recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**P.B. de Ville** (Paarl, 5 September 1858 – 2 November 1896) was 'n lid van die Genootskap van Regte Afrikaners en het 'n aktiewe rol gespeel in die bevordering van Afrikaans in die Paarl in die negentiende eeu.

Lewe en werk
------------

Pieter Bernardus de Ville (ook bekend as Piet Wakkermuis) is op 5 September 1858 in die Paarl gebore. Sy ouers was Jan Daniel de Ville en Johanna Petronella van Blerk. Hy was 'n welvarende rytuigmaker wat die taalstryd veral gedien het deur geldelike skenkings. Saam met Gideon Malherbe was hy een van die oprigters van die Noorder-Paarl gemeente, waar hy vir baie jare as ouderling gedien het. Hy rig die dubbelverdiepinggebou op die hoek van Hoof- en Lady Greystraat op, waar die drukkersfirma D.F. du Toit en Kie gehuisves was. Na die verplasing van die Patriotkantoor na Hoofstraat (langs die tronk) brand hierdie gebou af. Hy was getroud met Christina Adriana Francina van der Spuy en uit die huwelik is sewe kinders, vier dogters en drie seuns, gebore.

Hy begin sy wamakermaatskappy (Berg Rivier Werken) in 1879, en in 1888 word hierdie maatskappy as die grootste van sy soort in Suid-Afrika beskryf deur Die Patriot. Teen hierdie tyd was hy ook direkteur van Paarl Bank. Hy verkoop sy maatskappy in 1894 aan J.P. Retief en begin 'n ander maatskappy in 1896. Op 2 November 1896 is hy in die Paarl oorlede.

Bronnelys
---------

### Tydskrifte en koerante

* Nienaber, P.J.: "Helde van ons taal". "Die Taalgenoot". Augustus 1975

### Ander verwysings

1. 1 2  Geni-webwerf:
2. ↑  Lewensbesonderhede veral volgens P.J. Nienaber se artikel in *Die Taalgenoot* van Augustus 1975
**Piet G. Gouws** (?-2003) was ’n Afrikaanse joernalis en skrywer.

Lewe en werk
------------

Piet Gouws begin sy loopbaan in die joernalistiek as korrespondent vir *Die Volksblad* terwyl hy nog op skool is. Nadat hy in 1958 matrikuleer begin hy werk by die advertensie-afdeling van *Die Volksblad*. Van 1964 tot 1970 is hy lid van die nagsubkantoor van *Die Transvaler*, waar Johann Botha, skrywer van "*Die groot vyf*", een van sy kollegas is. Hierna maak hy ’n kortstondige draai by *Dagbreek* en hierdie Sondagkoerant se opvolger, *Rapport*. In 1971 begin hy saam met twee vennote *Vista*, gemeenskapskoerant vir die Goudveld en sy mense in die Vrystaat. Teen die einde van 1980 sluit hy by die redaksie van *Die Vaderland* aan en toe hierdie koerant sluit, gaan hy oor na *Die Transvaler*. Met die sluiting van hierdie koerant keer hy terug na *Vista*, waar hy in 2001 aftree. Hy is getroud met Bets en hulle het drie kinders, Andries, Anke en Demps. Hulle woon in Welkom in die Vrystaat, waar hy en sy vrou die eerste huisouers is vir ’n huis van die Goudveldse Jeugsorgsentrum. Hierdie sentrum sorg vir kinders uit die Winburg-kinderhuis wat hier in die gemeenskap terug geplaas is. Kort voor sy dood verhuis hy en sy vrou na Bloemfontein sodat hy nader aan die hospitaal kan wees. Hy is op Saterdag 25 Januarie 2003 in Bloemfontein aan kanker oorlede.

Skryfwerk
---------

Hy bundel sy eksperimentele kortprosa in "*Wes van Wes*", wat die novelles "*Straat*" en "*Wes van Wes*" bevat. Hierna volg die roman "*Die skarlaken affêre*". Dirk Beytel is hierin die skoolhoof en burgemeester op Bitterveld en ’n gesiene man in die samelewing. Hy probeer hard om sy aansien te behou en nie by skandale betrokke te raak nie, maar dinge verander wanneer Alet Ferreira uit die stad terugkom na die dorp. Hy publiseer ook gedigte en kortverhale in *Standpunte* en *Tydskrif vir Letterkunde*. Sy kortverhaal "*Voertsek*" word in die versamelbundel "*Drif*" onder redaksie van Lindeque de Beer opgeneem.

Eerbewyse
---------

In 2001 word hy vereer met ’n Sanlam-toekenning vir gemeenskapsdiens in erkenning vir die belangrike bydrae wat hy tot die joernalistiek gelewer het.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1965 | Wes van wes |
| 1993 | Die skarlaken affêre |

Bronnelys
---------

### Tydskrifte en koerante

* Anoniem "P.G. Gouws" "Your library" January-March 2005
* Anoniem "Oudredakteur vir 42 jaar in pers vereer" "Volksblad" 27 September 2001
* De Wet, Tom "Bekende Welkomse joernalis dood" "Volksblad" 27 Januarie 2003

### Internet

* De Wet, Tom Volksblad:
* Esaach: .
* Volksblad:

###  Resensies

1. ↑  De Vries, Izak Die Burger:
***Liebesnächte in der Taiga*** (Engels: *Love Nights in the Taiga*) is 'n Wes-Duitse rillerfilm uit 1967 geregisseer deur Harald Philipp en met Thomas Hunter, Marie Versini en Stanislav Ledinek in die hoofrolle. Dit is ook bekend onder die alternatiewe titel van *Code Name Kill*.

Die film se stelle is ontwerp deur die kunsregisseur Robert Stratil. Dit is 'n verwerking van die 1966-roman met dieselfde titel deur Heinz G. Konsalik.

Opsomming
---------

Op die hoogtepunt van die Koue Oorlog stuur die CIA 'n Russiessprekende Baltiese Duitser na die Sowjetunie vermom as 'n Switserse modejoernalis. Sy eintlike missie is om intelligensie te versamel op 'n missielbasis in Siberië wat tussen die taiga geleë is. Hy ontvang bystand van 'n Sowjet-vrou wat op hom verlief raak.

Rolverdeling
------------

* Thomas Hunter as Frank Heller
* Marie Versini as Ludmilla Barankova
* Stanislav Ledinek as Colonel Karpuchin
* Ivan Desny as Kolonel Kirk
* Rolf Boysen as Karpuchin
* Biggi Freyer as Marta Barinskaya
* Hellmut Lange as Kaptein Jimmy Braddock
* Walt Barnes as Jurij
* Magda Konopka as Bibi Randall
* Christiane Nielsen as Tanja
* Kurd Pieritz as Kusnezoff
* Sandra Prinsloo as Nadja
* Marius Weyers as Markjoff

Bibliografie
------------

* Peter Cowie & Derek Elley. *World Filmography: 1967*. Fairleigh Dickinson University Press, 1977.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* IMDb: tt0061908

 |
"**Liefde verlore**" is die Afrikaanse weergawe van ’n Duitse volksliedjie, "**In einem kühlen Grunde**". Dit is as lied 169 in die FAK-sangbundel opgeneem.

"Das zerbrochene Ringlein" is ’n liefdesgedig deur Joseph von Eichendorff. Dit is dié gedig wat in 1814 deur Friedrich Glück getoonset is en bekend geword het onder die titel "In einem kühlen Grunde", na aanleiding van die eerste reël.

Afrikaanse woorde
-----------------

> 
> Waar't koel is en half duister kan jy die meul nog hoor;  
> 
> daar't ons in stil gefluister ons harte eens verloor,  
> 
> daar't ons in stil gefluister ons harte eens verloor.  
> 
>   
> 
> Sy't my gegee, beminde, haar woord, 'n ring, haar trou;  
> 
> haar trou weg met die winde, die ring is stukkend nou,  
> 
> haar trou weg met die winde, die ring is stukkend nou.  
> 
>   
> 
> My liefde lê in skerwe, ek weet nie wat ek wil:  
> 
> 'k sou liewerste wil sterwe, dan is't tog eenmaal stil,  
> 
> 'k sou liewerste wil sterwe, dan is't tog eenmaal stil.
> 
> 
>

Duitse woorde
-------------

> 
> In einem kühlen Grunde  
> 
> Da geht ein Mühlenrad  
> 
> Mein’ Liebste ist verschwunden,  
> 
> Die dort gewohnet hat.  
> 
> Mein’ Liebste ist verschwunden,  
> 
> Die dort gewohnet hat.  
> 
>   
> 
> Sie hat mir Treu versprochen,  
> 
> Gab mir ein’n Ring dabei,  
> 
> Sie hat die Treu’ gebrochen,  
> 
> Mein Ringlein sprang entzwei.  
> 
> Sie hat die Treu’ gebrochen,  
> 
> Mein Ringlein sprang entzwei.  
> 
>   
> 
> Ich möcht’ als Spielmann reisen  
> 
> Weit in die Welt hinaus,  
> 
> Und singen meine Weisen,  
> 
> Und geh’n von Haus zu Haus.  
> 
> Und singen meine Weisen,  
> 
> Und geh’n von Haus zu Haus.  
> 
>    
> 
> Ich möcht’ als Reiter fliegen  
> 
> Wohl in die blut’ge Schlacht,  
> 
> Um stille Feuer liegen  
> 
> Im Feld bei dunkler Nacht.  
> 
> Um stille Feuer liegen  
> 
> Im Feld bei dunkler Nacht.  
> 
>    
> 
> Hör’ ich das Mühlrad gehen:  
> 
> Ich weiß nicht, was ich will —  
> 
> Ich möcht’ am liebsten sterben,  
> 
> Da wär’s auf einmal still!  
> 
> Ich möcht’ am liebsten sterben,  
> 
> Da wär’s auf einmal still!
> 
> 
>
Ds. S.J. Stander, Clarens se eerste NG leraar.
Die NG kerkgebou van sandsteen is ontwerp deur Gerard Moerdijk.
Die kerkgebou se hoeksteen.
'n Ander blik op die kerkgebou.
Die **NG gemeente Clarens** is ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Vrystaatse dorpie Clarens. Dit was met stigting die 62ste gemeente in die Vrystaatse Sinode.

Agtergrond
----------

Daar is heelwat interessante historiese gebeurtenisse verbonde aan die dorp Clarens, wat in 1912 gestig is. Die dorp heet na die dorp Clarens in Switserland om die volgende redes: (a) Net soos Clarens in Switserland is ook hierdie dorp tussen pragtige berge geleë. (b) Die dorp is uitgelê op die slagveld waar president Kruger (destyds kommandant) in 1866 teen die Basoeto's geveg het, tydens die oorlog tussen pres. Brand van die OVS en Mosesj; omdat pres. Kruger in Switserland oorlede is, het die stigters van hierdie dorp dit goed gedink om die dorp met pres. Kruger se nagedagtenis te assosieer. 'n Beter en gepaster naam kon hulle seker nie gekies het nie, aldus Ons gemeentelike feesalbum. 'n Paar kilometer buite die dorp staan ’n klein monument ter ere van die Transvalers wat daar gesneuwel het.

Nog geskiedkundige gebeurtenis aan Clarens verbonde is die oorgawe gedurende die Anglo-Boereoorlog van genl. Prinsloo met 4 000 burgers by Surrender, sowat 12 km suid van Clarens.

Gemeente gestig
---------------

In 1913 is die skool in 'n bouvallige waenhuis geopen. As eerste skoolhoof is die heer J.S. de Leeuw aangestel. 'n Paar jaar ná die stigting van die dorp is die dorpsbestuur vervang deur 'n munisipaliteit. Die eerste burgemeester was die heer N.B. Swart. In 1920 is die gemeente Clarens van Bethlehem afgestig. Die eerste leraar was ds. S.J. Stander, later van onder meer Hartebeestfontein. Ook het die Clarens-tak van die OVV. hier 'n saal gebou, naamlik die President Kruger-gedenksaal.

In 1940 is 'n sierlike kerk gebou. Die hoeksteen is deur die destydse predikant, ds. J.J. le Roux, gelê. In die voorportaal van die kerk is 'n klip ingemessel, afkomstig uit die fondament van die tweede Voortrekkerkerkie wat in Natal gebou was. Bokant die klip is 'n koperplaat met die opskrif: "Hierdie klip is uit die Marianna (Tweede Voortrekkerkerkie), gebou deur die Voortrekkers in 1852 op Mount Howell, tussen die groot en klein Tugela, Natal, en is gesloop in 1874."

Vanweë die pragtige natuurskone berge, met die wonderlike rotsformasies en heerlike somerklimaat, het Clarens 'n gewilde vakansieoord geword, nie alleen van Suid-Afrika nie, maar ook vir mense ver buitekant die grense.

Bronne
------

* (af)  Nienaber, P.J. 1963. *Suid-Afrikaanse pleknaamwoordeboek, deel 1*. Kaapstad, Johannesburg: Suid-Afrikaanse Boeksentrum.
* (af)  Olivier, ds. P.L. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Die **NG Gemeente Cedarville** was ’n gemeente van die Kaapse Kerk en later die Sinode van Oos-Kaapland wat in Oktober 1979 met Matatiele, gestig op 12 Desember 1945, as Cedarville-Matatiele saamgesmelt. Die nuwe gemeente is terselfdertyd oorgedra na die destydse Natalse Sinode. In September 2001 is die gemeente Suid-Natal (Kokstad) by die saamgestelde gemeente gevoeg.

Vanaf omstreeks 1885 is eredienste in die kerksaal op Cedarville dienste gehou. Die gemeente is op 1 September 1888 met 227 lede en 566 siele gestig. Die verstandhouding was die kerkraad sou nie ’n leraar beroep nie aangesien die gemeente daarvoor finansieel te swak was.

Gedurende die langdurige vakature is die gemeente deur die volgende konsulente bearbei: di. Ross van Lady Grey, H. Muller van Barkly-Oos en J.C. du Plessis van Elliot. Ds. Du Plessis het die gemeente gereeld elke drie maande besoek, nagmaal en doop bedien en lidmate aangeneem.

Op 9 April 1892 is ds. D.F. Bosman as eerste vaste leraar beroep. Hy en sy eggenote het dadelik vir die opvoeding van jeug in die bres getree en self onderwys gegee. Op Kokstad en Matatiele is buitedienste gehou en later ook op Ongeluksnek. Kokstad het in 1923 as ’n selfstandige gemeente afgestig en Matatiele einde 1945. Daarna is nog net op Zwartberg buitedienste gehou.

Die ou kerk is in 1900 gebou en is onveranderd as sodanig gebruik tot die huidige kerk ingewy is. In 1952 het die gemeente se medewerker aan Ons gemeentelike feesalbum geskryf dat "dit hoog tyd is dat ’n nuwe en sierliker godshuis behoort gebou te word, daar die een in ’n baie vervalle toestand verkeer. Die lidmate tel sowat 290 en alhoewel die getal maar klein is, is die lede oor die algemeen welaf en behoort sonder veel opoffering ’n nuwe kerk te bou."

Ook met die lidmate se meelewing was hy of sy ontevrede: "Die opkoms by die eredienste is oor die algemeen swak, so ook het die bearbeiding van die jeug deur Sondagskool, Kinderkrans en Jongeliedevereniging baie agteruitgegaan."

Die gemeente het in sy 90ste bestaansjaar met Matatiele verenig.

Bronne
------

* (nl)  Maeder, ds. G.A. en Zinn, Christian. 1917. *Ons Kerk Album*. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Ds. M.J. van Niekerk.
Die **NG gemeente Brakpan-Oos** is ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Oos-Randse dorp Brakpan.

Stigting
--------

In Desember 1945 is dié gemeente, sonder enige besittings of bates, van die moedergemeente Brakpan afgestig. Deur die goedgunstigheid van die skoolraad en die prinsipaal is die saal van die Hoërskool Rhodes tot die beskikking van die gemeente geplaas; ondanks die ongunstige omgewing is die gemeente se eredienste en feeste tot lof van die Heer aanvanklik hier gehou.

Beginjare
---------

Vol vertroue en met behulp van 'n bruidskat van £500 van die moedergemeente, koop die gemeente aan die begin van 1946 sy eerste eiendom en wel 'n pastorie vir die verwagte eerste leraar en gesin. Die eerste beroep op 'n leraar word aangeneem en op Vrydag 3 Mei 1946 ontvang die gemeente sy eerste leraar en sy gade, ds. en mev. M.J. van Niekerk, en op Sondag 5 Mei lewer hy sy intreerede.

Kerkbou
-------

Ná baie gesukkel en ongerief besluit die gemeente om in die geloof 'n kerkgebou op te rig en ten einde koste te bespaar, word deur die kerkraad besluit om onder eie toesig te bou. Op Saterdag 14 Februarie 1948, word die hoeksteen deur ds. Van Niekerk gelê, en eindelik, op Saterdag 11 Desember 1948 breek die gelukkige dag aan en die pragtige en sierlike gebou word net drie jaar ná die ontstaan van die gemeente ter ere van God ingewy.

Die susters van die gemeente het ook met ywer gewerk en op 27 Oktober 1950 kon 'n pragtige orrel kon ingewy word wat deur die susters betaal is. Intussen het die pastorie ondoeltreffend geword en die kerkraad besluit om 'n nuwe pastorie vir die gebruik van die leraar en sy gesin daar te stel, en in Augustus 1951 het hulle hul intrek in die nuwe en gerieflike huis geneem.

Groei
-----

Onder leiding van ds. en mev. Van Niekerk het die gemeente geestelik net so gegroei en gebloei. 'n Kerkraad van 56 lede het in hul tyd die herderspaar getrou bygestaan in die bearbeiding van die 28 wyke waarin die 2 100 belydende lidmate verdeel was. Die Sondagskool en Christelike verenigings het destyds daagliks uitgebrei.

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
***Planet Hollywood International Inc.*** is 'n temarestaurant-ketting wat sy inspirasie uit die populêre Hollywoodkultuur (of - in die geval van sy Europese filiale - die plaaslike rolprentkultuur) trek. Die ketting is in besit van Earl Enterprises, 'n onderneming wat deur Robert Earl gevestig is.

Planet Hollywood-restaurant in Disney Springs, Orlando, Florida
Die ketting is op 22 Oktober 1991 in New York gevestig – met die steun van bekende Hollywoodsterre soos Sylvester Stallone, Bruce Willis, Demi Moore en Arnold Schwarzenegger. Daarnaas het ook die akteurs Whoopi Goldberg, Jackie Chan, Jean-Claude Van Damme, Don Johnson, Melanie Griffith, Tom Arnold, Wesley Snipes en Danny Glover, die regisseur John Hughes en komediant Roseanne Barr bygedra tot die ketting se sukses. Hulle het aandele aan Planet Hollywood ontvang in ruil vir optredes en bemarkingsaktiwiteite.

Die ketting het aanvanklik groot sukses behaal. Later het dit in finansiële moeilikhede beland en in 1999 bankrotskap gespeel. Tans is daar nog ses restaurante wat onder die handelsmerk bedryf word – in Orlando, Los Angeles Internasionale Lughawe, Las Vegas, New York, Londen en Parys.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Iridiumoksied  |
| IUSTC-naam | Iridium(IV)oksied |
|   |  |
| Chemiese formule | IrO2 |
| Molêre massa | 224,953 [g/mol] |
| CAS-nommer | 12030-49-8   |
| Voorkoms | Swart vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=449,9pm c=315,46pm   |
| Ruimtegroep | P4₂/mnm    |
| Strukturbericht | C4 |
| Smeltpunt | 1100 °C |
| Kookpunt | onbekend |
| Digtheid | 11,7 g/cm3 |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar in water |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Iridium(IV)oksied** IrO2 is die enigste stabiele oksied van iridium. Die verbinding het die rutielstruktuur met iridium in 'n oktaëdriese omringing. In teenstelling tot die meeste metaaloksiede is dit 'n metalliese geleier. Die elektronkonfigurasie 5d5 in die oktaëder se sesvoudig ontaarde orbitaal t2g wys dat die geleiding veroorsaak word deur 'n onvolledig gevulde d-band. Die geleidbaarhed is ongeveer 104 [S.cm-1]. 'n Studie met XPS het dit later bevestig. Dit verleen iridiumoksied interessante eienskappe.  Die stof is baie stabiel en onoplosbaar n water, hoewel dit in koningswater opgelos kan word. Dit het 'n lae werkfunskie. Ondanks sy hoë koste is die stof 'n aantreklike materiaal wat veral as katalisator in die elektrolise van water gebruik word as elektrokatalisator vir die evolusie van suurstof.

'n Ander interessante eienskap van iridiumoksied is dat dit elektrochromies is. Blootgestel aan die juiste potensiaal kan sy kleur verander omdat die volgende reduksiereaksie plaasvind:

{\displaystyle Ir(OH)\_{3}\leftrightharpoons IrO\_{2}.H\_{2}O+H^{+}+e^{-1}}
Iridium(III)hidroksied is deursigtig, die oksied is blouerig swart. Hierdie reaksie word ook gebruik as pH-sensor. Ander aanwendings is as elektrode in metanolbrandstofselle.

Van iridiumoksied kan ook nanostrukture gemaak word, wat hierdie stof net aantrekliker maak.
**PEC Zwolle** is 'n sokkerklub in Zwolle (Nederland) wat in die Eredivisie speel. Die span se tuisveld is die PEC Zwolle Stadion, wat 'n kapasiteit van 12 500 sitplekke het. Die klub is op 12 Junie 1910 gestig as *PEC Zwolle* ('n saamsmelting van *PH* uit 1906 en *EDN* uit 1904). PEC raak in 1990 bankrot en die klub maak 'n nuwe begin as *FC Zwolle*. Sedert seisoen 2012/13 heet die klub weer *PEC Zwolle*. Die klub het drie keer die titel in die Eerste divisie gewen en in 2014 die KNVB-Beker gewen. PEC Zwolle het baie mededinging met Go Ahead Eagles, wat uit die nabygeleë dorp Deventer kom. Hierdie derby is bekend as een van die swaarste derbies in Nederland: die IJsselderby.

Erelys
------

* **Kampioen Eerste divisie (3)**

1977/78, 2001/02, 2011/12
(naaswenner (5): 1972/73, 1976/77, 1985/86, 1999/00, 2010/11)
* **KNVB-Beker (1)**

2014
(naaswenner (3): 1928, 1977, 2015)
* **Johan Cruijffschaal (1)**

2014

Beroemde sokkerspelers en afrigters
-----------------------------------

### Spelers

* Rinus Israel
* Kamohelo Mokotjo
* Piet Schrijvers
* Jaap Stam

### Afrigters

* Co Adriaanse

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 7731579-0
* VIAF: 234847460
* WorldCat Identities: viaf-234847460

 |
|  |
| --- |
| Deel van ’n reeks oor |
| Menslike groei en ontwikkeling |
| Beeld van ’n fetus in die baarmoeder |
| Stadiums |
| Sigoot  • Embrio  • Fetus  • Baba  • Peuter  • Kind  • Adolessent  • Volwassene |
| Biologiese mylpale |
| Bevrugting  • Swangerskap  • Geboorte  • Taalverwerwing  • Puberteit  • Menopouse  • Veroudering  • Dood |
| Ontwikkeling en menslike sielkunde |
| Kind  • Volwassenheid  • Moraal |
| s • b • w |

’n Sewe weke oue menslike embrio.
’n **Embrio** is ’n vroeë stadium in die ontwikkeling van ’n meersellige, diploïede, eukariotiese organisme. In organismes wat seksueel voortplant, ontwikkel ’n embrio gewoonlik uit ’n sigoot, die enkele sel wat die gevolg is van die bevrugting van die vroulike eiersel deur die manlike spermsel. By plante, diere en sommige protiste sal die sigoot begin verdeel deur mitose om ’n meersellige organisme voort te bring. 

By mense word ’n swangerskap gewoonlik beskou as vanaf die embriostadium van ontwikkeling, tussen die vyfde en elfde week ná bevrugting, en die embrio word van die twaalfde week af ’n fetus genoem.

Ontwikkeling
------------

### By diere

In dierkunde loop die ontwikkeling van die sigoot tot ’n embrio deur spesifieke, herkenbare stadiums van ’n blastula, gastrula en organogenese. In die blastulastadium is daar gewoonlik ’n vloeistofgevulde holte, die blastoseel, wat omring is deur ’n sfeer of plaat van selle, wat ook die blastomeer genoem word. 

Die binnekant van ’n *Ginkgo*-saad, met die embrio wat sigbaar is.
Tydens gastrulasie ondergaan die selle van die blastula ’n gekoördineerde proses van selverdeling en/of migrasie om twee (diploblastiese) of drie (triploblastiese) kiemlae te vorm. As daar drie lae is, word dit die endoderm, ektoderm en mesoderm genoem. Die posisie en rangskikking van die kiemlae hang streng van die spesie af en wissel na gelang van die soort embrio wat gevorm word. 

Tydens organogenese lei molekulêre en sellulêre wisselwerking tussen die kiemlae, saam met die selle se ontwikkelingspotensiaal, of vermoë om te reageer, tot die verdere differensiasie van orgaanspesifieke seltipes. Tydens neurogenese vorm sekere selle van die ektoderm byvoorbeeld die brein, ruggraat en perifere senuwees. 

### By plante

In plantkunde is ’n "embrio" deel van ’n saad. Dit bestaan uit weefsel wat later die blare, stam en wortels sal vorm, sowel as een of meer saadlob. Sodra die embrio begin ontkiem – uit die saad groei – word dit ’n saailing of kiemplantjie genoem.

Mosplante en varings vervaardig ook ’n embrio, maar nie sade nie. By hierdie plante begin die embrio sy bestaan geheg aan die binnekant van die argegonium van die gametofiet waaruit die eiersel ontstaan het. Die struktuur en ontwikkeling van die embrio verskil van plantgroep tot plantgroep. Dit word nie meer as ’n embrio beskou sodra dit tot buite die omsluitende argegonium ontwikkeling het nie.
Die meetinstrument waarmee die grootte van hoeke meet word, word 'n **gradeboog** genoem. Onderstaande tekening is 'n voorstelling van 'n gradeboog.

'n Gradeboog
Die grade is op die rand van die gradeboog afgemerk. Op die buitenste skaal word die grade van links na regs aangedui, terwyl dit op die binneste skaal van regs na links aangedui is.

Grade word soos volg aangedui:

* 'n Hoek van 12 grade word soos volg aangedui met: 12°
* 'n Hoek van 180 grade word soos volg aangedui met: 180°

Voorbeelde
----------

**a. Gebruik 'n gradeboog om die grootte van hoek ABC te bepaal**

1. Plaas die gradeboog sodat die punt waar die 90°  en 180°  lyne op die gradeboog sny, op die hoekpunt van die hoek lê.

2. Draai die gradeboog sodat die 0°  (180° ) -merk op die onderste been van die hoek lê.

3. Kyk by watter grade-indeling die ander been van die hoek lê. Onthou om op die middelste skaal te kyk, want ons begin regs by 0°  op die gradeboog.

4. Die grootte van die hoek is 30° .

**b. Gebruik 'n gradeboog om die grootte van hoek PQR te bepaal**

1. Plaas die gradeboog sodat die punt waar die 90° en 180° lyne op die gradeboog sny, op die hoekpunt van die hoek lê.

2. Draai die gradeboog sodat die 0° (180°) -merk op die onderste been van die hoek lê.

3. Kyk by watter grade-indeling die ander been van die hoek lê.

4. Dit lê by die langste 125 ste grade-indeling.

5. Die grootte van die hoek is 125°.
| **Grafiet** |
| --- |
|    |
| Formule | C   |
| Kleur | ysterswart tot staalgrys  |
| Streep | swart tot staalgrys  |
| Glans | submetallies  |
| Hardheid | 1-2 (Mohs)  |
| Digtheid | 2,09 - 2,23 g.cm3  |
| **Optiese eienskappe**  |
| Transparansie | opaak  |
| Dubbelbreking | eenassig  |
| Ruimtegroep | P6₃/mmc  |
| Strukturbericht-kode | A9  |
| Eenheidsel | a = 2.463 Å, c = 6.714 Å  |
|  |
| \* Lys van minerale |

**Grafiet** is mineraal. Dit bestaan uit koolstof en is die mees stabiele allotroop van hierdie element. Grafiet word in grafitiese skis op aarde aangetref en dit is ook in meteoriete en maanstene gevind.

Struktuur
---------

Dit het 'n gelaagde heksagonale struktuur. Die lae bestaan uit seshoekige koolstofringe, wat se chemiese binding vergelyk kan word met molekulêre verbindings soos benseen of naftaleen. Die binding in die lae is sterk. Die lae is gewoonlik gestapel as -A-B-A-B-. Dit is die 2H-grafietstruktuur wat die argetipe is van die strukturbericht-klassifikasie se A9-struktuur. Daar word nogtans ook 'n romboëbriese weergawe aangetref wat 'n -A-B-C-A-B-C- volgorde het. Sy eenheidsel is groter: a = 2.456 Å, c = 10.044 Å, ruimtegroep R3m. Hierdie fase word 3R-grafiet genoem. Die binding tussen die lae is hoofsaaklik dispersiekragte (vanderwaalskragte) en is swakker. Hierdeur kan die lae maklik oor mekaar skuif. Grafiet word dan ook soms as smeermiddel aangewend.

Grafiet is 'n halfmetaal en het taamlik goeie elektriese geleiding.
**Graham Brian Douglas McIntosh** (Pretoria, 18 Januarie 1944 - ) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en boer.

Hy behaal 'n B.A. en H.O.D. aan die Universiteit van Kaapstad en daarna 'n meestersgraad aan die Universiteit van Cambridge. In 1974 volg hy A. Hopewell, wat van 1953 tot 1974 Volksraadslid vir Pinetown was, op as L.V. toe hy in die algemene verkiesing met 'n meerderheid van 890 stemme teen die Progressiewe Party se A.S. Pitman wen. Hy bly tot 1977 in die Verenigde Party, maar toe die party ontbind, sluit hy hom by die Progressiewe Federale Party aan en nié by die V.P. se opvolger, die Nuwe Republiek Party, nie. As P.F.P.-kandidaat wen hy in 1981 in Pietermaritzburg-Noord en keer na die Volksraad terug. In 1987 verslaan die kandidaat van die Nasionale Party hom, maar van 1999 tot 2004 dien hy as Demokratiese Party-lid in die Nasionale Vergadering. Hy was ook president van die KwaZulu-Natalse Landbou-unie van 1995 tot 1998. Ná hy uit die Nasionale Vergadering tree, gaan boer hy voltyds en was ook 'n aktivis vir die A.C.D.P..

McIntosh is op op 11 Desember 1971 getroud met Susana Jansen van Rensburg. Hulle het drie seuns, waarvan die een, Angus McIntosh, getroud is met 'n dogter van Dick Enthoven, wat nes McIntosh sr. die eerste keer in 1974 V.P.-L.V. geword het en wel in Randburg.

McIntosh word op 2 Junie 2011 opnuut 'n parlementslid, dié keer vir Cope.

Bronne
------

* *Who's Who of Southern Africa 2006*. Cape Town: Who's Who of Southern Africa.
**James Borthwick** ’n Suid-Afrikaanse TV-, verhoog- en rolprentakteur. Hy is veral bekend vir sy komiese rolle, soos dié van Willy in die SAUK-reeks *On the Couch*. Hy het ook in sepies soos *Erfsondes*, *Fees van die Ongenooides* en *Konsternasie Oppie Stasie* gespeel.

Borthwick begin sy loopbaan in 1974 by die destydse Sukovs en onderskei hom as ’n sterk karakterspeler. Hy is Engelssprekend, maar is ewe tuis op die Afrikaanse verhoog. In 1978 ontvang hy die Piers Nicholson-prys. Hy het in Anton Tsjechof se *Oom Wanja* (vertaal deur Karel Schoeman; regie deur Janice Honeyrnan), asook talle ander stukke gespeel. Hy was ook in flieks soos Stander (2003) en Die Prince van Pretoria (1993) te sien. Vir sy rol in die musiekblyspel *Evita* het hy hy die Fleur du Cap-toekenning vir beste optrede in ’n musiekblyspel ontvang.

Hy is met die aktrise Rika Sennet getroud. Hulle het saam in die pantomimes *Sneeuwitjie en die sewe dwergies* en *As die kat weg is* gespeel. Hulle dogter Hanna is ook ’n aktrise.

Filmografie
-----------

* *In a Time Without Love* (kort), 2010 as Sersant Wallace
* *Jozi*, 2010 as Rev. Vermeulen
* *Wild at Heart* (TV-reeks), 2010 as Piet
* Konsternasie oppie stasie (TV-reeks), 2009 as Du Preez
* *On the Couch* (TV-reeks), 2008 as Willy
* Hansie: A True Story, 2008 as Kommentator Jack
* *Hillside* (TV-reeks), 2006 as Thys 'Vis' Visagie
* Stander, 2003 as Vorster
* Scoop Schoombie (TV-reeks), 2001 as Scoop
* *Le crime de monsieur* Stil (TV-fliek), 1995 as Grand Louis
* Die Prince van Pretoria, 1993 as Tommy Prinsloo
* *Sweet 'n Short*, 1991 as Shawn Raymond
* *The Fourth Reich*, 1990 as Sidney Cohen
* Wie Laaste Lag, 1985
* Die Groen Faktor, 1984 as Freek van Zyl
* Wat Jy Saai, 1979 as Minister
* *The Guest: An Episode in the Life of Eugene Marais*, 1977
*Landsoldate* (1858)
'n **Graf van die Onbekende Soldaat** is 'n monument wat gebou is om die stoflike oorskot van een of meer ongeïdentifiseerde soldate te begrawe. Vanaf die 19de eeu is sulke monumente in verskeie lande opgerig. Hierdie soldate word 'n simbool vir die talle geïdentifiseerde en ongeïdentifiseerde soldate wat tydens 'n oorlog omkom. 'n Jaarlikse herdenking word soms by hierdie grafte gehou.

Die oudste monument van sy soort is vermoedelik die van die *Landsoldate* (beeldhouer Herman Wilhelm Bissen), wat in 1858 in Frederica, Denemarke opgerig is. Die monument herdenk die gesneuweldes tydens die Eerste Duits-Deense Oorlog. 'n Meer onlangse voorbeeld is 'n monument wat in 2004 in Wellington, Nieu-Seeland opgesit is.

Ná die Eerste Wêreldoorlog het verskillende lande sulke monumente opgerig. Op 11 November 1920 is die *Tomb of the Unknown Warrior* in Londen en die *Tombe du Soldat Inconnu* in Parys ingewy. In Frankryk word 'n ewige vlam in 1923 by die graf gevoeg. Dit is later ook op ander plekke, soos in Brussel, gedoen.

Voorbeelde
----------

| Land | Plek | Jaar | Foto |
| --- | --- | --- | --- |
| Vlag van Griekeland Griekeland | Athene | 1930 |  |
| Vlag van België België | Brussel | 1922 |  |
| Vlag van Engeland Engeland | Westminster Abbey, Londen | 1920 |  |
| Vlag van Frankryk Frankryk | Parys | 1921 |  |
| Vlag van Italië Italië | Rome | 1921 |  |
| Vlag van Nederland Nederland | Oude Sint-Willibrorduskerk, Waalre | 1945 |  |
| Vlag van Pole Pole | Warschau | 1925 |  |
| Vlag van Portugal Portugal | Klooster van Batalha | 1921 |  |
| Vlag van Zimbabwe Zimbabwe | Harare | 1982 |  |
Die **Komatiland-bosboumuseum** in Sabie is ‘n kultuurhistoriese museum wat die geskiedenis en ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse bosbou- en houtnywerheid uitbeeld.

Reeds in 1655 is in Suid-Afrika met die aanplant van bome begin toe jong akker- en sparbome in kissies per skip uit Nederland aangekom het. Vyf-en-dertig jaar later is 10 000 eikebome teen Tafelberg gevestig. In 1792 is reeds hout na Indië uitgevoer en sestig jaar later is ‘n saagmeul in die Piriebos in die Oos-Kaap in gebruik geneem. Meksikaanse denne is in 1882 in die Durban Botaniese Tuin aangeplant.

Die oudste item in die museumversameling is stukke versteende hout van boomspesies wat ‘n 40 miljoen jaar gelede in Suid-Afrika gefloreer het, maar teenswoordig net in Australië, Asië en Suid-Amerika voorkom. ‘n Geelhoutfossiel van 200 miljoen jaar oud wat van Indwe kom, is die voorsaat van ons geelhout van vandag. Ook ‘n skyf van ‘n 500-jarige geelhoutboom is besonders.

‘n Wye verskeidenheid gereedskap wat in die bosboubedryf sowel as deur skrynwerkers gebruik is, is te besigtig, byvoorbeeld die eerste raamsaag wat in die land gebruik is, ‘n kuilsaag, kragsae, ‘n vroeë teodoliet, skawe, waterpasse, skuiflineale, draaibanke. Ander uitstallings vertel die verhaal van die vervaardiging in Suid-Afrika van vuurhoutjies, papier en lamelhout. ‘n Unieke voorwerp in die versameling is ‘n 200-jarige waterpyp van hout.

Bibliografie
------------

* Winckler, W.G.: Sabie en die bosboumuseum. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis, Kuns en Kultuur. Jaargang 31, nr. 2, April 1982
Ds. Theunis Botha, leraar van 1947 tot 18 November 1984.
Die kerkgebou, begin 2018.
Ds. Theunis Botha in 1957.
Die kerksaal, die Theunis Bothasaal, genoem na die eerste predikant.
Die kerkgebou omstreeks 1970.
Die **NG gemeente Crosby** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die voorstad Crosby in die weste van Johannesburg.

Die gemeente het op 6 Augustus 1946 met 500 lidmate en 22 kerkraadslede van die moedergemeentes Johannesburg-Wes (wat toe self net twee jaar oud was) en Langlaagte afgestig. Die gemeente het geen gebou of plek vir samekoms gehad nie, maar wel Johannesburg-Wes se pastorie bekom omdat dit binne die grense van die nuwe gemeente gestaan het.

Op uitnodiging van Johannesburg-Wes besluit die gemeente dat lidmate saam met die moedergemeente in sy kerkgebou sou aanbid totdat Crosby sy eie geboue kon oprig. Dié samewerking was besonder geslaagd en geseënd. Die groot taak van die leraar, kerkraad en lidmate was uiteraard die oprigting van 'n eie kerkgebou. Op 14 April 1947 begin hulle 'n boufonds en reeds in Maart 1948 begin die gemeente met die bou van 'n kerk, wat op 7 Mei 1948 ingewy is en £14 000 gekos het.

Eers nadat die derde beroep uitgebring is, kon die gemeente sy eerste leraar, prop. Theunis Botha, op Saterdag 22 Februarie 1947 bevestig. Hy sou die gemeente meer as 40 jaar dien.

Terwyl sewe omliggende gemeentes deur die jare in die NG gemeente Vergesig verenig het, het Crosby steeds afsonderlik voortbestaan, hoewel herderloos en in 2011 met net 18 doop- en 138 belydende lidmate, vergeleke met 170 doop- en 550 belydende lidmate in 1985. Geografies is Crosby een van die kleinste gemeentes in die land, naamlik 400 by 800 meter.

Ligging
-------

Die kerkgebou is geleë in Kilmorelaan in Crosby.

Enkele leraars
--------------

* Theunis Botha, 1947 – 18 November 1984, toe hy sy emeritaat aanvaar
* Christiaan Christoffel Johannes Olivier, 19 Mei 1989–1996

Getal lidmate
-------------

* 1973: doop 378, belydend 895
* 1979: doop 331, belydend 794
* 1985: doop 170, belydend 550
* 1990: doop 191, belydend 545
* 1994: doop 149, belydend 412
* 2006: doop 34, belydend 220
* 2011: doop 18, belydend 138
* 2016: doop 9, belydend 87
* 2021: doop 7, belydend 74

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Symington, Johan (et. al.), *Jaarboek van die NG Kerke*, Tydskriftemaatskappy, Kaapstad en Wellington, 1985, 1990, 1994, 2010.
Ds. Joachim Jan Hendrik Hattingh, leraar van 1924 tot 1932.
Die NG kerk Charl Cilliers. Dis waarskynlik ontwerp deur Francois Hesse, seun van Folkert Wilko Hesse. Ds. J.C.G. Kotzé het die hoeksteen gelê op 12 April 1935.
Ds. B.J.K. Anderssen, leraar van 1937 tot 1941.
Ds. G.J.V. Bell, leraar van 1941 tot 1944.
Ds. J.M. du Toit, leraar van 1944 tot 1948.
Ds. W.G. Deacon, leraar van 1949 af
Die **NG gemeente Charl Cilliers** is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Sinode Hoëveld met sy middelpunt op die dorpie Charl Cilliers, suid van Secunda in Mpumalanga.

Die gemeente is in die jaar 1917 gestig. In sy eerste 35 jaar het hy nie minder nie as sewe predikante gehad. Die eerste leraar wat die gemeente bedien het, was ds. A.G. Driessen (1917–'24). Aanvanklik is die eredienste in 'n ou sinkkerkie gehou, maar met die jare het dit ook finansieel beter gegaan met die gemeente. Die eerste pastorie was ongeveer 'n myl van die kerkie geleë en in die tyd van ds. Driessen is daar dan ook 'n nuwe pastorie gebou.

Sy opvolger, ds. J.J.H. Hattingh, het die gemeente in die jare 1924 tot 1932 bedien. In hierdie tyd het die gemeente ook nog maar finansieel gebukkend gegaan weens die Groot Depressie. Die dorpie is aanvanklik as 'n kerkplaas uitgelê, waarop honderde tente met nagmaaltyd opgeslaan is. Met verloop van tyd het die dorpie egter uitgebrei sodat gemeentelede ook hulle eie dorpshuise begin bou het.

In die tyd van ds. J.C.G. Kotzé (1933–'36) het daar 'n geweldige skudding in die gemeente plaasgevind. Die gemeente het met nuwe ywer begin werk om 'n bestendige godshuis daar te stel. Skaars was die reuse-gebou van meer as 1 000 sitplekke en met 'n toring wat sowat 18 myl ver gesien kon word, voltooi, of die leraar het 'n beroep na Roodepoort aangeneem.

Sy opvolger, ds. B.J.K. Anderssen, het die gemeente in die jare 1937 tot 1941 bedien en hy is opgevolg deur ds. G.J.V. Bell, wat die gemeente tussen die jare 1941 tot 1944 voorgegaan het. Ná hom het ds. J.M. du Toit die gemeente tussen die jare 1944 en 1948 bedien. In sy tyd is die groot kerkterrein beplant en verfraai.

Ds. W.G. Deacon het op 26 Maart 1949 die herderstaf hier opgeneem en in sy tyd het die gemeente, wat hom tot dusver nog steeds met klavierbegeleiding moes behelp, 'n orrel aangeskaf. Iets wat die groei en vooruitgang van die gemeente met die jare baie benadeel het, was die gebrek aan water. Herhaalde pogings om boorgate te sink het maar keer op keer op mislukkings uitgeloop, tot daar eindelik aan die begin van 1951 'n baie sterk water oopgeboor is.

In 1951 skryf die gemeente se medewerker, waarskynlik ds. Deacon, in *Ons gemeentelike feesalbum*: "Steeds gaan hierdie gemeente voort op die pad van die geloof soos die groot volksheld Charl Cilliers, na wie hierdie gemeente vernoem is, vir hulle die voorbeeld gestel het."

Enkele leraars
--------------

* A.G. Driessen, 1917–1924
* J.J.H. Hattingh, 1924–1932
* J.C.G. Kotzé, 1933–1936
* B.J.K. Anderssen, 1937–1941
* George Johannes Viljoen Bell, 1941–1944
* J.M. du Toit, 1944–1948
* W.G. Deacon, 26 Maart 1949 – ?

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L.. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
**Eltville am Rhein** [ˈɛltvɪlə] is die oudste en grootste nedersetting in die Rheingau-streek en die administratiewe distrik Rheingau-Taunus-Kreis in die Duitse deelstaat Hesse. Bekend as die "Stad van wyn, vonkelwyn en rose" en die *Gutenbergstadt* , is Eltville 'n rustige klein stad wat regstreeks aan die Rynoewer geleë is en sy geskiedenis tot die Romeinse tydperk kan terugvoer toe dit as *Alta Villa* gestig is.

Later het Eltville 'n Frankiese nedersetting en die setel van 'n koningshof geword waar Boudewyn van Trier in 1330 met die bou van 'n kasteel begin het. Twee jaar later het keiser Lodewyk van Beiere stadsregte aan Eltville gegee. Ná Boudewyn se afsterwe in 1348 het die kasteel as die gunsteling-somerwoning van die keurvorste van Mainz gedien.

Eltville word ook met die vroeë geskiedenis van die drukkuns verbind. Op 17 Januarie 1465 het aartsbiskop en keurvors Adolf II van Nassau hier Johannes Gutenberg, die uitvinder van die drukpers, tot hofedelman verhef en 'n lyfrente aan hom toegeken wat belastingvryheid en kleding asook jaarliks 2 180 liter graan en 2 000 liter wyn ingesluit het. Gutenberg kon hierdie voorreg nog drie jaar lank geniet voordat hy in 1468 in Mainz oorlede is.
Emerson Fittipaldi in 2006
Fittipaldi jaag in 1971 op die Nurburgring
**Emerson "Emmo" Fittipaldi** (gebore 12 Desember 1946 in São Paulo) is 'n voormalige Brasiliaanse renjaer. Hy het twee keer Formule 1-wêreldkampioen en een keer IndyCar-kampioen geword.

Loopbaan
--------

Emerson Fittipaldi het sy motorsportloopbaan in Engeland in die Britse Formule Ford begin. (Ná hom sou baie meer Brasiliane dieselfde roete volg: Nelson Piquet, Ayrton Senna, Rubens Barrichello en Felipe Massa). ’n Jaar later, in 1970, het hy sy Formule 1-debuut by die Britse Grand Prix gemaak as Lotus se derde jaer. Nadat die leier Jochen Rindt tydens oefening in Monza gesterf het, het hy op sensasionele wyse die rol van nommer een oorgeneem: op slegs sy vierde wegspring in 'n Formule 1-ren het hy die Verenigde State Grand Prix by Watkins Glen International gewen, en sodoende verseker dat Jochen Rindt (postuum) die wêreldtitel wen, deur sy grootste mededinger, Jacky Ickx, van die nodige punte te ontneem.

### Die jongste wêreldkampioen

In 1972 het Fittipaldi die heersende Wêreldkampioen Jackie Stewart verslaan. Hy het in die jaar vyf Grand Prix-oorwinnings behaal in die heeltemal herstileerde en bygewerkte Lotus 72: die rooi en goud van Gold Leaf het plek gemaak vir die baie opvallende en eksklusiewe swart en goud van John Player Special. Op 25 jaar en 99 dae was hy die jongste wêreldkampioen in die geskiedenis. Hy het hierdie titel eers in 2005 aan Fernando Alonso verloor. (L.w. Sedert 2010 kan Sebastian Vettel homself die jongste wêreldkampioen in die geskiedenis noem.)

### Skakel oor na McLaren

Vir 1974 vertrek hy na McLaren. Daar het hy sy tweede wêreldtitel in die laaste wedren van die seisoen verower in 'n kop-aan-kop tweestryd met Clay Regazzoni (Ferrari) en Jody Scheckter (Tyrrell).

In 1975 het Niki Lauda koning gekraai in sy Ferrari 312T. Fittipaldi se 1973 McLaren M23 het goed begin, maar het 'n swak middelseisoen gehad. Dit was eers teen die einde van die jaar, ná die nodige meganiese en aërodinamiese opdaterings, dat die motor weer met Ferrari kon meeding en Fittipaldi het die tweede plek in die wedren behaal met 'n sterk eindpoging in Monza (Italië) en Watkins Glen (Verenigde State). Hy eindig tweede in 1975 se Wêreldkampioenskap.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12605961c (data)
* GND: 118691538
* IMDb: nm1081197
* ISNI: 0000 0000 7834 8171
* LCCN: n2003106102
* NDL: 00620659
* NKC: xx0242179
* NTA: 072169680
* VIAF: 61667071
* WorldCat Identities: lccn-n2003106102

 |
Kaart wat die name vir Sondag in Europese tale vertoon.
**Sondag** is die weeksdag tussen Saterdag en Maandag. Die naam is afkomstig van Sunne, die Sakserse god, of Sunna, die Skandinawiese songodin, en beteken "Sunna/e se dag".

Sondag word soms as die laaste dag van die week gereken (veral in moderne Europa en Suid-Amerika), en somtyds as die eerste dag ('n tradisie uit die antieke Judaïsme en antieke Egipte).

In Oosters-Ortodokse Christelike families en gemeenskappe vind geen aktiwiteit op Sondae plaas nie, byvoorbeeld werk, om iets te doen wat iemand anders sal laat werk (soos die koop van goedere of dienste, insluitend openbare vervoer), die bestuur of was van 'n motor, tuinwerk, ensovoorts. Uitsonderings wat wel toegelaat word, is die bywoning van geestelike dienste, die benutting van noodsaaklike mediese dienste en (gewoonlik) die gebruik van elektrisiteit.

In die antieke Joodse tradisie is Saterdag as die sabbat beskou. In baie tale is daar geen aparte woorde vir *Saterdag* en *sabbat nie*. Oosters-Ortodokse kerke onderskei tussen die *sabbat* (Saterdag) en die *Heer se dag* (Sondag). Rooms-Katolieke Kerke plaas só min klem op hierdie onderskeid dat baie van hulle die Protestantse gebruik - ten minste in die omgangstaal - volg deur Sondag die sabbat te noem.

Enige maand wat met 'n Sondag begin, sal 'n Vrydag die dertiende bevat.

Sondag is die tweede dag van die naweek en is 'n rusdag in die lande met 'n Christelike tradisie, omdat Christene dit as die dag beskou waarop die kerk besoek word.
**SEACOM** is 'n optiese vesel-onderwaterdatakabel wat Suid-Afrika met die wêreld verbind via die ooskus van Afrika. Dit is die eerste onderwaterkabel wat langs die ooskus van Afrika geïnstalleer word. Suid-Afrika is verbind met Europa via die weskus van Afrika met die SAT-2 en SAT-3/WASC onderwaterkabels terwyl dit met die ooste verbind is deur die SAFE onderwater optiese vesel-kabel. 

Die kabel is in diens gestel op 23 Julie 2009.

Landingspunte
-------------

Die SEACOM-kabel het landingspunte in die volgende lande: 

* Ras Sidr naby Suez (Egipte)
* Djiboeti
* Mombasa, (Kenia )
* Dar-es-Salaam, (Tanzanië)
* Maputo, (Mosambiek)
* Mtunzini, (Suid-Afrika)
* Toliary, (Madagaskar)
* Moembaai, (Indië)

Bandwydte
---------

Seacom is ontwerp om diens te verskaf teen 1,28 Tbis•s-1 en kan met gemak onder andere TV-dienste, IPTV en internetdienste aan operateurs verskaf in die lande waarmee dit verbind is. In Suid-Afrika sal MTN, Vodacom en Neotel bandwydte by Seacom koop.

Projek
------

Die totale lengte van die kabel is 17 000 km. Die kabel is deur Tyco Telecommunication geīnstalleer. Die projek kos sowat $600 miljoen (R4,5 miljard).

Eienaarskap
-----------

Die kabel het verskeie eienaars; 23,75% behoort aan 'n internasionale belegger nl. Herakles Capital en die res aan beleggers vanuit Afrika: Industrial Promotion Services, Venfin, Convergence Partners en Shanduka.
**Minkowski 2-9**, afgekort as **M2-9** (ook bekend as die **Vlinder-newel** of **Tweelingstraal-newel**), is ’n planetêre newel wat in 1947 deur die sterrekundige Rudolph Minkowski ontdek is. Dit is 2 100 ligjare van die Aarde af geleë in die rigting van die sterrebeeld Slangdraer. Dié simmetriese newel lyk soos twee eenderse lobbe materiaal wat van die sentrale ster af weggeskiet word. Sterrekundiges het dit die "Tweelingstraal-newel" gedoop na aanleiding van die strale wat die lobbe vorm. Dit lyk ook soos die vlerke van ’n vlinder. Die newel is in die 1990's deur die Hubble-ruimteteleskoop afgeneem.

Eienskappe
----------

M2-9 lyk soos die skouspelagtige laaste stuiptrekkings van ’n dubbelsterstelsel by die newel se middelpunt. Die primêre komponent is die warm kern van ’n ster wat die einde van sy hoofreekssiklus bereik het, die meeste van sy buitenste lae weggeskiet het om ’n rooireus te word, en nou krimp tot ’n witdwerg. Daar word geglo dit was vroeër ’n sonagtige tipe ster. Die tweede, kleiner komponent van die dubbelster wentel baie naby om die ander een en kon selfs opgeneem gewees het in die groter ster se groeiende atmosfeer, en so kon hulle die newel gevorm het. 

Een teorie is dat die swaartekrag van die een ster van die gas van die oppervlak van die ander ster aantrek en dit in ’n digte, dun skyf wegskiet. Die gas word verder aangedryf deur ’n sterk sterwind. Die buitenste dop word geskat op sowat 1 200 jaar oud.
**Planktonkrefies** is garnaalagtige, ongewerwelde seediere. Hierdie klein skaaldiertjies is deel van die soöplankton en is belangrike organismes, veral as voedsel vir baardwalvisse, mantas, walvishaaie, seehonde en sommige seevoëlspesies wat se dieet uitsluitlik uit planktonkrefies bestaan.

Planktonkrefies kom in al die wêreld se oseane voor. Hulle word as 'n sleutelspesie naby aan die onderkant van die voedselketting beskou: hulle vreet fitoplankton (plantaardige plankton) en soms ook ander soöplankton, waardeur hulle dit omsit na 'n gepaste vorm sodat dit deur ander, groter diere, wat se dieet hoofsaaklik uit planktonkrefies bestaan, verteer kan word. In die Suidelike Oseaan vorm een spesie, die Antarktiese planktonkrefie (*Euphausia superba*) 'n beraamde biomassa van meer as 500 miljoen ton - omtrent twee keer soveel as die mens. Meer as die helfte hiervan word jaarliks deur walvisse, seehonde, pikkewyne, inkvisse en visse gevreet en word vervang deur voortplanting en groei. Meeste planktonkrefiespesies vertoon 'n daaglikse vertikale migrasie: snags word hulle deur diere naby aan die oppervlak gevreet en bedags trek hulle na dieper waters.

Planktonkrefies word ook vir kommersiële doeleindes gevang in die Suidelike Oseaan en die kusgebiede van Japan. Die totale wêreldwye vangs beloop jaarliks 150 000 – 200 000 ton; die meeste hiervan is van die Scotiasee naby Antarktika afkomstig. Die diertjies word gebruik as voedsel in waterboerdery en akwariums; as aas in visvangs en in die farmaseutiese nywerheid. In Japan en Rusland word planktonkrefies ook deur mense genuttig .