recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Frankfurter Allee**  
  


---

 **Straat in Berlyn**   
  


---

**Aangelê**  

Begin van 18de eeu  


---

**Herbou**  

Tussen 1950 en 1960

---

**Bedoel vir**  

Padverkeer

---

Die **Frankfurter Allee** ("Frankfurtse Laan") is een van die oudste verkeersare in Berlyn. Dit is die verlenging van die Karl-Marx-Allee in die rigting van Frankfurt (Oder), maak deel uit van die belangrike federale roetes (*Bundesstraßen*) 1 (die vroeëre Rykspad of *Reichsstraße* 1) en 5 en loop oor 'n afstand van 3,6 kilometer deur die Berlynse stadsdele Mitte, Friedrichshain en Lichtenberg.

Geskiedenis
-----------

Een van die Oos-Duitse bewind se mees ambisieuse woningbouprojekte is langs die destydse Stalinallee verwesenlik. Die straat was danksy sy breedte geskik vir politieke betogings en militêre parades
Frankfurter Allee in die aandskemer
Die straat is oorspronklik in 1708 deur markgraaf Albrecht Friedrich von Brandenburg-Schwedt as militêre pad aangelê. Tussen 1824 en 1872 is die straat, wat die historiese middestad van Berlyn met Frankfurt an der Oder verbind het, *Frankfurter Chaussee* genoem. 'n Gedeelte daarvan, wat tussen die (destydse) *Frankfurter Tor* ("Frankfurtse Poort") en die Berlynse stadsgrens geleë was, is op 20 September 1872 volgens 'n kabinetsbesluit hernoem tot *Frankfurter Allee*. Verdere oostelike seksies van die straat het later hul eie name gekry: *Alt-Friedrichsfelde*, *Alt-Biesdorf*, *Alt-Kaulsdorf* en *Alt-Mahlsdorf*. Anderkant die stadsgrens het dit as *Berliner Straße* bekendgestaan.

Ter geleentheid van Josef Stalin se sewentigste verjaardag is die hele laan in 1949 na *Stalinallee* ("Stalinlaan") hernoem. In 1961 is die straatnaam volgens die beleid van destalinisering in die destydse Duitse Demokratiese Republiek nog eens verander. Die gedeelte tussen Alexanderplein (*Alexanderplatz*) en die (nuwe) *Frankfurter Tor* is ter ere van Karl Marx hernoem na Karl-Marx-Allee, terwyl die seksie tussen Frankfurter Tor en Alt-Friedrichsfelde weer sy oorspronklike naam Frankfurter Allee gekry het.

Dié straat was een van die hoofroetes waarop die Rooi Leër in die voorjaar van 1945 die Berlynse middestad binnegemarsjeer het. Tydens die militêre gevegte is, net soos gedurende die geallieerde lugaanvalle op Berlyn, baie geboue aan weerskante van die straat vernietig.

Ná die oorlog is veral vroue - sogenaamde *Trümmerfrauen* - en 'n spesiale trein ingespan om die ruïnes te verwyder. Die opruimwerk het tot in die middel van die 1950's voortgeduur. Gaandeweg het nuwe woongeboue ontstaan, terwyl sommige straathoeke in klein groen ruimtes omgeskep is.

As gevolg van oorlogshandelinge is naas ongetelde woonstelgeboue ook fabriekgeboue (die masjienefabriek H. F. Eckert en die likeurfabriek Mampe), 'n groot afdelingswinkel op die hoek van Möllendorffstraße en groot dele van die treinstasie in Lichtenberg vernietig.
Die *Estação Cabo Branco*
Die **Estação Cabo Branco** is 'n wetenskap-, kultuur- en kunssentrum in João Pessoa, die hoofstad van die Brasiliaanse deelstaat Paraíba.

Die agthoekige sentrum met sy kenmerkende spieëlglasfasade, wat deur die befaamde argitek Oscar Niemeyer ontwerp en ná 'n boutyd van een jaar op 3 Julie 2008 ingewy is, maak deel uit van 'n kulturele en opvoedkundige gebouekompleks in die stadsdeel Cabo Branco en het intussen ook 'n gewilde toeristetrekpleister geword.

Die sentrum het 'n vloeroppervlakte van 8 571 m². Die boukoste, wat R$ 33,5 miljoen beloop het, is deur die Brasiliaanse Departement van Wetenskap en Tegnologie gedra.

Die argitektuur van die sentrum
-------------------------------

'n Nagaansig van die sentrum
Die sentrum maak deel uit van 'n kompleks van vyf geboue wat deur die sentrale agthoekige toring in die middel met mekaar verbind word. Die sentrale toring, wat as hoofgebou van die kompleks dien, het 'n deursnee van 43 meter en rus op 'n silindervormige onderdeel met 'n deursnee van vyftien meter.

Die kompleks behels die volgende dele:

* Die toring met twee verdiepings wat deur 'n poel omring word. Hier word permanente net soos wisselende uitstallings gehou, en daar is sale met video-, beeld- en klanktoerusting, 'n kafee en 'n restaurant. Die uitsig- ben besoekersterras bied 'n panoramiese rondomsig oor die omgewing. Vanuit die terras kan ook die mees oostelike punt van die Amerikaanse vasteland, die Ponta do Seixas, en die vuurtoring Farol do Cabo Branco raakgesien word.

* Die ouditorium bied plek vir 501 gehoorlede en behels daarnaas nog twee sale met 200 sitplekke.
* Die amfiteater, wat volledig met die omliggende landskap versmelt, is vir 300 gehoorlede ontwerp.
* 'n Aandenking- en die kitskoswinkel.
* Die administratiewe blok van die kompleks is aan sy buitekant geleë.
* 'n Parkeerterrein vir 198 voertuie, insluitende busse.

Fotogalery
----------

* Die ouditorium bied plek vir 501 gehoorlede en beskik oor twee bykomende sale met 200 sitplekke
* Die uitsigtoring
* Die amfiteater bied 300 sitplekke

Sien ook
--------

* Oscar Niemeyer
|  |
| --- |
| Yamato tydens proewe, 1941*Yamato* tydens proewe, 1941 |
| Loopbaan | RN Ensign |
| Bestel: | Maart 1937 |
| Neergelê: | 4 November 1937 |
| Tewaterlating: | 8 Augustus 1940 |
| Indiensstelling: | 16 Desember 1941 |
| Lot: | Gesink op 7 April 1945, noord van Okinawa |
| Algemene Eienskappe |
| Verplasing: | 65 027 ton (leeg, insluitend 21 266 ton pantser); 72 800 ton (geskat, volle vrag) |
| Lengte: | 256 m (800,5 vt) waterlyn263 m (862,5 vt) totaal |
| Breedte: | 36,9 m (121 vt) |
| Diepgang: | 11 m (36 vt) maksimum |
| Aandrywing: | 4 stoomturbines150 000 pk (110 MW),aangedryf deur 12 Kanpon stoomketels,Vier 3-lemskroewe, 6,0 m (19,7 vt) breed |
| Spoed: | 27 knope (50 km/h) |
| Reikafstand: | 11 500 km teen 16 knope (30 km/h) |
| Bemanning: | 2 750 |
| Pantser: | 650 mm op hoofaansig van die kanontorings 410 mm sypantser, skuins gedraai teen 20 grade200 mm gepantserde dek |
| Bewapening: | In 1941: 9 x 46 cm (18,2 duim) (3x3)12 x 15,5 cm (6,1 duim) (4x3)12 x 12,7 mm (6x2)24 x 25 mm AA (8x3)4 x 13 mm AA (2x2)

In 1945 (soos gesink):9 x 46 cm (18,1 duim) (3x3)6 x 15,5 cm (6,1 duim) (2x3)24 x 12,7 mm (12x2)162 x 25 mm AA (52x3, 6x1)4 x 13 mm AA (2x2) |
| Vliegtuie: | 7 |
| Katapulte: | 2 |

***Yamato*** (大和), genoem na die antieke Japannese provinsie van Yamato, was 'n slagskip van die Japannese Keiserlike Vloot en die eerste skip van die Yamato-klas slagskepe. Hierdie skip en sy susterskip, *Musashi*, was die grootste, swaarste slagskepe wat ooit gebou is en was bewapen met nege 46 cm (18,1 duim) hoofkanonne.

Konstruksie
-----------

Die Yamatoklas is in die tydperk na die Washington-vlootverdrag ontwerp. Werk aan die ontwerp het in 1934 begin en na verandering is die finale ontwerp vir 'n 68 000 ton skip in 1937 aanvaar. Yamato is in 'n spesiaalvoorbereide dok by die Kure-vlootskeepswerf gebou, beginnende op 4 November 1937. Die skip is op 8 Augustus 1940 te water gelaat en is op 16 Desember 1941 in gebruik geneem. Oorspronklik sou daar vyf skepe in die klas wees, maar die derde skip van die klas, *Shinano*, is omskep in 'n vliegdekskip tydens konstruksie ná die nederlaag by die Slag van Midway en die onbenoemde "Rompnommer 111" is geskrap in 1943 toe dit omtrent 30% voltooi was, en die vyfde skip in die klas is nooit bestel nie. 

Die klas was ontwerp om beter te wees as enige skip wat die Verenigde State waarskynlik op daardie tyd sou kon bou. Die 46 cm hoofkanonne is bo 40,6 cm verkies, omdat die wydte van die Panamakanaal dit onuitvoerbaar sou maak vir die Amerikaanse Vloot om 'n skip met kanonne van 'n soortgelyke kaliber te bou sonder ernstige ontwerpsbeperkings en onvoldoende defensiewe rangskikkings.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4447617-6
* LCCN: n81060020
* NDL: 01159502
* WorldCat Identities (via LCCN): n81-060020

 |
Die **Geelkop-vlindervis** (*Chaetodon xanthocephalus*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan; asook aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot sentraal-KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Yellowhead butterflyfish*.

Identifikasie
-------------

Die vis word tot 20 cm lank, hulle lywe is liggrys en bedek met dun, grys-blou chevronstrepe. Die area net onder die dorsale vin is wit. Die onderkant van die kop en bors is geel terwyl die dorsale- en analevinne geel is. Die ander vinne het 'n geel rant en daar is ook 'n geel streep agter die kop. 

Die onvolwasse visse lyk anders, hulle is meer witterig met 'n geel rant reg rondom die lyf en vinne met uitsondering van die stertvin. Daar is 'n donker streep deur die oë, swart area op die sagte dorsale vin en 'n swart kol op die stertvin.

Hulle leef hoofsaaklik in aflandige koraalriwwe en kom soms ook in rotsriwwe in water wat 5 tot 30 m diep voor. Die visse is alleenlopers en kom soms in pare voor. Hulle vreet koraalpoliepe, klein ongewerweldes en alge.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 ISBN 978-1-77584-018-3



|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q2612982
* ADW: Chaetodon\_xanthocephalus
* FishBase: 7794
* GBIF: 2385406
* iNaturalist: 97211
* ITIS: 169608
* IUCN: 165671
* NCBI: 1003704
* WoRMS: 218721

 |
Die **Spoorbond** was 'n vakbond vir blanke Afrikaanssprekende spoorwegamptenare.

In Maart 1935 het 'n aantal lede van die Broederbond die Spoorbond gestig om te stry vir beter salarisse en werksomstandighede van hul lede op alle vlakke (van arbeiders tot ingenieurs) by die Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens. Verder moes die organisasie ook stry vir die behoud en uitbreiding van die Afrikaanse taal en kultuur en veral Christelike waardes. Deur politieke druk op die regering uit te oefen wou hulle swart arbeiders deur blankes laat vervang. Hulle metode was een van onderhandeling om konflik te vermy.

By sekere geleenthede het die lede hul lidmaatskap getoon deur 'n besondere kleurbaadjie met 'n sakwapen en 'n bepaalde das te dra. Op die wapen was 'n boot, vliegtuig, bus en trein afgebeeld en die leuse "verower deur diens". Die organisasie se lyfblad was "Die Skakel: amptelike orgaan van die Spoorbond: personeelvereniging van die spoorweg- en hawedienare."

Uit die Spoorbond het 'n volksbank, die Spoorbondkas, ontstaan om die spaargeld van die lede te belê. Dit het gelei tot Afrikaner-kapitalisme.

Bibliografie
------------

* Lewis, Jon: Industrialisation and trade union organization in South Africa, 1924–1955. Cambridge University Press, 1984.
* www.afrikanergeskiedenis.co.za
**Omskakeling van Juliaanse na Gregoriaanse datums**| Tydperk (van 1 Maart van die eerste jaar tot 28/29 Februarie van die laaste jaar) | Korreksie, dae |
| --- | --- |
| 400–500 | +1 |
| 500–600 | +2 |
| 600–700 | +3 |
| 700–900 | +4 |
| 900–1000 | +5 |
| 1000–1100 | +6 |
| 1100–1300 | +7 |
| 1300–1400 | +8 |
| 1400–1500 | +9 |
| 1500–1700 | +10 |
| 1700–1800 | +11 |
| 1800–1900 | +12 |
| 1900–2000 | +13 |
| 2000–2100 | +14 |

**Ou Styl** (O.S.) en **Nuwe Styl** (N.S.) word soms by datums gevoeg om dit duidelik te maak watter kalenderstelsel gebruik is. O.S. dui byvoorbeeld aan 'n datum is bereken volgens die Juliaanse kalender, wat voorheen in baie lande gebruik is, eerder as die Gregoriaanse kalender, wat tans in die meeste lande gebruik word. In Engeland se geskiedenis kan dit ook daarop dui dat die begin van die Juliaanse kalender aangepas is om op 1 Januarie te val, hoewel ’n ander jaarbegin op daardie tydstip gebruik is.

Hoeveel dae die twee kalenders verskil, wissel van eeu tot eeu. (Vergelyk tabel regs.)

Rusland
-------

In Rusland is die Juliaanse kalender tot op 14 Februarie 1918 gebruik. Enige datum in die geskiedenis voor dié dag is volgens dié kalender (dus O.S.) bereken. So het die Russiese Rewolusie van 1917 op 25 Oktober (O.S.) plaasgevind en dit word steeds in Rusland die "Oktober-rewolusie" genoem. In die Nuwe Styl, wat toe al feitlik oral ter wêreld gebruik is, het die rewolusie egter op 7 November plaasgevind. 

Die Oosters-Ortodokse Kerk gebruik steeds die Juliaanse kalender en daarom val Kersfees in Rusland en sommige ander lande tans op 7 Januarie (wat 25 Desember is volgens die Juliaanse kalender).

Engeland
--------

In Brittanje is dit gebruiklik om die meeste datums van die Juliaanse kalender by die Gregoriaanse **jaar** aan te pas sonder om die **dag en maand** te verander. Die Engelse kalenderjaar het van die 12de eeu tot in 1752 op 25 Maart begin. ’n Gebeurtenis tussen 1 Januarie en 24 Maart sou dus in die vorige jaar geval het omdat die kalenderjaar toe eers op 24 Maart geëindig het. 

Die datum van koning Charles I se teregstelling is in dié tyd aangeteken as 30 Januarie 164**8** (O.S.). In moderne weergawes van die gebeure word die datum gewoonlik aangegee as 30 Januarie 164**9** (N.S.). As die datum volledig omgeskakel sou gewees het na die Gregoriaanse kalender, sou dit 9 Februarie 1649 gewees het, die datum wat sy tydgenote in sekere dele van Europa waar die Gregoriaanse kalender toe reeds gebruik is, sou beskou het as die dag van die teregstelling. 

25 Maart (O.S.) val in die Nuwe Styl op 6 April, en dit is steeds die eerste dag van die finansiële jaar in Brittanje.

Sien ook
--------

* Juliaanse kalender
* Gregoriaanse kalender
**Marianne de Jong** was senior lektor in Literatuurteorie aan die Universiteit van Suid-Afrika.

Lewe en werk
------------

Marianne de Jong het aan die Universiteit van Stellenbosch, die Universiteit van Konstanz en die Goethe-universiteit in Duitsland studeer. Sy was lank as senior lektrise in algemene literatuurwetenskap aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) verbonde. Haar spesialisstudievelde is resepsieteorie, poststrukturalistiese teorieë, feminisme en verwante rigtings en die werk van J.M. Coetzee. Ná haar aftrede by Unisa het sy vryskutskrywer en navorser geword. Sy het bekend geword as feminis en vegter vir vroueregte. Sy woon in Melville, Johannesburg.

Skryfwerk
---------

Sy skryf die verslag oor  *'n Ander Afrikaanse letterkunde*, ’n publikasie van die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, waarin Marxistiese en sosiaalgerigte teksopvattinge in Afrikaans ondersoek word. Vir die destydse tydskrif *Die Suid-Afrikaan* en ander kleiner literêre tydskrifte soos *Stet* lewer sy satiriese werke. Haar kortverhaal *Die opsigter* word deur Johann de Lange in die versamelbundel *Soort soek soort* opgeneem en deur Rachelle Greeff in die versamelbundel *Lyfspel/Bodyplay*. In laasgenoemde bundel verskyn ook *Ter wille van Alfred*.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1989 | 'n Ander Afrikaanse letterkunde: Marxistiese en sosiaalgerigte
teksopvattings in Afrikaan |

Bronnelys
---------

1. ↑  Venter, Lehandré: "Marianne de Jong oor aanranding aangekla". Beeld. 18 September 1993

* Esaach:
* LitNet:
Die **Sederbergsuikerbos** (*Protea acuminata*) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Protea-genus behoort. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en is deel van die fynbos-bioom. Daar is geïsoleerde populasies by Nieuwoudtville, Sederberg, Stettynskloof en Riviersonderendberge. Die boom groei regop en word 2 m hoog. Dit blom van Junie tot September met die hoogtepunt van Julie tot Augustus.

'n Brand vernietig die boom maar die sade oorleef. Die saad word deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Dit is onbekend wat die bestuiwing laat plaasvind. Die plant groei in sandvlaktes en kus laaglande op hoogtes van 0 - 400 m.

In Engels staan dit as die *Black-rim sugarbush* bekend.

Galery
------

* 
* 
*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15583453
* GBIF: 5638488
* GRIN: 454947
* iNaturalist: 129711
* IPNI: 705595-1
* IUCN: 113208083
* NCBI: 273556
* Plant List: tro-26500400
* Tropicos: 26500400

 |
**Patrisiër** (Latyn: *Patricius)* is oorspronlik die naam vir die lede van enkele Romeinse geslagte. Mense glo in die begin van die stigting dat die patrisiërs die Romeine was wat afstam van Romulus, die legendariese stigter van die Romeinse Ryk; die hoof (*pater* of *vader*) van so 'n familie was lid van die senaat. Patrisiërs was met ander woorde dus lede van die Romeinse adel, en hierdie betekenis het die woord vandag nog in vele lande. Lynreg teenoor die patrisiërs staan die plebejers of plebs*.* Die benaming vir die geheel van alle patrisiese families tesame is die patrisiaat.

Die begrip patrisiër herleef in die Lae Lande tydens die laat Middeleeue, toe in die stede die vernaamste geslagte hul groepeer om die bestuursfunksies (burgemeester, skepe en dergelike) in 'n beurtrol te verdeel. Mense word tot so 'n funksie slegs toegelaat indien afstamming van een van die aanvaarde familiegeslagte aantoonbaar was.

Sien ook
--------

* Romeinse Ryk

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb123514339 (data)
* GND: 4130531-0
* LCCN: sh85098730

 |
Regte klimming (blou) en deklinasie (groen) soos gesien van buite die hemelbol.
’n **Lugkoördinaatstelsel** of **astronomiese koördinaatstelsel** is ’n koördinaatstelsel wat in die sterrekunde gebruik word om die posisie van hemelliggame aan te dui.

Verskeie stelsels kan gebruik word:

* die **ekwatoriale koördinaatstelsel** ten opsigte van die hemelewenaar
* die **horisontale koördinaatstelsel** vanaf die waarnemer
* die **ekliptiese koördinaatstelsel** ten opsigte van die sonnebaan
* die **galaktiese koördinaatstelsel** ten opsigte van die vlak van die Melkweg

Ekwatoriale koördinaatstelsel
-----------------------------

Die ekwatoriale koördinaatstelsel is ten opsigte van die vlak van die ewenaar. Dit stem ooreen met die geografiese koördinaatstelsel van lengte- en breedtegrade.

Om die posisie van ’n hemelliggaam aan te dui, word gebruik gemaak van die deklinasie (dek.) en regte klimming (RK). Die deklinasie dui die voorwerp se posisie aan noord (+) of suid (-) van die hemelewenaar en die regte klimming die posisie oos van die lentepunt of nulpunt.

Die eenhede wat vir deklinasie gebruik word, is meestal grade ( ° ), minute of boogminute ( ' ) en sekondes of boogsekondes ( "), en die eenhede vir regte klimming is uur ( h ), minute ( m ) en sekondes ( s ), met 24h gelyk aan ’n volle sirkel.

Ekliptiese koördinaatstelsel
----------------------------

Die ekliptiese koördinaatstelsel is ten opsigte van die ekliptiese vlak. Die koördinate van ’n hemelliggaam bestaan hier uit die ekliptiese breedte β en lengte λ. Die lengte word uitgedruk ten opsigte van die lentepunt (punt Aries) in die rigting van die skynbare jaarlikse beweging. Deur die presessie van die nageweninge skuif die lentepunt 30 grade per 2 148 jaar op en daarom is Aries tans nie meer in die sterrebeeld Ram (Aries) nie, maar in die Visse (Pisces).
Die eerste Gereformeerde kerk op Welkom nadat 'n brand dit in November 1957 in puin gelê het.
Die Gereformeerde kerk Welkom se huidige kerkgebou.
Dr. en mev. J.J. van der Walt, van 1952 tot 1957 die gemeente se eerste leraarspaar.
Ds. Hendrik du Plessis, leraar van 1958 tot 1966.
Dr. P.J. Pelser, die leraar van 1967 tot 1976.
Die **Gereformeerde kerk Welkom** was die negende oudste van die 22 gemeentes in die GKSA se Klassis Noord-Vrystaat en een van twee Afrikaanse gemeentes van dié kerkverband in die stad Welkom, maar in 2018 het Welkom en Welkom-Noord saamgesmelt en gebruik die nuwe gemeente Welkom-Noord se kerkgebou, die ou Welkom-kerk. Einde 2015 het die gemeente 126 belydende en 26 dooplidmate gehad vergeleke met 276 en 101 in 2001. Die gemeentegrense sluit woonbuurt soos Bedelia, Doorn, Jan Cellierspark, Lakeview, Naudeville, Sandania en St. Helena in terwyl die res van Welkom val onder die gemeente Welkom-Noord, wat in 1969 van Welkom afgestig het.

Die myndorp Welkom is in 1946 op die Vrystaatse Goudvelde geproklameer. Enkele wyke van die Gereformeerde kerk Odendaalsrus het op 8 Oktober 1950 as die Gereformeerde kerk Welkom afgestig. Vier jaar later, op 22 Mei 1954, is ’n eie kerkgebou in gebruik geneem. Die argitek was Pieter Dykstra. Maar drie jaar later, in die vroeë oggendure van 13 November 1957, het ’n brand dié kerk in puin gelê.

Eers drie jaar later, op 3 September 1960, kon die gemeente ’n nuwe kerk in gebruik neem, maar nadat die gemeente te groot geword en die Gereformeerde kerk Welkom-Noord in 1969 afgestig het, is die kerkgebou aan die dogtergemeente afgestaan. So moes die gemeente Welkom die derde maal ’n kerk oprig wat op 14 April 1973 in gebruik geneem is.

Predikante
----------

1. Van der Walt, dr. Jan Jacobus, 1952 – 1957
2. Du Plessis, Hendrik Lourens Marthinus, 1958 – 1966
3. Gerber, dr. Jacobus Marthinus, 1967 – 1972
4. Pelser, dr. Petrus Jacobus, 1967 – 1976
5. Van Schalkwyk, Pieter, 1977 – 1981
6. Denkema, dr. Hendrik, 1981 – 1985
7. Vogel, Willem, 1985 – 2004
8. De Kock, Jacobus Johannes, 2005 – 2007
9. Kruger, Abraham Pretorius, 2007 – hede

Bronne
------

* (af)  Harris, C.T. Noëth, J.G. Sarkady, N.G. Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1960. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1961*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

Sien ook
--------

* NG gemeente Welkom
Die **Hannover CL.III** is 'n Duitse dubbeldekker, tweesitplek vegvliegtuig wat as 'n veeldoelige vliegtuig gebruik was tydens die Eerste Wêreldoorlog. Die *Hannover CL.III* is 'n verbetering van die *Hannover CL.II*. Dit was toegerus met 'n 160 perdekrag *Mercedes D.III* motor en oorhangende rolroere. Daar was slegs agt *CL.III's* gebou omrede die *Mercedes*-motor voorkeur gekry het vir eensitplek vegvliegtuie en res van die *CLIII's* was toegerus met die 180 perdekrag *Argus As.III* motor. Gevolglik het die vliegtuig nou as die *CL.IIIa* bekend gestaan. Daar was 537 van die *CL.IIIa's* gebou.

Die *Hannover*-reeks was goeie vliegtuie en hoogs beweeglik, was baie robuust en kon baie vyandelike vuur absorbeer. Hulle klim vermoë was nie nie buitegewoon nie maar hulle het 'n hoë perasionele hoogte gehad. Dit het van die vliegtuie uitstekende vegter begeleiers gemaak. Hulle ook ewe maklik op lae hoogtes gebruik word en was later as grondvegters gebruik.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Hannover CL.IIIa:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Argus As.III waterverkoel inlynmotor |
| Kraglewering van motor | 180 perdekrag |
| Vlerkspan | 11,70 m |
| Lengte | 7,58 m |
| Hoogte | 2,8 m |
| Vlerkoppervlakte | 32,70 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 1,080 kg |
| Maksimum snelheid | 165 km/h op 600 m |
| Operasionele hoogte | 7 500 m |
| Uithouvermoë | 3 uur 0 min |
| Klimvermoë | 3.145 m/s |
| Bewapening | Spandau-masjiengeweer voor en Parrabellum masjiengeweer agter |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004, ISBN 978-0-753721-73-5
**Robert Knox ″Jack″ Cope** (1913–1991) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer van romans, kortverhale en gedigte, asook ’n redakteur. Hy is bekend vir die romantiese verhouding wat hy in die vroeë 1960’s met die Suid-Afrikaanse digteres Ingrid Jonker gehad het. Van 1960 af het hy ’n 20 jaar lange verbintenis met die tweetalige literêre tydskrif *Contrast* gehandhaaf. Hy het agt romans geskryf (onder meer *The Fair House*, *The Golden Oriole*, *Albino* en *The Rain-Maker*), asook drie digbundels en verskeie kortverhaalbundels (insluitende *The Tame Ox*, *The Man Who Doubted and Other Stories* en *Alley Cat and Other Stories*). In 1971 het hy die Central News Agency-prys vir Letterkunde vir *The Rain-Maker* ontvang.

Lewensloop
----------

Robert Knox Cope is op 3 Junie 1913 in Mooirivier in die destydse Natal gebore en is tuis onderrig. Van 12 studeer hy aan die Durban Hoërskool en word daarna 'n joernalis vir die *Natal Mercury* en toe 'n politieke korrespondent vir Suid-Afrikaanse koerante in Londen. Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog keer hy na Suid-Afrika terug. Hy trek na Kaapstad waar hy van 1941 tot 1955 vir *The Guardian* in verskeie hoedanighede werk, insluitend as kulturele kritikus en 'n algemene redakteur.

In 1942 trou hy met die kunstenaar Lesley de Villiers. Hulle is in 1958 uit mekaar en skei in die vroeë 1960's. Hulle het twee seuns, Raymond (1948–1977) en Michael (gebore 1952) gehad.

Cope is op 1 Mei 1991 in Stevenage, Hertfordshire oorlede.

Bibliografie
------------

Van sy werke sluit in:

* *Marie: A South African Satire* (1948)
* *The Golden Oriole* (1958)
* *The Road To Ysterberg: A Novel* (1959)
* *The Penguin Book Of South African Verse* (Co-editor) (1968)
* *The Dawn Comes Twice* (1969)
* *The Rain-Maker* (1971)
* *The Africa We Knew* (1973)
* *Lacking A Label* (1974)
* *My Son Max* (1977)
* *Notes Recorded in Sun* (1979)
* *The Adversary Within: Dissident Writers In Afrikaans* (1982)

Sien ook
--------

* Lys van Suid-Afrikaanse digters
**Jabu Mabuza** (1958 - 16 Junie 2021) was 'n Suid-Afrikaanse sakeman en belegger. Hy was voorsitter van die Eskom-raad.    

Hy word in Januarie 2018 as die voorsitter van Eskom aangewys.

Vroeë lewe en opvoeding
-----------------------

Jabulane Mabuza is op 4 Februarie 1958 in die dorpie Waterval-Boven in Suid-Afrika gebore. Sy gesin is later in Witrivier op trustgrond hervestig, en Mabuza het alternatiewelik by sy twee oumas en later by 'n tante in Daveyton gewoon. Terwyl hy op hoërskool was, is Mabuza geskors omdat hy deelgeneem het aan die studentebetogings in 1976 in Soweto. Hy matrikuleer in Durban en studeer van 1981 tot 1982 aan die Universiteit van Limpopo.

Loopbaan
--------

In 1980 word hy 'n klerk by die destydse Departement van Bantoesake. Hy het in Daveyton taxi's vir sakgeld bestuur en later 'n taxi-eienaar geword.  In die laat tagtigerjare help hy met die stigting van die Foundation for African Business and Consumer Services, en word die uitvoerende hoof van die organisasie in 1990. 

Mabuza was die uitvoerende hoof van Tsogo Sun Holding. 

Op 20 Januarie 2018 het president Cyril Ramaphosa Mabuza as die nuwe voorsitter van Eskom aangestel, 'n staatsonderneming vir kragvoorsiening.

Persoonlike lewe
----------------

Mabuza het sy toekomstige vrou, Siphiwe, in die 1970's ontmoet en hulle het drie kinders gehad.  Hy sterf op 16 Junie 2021 aan COVID-19 in die ouderdom van 63 jaar.
**Jac Braamse** (1922 - 1987) was ’n Nederlandse digter wat in Suid-Afrika gewoon het.

Lewe en werk
------------

Jac Braamse is op 27 Maart 1922 gebore op die dorp Heinkenszand in Zeeland, naby Middelburg in Nederland. Tydens die Tweede Wêreldoorlog kom hy in 1942 ten dode toe siek in Kaapstad aan. Na sy genesing besluit hy om aan te bly. Op 27 Januarie 1987 pleeg hy in Kaapstad selfmoord deur homself met ’n pistool te skiet.

Skryfwerk
---------

Hy skryf gedigte in Nederlands en Afrikaans en dit word gepubliseer in tydskrifte wat in Willemstad (Curaçao), New York en Kaapstad uitgegee word. In 1947 hou hy op met publiseer. In 1981 vra hy aan sy Nederlandse vriend Freek van Wel of hy sy gedigte na sy dood sal uitgee. Dit lei dan tot die publikasie van "*Legaat onder last: gedichten van Jac Braamse*", wat beperk is tot 500 genommerde eksemplare. Sy gedig "*Plein*" word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing "*Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte*".

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1988 | Legaat onder last |

Bronnelys
---------

### Internet

* Nederlandze Poëzie Encyclopedie:
'n Woestynpad
Die Tanamiwoestyn op 'n kaart van Australië.
Die **Tanamiwoestyn** is 'n woestyn wat in die noordelike area van Australië geleë is, en oor Wes-Australië en die Noordelike Gebiede strek.
Die streek het 'n klipperige terrein, met klein koppies. The Tanami was hier Noordelike Gebied se laaste onontdekte gebied , en is tot goed in die twintigste eeu nie heeltemal deur Australiërs van Europese afkoms ontdek nie. Die Tanami spoorpad kruis hierdie area.
Daar word vermoed dat die naam Tanami afgelei is van die verdraaiing van die Walpiri naam vir die area, 'Chanamee', wat rofweg vertaal "sterf nooit" beteken. Dit verwys na rots gate in die woestyn wat volgens oorlewering nooit droogloop nie.
Die Tanamiwoestyn word geklassifiseer as 'n voorlopige Australiese biostreek, wat 25 997 277 hektaar beslaan.

Biologiese belangrikheid
------------------------

Volgens Australiese regeringskommisies, is die Tanamiwoestyn baie uniek en een van die belangrikste biologiese areas in Australië, aangesien dit skuiling bied aan verskeie skaars en bedreigde spesies van Australië.
Spesies wat gevind word sluit die volgende in:

* (*Pseudomys nanus*)
* (*Pseudomys delicatulus*)
* (*Planigale ingrami*)

Belangrike voëlspesies sluit in:

* Grys valk (*Falco hypoleucos*)
* (*Rostratulas*)
* Gespikkelde eend (*Stictonetta naevosa*)

Plaaslike Inheemse Volke
------------------------

Die Kukatja en Walpiri stamme bly in hierdie area, terwyl die Tjurabalan op die grense bly.

Suidelike-Tanami Inheemse Beskermde Gebied
------------------------------------------

10 000 000 Hektaar (38% van die woestyngebied) is in Julie 2012 as 'n inheemse bewaringsgebied verklaar.

Notas
-----

1. ↑  Environment Australia. "Revision of the Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA) and Development of Version 5.1 – Summary Report". Department of the Environment and Water Resources, Australian Government. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2006-09-05. Besoek op 2007-01-31. Cite journal requires `|journal=` (hulp)
2. ↑  IBRA Version 6.1 Geargiveer 8 September 2006 op Wayback Machine data
3. ↑  "Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA7) regions and codes". *Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities* (in Engels). Commonwealth of Australia. 2012. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Januarie 2013. Besoek op 13 Januarie 2013.
4. ↑  Sjabloon:Cite thesis

Eksterne Sskakels
-----------------

* Australian government paper on environmental conditions

Koördinate: 20°S 130°O﻿ / ﻿20°S 130°O﻿ / -20; 130
**Tangaroa** (of **Takaroa**) is in die Maori-mitologie een van die belangrike gode, die god van die see. Hy is die seun van Ranginui en Papatuanuku (die Lug en Aarde). 

Houtsneewerk aan ’n oorlogskano.
Nadat hy en sy broers Rongo, Tu, Haumia en Tane hul ouers geskei het, word hy deur sy broer Tawhirimatea, die god van storms en winde, aangeval en hy moet in die see gaan skuil. Tangaroa is die vader van baie seewesens. Sy seun, Punga, het twee kinders, Ikatere, die voorvader van die visse, en Tu-te-wehiwehi, die voorvader van die reptiele. Uit vrees vir Tawhirimatea se aanval gaan skuil die visse in die see en die reptiele in die woude. Sedertdien het Tangaroa ’n wrok teenoor Tane, die god van die woude, omdat hy skuiling aan sy kinders gebied het (Grey 1971:1–5).

Die stryd tussen Tangaroa en Tane, die voorvader van voëls, bome en die mens, is ’n aanduiding dat die Maori die oseaan en land as teenoorgestelde ryke beskou het. Wanneer die mens op die see gaan om te hengel of reis, is hulle eintlik verteenwoordigers van Tane wat die ryk van sy vyand betree. Daarom is dit belangrik om voor so ’n ekspedisie offerandes aan Tangaroa te bring (Orbell 1998:146-147).

Volgens ’n ander weergawe van die mite is Tangaroa die seun van Temoretu, en Papa is sy vrou. Papa pleeg owerspel met Rangi terwyl Tangaroa weg is en in die daaropvolgende geveg dring Tangaroa se spies deur Rangi se bobene. Daarna trou Papa met Rangi (White 1887–1891, I:22-23).

Op Suideiland is sy naam soms Takaroa.

Tagaloa is in die tradisies van Wes-Polinesië (soos Samoa en Tonga) die opper-skeppergod. In Oos-Polinesiese kulture word hy gewoonlik beskou as op dieselfde vlak as Tane.

Bronne
------

* W. W. Gill, *Myths and Songs of the South Pacific* (Henry S. King: Londen), 1876.
* G. Grey, *Nga Mahi a Nga Tupuna*, fourth edition. Eerste in 1854 gepubliseer. (Reed: Wellington), 1971.
* M. Orbell, *The Concise Encyclopedia of Māori Myth and Legend* (Canterbury University Press: Christchurch), 1998.
* E. Shortland, *Maori Religion and Mythology* (Longman, Green: Londen), 1882.
* E. R. Tregear, *Maori-Polynesian Comparative Dictionary* (Lyon and Blair: Lambton Quay), 1891.
* A. Smith, *Songs and Stories of Taranaki from the Writings of Te Kahui Kararehe* (MacMillan Brown Centre for Pacific Studies: Christchurch), 1993.
* J. White, *The Ancient History of the Maori*, 6 Volumes (Government Printer: Wellington), 1887–1891.
Die skof van 'n perd.
Die **skofhoogte** of **skouerhoogte** (ook die **stokmaat** genoem) is die afstand tussen die grond en die **skof** van 'n dier. Die hoogte word gemeet vanaf die begin van die voorpoot tot aan die bokant van die werwelkolom, die hoogte van die skouer. Hierdie maat word meestal gebruik om aan te dui hoe hoog 'n volgroeide diersoort of -groep word.

Die skofhoogte is meer betroubaar as die hoogte van die kop, aangesien die kop selfs in stilstand in verskeie posisies kan staan, terwyl die skof in stilstand altyd 'n vaste posisie het. Die skof is oor die algemeen die hoogste punt van 'n dier (in stilstand) naas die kop en die nek agter, en is die hoogste gedeelte van die rug. 'n Uitsondering is die Baktriese kameel en die Dromedaris, waar die boggel op die rug die hoogste punt is.

Die skofhoogte word veral gebruik by perde en honde as 'n standaardmaat vir bepaalde rasse. So het vir die reun van 'n Ierse wolfshond 'n minimum skofhoogte van 79 sentimeter, terwyl die Foksterriër 'n maksimum hoogte van 39 sentimeter het.

| Maksimum skofhoogte van enkele mannetjiesdiere (in sentimeter) |
| --- |
| Savanneolifant | 340 cm |
| Kameelperd | 330 cm |
| Asiatiese olifant | 300 cm |
| Eland | 230 cm |
| Baktriese kameel | 200 cm |
| Amerikaanse bison | 200 cm |
| Witrenoster | 185 cm |
| Bruinbeer | 150 cm |
| Przewalskiperd | 145 cm |
| Seekoei | 140 cm |
| Edelhert | 127 cm |
**Arthur Rimbaud**  

**Franse digter**  
  


---

**Handtekening**   



---

**Gebore**   

20 Oktober 1854   

in Charleville, Ardennes,  
 Frankryk

---

**Oorlede**   

10 November 1891   

in Marseille, Bouches-du-Rhône,  
 Frankryk

---

**Literêre stroming**  

Simbolisme  
  


---

**Bekende werke**  
  

  

*Le Bateau ivre (1871)*  
*Une saison en enfer (1873)*  
*Illuminations (1872-75)*

**Jean Nicolas Arthur Rimbaud** ([aʁtyʁ ʁɛ̃bo]; \* 20 Oktober 1854 in Charleville, † 10 November 1891 in Marseille) was 'n Franse digter, avonturier en sakeman wat tans as een van die belangrikste persoonlikhede in die Franse digkuns beskou word en met sy werke invloed op die moderne literatuur en kunste uitgeoefen asook 'n verskeidenheid musikante geïnspireer het. 

Rimbaud, na wie dikwels as een van die voorlopers van surrealisme verwys word, het op 'n jong ouderdom begin om gedigte te skryf. Sy eerste werke het tydens sy laerskooljare ontstaan, maar nog voor sy 21ste verjaardag het hy sy pen neergelê. So het sy werke binne 'n kort tydperk van minder as vyf jaar ontstaan.

Sy laat tienerjare word as Rimbaud se kreatiefste periode beskou. Sy genius, die bloeitydperk van sy digkuns, die ontploffing en skielike einde van sy digtersloopbaan word in biografieë as verrassend beskryf. Rimbaud het as vrygees en rustelose siel bekendgestaan. Hy het uitgestrekte reise op drie vastelande onderneem voordat hy kort ná sy 37ste verjaardag aan kanker oorlede is.
'n Lugfoto van Copacabana, soos gesien vanaf die Suikerbroodberg (Pão de Açúcar)
**Copacabana** is 'n buurt in die suide van die Brasiliaanse stad Rio de Janeiro. Die buurt is veral bekend is vir sy gesogte, halfmaanvormige sandstrand, waarheen veral jong mense stroom.

Die distrik is tot by die middel van die 18de eeu *Sacopenapã* genoem, en sy naam is eers na die oprigting van 'n kapel gewysig, wat 'n kopie van die standbeeld "Jonkvrou van Copacabana" in Bolivia gehuisves het. Copacabana is op 6 Julie 1892 by die stad Rio de Janeiro ingelyf.

Die huidige distrik strek van Prinses-Isabellaan tot by Posto Seis (die plaaslike lewensredders se wagtoring nommer ses) naby die vesting van Copacabana (Portugees: *Forte de Copacabana*) en lê digby ander gewilde woonbuurte soos Ipanema en Leblon. Met sowat 400 000 inwoners en 'n oppervlakte van slegs 5,08 vierkante kilometer is dit een van die mees digbevolkte woonbuurte ter wêreld.

Die strand van Copacabana, wat oor 'n lengte van vier kilometer strek, lok op Nuwejaarsaand miljoene besoekers wat hier die begin van die nuwe jaar, maar veral ook die fees van die Afro-Brasiliaanse seegodin Yemanjá, wat onder meer deur die plaaslike vissers vereer word, kom vier. Mense laat klein houtvlotte met offerandes soos parfuum en blomme te water om die seegodin gunstig te stem, en plaas kerse op die strand. Mees opvallend is die honderde priesteresse, die *Filhas-de-Santo* ("Dogters van die Heilige") met hulle tipiese wit kleredrag.

Infrastruktuur
--------------

'n Straat in Copacabana
Copacabana
Nog tot by die einde van die 19de eeu was Copacabana 'n afgeleë stadsbuurt tussen die Atlantiese Oseaan en die granietrotse van die omgewing, wat eers met die bou van 'n tonnel in die jaar 1892 met die suidelike stadsgebied verbind is en sodoende maklik bereikbaar geword het. 'n Tweede tonnel is in 1904 gebou.

Vanaf 1918 is Copacabana se Avenida Atlântica deur die Brasiliaanse landskapsontwerper Roberto Burle Marx (1909–1994) verfraai, en vier jaar later het die ekonomiese opswaai van die buurt met die oprigting van die luukse hotel *Copacabana Palace* 'n aanvang geneem. Die wettiging van dobbelary het die ontwikkeling van die plaaslike vermaaklikheidsbedryf verder aangewakker. Die periode tussen die 1930's en 1950's was die goue tydperk van Copacabanastrand, wat deur die inheemse bevolking ook Princesinha do Mar ("Klein Seeprinses") genoem word. Dit is destyds vereenselwig met rykdom en weelde en het 'n gewilde onderwerp in die internasionale musiek en literatuur geword.

Die sandstrand is in 1970 deur middel van sandophopings verbreed net soos die Avenida Atlântica, wat tot 'n sesbaansnelweg uitgebou is. Die Avenida Nossa Senhora de Copacabana, wat parallel loop, het sedert die middel van die 20ste eeu van 'n rustige residensiële straat tot een van die besigste verkeersare en winkelstrate van Rio de Janeiro ontwikkel. Daar is drie moltreinstasies wat Copacabana met ander dele van die stad verbind. Copacabana se promenade pronk met luukse hotelle, restourante, kroeë, nagklubs, rolprentteaters en woonstelblokke.
In die **Kleinbosch-begraafplaas** (ook bekend as die Du Toit-begraafplaas) by die Paarl lê Hugenote en bekende afstammelinge van Hugenote begrawe. Dit lê tussen koejawelboorde op die plaas Kleinbosch (tans Augusta Kleinbosch) aan Kleinboschweg in Daljosafat. In die begraafplaas is ‘n gedenkteken vir die lede van die Genootskap van Regte Afrikaners, naamlik ds. S.J. du Toit, sy ouer broer D.F. du Toit (oom Lokomotief), P.J. Malherbe, G.J. Malherbe, D.F. du Toit (Danie Dokter), S.G. du Toit, C.P. Hoogenhout en ds. August Ahrbeck.

Ds. Du Toit, D.F. du Toit (D.F. seun) en P.J. Malherbe lê hier begrawe. Ook is hier die grafte van Martha, die suster van Piet Retief, die skrywer D.P. du Toit en die grondlegger van die moderne wynbou in Suid-Afrika en bekend om pinotage-wyn, Abraham Izak Perold. Die begraafplaas is reeds in 1692 deur die Hugenote-stamvader Francois du Toit op sy plaas aangelê. In 1942 is die begraafplaas tot monument verklaar. Op hierdie plaas is ook die historiese Gedenkschool der Hugenoten.

Koördinate: 33°41′21″S 19°01′33″O﻿ / ﻿33.68917°S 19.02583°O﻿ / -33.68917; 19.02583
|  |
| --- |
| **Mapungubwe-museum** |
|  |
| Die museum word gehuisves in die Ou Kunsgebou (Universiteit van Pretoria). |
| 

---

 |
| Plek | Pretoria |
| Land | Suid-Afrika |
| Webtuiste | *Mapungubwe Collection* |

Mapungubweberg, plek van die argeologiese uitgrawings, uit die noorde gesien.
’n Illustrasie van 'n goue renosterbeeldjie in die Mapungubwe-museum.
Die **Mapungubwe-museum** by die Universiteit van Pretoria huisves die nasionale skatte van Mapungubwe, Suid-Afrika. Mapungubwe is ’n 13de-eeuse argeologiese terrein in die Limpopovallei en is as wêrelderfenisgebied verklaar. Goue ornamente, ivoor, been, Sjinese porseleinware, kleifiguurtjies, kralewerk, yster en koper is enkele van die 166 000 artefakte uit die Mapungubwe-argeologiese uitgrawings wat permanent hier uitgestal word.

Die Universiteit van Pretoria is die bewaarder en eienaar van hierdie pragtige argeologiese versameling sedert sy ontdekking in 1933, en die museum is in Junie 2000 geopen. Hierdie unieke argeologiese museum dien as sentrum vir opvoedkundige, toerisme-, opleidings-, akademiese en navorsingdoeleindes. Dit weerspieël die kulturele betekenis en diversiteit van ’n vroeë Afrika-handelskoninkryk. Die Mapungubwe-versameling word al ses dekades lank hooggeag vir sy argeologiese uniekheid, kulturele rykdom en historiese belang.

’n Deel van die versameling word tans aan die Mapungubwe Interpretation Center in Mapungubwe geleen.
Die **Maputorivier** (Portugees: *Rio Maputo*), ook bekend as die **Groot Usuturivier**, **Lusutfurivier** of **Suthurivier**, is 'n rivier in Suid-Afrika, Eswatini en Mosambiek. Die naam *Suthu* verwys na die Basotho-mense wat naby die bron van die rivier gewoon het, maar deur die Swazi's aangeval en verplaas is. Daar word ook gemeen dit beteken "donkerbruin", 'n beskrywing van die rivier se modderige water.

Koers
-----

Die rivier ontspring naby Amsterdam, Mpumalanga, Suid-Afrika, en vloei ooswaarts deur Eswatini, waar dit by die Lebomboberge ingaan. Die 13 km lange kloof vorm die grens tussen Eswatini en Suid-Afrika. Vir ongeveer twintig kilometer vorm dit die grens tussen Suid-Afrika (provinsie KwaZulu-Natal) en Mosambiek. Daar, in die Ndumo-natuurreservaat, absorbeer dit sy grootste sytak, die Pongolarivier. Dan kronkel dit deur die Mosambiekse kusvlakte en loop uit in die suide van Maputobaai, ongeveer 85 kilometer stroomaf.

In Eswatini word die rivier die Groot Usutu of Lusutfu genoem en vloei dit deur die dorpe Bhunya, Luyengo, Siphofaneni en Big Bend. Laasgenoemde is naby 'n punt waar die rivier skielik kronkel. Die Groot Usutu is die grootste rivier in Eswatini en die terrein van die land se laagste punt (21 m bo seevlak), en is bekend vir witwaterry. Geen groot dorpe kan aan die oewers gestig word nie as gevolg van die diep, smal valleie en digte woude. Daar is egter 'n paar gholfbane, hotelle en natuurreservate.

Sytakke
-------

Van die oorsprong tot sy mond is die sytakke (in volgorde): die Seganaganarivier, Bonniespruit, en die riviere Mpuluzi, Buhlungu, Umvenvane, Lusushwana, Sidvokodvo, Mkhondvo, Mhlamani, Mzimneni, Mzimphofu, Mhlathuzane, Mtsindzekwa, Nyetane, Funuane en Pongola.

Damme in die rivier
-------------------

* Westoedam
* Lubovanedam
Die **Palmietslangkoppie** (*Spatalla prolifera*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Spatalla* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit in die Hottentots-Hollandberge en Kleinmondberge langs die Palmiet en Steenbrasriviere voorkom.

Die struik groei regop en word tot 1.0 m hoog en blom van September tot Desember. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die plant is tweeslagtig en bestuiwing vind deur die werking van insekte plaas. Twee maande nadat die plant geblom het, val die ryp sade op die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant groei in moerasagtige grond, rivieroewers en natplekke op hoogtes van 50 - 460 m.

In Engels staan die struik as die *Palmiet spoon* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Protea Atlas, bl 86
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18081741
* GBIF: 3995736
* iNaturalist: 556804
* IPNI: 706740-1
* IUCN: 113241142
* NCBI: 206298
* Plant List: tro-26500377
* Tropicos: 26500377

 |
Die **Rietrivier** is 'n sytak van die Vaalrivier in Suid-Afrika. Die rivier ontspring in die Vrystaat, net oos van Reddersburg. Vanaf sy oorsprong vloei die rivier wes, noord verby Reddersburg waar dit onder die N6 nasionale pad en later ook onder deur die N1 nasionale pad vloei. Steeds weswaarts vloei die rivier in die Kalkfonteindam in, swaai noordwes en vloei verby Koffiefontein en Jacobsdal. Net voor Ritchie vloei die Modderrivier in die Rietrivier in, kruis die N12 en vloei daarna verby Ritchie. Ongeveer 20 km noordoos van Douglas sluit die Rietrivier by die Vaalrivier aan.

Tweede Vryheidsoorlog
---------------------

Daar het verskeie skermutselinge en veldslae tydens die Tweede Vryheidsoorlog langs die Rietrivier, Modderrivier en omgewing plaasgevind.

* Die Slag van Poplar Grove (1900)
* Die Slag van Paardeberg (1900)
* Die Slag van Driefontein (1900)
* Jacobsdal (verskeie)
* Die Slag van Graspan (1899)
* Die Slag van die Twee Riviere (1899)
* Die Slag van Magersfontein (1899)
* Die Slag van Sunnyside (1900)
Die **Teefoorlog** of **Soeka-oorlog** (Russies: сучья война, *soetsjija woina*) het tussen 1945 en om en by die dood van Josef Stalin in 1953 in die Sowjet-tronke en die strafkampstelsel, die Goelag, plaasgevind.

Die Russiese woord *soeka* (letterlik "teef") het ’n baie negatiewer betekenis as in Afrikaans, veral in die tronke en kampe van die Sowjetunie, waar dit gedui het op ’n gevangene wat met die owerhede saamwerk, of "’n teef geword het" (ссучился). ’n *Soeka* het ’n miserabele lewe in die tronk gehad. Binne die gevangenestelsel was daar ’n historiese en sosiale struktuur wat sedert die tye van die tsare bestaan het. Misdadigers het bekend gestaan as *wori w zakone* (воры в законе) of "diewe volgens die wet". Hulle moes hou by sekere reëls binne die tronk- of strafkampstelsel. Een van die belangrikste reëls was dat ’n gevangene nie met die tsaristiese en later Sowjet-regering mag saamwerk nie. Dit het ingesluit ooreenkomste aangaan, klik of iemand verraai.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Stalin aan baie gevangenes ’n aanbod gemaak dat hul vonnisse verkort sou word as hulle in die oorlog veg. Met hul terugkeer na die tronk of die Goelag het hulle hulle egter heel onder aan die gevangene-hiërargie bevind. Om te oorleef het baie met die tronkamptenare saamgewerk en in ruil daarvoor beter werk gekry.

Gevegte het uitgebreek tussen die *soeki* en die gevangenes wat getrou gebly het aan die wette van die diewe. Talle het in die gevegte gesterf terwyl die owerhede hulle blind gehou het. Een van die redes hiervoor was dat die tronke en kampe oorvol was en die honderde gevangenes wat na bewering dood is, het die las op die stelsel verlig.

Sien ook
--------

* Russiese mafia

Bronne
------

* Александр Сидоров (2005) "Воры против сук. Подлинная история воровского братства, 1941-1991", ISBN 5-699-09276-5
* Anton Antonov-Ovseenko, *Enemy of the people*, Moskou. Intellekt, 1996, Seksie "Bitch War" Geargiveer 15 Julie 2009 op Wayback Machine, teks aanlyn op die Sakharov-sentrum se webtuiste

Notas
-----

*Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel en:Bitch Wars*