recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Seekoeivlei-natuurreservaat** in die Vrystaat is 'n belangrike bron van water vir huishoudelike sowel as nywerheidsgebruik in Gauteng.

Ligging
-------

Hierdie vleiland lê noord van Memel, naby die Drakensberg-platorand en naby die punt waar die Vrystaat, Mpumalanga en KwaZulu-Natal ontmoet. Dit is nagenoeg by 27°35′S 29°35′O﻿ / ﻿27.583°S 29.583°O﻿ / -27.583; 29.583 en lê 2 000 m bo seespieël.

Vleiland
--------

Net noord van Memel loop die Pampoenspruit in die Kliprivier, 'n sytak van die Vaalrivier, in ‘n moeras van 25 km2 met baie vleie, poele, vloedvlaktes, mere en graslande wat in die reënseisoen dikwels oorstroom. Dit vorm een van die grootste vleilande op die Hoëveld. Die reservaat van 4 754 ha is in 1997 tot Ramsar-vleiland verklaar en word veral deur mense besoek met ‘n besondere belangstelling in die voëllewe. Vir hulle is uitkykskuilings en 'n piekniekplek beskikbaar. Op die graslande op die oewers wei gereeld vee.

Flora en fauna
--------------

Die vleigebied is die tuiste van ‘n wye verskeidenheid voëlspesies waaronder skaars en bedreigde soorte. Veral die volgende voëls het dit hul tuiste gemaak: kleinrietreier, nimmersat, witvlerkvleikuiken, bloukraanvoël, reier, ooievaar, ibis, vee-reier, vinke, Afrikaanse kwartel, witbaardsterretjie, lelkraanvoël, bleekkopgrassanger, Drakensberglewerik en die Vaalrivierlewerik. Seekoeie en sebras is in die reservaat hervestig. Waarskynlik weens die koue op hierdie hoogte bo seevlak kom daar byna geen slange voor nie.

Lees ook
--------

* Ramsar-vleilande in Suid-Afrika
* Ramsar-konvensie
**Oligargie** (*ὀλιγαρχία* (oligarkhía); *ὀλίγος* (olígos), "min", en *ἄρχω* (arkho), "om te regeer of gebied") is 'n soort magstruktuur waarin mag effektief berus by 'n klein getal persone. Hierdie mense kan hul onderskei deur monargale of familiebande, rykdom, opvoeding, korporatiewe, godsdienstige of militêre beheer. Sulke state word dikwels beheer deur 'n paar toonaangewende families wat tipies hulle invloed van een geslag na die volgende oordra, maar oorerflikheid is nie 'n nodige voorwaarde vir die toepassing van hierdie term nie.

Regdeur die geskiedenis was oligargieë dikwels tirannies, d.w.s. van publieke onderhorigheid of onderdrukking afhanklik vir hul voortbestaan, alhoewel ander weer gesien is as betreklik amikaal of diensvaardig. Aristoteles het hierdie term aangevoor as 'n sinoniem vir regering deur die rykes, waarvoor die eksakte term "plutokrasie" is. 'n Oligargie is nietemin nie altyd regering deur welgesteldes nie, aangesien oligarge bloot uit 'n bevoordeelde groep kan bestaan, en hoef, soos in die geval van 'n monargie, nie by wyse van welstand of bloedverwantskap tot mekaar verbind te wees nie.

Sien ook
--------

* Demokrasie, bestel waar die volk (demos) regeer
* Teokrasie, regering deur god (theos)
* Kleptokrasie, regering deur diewe
USAFE-orkes se timpanis aan die speel
By 'n kettingtimpani verbind 'n ketting die spanningsstafies met mekaar, sodat 'n meesterarm gebruik kan word om almal gelyktydig te verstel.
**Keteltromme** (of **timpani**) is musiekinstrumente in die perkussie-familie. Dit is 'n tipe trom, wat bestaan uit 'n membraan genoem 'n kop, uitgestrek oor 'n groot bak tradisioneel van koper vervaardig. 

Die meeste moderne timpani is *pedaaltimpani* en kan vinnig en akkuraat ingestel word vir spesifieke note deur vaardige spelers deur die gebruik van 'n beweeglike voetpedaal. Hulle word bespeel deur die kop te slaan met 'n gespesialiseerde tromstok, genoem 'n *timpanistok* of *timpanihamer*. 

Timpani het ontwikkel uit die militêre tromme en klassieke orkeste in die laaste derde van die 18de eeu. Vandag word dit gebruik in baie verskillende tipes ensembles, insluitend konsertorkeste, marsjeerorkeste, en selfs in sommige rock-orkeste.

Walter Light se pedaal- en kettingtimpanistelle in drie verskillende kombinasies.
'n Pedaal op 'n *Dresden* timpani (koppelaar, links te sien) moet ontkoppel word om die toonhoogte van die trom te verander.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4173567-5
* MusicBrainz: 7d86c75c-bccd-4c9d-a73d-4bb443e5110b
* NKC: ph352428

 |
Die **Pratt & Whitney PW6000** is 'n hoë-omleiding-verhouding turbowaaier enjin wat ontwerp is vir die Airbus A318 met 'n ontwerpstukrag van 18 000 tot 24 000 lb·f (82-109 kN).

Ontwerp en ontwikkeling
-----------------------

Pratt & Whitney het die enjin ontwerp met die oog op minimum kompleksiteit, wat onderhoudskoste aansienlik verminder asook gewig en brandstof bespaar. Maar toetse het getoon dat die eerste vyfstadium hoëkompressor-gebaseerde ontwerp nie voldoen het aan die verwagte brandstofverbrandingsprestasie nie. As gevolg hiervan het baie van die oorspronklike kliënte hul bestellings oorgeskakel na die mededinger "CFM International CFM56-5". 

Om die probleem aan te spreek, het Pratt & Whitney 'n hergesertifiseerde, verbeterde ontwerp gebruik met 'n sesstadium hoëdrukkompressor, ontwerp deur "MTU Aero Engines", om die verwagte prestasie te bereik. Die Duitse maatskappy vervaardig die hoëdrukkompressor en die laedrukturbine. Die hoëdrukkompressor word aangedryf deur 'n enkelstadiumturbine. Op die laedrukspoel dryf 'n driestadiumturbine 'n enkelstadiumwaaier en 'n vierfase laedrukkompressor aan.

Aanwendings
-----------

'n PW6000-toegeruste Airbus A318
* Airbus A318

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
**Kestellhof** is 'n voorstad van Kimberley, die hoofstad van die Noord-Kaap, Suid-Afrika.

Die voorstad is genoem na ds. John Daniel Kestell (1854–1941). Die latere ds. Kestell het in 1871 uit Pietermaritzburg saam met sy vader per ossewa na die nuwe diamantveld hier vertrek waar hulle twee jaar lank gedelf het. Ná sy opleiding as predikant het hy in 1881 na Suid-Afrika teruggekeer en 'n beroep aanvaar as hulpprediker van die NG gemeente Dutoitspan, Kimberley. Op die diamantdorp van destyds met al sy verarmdes en verwaarloosdes rig hy in 1891 die Newton-tehuis vir hawelose kinders op. Begin 1894 het hy na die NG gemeente Harrismith vertrek. Die nabygeleë voorstad Albertynshof is ook na 'n plaaslike NG predikant genoem, ds. J.R. Albertyn.

Kestellhof is suidwes van die Groot Gat geleë en word begrens deur Rhodesdene in die weste, Hadison Park in die suidweste en New Park in die ooste.

Vir sensusdoeleindes beslaan Kestellhof 0,51 km². In 2011 was hier 841 inwoners van wie 51,5 persent wit was en 39 persent swart. Die res was meestal bruin. Net meer as 57 persent van die inwoners in daardie jaar se huistaal was Afrikaans en 24 persent Setswana.

Bron
----

* (en)  Raper, Peter Edmund. 2004. *New Dictionary of South African Place Names*. Johannesburg & Cape Town: Jonathan Ball Publishers.
Fruktose, 'n voorbeeld van 'n ketose. Die ketoongroep is die koolstof en suurstof wat met 'n dubbelbinding verbind is.
'n **Ketose** is 'n monosakkaried met een ketoongroep per molekuul. Die eenvoudigste ketose is dihidroksiasetoon, wat slegs drie koolstofatome het, en dit is die enigste een wat geen optiese aktiwiteit toon nie. Alle monosakkaried ketoses is reduserende suikers, want hulle kan tautomeriseer na aldoses via 'n aldol tussenproduk, en die gevolglike aldehiedgroep kan geoksideer word, byvoorbeeld in Tollens se toets of Benedict se toets. Ketoses wat gebind is in glikosides, byvoorbeeld in die geval van die fruktose gedeelte van sukrose, is nie-reduserende suikers.

Voorbeelde van ketoses
----------------------

Stamboom van die D-ketoses tot by die heksoses: dihidroksiasetoon (1); D-eritrulose (2); D-ribulose (3a); D-xilulose (3b); D-psikose (4a); D-fruktose (4b); D-sorbose (4c); D-tagatose (4d)
Alle ketoses wat hier gelys is, is 2-ketoses, met ander woorde, die karbonielgroep is op die tweede koolstofatoom vanaf die punt:

* Trioses: dihidroksiasetoon
* Tetroses: eritrulose
* Pentoses: ribulose, xilulose
* Hexoses: fruktose, psikose, sorbose, tagatose
* Heptoses: sedoheptulose

Chemie
------

Ketoses en aldoses kan chemies onderskei word met Seliwanoff se toets, waar die monster met suur en resorsinol verhit word. Die toets berus op die dehidrasiereaksie wat meer vinnig in ketoses plaasvind: waar aldoses stadiger reageer, en 'n ligte pienk kleur gee, reageer ketoses vinniger en sterker, om 'n donkerrooi kleur te gee. Ketoses kan isomeriseer na aldoses deur die Lobry-de Bruyn-van Ekenstein transformasie.
***Prawda*** (***Правда***), Russies vir "Die Waarheid", was 'n Sowjet-dagblad. Van 1917 tot en met 22 Augustus 1991 was dit die amptelike spreekbuis van die Sentrale Komitee van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie.

Die koerant is in 1912 in Wene, Oostenryk, gestig en is eers in 1918 na Moskou geskuif toe dié stad weer Rusland se hoofstad geword het. Die blad het in 1991, ná die verbrokkeling van die Sowjetunie, toegemaak op bevel van pres. Boris Jeltsin. Daarna het van die personeellede 'n nuwe poniekoerant met dieselfde naam gestig. Dit is in 1997 deur die Kommunistiese Party van die Russiese Federasie oorgeneem. Daar is ook 'n onverwante internet-gebaseerde koerant, *Pravda Online* (www.Pravda.ru), wat deur ander personeellede bedryf word. 

Nog 'n koerant met dié naam is die *Komsomolskaja Prawda*, voorheen die amptelike blad van die Komsomol (die ontbinde Kommunistiese Jeugliga) en tans die poniekoerant met die grootste sirkulasie in die land.

Pretfeit
--------

Naas die Prawda was daar nog 'n belangrike koerant tydens die Koue Oorlog: *Izwestija*, die amptelike spreekbuis van die Sowjet-regering. Aangesien die twee koerante se name *Die Waarheid* en *Die Nuus* beteken, was daar 'n gewilde sêding in dié tyd: *W Prawde njet Izwestii, w Izwestijach njet Prawdi* ("In Die Waarheid is daar geen nuus nie, en in Die Nuus is daar geen waarheid nie").
Die Rione dei Prati is vlakby die Castel Sant'Angelo (in die aangrensende stadsdeel Rione di Borgo) en sy rustige klein park aan die Tiberoewer, wat die historiese versterkings vervang het, geleë
Piazza Cavour in die Januarieson
Die elegante voetgangerbrug Ponte Sant'Angelo verbind Prati (aan die regterkant) met die historiese stadsdele anderkant die Tiber
Die **Rione dei Prati**  is een van die stadsdele van Rome, geleë noordoos van die Vatikaanstad en die Castel Sant'Angelo in die middestad waar dit administratief onder die Municipio I val. Soos sy Italiaanse naam aandui, het die gebied nog tot in die 19de eeu uit weivelde bestaan. Weens die gebrek aan moderne brûe was die terrein aanvanklik geïsoleerd van die middestad anderkant die Tiber. Eers met die stadsbeplanning vir Rome as nuwe hoofstad het Prati saam met moderne infrastruktuur volgens ontwerpe van Alessandro Viviani (1825–1905) ontstaan wat tot in die laat 19de eeu as die Stad Rome se hoofstadsbeplanner gedien het.

Toe Rome in 1871 hoofstad en regeringsetel van die nuutgestigte Italiaanse eenheeidstaat geword het, is Prati doelgerig as nuwe woonkwartier vir afgevaardigdes, amptenare en ander middelklasbewoners gebou - 'n voorbeeld van geslaagde 19de eeuse stadsbeplanning met aantreklike moderne behuising en breë reguit lane. So word hier, anders as in ander dele van die historiese middestad, geen antieke, Middeleeuse, Renaissance- of Barok-boukuns of ander bekende toeriste-aantreklikhede aangetref nie. 

Interessant genoeg is die meeste geboue, wat in Prati ná die vereniging van Italië ontstaan het, ses of sewe verdiepings hoog. Hulle versper die uitsig oor die koepel van die Sint Pieterskerk en het sodoende 'n politieke boodskap van die jong sekulêre staat aan die Rooms-Katolieke Kerk oorgedra. Met 'n hoogte van 450 voet was die koepel oorspronklik sigbaar vanuit enige punt in Rome binne die historiese stadsmuur. Onder die pouslike bewind is geboue in Rome tot vier verdiepings beperk om hierdie uitsig nie te belemmer nie. So is die visuele indruk geskep dat Rome deur die Kerk oorheers sou word. Prati se woongeboue versper die uitsig vanuit noordelike punte en is daarnaas ook hoër as die Borgo, die buurt rondom die Vatikaanstad.

So het die destydse minister van justisie, Giuseppe Zanardelli, ook vir die *Palazzo di Giustizia* of Justisiepaleis 'n bouterrein aan die Vatikaan se kant van die Tiberrivier gekies. Die paleis in die neo-Cinquecentostyl sou as die jong staat se grootste sekulêre gebou in Rome op die plein Piazza Cavour ontstaan en die Hooggeregshof van Italië sowel as Rome se distrikshowe huisves. Die magtige travertynpaleis sou die argitektoniese ankerpunt wees vir 'n stadsdeel waar nie een van die nuwe breë lane na die Vatikaanstad gelei het nie en waar bowendien bewustelik voorkeur gegee is aan sekulêre straatname.

Prati word steeds onder die welvarendste woonkwartiere in Rome gereken. Een van die Italiaanse hoofstad se belangrikste winkelstrate, Via di Cola Rienzo, is hier geleë, net soos die plein Piazza Cavour en die Justisiepaleis.
Die **Pratt & Whitney PW2000**, ook bekend volgens die militêre aanwysing as **F117** en aanvanklik na verwys as die **JT10D**, is 'n reeks hoë-omleidingturbowaaierenjins met 'n stukrag tussen 165 en 190 kN (37 000 tot 43 000 lbf). Hulle is spesiaal ontwerp vir die Boeing 757 en word gebou deur Pratt & Whitney. As 'n 757 kragbron, kompeteer hierdie enjins met die Rolls-Royce RB211.

Ontwerp en ontwikkeling
-----------------------

Pratt & Whitney het aan die JT10D begin werk in Oktober 1971 bedoel vir die McDonnell Douglas YC-15 in die Gevorderde Medium STOL transportprojek, asook die Boeing 767 (destyds met kodenaam 7X7). Die enjin het in Augustus 1974 die eerste keer gehardloop. In Desember 1980 het Pratt & Whitney die benamingstelsel vir sy enjins verander, en die JT10D het die PW2037 geword.

Die PW2000 is 'n dubbelspoel, aksiale lugvloei, ringvormige verbranding, hoë-omleidingturbowaaier met 'n dubbele-kanaalvollegesag digitale enjinbeheerstelsel (FADEC). Dit is in 1984 as die eerste burgerlike FADEC-beheerde vliegtuigenjin gesertifiseer.

Die eerste PW2000 reeks enjin, die PW2037, het die Boeing 757-200 in diens van Delta Air Lines aangedryf. Dit was die bekendstellingskliënt vir die burgerlugvaartweergawe van die enjin.

'n Tegnikus ondersoek 'n F117 van 'n C-17 Globemaster III tydens 'n na-vluginspeksie.
Behalwe vir die 757, word die PW2000 reeks enjins ook gemonteer aan die C-17 Globemaster III militêre vragvliegtuig; die Amerikaanse Departement van Verdediging se aanwysing vir die enjin is F117, met die spesifieke variant wat gebruik word op die C-17 die F117-PW-100. Die kragbron se eerste vlug op die C-17 was in 1991.

Die PW2000 het ook die mislukte Iljoesjin Il-96M aangedryf; die enjin het die eerste keer gevlieg op die Il-96M in 1993.

Die jongste boustandaard, met die naam PW2043, is van stapel gestuur in 1994. Dit bied meer as 190 kN (43 000 vt-f) se stukrag. Die vorige geslagte van die enjin kan omgeskakel word na die PW2043-weergawe.

Aanwendings
-----------

* Boeing 757
	+ Die Boeing C-32
* Die Boeing C-17 Globemaster III
* Iljoesjin Il-96M
**Vrystelbeheer** is 'n strategie in die materiaalkunde waar 'n chemiese samestelling binne 'n stelsel teen 'n ingeperkte spoed ingevoer (of vrygestel) word. 

Vrystelbeheer word toegepas by bemesting, plaagdoders en medisyne. Om 'n chemikalie by 'n spesifieke plek op 'n plant of binne die mens se liggaam te bring, verbeter die kostedoeltreffendheid van die besproeiing- of medisyneverbruik. Sou die gewenste uitwerking langer moet duur, moet die chemikalie voortdurend toegedien word. Om 'n enkele groot dosis toe te dien, verminder wel die verbruiksfrekwensie, maar so 'n handeling kan vergiftiging of ongewenste newe-effekte tot gevolg hê wat by 'n klein dosis onskadelik sou gewees het. 

Vrystelbeheer voeg die voordelige uitwerkings saam om met 'n enkele groot dosis, kleiner hoeveelhede oor 'n langer tydperk vry te stel (bietjie-vir-bietjie). Vrystelbeheerde stelsels werk deur die diffusie van 'n chemikalie te verminder binne die stelsel. Vrystelbeheer is ook te vinde binne mikro-enkapsulering of insluitverbindings. 

Vrystelbeheerde tablette word tans gebruik om 'n konstante vlak van medisyne heeldagdeur in die bloed te behou.
Kaart van Antarktika met die Antarktiese Sirkel in blou
Die **Antarktiese Sirkel** is die suidelikste van die vyf groot breedtegraadsirkels soos aangedui op kaarte van die Aarde. Die streek suid van hierdie sirkel is bekend as Antarktika en die gebied net noord daarvan as die Suidelike Gematigde Sone. Suid van die Antarktiese Sirkel is die son minstens een keer per jaar 24 aaneenlopende ure bo die horison (en dus sigbaar om middernag) en minstens een keer per jaar 24 aaneenlopende ure ten minste gedeeltelik onder die horison (en dus nie in die dag ten volle sigbaar nie); dit geld ook vir die ekwivalente poolsirkel in die Noordelike Halfrond, die Arktiese Sirkel.

Die Antarktiese Sirkel het nie ’n vaste posisie nie; van 10 September 2018 af loop dit 66°33'47.3" suid van die ewenaar. Sy breedtegraad hang af van die Aarde se ashelling, wat wissel binne 'n marge van 2° oor 'n tydperk van 40 000 jaar vanweë getykragte wat deur die maan se wentelbaan veroorsaak word. Gevolglik dryf die Antarktiese Sirkel tans suidwaarts teen 'n spoed van sowat 15 meter per jaar.

Middernagson en die poolnag
---------------------------

Verhouding van die Aarde se aksiale kantel (ε) tot die tropiese en poolsirkels
Die Antarktiese Sirkel is die noordelikste breedtegraad in die Suidelike Halfrond waar die son 24 uur lank voortdurend bo of gedeeltelik onder die horison kan bly. As gevolg daarvan is die son minstens een keer per jaar om middernag sigbaar vanaf enige plek in die Antarktiese Sirkel en minstens een keer per jaar om twaalfuur die middag net gedeeltelik sigbaar.

Menslike bewoning
-----------------

'n Ysberg naby die Antarktiese Sirkel noord van Detaille-eiland
Daar is geen permanente mensebevolking suid van die Antarktiese Sirkel nie, maar verskeie Antarktiese navorsingstasies word deur verskeie nasies se spanne wetenskaplikes bewoon wat op 'n seisoenale basis roteer. In vorige eeue was daar 'n paar semi-permanente walvisjagstasies op die vasteland en 'n paar walvisjagters het vir 'n jaar of meer daar gewoon. Minstens drie kinders is op Antarktika gebore, maar in stasies noord van die Antarktiese Sirkel.

Geografie
---------

Die Antarktiese Sirkel is ongeveer 17 662 km lank. Die gebied suid van die sirkel is ongeveer 20 000 000 km 2 en dek ongeveer 4% van die Aarde se oppervlak. Die kontinent Antarktika dek groot dele van die gebied binne die Antarktiese Sirkel.

Sien ook
--------

* Arktiese Sirkel
* Antarktika
Die **vryemarkekonomie**, ook die **markekonomie** genoem, is een van die ekonomiese stelsels wat die mens vir die oplossing van sy ekonomiese vraagstukke in gebruik geneem het. Dit is 'n stelsel waarin die meeste produkte en dienste wat in 'n gemeenskap in aanvraag is, deur private winsstrewende ondernemings verskaf word. Dié stelsel funksioneer op die volgende grondslag:

* Die lede van die gemeenskap mag bates besit en winste daarop verdien.
* Die toewysing van hulpbronne word deur vrye markte bewerkstellig.
* Die lede van die gemeenskap het vrye keuse van produkte, dienste, woonplekke en loopbane.
* Die staat beperk sy inmenging in die stelsel tot 'n minimum.

In die vryemarkekonomie word 'n bepaalde waarde geheg aan die reg van die individu om eiendom soos grond, geboue, toerusting of voertuie te besit, asook die reg om 'n inkomste daaruit te vedien. Dit is dan ook die dryfskrag agter die vryemarkekonomie: dit spoor individue en entrepreneurs aan om selfs meer te besit en om deur die produktiewe aanwending van hul bates of hul kapitaal 'n wins te maak. In die najaging van maksimum winste word hierdie kapitaal, wat eintlik neerkom op die gemeenskap se hulpbronne, so produktief moontlik aangewend. Hierdie aspek raak eweneens die tweede grondslag van die vryemarkekonomie, naamlik die verspreiding van hulpbronne deur die vrye markte. Die private besit van kapitaal oefen 'n belangrike invloed uit op die manier waarop hulpbronne in 'n vryemarkekonomie toegewys of aangewend word. Die besluite oor watter produkte deur watter produsente voortgebring moet word, berus dus by diegene wat die hulpbronne besit.

Dit beteken dat dit boere, fabriekseienaars, industrialiste en enkelinge vry staan om met hul bates te doen wat hulle wil. Hulle moet egter met hul besluite oor produksie en bemarking die verbruikers se smaak, voorkeure en ander eise in ag neem as hulle 'n wins wil maak. Só word die vraagstuk van watter verbruikers (vir wie?) ook opgelos. Die besluite in 'n vryemarkekonomie word nie deur 'n sentrale liggaam geneem nie, maar deur 'n vryemarkstelsel (markekonomie) wat 'n prys aan elke produksiefaktor of verbruikersproduk heg.

Vrye markte betrek die derde grondslag van hierdie stelsel, naamlik die vryheid van keuse. Die produsente kan nou besluit of hulle hul produkte teen die prys wat deur die mark vasgestel is, winsgewend kan vervaardig of nie. Dit is die produsente se vrye keuse. Net só staan dit die verbruikers vry om te kies of hulle die produk teen daardie prys gaan koop. 'n Vryemarkstelsel kom dus wesenlik neer op die vryheid van keuse. Dit staan private besitters van eiendom vry om te besit wat hulle wil en om daarmee te doen wat hulle wil: om dit te verhuur, te verkoop, te ruil of selfs sommer net weg te gee. Sakelui is vry om te produseer wat hulle wil en om in diens te neem wie hulle verkies. Net só kan die besitters van die arbeidshulpbron (of werkers) hul hulpbronne aanwend soos hulle wil. En dit staan verbruikers vry om te koop wat hulle wil, om te bly waar hulle wil, en om die loopbaan van hul keuse te volg. Só word mededinging deur 'n vryemarkstelsel in werking gestel.
**Raymond Berengarius III van Barcelona** (Frans: *Raimond-Bérenger III de Barcelone*, Katalaans: *Ramon Berenguer III le Grand*) (11 November 1082, Rodez - 19 Julie 1131 in Barcelona) was Graaf van Barcelona, Girona en Osona vanaf 1082 (die hele tyd tesame met Berengarius-Raymond II behalwe vanaf 1097), van Besalù in 1111, van Cerdagne in 1112 en van Provence tot met sy dood in 1131.

Kaart van die Katalaanse graafskappe by Raymond Berengarius III se dood in 1131
Raymond Berengarius III is in 1082 in Rodez gebore as die seun van Raymond Berengarius II van Barcelona. Hy het sy vader opgevolg om saam met sy oom Berengarius-Raymond te heers. Hy het alleenheerser geword in 1097, toe Berengarius-Raymond II in bannelingskap gedwing is.

Gedurende sy bewind is Katalaanse belange uitgebrei aan beide kante van die Pireneë. Deur huwelik of leenmanskap het hy byna al die Katalaanse graafskappe (behalwe Urgell en Peralada) by sy gebied geïnkorporeer. Hy het graafskappe Besalú (1111) en Cerdanya (1117) geërf en intussen met Dulcia, erfgenaam van Provence getrou (1112). Sy grondgebied het sover oos as Nice gestrek.

In bondgenootskap met die Graaf van Urgell, het Raymond Berengarius Barbastro en Balaguer verower. In 1118 het hy Tarragona gebuit en herbou wat die metropolitaanse setel van die Kerk in Katalonië geword het (te vore was die Katalane afhanklik van die Aartsbiskop van Narbonne). Hy het ook betrekkinge met die Italiaanse maritieme republieke in Pisa en Genua in 1114 en 1115 bewerkstellig en het saam met hulle die Moorse seerowervestings by Majorka en Ibiza aangeval. Talle Christen slawe is bevry en die gebied het aan hom skatpligtig geword. Raymond Berengarius het ook met Pisa se bystand Moslem afhanklikhede op die Iberiese Skiereiland soos Valencia, Lleida en Tortosa binnegeval.

Teen die einde van sy lewe het Raymond Berengarius 'n Tempelier geword. Hy het sy vyf Katalaanse graafskappe aan sy oudste seun Raymond Berengarius IV nagelaat en Provence aan sy jonger seun Berengarius-Raymond.

Huwelike en kinders
-------------------

Sy eerste huwelik was met Maria Rodriguez van Bivar in Februarie 1099 met wie hy 'n dogter, Chimène van Barcelone wat met Roger de Foix getrou het, gehad het.
Hy is weer getroud op 3 Februarie 1112 met Douce de Gévaudan, Gravin van Provence, en het Graaf van Provence geword onder die naam **Raimond-Bérenger I**. Hy het sewe kinders gehad: 

* Raymond Berengarius IV (1113 † 1162), Graaf van Barcelona
* erengarius-Raymond (1114 † 1144), Graaf van Provence
* Bérengère (1116 † 1149), getroud in 1128 met Alphonse VII, Koning van Kastilië een Léon (1105 † 1157)
* Bernard (1117 † 1117)
* Etiennette (1118 † na 1131), getroud in 1128 met Centulle III, Graaf van Bigorre, later in ongeveer 1130 met Raymond II Arnaud († 1167), Burggraaf van Dax
* Mafalda, getroud met Jaspert († 1151), Burggraaf van Castelnau, later met Guillaume († 1166), seigneur van Castellvell
* Almodis, getroud in 1148 met Pons de Cervera († 1155), Burggraaf van Bas
**Van der Hum** is die unieke Kaapse likeur met ‘n nartjieagtige geur. Dit het saam met Constantiawyn wêreldberoemd geword.

Die bestanddele van hierdie likeur is naeltjies, neutmuskaat, gemaalde kaneel, gedroogde nartjieskil, brandewyn, geel suiker en water. Dikwels is kruiebrandewyn gebruik en selfs ‘n kelkie rum bygevoeg. Goedverouderde brandewyn is by voorkeur gebruik om ‘n produk van ’n hoë gehalte daar te stel. Baie ou Kaapse families het hul eie geheime resep gehad.

Presies hoe dit die eerste keer ontstaan het, is nie bekend nie. Vermoedelik wou iemand aan die Kaap die bekende Nederlandse likeur bekend as curaçao (Blou Curaçao) maak, maar het in die proses nartjieskil in plaas van lemoenskil gebruik. Die oorsprong van die naam Van der Hum is ook onseker.

Lees ook
--------

* Karrie
* Skokiaan
* Vaaljapie

Bibliografie
------------

* De Villiers, Anna: Ons Huisvlyt. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, 1966.
* Opperman, D.J. (red.): Gees van die wingerd. Kaapstad: Human & Rousseau, 1968.
* www.food24.com
**Ansgard van Boergondië** (\* 826; † 880) was die eerste vrou van die Wes-Frankiese koning Lodewyk II.

Sy is as dogter van Hardouin van Boergondië gebore. Op die ouderdom van 36 jaar het sy in 862, in die geheim, die later Wes-Frankiese koning Lodewyk II getrou, wat eers 16 jaar oud was.. Die huwelik het plaasgevind teen die wil van Lodewyk se pa, Keiser Karel II, wat sy seun met Adelheid van Friaul wou laat trou.

Keiser Karel het die huwelik van sy seun deur die Pous laat ongeldig verklaar, en in Februarie 878 het Lodewyk met Adelheid van Friaul getrou. Lodewyk het egter op hierdie tydstip reeds vyf kinders uit sy eerste huwelik. Ansgard is verstoot. Die tweede huwelik het net kort geduur, omdat Lodewyk reeds een jaar later gesterf het.

Ansgard probeer om hul egskeiding deur die Aartsbiskop van Reims ongedaan te maak om sodoende haar seuns te laat wettig, sodat hulle die opvolging van hul vader kon aantree. Koningin Adelheid was egter swanger en het ná haar man se dood die lewe geskenk aan 'n seun.

Adelheid is deur Ansgard en haar seuns van egbreuk beskuldig en die moeilike proses het vir etlike jaar voortgesleep. Ansgard se seuns Lodewyk III en Karloman II vermag daardeur om hul vader as konings op te volg. Beide sterf egter na 'n kort bewind sonder 'n erfgenaam. Adelheid is uiteindlik vrygespreek, haar seun is wettig verklaar en later as Karel III gekroon.

Wat van Ansgard geword het is nie bekend nie. Die presiese datum van haar dood en die plek waar sy begrawe is is onbekend.

Afstammelinge
-------------

* Lodewyk III (863-883)
* Gisela (d. 884) ∞ Robert, graaf van Troyes
* Karlmann II. (867-884)
* Hildegard
* Irmentrud (\* 875)
**Sorabe** of **Sora-be** is ’n alfabet wat geskoei is op die Arabiese skrif wat voorheen gebruik is om Malgassies (’n taal wat tot die Maleis-Polinesiese taalfamilie behoort) en die Antemoro-dialek veral van die 15de eeu af mee te skryf.

Navorsers hipoteseer steeds oor die oorsprong van hierdie transkripsiestelsel. "Sorabe" beteken letterlik "groot skryfwerk", van Arabies *sura* ("skryfwerk") en Malgassies *be* ("groot"). Dié naam kan verwys na die bestaan van ’n vorige skryfstelsel met kleiner letters van Sanskrit-oorsprong wat in Suidoos-Asië gebruik is, soos gesien kan word in sommige Malgassiese woorde.

Tradisioneel het baie navorsers gespekuleer dat die skryfstelsel deur handelskontakte tussen Madagaskar en Arabiese Moslems ontstaan het. Latere studies het egter getoon dit is moontlik deur Javaanse Moslems aan die Malgasse bekend gestel. Daar is treffende ooreenkomste tussen Sorabe en Pegon-skryfwerk (die Javaanse weergawe van die Arabiese skrif).

’n Paar honderd manuskripte het bewaar gebly, hoewel die oudste dalk eers uit die 17de eeu dateer. Hierdie "Sorabe" is in leer gebind en die name van die tekste is genoem na die kleur van die omslag. Die meeste bevat towerformules, maar daar is ook historiese tekste oor die oorsprong van sommige stamme van Suidoos-Madagaskar. Die oorsprong daarvan kan teruggespeur word na Mekka of die profeet Mohammed, hoewel daar nie in die tekste na Islam verwys word nie.

Sorabe het eindelik van die begin van die 17de eeu af oor die eiland versprei en teen die einde van die 18de eeu het die Merina-koning Andrianampoinimerina ’n beroep op skribas gedoen om die kinders aan sy hof te leer lees en skryf. Dit is hoe die toekomstige koning Radama I Sorabe van kleintyd af kon lees en skryf.

Van 1823 af word Malgassies in die Latynse alfabet geskryf.

Alfabet
-------

| Letterlike transkripsie van Sorabe in die huidige Malgassiese skrif |
| --- |
| ـَ | ب | د | ـِ | ف | غ | ه | ـِ | ج | ك | ل | م | ن | ـُ | ڡ | ر | س | ط | و | ‹ي› ou ‹ز› | ع | ‹ڊ› ou ‹رّ› | ‹̣ط› ou ‹رّ› | ت | ڡّ | طّ | ـَيْ | ـَوْ | ـُوً | ـُيْ | ‹ـِيَا› na ‹ـِيْا› | ـِوْ | ـِيْ |
| a | b | d | e | f | g, ng | h | i, y | j | k | l | m | n | o | p | r | s | t | v | z | n̈ | dr | tr | ts | mp | nt | ai | ao | oa | oi | ia, ea | io, eo | i.e. |

Sien ook
--------

* Malgassies

Bibliografie
------------

* (en)  Adelaar K.A. & Himmelmann N. (2004), *The Austronesian Language of Asia and Madagascar*, Routledge  .
* (fr)  Ferrand, Gabriel (1905). *Les migrations musulmanes et juives à Madagascar*. Paris: Revue de l'histoire des religions.
* Kasanga Fernand (1990), *Fifindra-monina*, Librairie FLM, Antananarivo.
* (fr)  Simon P. (2006) *La langue des ancêtres. Ny Fitenin-drazana. Une périodisation du malgache des origines au XVe siècle*, L'Harmattan .
Die **bloublasievis** (*Nomeus gronovii*) is 'n vis wat wêreldwyd voorkom in tropiese en warm water. In Engels staan die vis bekend as die *Bluebottle fish*.

Voorkoms
--------

Die lyf is lank en plat en die dorsale vin is in twee verdeel. Die pektorale vinne is groot. Die volwasse vis is bruin terwyl die onvolwasse visse se kop en lyf silwerwit of blou is met blou vlekke en kolle op. Die vis word tot 42 cm groot.

* 
*

Habitat
-------

Die vis leef in diep water van 76 – 200 m reg rondom die Suid-Afrikaanse kus. Die onvolwasse vissies bly saam met die pelagiese bloublasies (*Physalia spp.*) in 'n simbiotiese verhouding. Die vis kan tot tien keer die hoeveelheid gif - wat ander visse doodmaak - van die bloublasie absorbeer. Normalweg skei die bloublasie nie gif af wanneer die bloublasievis aan sy tentakels raak nie. Daar word vermoed dat die vis se slym 'n chemiese stof bevat wat die bloublasie verhoed om gif af te skei. Die bloublasievis skuil in die tentakels van die bloublasie teen prooi en terselfdertyd beskerm hy die bloublasie teen sy vyande. Soms word die jagter van die bloublasievis die bloublasie se prooi.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
Marija Gimbutas-gedenkplaat in Kaunas
**Marija Gimbutas** (Litaus: **Marija Gimbutienė**; \* 23 Januarie 1921 in Vilnius, Litaue as *Marija Birutė Alseikaitė*; † 2 Februarie 1994 in Los Angeles, VSA) was 'n prehistorikus en antropoloog. Sy het haar akademiese opleiding aan die Vytautas-Magnus-universiteit te Kaunas, Litaue en aan die Universiteit van Tübingen in Duitsland ontvang en hier in 1946 haar doktorale tesis oor "Die begrafniskultuur in prehistoriese Litaue" voltooi.

Haar wetenskaplike benadering was interdissiplinêr en het 'n basiese opleiding in taalkunde, etnologie en godsdiensgeskiedenis behels. Hierdie wye spektrum van kennis oor 'n verskeidenheid vakgebiede was buitengewoon. In 1941 het sy met Jurgis Gimbutas getrou, en uit hierdie huwelik is drie dogters gebore. Die gesin het in 1949 na die Verenigde State geëmigreer.

Marija Gimbutas het in 1956 internasionale bekendheid verwerf met haar sogenaamde "Koergan-hipotese" waarin sy argeologiese beskawings van die laat Jongsteentydperk en die vroeë Bronstydperk in Rusland asook in Oekraïne en Moldawië volgens gemeenskaplike begrafniskultuur-kenmerke as nou verwant beskryf het. Die Russiese term *koergan* verwys na prehistoriese grafheuwels. Haar hipotese was - net soos ander teorieë ten opsigte van vroeë Indo-Europese beskawings - spekulatief van aard en sodoende aan omstredenheid gekoppel. 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90648246
* BNE: XX948186
* BNF: cb12055309m (data)
* CANTIC: a10092651
* CiNii: DA0183856X
* GND: 119269821
* ISNI: 0000 0001 2283 3976
* LCCN: n50033422
* LNB: 000004627
* NDL: 00467188
* NKC: jn19990002689
* NLA: 36554290
* NLP: A12867123
* NSK: 000031096
* NTA: 071912142
* RERO: 02-A003297494
* The SBN id RAVV053622 is not valid.
* SNAC: w6sj3h6h
* SUDOC: 034455663
* Trove: 1289290
* VIAF: 99813186
* WorldCat Identities: lccn-n50033422

 |
**Gateshead** is 'n groot nedersetting in die metropolitaanse graafskap Tyne and Wear in die noorde van Engeland en die hoofnedersetting in die Metropolitan Borough of Gateshead. Voor die skepping van Tyne and Wear in 1974 het Gateshead histories deel uitgemaak van die graafskap Durham.

Gateshead is aan die suidoewer van die River Tyne en net teenoor die City of Newcastle upon Tyne geleë. Dikwels word na Gateshead en Newcastle as die "Tweelingstad" verwys, en saam vorm hulle die stedelike kern van Tyneside, 'n agglomerasie met 'n bevolking van meer as 800 000. Die twee nedersettings word deur sewe brûe oor die Tynerivier met mekaar verbind, waaronder die bekende Gateshead Millennium Bridge.

Die *Angel of the North*, 'n beeldhouwerk met 'n hoogte van 20 meter wat deur Antony Gormley geskep is, het die ikoniese simbool van Noordoos-Engeland geword
The River Tyne & Baltic Flour Mills, historiese graanmeule aan die Tyne-oewer, is tot 'n kunssentrum omgeskep
Naas dié brug het ook ander ikoniese voorbeelde van moderne boukuns in Gateshead ontstaan, soos die Sage Gateshead, die "Engel van die Noorde" (*Angel of the North*) en die *Baltic Centre for Contemporary Art*. 

Gateshead was oorspronklik 'n klein nedersetting aan die suidekant van 'n Middeleeuse brug oor die River Tyne wat teenoor die vesting en latere stad Newcastle upon Tyne geleë was en onder die jurisdiksie van die biskop van Durham geval het. Die plaaslike steenkoolvelde het in die tyd van die nywerheidsomwenteling die basis vir Gateshead se snelgroeiende yster- en staalbedryf gevorm en ook bygedra tot Gateshead se vinnige bevolkingsgroei.

Net soos soortgelyke bedrywe in ander streke van Noord-Engeland het ook Gateshead se swaar nywerhede gedurende die 20ste eeu ekonomiese agteruitgang ervaar. Desondanks speel metaalvervaardiging, ingenieurswese, ligte nywerhede en voedselverwerking steeds 'n belangrike rol in Gateshead se ekonomie. Daarnaas het hier met die *MetroCentre* (tans *Intu Metrocentre*) een van Europa se grootste winkelsentrums ontstaan.

Na die bewoners van Gateshead en ander nedersettings in Tyneside word in Britse Engels as *Geordies* verwys.
**Raymond Fernand Loewy** (\* 5 November 1893 in Parys; † 14 Julie 1986 in Monte Carlo, Monaco) was 'n Frans-Amerikaanse nywerheidsontwerper wat naas Hans Ledwinka as uitvinder van die stroomlyn-ontwerp beskou word.

Die omvang en skaal van sy ontwerpe strek oor 'n wye spektrum nywerhede – 'n prestasie wat internasionale erkenning aan Loewy besorg het. So het sy portret op 31 Oktober 1949 op die titelblad van die nuustydskrif *Time* verskyn. Van die byname, wat aan hom verleen is, was *The Man Who Shaped America*, die *Father of Streamlining* en *The Father of Industrial Design*.

Loewy het die grootste deel van sy loopbaan, wat oor sewe dekades gestrek het, in die Verenigde State deurgebring waar hy onder meer die kentekens van maatskappye soos *Shell*, *Exxon*, *TWA* en *BP* ontwerp het, asook die *Greyhound Sceniccruiser*-bus, outomatiese verkoopmasjiene vir *Coca-Cola*, die verpakking van *Lucky Strike*-sigarette, *Coldspot*-yskaste, motors soos die *Studebaker Avanti* en *Champion*, en die livrei vir die presidensiële vliegtuig Air Force One.

Loewy was ook betrokke by die ontwerp van talle spoorvervoerontwerpe, waaronder lokomotiewe soos die *Pennsylvania Railroad GG1* en *S-1*, die kleurskema en *Eagle*- (Arend-)motief vir die eerste gestroomlynde waens van die spoorwegmaatskappy *Missouri Pacific Railroad* en 'n aantal minder bekende kleurskemas en binneontwerpe vir spoorwaens van ander maatskappye.
**Anna van Pole**, dikwels ook **Anna Jagiellonica** (Pools *Anna Jagiellonka*, Litaus *Ona Jogailaitė*) genoem; \* 18 Oktober 1523 in Krakow; † 9 September 1596 in Warskou; was 'n Pools-Litause prinses uit die huis Jagiello en die dogter van koning Sigismund I. 

Anna, die laaste lid van die Huis Jagiello, is saam met haar destydse verloofde Stefanus Báthory as mede-heerser in die tweede verkiesing van die Pools-Litause Gemenebes verkies. Sy het formeel vanaf 1575 tot met haar afsterwe as verkose staatshoof van Pole-Litaue ("koning" van Pole en grootvors van Litaue) geregeer.

Titel
-----

Anna se amptelike titel was, net soos dié van Hedwig van Pole, inderdaad *Król* Anna (Latyns: *Anna Dei Rex Poloniae*; "Anna van Gods Genade Koning van Pole") of "Koning Anna" aangesien sy in haar eie reg heerseres van die koninkryk was. Alle gekroonde hoofde van Pole het hierdie titel sonder aansien van geslag gedra. Die eggenotes van konings het die titel *Królowa* (Latyns: *Regina Poloniae*) gedra en eers met hul huwelik koningin geword.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12456298q (data)
* GND: 119442078
* ISNI: 0000 0001 0958 3108
* LCCN: n96000962
* NKC: jx20100203002
* NLP: A11780927
* NTA: 314199772
* SUDOC: 146477618
* VIAF: 18939573
* WorldCat Identities: lccn-n96000962

 |
Die eerste bladsy van die oudste eksemplaar van die Roesskaja Prawda (uitgebreide weergawe) van 1282.
**Roesskaja Prawda** ("Die Reg van die Roes"; Ou Kerkslawies: Правда роусьскаꙗ, *Prawda roesskaja*; Russies: Русская Правда; Oekraïens: Руська Правда) was die regskode van Kiëf-Roes en die daaropvolgende prinsdomme in die streek. Dit is aan die begin van die 12de eeu geskryf en daarna deur die eeue bygewerk. Die basis daarvan was die regskode van Jaroslaf die Wyse, wat aan die begin van die 11de eeu geskryf is. Dit was ’n hoofbron van die ou Russiese wette.

Ondanks die groot invloed van die Bisantynse Ryk se wetgewing op die wêreld van dié tyd en die groot kulturele bande tussen dié ryk en Kiëf-Roes, toon die Roesskaja Prawda geen ooreenkoms met die wette van Bisantium nie. Die gebrek aan lyf- en die doodstraf weerspieël eerder die Skandinawiese denkwyse.

Weergawes
---------

Drie weergawes van die Roesskaja Prawda is bekend: die Kort (*Kratkaja*), Uitgebreide (*Prostrannaja*) en Beknopte (*Sokrasjtsjonnaja*) Weergawe. Meer as 110 eksemplare uit van die 13de tot die 18de eeu het bewaar gebly. Van hulle is meer as 100 eksemplare, onder meer die oudste een wat bewaar gebly het, van die Uitgebreide Weergawe.

*Die toepassing van geregtigheid in Kiëf-Roes*, deur Iwan Bilibin.
Die regskode is deur die Russiese historikus Wasili Tatisjtsjef in die teks van een van die Nowgorod-kronieke ontdek. Hy het dit in 1738 onder die aandag van die Russiese Wetenskapakademie gebring. Die eerste uitgawe met kommentaar is in 1767 deur die Duitse historikus August Ludwig von Schlözer gepubliseer.

Beskrywing
----------

Die wette van die Roesskaja Prawda weerspieël die ontwikkeling van sosiale verhoudings in die Kiëf-Roes van die 11de tot 13de eeu. Die basis daarvan word gevorm deur algemene reg, prinslike wette en regsprosedures.

Die Kort Weergawe bevat twee oënskynlik aparte dele, wat deur navorsers *Prawda Jaroslawa* ("Die Wet van Jaroslaf", omstreeks 1017) en *Prawda Jaroslawitsjei* ("Die Wet van Jaroslaf se Seuns", omstreeks 1054) genoem word. Ander dele is waarskynlik nog later bygevoeg.

*Prawda Jaroslawa* bestaan uit regsregulasies van die feodale reg en argaïese regulasies wat teruggevoer kan word na die primitiewe gemeenskapstelsel. Daaropvolgende verbeterings is aangebring in die tyd van Jaroslaf se seuns en sy kleinseun Wladimir Monomach. Nuwe regulasies is vermoedelik bygevoeg ná opstande in 1068-1071 in Kiëf-Roes.
Die Verenigde Koninkryk se hoofspoorroetes. Die *East Coast Main Line* word in blou aangedui
'n *British Rail*-Klas 91-lokomotief trek 'n *InterCity 225*-passasierstrein op die Ooskus-hoefroete
Die ***East Coast Main Line (ECML)*** of **Ooskus-hoofroete** is 'n geëlektrifiseerde spoorweglyn in die Verenigde Koninkryk wat oor 'n afstand van 632 km (393 myl) tussen Londen, Peterborough, Doncaster, Wakefield, Leeds, York, Darlington, Newcastle, Edinburg en Aberdeen strek. Dit word as 'n hoëspoedlyn geklassifiseer aangesien die grootste deel daarvan geskik is vir snelhede van meer as 200 km (125 myl) per uur. Die hoofkonsessie vir die roete is aan *East Coast Main Line Company Ltd.* toegeken, 'n spoorwegmaatskappy in staatsbesit.

Die roete vorm die hoofaar aan die oostelike kant van Groot-Brittanje en loop grotendeels langs die A1-snelweg. Dit verbind Londen, Suidoos-Engeland en Oos-Anglia met Yorkshire, gebiede in die noord-ooste en Skotland en is daarnaas ook die belangrikste roete vir pendelaars in die noorde van die Britse hoofstad. Sodoende speel die Ooskus-hoofroete 'n belangrike rol vir die ekonomie van 'n aantal gebiede in die land. Naas pendelaars, streeks- en langafstand-passasiers word ook groot hoeveelhede vrag op hierdie roete vervoer.
**Eben Cruywagen** is een van vier kinders. Hy is bekend as digter en skrywer van radioverhale.

Lewe en Werk
------------

Sy ouers is albei onderwysers. Hy word op Randfontein groot, waar hy sy skoolopleiding aan die plaaslike laerskool ontvang. Sy hoërskooljare bring hy op Amanzimtoti in Natal deur en hy matrikuleer in 1974 aan die Hoërskool Kuswag, waar hy die eerste hoofseun is. Hy studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy die B.A. Drama-graad behaal. Hy is hierna vir ’n jaar akteur by die Kaapse Raad vir Uitvoerende Kunste (KRUIK) en aanvaar daarna ’n pos as omroeper by Radio Port Natal. Hy behaal in 1992 die M.A.-graad in Drama aan die Universiteit van Durban-Westville met ’n verhandeling oor "The radio drama and the radio feature in South Africa: a comparative study". Nadat hy ’n toets by die destydse Radio Suid-Afrika aflê, word hy as omroeper by hierdie stasie (later Radiosondergrense) aangestel en hy werk vanuit die Seepunt-kantore. Hier koördineer hy opvoedkundige programme en doen gereeld die regie van radiodramas en radiovervolgverhale. Hy verwerf in 1999 sy doktorsgraad (D.Phil.-graad) in Drama aan die Universiteit van Stellenbosch met ’n proefskrif oor "Luister-leer: die opvoedkundige moontlikhede van die hoorspel in Suid-Afrika". Hy is op deeltydse basis lektor aan die Universiteit van Stellenbosch se Departement van Drama. Hy woon in Bellville saam met sy vrou, Theresea.

Skryfwerk
---------

Hy stel die versamelbundel "Droomskip en ander radiodramas" saam. Van sy gedigte word opgeneem in die versamelbundel "Nuwe verset". Hy skryf ook radiovervolgverhale en "Die Maansfaktor" word oor die senders van Radiosondergrense uitgesaai. Hierin is Maans Swiegers ’n oud-onderwyser wat sy pa se ysterwarewinkel in Rondebosch bestuur. Verder verwerk hy ook onder andere A.R. Gurney se "Kysbriewe", Bartho Smit se "Putsonderwater" en Franz Kafka se "’n Verslag aan ’n Akademie" vir Radioteater.

Publikasies
-----------

**2009** – Droomskip en ander radiodramas (samesteller)

Bronne
------

### Tydskrifte en Koerante

* Beyers, Susanne "Radioverhale is in Eben se bloed" "Die Burger" 14 November 2003

### Internet

* Beyers, Susanne Die Burger:
**Anne-Sophie Mutter** (\* 29 Junie 1963 in Rheinfelden in die streek Baden van die Duitse deelstaat Baden-Württemberg) is 'n wêreldberoemde Duitse violiste.

Loopbaanbegin en privaatlewe
----------------------------

Anne-Sophie Mutter het in die Baden-Württembergse dorp Wehr grootgeword. Sy wou reeds op die ouderdom van vyf vioolonderrig neem. Nadat sy na slegs 'n halwe jaar onderrig reeds 'n kompetisie gewen het, was dit duidelik dat sy 'n beroepsmusikus sou word. Sy is daarna van skoolplig bevry en het naas klavier- en vioolonderrig private skoolonderrig ontvang. Die Duitse musiekkompetisie "Jugend musiziert" (die jeug maak musiek) het sy telkens gewen. Haar debuut met die Berliner Philharmoniker onder leiding van Herbert von Karajan het tydens die Salzburgse Pfingstkonzerte (Pinksterkonserte) van 1977 plaasgevind. Sy het by hierdie geleentheid as dertienjarige Mozart se Vioolkonsert in G-majeur gespeel en daarmee die kritici van haar bewus gemaak.

Anne-Sophie Mutter was vanaf 1989 tot met sy dood in 1995 met die prokureur Detlev Wunderlich getroud. Vanaf 2002 tot 2006 was sy met André Previn
getroud. Sy het twee kinders uit haar eerste huwelik en woon in München.

Wêreldberoemde violiste
-----------------------

Haar opnames in die tagtigerjare met Herbert von Karajan het haar wêreldberoemd gemaak. Sy beskou Herbert von Karajan nog altyd as dié dirigent. Anne-Sophie Mutter besit twee Stradivari-viole.

Anne-Sophie Mutter geld nog altyd as een van die beste (indien nie die beste nie) violiste ter wêreld. Onlangse groot projekte was haar opnames van Mozart-werke tydens die Mozart-jaar 2005 en van Mendelssohn-werke
in die Mendelssohn-jaar 2009.

Pryse
-----

Anne-Sophie Mutter het verskeie pryse gewen.

Liefdadigheid
-------------

Benewens die ondersteuning van belowende jong kunstenaars (soos Ye-Eun Choi en Roman Patkoló) is Anne-Sophie Mutter by verskeie liefdadigheidsprojekte betrokke. Een daarvan is 'n kinderhuis in Roemenië vir jong weesdogters om hulle veral van moontlike prostitusie te red.
Die **R505** is 'n streeksroete in Suid-Afrika wat begin waar dit aftak van die R719 by Wesselsbron in die Vrystaat. Die roete gaan noordwes, kruis die R59-provinsiale pad, dan die Vaalrivier, gaan deur Makwassie met 'n verspringende kruising oor die R502. Hier word die roete medebeskryf met die N12-nasionale pad vir 2.5 km en dan met die R504 vir 2.1 km. Nou gaan die roete op sy eie noordwaarts en kruis die R507 in Ottosdal. Dan kruis dit die N14 met 'n verspringende kruising, word medebeskryf met die R52 en R503 deur Lichtenburg en eindig by die R49 in Ottoshoop.

Sien ook
--------

* Lys van streeksroetes in Suid-Afrika
* Genommerde roetes in Suid-Afrika

Bron
----

* Dept. Transport

| * l
* b
* w
Genommerde roetes in Noordwes |
| --- |
| Nasionale roetes | 
* N4
* N10
* N12
* N14
* N18

 |
| Provinsiale roetes | 
* R30
* R49
* R52
* R53

 |
| Streeksroetes | 
* R372
* R375
* R376
* R377
* R378
* R502
* R503
* R504
* R505
* R506
* R507
* R509
* R510
* R556
* R560
* R565
* R708

 |