recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Sturt Klipwoestyn
Die **Sturt Klipwoestyn** (voorheen bekend as *Sturt se Klipwoestyn*) is 'n area in die noordoostelike hoek van Suid-Australië en die suidwestelike hoek van Queensland.

Charles Sturt het in 1844 die gebied dié naam gegee terwyl hy op 'n ekspedisie was om 'n binnelandse see te vind wat hy geglo het in die middel van Australië lê. Die naam kom van die klippe wat sy perd mank laat loop het, en die hoewe van die vee wat hy saamgeneem het afgeslyt het.

Die Sturt Klipwoestyn lê op die Gasonkoepel, wat tussen die duinevelde van die Simpsonwoestyn na die weste, en die Strzeleckiwoestyn na die suidooste toe lê, terwyl die Tirariwoestyn lê na die suid-weste lê.

Landskap
--------

Voorbeeld van 'n gibber-vlakte.
'n Groot gedeelte van die landskap word deur oppervlakke met nou-gespasieerde keistene (wat woestynplaveisel of gibber-vlaktes genoem word) bedek. Sturt het voorgestel dat die nou-gespasieêrde keistene (Engels: cobbles) die resultaat was van seestrome wat oor 'n antieke seevloer gestroom het. Dit is egter verkeerd, aangesien die gibber-vlaktes afkomstig is van woestynsandsteenlae wat oorspronklik die area bedek het, en deur die weer verweer is, met slegs die harde gedeeltes wat oorgebly het.

Voorbeeld van gilgai.
Beide ronde en trapsgewyse gilgai (klein, nie-standhoudende mere) kom in die woestyn voor.

Ekologie
--------

Die Sturt Klipwoestyn vorm deel van die Tirari-Sturt Klipwoestyn ekostreek. Die woestyn is die tuiste van die Kowari, 'n vleisvretende buideldier (Engels: marsupial). Die Kowari leef in die sandduine, gronderige areas en tydelike moerasareas wat verspreid tussen die gibber voorkom.
Frederick Hugh Barber.
**Frederick Hugh Barber** (Graaff-Reinet, 8 Januarie 1847 – Eldoret, Kenia, 19 Mei 1919) was ’n Suid-Afrikaanse ontdekkingsreisiger, delwer en sakeman.

Barber was die oudste seun van Frederick William Barber en sy vrou, Mary Elizabeth Barber. Barber gaan skool aan die St. Andrew-kollege, Grahamstad, en trou in 1898 met Eira Evans. Hulle het een seun. In sy jeugjare (omstreeks 1870) verken Barber die Vaalrivier, pen kleims in verskillende diamantvelde af en ontgin hulle. Hy doen later onder sir Walter Currie diens in die Frontier Armed and Mounted Police.

Ná sy uitdienstreding in 1875 bring hy tien jaar in Matabeleland, Masjonaland, Suidwes-Afrika en Portugees-Wes-Afrika deur terwyl hy jag en verkenningstogte onderneem. Barber word 'n goeie vriend van die opperhoof Kgama III en ook van Lobengula. Hy onderneem 'n jagekspedisie per ossewa van Kimberley na die Victoria-waterval. Sy skilderye van die waterval is in die Rhodes-Livingstone-museum, wat ook sy reisverhale uitgee: *Zambezia and Mataheleland in the seventies* (Londen, 1960).

In 1895 hervat hy sy ontdekkingstogte en onderneem 'n tog deur die Kalahari. Saam met sy broer, H.M. Barber, vertrek hy in Februarie 1884 na die De Kaap-vallei, Oos-Transvaal. Gesamentlik verken hulle die gebied en hul ontdekking van winsgewende goudafsettings veroorsaak 'n groot toeloop van delwers na die Barberton-gebied, wat na die twee broers genoem is.

Barber keer terug na die oostelike distrikte en lê hom daar toe op volstruisboerdery. Toe hy hoor van die ontdekking van goud aan die Witwatersrand, vertrek hy na Transvaal en begin met 'n klein kapitaal die Ferreira-myn en later die Simmer en Jack-maatskappy. Hy word later ook direkteur van ander goudmynmaatskappye en het verbintenisse met die Delagoa Bay Investment Company en die Johannesburg Board of Executors, waar sy finansiële vernuf duidelik geblyk het.

Weer gaan boer hy in die oostelike distrikte en toon groot belangstelling in plaaslike aangeleenthede: die Grahamstadse munisipaliteit, die plaaslike kunsvereniging en die botaniese tuin. Barber was 'n bereisde man en 'n FRGS. Hy het aanleg as landskapskilder gehad en liefde vir sport en vir die bodem. Hy verlaat Suid-Afrika in 1915 om te gaan boer in Kenia, waar hy en sy broer albei oorlede is.

Bronne
------

* (af)  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1970) en Krüger, D.W. (hoofred. sedert 1971). 1972. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
Die N3 deur die KwaZulu-Natal Middeland.
Van Reenenspas op die N3, op pad na Johannesburg.
Die N3 kruis die N2 by Durban.
Die **N3** is een van die nasionale paaie in Suid-Afrika. Die pad verbind Durban, KwaZulu-Natal met Johannesburg, Gauteng, via die Vrystaat. Die hele pad van Durban na Johannesburg is ’n snelweg van 4 bane (of meer) waar net by die tolhekke en vulstasies stilgehou mag word.

KwaZulu-Natal
-------------

Die N3 begin in Durban se middestad waar Monty Naickerweg die N3 word. Die pad hou dan wes en kruis die N2 nasionale pad by die EB Cloete-wissellaar. Hiervandaan gaan die pad verby Pinetown, dan deur die Mariannhill-tolhek, verby Camperdown na Pietermaritzburg. Die Comrades-maratonroete kruis die snelweg ’n paar keer. Die snelweg gaan tussen Howick en die Midmardam deur, deur die Mooirivier-tolhek en hou aan tot by die Estcourtafrit. Net hierna is die Wagendriftdam te sien aan die linkerkant. Die snelweg hou noordwes, kruis die Tugelarivier, gaan deur die Tugela-tolhek en verby die een punt van die N11 nasionale pad wat ook die afrit na Ladysmith is. Na ’n verdere 20 km word die Drakensberg bestyg via die Van Reenenspas en word deur die dorpie Van Reenen gery. Nou word die Vrystaat binnegegaan.

Vrystaat
--------

Na 11 km word by Swinburne verby gery en die Wilgerivier word in die proses oorgesteek. Twintig kilometer verder gaan die N3 deur Harrismith waar die N5 afdraai. Na ’n verdere 51 km gaan die pad verby Warden, deur die Wilge-tolhek en dan reguit noordwes tot by Villiers. Hier word die Vaalrivier gekruis en sowat 20 km verder word daar verby die Grootvleikragstasie (aan die regterkant) gery. Na ’n verdere 20 km word Gauteng binne gegaan.

Gauteng
-------

Twintig kilometer later gaan die N3 eers deur die De Hoek-tolhek, verby Heidelberg en hou vir nog 40 km noordwes aan tot by Alberton. Hier kruis die N3 die N17 nasionale pad en net daarna sluit die N12 by die N3 aan. Die N3 hou noord, gaan deur die Geldenhuyswisselaar, deur die Gillooly’s-wissellaar tot by die Sandton/Buccleuch-wissellaar waar dit by die N1 aansluit en ook hier eindig.

Tolhekke
--------

Daar is vyf tolhekke op die hele N3-roete. Die toltariewe word elke jaar hersien. Vanaf 1 Maart 2020 in die rigting Durban na Johannesburg is die tolfooi vir Klas 1-voertuie (ligte motors) en Klas 4-voertuie (vragwaens met 5 of meer asse)

* Mariannhill Plaza – R12,50 / R43,00
* Mooirivier Plaza – R53,00 / R247,00
* Tugela Plaza – R76,00 / R273,00
* Wilge Plaza – R71,00 / R231,00 (by Villiers)
* De Hoek Plaza – R51,00 / R175,00 (by Heidelberg)

Totale tolkoste vir ’n motor is dus R263,50 en vir ’n swaar vragmotor R969,00 (vir een rigting).

Sien ook
--------

* Nasionale paaie in Suid-Afrika
**Dag die Wyse** of **Dagr Spaka** was in die 4de eeu (volgens die 16de-eeuse historikus Johannes Magnus) 'n legendariese koning van Swede se Huis van Yngling. Hy was die seun van Dyggvi, wat hy as koning opgevolg het. 

Volgens legendes kon Dag die taal van voëls verstaan en het hy 'n mossie gehad wat nuus van baie lande vir hom versamel het. Toe die voël op een van sy omswerwinge dood is, het Dag "Reidgotaland" ingeval om sy dood te wreek. Hy is daar in 'n lokval gelei en vermoor. Hy is opgevolg deur sy seun Agne.

Volgens *Historia Norwegiæ* en *Íslendingabók*, die vroegste twee weergawes wat op *Ynglingatal* geskoei is, is Dag deur sy seuns Alarik en Erik opgevolg, wat weer deur Dag se kleinseun Agne opgevolg is. In die *Ynglinga saga* word egter gesê Dag is deur sy seun Agne opgevolg, wat op sy beurt deur Dag se kleinseuns Alarik en Erik opgevolg is.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Dyggvi** | **Legendariese Sweedse konings** | Opvolger**Agne →** |
Die **N11** is een van Suid-Afrika se 17 nasionale paaie. Hierdie nasionale pad gaan deur drie provinsies: KwaZulu-Natal, Mpumalanga en Limpopo. Daar is baie besienswaardighede op die roete. Dit verbind die N3, KwaZulu-Natal met die Groblersbrug grenspos op die Botswanagrens.

KwaZulu-Natal
-------------

Die N11 begin in KwaZulu-Natal waar dit aftak van die N3 nasionale pad 15 km suid van die Tugela-tolhek in ’n oostelike rigting. Na 19 km gaan die pad deur Ladysmith en swaai dan noordoos. Die N11 gaan dan verby die Elandslaagte-slagveld, verby Biggarsberg en Fort Mistake en na 57 km word die afdraai van die R68-provinsiale pad bereik. Die R68 gaan na Glencoe en Dundee. Na ’n verdere 64 km word die afdraai van die R34-provinsiale pad bereik nadat daar eers verby die Ntshingwayodam en die afdraai na Newcastle gery is. Die pad na Volksrust is 40 km noord. Daar word op die pad deur die Laingsnekpas gery, dan verby die berg en slagveld van Majuba en deur Charlestown gery. Volksrust is in Mpumalanga.

Mpumalanga
----------

Die roete tussen Hendrina en Ermelo, Mpumalanga
Van Volksrust hou die pad steeds noord vir 41 km tot by Amersfoort. Ermelo is 59 km verder noord. Ongeveer 35 km voor Ermelo word die Vaalrivier gekruis. By Ermelo word die N17 nasionale pad gekruis terwyl die N2 nasionale pad ook hier begin. Die N11 swaai nou noordwes en 50 km verder is Hendrina. Die N4 nasionale pad word 43 km verder gekruis en na nog 9 km word Middelburg teëgekom. Groblersdal is 92 km verder; halfpad word verby die Loskopdam gery en Limpopo binne gegaan.

Limpopo
-------

Dit is 27 km van Groblersdal na Marble Hall. Dit is dan nog 51 km tot by Roedtan nadat die Elandsrivier gekruis is. Die N1 nasionale pad is 37 km verder. Na die N1-kruising is dit 12 km tot by Mokopane (Potgietersrus). Die N11 hou steeds noordwes en na 92 km word daar verby Uitzicht gery waar die Steenbokskeerkring gekruis word. Baltimore is 37 km verder. Die grenspos by Groblersbrug is 60 km verder nadat eers by twee nedersettings Marnitz en Tom Burke verby gery is. By die grenspos eindig die N11.

Sien ook
--------

* Nasionale paaie in Suid-Afrika
Skarnier
**Skarniere** omvat die meganismes wat deure of vensters laat draai en oop en toe gaan, en word in 'n groot verskeidenheid vervaardig. Skarniere word meestal vervaardig uit (roesvrye) staal of geelkoper en word soms ook vernikkel. In vorige eeue is skarniere ook soms van leer (leerskarnier), van tou of van ander gevlegte materiale gemaak.

'n Moderne skarnier bestaan hoofsaaklik uit 2 skarnierblaaie wat in die middel om 'n pen draai. Die pen le in 'n kanaal wat gevorm is deur die deurboring, vou of rol van die skarnierblaaie, en hy hou die 2 skarnierblaaie ten opsigte van mekaar in posisie. Die pen self hang aan 'n plat kop (soos 'n spykerkop) om te verhoed dat hy uit die skarnier gly, en laat die nodige draaibeweging toe. Daar kan onderskei word tussen die dubbellidskarnier wat aan die een blad 2 skarnierlede en aan die ander blad 3 skarnierlede het, en die enkellidskarnier met een lid aan die een blad en 2 lede aan die ander blad. 

Sulke skarniere kan byna 180° om hul penne beweeg. Skarniere met vaste penne is onder meer die lessenaarskarnier, die vierkantskarnier, die smalskarnier en die klavierskarnier. 

Skarniere met los penne is die dubbelsponningskarnier vir deure me 2 sponnings, en die boogskarnier wat deur wegsinking in die houtwerk onsigbaar is. Die skermskarnier wat 'n draaibeweging tot 360° toelaat, het 2 los penne. Vir swaar deure en winkeldeure word die deurveerskarnier (enkelwerkend of dubbelwerkend) gebruik. 

By die koeëllaerskarnier word die massa (byvoorbeeld van die deur) deur 'n koeëllaer gedra en die pen word net aan sywaartse kragte onderwerp. Hierdie soort skarnier draai besonder glad. By die passkarnier en die paumelle-skarnier het die een skarnierblad 'n pen en die ander een ŉ daaroor passende gat of dop. Die deur kan dus maklik uitgelig word. Sekere paumelle-skarniere het ŉ skroefvormige dravlak wat die deur ietwat laat lig wanneer hy oopgaan en weer vanself laat terugsak en toegaan.

Lees ook
--------

* Deurknip

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409664, volume 25, bl. 138

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85060959

 |
Richard Nixon se bedanking na die Watergate-skandaal.
'n **Skandaal** is 'n openbare voorval waartydens 'n ongeregtigheid, skande of 'n morele oortreding aan die klok gehang word. Dit behels 'n beskuldiging(s) teen 'n persoon of organisasie wat wye openbare en/of mediablootstelling geniet. Skandale kan oor 'n werklike gebeurtenis handel, maar kan ook uit valse aantygings, of 'n kombinasie daarvan, bestaan.

Skandale word deur joernaliste, tv-kanale, fluitjieblasers of kuberkrakers, wat toegang tot geheime inligting het, geopenbaar. Die motiewe wat mense hiertoe dryf sluit in: wraak, winsbejag, soeke na publisiteit of 'n regverdigheidsgevoel.

Die persone of organisasies wat beskuldig word, word meestal negatiewe deur skandale geraak. Dit kan hul geloofwaardigheid aantas en tot reuse verliese lei. Skandale word egter soms (veral deur kunstenaars) ingespan om publisiteit te verwerf.

Onwaar aantygings lei dikwels tot 'n verlies aan respek vir daardie persoon, en kan hul loopbane vernietig. Aan die ander kant kan pogings om 'n skandaal toe te smeer tot 'n groter skandaal lei, veral as die toesmeerdery nie werk nie.

Voorbeelde van bekende skandale is die Inligtingsdebakel, Watergate-skandaal en die Panama-verslag. Die mees onlangse sportskandaal is die Australiese krieketbalpeuterskandaal van 2018.
Die **langvinkurper** (*Serranochromis longimanus*) is 'n varswatervis wat voorkom in die Okavangodelta en boonste gedeelte van die Zambezirivier. In Engels staan die vis bekend as die *Longfin largemouth* of die *Longfin largemouth bream*.

Voorkoms
--------

Die langvinkurper se kop is gepunt met groot oë en bek. Daar is twee rye tande in die bokaak en die tandplaat is lank en dun met skerp tande.

Die vis het 'n ovaal vorm en kenmerkende kleur. Die agtergrond is silwerwit en daar is groot swart vlekke op die kop, 5-6 vertikale strepe oor die lyf en die vinne is dof met ligter kolle op.

Die rugvin is lank en besonder hoog. Die stertvin is rond. Die anale vin van die mannetjie het donkerrooi oogvlekke op. Die buikvinne is lank en raak die anale vin. Die borsvinne is baie lank en raak die anale vin maklik en is 33-40% van die liggaamslengte (van die snoet tot voor die stert). Die skubbe is grof en daar is 35 op die systreep.

Langvinkurpers word tot 30 cm lank.

Habitat
-------

Langvinkurpers is uiters skaars en leef in permanente vloedvlaktes, mere en kalmer waters met goeie waterplantbedekking.

Hulle is veral gedurende die nag aktief en vreet klein vissies en insekte. Hulle kan gehengel word met erdwurms of kunsaas soos klein swaailemme.

Identifikasie
-------------

Die langvinkurper word maklik met die perskopkurper verwar. Die groot verskil waaraan hy uitgeken word is sy lang vinne, veral die borsvinne wat maklik by die begin van die anale vin verbysteek.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Kurper
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
* *Hengelvisse in die Caprivi.* Willem Botha. 1984.
In wiskunde, is **gelykheid** die verhouding tussen twee hoeveelhede, of tussen twee wiskundige-uitdrukkings, en beweer dat die hoeveelhede dieselfde waarde het. Die gelykheid tussen *A* en *B* is geskryf: *A* = *B*, en is uitgespreek: *A* is gelyk aan *B*. Die "=" simbool is 'n gelykteken genoem.

Byvoorbeeld:

* {\displaystyle x=y} beteken dat x en y dieselfde voorwerp noem.

  

'n Aantal voorwerpe of 'n hele kan op meer as een manier in gelyke dele verdeel word. Dieselfde gedeelte van die versameling voorwerpe of van die hele kan aangedui word deur verskillende breuke wat dieselfde waarde het.

Breuke soos ½ = 2/4 = 3/6 = 4/8 = 5/10 word ekwivalente breuke genoem omdat dit gelyk is aan mekaar, m.a.w. hulle waardes is dieselfde.

Om ekwivalente breuke van ŉ genoemde breuk te kry is dit nodig om beide die teller en noemer met dieselfde getal te vermenigvuldig of deel. 

Wanneer breuke met verskillende noemers opgetel word, kan die breuk herskryf word deur ekwivalente breuke te gebruik. Dit is sodat die een breuk dieselfde noemer as die ander breuk het. Bepaling van ekwivalente breuke kan ons dus met optelling van breuke help.

Wanneer breuke met verskillende noemers afgetrek word, kan die een breuk herskryf word deur ekwivalente breuke te gebruik. Dit is sodat die een breuk dieselfde noemer as die ander breuk het.

* **Egte breuk**:   Teller is kleiner as noemer
* **Onegte breuk**:   Teller is groter as noemer.
* **Gemengde breuk**:   Heelgetal en ‘n egte breuk.

KGV – Kleinste gemene veelvoud
------------------------------

Die KGV bepaal die veelvoude van die gegewe getalle. Deur te kyk watter getal kom eerste by al twee se veelvoude voor, word die KGV geïdentifiseer. 

Bv.  V12 = = 12; 24; 36; 48; 60: …….  En V18 = 18; 36; 54; 72; 90; …..

  KGV van 12 en 18 is 36

Optel en aftrek van breuke
--------------------------

Stappe:

1. Skryf gemengde breuke as onegte breuke.
2. Bepaal die KGV.
3. Trek ‘n langlyn en skryf die KGV onder (as noemer).
4. Wat jy onder (noemer) gedoen het, MAAL nou bo (tellers) ook.
5. Plus/ minus net BO (tellers).
6. Vereenvoudig jou antwoord indien nodig.

Bronne
------

* *Almal verstaan Wiskunde Graad 6 Leerderboek*. 2012. Northlands: Macmillan South Africa
* Vereniging vir Afrikaanse Wiskunde-onderwysers
**Mehmet VI** (Ottomaanse Turks: محمد سادس, moderne Turks: VI. Mehmet Vahideddin; 14 Januarie/2 Februarie 1861 – 15/16 Mei 1926) was van 1918 tot 1922 die 36ste en laaste sultan van die Ottomaanse Ryk.

Hy was die seun van sultan Abdülmecid I en die broer van sy voorganger, sultan Mehmet V. Hy het die troon bestyg as die oudste manlike lid van die Huis van Osman nadat die erfgenaam, Abdülaziz se seun Yusuf Izzettin Efendi, in 1916 selfmoord gepleeg het.

Bewind
------

Mehmet VI, die laaste sultan van die Ottomaanse Ryk, verlaat sy paleis in 1922 vir die laaste keer.
Die Eerste Wêreldoorlog het rampspoedige gevolge vir die Ottomaanse Ryk gehad. Britse en Geallieerde magte het Bagdad, Damaskus en Jerusalem verower en die grootste deel van die ryk is deur die Gaillieerdes verdeel. Op 10 Augustus 1920 het Mehmet se verteenwoordigers die Verdrag van Sèvres onderteken wat bogenoemde aksies erken het, asook Ottomaanse beheer oor Anatolië en İzmir beëindig het en so die grootte van die ryk aansienlik verklein het.

Turkse nasionaliste was woedend oor die ondertekening van die verdrag. ’n Nuwe regering, die nasionale vergadering, is op 23 April 1920 onder die leierskap van Mustafa Kemal Atatürk gestig in Ankara, toe bekend as Angora. Die nuwe regering het ’n einde verklaar aan die heerskappy van Mehmet VI en ’n tussentydse grondwet is opgestel.

Op 1 November 1922 het die nasionale vergadering die sultanaat afgeskaf en Mehmet het Konstantinopel op 17 November verlaat. Hy het in ballingskap in Malta gaan woon en later aan die Italiaanse Riviera. Hy is op 16 Mei 1926 in Italië dood.

Sy neef Abdülmecid II is op 19 November 1922 gekies as kalief totdat die Kalifaat in 1924 afgeskaf is.
**Adam Johann Baron von Krusenstern** (ook bekend as *Iwan Fjodorowitsch Krusenstern*, *Ivan Fedorovich Kruzenshtern*, Russies *Ивáн Фёдорович Крузенштéрн*, wetenskaplike transliterasie: Ivan Fëdorovič Kruzenštern; \* 19 November 1770 in Haggud naby Rapla, Estland; † 24 Augustus 1846 in Slot Ass naby Kiltsi, Estland) was 'n Duits-Baltiese admiraal in die Keiserlike Russiese Vloot. Hy was die eerste Russiese vlootaanvoerder wat tussen 1803 en 1806 om die aardbol geseil het. Die skepe van hierdie ekspedisie het ook in die kolonie Russies-Amerika (Alaska) aangedoen, en alhoewel hy nooit self in Alaska voet aan wal gesit het nie, was hy een van die invloedrykste voorstaanders van Rusland se koloniale ambisies in Amerika aan die Sint Petersburgse tsarehof. Sy suster, Christiane von Krusenstern, het in 1795 die tweede vrou van die Duitse skrywer August von Kotzebue geword. 

Krusenstern het sy opleiding aan die Seekadettekorps in Kronstadt voltooi en tussen 1787 en 1790 aan die Russiese oorloë teen Swede deelgeneem. Van 1793 tot 1799 het hy in Noord-Amerika, Afrika en Asië diens in die Britse Vloot gedoen.
| **Gelsenkirchen**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Duitsland |
|  **Deelstaat** |  Noordryn-Wesfale |
|  **Koördinate** | 51°31′N 7°6′O﻿ / ﻿51.517°N 7.100°O﻿ / 51.517; 7.100 |
|  **Stigting (eerste verwysing)** | 1150 |
|  **Stadstatus** | 1875 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 104,94 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 48 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2020) | 259 105 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 2 469/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|
|  **Burgemeester** | Karin Welge (SPD) |
|  **Amptelike webwerf** | *gelsenkirchen.de* |

**Gelsenkirchen** (Duits: [ɡɛlzənˈkɪrçən], luister (hulp·inligting)) is 'n selfregerende stad en historiese sentrum van steenkoolmynbou en swaar nywerhede in die Ruhrgebied, 'n digbevolkte nywerheidsgebied in die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale. Die stad het in Duitsland veral vanweë die plaaslike sokkerklub FC Schalke 04 bekendheid verwerf. Dit was een van die gasheerstede tydens beide die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974 en FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006.

'n Panoramiese uitsig oor Gelsenkirchen
Die huidige stadsgebied het as gevolg van 'n aantal inlywings van aangrensende stede soos Buer ontstaan. In 1903 het die bevolking vir die eerste keer die 100 000-kerf verbygesteek en in 1959 tot meer as 390 000 gestyg. Vandag is Gelsenkirchen met ruim 259 000 inwoners die elfde grootste stedelike nedersetting in Noordryn-Wesfale.

Dekades lank is die lewe in Gelsenkirchen deur steenkoolnywerhede oorheers. Vanweë die oortollige gas wat in brandstoffabrieke verbrand is, is na Gelsenkirchen dikwels as die *Stadt der 1 000 Feuer* ("Stad van 1 000 vure") verwys. Die nywerheidsomwenteling en vinnige groei van swaar nywerhede sedert die middel van die 19de eeu het gepaard gegaan met 'n ongekende bevolkingsgroei. Voor die Tweede Wêreldoorlog het baie van die werkers uit Pole gekom, later het immigrante uit Suid-Europa en Turkye hulle hier gevestig.

Die historiese werkersbuurte, myne en nywerhede het as industriële monumente bewaar gebly, terwyl Gelsenkirchen se ekonomie sedert die 1980's op ander sektore begin toespits. So onderneem die stad onder meer pogings om 'n sentrum van die sonenergiebedryf te word.
'n Driedimensionele model van die metaan molekule. Metaan is deel van 'n homoloë reeks wat as die alkane bekend staan, wat koolwaterstowwe is met enkelbindings.
In organiese chemie is 'n **koolwaterstof** 'n organiese verbinding wat uitsluitlik uit waterstof en koolstof bestaan. Daar word dikwels verkeerdelik na verbindings wat onsuiwerhede soos swael en stikstof ook bevat as koolwaterstowwe verwys. Streng gesproke is die terminologie slegs beperk tot die aromate, alkane, alkene en alkyne wat net uit koolstof en waterstof bestaan. In chemiese nywerhede word daar na koolwaterstowwe verwys as verbindings wat hoofsaaklik uit 'n raamwerk van koolstof en waterstof bestaan met ander elemente soms daaraan verbind.

Koolwaterstowwe word hoofsaaklik in ru-olie aangetref wat ontstaan het vanuit organiese materiaal wat ontbind het.

Soorte koolwaterstowwe
----------------------

Koolwaterstowwe word as volg deur IUPAC se nomenklatuur vir organiese chemie gedefinieer:

1. **Versadigde koolwaterstowwe** (alkane) is die eenvoudigste soort koolwaterstofspesie en bestaan uitsluitlik uit enkelbindings wat versadig is met waterstof. Die algemene formule vir versadigde koolwaterstowwe is C*n*H*2n+2* (vir nie-sikliese verbindings). Versadigde koolwaterstowwe vorm die basis van ru-olie gebaseerde brandstowwe en kan as lineêre of vertakte spesies aangetref word. Koolwaterstowwe wat dieselfde chemiese formule het maar struktureel van mekaar verskil word isomere genoem.
2. **Onversadigde koolwaterstowwe** het een of meer dubbel- of driedubbele bindings tussen die koolstofatome. Dié met dubbelbindings word alkene genoem met die algemene chemiese formule van C*n*H*2n* (vir nie-sikliese verbindings). Dié wat driedubbele bindings bevat word alkyne genoem. Die algemene chemiese formule vir 'n verbinding met een driedubbele binding is C*n*H*2n-2*.
3. Sikloalkane is koolwaterstowwe wat een of meer koolstofring bevat waaraan waterstof-atome gebind is. Die algemene formule vir 'n versadigde koolwaterstof met een ring is C*n*H*2n*
4. **Aromate** is koolwaterstowwe wat ten minste een aromatiese ring bevat.

Koolwaterstowwe kan gasse (bv. metaan en propaan), vloeistowwe (soos heksaan en benseen), wasse of laagsmeltende vastestowwe (bv. parrafienwas en naftaleen) of polimere (bv. poliëtileen, polipropileen en polistireen) wees. 

### Algemene eienskappe

Koolwaterstowwe kan 'n wye verskeidenheid molekulêre strukture aanneem. Die struktuur kan wissel van reguit lineêre koolstofkettings met alkaan-, alkeen- of alkynverbindings. Die vermoë van koolstof om met ander koolstofatome te verbind maak ook meer komplekse verbindings moontlik soos in die geval van sikloheksaan en benseen waar sikliese- of ringverbindings voorkom.
'n **Koord** van 'n kromme is 'n Meetkundige lynsegment waarvan beide die eindpunte op die kromme lê. 'n **Snylyn** of **Sekans** is die verlenging van 'n koord.

Die rooi lyn is 'n **Koord**, die blou lyn is 'n **Snylyn** of **Sekans**.

Koorde van 'n sirkel
--------------------

Van die eieinskappe van koorde van 'n sirkel is as volg:

1. Koorde is ewe ver van die middelpunt, as en slegs as hulle lengtes gelyk is.
2. 'n Koord se loodregte middellyn gaan deur die middelpunt van die sirkel.
3. As die lyn verlengings (sekanslyne) van koorde AB en CD by punt P sny, dan is hulle lengtes AP·PB = CP·PD bevredig (mag van 'n punt teorema).

koorde in trigonometrie
-----------------------

Trigonometriese koord
Koorde is ekstensief gebruik in die vroeë ontwikkeling van trigonometrie. Die eerste bekende trigonometriese tabel, saamgestel deur Hipparchos, het die waardes van Koordfunksies vir elke 7.5 grade uitgewerk.

Die koordfunksie word meetkundig deur die figuur na links gedefinieer. Die koord van 'n hoek is die lengte van die koord tussen twee punte op 'n eenheidsirkel verdeel deur daardie hoek. Deur een van die hoeke as nul te neem, kan dit maklik in verband gebring word met die moderne sinus funksie:

{\displaystyle {\mbox{crd}}\ \theta ={\sqrt {(1-\cos \theta )^{2}+\sin ^{2}\theta }}={\sqrt {2-2\cos \theta }}=2{\sqrt {\frac {1-\cos \theta }{2}}}=2\sin {\frac {\theta }{2}}}

Die laaste stap gebruik die halwe-hoek formule. Net soos moderne trigonometrie geskoei is op die sinusfunksie, was antieke trigonometrie geskoei op die koordfunksie. Hipparchos het glo twaalf volumes werk oor koorde geskryf. Die koordfunksie bevredig baie identiteite analoog aan die modernes:

| Name | Sinus-gebaseer | Koord-gebaseer |
| --- | --- | --- |
| Pythagoras | {\displaystyle \sin ^{2}\theta +\cos ^{2}\theta =1} | {\displaystyle {\mbox{crd}}^{2}\theta +{\mbox{crd}}^{2}(180^{\circ }-\theta )=1} |
| Half-hoek | {\displaystyle \sin {\frac {\theta }{2}}=\pm {\sqrt {\frac {1-\cos \theta }{2}}}} | {\displaystyle {\mbox{crd}}\ {\frac {\theta }{2}}=\pm {\sqrt {2-{\mbox{crd}}(180^{\circ }-\theta )}}} |

Die halwe-hoek-identiteit versnel die skep van koordtabelle geweldig. Antieke koordtabelle het tipies 'n groot waarde vir die radius van die sirkel gebruik, en die koorde vir die sirkel opgeskryf. Dit is dan 'n eenvoudige saak om te skaleer na om die koord vir 'n eenheidsirkel te bepaal. Volgens G. J. Toomer het Hipparchus 'n sirekel met radius 3438' (=3438/60=57.3) gebruik. Die waarde is geweldig naby die waarde van {\displaystyle 180/\pi } (=57.29577951...). Een voordeel van die keuse vir die radius is dat hy die benaderde koord van 'n klein hoek baie akkuraat kon bepaal. In moderne terme het dit 'n eenvoudige lineêre benadering moontlik gemaak:

{\displaystyle {\frac {3438}{60}}{\mbox{crd}}\ \theta =2{\frac {3438}{60}}\sin {\frac {\theta }{2}}\approx 2{\frac {3438}{60}}{\frac {\pi }{180}}{\frac {\theta }{2}}=\left({\frac {3438}{60}}{\frac {\pi }{180}}\right)\theta \approx \theta }
Ds. C.C. Colyn, leraar van 1947 tot 1948.
Ds. J.H. van Wyk, hulpprediker in 1958.
Ds. J.F. Kocks, leraar van 1961 tot September 1966.
Die **NG gemeente Livingstone** was 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die dorp met dieselfde naam in Noord-Rhodesië wat in 1946 van NG gemeente Lusaka afgestig het, maar na Zambië se onafhanklikwording weer by die moedergemeente ingelyf is. Die dorp en omgewing word nou deur die leraar van die gemeente in Lusaka bedien en hou elke eerste en derde Sondag van die maand 'n erediens in die Sun-hotel by die Victoria-waterval.

Enkele leraars
--------------

* Charl Cilliers Colyn, 1947–1948
* Prof. dr. Pieter Gabriël Warnich, 1 Desember 1951–1956
* Matthys Michielse Niewoudt, 1957–1961
* Johannes Hendrik van Wyk, 1958 (hulpprediker)
* Jacobus Frans Kocks, 1961–1966 (oorgekom van Bezuidenhoutsvallei)

Bronne
------

* Maree, W.L. (red.), *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1979*, Braamfontein: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 1978.
* Gaum, dr. Frits (red.), *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1990*, Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 1989.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Koolstofsuboksied  |
| IUSTC-naam | propa-1,2-dieen-1,3-dioon  |
| Ander name | trikoolstofdioksied |
| Struktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | C3O2 |
| Molêre massa | 68,0309 [g/mol] |
| CAS-nommer | 504-64-3   |
| Voorkoms | Kleurlose gas   |
| Reuk | Stink |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | -112,5°C |
| Kookpunt | 6,7°C |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid | Reageer met water  |
| **Termodinamies**  |
| ΔfH~~o~~ | 47,4 kcal/mol |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Koolstofsuboksied** is 'n chemiese verbinding met formule C3O2.

Die stof is ontdek deur Diels en Wolf in 1906.
Die gas kan met P2O5 vervaardig word uit malonsuur CH2(COOH)2 of uit diasetiltartaarsuuranhidried, maar die bereiding uit malonsuur gee minder neweprodukte. Daar is ook berigte dat dit met 'n osonisator uit koolstofmonoksied vervaardig kan word volgens die reaksie:

{\displaystyle 4CO\to C\_{3}O\_{2}+CO\_{2}}
In beginsel kan koolstofsuboksied ook vervaardig word deur CO2, soos dit by verbranding vrygestel word aan hoë energie bloot te stel soos gammastraling of hard ultraviolet:

{\displaystyle CO\_{2}+UV\to CO+1/2O\_{2}}
{\displaystyle 3CO+UV\to C\_{3}O\_{2}+1/2O\_{2}}
Dit sou 'n nuttige stof oplewer. Daar is navorsing om te sien of dit bruikbaar is om te help die koolstofdioksied probleem op te los, maar die energievereistes is baie hoog.

Infrarooi- en ramanspektroskopie bevestig dat dit 'n lineêre molekuul is, wat as O=C=C=C=O geskryf kan word.

Heksameer van koolstof suboksied
Die stof kan by -78°C lank bewaar word, maar by kamertemperatuur tree polimerisasie op en dit lewer 'n rooi amorf produk. Watter produkte polimerisasie presies oplewer hang van die omstandighede af. By 100°C is dit veral 'n heksameer (C3O2)6
Die stof reageer met water om weer malonsuur te vorm en met suurstof oksideer dit na koolstofdioksied. Met ammoniak gee dit malonamied volgens die reaksie:

{\displaystyle C\_{3}O\_{2}+NH\_{3}\to CH\_{2}\left(CONH\_{2}\right)\_{2}}
Met soutsuur reageer dit tot die suurchloried van malonsuur:

{\displaystyle C\_{3}O\_{2}+HCl\to CH\_{2}\left(COCl\right)\_{2}}
Die suboksied is 'n belangrike stof vir die organiese chemie omrede dit in talle van sinteses gebruik kan word, veral in sikloaddisies.
Loch Lomond, waardeur die Hooglandgrensbreuk loop.
Die **Hooglandgrensbreuk** (Engels: *Highland Boundary Fault*) is ’n geologiese breuk wat Skotland oorkruis van Arran en Helensburgh aan die weskus tot by Stonehaven in die ooste. Dit vorm die grens tussen twee duidelik onderskeibare fisiografiese gebiede: die Skotse Hoogland en die Skotse Laagland, maar op baie plekke is dit slegs herkenbaar as ’n verandering in topografie.

Die breuk loop van suidwes na noordoos, van Lochranza op Arran, deur die Isle of Bute, en deur die suidoostelike dele van die Cowal- en Rosneathskiereiland soos dit in die Firth of Clyde oploop. Dit bereik die kus naby Helensburgh en loop dan verder deur Loch Lomond tot by Aberfoyle, dan Callander, Comrie en Crieff. Dit vorm dan die noordgrens van die Dal van Strathmore en bereik die Noordsee net noord van Stonehaven naby die ruïnes van die Kapel van Sint Marie en Sint Nathalan. Noord en wes van die breuk lê die harde Prekambriese en Kambriese metamorfe gesteentes: mariene neerslae wat metamorfose na skis, filliet en skalies ondergaan het. Suid en oos van die breuk is daar Ou Rooi Sandsteen-konglomerate en sandsteensoorte: sagter afsettingsgesteentes uit die geologiese periodes Devoon en Karboon.

Die Hooglandgrensbreuk was aktief tydens die Caledoniese Orogenese (bergvorming), ’n tektoniese botsings wat van die Middel-Ordovisium tot Middel-Devoon (520 tot 400 miljoen jaar gelede) plaasgevind het tydens die sluiting van die Iapetus-oseaan. Die breuk het veroorsaak dat die Midland Valley met tot 4 000 meter gedaal het, met ’n daaropvolgende vertikale beweging. Die vroeëre vertikale beweging is later vervang met ’n horisontale skuifskeur. ’n Aanvullende breuk, die Southern Upland-breuk, vorm die suidelike grens van die Sentrale Laagland.
Helm van 'n conquistador. Museo del Carmen, Maipú (Chili).
*Pedro de Valdivia stig Santiago de Chile* - skildery deur Pedro Lira, 1889.
Die **conquistadores** (die Spaanse term vir *veroweraars*) was die soldate, ontdekkingsreisigers en avonturiers wat 'n groot deel van Latyns-Amerika en die Filippyne tussen die 15de en 17de eeu onder Spaanse beheer gebring het.

Nadat Christophorus Columbus die Amerikas ontdek het, het Spanje spoedig ekspedisies uitgestuur om die Nuwe Wêreld te evangeliseer. Vele van hierdie deelnemers was hidalgo's en het tot verarmde adel behoort. Deur na Latyns-Amerika te reis, het hulle gehoop om die fortuin te maak wat hulle in Europa nie kon kry nie. Baie conquistadores het uit Extremadura gekom.

Aanvanklik het baie conquistadores die inheemse bevolking van die streek op gruwelike wyse mishandel. Die Indiane is uitgemoor, misbruik en tot slawerny gebring, en hul stede is vernietig. Hierdeur het vele belangrike kulturele sentra van onder meer die Inkas en die Mayas verdwyn.

Daar was egter ook Spanjaarde wat teen hierdie misdade in opstand gekom het. As gevolg daarvan is in 1542 'n nuwe koloniale wet aangeneem, waarmee gepoog is om die Indiane in Latyns-Amerika beter te beskerm. Vir vele Indiaanse gemeenskappe het hierdie wetgewing egter te laat gekom.

Sien ook
--------

* Hernán Cortés
* Francisco Pizarro

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Conquistadors***. |
**Gustav II Adolf**  

**Koning van Swede**  
  


---

**Handtekening**   



---

**Monogram**   



---

**Dinastie**

  

Huis Wasa

---

**Regeer**  
  

30 Oktober 1611 - 6 November 1632  
  


---

**Voorganger**  
  

Karel IX

---

**Opvolger**  
  

Kristina

---

**Eggenote**   
  

Maria Eleonora van Brandenburg

Gustav II Adolf se sarkofaag in die Riddarholmen-kerk te Stockholm
**Gustav II Adolf** (\* 9 Desember 1594 in Stockholm, † 6 November 1632 naby Lützen, Duitsland), het tussen 1611 en 1632 as koning van Swede geregeer. Hy word as die stigter van die Sweedse Ryk beskou wat tydens die sogenaamde *Stormaktstiden* of Goue Tydperk, danksy sy politieke vernuf en militêre bekwaamheid, tot 'n Europese groot moondheid ontwikkel het.

Hy het van Swede die voorste militêre mag in Europa tydens die Dertigjarige Oorlog gemaak; en sodoende 'n beslissende invloed op die balansering van die politieke en godsdienstige ewewig op die vasteland uitgeoefen. Hy word steeds as een van die grootste militêre bevelvoerders ooit beskou en lewer 'n bydrae tot die ontwikkeling van militêre strategie. Hy het sy belangrikste oorwinning in die Slag by Breitenfeld in 1631 behaal. 

Danksy sy blink oorlogsmasjinerie met gesofistikeerde wapentuig, die uitstekende militêre opleiding van sy soldate en doeltreffende veldartillerie, wat deur 'n hoogs bekwame regering in sy tuisland en die stiptelike betaling van fakture gerugsteun is, was Gustav II Adolf een van Europa se beduidendste heersers. 

Met sy ontydige afsterwe in die Slag by Lützen het sy regentskap tot 'n skielike einde gekom. Axel Oxenstierna (1583-1654), sy bekwame rykskanselier, het hom as politieke leier van Swede opgevolg. Hertog Bernhard von Sachsen-Weimar en Gustaf Karlsson Horn, graaf van Björneborg, het verder as opperbevelhebbers van die Sweedse magte gefungeer. 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90545687
* BNE: XX961995
* BNF: cb11968139b (data)
* GND: 118543733
* ISNI: 0000 0001 1021 0464
* KulturNav: 90ada1fb-4a83-4bd5-ad6a-2cbfe403fb8a
* LCCN: n80056899
* LNB: 000139305
* NDL: 00852585
* NKC: jn20011211166
* NLA: 35927709
* NLG: 145183
* NLI: 000199964
* NLP: A11846732
* NTA: 070529957
* RERO: 02-A018901643
* RKD: 490358
* The SBN id CFIV225216 is not valid.
* SELIBR: 208633
* SNAC: w6k64q8z
* SUDOC: 02769397X
* Trove: 1149443
* VIAF: 10637323
* WorldCat Identities: lccn-n80056899

 |
**Gurwent**, **Wrhwant**, **Gurwant**, of **Gurvand** (Latyn: Vurfandus) (sterf in 876) was van 874 tot sy dood 'n aanspraakmaker op die Koninkryk van Bretagne. Hy het die koningskap betwis met Pascweten, Graaf van Vannes.

Gurwent was medepligtig aan die sameswering wat verantwoordelik was vir die sluipmoord op Salomon in 874. Hy was egter deel van die faksie wat buite Salomon se hofhouding geval het, en was afkomstig van noordwes-Bretagne. Hy is nooit aangespreek as "Graaf" nie. In 874 het hy 200 manskappe gemonster om die Wikings te beveg. Na Salomon se dood het hy en Pascweten die gebied tussen hulle verdeel, alhoewel Regino van Prüm aangeteken het dat laasgenoemde 'n groter deel verkry het. 'n Geskil het spoedig tussen die twee ontstaan, en hulle het geveg om die koningskap. Teen die middel van 876 was Gurwent dood, en sy seun Judicaël het by hom oorgeneem. 

Sy vrou was 'n dogter van Erispoë, en in sommige gerekonstrueerde geslagsregisters was hul een dogter getroud met Berengar van Bayeux. Hul kinders was:

* onbekende dogter, getroud met Berengar van Bayeux, Graaf van Rennes. Sy is die grootmoeder of groot-grootmoeder van Judicael Berengar.
* Judicaël van Bretagne
* Oreguen(?)

Bronne
------

* Smith, Julia M. H. *Province and Empire: Brittany and the Carolingians*. Cambridge University Press: 1992.
**Hoogverraad** is 'n versamelnaam vir misdrywe teen die interne veiligheid van die staat. Hieronder val byvoorbeeld 'n aanslag op die staatshoof, (poging tot) 'n staatsgreep, oorlog teen jou geboorteland en spioenasie.

Verraad is kriminele ontrou. Histories gesproke het 'n kneg wat teen sy meester in opstand kom verraad gepleeg. Hoogverraad, daarteenoor, is wanneer 'n onderdaan van 'n staat verraad teenoor die staat self (waaraan die dader trou verskuldig is) pleeg.

Vroeër jare is die doodstraf vir hoogverraad opgelê. In lande waar die doodstraf afgeskaf is word lewenslange of lang periodes van tronkstraf hiervoor opgelê.

Soos die interne bestel van 'n land verander kan mense en groepe wat eens in guns was hulle skielik aan die verkeerde kant van die gereg bevind. Tydens die Rivoniaverhoor is Nelson Mandela en 'n aantal ander ANC-terroriste van hoogverraad aangekla en vervolgens skuldig bevind en tronkstraf opgelê. Ironies genoeg sou, in Suid-Afrika se eerste hoogverraadverhoor na die einde van Apartheid in 2003, 22 lede van die Boeremag verhoor en skuldig bevind word aan dieselfde tipe aanklagte as Mandela en sy kamerade.
██ FRELIMO: 184 setels ██ MDM: 6 setels ██ RENAMO: 60 setels
Vergadersaal van die wetgewer
Die eenkamer **Vergadering van die Republiek** (Portugees: *Assembleia da República*) is die primêre wetgewende liggaam van die land Mosambiek. Die wetgewer is in 1977 die lewe ingeroep.

Die huidige parlement het 250 lede wat direk deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging verkies word. Parlementslede dien 'n termyn van vyf jaar. Partye moet landwyd minstens vyf persent van die stemme kry om parlementêre verteenwoordiging te verower. Parlementêre debatte en sake word geheel en al in Portugees gevoer. Drie partye het setels in the parlement: FRELIMO, RENAMO en die Demokratiese Beweging van Mosambiek. Ná die verkiesing in 2014 het RENAMO-LP’s geweier om ingehuldig te word, aangesien die party van mening was dat die verkiesingswet bedrieglik is. Hulle het in Februarie 2015 hul pligte hervat.

Voorsitters van die Vergadering
-------------------------------

| Persoon | Ampstermyn | Party |
| --- | --- | --- |
| Marcelino dos Santos | 1977–1994 | FRELIMO |
| Eduardo Mulémbwè | 1994–2009 | FRELIMO |
| Verónica Macamo | 2010–2020 | FRELIMO |
| Esperança Bias | 2020–hede | FRELIMO |
Yelena Slesarenko tydens die Olimpiese Somerspele in 2004.
'n Hoogspringer seil naelskraps oor die dwarslat.
**Hoogspring** is 'n velditem in atletiek waar deelnemers oor 'n horisontale lat (dwarslat) moet spring wat op vooropgestelde hoogtes geplaas word sonder om van enige hulpmiddele gebruik te maak. Die lat word al hoër geplaas en die wenner word bepaal deur die persoon wat die hoogste sprong kon uitvoer.

Die wêreldrekord vir mans is 2.45 meter en is in 1993 deur Javier Sotomayor van Kuba opgestel. Die wêreldrekord vir vroue is in 1987 op 2.09 meter vasgestel. Die titelhouer is Stefka Kostadinova van Bulgarye.

Geskiedenis
-----------

Hoogspring was aanvanklik in Engeland in die 19de eeu beoefen. Dit word in 1896 as Olimpiese sport vir mans ingestel en in 1928 vir vroue. Die reëls wat in 1865 opgestel is word tans steeds gebruik.

Reëls
-----

Elke atleet kry drie beurte op elke hoogte. Hierdie hoogtes is vasgestel. Die atlete mag wel aan die dwarslat raak, maar hulle mag dit nie afstamp nie. Atleet moet met slegs een voet vastrap vir sprong. Indien 'n atleet minder as drie spronge benodig om oor die lat te spring, kan hy/sy na die volgende hoogte aanskuif. As 'n atleet nie in drie beurte kan oorspring nie, word die persoon uit die kompetisie uitgeskakel. Die kompetisie hou aan tot al die atlete uitgeskakel is. Indien twee atlete dieselfde hoogte bereik het, word die een met die minste spronge as die wenner gekroon.

| Atlete | 1.87 | 1.90 | 1.93 | 1.96 | 1.99 | 2.02 | Poging | Mislukte pogings | Hoogte | Posisie |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | - | - | XO | XO | XO | XXX | 2 | 3 | 1.99 | 1ste |
| B | O | - | O | O | XXX |  | 1 | 0 | 1.96 | 3de |
| C | O | - | XO | XO | X-- | XX | 2 | 2 | 1.96 | 4de |
| D | - | XO | O | XXO | XXO | XXX | 3 | 5 | 1.99 | 2de |
| E | - | - | - | XXX |  |  |  |  | — | 5de |
|

Tegnieke
--------

Die tegniek wat deesdae algemeen gebruik word staan as die "Fosbury Flop" bekend. Met die tegniek is dit moontlik om oor die dwarslat te spring terwyl die senter van gravitasie onder die dwarslat bly. Voor die "Fosbury Flop" ontdek is, is tegnieke soos die "scissors" en die "bride" ingespan.

Sien ook
--------

* Spring, inligting oor die aksie.
* Hestrie Cloete, 'n suksesvolle Suid-Afrikaanse hoogspringster.
Die Paryse patroon.
**Franse speelkaarte** is speelkaarte wat die Franse kleure of stelle *trèfles* (klawers **♣**), *carreaux* (ruitens of diamante **♦**), *cœurs* (hartens **♥**) en *piques* (skoppens **♠**) gebruik. Elke stel bevat drie of vier hof- of gesigkaarte. In 'n standaardpak van 52 kaarte is daar die *valet* (boer), die *dame* (vrou, dame of koningin) en die *roi* (heer of koning). 

In pakke tarotkaarte is daar ook 'n *cavalier* (kavalier) met 'n rang van tussen dié van die vrou en boer. 

Kaarte kan ook 'n groot verskeidenheid streek- en nasionale patrone insluit. Dié kaarte kan ook in grootte wissel. In vergelyking met Spaanse, Italiaanse, Duitse en Switserse kaarte is Franse kaarte die algemeenste vanweë die geopolitieke, kommersiële en kulturele invloed van Frankryk, Brittanje en die VSA in die 19de en 20ste eeu. 'n Ander rede vir hulle gewidheid is die eenvoud van die simbole, wat massaproduksie vergemaklik. 

Die Engelse patroon van die Franse speelkaarte is so algemeen dat dit ook bekend is as die internasionale of Anglo-Amerikaanse patroon.

Die Engelse patroon van 'n Franse standaardpak met 52 kaarte deur Piatnik van Oostenryk. Die Engelse patroon is ook bekend as die internasionale of Anglo-Amerikaanse patroon.Die Engelse patroon van 'n Franse standaardpak met 52 kaarte deur Piatnik van Oostenryk. Die Engelse patroon is ook bekend as die internasionale of Anglo-Amerikaanse patroon.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Franse speelkaarte.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die Hoogland van Tibet
Topografiese kaart van die Hoogland van Tibet
Die **Hoogland van Tibet** (Tibettaans: བོད་ས་མཐོ།, Wylie: *bod sa mtho*), **Qinghai-Tibettaanse Plateau** of **Qingzang Plateau** (Tradisionele Chinees en Vereenvoudigde Chinees: 青藏高原; pinyin: *Qīng–Zàng Gāoyuán*; Kantonees: *Ch'ing Chôong Koow Yuun*) is 'n hoogland in Tibet en die provinsies Qinghai in die Volksrepubliek China, asook in Ladakh en Kasjmir van Indië en Pakistan. Die Hoogland van Tibet oorvleuel met dele van die Himalaja, maar word nie as deel van dié bergreeks beskou nie.

Die Hoogland van Tibet bevat met Berg Everest en K2 die twee hoogste bergpieke op aarde en dus word ná dié gebied ook as "Dak van die Aarde" verwys. As gevolg van sy uitgestrekte gebied en koue klimaat word die Hoogland van Tibet ook "Derde Pool" genoem, vergelykbaar met die Noord- en Suidpool.

Die noordelike deel wat meer as die helfte van die Hoogland van Tibet beslaan word Changthang genoem.

Geografie
---------

Tibettaanse landskap
Op die hoogvlakte is daar geen plek wat laer is as 4 000 meter nie en die gemiddelde hoogte is 4 500 meter. Daarnaas bestaan dit uit bergreekse en mere met oorwegend brakwater. As gevolg van die klimaat en die onherbergsaamheid is die gebied een van die ylbevolkste plekke op aarde. Die hoogvlakte word omring deur die hoër bergreekse van Kunlun en Qiliangebergte in die noorde, Himalaja in die suide en die Karakoram in die weste. Belangrike riviere wat in die Hoogland van Tibet ontspring sluit in die Brahmaputra, Yangtze, Mekong en Salween.

Klimaat
-------

Die Hoogland van Tibet is 'n hooggeleë droë steppe. Die lug op die plato is baie dun; dit bevat net 60% van die suurstof wat op seevlak beskikbaar is. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is -4 °C, met 'n minimum temperatuur gedurende die winter van -40 °C. Die jaarlikse neerslag is sowat 100 tot 300 mm en verskil plek-plek. Die skaars neerslag val oorwegend as hael.

Hoogland van Tibet in Yarmothang, aan die oostelike uitlopers van die Changthang
Die Côte d'Azur
'n Kaart van die Côte d'Azur
Sonaanbidders aan die Côte d'Azur
Die promenade van Nice
Saint-Tropez
Die **Franse Riviera** of **Côte d'Azur** ("asuurblou kus") vorm die mees oostelike deel van die Mediterreense kus van Suid-Frankryk. Dit is ’n gesogte deel van die Mediterreense kus en sluit die stede Nice en Cannes in.

Die Franse Riviera strek van die stad Toulon in die weste tot by die Italiaanse grens in die ooste. Dit is 'n deel van die gewes (*région*) Provence-Alpes-Côte d'Azur en sluit die kuslyn van die départements Var en Alpes-Maritimes en die Vorstedom Monaco in. Naas Monaco is Cannes, Saint-Tropez, Menton, Antibes en Nice die mees bekende stede langs die kus.

Die kus het sy naam aan die asuurblou hemel te danke, en die gebied spog met meer as 300 sonskyndae per jaar.

Die Franse Riviera se agterland is bergagtig; die Alpe strek in die ooste tot by die kuslyn. 'n Ander bekende gebergte is die Massif des Maures. Die westelike deel van die kusgebied word deur rooi rotse gekenmerk.

Die Franse Riviera is een van die gewildste Franse vakansiebestemmings en lok ook baie buitelandse toeriste. 'n Groot aantal Europese bekendes en afgetredenes beskik oor villa's of woonstelle in die gebied.

Plekke
------

Plekke aan die Franse Riviera, van wes na oos:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Hyères
* Saint-Tropez
* Sainte Maxime
* Les Issambres
* Saint-Raphaël
* Cannes
 | * Juan-les-Pins
* Antibes
* Biot
* Sophia Antipolis
* Nice
 | * Villefranche-sur-Mer
* Saint-Jean-Cap-Ferrat
* Beaulieu-sur-Mer
* Monaco
* Monte Carlo
* Menton
 |