, wat beheer oor die nuwe mediagroep uitgeoefen het. Hy was besturende direkteur van die Afrikaanse Pers (1962) Beperk. Ná die samesmelting van dié onderneming met die Voortrekkerpers in 1971 om Perskor te vorm, ook van die nuwe persmaatskappy. Vroeër het hy ook dié amp beklee by Hoofstadpers Beperk en Oggendbladpers Beperk (twee gesamentlike ondernemings in Pretoria van die groepe wat in 1971 saamgesmelt het om Perskor te vorm). 

Jooste was 'n direkteur van Volkskas Bpk. voorsitter van Perskor-Publikasies Bpk. Perskor se drukkery T.W. Hayne Ltd. die tydskrifmaatskappy Republikeinse Pers, direkteur van die Dagbreektrust, Vaderland Beleggings Beperk en verskeie ander maatskappye. Hy was in 'n stadium voorsitter en later ondervoorsitter van die Nasionale Persunie.

Bronne
------

* Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. *Who's Who of Southern Africa*. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk.
Uitbeelding van Jaroslaf die Wyse by die Granowitaja Palata
**Jaroslaf I** of **Jaroslaf die Wyse** (Russies: Ярослав Мудрый; 978 – 1054) het as grootprins oor Kiëf-Roes regeer. Hy was die seun van Wladimir die Heilige. Hy is in 978 gebore as die grootprins van Nowgorod.

Nadat sy pa in 1015 dood is en sy halfbroer of neef Swjatopolk I sy broers Boris en Gleb laat vermoor het, het hy teen Swjatopolk opgeruk. Die verslane Swjatopolk het na Pole gevlug. Hy het egter teruggekeer, Jaroslaf met die hulp van sy Poolse skoonpa verslaan en Kiëf in 1017 beleër. Jaroslaf het hom egter weer aangeval en verslaan. In 1019 het Jaroslaf finaal die grootprins van Kiëf geword.

Hy was getroud met Ingegerd, ’n dogter van Olaf II van Swede. Een van hul dogters, Anna, het deur haar huwelik met Hendrik I van Frankryk koningin van Frankryk geword. Nog ’n dogter, Elisabeth het met koning Harald III van Noorweë getrou.

Jaroslaf het ’n einde gebring aan die burgeroorlog in Kiëf-Roes. Hy het sy ryk beter beskerm, Kiëf versier en die kerk meer onafhanklik van Bisantium gemaak. Sonder die medewete van die Bisantynse kerk het hy Russiese priesters belangrike take in die kerk gegee. Hy het ook handelskontrakte met ander lande gesluit.
**U Thant** (Birmaans: သန့်; [θa̰ɴ]; 1909–1974) was 'n Birmaanse diplomaat. Hy was van 1961 tot 1971 die derde sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies.

Lewensloop
----------

U Thant in 1927
U Thant se graf, Shwedagon Pagoda-weg, Yangon
U Thant is op 22 Januarie 1909 in Pantanaw, Birma (nou Mianmar) gebore. Hy is aan die *National High School* in Pantanaw en die *University College* in Rangoen (tans Yangon) opgelei. Voor sy funksie as sekretaris-generaal was hy 'n diplomaat, onderwyser en vryskutjoernalis.

Ná die destydse sekretaris-generaal, Dag Hammarskjöld, se dood in 'n vliegongeluk, is U Thant op 30 November 1961 tot die amp verkies. Beide die Verenigde State en die Sowjetunie was ontevrede met Hammarskjöld se onafhanklike optrede, en het U Thant se verkiesing as 'n bewuste keuse vir 'n swakker sekretaris-generaal gesien.

In sy tyd word die posisie van die VN in die internasionale politiek toenemend gemarginaliseer. U Thant gee toe aan Egipte se versoek om VN-troepe (wat 'n buffer tussen Egipte en Israel gevorm het) terug te trek. As gevolg hiervan val die Egiptiese leër Sinai in. Dit het die VN se geloofwaardigheid ernstig aangetas. Die VN het ook nouliks 'n rol in die eskalerende konflik in Indo-China gespeel.

Hy is op 25 November 1974 in New York Stad aan longkanker oorlede. Sy liggaam is na Rangoen teruggevlieg, waar dit sonder seremonie of eerbetoon begrawe sou word. Duisende daag egter by sy begrafnis op, en studente kaap sy kis voordat hy ter ruste gelê kon word. Die studente het hom toe op die voormalige terrein van die Rangoon Universiteit se Studente Unie, wat in 1962 deur die land se president met dinamiet opgeblaas is, ter ruste gelê en 'n mausoleum vir hom gebou. Soldate bestorm die betogende studente op 11 Desember en neem die kis terug, waarna dit aan die voet van die Shwedagon Pagoda-tempel begrawe is.
*Hierdie artikel handel oor die getal 1, vir ander gebruike, sien 1 (dubbelsinnig).*

**1 (getal) – 1**| Orde | eerste |
| Syfers: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
10 20 30 40 50 60 70 80 90 |

Chinese handsein.
**1** (**een**) is 'n natuurlike getal wat ná nul en vóór twee op die getallelyn lê. Een verteenwoordig 'n enkele item. 'n Mens het gewoonlik één hoof, neus, mond en naeltjie. Die Romeinse skryfwyse is **I**.

Wiskunde
--------

1 is 'n spesiale getal in wiskunde, omdat enige getal wat met een vermenigvuldig word, daardie selfde getal as antwoord sal hê. 1 word gevolglik die identiteitselement van vermenigvuldiging genoem. 1 het slegs een faktor, naamlik 1 (homself) en is dus nie 'n priemgetal nie. 1 is die eerste getal van die natuurlike getallestelsel.

Rekenaarwetenskap
-----------------

Die getal *een* is belangrik in rekenaarwetenskap omdat dit, tesame met nul, deel is van die binêre getallestelsel. In masjienkode en sommige programmeertale beteken een "waar". Nul beteken dan "onwaar".

Ander betekenisse
-----------------

* In Duitsland en Oostenryk is *een* die graad vir "baie goed". In Duitsland is *een* die hoogste uit ses grade, en in Oostenryk is dit die hoogste uit vyf grade.
* In numerologie is een die simbool vir alles; die skepping en God.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Eenvoudige Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 7724620-2
* LCCN: sh85094739

 |
'n Nagtelike lugfoto van Los Angeles
Collage van Suid-Kalifornië
Kaart van Suid-Kalifornië
**Suid-Kalifornië** (Engels: *Southern California*, dikwels afgekort tot *SoCal*) is 'n geografiese en kulturele streek wat in die algemeen die Amerikaanse deelstaat Kalifornië se agt of tien mees suidelike distrikte (*counties*) behels, afhangende van die definisie.

Volgens demografiese besonderhede en ekonomiese bande word na die streek ook dikwels verwys as die "agt distrikte" (*eight counties*): Imperial, Los Angeles, Orange, Riverside, San Bernardino, San Diego, Santa Barbara en Ventura. Die meer uitgebreide definisie met tien distrikte sluit daarnaas ook Kern en San Luis Obispo in en is gegrond op historiese politieke indelings.

Die definisies met agt of tien distrikte is nie van toepassing op die groter Suid-Kaliforniese Megastreek (*Southern California Megaregion*) nie, een van elf megastreke in die Verenigde State wat tot buite die deelstaat Kalifornië strek – ooswaarts tot Las Vegas in Nevada en suidwaarts anderkant die grens met Meksiko tot Tijuana. Andersins word die streek in die ooste deur die Colorado-woestyn en -rivier naby die grens met die deelstaat Arizona en die Mojave-woestyn naby die grens met Nevada asook die Amerikaans-Meksikaanse grens in die suide begrens.

Suid-Kalifornië is een van die vernaamste ekonomiese spilpunte in Kalifornië en die VSA. Dit sluit 'n dig beboude gebied langs die kusgebied van die Stille Oseaan in wat vanaf Ventura na Groter Los Angeles en die Inland Empire en verder suidwaarts tot Groter San Diego strek. Met meer as 22 miljoen inwoners huisves die streek byna twee derdes van Kalifornië se totale bevolking. Sewe metropolitaanse gebiede is in Suid-Kalifornië geleë: Die metropolitaanse gebied van Los Angeles met twee distrikte, Los Angeles County en Orange County; die Inland Empire met die distrikte Riverside en San Bernardino; die metropolitaanse gebied van San Diego; die metropolitaanse gebied van Oxnard–Thousand Oaks–Ventura; die Santa Barbara-metrogebied; die metropolitaanse gebied van San Luis Obispo; en die El Centro-gebied.

Die vyf distrikte van Los Angeles, Orange, Riverside, San Bernardino en Ventura word vir sensusdoeleindes as een metropolitaanse gebied getel, die Groter Los Angeles-gebied (*Greater Los Angeles Area*) met 'n bevolking van 17,5 miljoen.

Met sommige van die Verenigde State se grootste seehawens is die ekonomie van Suid-Kalifornië nou verbind met logistiek en goederevervoer. Die uitbou van die plaaslike infrastruktuur is daarop gerig om die streek se leidende rol as poort tot die Verenigde State en die Stille Oseaan-gebied te bevestig.
Die **Ubuntu Party** is 'n Suid-Afrikaanse politieke party wat gestig is deur die skrywer en liedjieskrywer Michael Tellinger. Die party is gebaseer op die beginsels van Ubuntu. Die party het homself ten doel gestel werkloosheid heeltemal uit te wis deur die Suid-Afrikaanse Reserwebank te sluit en dit te vervang dit met 'n Volksbank wat rente-vrye lenings sal verstrek en die bou van massiewe openbare werke sal finansier. Ook wil die party elektrisiteit van Eskom gratis maak. Volgens die party is dit onregverdig om te betaal vir elektrisiteit. Aangesien die staat Eskom besit, word dit volgens die Ubuntu Party deur die mense van Suid-Afrika besit. Hulle is ook van plan geheel ontslae te raak van die owerheidsdienste.

Die party het op nasionale vlak deelgeneem aan die algemene verkiesing van 2014. Die tweede op die lys van kandidate was Stephen Goodson, wat ook die leier is van die Afskaffing van Inkomstebelasting en -Rente Party en 'n voormalige direkteur van die Suid-Afrikaanse Reserwe Bank is. Goodson is omstrede vir sy Holocaust-ontkenning.

Verkiesingsuitslae
------------------

### Nasionale verkiesings

| Verkiesing | Stemme | % | Setels |
| --- | --- | --- | --- |
| 2014 | 8,234 | 0.04% | 0 |

### Munisipale verkiesings

| Verkiesing | Stemme |  % |
| --- | --- | --- |
| 2016 | 2,752 | 0.01% |
|
**Bondi Beach** (uitspraak:"Bondaai") is 'n beroemde strand in Sydney, Australië wat sy naam ook aan die nabygeleë voorstad verleen het. Hoewel Bondi Beach nie 'n baie groot strand is nie, het dit bekend geword as die middelpunt van die Australiese strand- en branderplankry-kultuur. Baie toeriste het Bondi Beach deur die loop van die jare besoek en tydens die kersvakansie besoek baie Britse en ander Europese toeriste die strand.

Tydens die Olimpiese Somerspele van 2000 het daar talle strandvlugbal-wedstryde op hierdie strand plaasgevind.

Vanaf Bondi Beach kan 'n mens na ander strande loop op 'n wandelpaadjie wat al langs die kus in die rigting van Bronte Beach loop. In November vind daar elke jaar 'n gratis uitstalling van beeldhouwerke getiteld "*Sculpture by the Sea*" langs hierdie roete plaas. Hierdie uitstalling lok jaarliks ongeveer 450 000 besoekers.

Bondi Beach is ook bekend vanweë die TV-reeks *Bondi Rescue*. Hierdie reeks volg die doen en late van die lewensredders (strandwagte) en die mense wat hulle te redding snel.
Swartwoud-ham
'n Snytjie swartwoud-ham
**Swartwoud-ham** (Duits: *Schwarzwälder Schinken*) is 'n soort gerookte ham, wat volgens tradisionele resepte en metodes in die Duitse Swartwoud-bergreeks geproduseer word. Swartwoud-ham word in die Europese Unie as 'n "ham van oorsprong" beskou.

Die ham word gewoonlik droog gepekel en met kruie, knoffel, koljander, swart peper en jenewerbessies gekruie. Die ham moet vervolgens saamgepers word totdat hy sy optimale vorm het. Daarnaas word die ham oor vars denneboom- en sparboomhout, sprokkelhout en saagmeel teen 'n temperatuur van 25 °C enkele weke lank koud gerook. Hierdie proses preserveer die vleis en gee aan die ham sy kenmerkende aromatiese geur en sy tipiese swartbruin swoerd.

Die ham word uiteindelik twee tot drie weke lank in spesiale stoorkamers met lugreëling en teen 'n konstante lugvogtigheid en temperatuur bewaar om sy smaak verder te verfyn. Die oorspronklike gewig van die ham het nou met naastenby dertig persent verminder, en is gereed om verpak te word.

Swartwoud-spek word volgens dieselfde resep en metode as buikspek gemaak.
Uhurupark uit die lug gesien.
**Uhurupark** is ’n ontspanningspark van 12,9 hektaar langsaan die sentrale sakekern in Nairobi, Kenia. Wyle Mzee Jomo Kenyatta het dit op 23 Mei 1969 vir die publiek geopen. Die park bevat ’n mensgemaakte meer, talle nasionale gedenktekens en ’n vergaderplek wat ’n gewilde bymekaarkomplek vir skaatsplankryers oor naweke geword het. Hierdie vergaderplek word ook soms vir politieke en godsdienstige byeenkomste gebruik. Dit het berug geword as die plek waar die regime van pres. Daniel arap Moi betogings teen onwettige grondroof gewelddadig uitmekaargedryf het. 

In 1989 het Wangari Maathai en talle van haar volgelinge ’n betoging in Uhurupark gehou om die oprigting van die Kenya Times Media Trust-sakekompleks van 60 verdiepings te probeer keer. Die regering het haar gedwing om haar kantoor te ontruim en sy is sleggesê in die parlement, maar haar betogings en die regering se reaksie net daartoe gelei dat buitelandse beleggers die projek gekanselleer het.

In Augustus 1996 het ’n groep onder leiding van ’n Katolieke kardinaal en aartsbiskop Maurice Michael Otunga ’n stapel kondome in die park verbrand. Sowat 14 jaar later was die park weer in die nuus toe ’n bom in Junie 2010 daar ontplof en ses mense gedood het terwyl meer as 100 beseer is. Die aanval was gemik op ’n "Nee"-veldtogsaamtrek vir die naderende grondwetlike referendum.

Galery
------

* Die Nasionale Monument.
* Nyayo-gedenkteken.
* Nairobi se stadsprofiel vanaf die park gesien.
* Saamtrek van die Orange Democratic Movement tydens die presidentverkiesing van 2007.
* Die mensgemaakte meer.
* Fontein.

Koördinate: 01°17′23″S 36°49′04″O﻿ / ﻿1.28972°S 36.81778°O﻿ / -1.28972; 36.81778
**Jasmin Tabatabai** (Persies: یاسمین طباطبائی [jɔːsˈmiːn tæbɔːtæbɔːˈiː]; \* 8 Junie 1967 in Teheran) is 'n Duits-Irannese aktrise en musikant. Sy het dubbelburgerskap en woon saam met haar lewensmaat Andreas Pietschmann in Berlyn.

Lewe
----

Tabatabai se pa was 'n Iraniër, haar ma is Duits. Hulle het in 1956 by die *Oktoberfest* in München kennis met mekaar gemaak. Die gesin het tussen 1958 en 1979 in Teheran gebly waar Jasmin Tabatabai by die Duitse Skool skoolgegaan het. Tydens die Irannese Rewolusie het die gesin Iran verlaat en hulle in Duitsland gevestig. Haar pa het een jaar later na sy geboorteland teruggekeer en is daar in 1986 oorlede.

Nadat Jasmin Tabatabai in 1986 haar *Abitur* (Duitse matriekeksamen) afgelê het, het sy haar akademiese opleiding in musiek en toneelkuns aan die *Hochschule für Musik und Kunst* in Stuttgart ontvang.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 135052475
* IMDb: nm0845915
* ISNI: 0000 0001 1467 029X
* LCCN: no2002088328
* MusicBrainz: fd214d5a-8a2d-4f16-b430-cebe4ea682fc
* NKC: pna20201084646
* NTA: 301243921
* SUDOC: 139898158
* VIAF: 7065427
* WorldCat Identities: lccn-no2002088328

 |
Minister Jan Vijoen
**Johannes Hendrikus Viljoen** (15 Oktober 1893 – 5 Desember 1957) was 'n Suid-Afrikaanse politikus, parlementslid vir die kiesafdelings Hoopstad (1933-1941) en Vryburg (1948-1957), Minister van Mynwese (1950-1953), Onderwys, Kuns en Wetenskap (1950-1957), Maatskaplike Sake (1953-1954), Bosbou (1954-1956) en Gesondheid (1956-1957) in dr. D.F. Malan en advokaat Hans Strijdom se kabinette.

Politieke loopbaan
------------------

Viljoen was die seun van J.H. (Jan) Viljoen snr. (1869-1955), 'n veteraan van die Tweede Vryheidsoorlog en van sy vrou, Lenie Maré. J.H. Viljoen jnr. was agtereenvolgens lid van die Nasionale Party, van die Verenigde Party (1934-1941), van die Afrikanerparty (1941-1943) en toe weer van die Nasionale Party.

Nadat hy Eben Dönges verslaan het tydens die algemene verkiesing in 1938, word Jan Viljoen 'n voorstander van die neutraliteit van Suid-Afrika met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog en 'n sterk ondersteuner van Barry Hertzog.

Afsterwe
--------

Op 64-jarige ouderdom sterf hy op 5 Desember 1957, terwyl hy 'n lid van die Strijdom-regering is, en word begrawe in Wesselsbron in die Oranje-Vrystaat.
Jaroslafhof.
**Jaroslafhof** (Russies: Ярославово Дворище, *Jaroslawowo Dworisjtsje*) was die tuiste van die prinse wat oor Weliki Nowgorod in Rusland regeer het. Vandag is dit rofweg die gebied om die Handelsmarkplein, die Sint Nikolaas-katedraal en die Kerk van die Mirredraende Vrou. Die Handelsmarkplein, wat in die 16de en 17de eeu aansienlik gerestoureer en verander is, is al wat van die paleis self oorgebly het. Die prins het nog ’n woning, Rjoerikowo Gorodisjtsje, buite die stad gehad.

Die paleis is genoem na Jaroslaf die Wyse wat die paleis tydens sy bewind (988-1015) laat bou het. Die Nowgorod-*wetsje* (vergadering) het dikwels voor die paleis vergader en verskeie heidense towenaars is in 1224 daar op die brandstapel tereggestel. 

Nadat die inwoners van Nowgorod hul destydse prins in 1136 van die troon gesit het, het hulle prinse genooi om oor hulle te regeer en dié prinse mag nie grond in Nowgorod besit het nie. Die prinse het daarna nie meer in Jaroslafhof gewoon nie, maar in Rjoerikowo Gorodisjtsje.
**Jaroslaf II** (Russies: Яросла́в II Все́володович, 8 Februarie 1191 – 30 September 1246) was van 1238 tot 1246 grootprins van Wladimir en het gehelp om die land te herstel ná die Mongoolse inval.

Hy was die vierde seun van Wsewolod die Groot Nes en Maria Sjwarnowna. Wsewolod het Pereslawl-Zalesski aan Jaroslaf nagelaat. In ’n konflik tussen sy ouer broers Konstantyn en Joeri, het hy hom by laasgenoemde geskaar. In 1215 het hy prins van Nowgorod geword, maar is daar verslaan. In 1222 het hy Estland binnegeval en vier jaar later het hy Finland verwoes. In 1236 is hy na Kiëf en het hy sy seun, Aleksander Nefski, in die noorde in beheer gelaat.

In 1238, toe die Mongole Kiëf-Roes die eerste keer binneval en sy ouer broer Joeri in ’n veldslag sterf, is Jaroslaf na Wladimir, waar hy gekroon is tot grootprins. Hy het probeer om die stede van Wladimir-Soezdal te herstel ná die verwoesting wat die Mongole gesaai het. In 1243 het Batu Khan hom ontbied. Ná ’n lang konferensie het hy met die khan se seën na Wladimir teruggekeer. Twee jaar later het Güyük Khan hom ontbied. Hy is toe deur die khan se ma, Toregene, vergiftig. ’n Week nadat hy toegelaat is om huis toe te gaan, het hy gesterf.

Kinders
-------

Jaroslaf en sy derde vrou, Fedosia Igorewitsj van Rjazan, het minstens 12 kinders gehad, onder andere Aleksander Nefski, Andrei II van Wladimir en Jaroslaf III van Twer.
Die **1ste Dinastie** (ook **Dinastie I** geskryf) was die eerste dinastie van Antieke Egipte ná die vereniging van Bo- en Benede-Egipte. Dit het geduur van omstreeks 3100 tot 2890 v.C. en was die begin van die Egiptiese historiese tyd. Dié dinastie word saam met die 2de Dinastie beskou as die sogenaamde Vroegdinastiese Tydperk, met die mag in Thinis.

Heersers
--------

Die bekendste heersers van die 1ste Dinastie was:

|  Naam |  Notas |  Bewind |
| --- | --- | --- |
| Narmer | Moontlik Menes op vroeëre lyste | Omstreeks 3130–3050 v.C. |
| Hor-Aha |  | Omstreeks 3080 v.C. |
| Djer |  | Omstreeks 3073–3036 v.C. 41 jaar. |
| Djet |  | 3008–2975 v.C.? |
| Merneith | Die ma van Den | 3008/2946–2916 v.C. |
| Den |  | 2975–2935 of 2928–2911 v.C. 19 tot 50 jaar. |
| Anedjib |  | 2916–2896 v.C. 20 jaar. |
| Semerchet |  | 2912–2891 v.C.? 20 jaar. |
| Qa'a |  | 2906–2886 v.C.? 30 jaar. |

Inligting oor die dinastie kom van ’n paar monumente en ander voorwerpe met koninklike name, sowel as die Den- en Qa'a-koningslyste.

Groot grafkelders van farao's by Abydos en Naqada, asook begraafplase by Saqqara en Helwan naby Memphis, wys strukture is hoofsaaklik van hout en modderstene gebou, met minimale gebruik van stene vir mure en vloere. Klip is gebruik vir ornamente en standbeelde. Tamariskhout is gebruik vir die maak van bote.

Menslike offerandes
-------------------

Dat mense geoffer is as deel van begrafnisrituele, blyk uit die feit dat mense (en diere) doodgemaak en naby die farao begrawe is. Daar is 338 individue saam met Djer begrawe. Die mense en diere moes die farao in die hiernamaals bystaan. Om die een of ander rede is die praktyk aan die einde van die dinastie beëindig.
**Kingdoms of Fire, Ice & Fairy Tales** is die tweede dokumentêre rolprent van Bonné de Bod en die rolprentmaker, Susan Scott. Drie magiese natuurkoninkryke, naamlik Yellowstone Nasionale Park in die VSA, die Swartwoud in Duitsland en die Noordpoolsirkel in Swede se Lapland. Die rolprent is by verskeie internasionale filmfeeste vertoon en het talle toekennings ontvang.

Ná hulle lang reis met Stroop (rolprent)  het De Bod en Scott besluit om drie magiese wildernisse: Yellowstone Nasionale Park in die VSA, die Swartwoud in Duitsland en die Noordpoolsirkel in Swede se Lapland, te verfilm. Aanvanklik wou hulle dit in 'n televisiereeks van dertien episodes ontwikkel, maar as gevolg van die Covid-19 pandemie het hulle dit in 'n dokumentêre rolprent verwerk. Die film is gekies om by sewe internasionale filmfeeste vertoon te word en het al talle toekennings ingepalm. 

Die bekende filmkritikus, Leon van Nierop, noem dat  *Kingdoms* asembenewend is, maar dat dit die entoesiasme en respek is waarmee De Bod die natuur waarneem, wat die rolprent so merkwaardig maak. Verder sê hy ook dat die manier waarop sy altyd een word met die landskappe, die dryfkrag agter die rolprent is.
**Kinematika** (van die Griekse woord kinema vir beweging) is 'n substel van klassieke meganika, wat handel met die trajek van bewegende liggame.

Algebra
-------

Mits snelheid konstant is

{\displaystyle a(t)=0,}

{\displaystyle v(t)=v\_{0},}

{\displaystyle x(t)=v\_{0}t+x\_{0}}

Mits versnelling konstant is:

{\displaystyle a(t)=a}

{\textstyle v(t)=at+v\_{0}}

{\displaystyle x(t)={\frac {1}{2}}at^{2}+v\_{0}t+x\_{0}}

{\displaystyle [v(t)]^{2}=v\_{0}^{2}+2a[x(t)-x\_{0}]}

Calculus
--------

{\displaystyle a(t)\leftarrow [{\frac {d}{dt}}]\leftarrow v(t)\leftarrow [{\frac {d}{dt}}]\leftarrow x(t)}

{\displaystyle a(t)\rightarrow [v\_{0}+\int dt]\rightarrow v(t)\rightarrow [x\_{0}+\int dt]\rightarrow x(t)}

So om van snelheid v(t) na versnelling a(t) te gaan differensieer jy, en om van verplasing x(t) na versnelling te gaan integreer jy net twee keer.

Verhouding met Dinamika
-----------------------

Newton se tweede wet gee: {\displaystyle {\vec {F}}\_{tot}=ma,}

{\displaystyle a={\frac {1}{m}}{\vec {F}}\_{tot}}

Dus is versnelling die som van al die kragte Dinamika gedeel deur massa.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX525554
* BNF: cb11947049q (data)
* GND: 4030664-1
* LCCN: sh85072381
* NDL: 00574002
* NKC: ph121580

 |
Ligging van die Heard- en McDonaldeilande in die Indiese Oseaan
Kaart van die Heard- en McDonaldeilande
Die **Heard- en McDonaldeilande** (Engels: *Heard Island and McDonald Islands*, afgekort: *HIMI*) is 'n onbewoonde en onherbergsame eilandgroep in die suide van die Indiese Oseaan op dieselfde breedtegraad as Vuurland en op dieselfde lengtegraad as Moembaai. Dit lê 1 700 km van Antarktika, 4 100 km suidwes van Perth en 4 200 km suidoos van Suid-Afrika. Die naaste eiland is die Kergueleneilande, wat 450 km noordwes daarvan lê. Die eilande val onder jurisdiksie van Australië. Om onduidelike redes het die eilande (sonder ekonomiese aktiwiteit) sy eie topvlak-domein .hm gekry.

Heard is vernoem na sy ontdekker, James Heard, 'n robbejagter wat die eiland op 25 November 1853 vir die eerste keer waargeneem het, en die McDonaldeilande na hulle ontdekker, William McDonald, 'n kaptein wat die eilande op 4 Januarie 1854 gesien het.

Die Heard- en McDonaldeilande is sedert 1947 'n gebied van Australië. Hulle word deur die Australiese Antarkriese afdeling van die departement van die omgewing en van erfenis in Canberra beheer. Hulle is in 1997 op UNESCO se lys van wêrelderfenisgebiede gevoeg. Die rede is dat die eilandgroep die enigste subantarktiese vulkaanaktiwiteit toon, waarby geomorfologiese prosesse en glasiale dinamika waargeneem kan word. Die fauna en flora is uniek, sonder veel invloede van buite die eilandgroep.
Die **teestruik** of ***Camellia sinensis*** is ’n spesie immergroen struike of klein bome waarvan die blare en blaarknoppe gebruik word om tee van te maak. Dit is van die blomplant-genus *Camellia* in die familie Theaceae.

Twee hoof-variëteite word gekweek: *Camellia sinensis* var. *sinensis* vir Chinese tee, en *Camellia sinensis* var. *assamica* vir Indiese tees. Wit-, geel-, groen-, woeloeng- en swarttee word almal van een van dié variëteite gemaak, maar verskillende prosesse word gebruik om verskillende vlakke van oksidasie te verkry. Dit verskil van kruietee, wat van kruie, speserye of ander plantmateriaal gemaak word.

Teeplukkers in Kenia wat blare van *Camellia sinensis* oes

Naam
----

Die naam *Camellia* kom van die verlatynsde naam van eerw. Georg Kamel, ’n Tsjeggiesgebore Jesuïtiese apteker en sendeling. Carl Linnaeus het sy naam in 1753 gekies vir die genus ter ere van Kamel se bydrae tot plantkunde, hoewel Kamel nie die plant of enige ander *Camellia*-plant ontdek het nie. Linnaeus het ook nie dié plant as ’n *Camellia* beskou nie, maar as ’n *Thea*.

Die plantkundige Robert Sweet het alle spesies van die genus *Thea* in 1818 na *Camellia* geskuif. Die naam *sinensis* beteken "van China" in Latyn.

Vier variëteite van *Camellia sinensis* word erken. Van hulle word *C. sinensis* var. *sinensis* en *C. sinensis* var. *assamica* meestal gebruik om tee van te maak.

Kultivars van *C. sinensis* sluit in:

* Benifuuki
* Fushun
* Kanayamidori
* Meiryoku
* Saemidori
* Okumidori
* Yabukita

Beskrywing
----------

*Camellia sinensis* is inheems aan Oos-, Suid- en Suidoos-Asië, maar word vandag wêreldwyd verbou, in tropiese en subtropiese klimaatstreke. Dit is ’n immergroen struik of klein boom wat gewoonlik gesnoei word tot laer as twee meter wanneer dit vir sy blare gekweek word. Dit het ’n sterk penwortel. Die blomme is geelwit, 2,5–4 cm breed en het sewe tot agt kroonblare.

Die saad van *Camellia sinensis* en *Camellia oleifera* kan gepers word om tee-olie te vervaardig – ’n soeterige geurmiddel en kookolie, wat nie verwar moet word met teeboomolie nie. Laasgenoemde is ’n essensiële olie wat vir medisinale en kosmetiese doeleindes gebruik en van die blare van ’n ander plant gemaak word.

Die *Camellia sinensis*-plant, met ’n kruissnit van die blom (links onder) en sade (regs onder).
*Camellia sinensis*
Die blare van *Camellia sinensis* is 4–15 cm lank en 2–5 cm breed. Vars blare bevat sowat 4% kafeïen. Die jong, liggroen blare word veral vir tee geoes. Ouer blare is donkerder groen. Blare van verskillende ouderdomme sorg vir verskillende gehaltes tee, aangesien hul chemiese samestellings verskil. Die punt (knop) en eerste twee tot drie blare word gewoonlik geoes vir die vervaardiging van tee. Dit word elke week of twee met die hand gepluk.