recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **MBB/Kawasaki BK 117** is 'n tweemotorige medium nutsvervoer helikopter. Dit is gesamentlik ontwikkel en vervaardig deur Messerschmitt-Bölkow-Blohm (MBB) van Duitsland en Kawasaki van Japan. MBB is later deur Daimler-Benz gekoop en het uiteindelik deel geword van Eurocopter, wat later na Airbus Helicopters hernoem is.

Ontwerp
-------

Die MBB/Kawasaki BK 117 besit heelwat eienskappe wat hom geskik maak vir die uitvoering van verskillende rolle, soos kragoorvoorsiening deur die tweelingenjins, aansienlike groot agtertoekyk-dubbeldeure, en 'n relatiewe ruim kajuit. 'n Missie waarvoor dit veral geskik geag is, is vir mediese nooddienste (EMS). 

Die lugraamwerk is saamgestel uit geklinkte metaal, wat minimaal gebruik maak van saamgestelde materiale en volgens 'n hoë standaard gemasjineer is. Ten einde meer binneruimte beskikbaar te maak, is beide die enjins en die transmissie bo die hoofkajuit geplaas. Daar is groot pogings aangewend om die massa van die vliegtuig, waar moontlik, te verminder, sonder om die strukturele integriteit in te boet.  Die kajuit kan met verskillende binneruimtes uitgerus word om by sy doel te pas, wat maatreëls insluit om geraas en vibrasies te demp.

Tegniese enjinvermoë
--------------------

Vroeë weergawes van die BK 117 was aangedryf deur 'n paar Lycoming LTS101-turbo-enjins, met 'n aanslag van 550 pk teen opstyg met aansienlike reserwekrag om dit te beskerm teen 'n enkele enjinstaking. Terwyl elke enjin voldoende krag het om vlug en selfs opstyg te handhaaf in die geval dat 'n enkele enjin onbruikbaar word, het die tipe ook gunstige outorotasiemoontlikhede. 

Om hul lewensduur te verleng en hul betroubaarheid te verhoog, het MBB die enjins ingestel om teen 'n laer toerusting opm te werk. Die enjins word gereguleer met behulp van 'n gespesialiseerde beheerstelsel wat die toere en wringkrag tussen albei enjins glad en eweredig reguleer, selfs tydens kragtige manoeuvres. Kragbestuur is grootliks verlig deur die toevoeging van 'n outomatiese enjinbeheerstelsel, sodat vlieëniers bloot 'n enjin se wringkrag- en temperatuurmeters hoef te monitor. Die vliegtuig is geskik vir vlug onder instrumentvlugreëls sowel as vir enkelvlieënier-operasies. 

STARS Lugambulans by Foothills mediese sentrum.
'n Polizei BK 117
SX = HFH. 'n BK-117 van die Helleense Brandweerdiens
Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
* Suid-Afrikaanse Lugmag
* Suid-Afrikaanse Polisiediens
**Bognor Regis** [ˌbɒɡnər\_'riːdʒɨs] is 'n seeoord en *civil parish* (administratiewe parogie) in die Arun-distrik van die Engelse graafskap Wes-Sussex, sowat 89 km suidwes van Londen, 39 km wes van Brighton en 9 km suidoos van Chichester. Ander nabygeleë nedersettings sluit Littlehampton oos-noordoos van Bognor Regis en Selsey suidwes daarvan in. Twee dorpe in die omgewing, Felpham en Aldwick, is tans voorstede van Bognor Regis, net soos North en South Bersted.

Die gebied van Bognor Regis het eeue lank 'n klein vissersgemeenskap gehuisves. In die laat 18de eeuse Regency-periode het die Londense hoedemaker, politikus en eiendomsontwikkelaar Sir Richard Hotham (1722-1799) met die bou van sy statige woning Hotham House die hupstoot vir die nedersetting se ontwikkeling tot 'n gewilde see- en herstellingsoord gegee. Na bewering het die Engelse skrywer Jane Austen Hotham en sy projek in haar onvoltooide roman *Sanditon* beskryf.

Bognor se East Parade in die 1890's: Victoriaanse badgaste durf die see in hul strandkarretjies aan
Maar nog tot in die Victoriaanse tydperk was Bognor Regis temidde van 'n onontwikkelde sanderige terrein aan die Engelse suidkus geleë. Eers met die bou van 'n spoorweg tussen die Britse hoofstad en die kusgebied in 1846 deur *Brighton and Chichester Railway*, later bekend as *London Brighton and South Coast Railway*, wat ook 'n stasie in Bognor ingesluit het, het die nedersetting begin groei. Victoriaanse persoonlikhede het vervolgens groot vakansiehuise in die omgewing laat oprig.

In 1929 het die raadgewers van koning George V die kusdorp as bestemming vir een van die monarg se herstellingsvakansie gekies. Later is die predikaat *Regis* of "koninklik" met George V se toestemming by die dorpsnaam gevoeg. In die vroeë 1930's is 'n vermaaklikheidspark en dieretuin in die kusdorp geopen. 'n Vakansiekamp het in 1960 gevolg. Die kamp, waarin oorspronklik chalets aan toeriste verhuur is, is intussen opgegradeer tot 'n hotel met moderne geriewe.
| **Bogotá**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Colombia |
|  **Provinsie** | Cundinamarca |
|  **Koördinate** | 04°36′N 74°05′W﻿ / ﻿4.600°N 74.083°W﻿ / 4.600; -74.083 |
|  **Gestig op** | 6 Augustus 1538 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 1 587 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 2 640 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2015) | 7 878 783 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 4 964,6 /vk km |
|  - Metropolitaanse gebied | 9 800 000 |
|  **Tydsone** | UTC -05:00 |
|
|  **Burgemeester** | Enrique Peñalosa |
|  **Amptelike webwerf** | *bogota.gov.co* |
|

**Bogotá** (Spaans: [boɣoˈta]) is die hoofstad en grootste stad van Colombia. Die stad het 'n bevolking van 7 878 783 in 2015 gehad en 'n oppervlakte van 1 587 km². Bogotá is op 6 Augustus 1538 deur Spanjaarde onder Gonzalo Jiménez de Quesada as Santafé de Bogotá gestig.

Geskiedenis
-----------

Santa Fe de Bogota is in 1538 gestig deur Gonzalo Jiménez de Quesada, Sebastián de Belalcázar en Nikolaus Federmann. Die naam van die stad kom van *Bacatá*, 'n woning van die Muisca-Indiane. In werklikheid is Bogota twee keer gestig; die eerste stigting het plaasgevind toe Quesada op 6 Augustus 1538 twaalf heilige plase in Santafé met 'n Heilige Mis ingewei het en toe simboliese gras uit die grond getrek het en almal wat die stigting teëstaan, uitgedaag het. In werklikheid noem hy die plek Nuestra Señora de la Esperanza. Die tweede en amptelike stigting het op 27 April 1539 plaasgevind, toe Quesada, tesame met Sebastián de Belalcázar en Nikolaus Federmann, aan die voorwaardes van die Spaanse kroon voldoen deur 'n burgemeester en 'n raad te installeer, die straatplan en die bou van erwe te bepaal, en die af bakening van die Groot Plein doen. Toe is die plek die naam Santafé de Bogotá gegee. Op die plek waar Bogota in 1538 gestig is, is nou die Catedral Primada op die Plaza de Bolivar.

Tot 1940 het die stad stadigaan gegroei, maar sedertdien het baie Colombiaaners van die land na die stad verhuis op soek na meer ekonomiese welvaart. Bogota is nou die belangrikste sentrum van Colombia, polities en finansieel en kultureel. Dit is 'n moderne, voortdurend groeiende metropool met hoë geboue in die sentrum, omring deur voorstede met hoofsaaklik lae geboue.

Galery
------

Panorama van Bogota

  


| * l
* b
* w
Hoofstede in Suid-Amerika |
| --- |
| Hoofstede van onafhanklike lande | Asunción • Bogotá • Brasília • Buenos Aires • Caracas • Georgetown • Lima • Montevideo • Paramaribo • Quito • Santiago de Chile • Sucre |  |
| Hoofstede van afhanklike gebiede | Cayenne • Grytviken/King Edward Point • Stanley |
| Hoofstede van | Afrika • Asië • Europa • Noord-Amerika • Oseanië |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX452461
* BNF: cb118827520 (data)
* GND: 4007557-6
* ISNI: 0000 0001 2153 5758
* LCCN: n79040014
* MusicBrainz: 6f85c2b6-4250-468b-9bd8-300fd8b451ad
* NARA: 10044647
* NKC: ge134074
* SELIBR: 154700
* SUDOC: 082115958
* VIAF: 127299962
* WorldCat Identities: viaf-127299962

 |
Die geomorfologiese indeling van Tsjeggië. Die Boheems-Morawiese Hoogland word in rooi aangedui
Landskapstoneel naby Žďár nad Sázavou, in die administratiewe streek Kraj Vysočina
'n Kloktoring buite Lipnice nad Sázavou
Die kasteel van Lipnice nad Sázavou, 'n tipiese hoogteburg
Die **Boheems-Morawiese Hoogland** (Tsjeggies: *Českomoravská vrchovina* of kort *Vysočina*, is 'n hoogplato met 'n oppervlakte van sowat 10 000 vierkante kilometer in die suide van die Tsjeggiese Republiek. Sy westelike gedeelte is in die historiese landsdeel Boheme geleë, die oostelike in Morawië. Die Europese hoofwaterskeiding loop deur die Hoogland - riviere, wat in weswaartse rigting vloei, mond in Noord- of Oossee uit, riviere in ooswaartse rigting mond in die Swartsee uit.

Die plato bestaan uit golwende heuwellande met hoogtes van tussen 500 en 800 m bo seevlak, met digbevolkte laer gedeeltes. Die saggies golwende heuwels is tradisionele boerderygebiede, op sommige plekke het vakansiehuise ontstaan. Hoër geleë pieke en plato's bied uitsigte oor die landskap, valleie en kastele, of is ontsluit vir sporttoerisme.
Die **Roof-bottelneus** (*Mormyrops anguilloides*) is 'n skadelose snawelvis wat in die varswatergebiede van die tropiese dele van Afrika voorkom. In Engels staan die vis bekend as *Cornish jack*.

Voorkoms
--------

Die roofbottelneus is grys van bo en 'n ligte silwerwit van onder, dikwels met 'n brons of geel skynsel. Hy het 'n verlengde kop en lyf, met klein skubbe. Die vis se mediaanvinne sit ver na agter en sy rugvin is korter as sy anaalvin. Sy stertvin is klein en gevurk, met geronde lobbe. Die roof-bottelneus se verlengde kop is glad en plat van voor; sy bek is by sy snoetpunt geleë en bevat 'n enkele ry puntige tandjies. Die snoet is byna so wyd as die kop. Die vis het klein oë en sy kieusplete is skuins geleë en beperk tot sy sye. 'n Volwasse roof-bottelneus kan 'n totale lengte van 1,2 m bereik, met 'n massa van 15 kg.

Habitat
-------

Die roof-bottelneus geniet 'n wye verspreiding buite Suider-Afrika, deur die Kongorivier-stelsel en Wes-Afrika, die Nylrivier, asook die Malawi-, Tanganjika- en Mobutomeer. In Suider-Afrika is die vis beperk tot die middel- en benede-lope van die Zambezirivier en die Buzi- en Pungwe-riviere. Jong visse kan in oewerhabitats aangetref word, maar volwassenes verkies diep, stil habitats tussen rotse en onder oorhangwalle, weg van die sterk stromings. Dit kom ook onder drywende matte *Salvinia* ('n drywende watervaring) voor en waar riviere in die Karibadam uitmond.

Die jonger roof-bottelneus se dieet bestaan hoofsaaklik uit klein ongewerweldes, veral krewels en inseklarwes. Groter visse van ongeveer 170 mm lank sal ook kurpertjies, ghieliemientjies en moddervissies eet.

Roof-bottelneuse teel tydens die reëntyd in die somer aan. 'n Volwasse wyfie dra 25,000 of meer eiers. 'n Roof-bottelneus het 'n moontlike lewensduur van agt jaar of meer.

Dit is 'n gewilde hengelvis en word ook deur spiesvissers gejag.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bronne
------

* *'n Volledige Gids tot die Varswatervisse van Suider-Afrika* (1993), deur Paul H. Skelton. Eerste uitgawe, Southern Boekuitgewers: Halfweghuis. ISBN 1-86812-351-0

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q185960
* EoL: 208738
* FishBase: 2394
* GBIF: 2402771
* iNaturalist: 106161
* ITIS: 649894
* IUCN: 182088
* NCBI: 91729
* WoRMS: 581710

 |
|  |
| --- |
|  |
| Potifarpꜣ-dj-pꜣ-rꜥin hiërogliewe |

**Potifar** (Hebreeus: פּוֹטִיפַר / פּוֹטִיפָר, *Pōṭīfar / Pōṭīp̄ar*; Egipties: pꜣ-dj-pꜣ-rꜥ, "hy wat Ra gegee het") is 'n figuur in die Ou Testament en die Koran. Sy naam dui moontlik op dieselfde figuur as Potifera (Hebreeus: פוטיפרע).

Agtergrond
----------

*Josef en Potifar se Vrou*, deur Bartolomé Esteban Murillo.
Potifar was hoof van die farao se lyfwag wat vir Josef as 'n slaaf gekoop en hom oor sy hele huishouding aangestel het. Potifar se vrou het van die aantreklike Josef gehou en hom probeer verlei. Toe Josef haar attensies van die hand wys en weghardloop, het sy hom valslik beskuldig van poging tot verkragting en Potifar het hom laat opsluit.

Dié vals beskuldiging speel 'n belangrike rol in Josef se verhaal, want as dit nie daarvoor was nie, sou hy nooit die medegevangene ontmoet het wat hom aan die farao bekend gestel het nie.

Godsdienstige verwysings
------------------------

Dit is moeilik om Potifar of Josef akkaraat aan 'n spesifieke farao of periode te verbind. Volgens die Joodse kalender is Josef in die jaar 2216 gekoop, wat 1544 v.C. is, aan die einde van die Tweede Oorgangstydperk of aan die begin van die Nuwe Ryk.

Bibliografie
------------

* Osman, A. (1987) *The Hebrew Pharaohs of Egypt*, Bear & Co.: Rochester, Vermont. ISBN 9781591430223.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 118820699
* TDVİA: aziz-i-misr
* VIAF: 22938187
* WorldCat Identities (via VIAF): 22938187

 |
**Sathiseelan Gurilingam** "**Ronnie**" **Govender** OIS (16 Mei 1934 - 29 April 2021) was 'n Suid-Afrikaanse dramaturg, teaterregisseur en aktivis bekend vir sy gemeenskapsteaterpogings. Hy was bekend as 'n pionier van die Indiese Suid-Afrikaanse teater in die land. Sommige van sy noemenswaardige werke sluit in: *Black Chin White Chin, Song of the Atman,* en *At the Edge and Other Cato Manor Stories*. *At the Edge* het die 1997 ''Commonwealth Writers' Prize'' gewen vir beste eerste boek uit Afrika.

Govender het die regering van Suid-Afrika se Orde van Ikhamanga ontvang in 2008 vir sy bydraes tot demokrasie, vrede en geregtigheid in die land deur middel van teater.

Vroeë lewe
----------

Sathiseelan Gurilingam Govender is gebore op 16 Mei 1934 in Cato Manor, 'n Indiese gebied van Durban.Sy vader is ook in Cato Manor gebore, terwyl sy moeder in Fynnlands, 'n ander deel van Durban, gebore is. Sy grootouers aan beide kante van die gesin kom van Suid-Indië. Na voltooiing van hul termyn van kontrakarbeid, het sy grootouers hulle in Cato Manor gevestig. Soos ander Indiese gesinne in Suid-Afrika, het hulle 'n klein stuk grond gekoop om groente te verbou. Sy oupa aan moederskant het 'n hoftolk geword. Sy pa was 'n vragmotorbestuurder en sy ma 'n huisvrou. Govender het tien broers en susters.

Persoonlike lewe
----------------

Sy dogter, Pregs Govender, is 'n menseregte aktivis en voormalige LP.

Govender sterf op 29 April 2021 as 'n gevolg van ouderdom verwante siektes. Hy was 86 jaar oud.

Werke
-----

* *An Edition of the Collected Plays of Ronnie Govender*, Universiteit van Natal, 1991
* *The Lahnee's Pleasure*. Ravan Press. 1992. ISBN 978-0-86975-087-2.
* *At the Edge and Other Cato Manor Stories*, Manx, 1996
* *Song of the Atman*, Jacana Media, 2006, ISBN 978-17-7009-186-3
* *Interplay: A Collection of South African Plays*, MANX, 2006, ISBN 978-1-919690-97-1
* *Black Chin White Chin*, HarperCollins, 2007, ISBN 978-81-7223-690-8
* *In the Manure: Memories and Reflections*, David Philip, 2008, ISBN 978-0-86486-720-9
’n Deel van die skildery *Bojarinja Morozowa* van Wasili Soerikof, wat Feodosija se arrestasie deur die Russiese regering in 1671 uitbeeld. Sy hou twee vingers in die lug vir die kruisteken van die Ougelowiges, wat deur patriarg Nikon vervang is deur ’n teken met drie vingers.
**Feodosija Prokofjewna Morozowa** (Russies: Феодосия Прокофьевна Морозова; 1632-1675) was een van die belangrikste lede van die Russiese Ougelowiges. 

Sy word as die dogter van Prokofi Fjodorowitsj Sokownin gebore en trou op 17-jarige ouderdom met die bojaar Gleb Morozof, ’n broer van Boris Morozof, die voog van tsaar Aleksei van Rusland. Nadat haar eggenoot in 1662 op ’n jong leeftyd gesterf het, kry sy ’n hoë posisie aan die Russiese hof.

In die tyd van die skeuring (*raskol*) in die Russies-Ortodokse Kerk sluit Feodosija, wie se biegvader die invloedryke aartspriester Awwakoem Petrof is, aan by die teenstanders van die kerkhervormings en word in die geheim ’n non met die naam Feodora. Sy speel ’n belangrike rol daarin om haar suster, prinses Jewdokija Oeroesowa, te oorreed om by die teenstanders van die hervormings aan te sluit.

Bojarinja Morozowa is diep gelowig en nadat sy ’n non geword het, wil sy nie meer haar verpligtinge aan die hof vervul nie, veral omdat die tsaar die kerkhervormings steun. Sy haal haar die woede van tsaar Aleksei op die hals wat haar op verskeie geleenthede probeer oorreed om die hervormings te aanvaar. Hy laat haar uiteindelik arresteer en in kettings uit die Moskouse Kremlin sleep.

Na haar arrestasie word sy en haar suster Jewdokija gemartel en op verskillende plekke aangehou. Hulle word daarna in ’n ondergrondse gevangenis in Borofsk, 180 kilometer suid van Moskou, aangehou waar albei uitgehonger word totdat hulle sterf. Feodosija is op 1 Desember 1675 dood. Baie Ougelowiges vereer haar en haar suster as martelare vir die ou geloof.

Sien ook
--------

* Ougelowiges
* Awwakoem Petrof

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb16730528k (data)
* GND: 119045354
* ISNI: 0000 0000 3682 6083
* LCCN: n95079780
* NKC: jx20130919004
* NTA: 151534527
* VIAF: 72195638
* WorldCat Identities: lccn-n95079780

 |
Die **rooi-els** (*Cunonia capensis*), (Engels: **Butterspoon tree**, **Butterknife tree**, of **Red alder**) is 'n kleinerige boom wat in die bergwoude en langs riviere en strome van Suider-Afrika groei.

Dit word ook as ornamentele boom vir tuinversiering gekweek weens sy aantreklike, blink blare en trosse klein, geurige, wit blomme. Die boom se FSA-nommer is 140.

Voorkoms
--------

Roomkleurige stande blomme
*Cunonia capensis* vorm 'n pragtige, lae boom wat veral mooi vertoon in Suider-Afrikaanse tuine. Dit beskik oor blink, rooi-getinte blare, en produseer sproeie digte, geurige, wit tot roomkleur blomme van Februarie tot Mei. Die blomme is dubbelslagtig en skoenlappers en heuningbye besoek dit gereeld. Die fyn saadjies verskyn in klein twee-horing kapsules en word versprei deur voëls en die wind.

Die groot steunblare wat die groeipunt toevou, is saamgepers om 'n lepelagtige vorm aan te neem, wat aan die boom sy naam *Butterspoon tree* in Engels gee.

Nabyskoot van blink, rooi-getinte blare
Hierdie immergroen tuinboom groei nie goed in droë toestande nie, maar verkies 'n vogtige, gematigde klimaat en benodig heelwat water gedurende sy eerste jare van groei. Dit weerstaan matige ryp en groei baie vinnig - mits dit voldoende water kry. In die oop son bereik die boom gewoonlik 'n hoogte van vyf meter, terwyl dit in bedekte woude tot 10 meter hoog kan word.

Verspreiding
------------

'n Reuse eksemplaar langs 'n voetpaadjie op Tafelberg.
Die rooi-els groei natuurlik vanaf Kaapstad en die Wes-Kaap in Suid-Afrika, ooswaarts tot in Eswatini en die suide van Mosambiek. Dit kom tipies algemeen voor in die inheemse Afrika-bergwoude van Suider-Afrika, veral langs riviere. Plekke met hoë reënval of volgehoue vogtigheid word grootliks verkies.

Verbouing
---------

Aangeplante jong *Cunonia capensis* bome groei welig in 'n botaniese tuin
*Cunonia capensis* word in 'n groeiende mate dwarsoor Suider-Afrika verbou as 'n ornamentele of versieringsboom in die tuin.

Dit aard goed in volson en skaduwee-areas en kan langs geboue geplant word a.g.v. sy ligte, nie-oordadige wortelstelsel. Die plant raak sedert onlangs baie gewild in beboude gebiede.

Dit benodig 'n vogtige omgewing, bome wat in droë landskap geplant word, moet gereeld natgelei word. Dit maak die boom ook ideaal vir moeras-agtige, waterdeurdrenkte tuine, of langs riviere en waterstrome. Die boom word gewoonlik uit sy klein saadjies gekweek. Jong plante benodig heelwat water en 'n mate van beskutting teen direkte sonlig.

Dit is een van die vinniggroeiendste bome in Suider-Afrika.

*Cunonia austrocaledonica*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Cunonia capensis***. |

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
*Hierdie naam is volgens die Oos-Slawiese gebruik; die patroniem is Joerijewitsj en die van is Zacharin.*

**Roman Joerijewitsj Zacharin** (Russies: Роман Юрьевич Захарьин; ook bekend as **Zacharin-Joerijef** en **Zacharin-Kosjkin**; c. 1500 - 16 Februarie 1543) was 'n Russiese hofamptenaar en krygsheer wat die bekendste daarvoor is dat hy 'n voorsaat van die Romanof-dinastie was. Die dinastie is na hom genoem.

Biografie
---------

Roman Joerijewitsj se grafsteen in die Nowospasski-klooster in Moskou.
Hy was die pa van die bojaar Nikita Romanowitsj en tsarina Anastasia Romanowna, die eerste vrou van tsaar Iwan die Verskriklike, en die oupa van patriarg Filaret en Fjodor I van Rusland. Sy pa was Joeri Zacharijewitsj Kosjkin, 'n afstammeling van Andrei Kobila.

Baie min inligting is oor hom beskikbaar. Dit is bekend dat hy in die 1530's 'n woiwode was, sy vrou se naam Oeljana Fjodorowna Karpowa was en hy op 16 Februarie 1543 oorlede is.

Later is ontdek hy was tussen 178 en 183 cm (omtrent 'n outydse ses voet) lank en het Paget se beensiekte gehad. Volgens die historikus Aleksander Sjirokorad kon dit die rede gewees het hoekom hy die diens as woiwode in 1535 verlaat het.

Roman Joerijewitsj was getroud (volgens sommige bronne twee keer). Die naam van sy eerste vrou is onbekend, of sy het nie bestaan nie. Die ma van Anastasia, die toekomstige tsarina, was Oeljana Fjodorowna Karpowa. Of sy die ma van al vyf sy kinders was, is onduidelik. Volgens sommige bronne was sy net die ma van Anastasia, die jongste.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Russiese Wikipedia vertaal.
**Romain Poite** (gebore op 14 September 1975)  is 'n internasionale skeidsregter van die Franse Rugbyfederasie.

Hy het sy Wêreldbeker-debuut in 2007 as assistent-skeidsregter gemaak tydens die wedstryd tussen Ierland en Namibië. Hy is ook vir drie wedstryde tydens die Sesnasies-kampioenskap in 2009 as lynregter of televisiewedstrydbeampte aangestel.  Hy het sy eerste Sesnasies-wedstryd in 2010 beoordeel.  Poite is aangestel op die tien-man-elite-skeidsregterspaneel vir die Rugbywêreldbeker 2011, waar hy vier wedstryde waargeneem het. Hy is ook aangestel om die derde en beslissende toets van die 2013 Britse en Ierse Leeus-toer teen Australië te beoordeel; die Leeus het gewen en Poite is geprys vir die beloning van die dominante skrum. Hy is later 'n paar maande van die IRB-paneel uitgesluit omdat hy 'n verkeerde geel kaart tydens die 2013-Rugbykampioenskapreeks gegee het. Poite het aan die Engelse rugbyspan gesê: "Ek is 'n skeidsregter, nie 'n afrigter nie!" tydens die Sesnasieskampioenskapswedstryd van 2017 teen Italië Poite is as skeidsregter aangewys vir die derde en beslissende Britse en Ierse Leeus-toer in Nieu-Seeland.
Cincinattus ontvang afgevaardigdes van die Romeinse senaat. Hy het in 458 en 439 v.C. as diktator opgetree.
In die Romeinse Republiek was 'n **diktator** (d.w.s. een wat dikteer of gebied) 'n buitengewone magistraat (*magistratus extraordinarius*) met die absolute gesag om take te verrig asmede die bevoegdhede van 'n gewone magistraat (*magistratus ordinarius*). Die amp van *diktator* was 'n regsontwerp wat aanvanklik as *Magister Populi* (Meester van die Mense) bekend was, d.i. Meester van die Burgermag.

Die Romeinse Senaat het 'n *senatus consultum* deurgevoer wat die konsuls gemagtig het om 'n diktator te nomineer – 'n enkele uitsondering op die Romeinse regsbeginsels van *kollegialiteit* (veelvuldige bekleërs van dieselde amp) en *verantwoordelikheid* (regsaanspreeklikheid vir amptelike aksies) – slegs een man is aangestel, en as hoogste magistraat was hy nie wetlik aanspreeklik vir sy amptelike aksies nie; 24 liktore het hom bygestaan.

Slegs 'n enkele diktator is by wyse van die *imperium magnum* geoorloof, die groot en buitegewone gesag waardeur hy beslissings kon omverwerp, afsettings uit ampte kon gelas, of die doodstraf kon uitvoer op ander kuruliese magistrate wat ook met imperium bedeel was. Die diktator is aangestel ter uitvoering en voldoening van Romeinse staatsake genaamd *rei gerundae causa* (vir verrigting van die saak) of *seditionis sedandae causa* (vir ondersit van rebellie), soos in die geval van Sulla, wat as *dictator legibus faciendis et rei publicae constituendae causa* (diktator vir die maak van wette en beskikking van die grondwet), die presedente gestel het wat die Romeinse Republiek sou beëindig.[*verwysing benodig*]

Sien ook
--------

* Tiran
Adelaide van der Reyden.
Adelaide se ouers, ds. Martinus Postma en sy eerste vrou, Elizabeth, gebore Spiller.
Ds. J.V. en mev. mev. Coetzee en van die Gereformeerde kerk Johannesburg se susters, afgeneem in Melville. Adelaide Postma staan links agter.
**Adelaide Postma** (getroude van Van der Reyden, 26 April [of 2 Augustus] 1880 – 6 Junie 1954) was ’n vroeë Gereformeerde onderwyseres aan die Rand en in Pretoria.

Adelaide was die oudste dogter van die 14 (volgens ’n ander bron 10) kinders wat uit ds. Marthinus Postma (1855–1926) se eerste huwelik, met Elizabeth Wilhelmina Jossina Spiller (1853–1907) van Burgersdorp, gebore is. Net ses van dié kinders het hul vader, die eerste Gereformeerde predikant aan die Rand, oorleef. Twee van Adelaide se broers het hulle as teoloë onderskei: ds. Dirk Postma en prof. Ferdinand Postma. Haar suster Johanna was ook verbonde aan ’n publieke skool in Johannesburg en later in Vrededorp aan dieselfde skool as haar suster. 

Adelaide het voor die Tweede Vryheidsoorlog reeds skoolgehou en was verbonde aan die publieke skool op Fordsburg, Johannesburg, waar ook die kerkgebou van die Gereformeerde kerk Johannesburg destyds geleë was. Haar mede-Gereformeerde aan dié skool was mnr. J. van Tonder. In dié skool was destyds altesaam 30 Gereformeerde kinders. Later het sy na die Vrye Christelike Skool in Vrededorp gegaan en daar onderwys gegee. Terwyl haar vader in Pretoria predikant was (1904–'08), het sy aan die Wes-Eind-skool onderwys gegee.

Sy is in 1905 met N.D. van der Heyden getroud. In Pretoria het sy 'n leidende aandeel in die sustersverenigingslewe gehad en in 1925 was sy medeoprigster van die Gereformeerde Sustershulp. Van 1925 tot 1938 het sy as sekretaresse gedien. Toe die bestaan van die Potchefstroomse Universiteitskollege bedreig word, het sy gehelp om geld in te samel. Sy was een van die eerste skryfsters in die sustersrubriek van *Die Kerkblad* en was 'n voorstander van 'n algemene Gereformeerde Sustersvereniging. Veral het vir Christelike leesstof beywer. 

Hoewel sy liggaamlik nie sterk was nie, was sy voortdurend besig met breiwerk vir die kinders van die Gereformeerde Kerk se Paul Kruger-weeshuis en om siekes en bejaardes te besoek en te bemoedig. Jaarliks het sy meegehelp om Kersgeskenke namens die vereniging aan hulle te besorg.

Sy is oorlede in 1954 op 74-jarige ouderdom.

Bron
----

* (af)  Die Gereformeerde Vroueblad. 1959. *Die Gereformeerde vrou 1859-1959*. Potchefstroom: Potchefstroom Herald.
Die **Boabab** (*Adansonia digitata*) is 'n boom wat deel is van die *Malvaceae* familie. In Suid-Afrika is die plant is inheems in Limpopo en in Afrika in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Demokratiese Republiek die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Gambië, Ghana, Golf van Guinee-eilande, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mauritanië, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Republiek die Kongo, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Somalië, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe. Dit kom ook op die Arabiese Skiereiland in Jemen en Oman voor.

Die Boabab is die mees bekende van die agt kremetartspesies, en was die eerste om wetenskaplik beskryf te word. Dit is die enigste van die agt spesies wat inheems aan Afrika is, en word redelik algemeen aangetref in die warm, droë bosveld, savanne en droë woude van Afrika. Dit is ook inheems aan die kusstrook van die Comoro-argipel.

Die boom staan ook bekend as die *kremetartboom* en *Afrika-kremetart*.

Blomme
------

Die blomme van *Adansonia digitata* leef soos dié van ander kremetartspesies net vir 'n enkele nag. Die blomtyd is van November tot Januarie, essensieel die aanvang van die reënseisoen in suider-Afrika en Madagaskar. Elke blom dra soveel as 1 500 helmdrade wat 'n soort tossel vorm. Elke aand kort voor of na sononder gaan daar 'n stel van die blomme gelyktydig oop by verskillende bome. Dit gebeur binne enkele minute, deurdat die blomblare opwaarts oopvou. Die blomme stel tydens die nag geure vry wat bestuiwers lok wat op soek is na die nektar wat hoog binne die blomkroon vrygestel word. Die bestuiwers dra die stuifmeel weer oor na 'n volgende blom se stamper.

Fotogalery
----------

* A. digitata naby Omuramba, Kunene, Namibië *A. digitata* naby Omuramba, Kunene, Namibië
* Die blom van A. digitata in GambiëDie blom van *A. digitata* in Gambië
* Die vrug van A. digitataDie vrug van *A. digitata*
* Die Kremetartboom (Pierneef 1934)*Die Kremetartboom* (Pierneef 1934)

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q158742
* APDB: 48434
* ARKive: adansonia-digitata
* BioLib: 62048
* EoL: 584789
* EPPO: AADDI
* GBIF: 5406695
* GRIN: 1433
* iNaturalist: 81500
* IPNI: 558628-1
* ITIS: 21591
* NCBI: 69109
* Plant List: kew-2621135
* PLANTS: ADDI3
* Tropicos: 3900201

 |
Die seekoei William
Syaansig
**William** is die bynaam van 'n beeldjie van 'n **seekoei** in faience ('n soort keramiek) uit Antieke Egipte. Dit is die informele gelukbringer van die Metropolitan Museum of Art in New York.

Beskrywing
----------

Die beeldjie stel 'n seekoei voor en is van Egiptiese faience, 'n keramiek materiaal van halfedelsteen, gemaak. Dit is voorsien van blougroen emalje, met 'n lengte van 20 cm, 7,5 cm hoog en 11,2 cm breed. Die liggaam is met rivierplante soos die blou lotus geverf, wat die natuurlike habitat van dié diere simboliseer.

Herkoms
-------

Die faience-seekoei is in Mei 1910 in die graf van Senbi II (*Steward Senbi*) in Meir in Egipte gevind. Die Antieke Egiptiese graf dateer uit die 12de Dinastie van Egipte (circa 1961 – 1878 v.C.), tydens die bewind van Senoesret I tot Senoesret II. Die beeldjie is in 1917 deur Edward S. Harkness saam met nog enkele ander beeldjies uit dieselfde graf aan die museum geskenk.

Hierdie klein beeldjie in Egiptiese faience is gewild, nie net as gevolg van sy voorkoms nie, maar ook omdat sy kenmerkende eienskappe baie van die belangrikste fasette van handwerkproduksie in Antieke Egipte uit daardie tyd illustreer.

Die bynaam William
------------------

In die begin van die 20ste eeu besit kaptein H.M. Raleigh en sy familie 'n foto van die seekoei en begin na hom as William te verwys. Raleigh publiseer op 18 Maart 1931 'n artikel oor die seekoei in die tydskrif Punch, waarin hy geskryf het: "*He is described on the back of the frame as "Hippopotamus with Lotus Flowers, Buds and Leaves, XII Dynasty (about 1950 B.C.), Series VII, Number i, Egyptian Faience;" but to us he is simply William.*" Die artikel is in Junie 1931 in die *Metropolitan Museum of Art Bulletin* gepubliseer en die naam het gebly. In 1936 het *the Met* 'n boek gepubliseer met die titel *William and his Friends: A Group of Notable Creatures in the Metropolitan Museum of Art*. Sedertdien het William in sommige museumlogo's en -artikels vir beide kinders en volwassenes verskyn. *The Met* begin vir die eerste keer met die verkoop van reproduksies van William in die 1950's, wat deesdae deur M. Hart Pottery vervaardig word.
**Erik I van Denemarke** of **Erik die Goeie** (Deens: Erik Ejegod; omstreeks 1060, Slangerup, Denemarke – 10 Julie 1103, Ciprus) was van sy broer Olaf I se dood in 1095 koning van Denemarke. Hy was die seun van Sven I en sy vrou, Gunhild Sveinsdotter. Hy het getrou met Boedil Thurgotsdatter.

Hy is gebore in Slangerup, Denemarke. Tydens die bewind van sy halfbroer Knoet IV van Denemarke het hy hom ywerig ondersteun. Hy het egter op die koninklike plaas gebly toe Knoet na Odense gereis het waar hy vermoor is. Ná sy dood het Erik gevlug. Olaf is gekies as koning van Denemarke, maar hy het net ’n kort rukkie regeer. Daarna is Erik as koning gekies.

Bewind
------

Erik was gewild onder sy onderdane en die droogtes tydens Olaf se dood het gewyk. Baie het dit gesien as ’n teken van God dat Erik die regte koning vir Denemarke was.

Hy was ’n luidrugtige man wat gehou het van partytjies. Hy was ’n sterk ondersteuner van koninklike mag, maar was ’n goeie diplomaat wat enige botsings met die boere vermy het. Hy het hardhandig opgetree teenoor diewe en seerowers.

In 1103 het hy aangekondig dat hy op ’n pelgrimstog na Israel vertrek. Hy het sy seun Harald Kejsa aangewys as regent. Erik en sy vrou het saam met ’n groot geselskap deur Rusland na Konstantinopel gereis waar hy ’n gas van die keiser was. Terwyl hy daar was, het hy siek geword, maar in elk geval na Ciprus vertrek. Hy is op 10 Julie 1103 in Paphos, Ciprus, dood en die koningin het hom daar laat begrawe. Hy was die eerste koning wat op ’n pelgrimstog gegaan het nadat Jerusalem tydens die Eerste Kruistog verower is. Koningin Boedil het ook siek geword en sy is in Jerusalem dood.

Kinders
-------

Erik en Boedil het een wettige seun, Knoet, gehad. Harald Kesja was Knoet se halfbroer. Erik het twee buite-egtelike seuns gehad: Eric II Emune en Benedict.

Knoet was ’n gewilde prins. Hy is op 7 Januarie 1131 vermoor deur Erik se broerskind Magnus, die seun van koning Niels, wat Knoet beskou het as ’n moontlike mededinger om die troon. Knoet is dood ’n paar dae voor die geboorte van sy seun, Waldemar, wat van 1157 tot 1182 koning van Denemarke was.
**Willie Kühn** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en afgetrede senior joernalis (as dagblad- sowel as tydskrifredakteur). Hy het aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat gestudeer.

Lewe en werk
------------

Sy joernalistieke loopbaan begin einde 1962 by *Die Volksblad* in Bloemfontein, waar hy terselfdertyd kunsmedewerker is van die Sondagkoerant *Die Beeld*. By hierdie koerant vorder hy tot assistent-redakteur. In die sewentigerjare is hy vir 'n ruk tot 1978 Nasionale Pers se koeranteverteenwoordiger in Londen. Hierna sluit hy as assistent-redakteur aan by die redaksie van *Beeld,* waar hy in 1986 boekeredakteur word en bevorder word tot senior assistent-redakteur en dan vanaf Januarie 1993 redakteur is. Hy word dan in September 1996 redakteur van *Huisgenoot*, 'n pos wat hy tot met sy aftrede in 2002 beklee. Hy is getroud met Annetjie en hulle woon in Kaapstad. Hulle het drie kinders. In 2008 onderneem hulle 'n uitgebreide reis deur Duitsland.

Skryfwerk
---------

Hy bundel sy gedigte in "***In die oog van stilte***", waarin hy besin oor die mens se verhouding teenoor die natuur en die aard van verganklikheid probeer begryp. Die titel suggereer die fyn kyk en insig wat slegs kom wanneer refleksie plaasvind en die uitkyk na 'n ruspunt waar die lewe werklik betekenis verkry. Indrukwekkend is sy vormbeheer en die ironiese woordspel waarmee hy sy boodskap kommunikeer. Van sy gedigte word opgeneem in "*Groot verseboek*".

Publikasies
-----------

**2005 -** In die oog van stilte
**Erik II Emune** of **Erik die Onvergeetlike** (omstreeks 1090 – 18 Julie 1137) was van 1134 tot 1137 koning van Denemarke. Hy was ’n buite-egtelike seun van Erik I van Denemarke.

Erik het getrou met Malmfred, die dogter van grootprins Mstislaf van Kiëf-Roes en prinses Christine van Swede. Die latere koning Sven III van Denemarke was Erik se buite-egtelike seun.

Burgeroorlog
------------

Nadat koning Niels se seun, Magnus die Sterke, Erik se halfbroer Knoet Lavard, die Graaf van Sleeswyk, vermoor het, het ’n burgeroorlog ontstaan toe Erik probeer om Knoet se dood te wreek en die troon vir homself te verseker.

Die kerk en die grootste deel van Denemarke het koning Niels egter steeds gesteun en Erik moes in 1134 na Swede vlug. Toe Niels en Magnus in die somer van daardie jaar in Swede land om met Erik klaar te speel, is hulle verras deur ’n kontingent Duitse soldate en verslaan. Magnus is in die geveg dood, maar Niels het ontsnap en na Sleeswyk gereis, waar hy deur die inwoners vermoor is.

Koning
------

Erik is daarna as koning gekies. Hy het sy halfbroer tot heilige laat verklaar en ’n abdy by Ringsted ter ere van hom laat bou.

In die somer van 1136 het Erik opgeruk teen die heidense bevolking van die Baltiese eiland Rügen en sy hoofstad, Arkona. Hy het gelas dat sy manne ’n kanaal tussen die stad en die res van eiland grawe. Die kanaal het die fontein wat Arkona van drinkwater voorsien het, laat opdroog en die stad moes noodgedwonge oorgee. Daar was onmiddellik daarna ook ’n rebellie deur die adellikes van Seeland wat hy onderdruk het.

Erik was ’n ongenaakbare en ongewilde heerser. Hy is in 1137 naby Ribe met ’n spies deur ’n plaaslike edelman vermoor.
Die Outeniqua Choo-Tjoe kruis die Kaaimansrivier na Wildernis, Wes-Kaap.
Trein met Diesellokomotief No. 32042.
Die **Outeniqua Choo-Tjoe** was 'n stoomtrein op die spoorlyn tussen George en Knysna.

Die roete gaan verby die mooiste natuurskoon aan die Tuinroete: Victoriabaai, die unieke brug oor die monding van die Kaaimansrivier, Leentjiesklip en Wildernis se strande, oor die Touwrivier, verby Groenvlei en oor die Knysna-strandmeer. Alhoewel die spoor gebou is vir die ekonomiese ontsluiting van die geïsoleerde dele van die gebied tussen George en Plettenbergbaai het die vervoer van toeriste langsamerhand net so belangrik as die vervoer van boomstompe geword.

Hierdie trajek van 68 km is op 17 Oktober 1928 deur die destydse minister van spoorweë en hawens, Charl Wynand Malan, geopen. Weens kwaai reën in Augustus 2006 het die spoorlyn so verspoel dat die spoorweg permanent gesluit is. Die spoorlyn het stilswyend in 'n unieke voetslaan- en fietsrypad ontwikkel en die logiese begin- en eindpunte daarvan is die destydse spoorweghaltes. Hulle is in die rigting van George na Knysna: Victoriabaai, Wildernis, Fairy Knowe, Serpentine, Duiwerivier, Rondevlei, Dennebos, Swartvlei, Bleshoender, Sedgefield, Ruigtevlei, Mielierug, Goukamma, Keytersnek, Belvedere en Brenton.

Tussen Victoriabaai en Wildernis is daar drie tonnels van onderskeidelik 35, 40 en 76m in lengte op die roete. Die kortste twee tonnels is ook die kortste tonnels op die hele netwerk van die Suid-Afrikaanse Spoorweë. (Die langste tonnel op die spoornetwerk van Suid-Afrika is die Hexton by De Doorns. Dit is 13 301m lank.)

Die stoomlokomotiewe wat tradisioneel gebruik was op die spoorlyn, was Klas 24-stoomlokomotiewe.

Lees ook
--------

* Die Vleie
'n Paar Cassini ovale. Die brandpunte is (-1, 0) en (1, 0). Die krommes is gemerk met die waarde van *b*2.
In wiskunde is 'n **Cassini ovaal** 'n versameling (of lokus) van punte in die vlak sodat elke punt *p* op die ovaal 'n spesiale verhouding het met twee ander vaste punte *q*1 en *q*2: die produk van die afstand van *p* na *q*1 en die afstand van *p* na *q*2 is konstant.
Dit wil së as die funksie dist(*a*,*b*) gedefinieer word om die afstand van 'n punt *a* na 'n punt *b* te wees, dan bevredig al die punteop 'n Cassini ovaal die vergelyking

{\displaystyle {\mbox{dist}}(q\_{1},p){\mbox{dist}}(q\_{2},p)=b^{2}\,}
waar *b* 'n konstante is. 

Die punte *q*1 en *q*2 word die brandpunte van die ovaal genoem.

Cassini ovale is vernoem na die sterrekundige Giovanni Domenico Cassini.

Vergelykings en vorm
--------------------

Veronderstel *q*1 is die punt (*a*,0), en *q*2 is die punt (-*a*,0).
Dan bevredig die punte op die kromme die vergelyking

{\displaystyle ((x-a)^{2}+y^{2})((x+a)^{2}+y^{2})=b^{4}}
Ekwivalente vergelykings sluit in

{\displaystyle (x^{2}+y^{2})^{2}-2a^{2}(x^{2}-y^{2})+a^{4}=b^{4}}
en

{\displaystyle (x^{2}+y^{2}+a^{2})^{2}-4a^{2}x^{2}=b^{4}}
Die ekwivalente Poolvergelyking is

{\displaystyle r^{4}-2a^{2}r^{2}\cos 2\theta =b^{4}-a^{4}}
Die vorm van die ovaal hang af van die verhouding *b*/*a*. As *b*/*a* groter is as 1 is die lokus 'n enkele verbinde lus. As *b*/*a* kleiner is as 1 bestaan die lokus uit twee onverbinde lusse. As *b*/*a* gelyk is aan 1 is die lokus 'n lemniskaat.

As *a* = *b* is dir kromme rasioneel, maar in die algemeen het die kromme 'n paar dubbele punte by oneindigheid in die kompleks afgebeelde vlak, by x = ±*i*, *y* = 1, *z* = 0 en geen ander singulariteite nie, en is dit 'n algebraïese vlakkromme van genus een, en daarom birasionaal ekwivalent aan 'n elliptiese kromme.

As geherskalleer word deur *x* met *ax* te vervan en *y* met *ay* word 'n een-parameter familie verkry

{\displaystyle (x^{2}+y^{2}+1)^{2}-4x^{2}=b^{4}\,}
wat j-invariant het

{\displaystyle j=16{\frac {(b^{8}-16b^{4}+16)^{3}}{b^{16}(1-b^{4})}}.}
Let daarop dat die definisie van die kromme analoog is aan die van die ellips, waarin die **som**

{\displaystyle {\mbox{dist}}(q\_{1},p)+{\mbox{dist}}(q\_{2},p)\,}
eerder as die produk konstant is.
Die Arc de Triomphe
Die **Arc de Triomphe** (Frans: [aʁk də tʁijɔ̃f də letwal] luister (hulp·inligting), letterlik: *triomfboog* of *boog van oorwinning*) is 'n monument in Parys, Frankryk. Die monument staan in die middel van die Place Charles de Gaulle, 'n plein met druk verkeer aan die westelike punt van die Avenue des Champs-Élysées, waar twaalf paaie bymekaarkom.

Die triomfboog is deur Jean-François Chalgrin ontwerp en het ongeveer 300 trappe wat na die bokant lei. Dit is 50 meter hoog, 45 meter breed en 22 meter diep. Langs die kante is vier groot beelde en ses reliëfs. Onder die boog is die Graf van die Onbekende Soldaat. Die name van die Franse generaals en veldslae is op die mure gegraveer.

Bouwerk aan die monument het in 1806 begin. Dit is ter nagedagtenis aan Napoleon Bonaparte se oorwinnings by Austerlitz opgerig. Die struktuur is in ongeveer 1836, onder koning Lodewyk Filips I van Frankryk voltooi. Naas die Triomfboog in Pjongjang in Noord-Korea is dit die grootste van sy soort ter wêreld en die bekendste.
**Outjo** (Herero: *klein koppe*) is 'n dorp met 6 000 inwoners in die Kunene-distrik van Namibië. Dit is die setel van die Outjo-kiesafdeling in die distrik. Die dorp is bekend as 'n belangrike poort na die Etosha Nasionale Park.

Die Gereformeerde kerk Outjo. Dié gemeente was die eerste Afrikaanse kerk op die dorp.
Outjo is in 1897 deur die Duitsers onder bevel van kol. Theodor von Leutwein as 'n militêre basis gestig. Die doel hieragter was om die noordelike gebied van Duitswes-Afrika verder te verken. Die plaaslike historiese museum (Franke Haus Museum) dokumenteer die veldtog van majoor Victor Franke deur Ovamboland.

Die "Impalila-monument" gedenk die strafekspedisie van majoor Victor Franke in Oktober 1914 teen die Portugese fort van Impalila in Angola. Dit volg nadat 'n Duitse afvaardiging wat gestuur is om 'n verdrag van nie-aggressie te onderhandel vermoor is.

Die dorp lê naby die Gamkarab-grot, wat bekend is vir sy stalaktiete, stalagmiete en sy pietersiet (stormsteen). Die grotte is op privaat grond en dus nie oop vir die publiek nie.

Sien ook
--------

* NG gemeente Outjo
* Gereformeerde kerk Outjo
* Privaatskool Moria
**Archelaos I** (Grieks: Ἀρχέλαος Α), uit die Argeïese Dinastie, was van 413 tot 399 v.C. koning van Masedonië. Hy was die seun van Perdikkas II by ’n slavin. Hy het ná sy pa se dood sy oom, neef en halfbroer, wat toe die regmatige opvolger was, vermoor om koning te word. Hy was egter ’n goeie heerser wat groot en voordelige veranderings aangebring het aan die staatsadministrasie, weermag en handel.

Bewind
------

Feitlik dadelik ná sy troonbestyging het hy ’n verandering teweeggebring aan die betrekkinge met Athene wat in die halfeeu vantevore baie gespanne was. Ná ’n groot nederlaag waarin feitlik al Athene se skepe verwoes is, het hulle dringend hout nodig gehad om nuwe skepe te bou. Archelaos het hulle van hout voorsien en hy en sy kinders is deur die Atheners vereer met eretitels.

Archelaos het ook gesorg vir baie binnelandse hervormings. Hy het munte van goeie gehalte laat slaan, versterkings gebou, reguit paaie laat bou (wat die weermag beweegliker gemaak het) en die weermag self verbeter.

Hy het ook in kultuur belanggestel en het kulturele en kunsbande met Suid-Griekeland aangeknoop. Hy het bekende digters, skrywers, musikante en skilders in sy paleis onthaal, waaronder die digter Euripides. Hy het die Olimpië, 'n godsdiensfees met musiek- en atletiekkompetisies ter ere van die god Zeus en die Muses in Dion, Masedonië, gereorganiseer. Dit het die beste atlete en kunstenaars van Griekeland na Masedonië gelok.

Dood
----

Volgens Aelian is Archelaos in 399 v.C. tydens ’n jagtog dood. Teen dié tyd was Masedonië ’n baie sterker mag as voor sy bewind.
Die **Arbeidersparty** was 'n politieke party vir Kleurlinge wat van 1969 tot 1994 in Suid-Afrika bestaan het en jare lank deur Allan Hendrickse gelei is. Hoewel hulle uitgesproke teen apartheid gekant was, het hulle aan die Verteenwoordigende Kleurlingraad deelgeneem. Hulle was egter teen Umkhonto we Sizwe se guerrillastryd en die oproep om internasionale sanksies teen Suid-Afrika gekant.

Die party het later die Raad van Verteenwoordigers in die Driekamerparlement (sedert die stigting daarvan in 1984 tot in 1992) oorheers. Hulle wen 76 van die 80 setels tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1984 en 69 setels tydens die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1989.

Toe die Nasionale Party onder leiding van F. W. de Klerk besluit om nie-Wit lede te aanvaar, het talle Arbeiders oorgeloop en by die Nasionaliste aangesluit. In 1992 het 'n groep van 36 oudlede, gelei deur Jac Rabie, 'n mosie van wantroue teen Hendrickse uitgebring. Met dalende peilings kom Hendrickse tot die gevolgtrekking dat die Arbeidersparty se doel uitgedien is, en ontbind hy die party in 1994. Hendrickse en sy volgelinge het daarna by die ANC aangesluit.

Verkiesingsresultate
--------------------

| Jaar |  % | Setels |
| --- | --- | --- |
| 1969 |  | 26 (van 40 setels) |
| 1975 |  | 31 (van 40 setels) |
| 1984 |  | 76 (van 80 setels) |
| 1989 | 65% | 69 (van 80 setels) |

Partyleiers
-----------

* M.D. Arendse
* Sonny Leon
* Eerwaarde Allan Hendrickse
Die **Romandie** is die westelike, Franstalige gebied van Switserland, met die kantons Genève, Vaud, Neuchâtel, Jura en die franssprekende dele van die tweetalige kantons Wallis, Fribourg en Bern. Die term word in 'n suiwer kulturele opsig gebruik en verwys eintlik net na die gemeenskaplike taal van hierdie streke.

Die Franstalige Switsers, wat sowat negentien persent van die Switserse bevolking uitmaak, verwys na hulleself as Romands; 'n benaming wat hulle kulturele selfstandigheid tussen die Duits-Alemanniese Sentraal- en Oos-Switserland en Frankryk beklemtoon.

Taal
----

Die kantons van die Romandie het hulle taamlik laat by die Switserse konfederasie aangesluit, op 'n tydstip toe die algemene omgangstaal as gevolg van 'n aantal interne en eksterne invloede, soos onder meer die reformasie en Franse Rewolusie, reeds van die streekdialekte wegbeweeg het. Die Franse standaardtaal het die plaaslike dialekte (*Patois*) eers in die stedelike gebiede en later ook op die platteland verdring. In die jaar 1990 het die aantal sprekers, wat 'n dialek as hulle huistaal praat, tot twee persent gedaal.

Ondanks die uitbreiding van 'n Franse standaardtaal is daar besonderhede in die uitspraak en die woordeskat. Ouderwetse idiome en veral langs die Romaans-Germaanse taalgrens ook germanismes is kenmerkend vir die Switserse Frans, maar andersins kom dit ooreen met die taal van Frankryk.

Kulturele identiteit
--------------------

Die Romands het in vergelyking met die Alemanniese Switsers nouer bande met Frankryk, en in Switserland word dikwels na die *Röstigraben* verwys wat die Frans- en Duitstalige Switsers op kulturele en soms politieke gebied van mekaar sou skei. Franstalige Switsers beskou Switserland egter as hulle tuisland.