recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Christiaan VII** (29 Januarie 1749 - 13 Maart 1808) was van 1766 tot met sy dood koning van Denemarke en Noorweë en Hertog van Sleeswyk-Holstein. Hy was van die Huis van Oldenburg en ’n seun van Frederik V en sy eerste vrou, Louise van Groot-Brittanje. Sy leuse was *Gloria ex amore patriae* ("Glorie deur ’n liefde vir die vaderland").

Christiaan se bewind was gekenmerk deur geestesongesteldheid en hy was vir die grootste deel daarvan slegs in naam koning. Sy halfbroer Frederik is in 1772 aangewys as regent van Denemarke. Van 1784 tot met Christiaan VII se dood in 1808 het sy seun, later Frederik VI, as nieamptelike regent opgetree.

Lewe
----

Christiaan jong seun.
Christiaan VII en Caroline Matilda dans op hul troue.
Frederik V is op 14 Januarie 1766 dood en net weke voor sy 17de verjaardag is Christiaan aangewys as koning. Sy geestesongesteldheid het egter regeringsbesluite beïnvloed en sy dokter was veral bekommerd oor sy oormatige masturbasie.

Die jong koning het verloof geraak aan sy 15-jarige niggie Caroline Matilda, die suster van koning George III van die Verenigde Koninkryk. Sy het nie geweet hy is geestesiek nie. Hulle is op 8 November 1766 getroud, in dieselfde jaar as waarin hy gekroon is. Ná sy troue het die koning hom te buite gegaan, veral met seksuele promiskuïteit. Hy het eindelik ál sieker geraak; van die simptome was paranoia, selfverminking en hallusinasies.

Intussen het die koning se dokter, Johann Friedrich Struensee, ’n al hoe groter invloed oor hom gekry en hy en die eensame Caroline Matilda het ’n verhouding aangeknoop. In 1772 is die koning se huwelik ontbind. Hy en Caroline Matilda het twee kinders gehad, die toekomstige Frederik VI en prinses Louise Auguste. Daar word egter algemeen geglo prinses Louise was Struensee se dogter, veral wanneer protrette van hulle vergelyk word. 

In dieselfde jaar is Struensee in hegtenis geneem en tereggestel ná ’n stortvloed van moderniserings en hervormings. Christiaan VII se stiefma, koningin Juliane Marie, het die beweging teen Struensee gelei en het ook die egskeiding bewerkstellig. 

Van 1772 af was Christiaan net in naam koning. Tussen 1772 en 1784 is Denemarke regeer deur koningin Juliana Maria, sy halfbroer kroonprins Frederik en die Deense politikus Ove Høegh-Guldberg. Van 1784 af het sy seun, Frederik, voltyds as prinsregent regeer. Sy regentskap is gekenmerk deur liberale en landbouhervormings, maar ook deur die begin van die Napoleontiese Oorloë.

Christiaan is op 13 Maart 1808 op 59 oorlede ná ’n beroerte. Hy is deur sy seun Frederik VI opgevolg.
Yip Man
**Yip Man** (1 Oktober 1893, Foshan – 2 Desember 1972, Britse Hongkong) (jiaxiang: Guangdong, Nanhai, Luocunzhen), ook geskryf as **Ip Man** en ook bekend as **Yip Kai-Man**, was 'n Chinese gevegskunstenaar. Hy het verskeie studente gehad, waarvan die akteur Bruce Lee die bekendste is. Hy en Lee is ook die bekendste meesters van die Wing Chun-styl.

Yip Man het Wing Chun in sy jeug begin studeer onder Meester Chan Wah-shun. Hy het 'n deel van sy kinderjare in Hongkong deurgebring. In Hongkong was hy 'n student van Meester Leung Bik. In 1917 het hy na sy tuisdorp Foshan teruggekeer, waar hy vir die polisie begin werk het. In die daaropvolgende jare het hy Wing Chun aan verskeie van sy vriende en kollegas geleer, hoewel hy nog nie amptelik 'n onderwyser was nie. Na die Chinese Burgeroorlog het Yip na Hongkong teruggekeer, waar hy sy eie kung fu-skool gestig het. Een van sy studente was Bruce Lee. Lee is grootliks beïnvloed deur sy opleiding met Yip Man, en sy eie gevegskuns Jeet kune do bevat verskeie kenmerke van Wing Chun. Lee sou later wêreldberoemd word vir sy films, en hy word beskou as die mees invloedryke gevegskunstenaar van alle tye. Dit het gelei tot groot roem vir Yip Man en Wing Chun.

Yip Man is op die ouderdom van 79 oorlede aan kop- en nekkanker.

Verskeie films oor Yip Man is gemaak. Die bekendste is die reeks flieks getiteld *Ip Man* (2008), *Ip Man 2* (2010), *Ip Man 3* (2015) en *Ip Man 4*: *The Finale* (2019). Die rol van Yip word in hierdie rolprente vertolk deur gevegskunstenaar Donnie Yen. Ander films oor Ip sluit in *Ip Man Chinchyun* (2010) (ook bekend as *The Legend Is Born: Ip Man of Ip Man Zero)*, *The Grandmaster* (2013) en *Ip Man: Kung Fu Master* (2019).
**Landbou-ekonomie** is 'n sosiale wetenskap wat oorspronklik die beginsels van ekonomie toegepas het op die produksie van gewasse en veeboerdery. Landbou-ekonomie het spesifiek gehandel oor grondgebruik. Die fokus was om die opbrengste van gewasse te optimaliseer. Gedurende die 20ste eeu het die wetenskap uitgebrei om 'n baie breër veld te dek. Hedendaagse landbou-ekonomie het 'n wye veld van gespesialiseerde areas waarvan baie met ekonomie, finasies en statistiek oorvleuel.

Ekonomie word in die breë gedefinieer as die wetenskap van hulpbrontoewysing Landbou-ekonomie kan gedefinieer word as die wetenskap van natuurlike hulpbrontoewysing. Alternatiewelik, die toepassing van ekonomiese beginsels vir optimalisering van boere se produksiebesluite. Die ontwikkeling van die wetenskap word in 'n groot mate aan Theodore W. Schultz gekrediteer.

Velde van konsentrasie:

* Agribesigheid
* Agribesigheidsbestuur
* Arbeidsekonomie
* Bemarking van landbouprodukte
* Bosbou-ekonomie
* Ekonometrie
* Ekonomiese ontwikkeling in Afrika
* Gemeenskapsontwikkeling
* Industriële organisasie
* Internasionale handel
* Internasionale ontwikkeling
* Landboubeleid (Plaaslik, Nasionaal en Internasionaal)
* Landboufinansiering
* Landbouvoorligting
* Landelike ontwikkeling
* Landelike sosiologie
* Mark- en kompetisie-analise
* Natuurlike hulpbronekonomie
* Omgewingsekonomie
* Produksie-ekonomie
* Risiko en onsekerheid
* Strategiese landbou-ekonomie
* Verbruikersbesteding
* Voeding
* Voedselsekuriteit

Landbou-ekonomie neig om mikro-ekonomie gerig te wees om spesifieke oplossings te soek.

Sien ook
--------

**Belangrike Suid-Afrikaanse publikasies**

* Agrekon
* Landbouweekblad
* Farmers Weekly

**Akademiese en proffesionele organisasies**

* American Agricultural Economics Assosiation
* European Assosiation of Agricultural Economists
* International Farm Management Association

**Digitale Biblioteek**

* AgEcon Search: Research in Agricultural and Applied Economics

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119312306 (data)
* GND: 4704302-7
* LCCN: sh85002427
* NDL: 01075966

 |
**Canada Steamship Lines (CSL)** is 'n Kanadese redery wat sy hoofkwartier in Montreal, Quebec het. Die onderneming, waarvan die geskiedenis terugstrek tot in die middel van die 19de eeu, maak tans deel uit van *The CSL Group*, die wêreld se vernaamste eienaar en bedrywer van selflaaiende vragskepe.

'n Vragskip van CSL vaar die Duluth-skeepvaartskanaal in Minnesota, Verenigde State binne
CSL bedryf sy Kanadese besighede vanuit streekkantore in Halifax, Nova Scotia; Hamilton, Ontario en Winnipeg, Manitoba. Sy vloot van twintig skepe vaar onder Kanadese vlag en word uitsluitlik deur Kanadese personeel beman.

Dekades lank is CSL, wat gedurende die 19de en 20ste eeu van 'n beskeie begin tot die wêreld se grootste binnelandse passasierskipredery gegroei het, met seevervoer en plesierbote op die Groot Mere en die Sint-Laurensrivier verbind waar sy roetes tot Duluth, Minnesota in die weste en die Laer Sint-Laurensrivier in die ooste gestrek het. Na sy passasierstoomskepe is kollektief verwys as die Groot Wit Vloot (*Great White Fleet*), en sy netwerk van roetes, wat in 1913 - die jaar waarin CSL as moderne onderneming met die samesmelting van verskeie rederye ontstaan het - deur 51 stoomskepe bedien is, was een van die mees uitgestrektes van sy soort. Passasiervervoer is in 1965 gestaak.
Silicon Valley Bank hoofkantoor in Santa Clara, Kalifornië, op 13 Maart 2023.
Op 10 Maart 2023 het **Silicon Valley Bank (SVB)** misluk ná 'n banklopie, wat die tweede grootste bankmislukking in die geskiedenis van die Verenigde State en die grootste sedert die 2008 finansiële krisis op daardie stadium was. Die ineenstorting van SVB het 'n beduidende impak gehad op beginondernemings in die VSA en in die buiteland, met baie wat nie geld by die bank kon onttrek nie. Ander groot tegnologiemaatskappye, mediamaatskappye en wynkelders is ook geraak.

Tydens die Covid-19-pandemie het die tegnologiesektor 'n tydperk van groei beleef. Met kapitalisering op 'n toename in deposito's in 2021, het SVB langtermyn-tesourie-effekte gekoop. Die markwaarde van hierdie effekte het in 2022 en 2023 afgeneem namate die Federale Reserweraad rentekoerse verhoog het om 'n inflasieoplewing te stuit. Hoër rentekoerse het ook leenkoste regdeur die ekonomie verhoog en sommige Silicon Valley Bank-kliënte het geld begin trek om in hul likiditeitsbehoeftes te voorsien. Om kontant in te samel om onttrekkings deur sy deposante te betaal, het SVB op 8 Maart aangekondig dat hy meer as VS$21 miljard se sekuriteite verkoop het, VS$15 miljard geleen het en ’n noodverkoping van sommige van sy tesourievoorraad sou hou om VS$2,25 miljard in te samel, insluitend VS$500 miljoen van General Atlantic. Die aankondiging, tesame met waarskuwings van prominente Silicon Valley-beleggers, het 'n banklopie veroorsaak toe kliënte teen die volgende dag fondse van altesaam VS$42 miljard onttrek het.

Op die oggend van 10 Maart 2023 het die Kaliforniese Departement van Finansiële Beskerming en Innovasie beslag gelê op SVB en dit onder die ontvangerskap van die Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) geplaas. Ongeveer 89 persent van die bank se depositoverpligtinge van VS$172 miljard het die maksimumbedrag verseker deur die FDIC oorskry. Twee dae na die mislukking het die FDIC "uitsonderlike gesag" van die Tesourie ontvang en saam met ander agentskappe aangekondig dat alle deposante die volgende oggend volle toegang tot hul fondse sal hê. Dit het die bank heropen as 'n nuut georganiseerde brugbank, Silicon Valley Bridge Bank, N.A. wat 'n vroeëre plan vervang het om deposante tevrede te stel deur 'n depositoversekerings nasionale bank en ontvangerskapdividende.
Die *Canal Walk*-winkelsentrum in Kaapstad.
**Canal Walk** is 'n winkelsentrum in Kaapstad wat rondom 'n kanaal gebou is. Die inkopiesentrum is in 2000 geopen en het 'n totale kleinhandelarea van 141 000 vierkante meter. Dit vorm die hart van 'n ontwikkeling, bekend as *Century City*, wat kantoorblokke, woongebiede en die *Ratanga Junction*-temapark insluit. Dit is een van die grootste winkelsentrums in Afrika.

Die gebou se styl is deur die ontwikkelaars as "Kaapse Venesiaanse argitektuur" beskryf. Dit bevat meer as 400 winkels, 7000 parkeerplekke, talle restaurante, 20 teaters en 'n spelarkade.

Canal Walk is die 3de grootste winkelsentrum in Afrika. Die Gateway-sentrum in Durban is die grootste. Selfs die Sandton City-kompleks in Johannesburg is groter as die Nelson Mandela-plein daarby ingesluit word.

Op 1 Junie 2016 is aangekondig dat die temapark nader aan 2018 sal sluit, omdat die park nie so winsgewend is as toe dit in 2000 geopen is nie.

* Plafonne van glas laat natuurlike lig in die winkelsentrum in.
* Koswinkels en multimedia-vermaak in die sentrum
**Aldo Behrens** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en is van 1979 tot 1982 as dosent verbonde aan die Windhoek Onderwyskollege.

Lewe en werk
------------

In 1985 word hy aangestel as professor en hoof van die Departement Drama aan die Universiteit van Namibië. In 2001 word hy Dekaan van die Fakulteit Menslike en Sosiale Wetenskappe, 'n pos wat tot met sy aftrede in 2004 beklee. Daarna is hy voltyds verbonde as direkteur van die jaarlikse Bank Windhoek Kunstefees. Hy is 'n dramaturg, akteur en regisseur.

Skryfwerk
---------

Hy skryf die eerste werkteks van die drama "Gyselaars", wat in 1979 en 1980 onder sy regie opgevoer word deur die studente van die Windhoek Onderwyskollege. In 1988 gee hy die teks oor aan George Weideman, wat dit grondig verwerk en dit by die Kampustoneelfees in Pretoria en Windhoek onder Weideman se naam opgevoer is. Van die ander dramas wat Behrens skryf en regisseer sluit in "Dors" (2004), "Voete van 'n gemsbok" (2010) en "The Mi-racle (A Namibian crucifixion)" (2012). Die musiekproduksie "Genadendal" (2014) is gebaseer op die gedigte van R.K. Belcher, terwyl Randall Wicomb die musiek geskryf het.

Ander Verwysings
----------------

* Esat:
* Republikein:  Geargiveer 5 Mei 2015 op Wayback Machine
* Universiteit van die Vrystaat:
’n Foto van die Groot Rif, ’n stoflaan in die Melkweg wat hier te sien is van die sterrrebeeld Swaan tot by die Boogskutter. Dit strek nog verder tot by die Sentour.
Die **Groot Rif** of **Donker Rif** is in sterrekunde ’n reeks oorvleuelende, donker molekulêre stofwolke tussen die Sonnestelsel en die Carina-Sagittarius-arm van die Melkweg, op ’n afstand van sowat 300 ligjare (3×1015 kilometer) van die Aarde af. Die wolke bevat na raming sowat ’n miljoen sonmassas plasma en stof.

Eienskappe
----------

Met die blote oog lyk die Groot Rif soos ’n donker streep wat die helder strook van die Melkweg in die lengte verdeel, deur ’n derde van sy inhoud, met stroke helder sterre weerskante.

Dit begin by die sterrebeeld Swaan, waar dit as die **Cygnus-rif** bekend is. Van daar strek dit tot by die Arend; tot by die Slangdraer, waar dit breër word; tot by die Boogskutter, waar dit die middel van die Melkweg verberg; en eindelik tot by die Sentour. Een van die belangrikste gebiede wat dit verberg, is die Cygnus OB2-assosiasie, ’n groot sterreswerm van jong sterre en een van die grootste stervormingsgebiede naby die Aarde. Soortgelyke donker stroke kan gesien word in ander sterrestelsels, soos NGC 891 in die sterrebeeld Andromeda.

Galery
------

* ’n Wyehoekbeeld van die Melkweg naby die Swaan waarop die Groot Rif duidelik gesien kan word.
* Die Melkweg met die stoflane vol kleurryke newels tussen die Boogskutter en die Skerpioen.
* Die Melkweg en Groot Rif, met die Baie Groot Teleskoop in Chili op die voorgrond.
* ’n Geheimsinnige ring naby die middel van die Melkweg wat bestaan uit baie digte gas en stof.
* Die sterrestelsel NGC 891 in die sterrebeeld Andromeda, wat omring word deur ’n ewe donker strook.
Die Aldred-gebou
Die **Aldred-gebou** (Frans: *Édifice Aldred*, Engels: *Aldred Building*; dit staan ook as *Édifice La Prévoyance* bekend) was die eerste moderne wolkekrabber in Montreal (provinsie Quebec, Oos-Kanada) wat tussen 1929 en 1931 in die historiese stadskern (Vieux-Montréal) opgerig is. Die gebou in die Art Déco-styl het 'n hoogte van 90 meter (316 voet) met 23 verdiepings en is op die plein Place d'Armes tussen die Saint-Jacques- en Notre-Dame-strate geleë. Die gebou se totale kantooroppervlakte is 238 946 vierkante voet.

Die fasade met sy swierige versierings
Die wolkekrabber is deur die argitek Ernest Isbell Barott van die praktyk *Barott & Blackader* ontwerp en teen 'n koste van meer as CDN$ 2,8 miljoen in opdrag van die internasionale finansiële maatskappy *Aldred and Company Limited* met sy setel in New York gebou. Barott se ontwerp, wat baie op dié van die New Yorkse Empire State-gebou lyk, was daarop gemik om 'n moderne kantoorgebou te skep wat by die historiese plein se boustyl sou inpas. Hy het vir 'n kenmerkende ziggoerat-styl gekies waarby die wolkekrabber op die 8ste, 13de en 16de verdieping trapsgewys smaller word sodat meer lig na die plein kan deurdring. Die gebou weerspieël met sy katedraalagtige massa en vorm die Notre-Dame-basiliek wat oorkant lê, en net soos vir ander bouwerke in die omgewing is ook vir die Aldred-gebou kalksteen as hoofsaaklike boumateriaal gebruik.

Volgens 'n plaaslike regulasie was die maksimum hoogte van geboue op openbare pleine beperk tot 200 voet, tog het Barott voordeel getrek uit 'n klousule van 1929 wat voorsiening vir uitsonderings gemaak het, mits aan bepaalde vereistes voldoen is.
**Almal Dra 'n Jas** is 'n tradisionele Afrikaanse liedjie.

Lirieke
-------

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

'n Jas wat netjies pas  

'n Jas wat netjies pas  

Die leeu, die muis, buite of tuis  

Vaal, bruin, bont of grys  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

'n Jas wat netjies pas  

'n Jas wat netjies pas  

Die skaap sê trots, myne's wol  

Die van die vark is vol modder gerol  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

'n Jas wat netjies pas  

'n Jas wat netjies pas  

Die kwagga is deftig in swart en wit  

Bobbejaan se ou jas is al flenters gesit  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

'n Jas wat netjies pas  

'n Jas wat netjies pas  

Mooi knopies van rooi op die jas van kalkoen  

Die slang s'n is net vir die somerseisoen  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

'n Jas wat netjies pas  

'n Jas wat netjies pas  

Die ystervark is seker gek  

Hy het sy jas met skerp penne bedek  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas  

'n Jas wat netjies pas  

'n Jas wat netjies pas  

Die eland, die buffel, die hond en die kat  

Die koei en die kalf en die lekker patat  

Almal dra 'n jas  

Almal dra 'n jas
Aleister Crowley
**Aleister Crowley** (1875-1947), bekend in die konteks van okkultisme was bekend in sy tyd as "die slegste man wat nog geleef het". Crowley self het beweer dat hy die reïnkarnasie van Levi Eliphas was. (Hy is in die jaar gebore waarin Levi Eliphas gesterf het). Hy was voortdurend in stryd met Christendom, geklee in omstredenheid. Hy het homself gesien as die "dier" in die Bybelboek Openbaring wat die Christendom tot 'n val moes bring. In die lig van hierdie agtergrond het hy homself verbind met die getal 666 wat die merk van die dier was. Sy vriendin Frieda Harris het haar toewyding aan Aleister getoon deur die getal 666 op haar bors te laat tatoeëer. Hy het geleef volgens die beginsel van "Doen wat jy wil!!" Sy geskrifte het baie gefokus op die krag van die menslike wil.

Hy het die 32 ste graad ontvang in vrymesselary. Hy het by die Orde van die Goue Skemer aangesluit in 1898 waar hy 'n student was van Samuel Lidell Macgregor Mathers. Na hewige verskille is hy uit die organisasie geskop en het hy sy eie Orde naamlik die Orde van Thelema gestig. Alhoewel sy doelwit was om towerkrag bekend te stel aan die massas, was sy geskrifte hoogs tegnies in terme van towerkragterminologie en -metodologie, en het weinig mense regtig verstaan wat hy probeer weergee het.

Aleister het sy eie pak Tarotkaarte ontwikkel, gebaseer op sy beginsels wat bekend staan as die Toth Tarot. Die pak se beelde is helderkleurig en is ontwikkel deur Frieda Harris - vermoedelik onder die invloed van dwelms. Die Tarot het hy sterk verbind aan Egipte as die Tarot se punt van oorsprong. Hy het daarmee saam 'n 300 bladsye gids *"The book of Thoth: a short essay on the Tarot of the Egyptians"* uitgegee. 'n Beperkte uitgawe van 200 kopieë is uitgegee in 1944. In die boek word die Tarot verbind aan die Boom van die Lewe asook Astrologie

Hy is alleen op die ouderdom van 72 dood in Londen.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90180705
* BNE: XX966008
* BNF: cb11898235p (data)
* CANTIC: a11526944
* CiNii: DA01223394
* GND: 118522892
* IMDb: nm1326678
* ISNI: 0000 0003 6862 6192
* LCCN: n80057223
* LNB: 000035374
* MusicBrainz: d20382fc-8323-4f88-91e6-d450331c021b
* NDL: 00436951
* NKC: ola2002159035
* NLA: 35032432
* NLG: 187267
* NLI: 001678951
* NLK: KAC200608738
* NLP: A27464763
* NSK: 000013552
* NTA: 06908100X
* RERO: 02-A000045192
* RKD: 262684
* RSL: 000080015
* SELIBR: 314360
* SNAC: w6tm7sck
* SUDOC: 026806371
* S2AuthorId: 144794401
* Trove: 805095
* VIAF: 41838530
* WorldCat Identities: lccn-n80057223

 |
**Stefan Meiring Naudé** (\*31 Desember 1904, De Doorns–†27 April 1985 ) was ’n Suid-Afrikaanse wetenskaplike en voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

Meiring Naudé is op Oujaarsdag 1904 in De Doorns in die Kaapkolonie gebore. Na sy hoërskoolloopbaan is hy na die Universiteit Stellenbosch waar hy op 21-jarige leeftyd ’n M.Sc.-graad met lof behaal het. Hy was die ontvanger van ’n Rhodes-studiebeurs om aan Oxford te gaan studeer, maar was nie beïndruk deur die fisika-departement daar nie en het die beurs van die hand gewys. Daarna is hy na Berlyn waar hy onder fisici soos Albert Einstein, Max Planck en Max von Laue gestudeer het. Hy behaal hier sy Ph.D. in 1928. Na sy studietermyn in Berlyn is Meiring Naudé na Chicago om saam met wetenskaplikes soos Robert Millikan en Arthur Compton te werk.

Van 1931 tot 1933 was Meiring Naudé senior lektor aan die Universiteit van Kaapstad waar hy onder Basil Schonland gewerk het. In 1932 word hy wêreldwyd vir sy ontdekking van die N15-stikstofisotoop erken. In 1934 aanvaar hy ’n pos as hoogleraar in fisika aan sy alma mater en beklee dit tot 1945. In die volgende jaar word Meiring Naudé die direkteur van die Nasionale Fisika-laboratorium en in 1950 sluit hy hom by die Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad aan. Hy was van 1952 tot 1971 die President van die Raad. Tussendeur is hy van 1960 tot 1961 voorsitter van die Koninklike Genootskap van Suid-Afrikaen van 1967 tot 1969 voorsitter van die Suid-Afrikaanse Akademie. Van 1971 tot 1977 was hy die Wetenskaplike Raadgewer van die Eerste Minister.

Eerbewyse
---------

Meiring Naudé het agt eredoktorsgrade ontvang. Ander eerbewyse sluit in:

* Havengaprys (1951)
* M.T. Steynmedalje (1970)
* Erelidmaatskap van die Suid-Afrikaanse Akademie (1977)
* De Beers Goue Medalje vir Fisika (1978)

Nalatenskap
-----------

Die Tshwane M16, wat toegang tot die WNNR verskaf, staan as Meiring Naudéweg bekend. Die Koninklike Genootskap van Suid-Afrika ken jaarliks ’n Meiring Naudé-medalje toe aan ’n verdienstelike jong wetenskaplike.

Bron en verwysings
------------------

* (en)  Breuer, Rosemarie. "S M Naudé". Besoek op 4 April 2015.

1. ↑  (en)  Austin, Brian (2001). "8". *Schonland: Scientist and Soldier*. Londen: IOP Publishing. ISBN 0-7503-0501-0. Besoek op 4 April 2015.
2. ↑  "Toekennings" (html) (in Engels). Koninklike Genootskap van Suid-Afrika. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 Oktober 2018. Besoek op 4 April 2015.
**Theodoricus** of **Theodorik** was 'n teenpous in die Rooms Katolieke Kerk van 9 September 1100 tot Januarie 1101. Na Teenpous Clemens III was hy die tweede teenpous teen Pous Paschalis II.

Biografie
---------

**Theodoricus** was 'n monnik in die Orde van die Benediktyne in die klooster van SS. Trinita della Cava in Salerno en word later ab. In 1084 word Theodoricus deur teenpous Clemens III aangestel as kardinaal-diaken van Santa Maria in Via Lata en kort daarna as kardinaal-biskop van Albano. As gevolg van 'n fout in die "Annales Romani" word hy soms ten onregte as biskop van Santa Rufina aangedui. In 1098 lei Theodoricus 'n gesantskap na die Duitse keiser Hendrik IV.

Na die dood van Clemens III kies sy aanhangers vir Theodoricus as pous. Hy word in die geheim gekroon in die nag van 9 na 10 September 1100. In teenstelling met die meeste pouse het hy sy eie naam behou as pous. Theodoricus hou Rome in hande vir 'n paar maande na sy verkiesing. Toe Paschalis egter in Januarie 1101 uit Suid-Italië terugkeer word hy gedwing om te vlug. Paschalis se troepe het hom egter agterna gesit en gevang. Paschalis het Theodoricus gevange geset in die klooster "La Cava" by Salerno. Theodoricus het in die klooster gesterwe en is ook daar begrawe. Sy aanhangers kies Albertus van Sabina as sy opvolger.
**Alta Beetge** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer.

Lewe en werk
------------

Sy matrikuleer aan die Hoërskool Ficksburg in die Oos-Vrystaat, waar sy haar toekomstige man, Werner Beetge, ontmoet. Hulle is op 20 Maart 1982 getroud en woon aanvanklik in Bloemfontein. Sy word joernalis en later vroueredakteur by *Volksblad* in Bloemfontein en aanbieder van die weeklikse rubriek "*Alta se perspektief*", wat oor Radio Oranje uitgesaai word. Deeltyds studeer sy Kommunikasiekunde en Linguistiek aan die Universiteit van Suid-Afrika, waar sy in 1982 'n B.A.-graad behaal. Later trek die gesin na Pretoria. Hier aanvaar sy 'n pos in die Produksie-afdeling van die Hatfield Christelike Kerk. Sy en haar man het drie kinders.

Skryfwerk
---------

'n Keur uit haar sketse oor Radio Oranje word uitgegee as "***Kontrei-kletsies***", waarin sy oor alledaagse onderwerpe praat, soos sykouse wat altyd op die verkeerde tyd leer, 'n mikrogolfoond se halsstarrigheid en die dinge waaroor kleiner kinders stres.

Publikasies
-----------

* **1994** Kontrei-kletsies
**Ursinus** of **Ursinicus** was die vierde teenpous van die Rooms Katolieke Kerk. Hy is in 366 verkies deur die aanhangers van Pous Liberius. Die aanhangers van Teenpous Felix II, wat al die vorige jaar oorlede was, kies egter Pous Damasus I. Ursinus het as diaken gedien by Liberius.

Die skisma het ontstaan omdat in die 4de eeu die hele gemeente die reg gehad het om die biskop aan te stel. Die stelsel het gesorg, dat soos die kerk gegroei het, verdeeldheid groter geword het. Ook die Romeinse keiser het gedink hy het die reg om sy goedkeuring aan die pousverkiesing te gee. Die stryd het geweldadig geraak en Ursinus is op 16 November 367 deur keiser Valentianus I na Gallië verban.

In 378 word Damasus met steun van St. Hieronius en Rufinus as die ware pous uitgeroep en Ursinus se mag het vinnig afgeneem. Selfs na die dood van Damasus kon hy nie daarin slaag om pous te word nie. Ambrosius beweer later dat Ursinus hom by die Ariane in Milaan aangesluit het. Die bewering het moontlik op 'n onderlinge vete berus.

Pous Simmachus het in 520 probeer om die probleem op te los deur te bepaal dat slegs hoë kerklui mag stem tydens 'n pousverkiesing.
**Takako Nishizaki** Brons Bauhinia Ster (gebore op 14 April 1944) is 'n Japannese violis. Sy was die eerste student om op die ouderdom van slegs nege jaar die *Suzuki Methode* kursus te voltooi.

Biografie
---------

Nishizaki het in 1962 van Japan na die VSA getrek. Sy het aanvanklik onder Broadus Erle by Yale-universiteit studeer, en later onder Joseph Fuchs by Juilliard. In 1964 was sy die naaswenner in die Leventritt-kompetisie waarin Itzhak Perlman eersteprys gewen het. In 1966 is Juilliard se Fritz Kreisler-beurs aan haar toegeken.

In 1969 het sy die eerste prys gewen tydens die Juilliard Concerto-kompetisie met die speel van Mozart se Sinfonia Concertante saam met die violis Nobuko Imai. Sommige van Nishizaki se opnames met die Slowaakse Filharmoniese Orkes onder die Chicago Simfonieorkes se Kenneth Jean by Naxos van bekende vioolconcertos word hoog aangeprys deur *The Penguin Guide to Recorded Classical Music*. Sy het saam met pianiste soos András Schiff, Jenő Jandó en Michael Ponti gespeel en opnames gemaak en het in 'n aantal stukke vir kamermusiek gespeel.

Nishizaki is getroud met die eienaar van die Naxos etiket, Klaus Heymann, en gee klasse in viool in Hongkong, waar die *Brons Bauhinia Ster* in 2003 aan haar toegeken is vir haar werk wat betref klassieke musiek en liefdadigheid.

Diskografie
-----------

Daar is reeds meer as 'n miljoen plate van Nishizaki se opnames van Vivaldi se *"Vier Seisoene"* verkoop.
**Teenpous Felix V** gebore hertog Amadeus VIII van Savoje is deur die konsilie van Basel aangestel as teenpous in 'n konflik met Pous Eugenius IV oor die pouslike mag. Pous Eugenius het gewen en teenpous Felix het hom uiteindelik aan Pous Nicolaas V onderwerp. Hoewel Felix as die laaste historiese teenpous gereken word, was daar in 1511 nog 'n kortstondige Teenpous Martinus IV.

Biografie
---------

**Amadeus VIII van Savoje** gebore op 4 September 1383 was 'n Italiaanse adellike. Hy was die seun van Amadeus VII, graaf van Savoje en Bonne van Berry. Sy bynaam was *die vreedsame*. Hy was graaf van Savoje van 1391 tot 1416 en word hertog nadat keiser Sigismund Savoje as hertogdom verklaar het. Amadeus is deur die konsilie van Basel, in hulle geskil met pous Eugenius IV oor die pouslike mag, verkies as **Teenpous Felix V** en regeer van November 1439 tot April 1449.

Na die dood van sy vader in 1391, regeer sy moeder as regent omdat hy nog te jonk was. In 1418 sterf sy agterneef Louis van Savoje-Achaea sonder manlike erfgename en Amadeus word die alleenheerser van die Huis van Savoje. Hy het sy grondgebied vergroot en verskeie keer probeer om die Honderdjarige oorlog te beëindig. Hy het getrou met Maria van Boergondië dogter van Philips die Stoute, hertog van Boergondië en kleindogter van die Franse koning Jean II. Hulle het nege kinders gehad. Na die dood van sy vrou, het hy as hertog afgetree en 'n kluisenaar geword in Ripaille. Die konsilie van Basel stel hom aan as **Teenpous Felix V**. In April 1449 onderwerp Felix hom aan Pous Nicolaas V en word kardinaal-biskop van Sabina en pouslike gesant in Savoje.

Felix se reputasie as pous is geskend deur die kommentaar van Pous Pius II waarin beweer word dat hy behep was met geld en die bevoordeling van sy naasbestaandes. Daar is egter geen bewys daarvoor nie en ook nie vir die bewering dat sou hy die biskoppe van Savoje na Basel gestuur het om as pous verkies te word nie.
**Karoi** is 'n dorp in die Lomagundi-gebied van die provinsie Masjonaland-Wes in die noordweste van Zimbabwe, 87 km noordwes van Chinhoyi, die hoofstad van die provinsie.

Die dorp se beraamde bevolking in 2009 was 24 921, vergeleke met 5 380 volgens die 1969-sensus, waarvan 4 920 swart en 449 wit was.

Die gebied is tussen 1945 en 1950 ontwikkel ingevolge die destydse koloniale regering se skema vir vestiging op staatsgrond deur veterane van die Tweede Wêreldoorlog. Mettertyd het dit een van die land se mees vooruitstrewende tabakgebiede geword, maar sedert 1965 het diversifisering daartoe gelei dat nuwe gewasse ingevoer is, waaronder mielies, sojabone en sade. Beesboerdery het ook snel ontwikkel.

Die naam beteken volgens oorlewering "heksie" en is een van die min name wat nie ná die land se onafhanklikwording in 1980 verander is nie, omdat dit reeds inheems was. Blykbaar is hekse in die gelyknamige rivier onderdompel as deel van beproewing deur ontbering.

Bronne
------

* Akers, Mary (red.), *Encyclopaedia Rhodesia*, The College Press Pvt. Ltd. Salisbury, 1973.
* Jongste bevolkingsyfer volgens World-Gazetteer
Vir die wettige pous met dieselfde naam, sien Pous Innocentius III
**Innocentius III** gebore **Lando van Sezze** was die vierde en laaste teenpous teen Pous Alexander III.

Biografie
---------

**Lando van Sezze** was vermoedelik afkomstig uit Duitse adel. Teenpous Victor IV stel hom in 1178 aan as kardinaal-diaken van S. Angelo in Pescheria. In 1178 onderwerp Teenpous Callixtus III hom aan pous Alexander III. Alexander se teenstanders was nie daarmee tevrede nie en kies Lando as pous. Hy neem die naam **Innocentius III** aan en neem sy residensie in Palumbara. Hy het egter weinig politieke steun. Vorige teenpouse teen Alexander III het die steun van keiser Frederik I Barbarossa gehad, maar na die verdrag van Venesië in 1177 het die keiser hom met Alexander versoen en sy steun aan die teenpouse onttrek.

In 1180 het Alexander daarin geslaag om 'n paar ondersteuners van Innocentius om te koop en hulle het hom verraai. Alexander het Innocentius gevange geneem en hom lewenslank in die klooster La Cava in Tirrenne gevange gehou. Uiteindelik het die teenstanders van pous Alexander III genoeg gehad en hulle het geen verdere teenpouse benoem nie.

Tydens die periode van die Westerse Skisma het egter weer 'n hele paar teenpouse opgeduik.
Rigtingaanwyser na Sabi Sabi Lodge
**Sabi Sabi** is 'n privaatwildreservaat in Mpumalanga, Suid-Afrika. Dit is geleë in die Sabi Sand-wildreservaat wat aan die suidwestelike deel van die Krugerwildtuin grens. Die Sabi Sandreservaat is een van die parke waaruit die Groter Krugerwildtuin bestaan.

Dit is 'n bewaringsgebied waar die groot vyf wild (leeu, luiperd, renoster, buffel en olifant) natuurlik voorkom.

Wild
----

Uitsig vanaf die dek van die Sabi Sabi Lodge
Die reservaat beskik oor 'n groot verskeidenheid vrylopende wildsoorte. Behalwe die Groot vyf, is daar ook sebra, kameelperd, klipspringer, steenbok, rooibok, rooijakkals, blouwildebees, rooihartbees, njala, koedoe, duiker, Kaapse bobbejaan, jagluiperd, Afrikasivet, seekoei, grootkolmuskeljaatkat, gevlekte hiëna, rietbok, kolhaas, nagapie, witkwasjakkals, swartkwasmuishond, boomeekhoring, blouaap, vlakvark, ystervark, vaalboskat, waterbok, wildehond en witstertmuishond. 

Voëllewe sluit in saalbekooievaar, aasvoël, veereier en bruinkoppapegaaie, sowel as verskeie spesies reptiele, visse en ongewerweldes.
Ruïnes van die historiese dam van die voormalige Sabese hoofstad Ma'rib, nou in Jemen.
Die "Bronsman wat in Al-Baydā' (antieke Nashqum in Skeba) ontdek is, 6de-5de eeu v.C. Louvre.
Die **Sabeërs** (Sabees: 𐩪𐩨𐩱, S¹Bʾ; Arabies: ٱلسَّبَئِيُّوْن *as-Sabaʾiyyūn*; Hebreeus: סבאים) was ’n Arabiese volk van Suid-Arabië. Hulle het Sabees gepraat en die koninkryk *Sabaʾ* (Arabies: سَـبَـأ) gestig, wat vermoedelik die Bybelse land **Skeba** was, en "die oudste en belangrikste koninkryk van Suid-Arabië".

Geleerdes stem nie saam oor die datum waarop Sabaʾ gestig is nie. Kenneth Kitchen dateer die koninkryk met sy hoofstad, Maʼrib, tussen 1200 v.C. en 275 n.C. Israel Finkelstein en Neil Asher Silberman glo weer "die Sabese koninkryk het eers van die 8ste eeu v.C. af begin floreer en dat die verhaal van Salomo en die koningin van Skeba "’n anachronistiese 7de-eeuse skepping is". Die koninkryk het geval ná ’n lang, maar sporadiese burgeroorlog tussen verskeie Jemenitiese dinastieë wat aanspraak op die troon gemaak het. Die laat Koninkryk Himyar het as oorwinnaars uit dié stryd getree.

In godsdiensgeskrifte
---------------------

In die Koran word van die Sabeërs gepraat as "Skeba" of "die volk/bewoners van Toebba". ("Toebba" was 'n titel vir die konings van Saba'). Skeba en Seba word verskeie kere in die Ou Testament genoem: in Job, Joël, Esegiël en Jesaja. In Job word gesê hulle het Job se vee gesteel en sy slawe doodgemaak en in Jesaja word hulle beskryf as "groot mense".

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Huntington se siekte** is ook bekend as **Huntington se chorea** of **chorea major**, word veroorsaak deur 'n dominante genetiese mutasie wat neurodegeneratiewe siektes veroorsaak.

Geskiedenis en navorsing
------------------------

Die eerste waarskynlike beskrywing van die siekte was in 1841 deur Charles Oscar Waters. Die toestand is in 1872 deur dokter George Huntington verder beskryf, na wie dit genoem word.

Simptome
--------

Die vroegste simptome is dikwels subtiele probleme met gemoedstoestand of kognitiewe vermoëns.Dan volg dikwels 'n algemene gebrek aan koördinasie en 'n onstabiele manier van loop. Soos die siekte vorder word ongekoördineerde liggaamsbewegings meer duidelik. Fisiese vermoëns word geleidelik vererger totdat gekoördineerde beweging moeilik word en die persoon nie kan praat nie.

Verstandelike vermoëns verval gewoonlik in demensie. Die spesifieke simptome wissel ietwat tussen mense. Simptome begin gewoonlik tussen 30 en 50 jaar, maar kan op enige ouderdom begin. Die siekte kan vroeër in elke opeenvolgende generasie ontwikkel. Ongeveer agt persent van die gevalle begin voor die ouderdom van 20 jaar en is gewoonlik teenwoordig met simptome wat soortgelyk is aan Parkinson siekte. Mense met Huntington se siekte het onderskat dikwels die mate van hul probleme.

Oorsaak
-------

Huntington se siekte word tipies van 'n persoon se ouers geërf, alhoewel tot 10% van gevalle weens 'n nuwe mutasie kan wees. Die siekte word veroorsaak deur 'n outosomale dominante mutasie in een van die twee kopieë van 'n genaamde gene *Huntingtin*. Die *Huntingtin* gene verskaf die genetiese inligting vir 'n proteïen wat ook genoem word "huntingtin". 'n Kind van 'n geaffekteerde persoon gewoonlik 'n 50% kans het om die siekte te kry. Die waarskynlikheid is seks onafhanklik.

Toetse vir die siekte kan enigetyd gedoen word, ongeag of simptome teenwoordig is of nie. Die toetse kan al gedoen word in die baarmoeder en bring verskeie etiese debatte aan: die ouderdom waarop 'n individu volwasse genoeg is om toets te kies; of ouers die reg het om hul kinders te toets; en die bestuur van vertroulikheid en bekendmaking van toetsuitslae.

Behandeling, epidemiologie en prognose
--------------------------------------

Daar is geen genesing nie. Voltydse sorg word benodig in die latere stadiums van die siekte. Behandelings kan sommige simptome verlig en in sommige lewensgehalte verbeter. Dit raak ongeveer 4 tot 15 in 100,000 mense van Europese afkoms. Dit is skaars onder Japanese, terwyl die voorkoms in Afrika onbekend is. 'n Persoonlik is gewoonlik oorlde vyftien tot twintig jaar vanaf wanneer die siekte die eerste keer opgespoor is.
Die Viaduc de Garabit.
Viaduc de Garabit
Viaduc de Garabit snags
Die **Viaduc de Garabit** is een van die meesterwerke van die Franse ingenieur Alexandre Gustave Eiffel en is geleë in die departement Cantal in Frankryk.

Toe die oorbrug in 1884 oor die Truyère-rivier gebou is, was dit die grootste en hoogste van sy tyd. Dit het 'n revolusionêre ontwerp wat sy tyd ver vooruit was, minimalistiese konstruksie en tegelykertyd met 'n baie elegante vorm.

Die ontwerp van die brug is baie soortgelyk aan dié van die Maria Pia-brug in Porto, Portugal.

Viaduc de Garabit tegniese gegewens
-----------------------------------

* Totale Lengte van die oorbrug: 564,69 m
* Hoogte van die boog: 165 m
* Hoogte bo die rivier: 122 m
* Volume van stene: 20 409 m³
* Hoeveelhede van die metaal konstruksie:
	+ Gespande staal: 3169 t
	+ Staal: 41 t
	+ Gietyster: 23 t
* Aantal klinknaels: 678 768 stuks
* Boutyd : vyf jaar (van Januarie 1880 tot September 1885)

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4626753-0
* VIAF: 240095086
* WorldCat Identities: viaf-240095086

 |
**Metacritic** is ’n webtuiste met resensies van rolprente, musiekalbums, videospeletjies en televisieprogramme (voorheen ook boeke). ’n Persentasie word aan elke resensie van ’n produk toegeken en die gemiddeld bereken. ’n Uittreksel van elke resensie word verskaf, saam met ’n skakel na die bron. Drie kleurkodes – groen, geel en rooi – som die resensente se aanbeveling op en gee ’n idee van die algemene mening van resensente en, in ’n mindere mate, die publiek. 

Dit word beskou as die videospelbedryf se beste versameling resensies. Metacritic se speletjieredakteur, Marc Doyle, het in ’n onderhoud in *The Guardian* gesê omdat videospeletjies so ’n groot belegging is, is spelers meer ingelig oor resensies as rolprent- of musiekaanhangers. Hulle wil weet of daardie produk waarop almal so gretig gewag het, aan die verwagtinge voldoen.

Puntetoekenning
---------------

Metacritic ken aan elke resensie ’n persentasie toe, met inagneming van die resensent se aansien. Baie webtuistes gee ’n telling uit 5, 10 of 100, of ’n alfabetiese gradering. Metacritic werk dit om in ’n persentasie. Vir resensies sonder enige duidelike telling, soos dié van *The New York Times*, neem Metacritic die toon van die resensie in ag en ken dan daarvolgens ’n punt toe.

Die telling vir speletjies, rolprente, TV-programme en musiek werk soos volg:

| Aanduiding | Videospeletjies | Rolprente/TV/musiek |
| --- | --- | --- |
|  | Algemeen gunstig | 90–100 | 81–100 |
| Gewoonlik gunstig | 75–89 | 61–80 |
|  | Gemeng of gemiddeld | 50–74 | 40–60 |
|  | Gewoonlik ongunstig | 20–49 | 20–39 |
| Algemeen ongewild | 0–19 | 0–19 |
Die **R332** is 'n streekspad wat deur die Baviaanskloof gaan. Die pad begin 10 km suid van Willowmore en eindig digby Humansdorp en is nie geteer nie. Die pad begin waar dit van die N9-nasionale pad afdraai. Hiervandaan gaan die pad suidoos en na ongeveer 48 km gaan dit oor die Nuwekloofpas in die Baviaanskloofberge. Nou draai die pad ooswaarts en volg die Baviaanskloofrivier. Na 'n verdere 42 km word die nedersetting Studtis bereik. Die Campbell-monument is net oos van Studtis. Nou gaan die pad deur Sandvlakte, Coleskeplaas en Cambria. Die pad gaan verby die Tjaart van der Walt-gedenknaald. Die pad neig nou meer suidooswaarts en dan net voor die R331 afdraai word by die afdraai na die Kougadam verbygery. Dan gaan die pad amper suidwaarts en sluit by die R330 aan net noord van Humansdorp. Die R330 bereik dan die N2-nasionale pad.

Sien ook
--------

* Lys van streeksroetes in Suid-Afrika
* Genommerde roetes in Suid-Afrika

Bronne
------

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4
* South Africa Road Atlas. Mapstudio. ISBN 978-1-77026-154-9

Bron
----

* Dept Transport

| * l
* b
* w
Genommerde roetes in die Oos-Kaap |
| --- |
| Nasionale roetes | 
* N2
* N6
* N9
* N10

 |
| Provinsiale roetes | 
* R56
* R58
* R61
* R62
* R63
* R67
* R72
* R75

 |
| Streeksroetes | 
* R102
* R329
* R330
* R331
* R332
* R334
* R335
* R336
* R337
* R338
* R342
* R343
* R344
* R345
* R346
* R349
* R350
* R351
* R352
* R390
* R391
* R392
* R393
* R394
* R396
* R397
* R398
* R400
* R401
* R402
* R405
* R408
* R409
* R410
* R411
* R412

 |
**Aberdeen FC** is 'n Skotse sokkerspan in Aberdeen, wat in die Skotse Premier League speel. *Aberdeen* se tuisveld is die Pittodrie Stadion (kapasiteit: 22 200). Die klub was vier keer die Skotse kampioen gewees en het in 1983 die Bekerwenner-beker gewen. Die *Dons* is na Celtic en Rangers moontlik die bekendste en sterkste span in *Skotland*. Hulle gewildheid is egter baie minder as die *Old Firm spanne* in Glasgow.

Erelys
------

* **Kampioen van Skotland (4)**

1954/55, 1979/80, 1983/84, 1984/85
(naaswenner (13): 1910/11, 1936/37, 1955/56, 1970/71, 1971/72, 1977/78, 1980/81, 1981/82, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1992/93, 1993/94)
* **Scottish Cup (7)**

1947, 1970, 1982, 1983, 1984, 1986, 1990
(naaswenner (8): 1937, 1953, 1954, 1959, 1967, 1978, 1993, 2000)
* **Scottish League Cup (5)**

1956, 1977, 1986, 1990, 1996
(naaswenner (7): 1947, 1979, 1980, 1988, 1989, 1993, 2000)
* **Europese Bekerwenner-beker (1)**

1983
* **Europese Supercup (1)**

1983

Bekende sokkerspelers en afrigters
----------------------------------

### Spelers

* Joe Harper
* Willie Miller
* Bill Strauss
* Stan Williams

### Afrigters

* Alex Ferguson
Kaart van Letland. Kaap Kolka is aan die noordelikste punt van die weskus van die Golf van Riga geleë
Strandtoneel by Kaap Kolka
'n Padwyser by Kaap Kolka
**Kaap Kolka** (Lets: *Kolkas rags*, Lyfs: *Kūolka nanā*) is die mees noordwestelike punt van die Letlandse provinsie Koerland (Kurzeme) waar die Oossee en die Golf van Riga ontmoet. Na die stormagtige Kaap Kolka word derhalwe ook as die "Kaap van Twee Seë" verwys. Kaap Kolka is aan die Seestraat van Irbe (*Irves Saurums*) geleë wat as natuurlike grens met Estland dien. Die eiland Ruhnu in die middel van die Golf van Riga maak reeds deel uit van Estland.

Aangesien die stromings van die Oossee en die Golf van Riga by die kaap ontmoet, is die see hier besonder onstuimig sodat mens op die plaaslike strande dikwels ontwortelde of rottende boomstamme teenkom. Talle skepe en bote het voor Kaap Kolka vergaan sodat soms ook skeepsplanke strand toe gespoel word. Die oorblyfsels van die ou vuurtoring van Kaap Kolka kan nog steeds by die strand besigtig word. Die huidige vuurtoring is in 1884 op 'n sandbank opgerig wat ses kilometer wyd in die Oossee strek.

In vergelyking met die besige Jūrmala is Kaap Kolka nog nouliks vir toerisme ontwikkel, alhoewel 'n aantal welvarende Letlanders hier al hul somervilla's laat oprig het en parkeerterrein naby die kaap gebou is. Rondom Kaap Kolka het 'n fietsroete ontstaan wat oor 'n afstand van 65 kilometer loop.

Kaap Kolka staan in etnografiese opsig veral bekend as die laaste Lyfse taaleiland van Letland. 'n Aantal Lyfse visserdorpies soos Vaide, Saunags, Pitrags, Kosrags en Sikrags is langs die kus van Kaap Kolka geleë. Lyfs is een van die oudste Fins-Oegriese Oossee-tale en nou verwant met Estnies. Tans word die Lyfse bevolking op sowat 1 000 beraam, terwyl die aantal moedertaalsprekers van Lyfs waarskynlik nog net twee beloop sodat die taal ernstig met uitsterwing bedreig word.

Fauna
-----

Gedurende die Sowjet-besetting van Letland was Kaap Kolka dekades lank 'n militêre spergebied. Terwyl die bewoners uit hul tuisdorpe verdryf is, is die natuur min of meer ongeskonde gelaat. So word hier nog skoonlapperspesies aangetref wat in Wes-Europa lankal uitgesterf het.

Die kaap dien daarnaas in die herfs en lente as 'n belangrike oriënteringspunt vir duisende trekvoëls op hul pad na die suide en terug.
Kaart van Spaans-Sahara met Kaap Blanco getoon, 1958
Kaap Blanco is in MauritaniëKaap BlancoKaap BlancoLigging van Kaap Blanco aan die weskus van Afrika
**Kaap Blanco** (Arabies: رأس نواذيبو, *Ras Nouadhibou*; Frans: *Cap Blanc*; Portugees: *Cabo Branco*; Spaans: *Cabo Blanco*) aan die weskus van Afrika was vir die vroeë ontdekkingsreisigers en seevaarders op pad na die Kaap die Goeie Hoop en Asië 'n belangrike oriënteringspunt.

Ligging
-------

Kaap Blanco lê tussen Kaap Bojador en Kaap Verde by die koördinate 20° 46′ 17″ noord en 17° 2′ 50″ wes. Dit is 'n suidwaartsgerigte landtong van 60 km lank en tot 12 km breed. Aan die westekant vloei die Atlantiese Oseaan en aan die oostekant is die baai bekend as Dahlet Nouadhibou (voorheen Baie de Archimede en verder suid Baie de Lévrier). Die kaap het sy westerse naam te danke aan die steil kalkkranse. Die grens tussen Wes-Sahara en Mauritanië loop in die lengte van die skiereiland deur. Nouadhibou (vroeër bekend as Port-Étienne) lê skaars 'n kilometer oos van die grens. Net wes van die grens is die verlate Sahrawi-nedersetting La Güer. Kaap Blanco is die mees suidelike punt van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara en die mees westelike punt van Mauritanië.

Geskiedenis
-----------

Nadat die Portugees Eannes die seeweg om Kaap Bojador oopgestel het, was dit makliker om seemanne te vind om verdere ontdekkingsreise te onderneem. Gevolglik het die Portugees Nuno Tristão in 1441 Kaap Blanco bereik. Daarna het die Spanjaarde begin belangstel in die visvangs, walvisvangs en robbejag in die omgewing. Hulle eis daarna die hele kusgebied van Kaap Bojador tot Kaap Blanco op en sedert 1887 is dit vanuit die Kanariese Eilande bestuur. In 1900 word die agterliggende binneland verdeel in Spaans-Sahara en Frans-Wes-Afrika. Die grensreëling is in 1912 amptelik vasgelê en is Kaap Blanco in sy lengte in twee verdeel.

Teenswoordig
------------

Die grense van die koloniale tyd is na dekolonisasie gehandhaaf. Mauritanië besit die oostelike deel van die skiereiland. Omdat nóg Marokko nóg die Polisario Front die westelike deel beset, word wet en orde daar gehandhaaf deur Mauritanië. In die skeepvaart is dit bekend dat daar in die gebied 'n abnormale magnetiese variasie voorkom en daarom is die aanwesigheid van 'n vuurtoring van groot belang. Die eerste vuurtoring dateer uit 1910. 'n Tweede vuurtoring is in 2009 deur Mauritanië opgerig.

Skeepsbegraafplaas
------------------

Die hawe van Nouadhibou is die wêreld se grootste skeepsbegraafplaas. Ongeveer 300 skepe is daarheen gesleep om te vergaan.

Robbe
-----

Op die sandstrande om die suidelike punt van die kaap leef die wêreld se laaste kolonie Mediterrane monniksrobbe (*Monachus monachus*). Dit is die mees bedreigde seeroofdier. Hierdie groep bestaan uit minder as 500 diere.

Bibliografie
------------

* www.lightphotos.net
* www.thevintagenews.com

Koördinate: 20°46′17″N 17°2′50″W﻿ / ﻿20.77139°N 17.04722°W﻿ / 20.77139; -17.04722