recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Nwanedi- Provinsiale Park** is 'n beskermde gebied in die noordelike deel van die Limpopoprovinsie van Suid-Afrika. Dit is ongeveer 20 km oos van Tshipise en 35 km noord van Thohoyandou geleë, aan die westekant van die Krugerwildtuin. Die Nwanedi-reservaat het 'n oppervlakte van ongeveer 11 170 ha en sluit 'n deel van die beboste hange van die Soutpansbergreeks in. 

Die tweelingdamme, die Nwanedidam en die Luphephedam, by die samevloeiing van die Nwanedirivier en sy belangrikste sytak, die 
Luphephe, is geleë in die beskermde gebied. Een van die geheime van die wildreservaat is 'n skouspelagtige waterval, bekend as Tshihovhohovho-waterval. Die park het volop wild, insluitend 'n redelike aantal witrenosters in sy Laeveldsone.

Die Soutpansberg of "Tha vhani ya Muno" is in die tradisionele gebied van die Vendavolk geleë. Dit is ryk in plantdiversiteit met geelhoutbome, twaalf acaciaspesies, insluitend koorsbome, reuse kiepersol, proteas en stokou boomvarings. Die rotsagtige heuwels is 'n toevlugsoord vir roofvoëls.
**Gamab** (//Gamab) is die mitologiese opper- en noodlotswese van die Bergdamara van Namibië. Hy is oorspronklik die god van die opstygende wolke, donder en fonteine en beheer die lewe en die dood.

Hierdie manlike god woon in ‘n hemel hoër as die sterre. Daar het hy sy eie dorpie met ‘n skakuboom in die middel en ‘n heilige heilige vuur. Van daaruit bepaal hy die lot van die mensdom. Gamab voorsien die veldkos (bessies, bolle, wildsvleis) en onderhou so alle lewe sodat dit kan voortbestaan. Hy beskerm alle kinders en die oeste, maar kan ook hongersnood veroorsaak. Wanneer dit tyd is vir iemand om te sterf, kry hy sy boog uit en skiet die persoon vanaf sy dorpie met onsigbare pyle. Wanneer ‘n nuweling daarna in die hemel aankom, gee Gamab hom ‘n beker vloeibare vet om te drink.

Op die hoogste berg in Damaraland is ‘n heilige grot wat vir Gamab afgesonder is.

Bibliografie
------------

* Barnard, Alan: Hunters and gatherers of Southern Africa – a comparative ethnography of the Khoisan peoples. Cambridge: C.U.P. 1992. ISBN 0-521-41188-2
* Hahn, C.H.L. Vedder, H. en Fourie, L.: The native tribes of South West Africa. Milton Park: Frank Cass en kie. 1966. ISBN 0-7146-1670-2
* Knappert, Jan: Namibia – land and peoples – myths and fables. Leiden: E.J. Brill, 1981. ISBN 90-04-06509-1
* www.godchecker.com
Die pas af na die Gamkaskloof.
Die **Gamkaskloof** (ook bekend as "Die Hel") is 'n smal, afgesonderde vallei omtrent 20 kilometer lank en 'n maksimum van 600 meter wyd geleë in die Swartberge in die provinsie Wes-Kaap, Suid-Afrika.

Geskiedenis
-----------

Die Gamkaskloof is vermoedelik in die vroeë 19de eeu ontdek deur trekboere, maar die eerste inwoner (Petrus Swanepoel) het hom eers in 1830 permanent in die kloof gevestig. Ná hom het die Marais, Cordier, Joubert, Mostert en Nel hulle ook in die kloof gevestig, en die gemeenskap het 'n maksimum grootte van ongeveer 160 bereik. Die inwoners moes altyd te perd oor die Swartberge gaan na Prins Albert en Calitzdorp. Daar was later 'n skool met 'n onderwyser wat op Sondae as kerk gedien het.

Hulle het hul eie koring, groente, vrugte, tee en tabak verbou. Verder het hulle ook witblits gestook en bier van wilde heuning gemaak.

Hulle het lank die regering gevra om 'n pad na die kloof te bou, en die uiteindelike voltooiing in 1962 was sekerlik die begin van die einde vir die gemeenskap. Die kinders het skoolgegaan by hoërskole in die nabygeleë dorpe en meeste het nie teruggekeer na die bestaanslewe in die vallei nie. Bejaardes het ook na aftreeoorde buite die kloof getrek en so het die getal inwoners verminder totdat die laaste persoon, Piet Swanepoel, sy huis in 1991 aan Kaapse Natuurbewaring verkoop het.

Die kloof is in 1997 tot nasionale erfenisgebied verklaar en ingelyf by die Swartberg Natuurreservaat. Die huisies is opgeknap en toegerus met sonkrag en badkamers.

Die Hel
-------

Niemand is seker waar die naam vandaan kom nie. 'n Gewilde storie is dat ene Piet Botha ('n veeinspekteur) die vallei in die 1940's besoek het en 'n besonder moeilike pad bekend as "die leer" geneem het. Hy het die ondervinding as "hel" beskryf. Maar in 1901 tydens die Anglo-Boereoorlog het Deneys Reitz en sy kommando die kloof besoek en toe reeds daarna as "Die Hel" verwys.

Die inwoners het nooit van die naam gehou nie en na hulle self as "Kloovers" verwys.

Die benaming Hel kan moontlik n inkrimping van die term "helling" wees. Iets wat teen 'n hoek lê, en moontlik verwys na die vorm van die klowe en berge.

Verwysings in letterkunde
-------------------------

* In  **'n Seisoen in die Paradys**, deur B.B. Lazarus (Breyten Breytenbach) het hulle die Gamkaskloof besoek.
* **Duiwelskloof** deur André P. Brink is geïnspireer deur die Gamkaskloof, maar die storie is nie gebaseer op ware gebeure nie.

Bron Verwysings
---------------

* Die Hel
* IOL Oorspronklik gepubliseer in die Cape Times 19 Mei 20003
Oggendmis klaar op oor 'n strand in Humboldt County
Die bergpieke van die King Range toring oor 'n eensame strand in die skemerlig
Woonhuise naby Shelter Cove
Landskapstoneel in die Nasionale King Range-natuurbewaringsgebied
Missluiers hang oor die berglandskap van die King Range
Die **Lost Coast** is 'n grotendeels ongerepte natuurstreek langs die Amerikaanse deelstaat Kalifornië se noordkus. Die gebied, wat in die administratiewe distrikte Humboldt en Mendocino geleë is en van Shelter Cove in die suide tot die Mattole-rivier in die noorde strek, het sy naam aan sy grootskaalse ontvolking gedurende die 1930's te danke. Daarnaas het die moeilike bergagtige terrein - die bergreeks King Range maak deel uit van die Lost Coast - die bou van paaie weens die hoë koste, wat daaraan verbonde sou wees, amper onmoontlik gemaak. So het dit tot vandag een van die mees afgeleë kusgebiede in Kalifornië gebly. Die gebrek aan padinfrastruktuur maak van klein nedersettings in die Lost Coast-gebied soos Petrolia, Shelter Cove en Whitethorn van die mees geïsoleerde gemeenskappe in die deelstaat.
Elsabé Daneel kleintyd saam met haar ouers en broer.
**Elsabé Daneel** (gebore **Grobbelaar** op 15 Augustus 1955) is 'n Suid-Afrikaanse aktrise, voordragkunstenaar en aanbieder. Sy is veral bekend vir haar TV-optredes en rolprente soos *Beloftes van môre* (1981), *Strikdas* (2015) en *Eintlik nogal baie* (2016). In die TV-sepie *7de Laan* was sy te sien as Linda Jordaan. Haar dogter Roeline Daneel is ook ’n aktrise.

Daneel was hoofmeisie van die Laerskool Jan van Riebeeck en onderhoofmeisie van die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad. Sy het haarself in 2021 in 'n onderhoud met die joernaalprogram Kwêla as "baie voorbeeldig" beskryf, iets wat sy toeskryf aan "daai Dopperetiek" met verwysing na die Dopperkerk, waarin sy grootgeword het. "Dis 'n ding waarvoor ek verskriklik dankbaar is." Sy verwerf 'n B.A.-graad in tale, sielkunde en dramateorie aan die Universiteit van Stellenbosch in 1976 en 'n Hoër Onderwysdiploma in 1977. Sy het in 1981 en '82 die Charles Kebbe Dramaskool in New York bygewoon.

Sy munt uit in beide komiese stukke en ernstige rolle, soos in Deon Opperman se *Bittersoet*. Sy is ook saam met Niël Rademan te sien in die *Lied en Digkuns*-programme. Vir Leon Kruger speel sy in die verhoogstuk *Ou blare* en sy werk dikwels saam met die regisseur Juanita Swanepoel, byvoorbeeld in Uys Krige se *Die ryk weduwee*.

Filmografie
-----------

* *Beloftes van môre*, 1981
* *Gideon Scheepers*, 1982 as Scheepers se vrou (TV-fliek)
* *Mattewis en Meraai*, 1983 as Gertie Benade (TV-reeks)
* *Fynbos*, 1983 as Hester Saaiman (TV-reeks)
* *Meisie van Suidwes*, 1984 (TV-fliek)
* *Vleuels*, 1989 as Sandra van Rensburg (TV-reeks)
* *Triptiek*, 1994 as lt. Mostert (TV-reeks)
* *Totsiens Pa*, 2014 as Hannie (kortfilm)
* *Strikdas*, 2015 as Sandra de la Harpe
* *Eintlik nogal baie*, 2016 as Anita Swartz
**Jean-Louis "Jack" Kerouac** (ˈkɛruːæk of ˈkɛrɵæk, \* 12 Maart 1922 in Lowell, Massachusetts; † 21 Oktober 1969 in St. Petersburg, Florida) was 'n Amerikaanse skrywer, digter en skilder van Frans-Kanadese afkoms. Hy word as 'n literêre beeldestormer en naas William S. Burroughs en Allen Ginsberg as 'n baanbreker van die sogenaamde *Beat Generation* (Beat-generasie) beskou.

Kerouac geniet erkenning vir sy spontane manier van skryf waarby hy onderwerpe soos Katolieke spiritualiteit, jazz, promiskuïteit, Boeddhisme, dwelmmiddels, armoede en reis behandel. Hy het bekendheid as ondergrondse digter verwerf en saam met ander *beat*-skrywers een van die stamvaders van die hippie-beweging geword, alhoewel hy 'n antagonistiese houding teenoor dié beweging ingeneem het.

Die langdurige misbruik van alkohol word as oorsaak vir die interne bloeding aangevoer waaraan Jack Kerouac in 1969 op die ouderdom van 47 beswyk het. Ná sy afsterwe het hy nog wyer literêre aansien geniet en 'n aantal voorheen onbekende werke is postuum gepubliseer. Kerouac se werke word almal steeds herdruk, waaronder *On the Road*, *Doctor Sax*, *The Dharma Bums,* *Mexico City Blues*, *The Subterraneans*, *Desolation Angels*, *Visions of Cody* en *Big Sur*.
**Elsie Josina Ballot** (Ladysmith, Natal, 11 Junie 1849 – Durban, 15 Mei 1930) was ’n Suid-Afrikaanse weldoener.

Sy was die dogter van Paul M. en Rachel Jacomina Bester. In 1866 trou sy met Alexander March Robertson, stigter van die eerste sterrewag in die ZAR by Rolfontein naby Amersfoort. Twee seuns is uit hierdie huwelik gebore, van wie die oudste, Alfred George Robertson, voorsitter word van die eerste Transvaalse Provinsiale Raad ná die stigting van die Unie en ook van 1917 tot 1924 administrateur van Transvaal is. 

In 1903 kom Robertson te sterwe en vier jaar later trou sy met John Ballot, ’n mineraloog. Hy slaag daarin om 'n fortuin te maak deur die ontwikkeling van die nuwe metodes van mineraalwinning, en van 1907 tot 1922 is hulle meesal oorsee. Hy het sakebelange in Londen en in New York, waar hy in 1922 oorlede is. Die geld wat hy uit sy ontdekkings gemaak het, stel haar in staat om studiebeurse in te stel en 'n nasionale weldoener te word. 

In 1922 keer sy permanent na Suid-Afrika terug en van daardie jaar af tot haar dood agt jaar later verleen sy gedelike steun vir die bou van 'n hospitaal en 'n niesektariese kerk op Amersfoort. Haar testament maak voorsiening vir die instelling van die Elsie Ballot-studiebeurse ten einde belowende jong manne in staat te stel om 'n twee- of driejarige studiekursus aan die Universiteit van Cambridge te volg. Kandidate word gekeur op grond van hul akademiese prestasies en goeie karaktereienskappe. In 1934 word die eerste toekennings gedoen. 

Sy was, volgens C.M.A. Bennett in die *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, 'n patriotiese Suid-Afrikaner, 'n sterk ondersteuner van die politieke sienswyse van genl. Louis Botha en genl. Jan Smuts, en iemand wat daarna gestreef het om die vriendskapsverhouding tussen Engels- en Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners te bevorder. Sy was 'n beskaafde dame wat baie rondgereis het en lief was vir klassieke musiek en mooi juwele. Hoewel ietwat eksentriek in haar optrede en baie uitgesproke, was sy nietemin dinamies, vrygewig en idealisties. Sy is begrawe in die Stellawood-begraafplaas, Durban.

Bronne
------

* (af)  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
**Jack Parow** (gebore **Zander Tyler**, 1982 in Bellville) is 'n Afrikaanse kletsrymer (*rapper*) van Bellville, Wes-Kaap met 'n kenmerkende lang keps op sy kop wat bekend is vir sy enkelspeler *Jy Dink Jy is Cooler as Ekke*.

Parow is ook bekend vir sy bydrae tot die liedjie *Die Vraagstuk* saam met Die Heuwels Fantasties. Hy het ook in 2009 saam met *Die Heuwels Fantasties* by Oppikoppi opgetree. Verder dra hy by, en werk saam met Die Antwoord, Fokofpolisiekar en Early B in liedjies soos *Wat Pomp,* *Doos Dronk en Potte*

Parow het in Maart 2010 'n musiekvideo vir sy enkelsnit *Dans Dans Dans* geskiet. Die sanger Francois van Coke van Fokofpolisiekar is ingespan om die refrein te sing. 'n Buitengewoon hoë bedrag van R280 000 is vir die vervaardiging van die musiekvideo betaal.

Met My Koningkryk, 'n liedjie op die Afrika 4 Beginners album, is Jack Parow se ode aan Suid-Afrika. Hier is 'n uittreksel van die lirieke:

> *"Oh no, what’s a bunny chow, buddy*
> *no no bunny, half loaf curry*
> 
> 
> *bro don’t worry, you wanna feel better?*
> 
> 
> *medicine man make your d\*ck grow bigger*
> 
> 
> *klomp goeie tye, dalk klein bietjie crime*
> 
> 
> *maar ons rol dik rustig op African time."*
> 
> 
> 

Niks omtrent Jack Parow is gewoon nie. Sy lirieke waarsku en daag uit. Met sy liedjie *Bang Babbelas* op die album *Afrika 4 Beginners*, dra hy die boodskap oor dat die gebruik van drank met verantwoordelikheid gepaard moet gaan. 

Parow wou van kleins af 'n kletsrymer wees. Die Amerikaanse kletsrymer, Snoop Dogg se Doggystyle en liedjies van T-Pain het hom geïnspireer. Hy het eers in Engels en toe later in Afrikaans gekletsrym. In Januarie 2017 het Parow ook sy eie brandewyn bekendgestel.

Diskografie
-----------

### Albums

* *Jack Parow*, 2009
* *Eksie Ou*, 2011
* Nag van die lang pette (2014)
* Dis hoe ons rol (2016)
* *Afrika 4 Beginners* (2017)

### Enkelsnitte

* *Cooler as Ekke* EP (2009)
* *From Parow with Love* EP (2016)

Persoonlike lewe
----------------

Parow het 'n dogter, Ruby Tyler, gebore in 2012. Sy was ook die inspirasie vir sy lied *Dis Befok*. Inhoud vir die musiekvideo van die hierdie lied is ingesamel deur 'n kamera aan haar lyf vasgemaak sodat die kyker 'n kinderlike ervaring kan beleef.

Boek
----

In 2015 het Jack Parow 'n biografie uitgegee, getiteld *Die Ou Met die Snor by die Bar*, deur Theunis Engelbrecht.

Koninginnedagfees (Queensday festival) by die Effenaar in Eindhoven, 30 April 2011.

Filmografie
-----------

* In 2016 het Parow en sy vriend, Hardus van Deventer, 9 episodes geskiet vir 'n televisiereeks, *Dis Hoe Ons Rol*. Dit was vanaf Julie 2016 uitgesaai op kykNET. Die verfilming het gestrek oor 30 dae waar die twee mans langs die Suid-Afrikaanse kus toer met hul motorfietse en Parow oral optree.

* Babalas, 2013 as Neef

Sien ook
--------

* Afrikaanse musiek
* Lys van Suid-Afrikaanse musikante

Bron
----

* Foto's en feite verkry vanaf persverklarings.
**Prinses Victoria van Sakse-Koburg-Saalfeld** (Mary Louise Victoria; 17 Augustus 1786 – 16 Maart 1861; Duits: Marie Luise Viktoria) was die ma van koningin Victoria.

Vroeë lewe
----------

Prinses Victoria is op 17 Augustus 1786 gebore as die vierde dogter en sewende kind van Franz Frederick Anton, Hertog van Sakse-Koburg-Saalfeld en Auguste Reuss van Ebersdorf en Lobenstein.

Huwelike
--------

### Eerste huwelik

Op 21 Desember 1803 het sy getrou met Charles, Prins van Leiningen (1763–1814), wie se eerste vrou, Henrietta Reuss van Ebersdorf, haar tante was. Hulle het twee kinders, Carl, 3de Prins van Leiningen en prinses Feodora van Leiningen, gehad.

### Tweede huwelik

Op 29 Mei 1818 het sy getrou met prins Edward, Hertog van Kent en Strathearn (1767–1820). Hulle het een kind, koningin Victoria, gehad.

Dood
----

Die hertogin is op 16 Maart 1861 dood. Koningin Victoria is swaar getref deur haar ma se dood. Dit was die begin van ’n rampspoedige jaar waarin haar man, Albert van Sakse-Koburg en Gotha, ook dood is.
Isabelle as 'n baba in haar ma se arms, omstreeks 1911
**Prinses Isabel Maria Amélia** (Isabelle Marie Amélie Louise Victoire Thérèse Jeanne; 13 Augustus 1911 – 5 Julie 2003) was 'n Frans-Brasiliaanse memoireskrywer en konsort van die Orléanistiese voorgee, Henri, graaf van Parys.

Gebore op 13 Augustus 1911, Prinses Isabelle Marie Amélie Louise Victoire Thérèse Jeanne van Orléans-Braganza was die oudste dogter van *Dom* Pedro de Alcântara, Prins van Grão-Pará, eertydse erfgenaam van die troon van die Ryk van Brasilië, en sy vrou, Gravin Elisabeth Dobrzensky van Dobrzenicz. Haar pa was die oudste seun van Isabel, Prinses Imperial van Brasilië, die oudste dogter en erfgenaam van keiser Pedro II van Brasilië, en Prins Gaston van Orléans, graaf van Eu, kleinseun van Louis Philippe I, die "burgerkoning" van die Franse. Isabelle is gebore in 'n paviljoen op die terrein van die Château d'Eu, haar oupa se huis in die dorp Eu in die Seine-Maritieme departement van Frankryk in Normandië. Sy is vernoem na haar ouma aan vaderskant, die Princess Imperial.
**Jack Palance** (gebore as **Volodymyr Palahniuk**; 18 Februarie 1919 – 10 November 2006) was ’n Amerikaanse akteur en sanger. In die vyf dekades van sy loopbaan is hy vir drie Oscars vir beste manlike byspeler benoem. Hy het dit in 1991 vir sy rol in *City Slickers* gewen.

Loopbaan
--------

Palance en Robby Rist in die TV-program *Bronk*.
Palance se deurbraak in toneelspel was toe hy vir Marlon Brando ingestaan het in die toneelstuk *A Streetcar Named Desire*. Hy het Brando eindelik op die verhoog as Stanley Kowalski vervang.

In 1947 het hy sy Broadway-debuut gemaak en in 1949 sy debuut op televisie. ’n Jaar later was hy in sy eerste rolprent, *Panic in the Streets* (1950). Palance se vermoë as ’n karakterakteur is gou besef en hy het ’n Oscar-benoeming gekry vir sy derde rolprentrol, as Lester Blaine in *Sudden Fear.*

Hy is die volgende jaar weer vir ’n Oscar benoem, vir sy rol as Jack Wilson in *Shane*. Verskeie ander rolle in westerns het gevolg, maar hy het ook tussendeur uiteenlopende karakters vertolk soos Dr. Jekyll and Mr. Hyde, Dracula en Attila die Hun. In die middel 1950's het hy sukses behaal in prente soos *The Big Knife* en *I Died a Thousand Times*. In 1966 was hy in die TV-prent *Alice Through the Looking Glass* en die rolprent *The Professionals* saam met Lee Marvin en Burt Lancaster.

In 1969 het hy ’n country-album in Nashville, Tennessee, opgeneem met die liedjie "The Meanest Guy That Ever Lived", wat hy self geskryf het. Die album is in 2003 op CD heruitgereik.

Ná sukses in TV-programme in die middel 1980's het hy in *Ripley's Believe It or Not!* verskyn en was daar ’n groot aanvraag na sy dienste. In die laat 1980's was hy in die rolprent *Bagdad Café* (1987) en op TV in *Young Guns* (1988), *Tango & Cash* (1989) en *Batman* (1989). Hy was elke jaar by nuwe projekte betrokke tot aan die begin van die 21ste eeu. Hy het ook in 1984 gesing op Roger Waters se eerste solo-album, *The Pros and Cons of Hitch Hiking*.
Maatkolf
'n **Volumetriese fles** of **maatkolf** is 'n glashouer wat tot die laboratoriumtoerusting van die analitiese chemie behoort.

Dit word gewoonlik van deursigtige glas of plastiek gemaak, maar die glas kan ook 'n donker kleur hê om ligsensitiewe stowwe te beskerm. Die kolf bestaan uit 'n platbodem bol met 'n lang nek, gewoonlik met 'n stopprop. Op die nek is 'n streep aangebring om die geykte volume van die fles aan te dui.

Dit word gebruik om oplossings met 'n bekende molariteit te maak. Die opgeloste stof, meestal 'n vastestof, maar dit kan ook 'n vloeistof wees, word op 'n weegskaal geweeg en die aantal mol bereken. Die opgesloste stof word in sy geheel in die maatkolf geplaas en oplosmiddel onder menging toegevoeg tot die oplossing presies die streep bereik.

Die volumetriese fles word ook gebruik om oplossings te verdun. 'n Hoeveelheid gekonsentreerde oplossing word met 'n pipet in die kolf gegooi en dan oplosmiddel tot die streep toegevoeg. So kan baie verdunde oplossings met 'n bekende konsentrasie verkry word, maar mens moet oppas dat die meetfoute nie opstapel wat die noukeurigheid beperk nie.
Duitse MP44 *(Sturmgewehr* 44), Duitsland. Kaliber 8x33mm Kurz- Uit die versamelings van Armémuseum (Sweedse Weermagmuseum), Stockholm.
Die **StG 44** (afkorting van ***Sturmgewehr* 44**, "aanvalsgeweer 44") is 'n Duitse aanvalsgeweer wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Hugo Schmeisser ontwikkel is. Dit staan ook bekend onder sy vroeë benamings as die **MP 43** en **MP 44** (***Maschinenpistole 43 en 44***). Die StG 44 was 'n verbetering van 'n vroeëre ontwerp, die *Maschinenkarabiner 42(H)*.

Die StG 44 was die eerste suksesvolle aanvalsgeweer, met kenmerke soos ‘n intermediêre patroon, beheerbare outomatiese vuur, 'n meer kompakte ontwerp as 'n gevegsgeweer met 'n hoër vuurtempo, en wat hoofsaaklik ontwerp is om teikens binne 'n paar honderd meter te tref. Ander gewere was destyds ontwerp om teikens van meer as 'n duisend meter te tref, maar daar is gevind dat dit meer as die afstand is waarin die meeste vyandelike aanslae werklik plaasgevind het.

Die StG 44 het sy rol doeltreffend vervul, veral aan die Oosfront, en bied 'n aansienlik groter volume vuur in vergelyking met standaard infanteriegewere. Die StG het grootliks die Sowjet-AK-47 beïnvloed, wat twee jaar na die einde van die oorlog in diens geneem is. Die StG se invloed kan steeds gesien word in moderne aanvalsgewere, wat ná die Tweede Wêreldoorlog die globale standaard vir infanteriegewere geword het.
Tydens die Kaapse grensoorloë van 1779 tot 1877 het die Britse owerheid 'n reeks forte in die Oos-Kaap gebou. Fort Cox en Fort White is aan die boloop van die Keiskammarivier in die Provinsie van Koningin Adelaide opgerig.

**Fort Cox** lê in 'n boog van die Keiskammarivier, noord van die R63-pad tussen Alice en Dimbaza, 5 km van Middeldrif op die pad na Keiskammahoek. Dit is omring deur heuwels waarvandaan die klowe van die Amatola- en Keiskammaberge tydens die voortdurende onrus en oorloë goed gepatrolleer kon word. Die fort is vernoem na maj. William Cox van die 75ste Regiment.

Dit is in 1835 onder moeilike omstandighede gebou weens die Gaikas se voortdurende aanvalle. Aanvanklik was die fort bloot 'n eenvoudige grondwal versterk met klip. In 'n binneplaas was mure en enkele huise van steen. Toe die Provinsie van Koningin Adelaide in 1836 opgehef word, is slegs die forte te King William's Town en Fort Cox behou. Met die uitbreek van die Oorlog van die Byl (Sewende Grensoorlog, 1846-47) is die fort egter opgeknap.

Toe die Agtste Grensoorlog (1850-53) uitbreek, haas die goewerneur van die kolonie, sir Harry Smith, hom na die oorlogsterrein. Die Gaikas onder Sandile keer Smith in Fort Cox vas en 'n Britse leërmag van 200 moes na Fort Hare terugval toe hulle nie daarin slaag om die goewerneur te ontset nie. Smith het daarna self deurgebreek en King William's Town veilig bereik.

'n Landbou- en bosboukollege is nou op die terrein van Fort Cox gevestig. Van die fort het slegs 'n ruïne oorgebly. Die klein militêre begraafplaas is verwaarloos en oorgroei.

**Fort White** op die Debevlakte was 'n kommunikasiepos tussen Fort Cox en King William's Town. Ook moes die manskappe die plunderaars hier voorkeer wat deur Line Drift na hulle skuilplekke in die berge onderweg was.

Bibliografie
------------

* samilitaryhistory.org
* www.grahamstown.co.za
* www.sahistory.org.za

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë

Koördinate: 32°43′48″S 27°1′32″O﻿ / ﻿32.73000°S 27.02556°O﻿ / -32.73000; 27.02556
Ford Bantam tweede geslag, ook as die Mazda Rustler verkoop.
Die **Ford Bantam** is 'n bakkie ('n ligte afleweringswa) wat deur die Ford Motormaatskappy in Suid-Afrika gebou is. Dit het oor drie verskillende modelgeslagte gestrek en is in Suid-Afrika ontwikkel en geproduseer vir die plaaslike mark.

Geskiedenis
-----------

Die oorspronklike Ford Bantam is in 1983 bekendgestel en was gebaseer op die Ford Escort Mk III. Dit is vervaardig in die Ford-aanleg in Port Elizabeth en later in die Samcor-aanleg te Pretoria, nadat Ford onttrek het uit Suid-Afrika. Dit is vervang deur die tweede geslag Ford Bantam, met 'n Mazda 323 sesde geslag-gebaseerde Ford Laser voorkant, en was ook bemark as 'n "Mazda Rustler". Die tweede geslag het 'n 1.6-liter inlynviersilinderenjin gehad.

Die derde geslag Ford Bantam is in 2002 geloods, met die Ford Fiesta Mk V (kodenaam BE91) se voorkant, maar nog steeds met die oorspronklike Bantamlaaibak en basiese agtervering. Dit is vervaardig in dieselfde aanleg in Pretoria (toe weer deel van Ford). Enjinkeuses was 'n 1.3 liter-8-klep, 'n 1.6 liter-8-klep RoCam petrol en 'n 1.8 liter-Idi gewoongeaspireerde dieselenjin. Die derde geslag deel net die voorkant met die soortgelyke Brasiliaanse ontwikkelde Ford Courier, met 'n totaal verskillende agterstel. In 2006 het dit voordeel getrek uit 'n ligte voorkant- en binne-herontwerp. Die 1.8 liter-Idi dieselenjin is toe weggelaat uit die reeks. In die vroeë 2009, was die Bantam weer opgekikker met 'n nuwe enjinkap, hoofligte, stamper, agterligte, nomenklatuur, instrumentgroep en binne-afwerking 'n Moderne dieselenjin is ook aan die reeks bekendgestel, die 1.4-liter DV4 (of DLD) enjin.

Die Bantam is suksesvol verkoop as 'n kompakte, geharde kommersiële voertuig, sowel as 'n vry-georiënteerde privaatvoertuig. Ford het die Bantam in 2011 gestaak met geen onmiddellike plaasvervanger nie. Die laaste **Bantam** wat ooit gebou is, het die produksielyn om 11:50 op 17 November 2011, by die Ford-aanleg in Suid-Afrika verlaat. Dit was 'n Bantam 1.3I XL A/C "Colorado Red", Job nommer RRB07972. Dit staan nou in die Lazarus Fordmotorhandelaar se museum in Centurion, Gauteng, net suid van Pretoria.
**Fort Dacres** is een van 'n aantal forte wat tydens die Kaapse grensoorloë van 1779 tot 1877 deur die Britse bewindhebbers in die Kaapkolonie in die Oos-Kaap gebou is.

Tydens die Oorlog van die Byl (die Sewende Grensoorlog, 1846-1847) het die Britse weermag gesukkel om die ongeveer 14 000 man in die veld van voedselvoorrade te voorsien. Boonop het 'n ernstige droogte geheers en is probleme ondervind om aan die perde voer te verskaf.

Die Britse Vloot het die probleem aansienlik verlig deur 'n vasmeerplek te bou in die Waterloobaai, 1½ km oos van die mond van die Groot-Visrivier. Van hier af was dit slegs 35 km na Fort Peddie en kon ook Grahamstad makliker bevoorraad word. Matrose van die oorlogskip President het daar 'n klein fortjie gebou sodat hulle maklik oor die skepe en die aflaai van die voorraad toesig kon hou. Dit is vernoem na skout-admiraal James Richard Dacres, bevelvoerder van die Kaapse vlootbasis.

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. ISBN 0-625-00320-9

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë
|  |
| --- |
| Deel van ’n reeks oor |
| Menslike groei en ontwikkeling |
| Beeld van ’n fetus in die baarmoeder |
| Stadiums |
| Sigoot  • Embrio  • Fetus  • Baba  • Peuter  • Kind  • Adolessent  • Volwassene |
| Biologiese mylpale |
| Bevrugting  • Swangerskap  • Geboorte  • Taalverwerwing  • Puberteit  • Menopouse  • Veroudering  • Dood |
| Ontwikkeling en menslike sielkunde |
| Kind  • Volwassenheid  • Moraal |
| s • b • w |

Die naamwoord **volwassene** verwys na enige volgroeide organisme, alhoewel meestal na 'n mens: iedereen wat nie meer 'n kind of minderjarige is nie, en wat nou 'n man of 'n vrou is.

Wetlike implikasies
-------------------

'n Volwassene kan wetlik 'n kontrak met 'n ander party sluit. 

Die wetlike definisie van die aanvang van volwassenheid varieer tussen die ouderdomme 16 tot 21, afhangend van die streek. Sommige kulture in Afrika beskou die ouderdom van 13 as die aanvang van volwassenheid, maar die res van die wêreld sien die individu op daardie ouderdom steeds as 'n tiener. Die mees algemene ouderdom is 18. 'n Paar uitsonderings is:

16: Skotland
17: Indonesië
19: Suid-Korea
20: Japan
Op hierdie bepaalde ouderdom verloor die nuwe volwassene se ouers die ouerlike regte en verantwoordelikhede rondom die persoon se versorging. Die nuwe volwassene beskik byvoorbeeld nou oor die reg om in die huwelik te tree, om te kan stem, om 'n voltydse werk te mag bekom, om vuurwapens aan te skaf (in lande waar dit wettig is), om te mag motorbestuur, om te rook en alkohol te drink, om seks te hê, om te dobbel, om 'n prostituut te wees (in lande waar dit wettig is om dit te doen), en as pornografiese model of akteur op te tree. 'n Volwassene verkry ook die reg van toegang na feitlik alle gebeurlikhede of plekke, in teenstelling met 'n minderjarige wat weerhou kan word van toegang óf omdat toegang gevaarlik kan wees vir die jong individu, óf omdat die minderjarige skade kan veroorsaak (byvoorbeeld by 'n uitstalling van hoogs-breekbare items).

Eienskappe van 'n volwassene
----------------------------

'n Groep volwasse persone.
Daar is sekere gedragskwaliteite benewens fisiese voorkoms wat volwassenheid simboliseer in die meeste kulture. Hierdie volwassenheid van karakter behels onder andere:

* Selfkontrole
* Stabiliteit
* Onafhanklikheid
* Erns
* Verantwoordelikheid
* Takt
* Uithouvermoë
* Ervaring
* Objektiwiteit

Sien ook
--------

* Adolessensie

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4015431-2
* LCCN: sh85001056
* LNB: 000082663

 |
Bereiding van natrium:

Ons weet dat natrium (bereiding van natrium) 'n chemiese element is en die simbool NA en atoomgetal het 11. Dit behoort tot groep nommer 1 omdat dit 'n enkele elektron in die buitenste dop het. Dit kan maklik elektron vanaf die buitenste skulp skenk. Dit is baie reaktiewe, sagte en silwer skoon wit alkalimetall.

Kommersiële bereiding van natrium deur Down se sel: Geargiveer 8 November 2019 op Wayback Machine

  

In diesel word natrium berei deur elektrolise van gesmelte (gesmelte) natriumchloried.

  

Sommige CaCl2 word bijgevoegd om die smeltpunt van Nacl van 801 ℃ tot 600 lower te verlaag. Die sel bestaan uit 'n yster vaartuig. 'N Groot blok grafiet dien as anode. Bo die anode is daar 'n ysterkoepel vir die versameling van chloor. Die katode is van yster of koper. Dit is apart van die anode deur 'n ystergaasskerm. As elektriese stroom deur gesmelte Nacl beweeg, vind die reaksie plaas.

Nacl ⮂ Na + + Cl–

Na ++ e– → Na (by die katode)

2Cl– → Cl2 + 2e– (by anode)

Die natrium verzamel oor kathode en chloor oor anode. Hulle word uit verskillende gate gehaal.

Voordele van Down se selproses:

Die metaalmis word nie geproduseer nie.

Vloeibare natrium word by 600 c versamel.

Dit gee 99,9% suiwer natrium.

Stowwe van die sel word nie tydens die elektrolise deur die produkte aangeval nie.
St. Croix soos vanaf die vasteland gesien.
Die **St. Croix-argipel** lê in die westekant van Algoabaai, noordoos van Port Elizabeth, tussen die mondings van die Sondagsrivier en die Swartkopsrivier, en bestaan uit die rotsagtige eilandjies St. Croix, Brenton en Jahleel.

St. Croix
---------

St. Croix is 12 ha groot, 700 m lank van noordwes tot suidoos, op sy breedste 360 m, op sy hoogste 60 m bo seevlak en 4 km van die naaste land. Dit lê op 33° 47' 58″ suid en 25° 46' 11″ oos.

Brenton
-------

Brenton lê op 33° 49' 3″ suid en 25° 45' 54″ oos. Dit is 250 m by 200 m groot, bereik 'n hoogte van 20 m bo seevlak en is 6 km van die kus.

Jahleel
-------

Jahleel (soms Jakkals genoem) is net kleiner as Brenton, maar is slegs 10 m hoog. Dit lê 1 km van die strand en amper teen die hawehoof van die nuwe Ngqura-hawe by die mond van die Koegarivier.

Geskiedenis
-----------

Vroeg in Maart 1488 het Bartholomeus Dias en sy geselskap St. Croix besoek, 'n hout kruis opgerig en 'n kerkdiens gehou. Dias het die eilandjie Santa Cruz genoem. Die ander twee eilandjies is genoem na Jahleel Brenton (1770–1844), 'n Amerikaanse vlootoffisier en kunstenaar. Tans vorm die argipel deel van die Addo-olifant Nasionale Park.

Fauna
-----

Van plantegroei is daar op die eilandjies byna geen sprake nie. Seevoëls, soos die brilpikkewyn, swarttobie, witborskormorant en die trekkormorant kom in groot getalle voor.

Lees ook
--------

* Voëleiland, Algoabaai

Bibliografie
------------

* www.sa-venues.com

Koördinate: 33°47′58″S 25°46′11″O﻿ / ﻿33.79944°S 25.76972°O﻿ / -33.79944; 25.76972﻿ (St Croix)
Die kerk en begraafplaas.

Die **St. Andrewskerk** (ook bekend as die **Redbourne-kerk**) buite Plettenbergbaai is in 1963 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

‘n Gruispad draai wes uit die pad in die Piesangvallei tot by die westelike punt van die gholfbaan van die Plettenberg Bay Country Club. Daar teen die suidelike helling tussen bosse staan hierdie Anglikaanse kerkie. Dit het netjiese plank mure, ‘n fraai voordeur en ‘n opvallende rooigeverfde sinkplaatdak en dit is basies gemeubileerd. Langs die kerk staan ‘n eenvoudige klokkestoel.

In 1850 het William Henry Newdigate (1824-1884) hierdie kerkie op sy plaas Buccleigh as plek van aanbidding vir sy familie en vriende laat bou. Op 3 Oktober 1855 het Biskop Robert Grey van Kaapstad dit ingewy.

In die kerkhof lê verskeie graftes van die Noble- en Tait-families uit die laaste dekades van die 19de eeu. Ook William Henry Newdigate en sy vrou Caroline lê hier begrawe. Caroline was die dogter van kapt. T.H. Duthie en kleindogter van die bekende George Rex van Knysna. Kapt. Duthie het op sy beurt die Belvidere Holy Trinity-kerkie gebou.

Bibliografie
------------

* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972 ISBN 0-620-00191-7
Standbeeld van die Opgestane Jesus met ontploffingsmerke en menslike bloed na die Paasaanval
Op die Paassondag van 21 April 2019 ontplof bomme by drie kerke regoor Sri Lanka en by drie luukse hotelle in die land se kommersiële hoofstad, Colombo. Later daardieselfde dag vind kleiner ontploffings by 'n woonkompleks en by 'n gastehuis plaas. Verskeie stede is in die aanvalle geteiken. 258 mense is in die aanvalle om die lewe gebring, waarvan ten minste 46 buitelandse burgers en drie polisielede was. Ten minste 500 mense is beseer.

Die selfmoordbomaanvalle by die drie kerke het plaasgevind tydens Paasdienste in Negombo, Batticaloa, en Colombo; die hotelle in Colombo wat onder selfmoordbomaanvalle deurgeloop het, was die Shangri-La, die Cinnamon Grand, en die Kingsbury.

Volgens regeringsverslae was al sewe van die selfmoordbombaanvallers in die byna gelyktydige aanvalle Sri Lankaanse burgers wat met die Sri Lankaanse militante Islamistiese groep Nasionaal Thowheeth Jama'ath verbind word.

Op 22 April 2019 verklaar die Sri Lankaanse regering 'n noodtoestand en stel 'n aandklokreël in, en kondig aan dat 'n nasionale roudag op 23 April 2019 waargeneem sal word.
**Amar Gopal Bose** (Bengaals: |অমর বোস, \* 2 November 1929 in Philadelphia, Pennsilvanië; † 12 Julie 2013 in Wayland, Massachusetts) was 'n Amerikaanse akademikus en entrepreneur aan wie erelidmaatskap van die Amerikaanse *Audio Engineering Society (AES)* toegeken is. Bose, wat 'n akademiese opleiding as elektriese en klankingenieur gevolg het, was 45 jaar lank as professor aan die *Massachusetts Institute of Technology (MIT)* verbonde.

Internasionaal het Amar Bose bekendheid verwerf as stigter van die *Bose Corporation*, 'n privaat maatskappy wat sedert 1964 oudio-toerusting volgens nie-konvensionele beginsels ontwerp, ontwikkel en bemark. So het *Bose Corporation* vir die ontwikkeling van sy luidsprekerstelsels begin om rekening te hou met psigo-akoestiese aspekte. Die doelwit is enersyds om die klankatmosfeer en -karakter van 'n ouditorium of ander konsertsaal met al sy onregstreekse klankweerkaatsings te reproduseer (die konvensionele konsep van hoëtroustelsels is die analitiese en presiese weergawe van klank waarvoor Bose-stelsels minder geskik is), andersyds om luidsprekers met kompakte afmetings te vervaardig. Hiervoor maak *Bose Corporation* onder meer gebruik van effenaars.

In 2011 het Bose 'n meerderheid aandele aan dié onderneming as nie-stemgeregtigde aandele aan die MIT geskenk om die instituut se missie as onderwys- en navorsingsinstelling te bevorder.
'n Voormalige SriLankan Airlines A340-300.
**SriLankan Airlines** (voorheen bekend as **Air Lanka**) is die vlagdraer van Sri Lanka en 'n lid van die Oneworld-lugrederyalliansie. Dit is tans die grootste lugredery in Sri Lanka volgens aantal vliegtuie en bestemmings en is in 1979 as Air Lanka van stapel gestuur na die beëindiging van bedrywighede van die oorspronklike SriLankaanse vlagdraer Air Ceylon.

Na sy gedeeltelike verkryging in 1998 deur Emirates, is dit hernoem en die huidige kleurskema is bekendgestel. In 2008 het die regering van Sri Lanka al die aandele van die lugredery van Emirates verkry. Nadat die Emirates-vennootskap beëindig is, het dit sy handelsnaam en logo behou. SriLankan Airlines bedryf meer as 560 vlugte per week oor Asië.

Die lugredery vlieg na 126 bestemmings in 61 lande (insluitend kodedeel-bedrywighede) vanaf sy hoofspil by die Bandaranaike Internasionale Lughawe naby Colombo. SriLankan Airlines het op 1 Mei 2014 by die Oneworld-lugrederyalliansie aangesluit

'n Air Lanka Lockheed L-1011 TriStar by Brussel Lughawe.
Air Lanka Boeing 747-200B "Koning Vijaya"
Air Lanka, wat in staatsbesit was, is gedeeltelik geprivatiseer in 1998, met belegging deur die Dubai-gebaseerde Emirates Group, toe Emirates en die SriLankaanse regering 'n ooreenkoms onderteken het vir 'n tien jaar lange strategiese vennootskap. Hierdie ooreenkoms het eksklusiewe regte ingesluit vir alle vliegtuie se grondhantering en lugredery spyseniering by Colombo-Bandaranaike lughawe vir tien jaar. Emirates het 'n 40%-belang ter waarde van VS$70 miljoen (wat dit later tot 43,6% verhoog het) in Air Lanka gekoop en probeer om die lugdiens se beeld en vloot op te knap. Die regering het 'n meerderheidsbelang in die lugdiens behou, maar het volle beheer aan Emirates gegee vir beleggings- en bestuursbesluite. In 1998 het Air Lanka oorgeskakel na SriLankan Airlines.

SriLankan het 6 Airbus A330-200's aangeskaf om sy vloot Airbus A340-300- en A320-200 -vliegtuie aan te vul. Die A330-200-vliegtuig het tussen Oktober 1999 en Julie 2000 by die lugredery aangesluit. Die maatskappy se vierde A340-300 het by Colombo aangekom, geverf in die lugredery se nuwe korporatiewe kleur. SriLankan het sy bestaande A340-vloot opgegradeer in 'n tweeklas-konfigurasie (besigheids- en ekonomiese klas) terwyl die binneruim opgeknap is om die nuwe korporatiewe beeld te weerspieël.
Rou amandels
**Amandels** is die steenvrugte en sade van die amandelboom (*Prunus dulcis*) en is 'n gewilde neut wat gebruik word in die voorbereiding van voedsel of as versnappering. Amandels word ook as 'n bestanddeel in kosmetiese produkte gebruik.

'n Beraamde 80% van alle amandels is afkomstig van Kalifornië. Spanje het ook 'n groot amandelproduksie wat konsentreer op die soet Jordan- en Valencia-amandels. 

Amandels is 'n goeie bron van vitamien E en bevat ongeveer 70% mono-onversadigde vetsuur en 30% versadigde vetsuur. Amandels bevat ook blousuur (waterstofsianied). Die bitterheid van 'n amandel is 'n teken van die hoeveelheid blousuur wat dit bevat: hoe bitterder die smaak, hoe giftiger is die amandel. Newe-effekte as gevolg van 'n oormatige inname van amandels (tussen 40 en 70 bitter amandels per persoon) sluit in: opwinding, hoofpyn, duiseligheid, spiersametrekkings, asemhalingsprobleme en selfs 'n skielike dood.

Soorte
------

Daar bestaan beide soet en bitter amandels. Soet amandels kan net so geëet word en word gereeld tydens die voorbereiding van voedsel gebruik, hetsy as bestanddeel of garneersel. Amandelmeel en -pasta, nougat en marsipein is gewilde amandelprodukte. Amandelolie en amandelmelk is ook verkrygbaar in sommige kulture. Amandelmelk is maklik om te verteer en word soms as 'n plaasvervanger vir koeimelk gebruik.

Bitter amandels word hoofsaaklik gebruik vir die produsering van bitter amandelolie.

### Nota

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Amandels***. |

*Hierdie artikel is 'n gedeeltelike vertaling van die Nederlandse Wikipedia artikel Amandel.*

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15545507
* APDB: 152743
* GBIF: 8183566
* GRIN: 29834
* iNaturalist: 886561
* IPNI: 60439867-2
* ITIS: 519646

 |
**Diamagnetisme** is 'n swak vorm van magnetiese reaksie wat deur alle materiale vertoon word. Die magnetisasie is geïnduseerd en staan 'n opgelegde magnetiese veld teen.

'n Suiwer diamagnetiese materiaal sal deur die veld afgestoot word. Indien die materiaal ook paramagnetisme vertoon -wat ook 'n swak reaksie is maar wat aantrekkend is- wen hierdie aantrekkende wisselwerking gewoonlik van die afstotende een. Die gevolg is dat die afstoting gewoonlik net dan opgemerk kan word indien die materiaal geen paramagnetiese sentra (ongepaarde spins) bevat nie.

Die oorsaak van diamagnetisme is die induksie van kringstroompies van die elektrone in die materiaal. Hierdie stroompies presedeer rond die rigting van die magneetveld **H** wat probeer die materiaal binne te dring en hulle wek self 'n (swak) magneetveld op in die teenoorgestelde rigting wat die magneetveld probeer buite te sluit. Die reaksie is gewoonlik lineêr en kan beskryf word met 'n negatiewe magnetiese susseptibiliteit:

{\displaystyle B=\chi H}

Bydraes
-------

Ione met edelgaskonfigurasie
Die grootte van die susseptibiliteit {\displaystyle \chi } hang veral van die elektronkonsentrasie van die materiaal af. Byvoorbeeld vir die reeks CnH2n+2 van metaan (n=1) tot undekaan (n=11) word dit goed beskryf met die formule:

{\displaystyle \chi \_{diam.}=-4,80-11,56.n}
Die eenhede is 10-6cgs-emu
Die interpretasie van hierdie formule is dat die twee waterstofatome aan die einde van 'n koolstofketen 'n bydrae van -4,80 maak en dat elke -CH2- eenheid daar -11,56 byvoeg. Hierdie voorbeeld is 'n reeks kovalente koolwaterstowwe, maar vergelykbare waardes kan ook vir ione gegee word.:

| konfig. | alkalimetale | halogene | aardalkalimetale |
| --- | --- | --- | --- |
| [He] | Li+ | -1,825 | H− | -2,8 |  |
| [Ne] | Na+ | -8,225 | F− | -8,6 | Mg2+ | -7,375 |
| [Ar] | K+ | -15,925 | Cl− | -22,6 | Ca2+ | -10,475 |
| [Kr] | Rb+ | -23,675 | Br− | -32,9 | Sr2+ | -18,8 |
| [Xe] | Cs+ | -34.8 | I− | -47,7 | Ba2+ | -29 |

Die kernelektrone van die swaarder elemente dra duidelik ook tot hierdie afstotende reaksie by en nie net die valenselektrone nie. Die vergelyking van die ioonpare met dieselfde konfigurasie toon egter dat ook die ioonradius 'n rol speel. Byvoorbeeld, die jodiumanioon is groter as die sesiumkatioon, hoewel dit dieselfde getal elektrone besit. Indien die ioon wat groter is, is dit makliker om kringstroompies te genereer.

Superdiamagnetisme
------------------

'n Sterk vorm van diamagnetisme tree by supergeleidende stowwe op. In hul supergleidende toestand word 'n aangelegde veld heeltemal buitegesluit. Hierdie effek word superdiamagnetisme genoem.
In epidemiologie word gesê dat 'n infeksie **endemies** is (van Grieks ἐν *en* "in, within" en δῆμος *demos* "mense") in 'n bevolking wanneer die infeksie voortdurend op 'n basislyn in 'n geografiese gebied gehandhaaf word sonder eksterne insette. Waterpokkies is byvoorbeeld endemies (bestendige toestand) in die Verenigde Koninkryk, maar malaria is nie. Daar word elke jaar 'n paar gevalle van malaria in die Verenigde Koninkryk aangemeld, maar dit lei nie tot volgehoue oordrag in die bevolking nie, omdat daar nie 'n geskikte vektor is nie (muskiete van die genus *Anopheles*). Alhoewel dit 'n gegewe is dat vigs in sommige lande "endemies" is, is dit 'n gebruik van die woord in sy etimologiese, eerder as epidemiologiese of ekologiese vorm.

Vir 'n infeksie wat afhanklik is van die oordrag van een persoon na 'n volgende, moet dit endemies wees, maar elke persoon wat met die siekte besmet raak, moet dit as 'n reël aan 'n ander persoon oordra. As 'n volkome vatbare populasie aanvaar word, beteken dit dat die basiese voortplantingsgetal (R0) van die infeksie een moet wees. In 'n bevolking met 'n paar individue wat immuun is, moet die basiese reproduksiegetal vermenigvuldig met die verhouding van vatbare individue in die populasie (*S*) een wees. Dit neem die waarskynlikheid in ag dat elke individu aan wie die siekte oorgedra kan word, vatbaar is, wat die immuunsektor van die bevolking effektief verdiskonteer. Dus, om 'n siekte in 'n **endemiese bestendige toestand te** hê, is dit:

{\displaystyle R\_{0}\times S=1}
Op hierdie manier sterf die infeksie nie uit nie en neem die aantal besmette mense nie eksponensieel toe nie, maar word gesê dat die infeksie in 'n endemiese bestendige toestand is. 'n Infeksie wat as 'n epidemie begin, sal uiteindelik óf uitsterf (met die moontlikheid dat dit op 'n teoreties voorspelbare sikliese manier kan herleef) óf die endemiese bestendige toestand bereik, afhangende van 'n aantal faktore, waaronder die virulensie van die siekte en die manier waarop dit oorgedra word.
In fisika en ingenieurswese, is **energie-omsetting** enige proses waar energie van een vorm na 'n ander omgeskakel word. Energie wat in fossielbrandstowwe, sonstraling of kernbrandstowwe gevind word moet na ander vorme van energie omgeskakel word om vir die mens van nut te kan wees soos in elektrisiteit, aandrywing, verhitting of verkoeling. Masjiene word gebruik om energie van een vorm na 'n ander om te sit. Die doeltreffendheid van 'n masjien is 'n maatstaf van hoe goed dit die een vorm na die ander kan omskakel.

Energie word omgesit sodat deur ander masjiene gebruik kan word of om 'n energiediens aan die samelewing kan verskaf. 'n Binnebrandmotor sit chemiese energie in die petrol om na meganiese aandrywingsenergie wat die kar laat beweeg. 'n Sonsel sit die son se straling om na elektriese energie wat gebruik kan word om 'n gloeilamp of 'n rekenaar te maak werk.

Die stoomenjin is 'n tipiese voorbeeld van die energie-omsettingsproses. In 'n stoomenjin word brandende steenkool gebruik om die water (die vloeier) te verhit, wat dan as stoom uitsit en 'n suier laat beweeg. Die water word dan verkoel en weereens teruggeneem na waar die warm kole dit kan verhit om sodoende 'n siklus aan die gang te sit wat die stoomenjin aan die gang hou. Die stoomenjin maak gebruik van die energie wat vervat is in die temperatuurverskil tussen die warm en koue water om die suier te maak beweeg. Die omsetting is nooit perfek nie en van die energie in die brandende steenkool gaan verlore as hitte. Die bedryf van die stoomenjin kan omskryf word vanaf 'n energie oogpunt deur die masjiensiklusse in termodinamika of vanuit 'n vloeieroogpunt deur stromingsleer en vanuit 'n warmtevloei oogpunt deur die wetenskap van warmte-oordrag.

Energie-omsettingsmasjiene
--------------------------

Daar bestaan 'n groot verskeidenheid masjiene wat energie van een vorm na 'n ander omsit:

* Brandstofselle,
* Geotermiese kragsentrales,
* Warmte-enjins soos die binnebrandmotor wat in karre gebruik word of die stoomenjin,
* Hidro-elektriese damme,
* Staalenjins,
* Kernreaktore,
* Kernfusie reaktore,
* Oseaniese termiese energie omsetting,
* Sonselle,
* Sonskoorsteen,
* Golfkrag omsetters,
* Windmeulens

Sien ook
--------

* Ekonomie van energie
* Energievoorsiening
* Stoor van energie
* Hernubare energie
* Eksergie
* Kwaliteit van energie

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4152239-4
* LCCN: sh2003003700
* NKC: ph849156

 |
**Amanda Joubert** (oorlede 23 Oktober 1981) was ’n Afrikaanse skryfster.

Lewe en werk
------------

Joubert was ’n dogter van Georgie Linder, wat op haar dag ’n bekende aktrise was. Amanda se suster, Julie Strijdom, is self ’n aktrise wat in die beginjare van televisie gereeld rolle in veral televisiereeks gespeel het. Benewens haar talent vir skryfwerk, is Amanda ook musikaal aangelê. Sy skryf die temamusiek vir die rolprent *Diamant en die dief* en tree as sangeres op in televisieprogramme soos *Gé sing*, *Daar staan ’n blom* en *Platepraatjies.* Die kinderprogram *Ligstraaltjies uit die Bybel* word vir ’n rukkie deur haar aangebied. Sy is op 23 Oktober 1981 in ’n vliegongeluk aan die Natalse Suidkus oorlede, kort nadat sy verneem het dat haar debuutbundel aanvaar is vir publikasie.

 Skryfwerk
----------

Haar verhale en sketse word in verskeie letterkundige tydskrifte, insluitende *Standpunte* en *Tydskrif vir Letterkunde*, gepubliseer. In *Klits* word ’n keur hieruit gebundel. Die temas van die prosastukke is oorwegend die mens se stryd teenoor die lewe, met aspekte soos ouderdom, kompulsiewe eet en verslanking, drankmisbruik, verydelde liefde, teleurgestelde ambisie en verkragting wat aangespreek word. In ’n aantal verhale skryf sy ook uit die kind se oogpunt oor onbegrip en frustrasie in die grootmenswêreld.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1982 | *Klits* |

Bronnelys
---------

### Tydskrifte en koerante

* Visser, Ludwig "Jong boompie sou nog baie gegroei het" "Die Burger" 13 Augustus 1982

### Internet

* Esaach:

### Resensies

1. ↑  Van Zyl, Dorothea "Die Burger" 5 Mei 1983