recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Titus Andronicus**, of **The Most Lamentable Romaine Tragedie of Titus Andronicus** is 'n vroeë tragedie in vyf bedrywe van William Shakespeare. Die toneelstuk is in die periode tussen 1589 en 1594 geskrywe, en die eerste gedrukte uitgawe het in 1594 verskyn.

Die historiese agtergrond en inhoud
-----------------------------------

Die titelbladsy van Titus Andronicus in die eerste kwarto-uitgawe van die jaar 1594
Die tipiese tragedie van die Elisabethaanse tydperk het gewoonlik historiese stof hanteer. *Titus Andronicus* speel hom af in die 4de eeuse Rome, maar sy verhaal en karakters is fiktief. Shakespeare is moontlik deur Seneca se antieke tragedies geïnspireer om hierdie toneelstuk te skryf; die Romeinse tragedies is gewoonlik in die pouses van gladiatore-wedstryde opgevoer en was dus gemik op bloeddorstige gehore.

Aangesien die stof van *Titus Andronicus* ook in die 18de eeuse versies van 'n ballade en 'n populêre boek voorkom, wat moontlik op vroeëre originele teruggaan, is dit nie duidelik of Shakespeare die sentrale motief self geskep het nie. Maar selfs al het Shakespeare die motief uit 'n vroeër werk oorgeneem, was hy tog die skepper van die toneelstuk. Terwyl die mees dramatiese elemente van *Titus Andronicus* ooreenkomste met Senecaanse toneelstukke toon, verwys die gees en styl waarin Shakespeare die stuk geskryf het na een van die gewildste werke van die klassieke antieke letterkunde, Ovidius Naso se *Metamorfose* en die verkragting van Philomela.

Wraak en weerwraak is die hoofmotiewe in *Titus Andronicus*. Tamora, koningin van die Gote, is deur die Romeinse generaal Titus Andronicus gevange geneem en wil nou wraak op hom neem vir die rituele moord op haar seun Alarbus. Toe haar ander seuns, Chiron en Demetrius, Titus se dogter Lavinia verkrag en vermink, het sy haar doel bereik.

Vergelding is nou ook hoog op Titus se agenda. Saturninus, die Romeinse keiser met wie Tamora getrou het, word deur haar Swart minnaar, die slaaf Aaron, belieg en glo dat die lewens van sy seuns gespaar sou word indien hy sy eie hand laat afsny. 

Titus is al tot op die rand van waansin gepynig, maar hy slaag nogtans daarin om met sy broer Marcus en sy oorlewende seun Lucius spektakulêre wraak op Tamora en Saturninus te neem. Hy sny eers die kele van Tamora se seuns af, kook hulle vleis in 'n pastei, wat aan Tamora voorgesit word, vermoor sy dogter Lavinia sodat sy nie skande en skaamte moet dra nie en steek Tamora dood.

Die handeling versnel nou dramaties. Titus word deur Saturninus vermoor, en Lucius maak Saturninus dood. Lucius word die nuwe Romeinse keiser, begrawe saam met Marcus die dooies en straf Aaron.

Alhoewel die moorde en geweldpleging in *Titus Andronicus* vir moderne gehore 'n bietjie belaglik lyk (die stuk is al in die Victoriaanse tydperk nouliks opgevoer), slaag Shakespeare op 'n meesterlike manier daarin om uitdrukking te verleen aan leed en geweld wat hand uit ruk. Die geweldpleging en brutaliteit in *Titus Andronicus* kontrasteer met sy kunsvolle ryme.
Die **versnelling** van 'n liggaam verwys na die tempo waarteen die snelheid van die liggaam verander. Dikwels word **versnelling** gebruik om te verwys na 'n toename in snelheid, terwyl vaartvermindering verwys na 'n afname in snelheid.

Om versnelling/vaartvermindering te veroorsaak moet daar 'n resultante krag op die liggaam uitgeoefen word. Met ander woorde, indien 'n liggaam teen 'n konstante snelheid beweeg in 'n wrywinglose omgewing moet 'n krag op die liggaam uitgeoefen word in dieselfde rigting as beweging om 'n verhoging in snelheid te veroorsaak. Netso, moet 'n krag in die teenoorstelde rigting van beweging uitgeoefen word om 'n **vaartvermindering** te veroorsaak.

Berekening
----------

Wiskundig word versnelling as volg gedefinieer:

{\displaystyle a={\frac {v-u}{\Delta t}}={\frac {v\_{2}-v\_{1}}{\Delta t}}}  

Versnelling kan ook gesien word as die tweede afgeleide, volgens tyd, van posisie en dus die eerste afgeleide, volgens tyd, van snelheid:

* {\displaystyle a={\frac {d^{2}x}{d^{2}t}}}
* {\displaystyle a={\frac {dv}{dt}}}

In alle bostaande vergelykings is:

* *a* = versnelling
* *v* = v2 = finale snelheid
* *u* = v1 = beginsnelheid
* *x* = posisie

Vallende voorwerp
-----------------

Vallende voorwerp
'n Voorwerp wat val, versnel teen g = 9.81 m/s2.

Dit beteken dat die snelheid van die voorwerp elke sekonde verhoog met 9.81 m/s. Dus, by tyd t sekondes is die snelheid van die voorwerp {\displaystyle v=g\times t}.

In die algemeen is: Afstand = snelheid × tyd

{\displaystyle x=v\times t} (Eenhede: m/s × s = m)
Indien dt is baie kort tyd is, sal die afstand wat die voorwerp val by tyd t sekondes die volgende wees:

{\displaystyle dx=v\times dt}
Soos reeds voorheen gesê is {\displaystyle v=g\times t}. Dus

{\displaystyle dx=gt\,dt}
Om die totale afstand te bepaal na tyd t sekondes, moet dus integreer word:

{\displaystyle x=\int \_{t}^{0}gt\,dt}
{\displaystyle x={\frac {1}{2}}gt^{2}|\_{0}^{t}}
{\displaystyle x={\frac {1}{2}}gt^{2}}
As {\displaystyle v=g\times t} dan is {\displaystyle t={\frac {v}{g}}}

{\displaystyle x={\frac {1}{2}}g\left({\frac {v}{g}}\right)^{2}}
{\displaystyle 2gx=v^{2}}
{\displaystyle v={\sqrt {2gx}}}
Indien die voorwerp {\displaystyle h} meter val, dan is die spoed van die voorwerp:

{\displaystyle v={\sqrt {2gh}}}
**Selfverbranding** is die daad om jouself aan die brand te steek. Dit word meestal om politieke of godsdienstige redes gedoen, dikwels as 'n vorm van protes of as 'n daad van martelaarskap. Weens die ontstellende en gewelddadige aard daarvan, word dit as een van die mees ekstreme metodes van protes beskou.

Etimologie
----------

Die Engelse woord *immolation* het oorspronklik (1534) beteken "die doodmaak van 'n offerslagoffer; offer" en het figuurlik (1690) "vernietiging, veral deur vuur" beteken. Die etimologie daarvan was van Latyn *immolare* "om met offermaal te besprinkel (*mola salsa*); om te offer" in antieke Romeinse godsdiens.

Gevolge
-------

Selfverbranders gebruik gereeld versnellers voordat hulle hulself aan die brand steek. Dit, gekombineer met die selfverbranders se weiering om hulself te beskerm, kan warmer vlamme en dieper, meer uitgebreide brandwonde veroorsaak.

Selfverbranding is verskriklik pynlik. Later word die brandwonde ernstig, senuwees verbrand en die selfverbrander verloor sensasie by die gebrande areas. Sommige selfverbranders kan tydens die daad sterf as gevolg van inaseming van giftige verbrandingsprodukte, warm lug en vlamme.

Die liggaam het 'n inflammatoriese reaksie op verbrande vel wat plaasvind nadat 25% by volwassenes verbrand is. Hierdie reaksie lei tot bloed- en liggaamsvloeistofverlies. As die selfverbrander nie binne minder as vier uur na 'n brandsentrum geneem word nie, is dit meer geneig om weens skok te sterf. As nie meer as 80% van hul liggaamsoppervlakte verbrand word nie en die selfverbrander is jonger as 40 jaar oud, is daar 'n oorlewingkans van 50%. As die selfverbrander meer as 80% brandwonde het, daal die oorlewingsyfer tot 20%.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Kadmiumjodied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |
| Chemiese formule | CdI2 |
| Molêre massa | 355,21 g/mole |
| CAS-nommer | 10102-68-8   |
| Voorkoms | vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=429pm; c=730pm   |
| Ruimtegroep | P3m1  |
| Nommer | 164   |
| Strukturbericht | C6 |
| Smeltpunt | 388 °C |
| Kookpunt | 787 °C |
| Digtheid | 5,67 (rel. water) |
| Oplosbaarheid | Oplosbaar in koue water |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |   |
| LD50 | 4708 mg/kg (oraal in rotte) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Kadmiumjodied** is 'n verbinding van kadmium en jodium met formule CdI2.

Struktuur
---------

Die 4H-kristalstruktuur van kadmiumjodied is *gelaag* en dit is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se C6-struktuur. Daar is talle verbindings en minerale wat hierdie kadiumjodiedstruktuur het. Gewoonlik het hulle groot polariseerbare anione soos swawel, seleen, broom, jodium ensomeer. Die gelaagde C6-struktuur kan van die heksagonale digpakking afgelei word deur die oktaëderholtes in die een laag met metaalatome te vul en die volgende laag leeg te laat. Die elektriese polarisasie wat die gevolg is van die teenwoordigheid van katione aan die een kant van die anioonlaag en die ontbreek daarvan aan die ander kant, help om die struktuur te stabiliseer. Stowwe met kleiner ione soos oksiede of fluoriede vorm gewoonlik strukture waar katione aan altwee kante teenwoordig is en daardeur nie gelaagd is nie, omdat hierdie kleiner ione moeiliker is om te polariseer. (Hulle het minder elektroneskille en is 'harder'.)

Die pakmodus van kadmiumjodiedkristalle kan baie wissel. Daar was in die middel-1980's 152 politipes van CdI2 bekend.

Elektriese eienskappe
---------------------

Kadmiumjodied is 'n halfgeleier. Die elektriese eienskappe is afhanklik van die suiwerheid en die perfeksie van die kristalle. Die kristalstruktuur bevat maklik stapelfoute en dit vorm politipes. Suiwering deur sonesmelting lewer die suiwer 4H-vorm. Die bandgaping neem af van 3,9 eV by 8 keer sonesmelt tot 3,3 eV by 25 keer. Die gesuiwerde eenkristalle is kleurloos.

Gebruike
--------

Kadmiumjodied word gebruik in litografie, fotografie, elektroplatering en die vervaardiging van fosfore.

Bereiding
---------

Kadmiumjodied kan berei word deur die toevoeging van die kadmiummetaal, of sy oksied, hidroksied of karbonaat by hidrojoodsuur. Die verbinding kan ook berei word deur verhitting van kadmium met jodium.
Die **Sirdarja** of **Sirdarjo** (Russies: Сырдарья, Persies: سيردريا; Tadjik: Сирдарё; Kasaks: Сырдария; Arabies: سيحون; Oesbekies: *Sirdaryo*) is 'n rivier in Sentraal-Asië. Dit is ook uit die oudheid bekend as die **Jaxartes** weens die antieke Griekse naam **Ιαξάρτης**, wat afgelei is van die Oud-Persiese naam *Jakhsja Arta* ("Groot Pêrelagtige"), 'n verwysing na die kleur van die rivier se water. In Middeleeuse Islamitiese geskrifte is dit telkens bekend as die Sajhoen (سيحون) – wat naamlik een van die vier riviere van die Paradys is. (Net so was die Amoedarja bekend as die Jajhoen, een van die ander riviere).

Die moderne naam is Persies, en alhoewel reeds lank so bekend in die Ooste, is dit van redelik onlangse gebruik in Westerse geskrifte; voor die 20ste eeu was slegs wisselvorme van die antieke Griekse naam algemeen bekend. Dit was die noordoostelike grens van Alexander die Grote se verowerings. Griekse historici het beweer dat Alexander in 329 v.C. hier die stad Alexandria Eschate (letterlik "Alexandrië die Verste") as 'n permanente garnisoen gevestig het. Die stad is tans bekend as Choedjand. In werklikheid het hy slegs die stad Kyropolis hernoem (en miskien vergroot), aangesien die stad reeds twee eeue tevore deur koning Kores die Grote van Persië gestig is.

Die rivier ontspring uit twee hoofstrome in die Tiensjanbergreeks (die antieke Berg Imeon) in Kirgisië en Oos-Oesbekistan — die Narin- en die Karadarja — en vloei sowat 2 212 km deur Wes- en Noordwes-Oesbekistan en Suid-Kasakstan na die oorblywende Aralmeer. Die Sirdarja se opvanggebied is meer as 800 000 km² groot, maar slegs sowat 200 000 km² dra die oorgrote volume by tot die opvangs. Die jaarlikse vloei is 'n baie beskeie 37 km³ per jaar — net die helfte soveel as die vloei van die susterrivier, die Amoedarja.

Uit die Sirdarja word die vrugbaarste katoenproduserende streek in die hele Sentraal-Asië besproei, en dit verskaf ook water aan die dorpe Kokand, Choedjand, Kizilorda in Turkestan.

'n Uitgebreide kanaalstelsel, waarvan vele in die 18de eeu gebou is deur die Oesbekse Khanaat van Kokand, deurloop die rivier se omliggende streke. Massiewe uitbreidings aan die besproeiingkanaalstelsel tydens die Sowjet-tydperk om die katoenvelde te besproei het ekologiese skade aan die area aangerig, sodat die rivier opgedroog het lank voor dit die Aralmeer bereik. Die gevolg is dat die see tot 'n breukdeel van sy voormalige grootte gekrimp het. Met miljoene mense wat tans hierdie katoenstreke bewoon, is dit onduidelik hoe hierdie situasie reggestel kan word.

Nota
----

*Darja* beteken rivier, en "-darjarivier" sou dan 'n toutologie wees.

Sien ook
--------

* Amoedarja
* Berg Imeon
**Eric Howard Carmen** (11 Augustus 1949 – 11 Maart 2024) was 'n Amerikaanse sanger-liedjieskrywer, kitaarspeler en klawerbordspeler. Hy was die hoofsanger van die Raspberries, wat 'n enkelsnit wat miljoene verkoop het met "*Go All the Way*", en toe as solokunstenaar treffers gehad het met "*All by Myself*", "*Never Gonna Fall in Love Again*" , *"She Did It"*, "*Hungry Eyes*" en "**Make Me Lose Control**".

Vroeë lewe
----------

Komende uit 'n familie van Russiese Joodse immigrante, is Carmen gebore op 11 Augustus 1949, in Cleveland, Ohio, Verenigde State, en het grootgeword in Lyndhurst, Ohio. Hy was van kleins af by musiek betrokke. Teen die ouderdom van twee het hy sy ouers vermaak met naaaping van Jimmy Durante en Johnnie Ray. Teen die ouderdom van drie was hy in die Dalcroze Eurhythmics-program by die Cleveland Institute of Music. Op ses jaar oud het hy vioollesse geneem by sy tante Muriel Carmen, wat 'n violis in die Cleveland-orkes was. Teen die ouderdom van 11 het hy klavier gespeel en gedroom om sy eie liedjies te skryf. Die koms van die Beatles en die Rolling Stones het sy droom effens verander. Teen die tyd dat hy 'n tweedejaarstudent aan die Hoërskool Charles F. Brush was, het Carmen klavier gespeel en in rockgroepe gesing, insluitend die Fugitives, die Harlequins, die Sounds of Silence en die Cyrus Erie.

Alhoewel sy klassiek in klavier opgelei is, het Carmen 'n selfopgeleide kitaarspeler geword. Op 15 het hy met kitaarlesse begin, maar toe sy onderwyser se benadering nie pas by wat hy wou hê nie, het hy besluit om homself te leer. Hy het 'n Beatles-akkoordboek gekoop en vir die volgende vier maande kitaar studeer.
Die duo het bestaan uit Ian Mostert (gebore in Kroonstad, Oranje-Vrystaat, op 11 Januarie 1949) en Dix Vorster (gebore in Uitenhage, Kaapprovinsie, op 25 November 1945). Die twee was saam op skool in Kroonstad nadat Dix se gesin daarheen verhuis het toe hy ses was.

Na skool het Ian landbou gestudeer terwyl Dix op die myne gaan werk het. Dix is toe Johannesburg toegestuur om verder te gaan studeer en Ian het daarheen verhuis om by 'n mediamaatskappy te gaan werk. Hulle het in 1969 saam begin sing en gou by RPM geteken. Hulle eerste vrystelling was in dieselfde jaar en was 'n Engelse liedjie genaamd 'The Women Have Taken The World' wat verkeerdelik uitgegaan het as Ian Dix in plaas van Ian & Dix. Hulle het geen sukses hiermee gevind nie, maar albei van hulle het in die musiekwereld begin werk, Ian by Record and Tape en Dix by Gallo.

In 1976 het Ian 'n demo van 'Sonder Jou' gehoor in 'n kantoor by Gallo en by navraag uitgevind dat die liedjie deur Jan de Wet geskryf is en oorspronklik vir Sonja Herholdt bedoel was, maar sy het dit van die hand gewys. Ian het gevra of hy en Dix dit kon opneem. Die resultaat was hul enigste SA-treffer wat #3 bereik het. Hulle sou nog 'n paar plate maak, maar het nie veel verdere sukses gehad nie.
Biologiese groentekwekery op 'n organiese plaas in Capay (deelstaat Kalifornië, VSA)

Die terme **organiese** of **biologiese landbou** betekek negatief

Verbruikers betaal gewoonlik 'n premie vir biologiese produkte.

Organiese landbou wêreldwyd
---------------------------

In 2007 het die totale organiese landbouoppervlakte in vergelyking met die vorige jaar met 1,5 miljoen hektaar toegeneem tot 32 miljoen hektaar wêreldwyd (waarvan 'n kwart in Europa). Die internasionale markvolume vir biologiese produkte het tot meer as 46 miljard VSA-$ toegeneem.

Die grootste organiese landbouoppervlakte is in Australië (12 miljoen hektaar), Argentinië (2,8 miljoen hektaar) en Brasilië (1,8 miljoen hektaar) geleë. 'n Groot deel van die biologiese landbougrond in hierdie lande is weivelde. Van die totale biologiese landbouoppervlakte is 37,6 persent in Australië en Oseanië, 24,1 persent in Europa en 19,9 persent in Latyn-Amerika geleë. Die twee Alpelande Oostenryk en Switserland beskik oor die grootste persentasies organiese boerderygrond met respektiewelik 13,4 en 11 persent.
**Lucien Quélet** (14 Julie 1832 – 25 Augustus 1899) was 'n Franse naturalis en mikoloog. Quélet het verskillende fungispesies ontdek en was die stigter van die Société mycologique de France, 'n vereniging wat aan mikologiese studies toegewy is.

Biografie
---------

Quélet is in Montécheroux, Doubs, gebore as 'n boer se seun, maar is vroeg weesgelaat, en is vir die res van sy kindertyd deur sy tantes grootgemaak. In sy jeug het hy 'n groot belangstelling in mikologie en botanie in die breë getoon, maar ook in ander studievelde soos ornitologie en malakologie, die studie van weekdiere. Hy het by die kollege van Montbéliard skoolgegaan, en later medies in Strasbourg studeer.

In 1884 het hy die mikologiese vereniging bekend as die Société mycologique de France gestig, waarvan hy die eerste president was. Enige jare hierna, in 1888, het Quélet 'n boek geskryf, *Flore mycologique de la France et des pays limitrophes* (d.i. *Mikologiese flora van Frankryk en aanliggende lande*).

Tydens sy laaste lewensjare het Quélet sy studieveld uitgebrei, moontlik weens sy vermeende eksentrisiteit, en het sommige van sy jeugbelangstellings hervat, waaronder ornitologie en malakologie. In 1899 is hy op die ouderdom van 67 oorlede.
Dame **Julie Andrews** (geb. 1 Oktober 1935) is 'n Britse sanger, aktrise en skrywer van kinderboeke. Andrews was in talle rolprente te sien, maar is veral bekend vir haar vertolkings in *Mary Poppins* (1964) en *The Sound of Music* (1965). Sy is in 2000 tot Dame Kommandeur in die Orde van die Britse Ryk (DBE) benoem.

Andrews se ouers, Barbara Ward Wells en Edward Charles (Ted) Wells, is aan die begin van die Tweede Wêreldoorlog geskei. Sy en haar broer John bly eers by hulle pa in Surrey. In ongeveer 1940 het Andrews by haar ma ingetrek, omdat haar pa gedink het dat sy beter opleiding vir haar artistieke loopbaan daar kon kry.

Op negentienjarige ouderdom begin sy haar Broadway-loopbaan, en ná haar eerste film, *Mary Poppins*, het sy die wêreld aan haar voete gehad. Suksesse soos *The Sound of Music* en *Victor Victoria* volg, sowel as haar eie TV-reeks en kinderboeke, soos *The Last of The Really Great Whangdoodles*. Sy het die kinderboek-reeks, *Dumpy the Dumptruck*, saam met haar dogter Emma geskryf.

Sy was met die Pink Panther-regisseur Blake Edwards getroud tot sy dood op 15 Desember 2010, ná 'n eerste huwelik met tekenaar en kostuumontwerper Tony Walton. Sy het een dogter, Emma (Kate), by Walton. Sy het daarnaas tot die opvoeding van Edwards se kinders (Jennifer en Geoffrey) bygedra, sowel as twee aangenome Viëtnamese meisies, Amy en Joanna Edwards, grootgemaak.

In 1997 kry sy groeisels op haar stembande en sy verloor haar sangstem na 'n onsuksesvolle operasie. Sy kon darem nog praat, en kan op die klankbane van films soos *Shrek 2*, *Shrek the Third* en *The Princess Diaries* gehoor word.

Op 28 Januarie 2007 ontvang sy 'n *Screen Actors Guild Award* vir haar oeuvre. Sy is as nommer 59 op die lys van 100 grootste Britte van alle tye gelys.

Filmografie
-----------

Julie Andrews as Mary Poppins (1964)
Andrews se ster op die Hollywood Walk of Fame.
* *Mary Poppins* (1964)
* *The Americanization of Emily* (1964)
* *The Sound of Music* (1965)
* *Hawaii* (1966)
* *Torn Curtain* (1966)
* *Thoroughly Modern Millie* (1967)
* *Star!* (1968)
* *Darling Lili* (1970)
* *The Tamarind Seed* (1974)
* *10* (1979)
* *Little Miss Marker* (1980)
* *S.O.B.* (1981)
* *Viktor/Viktoria* (1982)
* *The Princess Diaries* (2001)
* *Shrek 2* (2003)
* *The Princess Diaries 2: Royal Engagement* (2004)
* *Shrek the Third* (2007)
* *Enchanted* (2007)
**Rykie van Reenen** (1923 - 2003) was een van die grootste Afrikaanse joernaliste van die tweede helfte van die twintigste eeu.

Agtergrond
----------

Rykie van der Byl van Reenen is op 31 Desember 1923 op die plaas Waterkloof in die distrik Darling aan die Weskus gebore. Aan die Universiteit van Stellenbosch behaal sy die graad B.A. met Afrikaans, Engels en Latyn, asook die graad M.A. in Engels, almal met onderskeiding.

Loopbaan
--------

In 1945 tree sy as joernalis in diens by Die Burger en word daar ‘n baanbreker vir die vrou (en veral die Afrikaanssprekende vrou) in die joernalistiek. Hoewel sy haar aanvanklik beperk het tot vrouesake, het sy mettertyd politieke en sosiale kommentaar gelewer. Sy het veral bekendheid verwerf met haar bydraes tot die rubriek Van Alle Kante (waar sy in die voetspore van C.J. Langenhoven gestaan het). In 1965 aanvaar sy ‘n betrekking by die destydse Johannesburgse Afrikaanse Sondagkoerant Die Beeld (ter wille van duidelikheid: dit was nie die dagblad Beeld wat eers in 1974 ontstaan het nie). Haar rubriek Randakker verskyn in Die Beeld en later in die Sondagblad Rapport. ‘n Keur uit haar rubrieke is in 1980 gepubliseer onder die titel Op die Randakker. Tydens die Jom Kippoeroorlog in 1967 maak sy naam as oorlogskorrespondent. Nasionale Pers se direksie bevorder haar tot assistentredakteur van Rapport en daarmee word sy die eerste vrou in die land wat so ‘n hoë pos in die joernalistiek beklee.

Om gesondheidsredes tree sy in 1980 af en vestig haar op Yzerfontein, naby haar geboorteplek. Sy beperk hierna haar skryfwerk hoofsaaklik tot resensies. Op 28 Desember 2003 sterf sy in haar aftreehuis.

Boeke
-----

* *Op die Randakker*. (1981)
* *Heldin uit die vreemde: die verhaal van Emily Hobhouse*. Kaapstad: Tafelberg, 1970 (SA gallery, 2)
* *Emily Hobhouse – Boer War letters*. Kaapstad: Human & Rousseau, 1984
* *Alba Bouwer – die lang reis van hart tot hart: ‘n keur uit haar toesprake*. Kaapstad: Tafelberg, 1995
* Saam met Alba Bouwer en Anna Rothmann: drie versamelbundels uit die werk van M.E.R. naamlik *Kom nader*, *Familiegesprek* en *‘n Kosbare erfenis*

Bekronings
----------

* Eredoktorsgraad in die letterkunde van die Universiteit van Stellenbosch (Desember 1986)
* Scheepersprys vir Jeugliteratuur vir *Heldin uit die vreemde* (1971)
* Markus Viljoen-medalje vir joernalistiek (1982)
* Recht Malan-prys vir die boek *Emily Hobhouse – Boer War letters*

Bronnelys
---------

* BY, Die Burger, Saterdag 27 Augustus 2011
* Meiring, Martie: Die lewe van 'n vrydenker in SA. Die Burger, Maandag 26 September 2011
* Rabe, Lizette: Rykie. ‘n Lewe met woorde. Kaapstad: Tafelberg, 2011

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* VIAF: 321146997384718892452
* WorldCat Identities (via VIAF): 321146997384718892452

 |
***Wie Word 'n Miljoenêr?*** is die tweede Suid-Afrikaanse weergawe van *Who Wants to Be a Millionaire?*. Dit word in Afrikaans op kykNET uitgesaai.Dit word aangebied deur Rian van Heerden. Die topprys is R1 000 000.

Reëls
-----

In hierdie weergawe se "Vinnigste Vingers", verskyn 6 deelnemers. Dié spel vereis dat die deelnemers vier opsies in ’n spesifieke volgorde plaas – byvoorbeeld chronologies, alfabeties, oud na jonk, noord na suid of volgens datum.

Hulplyne
--------

Daar is vier hulplyne waarvan die deelnemer van drie gebruik kan maak.

* 50:50 (Vyftig vyftig)
* Oor na die gehoor
* Bel ‘n pêl
* Vra die aanbieder

Aanbieder
---------

Die aanbieder, Rian van Heerden, wat ook bekend was as ’n omroeper op Jacaranda FM, het al voorheen ’n speletjiesprogram, *Op die Spel*, op kykNET aangebied. In *Op die spel* is deelnemers se Afrikaanse spel- en taalvaardighede getoets.

Wenners
-------

### R500 000 wenners

• Theunis Strydom (23 Maart 2022)

### R250 000 wenners

• Francois Brink (2 Maart 2022)
===R125 000 wenners
• Bernie Meyer (17 November 2021)
• Werner Kruger (7 Junie 2023)

### R40 000 wenners

• Jack O'Reilly (8 Desember 2021)
• Jeanette Pretorius (15 Desember 2021)

### R30 000 wenners

• Natasha Venter (24 November 2021)

### R25 000 wenners

• Hester de Wet (13 April 2022)
• AJ Blignaut (9 Februarie 2022)

### R10 000 wenners

• Pieter Spies (27 Oktober 2021)
• Abri Lock (27 Oktober 2021)
• Larochelle Smit (3 November 2021)
• Christine Meintjes (3 November 2021)
• Louis Botha (3 November 2021)
• Enrico Oosthuizen (10 November 2021)
• Tertius Coetzer (24 November 2021)
• Emil Meyer (1 Desember 2021)
• Alta Swanepoel (1 Desember 2021)
• Deidre Daniels (8 Desember 2021)
• Elsabé Rossouw (15 Desember 2021)
• Nico Gous (15 Desember 2021)
• Tiaan Froneman (19 Januarie 2022)
**Chapmanspiek-rylaan** is 'n bergpas en een van Kaapstad se skouspelagtigste rylane wat in die Wes-Kaap, Suid-Afrika geleë is. Die pad kronkel hoog bo die see in die kranse al langs die Skiereiland, vanaf Houtbaai tot by Noordhoek. Die pad is tussen 1915 en 1922 gebou en is 11 km lank.

Geskiedenis
-----------

Amateurvideo vam Chapmanspiek-rylaan
Beskerming teen rotsstortings.
Lugbeeld van die Chapmanspiek-rylaan, 2007.
Soos motors meer gewild geraak het gedurende die begin van die 1900's het die regering 'n plan opgestel om 'n pad reg rondom die Kaapse Skiereiland te bou. Die plan het onder andere bepaal dat Houtbaai en Noordhoek via 'n onmoontlike roete van feitlik loodregte kranse bo die oseaan verbind moes word. Om dit moontlik te maak het die ingenieurs beplan dat die sagte, pienkerige sedimentêre rots van die Graafwater formasie, wat bo-op die harde laag Kaapse graniet lê, uitgegraaf sal word om die pad te maak. Bo op die Graafwater formasie is die Tafelberg sandsteen laag. 'n Werksmag van 700 bandiete het met die projek begin vanaf die Houtbaai kant gedurende 1915 en vanaf Noordhoek gedurende 1916.

Die gedeelte vanaf Houtbaai tot by die hoogste punt net onder Chapmanspiek is teen 1919 voltooi. Die res is eers teen 1922 voltooi nadat die pad letterlik uit die loodregte kranse uitgebeitel is. Toe die projek voltooi is, was dit as een van die grootste ingenieursprestasies beskou.

Die pad is in 1959 verbeter en geteer. Gedurende 1980 het 'n gedeelte van die pad verspoel en was vervang met 'n brug-tipe struktuur wat oor die pad gebou is. Na verdere rotsstortings gedurende 2000 - 'n motoris is onder andere dood - is die pad vir drie jaar gesluit vir massiewe herkonstruksie.

Trivia
------

Die pad is ook deel van die roetes van die jaarlikse *Argus* fietswedren en die Twee Oseane-maraton. Die pad se roete nommer is M6. Die pad is ook nou 'n tolpad terwyl busse net in een rigting mag beweeg; vanaf die Houtbaai kant na Noordhoek.

Besienswaardighede
------------------

Die roete bied 'n ongelooflike uitsig oor Houtbaai, die Karbonkelberg en die Sentinel piek. Die pad gaan ook verby die Oos Fort wat gebou is in 1783 deur die Franse vir Nederland om die Engelse uit te hou. Daar was ook 'n Wes Fort aan die Houtbaai kant gebou. Die kanonne van Oos Fort word onthou vir die feit dat hulle gedurende 1795 in die 'Slag van Houtbaai' gebruik was teen die *HMS Echo* wat die hawe ingevaar het. Die gebeurtenis word elke jaar gevier gedurende September op die Saterdag voor Erfenis dag.

Noordhoek en die Noordhoekstrand, soos gesien vanaf Chapmanspiek-rylaanNoordhoek en die Noordhoekstrand, soos gesien vanaf Chapmanspiek-rylaan

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
* Clarence-rylaan
**Nerva** (Latyn: Marcus Cocceius Nerva Caesar Augustus; 8 November 30 - 27 Januarie 98), was 'n Romeinse keiser van 96 tot 98. Nerva het op die ouderdom van 65 keiser geword, na lewenslange keiserlike diens onder Nero en die keisers van die Flaviaanse dinastie. Onder Nero was hy 'n lid van die keiserlike gevolg en was instrumenteel in die onthulling van die Pisoniese sameswering van 65. Later, as 'n lojalis aan die Flaviane, het hy die pos van konsul in 71 en 90 tydens die heerskappye van onderskeidelik Vespasianus en Domitianus verwerf.

Op 18 September 96 is Domitianus vermoor in 'n sameswering waarby lede van die praetoriaanse wag en verskeie van sy vrygelatenes betrokke was. Op dieselfde dag is Nerva deur die Romeinse Senaat tot keiser uitgeroep. Dit was die eerste keer dat die Senaat 'n Romeinse keiser verkies het. As die nuwe heerser van die Romeinse Ryk belowe hy om vryhede te herstel wat tydens Domitianus se outokratiese bewind ingekort is. 

Nerva se kort bewind is egter ontwrig deur finansiële probleme en sy onvermoë om sy gesag oor die Romeinse leër te laat geld. 'n Opstand van die praetoriaanse wag onder leiding van Casperius Aelianus in Oktober 97 het hom in wese gedwing om 'n erfgenaam aan te neem. Na 'n paar beraadslaging het Nerva Trajanus, 'n jong en gewilde generaal, as sy opvolger aangeneem. Ná skaars vyftien maande in die amp is Nerva op 27 Januarie 98 aan natuurlike oorsake dood. Na sy dood is hy opgevolg en vergoddelik deur Trajanus.

Alhoewel 'n groot deel van sy lewe onduidelik bly, is Nerva deur antieke historici as 'n wyse en gematigde keiser beskou. Onlangse historici hersien hierdie beoordeling en karakteriseer Nerva as 'n welmenende, maar uiteindelike swak heerser, wie se heerskappy die Romeinse Ryk op die rand van 'n burgeroorlog gebring het. 

Nerva se grootste sukses was sy vermoë om 'n vreedsame magsoorgang na sy dood te verseker, en daarom het hy die Adoptiewe Keisers en die Antoneinse-dinastie gestig.

Sien ook
--------

* Lys van Romeinse keisers

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX1435388
* BNF: cb14466614f (data)
* CANTIC: a11113480
* GND: 118785931
* ISNI: 0000 0000 6300 7315
* LCCN: nr89013885
* NLI: 000523766
* The NLP id a0000002550419 is not valid.
* SUDOC: 068934661
* TePapa: 68486
* VIAF: 69725573
* WorldCat Identities: lccn-nr89013885

 |
Die **Eersterivier** vloei deur Stellenbosch en deur verskeie bekende Bolandse wingerdplase.

Bron
----

Die groep bergpieke by Stellenbosch is tot 1 500 m hoog en kry hoë reënval en selfs sneeu in die winter. Hierdie berge vorm 'n belangrike waterskeiding: noordweswaarts vloei die water na die Groot-Bergrivier en na die ooste voed hulle die Sonderendrivier. Suidwaarts dreineer die Eersterivier die Jonkershoekberge, Simonsberg, die Stellenboschberge en die Helderberg. Die Eersterivier ontvang water van enkele sytakke. In Stellenbosch sluit vanaf die omgewing van Koelenhof die Plankenbrugrivier met sy sytak die Krommerivier (vanaf die wynplaas Rustenburg) aan. Die Bloukliprivier kom uit die Stellenboschberge, en vloei via die plaas Keerweder en die dorpsgebied De Zalze naby die Vlottenburgstasie in die Eersterivier. Slegs in besonder goeie reënjare loop die Kuilsrivier by Macassar in die Eersterivier. Met 'n ingewikkelde stelsel van damme, kanale, pyplyne en tonnels deur berge is die Eersterivier verbind aan die Theewaterskloofdam in die bolope van die Sonderendrivier en die Bergrivier. Water kan hierdeur tussen die rivierstelsel uitgeruil word.

Stroomgebied
------------

In sy bolope staan die rivier ook bekend as die Jonkershoekrivier. Daar vloei dit deur denneplantasies en verby 'n forelkwekery. Daarna loop dit deur die wynplase Oude Nektar, Klein Gustrouw (voorheen Leef-op-Hoop) en Schoongezicht (tans die bekende Lanzerac) na die woonbuurt Mostertsdrift op Stellenbosch. Van daar af word ook water afgekeer na verskeie leivore en die ou meulstroom. Aan die westekant van die dorp loop die rivier deur die plase Libertas en Fleurbaai, en daarna suidwaarts (en oos van die Baden Powell-rylaan) oor die plase Vredenburg, Vlottenburg, Spier, Lynedoch, Welmoed en Meerlust en die stadsgebiede Faure (voorheen die plaas Vergenoegd) en Macassar (voorheen die plaas Zandvliet). By Macassar swaai die rivier suidoos, verby die kramat van sjeik Josef en die Macassar-watersuiweringswerke om met 'n lagune by Macassarstrand in Valsbaai uit te mond.

Geskiedenis
-----------

Die vallei van die Eersterivier was die eerste van die binnelandse rivieroewers wat deur blanke boere bewoon en bewerk is. Kpl. Willem Muller het in September 1655 hierdie eerste rivier teengekom nadat hy die Kaapse Skiereiland verlaat het. Hieronimus Cruse maak in 1669 reeds van die rivier melding in sy reisjoernaal. Op 'n kaart van die einde van die 17de eeu van die gebied verskyn al die name van die Eersterivier sowel as die van die "Tweederivier", vandag bekend as die Lourensrivier. Stellenbosch is gestig op 'n eiland in die rivier. In 1716 en weer in 1768 het die rivier die dorpie oorstroom en is 'n deel van die rivier gedemp om die eiland uit te skakel.

Skildery
--------

Die Britse kunsskilder Thomas William Bowler het in 1850 'n skildery van die brug oor die Eersterivier gemaak.

Sien ook
--------

* Ertjieskloofdam

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Waters of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1970.
Die **Fluminense Football Club** is 'n Brasiliaanse sokkerklub in die stad Rio de Janeiro.

Fluminense beteken "van die rivier". Die klub is op 21 Julie 1902 as 'n sokkerklub gestig. Vandag is hulle 'n sambreelorganisasie vir verskeie spanne in meer as 16 verskillende sportsoorte. Hulle bly egter veral bekend vir hulle sokker. Die artikel behandel daarom slegs oor hulle sokkerafdeling.

Die klub het sterk mededinging met hulle stadsgenoot, Flamengo. Hierdie wedstryd is die strafste derby van Brasilië en staan wêreldwyd bekend as die Fla-Flu.

Erelys
------

* **Kampioen Brasilië (4)**

1970, 1984, 2010, 2012
* **Copa do Brasil (1)**

2007
(naaswenner (2): 1992, 2005)
* **Copa Libertadores**

(naaswenner (1): 2008)
* **Wêreldbeker vir Klubs (1)**

1952

Bekende sokkerspelers
---------------------

* Vlag van Brasilië Assis
* Vlag van Brasilië Branco
* Vlag van Brasilië Carlos Alberto Torres
* Vlag van Brasilië Castillo
* Vlag van Argentinië Dario Conca
* Vlag van Portugal Deco
* Vlag van Brasilië Delei
* Vlag van Argentinië Doval
* Vlag van Brasilië Félix
* Vlag van Brasilië Gérson
* Vlag van Brasilië Fred
* Vlag van Brasilië Paulo César Caju
* Vlag van Brasilië Paulo Vítor
* Vlag van Brasilië Renato Gaúcho
* Vlag van Brasilië Ricardo Gomes
* Vlag van Brasilië Rivellino
* Vlag van Brasilië Romário
* Vlag van Paraguay Romerito
* Vlag van Brasilië Romeu Pelliciari
* Vlag van Brasilië Samarone
* Vlag van Brasilië Thiago Silva
* Vlag van Brasilië Washington
Trappies-aërobiese klas in 'n gimnasium
 'n Dansaërobiese klas
**Aërobiese oefeninge (Aerobics)** is 'n vorm van fisiese oefening wat ritmiese aërobiese oefening kombineer met strek- en kragoefenroetines met die doel om alle elemente van fiksheid (buigsaamheid, spierkrag en kardiovaskulêre fiksheid) te verbeter. Dit word gewoonlik op musiek uitgevoer en kan in 'n groepopset onder leiding van 'n instrukteur (fiksheidsprofessioneel) beoefen word, alhoewel dit solo en ook sonder musikale begeleiding gedoen kan word. 

Met die doel om fisieke fiksheid te bevorder en siekte te voorkom, voer praktisyns verskeie roetines uit wat bestaan uit 'n aantal verskillende dansagtige oefeninge. Formele aërobiese klasse word in verskillende vlakke van intensiteit en kompleksiteit verdeel en sal vyf komponente hê: opwarming (5–10 minute), kardiovaskulêre kondisionering (25–30 minute), spierkrag en kondisionering (10–15 minute), koel- af (5–8 minute) en strek en buigsaamheid (5–8 minute). Aërobiese klasse kan deelnemers toelaat om hul vlak van deelname volgens hul fiksheidsvlak te kies. Baie gimnasiums bied verskillende tipes aërobiese klasse aan. Elke klas is ontwerp vir 'n sekere vlak van ervaring en onderrig deur 'n gesertifiseerde instrukteur met 'n spesialiteitsarea wat verband hou met hul spesifieke klas.

 Water-aërobiese klasse by 'n akwatiese sportsentrum.

Aërobiese trappiesklim
----------------------

"Step-aerobics" is 'n vorm van aërobiese oefening wat gebruik maak van 'n lae verhoogde platform, die trap, met 'n hoogte wat aangepas is vir individuele behoeftes deur ligters in te plaas. Aërobiese trappiesklasse word in baie gimnasiums aangebied.

 Aërobiese klas met gewigte
 'n Sport-aerobiese span

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4141508-5
* LCCN: sh90004442
* NDL: 01189135
* NKC: ph118272

 |
**Norman Stanley Bailey** (\* 23 Maart 1933 - 15 September 2021) in Birmingham, Engeland) was 'n internasionale bekende bas. Sy ouers het kort na sy geboorte na Suid-Afrika geëmigreer, waar hy sy skoolopleiding in Boksburg begin het. Later is hy egter na Salisbury. In 1955 het die B.Mus-graad aan die Rhodes-universiteit behaal.

In 1958 het na Wene vertrek om daar aan die Staatsakademie te studeer. Hy het sy professionele loopbaan in 1960 by die Landestheater in Linz begin. Na verskeie jare in Wupperthal, Düsseldorf en die Deutsche Oper am Rhein, waartydens hy ook as gas in La Scala, Covent Garden, Bayreuth, Hamburg, München en Stuttgart opgetree het, is hy op kontrak by Sadler's Wells aangestel as voltydse sanger. Sedert 1971 tree hy egter weer as vryskutsanger op en onderskei hy hom al hoe meer in die Wagnerrolle. Hy het ook rolle gesing in plaatopnames wat van *Die Meistersinger*, *Die Walküre* en *Der Fliegende Holländer* gemaak is.

Bron
----

* *Ensiklopedie Afrikana (Edms) Bpk*, ISBN 0-908409-41-9 Stel, ISBN 0-908409-43-5 Band
* Serfontein, Pieter: Norman Bailey - Suid-Afrikaanse sanger van formaat. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 29, nr. 2, April 1980.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 1053023
* BNE: XX843216
* BNF: cb13926763t (data)
* CiNii: DA12315701
* GND: 124139620
* IMDb: nm1012934
* ISNI: 0000 0001 1480 4390
* LCCN: n82118459
* LNB: 000175092
* MusicBrainz: fb226eb1-9559-482a-93ed-4656c270024c
* NKC: xx0154864
* NLA: 35155104
* NTA: 073168211
* RERO: 02-A012314312
* SNAC: w6b92mc5
* SUDOC: 07900010X
* Trove: 844770
* VIAF: 116746860
* WorldCat Identities: lccn-n82118459

 |
**Kripto-anargisme** of **kuberanargisme** is 'n politieke ideologie wat fokus op die beskerming van privaatheid, politieke vryheid en ekonomiese vryheid, waarvan die aanhangers kriptografiese sagteware vir vertroulikheid en sekuriteit gebruik terwyl hulle inligting oor rekenaarnetwerke stuur en ontvang. In sy 1988 "*Crypto Anarchist Manifesto*", het Timothy C. May die basiese beginsels van kripto-anargisme bekendgestel, geïnkripteer uitruilings wat totale anonimiteit, totale vryheid van spraak en totale vryheid om handel te dryf verseker. In 1992 lees hy die teks by die stigtingsvergadering van die *cypherpunk*-beweging. Die meeste kripto-anargiste is anargo-kapitaliste, maar sommige is anargo-mutualiste.

Terminologie
------------

"Kripto-" kom van die Antieke Grieks κρυπτός kruptós, wat "versteek" of "geheim" beteken. Dit is 'n ander gebruik van die voorvoegsel as wat gebruik word in woorde soos 'kripto-fascis' of 'kripto-Jood' waar dit aandui dat die identiteit self vir die wêreld versteek is; baie kripto-anargiste is eerder openlik oor hul anargisme en bevordering van instrumente gebaseer op kriptologie.

Motiewe
-------

Een motief van kripto-anargiste is om teen die waarneming van rekenaarnetwerkkommunikasie te verdedig. Kripto-anargiste probeer beskerm teen regeringsmassawaarneming, soos PRISM, ECHELON, Tempora, telekommunikasiedatabewaring, die NSA-waarborglose toesigkontroversie, Kamer 641A, die FRA ensovoorts. Kripto-anargiste beskou die ontwikkeling en gebruik van kriptografie as die belangrikste verdediging teen sulke bedreigings.

’n Studie van 2022 het ondersoek of kripto-anargisme ’n nuttige hulpmiddel kan wees om sosio-politieke kwessies aan te spreek. Hulle bevindinge het aan die lig gebring dat kripto-anargisme nie 'n beduidende invloed op werklike politiek het nie, maar om dit te bestudeer kan nuttig wees om politieke bewegings te skep wat gerig is op internetgebruikers.

Anonieme handel
---------------

Bitcoin is 'n geldeenheid wat gegenereer en beveilig word deur eweknie-netwerktoestelle wat 'n gemeenskaplike rekord hou van alle transaksies binne die stelsel wat in 'n kripto-anargiese konteks gebruik kan word. Adrian Chen, skryf vir *The New York Times*, sê die idee agter bitcoin kan opgespoor word na Die Kripto-Anargis Manifes. Die Silk Road was 'n voorbeeld van 'n onwettige dwelmmark waarop bitcoin die enigste aanvaarde geldeenheid was.

Assassination Market was 'n Tor-gebaseerde donkernet-mark wat deur 'n self-beskryfde kripto-anargis bedryf word, onder die skuilnaam Kuwabatake Sanjuro.
Die **heuningby** (*Apis mellifera*) is 'n insek wat dwarsoor die wêreld versprei is. Heuningbye word deur die mens benut vanweë die heuning en byewas wat hulle produseer, asook vir die bestuiwing van gewasse (veral vrugte). Byebevolkings wat vir menslike gebruik aangewend word, word deur byeboere aangehou en onderhou.

In Europa bestaan daar twee geneties verskillende bevolkings heuningbye. Uit DNS-analises blyk dit dat hierdie twee bevolkings nouer verwant aan die Afrika-heuningby is as aan mekaar.

Heuningbye beskik oor 'n interne biologiese klok wat hulle in staat stel om beter te kan navigeer en hul take te kan verdeel. Hulle is uiters sosiale insekte en woon in gemeenskappe wat uit ongeveer 'n halfmiljoen bye bestaan. Verreweg die meeste lede van hierdie gemeenskappe is steriele vroulike werkerbye. Slegs 'n paar honderd bye in die bevolking is mannetjies, ook dar of waterdraer genoem. 'n Waterdraer se taak is om met 'n koningin te paar ('n aantal van hulle met een koningin op haar "bruidsvlug") en dié vrugbare wyfie se taak is om daarna lewenslank eiers te lê ten einde die byegemeenskap se voortbestaan te verseker.

Subspesies
----------

'n Heuningby se poot onder die mikroskoop
Noordwestelike Europa
* *A. m. iberica*
* *A. m. intermissa*
* *A. m. lihzeni*
* *A. m. mellifera*
* *A. m. sahariensis*

Suidwestelike Europa
* *A. m. carnica*
* *A. m. cecropia*
* *A. m. ligustica*
* *A. m. macedonica*
* *A.m. ruttneri*
* *A. m. sicula*

Midde-Ooste
* *A. m. adamii*
* *A. m. anatoliaca*
* *A. m. armeniaca*
* *A. m. caucasica*
* *A. m. cypria*
* *A. m. meda*

Afrika
* *A. m. adansonii*
* *A. m. capensis*
* *A. m. intermissa*
* *A. m. lamarckii*
* *A. m. litorea*
* *A. m. major*
* *A. m. monticola*
* *A. m. sahariensis*
* *A. m. scutellata*
* *A. m. unicolor*
* *A. m. jemenitica*

Bronnelys
---------

* *Bye* in Wêreldspektrum, volume 4. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK.
Ligging van Makaronesië
Kaart van Makaronesië
Vlae van die vier Makaronesiese argipels Asore, Madeiraeilande, Kanariese Eilande en Kaap Verde
**Makaronesië** of **Makaronesiese eilande** (letterlik: "gelukkige" of "geseënde eilande"; afgelei van die Griekse woorde μάκαρ, *mákar* vir "gelukkig/geseënd" en νῆσος, *nḗsos* vir "eiland") is 'n biogeografiese streek, bestaande uit vier argipels van vulkaniese oorsprong wat in die Noord-Atlantiese Oseaan langs die weskuste van Afrika en Europa geleë is. Elke argipel bestaan uit 'n aantal eilande, gevorm van ondersese berge op die oseaanbodem wat oor die oseaan se oppervlak uitsteek. Die Makaronesiese eilande is verdeel tussen drie lande: Portugal, Spanje en Kaap Verde. Administratief val die eilande, wat tot Portugal en Spanje behoort, onder die Europese Unie; die eilandnasie Kaap Verde behoort tot die Afrika-unie. Geologies behoort Makaronesië tot die Afrikaplaat, insluitende die Asore wat op die ontmoetingspunt van die Eurasiese met die Amerikaanse plaat geleë is.

Ten spyte van die lang afstande heers ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora. Volgens die Europese Unie vorm die drie Europese argipels (dit wil se sonder Kaap Verde) 'n omgewingsstreek bekend as die Makaronesiese streek van Europa.

Etimologie
----------

Die naam Makaronesië is deur die Engelse plantkundige Philip Barker Webb ingevoer; hy het vanaf 1835 tot 1850 saam met Sabin Berthelot en Alfred Moquin-Tandon *Histoire naturelle des Iles Canaries* gepubliseer. Die term is van die Antike Griekse geografieliteratuur ontleen, wat na die eilande buite die Middellandse See – wes van die Straat van Gibraltar – as μακάρων νῆσοι, *makáron nḗsoi*, "eilande van die geluksalige" verwys het (geleen aan die idees van *Elysium*, wat reeds digters in voor-antieke tyd as in die weste beskryf het). Die natuurkundiges van die vroeë tot middel-keiserlike tydperk (Plinius die ouere, Ptolemeus en ander) het tot agt van daardie eilande as die "eilande van die geluksalige" beskou.

Makaronesië word soms verkeerd gespel as "Makronesië" as gevolg van 'n valse analogie met Mikronesië, 'n argipel in die Stille Oseaan sonder enige verband met Makaronesië, wat onder andere die eilandnasie Gefedereerde State van Mikronesië huisves.

Argipels
--------

Makaronesië bestaan uit vier hoofargipels. Hulle is, van noord tot suid:

* Vlag van Asore Asore (Portugal)
* Vlag van Madeiraeilande Madeiraeilande (Portugal), sluit die Selvagenseilande in
* Vlag van Kanariese Eilande Kanariese Eilande (Spanje)
* Vlag van Kaap Verde Kaap Verde
Palantir Technologies logo.
**Palantir Technologies Inc.** is 'n openbare Amerikaanse maatskappy wat spesialiseer in sagtewareplatforms vir grootdata-analise. Met sy hoofkwartier in Denver, Colorado, is dit gestig deur Peter Thiel, Nathan Gettings, Joe Lonsdale, Stephen Cohen en Alex Karp in 2003. Die maatskappy se naam is afgelei van *The Lord of the Rings* waar die magiese *palantíri* "sienstene" is, beskryf as onvernietigbare kristalballe wat gebruik word vir kommunikasie en om gebeure in ander dele van die wêreld te sien.

Die maatskappy is veral bekend vir drie projekte: Palantir Gotham, Palantir Apollo en Palantir Foundry. Palantir Gotham word gebruik deur anti-terrorisme-ontleders by kantore in die Verenigde State se intelligensiegemeenskap (VSAIG) en die Verenigde State se departement van verdediging. In die verlede is Gotham gebruik deur bedrogondersoekers by die Herstel-aanspreeklikheids- en deursigtigheidsraad, 'n voormalige Amerikaanse federale agentskap wat van 2009 tot 2015 bedryf is. Gotham is ook gebruik deur kuberontleders by Information Warfare Monitor, 'n Kanadese publiek-private onderneming wat bedryf is van 2003 tot 2012. Palantir Apollo is 'n platform om deurlopende integrasie/deurlopende aflewering (CI/CD) oor alle omgewings te fasiliteer. Hul SaaS is een van vyf aanbiedinge wat vir Mission Critical National Security Systems (IL5) deur die Amerikaanse departement van verdediging gemagtig is.
 Palantir Foundry word gebruik deur korporatiewe kliënte soos Morgan Stanley, Merck KGaA, Airbus, Wejo, Lilium, PG&E en Fiat Chrysler Automobiles.

Palantir se oorspronklike kliënte was federale agentskappe van die VSAIG. Dit het sedertdien sy kliëntebasis uitgebrei om staats- en plaaslike regerings te bedien, sowel as private maatskappye in die finansiële en gesondheidsorgbedrywe.