recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Copperton** is 'n voormalige myndorpie in die Karoogebied van die Noord-Kaap. Dis geleë in die Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit en die Siyathemba Plaaslike Munisipaliteit, met sy setel op Prieska.

Dit is in 1971 gestig in verband met die kopermyn op die plaas Vogelstruisbult. Dit was van 1975 tot 1987 die middelpunt van die NG gemeente Vergesig, wat van die NG gemeente Prieska afgestig het en weer daarby ingelyf is. Die dorp het in 'n stadium 3 000 inwoners gehuisves en 'n skool en verskeie ontspanningsgeriewe gehad, onder meer 'n gholfbaan. Anglovaal het die myn, wat in 1972 geopen is, in 1991 gesluit. Die meeste van die geboue is intussen gesloop en net enkele huise word nog gebruik deur Denel, wat 'n missieltoetssentrum hier bedryf.

Die dorpie se oppervlak is 70,55 km². In 2011 was die inwonertal 57, van wie 49 wit, ses bruin en een swart was. Dis vergeleke met 'n inwonertal van 36 in 2001, van wie 27 bruin en nege wit was.

Garob Wind Farm (Pty) Ltd het in Junie 2013 omgewingsgoedkeuring gekry om 'n windplaas in die omgewing, wat besonder winderig is, op te rig.

Sien ook
--------

* Alkantpan
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
**Darius Mfana Temba Dhlomo** (\* 9 Augustus 1931, † 13 Junie 2015) was 'n Suid-Afrikaanse voormalige sokkerspeler, akteur, bokser, musikant en politieke aktivis.

Naas sy boksloopbaan het hy uitgedraf as kaptein van die Baumannville City Blacks en die Natalse provinsiale sokkerspan. In 1958 het hy na Nederland verhuis om vir SC Heracles te speel. By Heracles was hy saam met Steve Mokone die eerste swart Suid-Afrikane in 'n Europese sokkerliga.

Met sy debuutwedstryd teen Rigtersbleek het hy onder die paviljoen verklee. Hy het nie besef dat Nederland nie 'n apartheidsbeleid toepas nie. Die aanvaller Joop Schuman het hom ingelig dat hy saam met sy wit medespelers kan aantrek.

In Nederland het hy ook vir Vitesse Arnhem, DHC Delft, HVV Tubantia en Enschedese Boys gespeel. By die Enschedese Boys het hy saam met die Nederlandse sokkerlegende Abe Lenstra uitgedraf.

Dhlomo was ook 'n aktiewe lid van die African National Congress. Daarom kon hy nie voor 1992 na Suid-Afrika terugkeer nie. Hy het in Enschede aangebly en was 'n aktiewe lid van die Partij van de Arbeid.

In die Nederlandse rolprent *De Zwarte Meteoor* (oor die lewe van Steve Mokone, 2000) het Dhlomo die rol van Steve Mokone vertolk.
**Darius I** of **Darius die Grote** was die derde keiser van die Achaemenidiese Ryk. Hy het oor die ryk regeer tydens die hoogtepunt daarvan, onder meer oor Egipte en dele van Griekeland. Die verval en val van die ryk het begin met sy dood en die kroning van sy seun, Ahasveros.

Darius het die troon bestyg deur 'n sluipmoord uit te voer op die vermeende troonrower Bardija met die bystand van ses ander Persiese adelfamilies; Darius is die volgende oggend gekroon. Die nuwe keiser het las gehad van opstande dwarsdeur sy ryk, maar het telkens daarin geslaag om dit te onderdruk. 'n Hoofepisode in die lewe van Darius was sy strafekspedisie teen die stede Athene en Eretria, en die onderwerping van Griekeland. Hy het sy ryk uitgebrei deur oorwinnings oor Thracië en Masedonië, die Saka en Irannese stamme wat Medië binnegeval het.

Darius het die ryk georganiseer deur dit in provinsies onder te verdeel, waaroor elk 'n regerende goewerneur aangestel is. Hy het 'n nuwe geldstelsel ingevoer, asook Aramees ingestel as die amptelike taal van die ryk. Darius het ook bouprojekte aangevoor dwarsdeur die ryk, met die fokus op Soesa, Babilon en Egipte. Darius het 'n regstelsel vir Egipte laat opstel. Hy het verder die Behistoen-inskripsie op 'n kranswand laat uitkerf, 'n outobiografie wat van groot moderne taalwetenskaplike belang is.
**Jayavarman IV** (Khmer: ជ័យវរ្ម័នទី៤) was van 928 tot 941 koning van die Khmer-ryk. Baie vroeë historici het gedink hy was ’n troonrower, maar bewyse is onlangs gevind dat hy ’n wettige aanspraak op die troon gehad het.

Lewe
----

Hy was die seun van koning Indravarman I se dogter Mahendradevi en was getroud met sy tante, ’n halfsuster van Yasovarman I. Omdat daar geen vasgestelde opvolgingsreëls was nie, lyk dit of sy aanspraak deur sy ma se lyn geldig was. Hy het die bewind van Yasovarman I se seuns by Angkor sedert die dood van hul pa teengestaan. In 921 het hy sy eie hoofstad by Koh Ker gestig. ’n Inskripsie uit 921 lui: "Jayavarman IV het die stad Yashodharapura verlaat en by Chok Gargyar gaan regeer, en hy het die Devaraja saam met hom geneem."  Die stryd om die troon het geduur van 921 tot met die dood van Ishanavarman II in 928, waarna Jayavarman IV alleen regeer het.

Koh Ker, wat bekend is om sy ou ruïnes, kan deesdae makliker as in die verlede bereik word danksy ’n tolpad. Dit was duisend jaar lank verlate totdat Franse geleerdes dit aan die einde van die 19de eeu besoek en bestudeer het. Tydens sy bewind was die hoofstad bekend as "Chok Gargyar" (die "Eiland van Glorie") of "Lingapura".:360,363 Dit was ’n ommuurde stad van sowat 1,2 km2, maar bykomende tempels was oor ’n gebied van 35 km2 versprei. Die hoofgebied bevat die Rahal-baray (1 188 x 548 m) en die Prasat Thom-kompleks met sy piramide van sewe vlakke van altesaam 30 m hoog. Baie van die beste en grootste standbeelde van Angkor is tydens sy bewind gemaak, soos die Garuda wat by die ingang van die Nasionale Museum van Kambodja staan.

Jeyavarman IV is in 941 dood en het die postume naam Paramashivapada gekry. Sy opvolging was nie vreedsaam nie en sy jong seun, Harshavarman II, het vir ’n kort rukkie tot in 944 regeer. Daarna het Rajendravarman II, die oom en neef van Harshavarman, die hoofstad na Yasodharapura teruggeskuif.

Bronne
------

* Chandler, David (1996). *A History of Cambodia* (4th uitg.). Westview Press. ISBN 978-0-8133-4363-1.
* Coedès, George (1968). Walter F. Vella (red.). *The Indianized states of Southeast Asia*. trans. Susan Brown Cowing. University of Hawai`i Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.
* Higham, Charles (2001). *The Civilization of Angkor*. Phoenix. ISBN 1-84212-584-2.
* Rooney, Dawn F. (2005). *Angkor: Cambodia's wondrous khmer temples* (5th uitg.). Odissey. ISBN 978-962-217-727-7.
| Maputobaai |
| --- |
| Die Maputobaai uit die ruimte, Januarie 1990 |
| Spaanse kaart van die Maputobaai |
| Koördinate: | 25°59′S 32°42′O﻿ / ﻿25.983°S 32.700°O﻿ / -25.983; 32.700Koördinate: 25°59′S 32°42′O﻿ / ﻿25.983°S 32.700°O﻿ / -25.983; 32.700 |
| Ligging: | Maputo, Mosambiek |
| Soort: | Baai van die Indiese Oseaan |
| Lengte: | 90 km |
| Breedte: | 32 km |
| Invloei: | Komatirivier, Maputo, Umfusi |
| Uitvloei: | Indiese Oseaan |
| Nedersettings: | Maputo, Mosambiek |

**Maputobaai** (Portugees: *Baía de Maputo*), voorheen **Delagoabaai** (*Baía da Lagoa*, letterlik: "baai van die lagune") is 'n inham van die Indiese Oseaan aan die kus van Mosambiek, tussen 25° 40′ en 26° 20′ suiderbreedte, met 'n lengte van 90 km van noord na suid en 'n breedte van ongeveer 20 km.

Beskrywing
----------

Die baai is in die noorde van 'n reeks strandmere wat gevind word aan die kus vanaf St. Lucia in Suid-Afrika noordwaarts. Die opening van die baai is aan die noord-oostelike kant. Die suidelike deel van die baai word gevorm deur 'n skiereiland, bekend as die Inhacaskiereiland, wat 'n veilige hawe bied. Port Melville is aan die noord-westelike punt. Noord van die skiereiland is Inhaca-eiland, en verder aan 'n kleiner eiland bekend as Olifante-eiland.

Alhoewel Maputobaai op verskeie plekke vlak is en 'n rif digby die ingang het, is dit 'n waardevolle hawe wat deur groot vaartuie in alle seisoene gebruik kan word. Die omliggende landskap is laag en baie ongesond, maar Inhaca-eiland het 'n hoogte van 73m, en word gebruik as 'n sanatorium. Die Manhissa of Komatirivier vloei die baai binne aan die noordekant, verskeie kleiner spruite uit die Lebomboberge ontmoet in die middel van die baai in 'n monding bekend as Espirito Santo (algemeen bekend as die Engelserivier), en die Maputorivier (wat ontspring in die Drakensberge) vloei vanaf die suide die baai binne, asook die Umfusirivier. Seekoeie en krokodille word in die riviere aangetref.

Geskiedenis
-----------

Die baai is in 1502 ontdek deur die Portugese reisiger Antonio de Campo, een van Vasco da Gama se reisgenote. Nie lank daarna nie is die Portugese pos Lourenço Marques (nou Maputo) aan die noordekant van die Engelserivier opgerig.

In 1720 het die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie 'n fort en faktory onder beheer van die Kaapkolonie daar gevestig. Vir 'n paar maande in 1722 is die fort deur seerowers beset, en uiteindelik finaal ontruim in Desember 1730.

Daarna het die Portugese met tussenposes handelsposte langs die monding opgerig wat deur klein forte beskerm is. Aanvalle deur die plaaslike stamme het die Portugese genoop om 'n verdrag te sluit met plaaslike stamhoofde. Dit het uiteindelik gelei tot die militêre besetting van die land deur die Portugese — ten spyte van die Britte se beste pogings, asook latere pogings deur die Zuid-Afrikaansche Republiek (die Transvaalse regering), om die hawe te bekom.

Maputobaai het onder Portugese beheer gebly totdat Mosambiek onafhanklikheid verkry het in 1975.
Theodor Leutwein (sit links), Zacharias Zeraua (tweede van links) en Manasse Tyiseseta (vierde van links). Samuel Maharero staan regs.
**Zacharias Zeraua** († 3 September 1915 in Otjimbingwe) was 'n stamleier van 'n groep Herero's met hulle hoofkwartier in Otjimbingwe.

Lewe
----

Zerauas se vader was die Herero-leier Christian Wilhelm Zeraua († 1876). Op 26 November 1894 bemiddel Theodor Leutwein samesprekings tussen Samuel Maharero, Zeraua en Manasse Tyiseseta op Omaruru om moontlike eenwording van die Hererostamme te bespreek.

Kaptein Zeraua verkoop Otjandjomboimwe aan twee immigrante uit Duitsland, Gustav Roesemann en Eduard Hälbich. Hälbich vestig homself langs die Otjandjomboimwe-meer en stig in 1898 'n gemeenskap hier wat met 'n treinspoor aan Karibib verbind word in 1900.

Deelname aan die opstand van die Herero
---------------------------------------

Sy skoondogter is in 1903 vermoor en die moordenaar is slegs met 3 jaar in die gevangenis gestraf. Dit veroorsaak onrus in Otjimbingwe en as gevolg daarvan het Zeraua vanaf 23 Januarie aan die opstand van die Herero deelgeneem. Die Otjimbingwe Herero onder Zeraua word in die slag van Lieven op 16 Februarie verslaan deur die Duitse koloniale magte onder leiding van luitenant Gygas. Teen die einde van Maart verlaat Zeraua die gebied en verhuis na die Oruware Ongandjira in die boonste Swakopvallei, daar ontmoet hy die rebelle onder Samuel Maharero. Ná die Slag van Waterberg in Augustus 1904 keer die Otjimbingwe Herero onder beskerming van ander stamme terug via Okahandja tussen die Omatako Omuramba- en die Eiseb Omuramba-riviere. In Desember 1904 het Ludwig von Estorff aangebied om die Herero's hul vryheid terug te gee ​​om weer terug te keer na hul ou nedersettings. Generaal Lothar von Trotha gereageer egter teenoor Estorff met die woorde: "Jy het niks om te belowe nie".

Zacharias Zeraua van Otjimbingwe in Owinaua-Naua
Op 12 Desember 1904 in Owinaua-Naua kondig luitenant-generaal Von Trotha aan dat hy sal onderhandel met Herero's wat bereid is om terug te keer na hulle vorige nedersettings. Zeraua lei 'n nederlaag teen Majoor von Estorff op 9 Januarie 1905 met 470 lede van sy stam. Zeraua berig oor die lot van die ander Herero-stamme.
**Monterey** is 'n nedersetting in die administratiewe distrik Monterey County van die Amerikaanse deelstaat Kalifornië, geleë aan die suidelike kant van Monterey-baai, sowat 160 km suid van San Francisco en 480 km noord van Los Angeles, met 'n oppervlakte van 8,5 vk myl (21,9 vk km) en 'n bevolking van 27 810 volgens die Sensus van 2010. In 2016 is dit op 28 454 beraam.

'n Nagfoto van Cannery Row
Pasifiese jellievisse (*Chrysaora fuscescens*) in die Monterey Bay Aquarium
Monterey se ryk geskiedenis strek terug tot in die tyd van die Spaanse koloniale bewind in Kalifornië. In 1610 het die Spaanse ontdekkingsreisiger Sebastián Vizcaíno hier voet aan wal gesit en die baai na sy beskermheer, die graaf van Monterrey, genoem. 'n Vaste nedersetting het egter eers in die volgende eeu ontstaan toe die Spaanse kaptein Gaspar de Portolá (1717–1784) en die geestelike Vader Serra hier in 1770 'n kerk en *presidio* (militêre pos) gevestig het waaruit later 'n *pueblo* (nedersetting) sou groei.

Tot 1848 het Monterey - sowel onder Spaanse asook Meksikaanse bewind - as die hoofstad van Alta California (Opper-Kalifornië) gedien. Destyds was dit die enigste wettige invoerhawe vir goedere waarop belasting gehef is. In 1846 is die Amerikaanse vlag oor die Meksikaanse doeanehuis gehys. Ná die Meksikaans-Amerikaanse Oorlog het Kalifornië deel van die Verenigde State geword. Die nuwe deelstaat se grondwet (die *California State Constitution*) is in 1849 in die plaaslike Colton Hall onderteken.

As gevolg van die Kaliforniese goudstormloop van 1848 moes Monterey sy status as hoofstad aan San Francisco afstaan. Die nedersetting het vervolgens as belangrike visseryhawe, markdorp en militêre basis gedien. Hier het Kalifornië se eerste teater, openbare gebou, openbare biblioteek, openbare staatskool en drukkery ontstaan en is die eerste dagblad, *The Californian*, gepubliseer.

Monterey se visserybedryf het nog tot in die 1950's gefloreer. Sy inmaakfabrieke is deur die Amerikaanse skrywer en Nobelpryswenner John Steinbeck in 1945 met die publikasie van die roman *Cannery Row*, wat in die tyd van die Groot Depressie afspeel, onsterflik gemaak.

Sedert die laat 19de eeu het kunstenaars aangetrokke gevoel tot Monterey en sy omgewing. Bekende skilders en skrywers (onder wie die Skotse romansier en reisskrywer Robert Louis Stevenson) het hulle hier gevestig. Vandag is Monterey 'n gewilde bestemming vir toeriste wat 'n besoek aan historiese plekke, Cannery Row (die straat waar baie inmaakfabrieke geleë was), Fisherman's Wharf (die historiese spilpunt van Monterey se vissery- en walvisbedryf met sy seekosrestaurante, winkels en markte) en die befaamde Monterey Bay Aquarium bring. Die Monterey-jazzfees word jaarliks op die derde naweek in September gehou.
Gastrulasie vind plaas wanneer ’n blastula, wat uit een laag bestaan, inwaarts vou en vergroot om die gastrula te vorm. Kleure: ektoderm, blou; endoderm, groen; blastoseel, geel; en archenteron (die ingewande), pers.
**Gastrulasie** is ’n stadium vroeg in die embrio-ontwikkeling van die meeste diere waartydens die enkellaag-blastula herrangskik word in ’n veellaag-struktuur bekend as die **gastrula**.

Beskrywing
----------

Voor gastrulasie is die embrio ’n aaneenlopende epiteellaag van selle; teen die einde van gastrulasie het die embrio begin differensieer om afsonderlike sellae, die basiese asse van die liggaam (byvoorbeeld bokant-onderkant, voorkant-agterkant) en een of meer seltipes, insluitende die toekomstige ingewande, te vorm.

In organismes waar die gastrula drie kiemlae het, bestaan dié lae uit die ektoderm, mesoderm en endoderm. In organismes met twee kiemlae, het die gastrula net ’n ekto- en endoderm.

Gastrulasie vind plaas ná kliewing (verdeling) en die vorming van die blastula. Dit word gevolg deur organogenese, waar individuele organe uit die nuut gevormde kiemlae ontstaan. Elke laag lei tot ’n spesifieke soort weefsel en organe in die ontwikkelende embrio. Uit die ektoderm ontstaan die epidermis en senustelsel in gewerweldes. Uit die endoderm ontstaan die epiteel van die spysverterings- en asemhalingstelsel en organe wat met eersgenoemde verband hou, soos die lewer en pankreas. Die mesoderm gee aanleiding tot baie seltipes, onder meer die spiere, bene, hart, are, werwels en vel. Ná gastrulasie is die selle in die liggaam óf georganiseer in plate verbinde selle (soos in epitele) óf as ’n netwerk van geïsoleerde selle (soos mesenchiem).

Die terme "gastrula" en "gastrulasie" is in 1872 geskep deur Ernst Haeckel, in sy werk *Biology of Calcareous Sponges*.

Bronne
------

* Arnold, Sebastian J.; Robertson, Elizabeth J. (2009). "Making a commitment: cell lineage allocation and axis patterning in the early mouse embryo". *Nat. Rev. Mol. Cell Biol*. **10** (2): 91–103. doi:10.1038/nrm2618. PMID 19129791.
* Ereskovsky, Alexander V. (2010). *The Comparative Embryology of Sponges*. Springer. ISBN 978-90-481-8574-0.
* Hall, Brian Keith (1998). "8.3.3 The gastrula and gastrulation". *Evolutionary developmental biology* (2nd uitg.). The Netherlands: Kluwer Academic Publishers. ISBN 978-0-412-78580-1.
* McGeady, Thomas A. red. (2006). "Gastrulation". *Veterinary embryology*. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-1147-8.
* Mundlos, Stefan (2009). "Gene action: developmental genetics". *Vogel and Motulsky's Human Genetics: Problems and Approaches* (4th uitg.). Springer. doi:10.1007/978-3-540-37654-5. ISBN 978-3-540-37653-8.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Jupiter en Saturnus, die Sonnestelsel se twee gasreuse.
’n **Gasreus** is ’n reuseplaneet wat hoofsaaklik uit waterstof en helium bestaan. Gasreuse word soms **mislukte sterre** genoem, want hulle bevat dieselfde basiese elemente as ’n ster. Jupiter en Saturnus is die Sonnestelsel se gasreuse. Die term was oorspronklik sinoniem met "reuseplaneet", maar in die 1990's is ontdek Uranus en Neptunus is eintlik ’n aparte soort reuseplaneet, omdat hulle hoofsaaklik uit swaarder vlugtige stowwe bestaan (wat as "yse" bekend is). Om dié rede word Uranus en Neptunus nou dikwels geklassifiseer in ’n aparte kategorie, ysreuse.

Eienskappe
----------

Jupiter en Saturnus bestaan hoofsaaklik uit waterstof en helium, met swaarder elemente wat tussen 3 en 13 persent van die massa uitmaak. Hulle buitenste laag is vermoedelik molekulêre waterstof, omring deur ’n laag vloeibare metaliese waterstof; hulle het dalk ook ’n kern van gesmelte rots. Die buitenste deel van hulle waterstofatmosfeer word gekenmerk deur baie lae sigbare wolke wat hoofsaaklik uit water en ammoniak bestaan. Die laag metaliese waterstof maak die grootste deel van die planete uit en word "metalies" genoem omdat die baie hoë druk waterstof in ’n elektriese geleier omskep. 

Die gasreuse se kern bestaan vermoedelik uit swaarder elemente teen so ’n hoë temperatuur (20 000 K) en druk dat hulle eienskappe nie goed verstaan word nie.

Daar word gedebatteer oor die bepalende verskille tussen ’n bruindwergster en ’n gasreus (geraam op sowat 13 Jupitermassas). Een skool dink dit lê in die vorming, terwyl ’n ander dink dit lê in die fisiese eienskappe van die binnekant. ’n Deel van die debat gaan oor of "bruindwerge" per definisie die een of ander tyd in hulle geskiedenis kernfusie moes ondergaan het.

Sien ook
--------

* Ysreuse
* Reuseplanete

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Gasreus.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| Die Sonnestelsel  |
| --- |
|  |
| Son • Aardplanete: Mercurius • Venus • Aarde • Mars • Gasreuse: Jupiter • Saturnus • Ysreuse: Uranus • Neptunus • (Planete • Reuseplanete)Dwergplanete: Ceres • Orcus • Pluto • Haumea • Quaoar • Makemake • Gonggong • Eris • Sedna |
| Mane: *Aarde • Mars • Kleinplanete • Jupiter • Saturnus • Uranus • Neptunus • Pluto • Haumea • Eris* • Ringe: *Jupiter • Saturnus • Uranus • Neptunus* |
| Klein Sonnestelselliggame: Kleinplanete • Asteroïdes • Naby-aarde-voorwerpe‎ • Sentoure • Trans-Neptunus-voorwerpe • Komete Gordels en wolke: Asteroïdegordel • Kuipergordel • Verstrooide skyf • Hillswolk • Oortwolk |
**Heracles Almelo** is 'n sokkerspan in die stad Almelo wat in die Nederlandse Eredivisie speel. Heracles speel in die Polman Stadion (kapasiteit: 13 500 toeskouers). Vroeër (tot 1974) het die klub **SC Heracles** (Sport Club) geheet. Heracles het in die amateurtyd twee keer die nasionale titel gewen. In 2012 het *Heracles* in die eindstryd van die KNVB-Beker met 3-0 geklop vir PSV Eindhoven.

Geskiedenis
-----------

**SC Heracles** is op 3 Mei 1903 gestig. Die klub is vernoem na die Griekse held Herakles. Heracles het sy goue era in die amateurtyd van die Nederlandse sokker beleef. In daardie tyd het hulle tweemaal die nasionale titel (1927 en 1941) ingepalm en het die span sesmaal die kampioenskap van Oost Nederland (wat bestaan het tussen 1898 en 1954) gewen.
As in 1954 in Nederland professioneel sokker ingevoer word, het die span van Heracles baie krag ingelewer nie en daarom begin hulle in die Tweede divisie. In 1958 wen Heracles die Tweede Divisie en promoveer hulle na die Eerste divisie. Deur konkurensie in die regio (Sportclub Enschede, Enschedese Boys en later FC Twente), blyf Heracles 'n kleine rol in die Nederlandse professionele sokker speel. Tot 2005 sal hulle tweemaal kampioen in die Eerste divisie wees, maar hulle verblyf in die Eredivisie is altyd kort.
In 2005 vat hulle veur die derde maal die titel in die Eerste Divisie. Deur goed beleid van voorsitter Jan Smit het hulle met min geld altyd 'n goeie span en sedert 2005 het hulle in die Eredivisie geblyf. Ook is die klub verhuis na die Polman Stadion en is die naam (op versoek van die dorp) verander in **Heracles Almelo**. Sedert 2010 het hulle hoger in die liga meegedraai en het Heracles byna kwalifikasie vir die Europa League behaal.
In seisoen 2011/12 beleef *Heracles* weer 'n lekker tyd, deur eerst in die Grolsch Veste vir die eerste keer in meer as 25 jaar vir hulle mededinger *FC Twente* te klop met 2-3 in die Twentse derby en dan vir die eerste keer in hulle geskiedenis die eindstryd van die KNVB-Beker te behaal, waarby hulle met 3-0 het geklop vir PSV Eindhoven. In 2015 bou die klub 'n tweede ring en kry die stadion 'n kapasiteit van 13 500 toeskouers.

Erelys
------

* **Kampioen Nederland (2)**

1926/27, 1940/41
(naaswenner (1): 1937/38)
* **Kampioen Eerste divisie (3)**

1961/62, 1984/85, 2004/05
* **Kampioen Oos-Nederland (6)**

1926/27, 1933/34, 1937/38, 1939/40, 1940/41, 1943/44
(naaswenner (4): 1925/26, 1934/35, 1936/37, 1949/50)
* **KNVB-Beker**

(naaswenner (1): 2012)

Beroemde sokkerspelers
----------------------

* Vlag van Nederland Henk ten Cate
* Vlag van Suid-Afrika Darius Dhlomo
* Vlag van Nederland Epy Drost
* Vlag van Nederland Nico-Jan Hoogma
* Vlag van Nederland Hendrie Krüzen
* Vlag van Suid-Afrika Steve Mokone
* Vlag van Suid-Afrika Herbert Zuma

Twentse derby
-------------

Heracles kom saam met FC Twente uit die Nederlandse streek Twente. Die jeugdakademies van beide spanne het saamgesmelt, maar by die derby leef heel die regio mee. Die Twentse derby is vir die ondersteuners van Heracles miskien die belangrikste wedstryd van die jaar.
Diagram van die risosfeer A=amebe wat bakterieë vreet
Die **risosfeer** is 'n mikrobioom wat gevorm word deur die grond wat in onmiddellike aanraking met die wortels van plante is. Daar word 'n enorm wye verskeidenheid organismes in hierdie mikrobioom aangetref en dit word soms met die term "die plante se tweede genoom" aangedui. Die hoeveelheid genetiese inligting in hierdie tweede genoom kan baie groter wees as die inligting in die plant se eie gene. Die risosfeer se mikrobegemeenskap verteenwoordig die grootste voorraad genetiese verskeidenheid op aarde. Per gram wortel kan daar 1011 mikrobeselle wees wat meer as 30 000 prokariotiese spesies verteenwoordig.

Daar bestaan 'n sterk wisselwerking tussen die plant en die risosfeer se bewoners. Die plant se wortel skei stowwe uit waarmee die risosfeer beïnvloed word en die een plant het nie dieselfde risosfeer as die ander nie.

Stikstofbindende bakterieë
--------------------------

Een groep mikrobes wat in die risosfeer leef is die stiktofbindende bakterieë wat vermag die stikstof van die lug -wat baie min reaktief is- om te sit in stikstofverbindings. Plante vermag nie om dit self te doen nie, maar daar is samewerking tussen byvoorbeeld grasspesies soos koring en mielies met bakteriespesies uit die genus *Azospririllum* in hul risosfeer wat 'n voordelige effek op die plantegroei het. Afskeidings van die plant speel 'n belangrike rol in hierdie samewerking.

Daar is ook plante wat hierdie samewerking tot 'n simbiotiese vennootskap ontwikkel het. Dit is veral die geval in peulgewasse wat knoppies aan hulle wortels het waarin stikstofbindende bakterieë uit die genera *Rhizobium* en *Bradyrhizobium* 'n tuiste vind.

Ander bevordering van die plant se groei
----------------------------------------

Daar is risobakterieë -bakterieë wat in die risosfeer tuis is- wat die plant op ander wyse help om te groei, byvoorbeeld deur:

1. fosfate oplosbaar te maak
2. yster oplosbaar te maak
3. groeihormone te produseer
4. die plant te beskerm teen plantpatogene
**Risiko** is die kans dat 'n gebeurtenis sal plaasvind vermenigvuldig met die gevolg van daardie gebeurtenis en die kans dat 'n bepaalde scenario waar die vroeër genoemde kans sal plaasvind in voorkom (dit staan in teenstelling met die begrip onsekerheid waar die kanse nie bekend is nie). Die gevolge kan positief of negatief wees. Meestal word die begrip egter in die negatiewe sin gebruik. Die risiko is ook die blootstelling vermenigvuldig met die gevolg en die waarskynlikheid. By die laaste gaan dit vernaamlik oor langdurige prosesse en by die eerste definisie gaan dit meer oor skielike gebeurtenisse. 

Risiko = *Kans* x *Gevolg* x *Blootstelling*

Beheer van risiko
-----------------

Verskeie maatreëls kan geneem word om risiko's te beheer. Hierdie maatreëls kan een of almal van die elemente van bostaande vergelyking aanspreek. As voorbeeld kan 'n mens die moontlike maatreëls beskou wat geneem kan word dat iemand 'n fles soutsuur kan omgooi:

### Beperking van die kans

* Ten eerste sou 'n mens oorweeg of 'n ander middel gebruik sou kon word wat mindere gevolge sou hê of 'n mens kan oorweeg om die fles met 'n soort verpakking te vervang wat minder risiko inhou (*wegneem van gevaar*)
* Ten tweede kan daarna gekyk word om die fles in 'n houer te plaas of in 'n kas met 'n slot daaraan. Die beperk van die aantal persone tot die ruimte kan ook oorweeg word asook die verpligte dra van beskermende drag, soos 'n veiligheidsbril en beskermende kleding (*afskerm van die gevaar*)
* Derdens kan 'n mens die risiko beperk deur die mense in te lig oor die gevare van soutsuur en die feit dat die fles daar staan. Bowendien kan voorskrifte daargestel word rondom die hantering van soutsuur. (*voorligting oor die gevaar en voorskrifte*)

### Beperking van die gevolge

Indien 'n ongeval wel sou voorkom kan die gevolg van die gebeurtenis verminder word deur storte in die omgewing te installeer sodat die soutsuur vinnig afgespoel kan word sodat die skade beperk kan word.

### Beperking van blootstelling

Die handeling wat lei tot die gebruik van soutsuur kan beperk word. Eksperimente met soutsuur kan gegroepeer word sodat die aksie slegs één keer in 'n groter reeks gedoen word.

Risikoanalise
-------------

'n Risikoanalise kan uitgevoer word om te bepaal hoe groot die risiko is, welke risiko's verminder kan word en welke risiko's die mees dringendste aandag vereis.

Sien ook
--------

* Politieke risiko
* Ramprisikovermindering
***Asteekse Ryk** stuur hierheen aan. Vir die mense van die Asteekse Ryk, sien Asteke.*



***Ēxcān Tlahtōlōyān***  
 **Asteekse Driebond**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ↓ | **1428–1521** |  → |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Vlag | Wapen |

 |
| Ligging of Asteekse RykDie Asteekse Driebond in sy grootste uitbreiding in 1519 |
| **Hoofstad** | Tenochtitlan 19°26′N 99°8′W﻿ / ﻿19.433°N 99.133°W﻿ / 19.433; -99.133Koördinate: 19°26′N 99°8′W﻿ / ﻿19.433°N 99.133°W﻿ / 19.433; -99.133 |
| **Taal/Tale** | Nahuatl |
| **Godsdiens** | Asteekse mitologie |
| **Regering** | Monargie |
| **Historiese tydperk** | Middeleeue |
|  - Stigting van die Asteekse Driebond | 13 Maart 1428 |
|  - Spaanse verowering van die Asteekse Ryk | 13 Augustus 1521 |
| **Oppervlakte** |
|  - 1520 | 304 325 km2 117 501 sq mi |
| **Geldeenheid** | Quachtli, Kakaobone |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  **Voorafgegaan deur** | **Opgevolg deur** |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tenochtitlan |
|  | Tlatelolco |
|  | Tlacopan |
|  | Xochimilco |
|  | Colhuacan |

 | 

|  |  |
| --- | --- |
| Nieu-Spanje |  |

 |

 |

Die **Asteekse Driebond** (Nahuatl: *Ēxcān Tlahtōlōyān*, [ˈjéːʃkaːn̥ t͡ɬaʔtoːˈlóːjaːn̥], ook Trippel- of Drievoudige Alliansie genoem), beter bekend as die **Asteekse Ryk**, was 'n alliansie van drie Asteekse stadstate: Tenochtitlan, Tekskoko en Tlacopan. Die stadstate het oor die gebied in en rondom die Vallei van Meksiko tussen 1428 tot in 1521 geheers, toe hulle deur die Spaanse conquistadores en hul inheemse geallieerdes onder bevel van Hernán Cortés tydens die Spaanse verowering van die Asteekse Ryk verslaan is.

Kaart van die Vallei van Meksiko rondom 1519 met die drie hoofstede van die Asteekse driebond: Tenochtitlan, Tekskoko en Tlacopan
Die Asteekse Driebond is in 1427 deur Itzcoatl uit Tenochtitlan en Nezahualcoyotl uit Tekskoko gevorm nadat beide die Tepaneekse oorheersers uit Azcapotzalco afgewerp het. Saam met die kleiner stadstaat Tlacopan, in der waarheid 'n oorblyfsel van Azcapotzalco, het hulle die Driebond gevorm. Ondanks die naam was Tenochtitlan die dominante lid en Tlacopan die swakste. Tenochtitlan en Tekskoko het elk twee vyfdes van alle inkomste ontvang, terwyl Tlacopan een vyfde ontvang het. Toe Spanjaarde in 1519 gearriveer het, was Tlacopan as 'n aparte stadstaat byna verdwene en is die gebiede van die Alliansie vanuit Tenochtitlan geregeer, terwyl ander inheemse volke soos Mixteke en Zapoteke hul onafhanklikheid kon bewaar.

Op sy hoogtepunt het die Alliansie die grootste gedeelte van sentrale Meksiko van kus tot kus beheer, met uitsondering van 'n klein gebied ten suidooste van Tenochtitlan, die Tlaxcalteekse stadstate, wat rofweg die hedendaagse Meksikaanse deelstaat Tlaxcala is. Dit was die Tlaxcalteke wat bondgenote met Hernán Cortés in 1521 geword het om uiteindelik die Alliansie te vernietig.

Sien ook
--------

* Asteekse mitologie
* Blommeoorlog
Die **Amstel** (Na *Aeme-stelle*, 'n oud-Nederlandse woord vir "wateragtige gebied") is 'n gekanaliseerde rivier in die suide van Noord-Holland. Die gebied langs die rivier staan bekend as Amstelland.

Geskiedenis
-----------

Die plaaslike bevolking het veen vanaf die rivier ontgin: die afgesteekte grond is tot turf verwerk en as brandstof gebruik. Die veenwerkersgehug Amstelveen het waarskynlik in die veengebied ten weste van Ouderkerk in ongeveer die begin van die dertiende eeu so ontstaan.

Deur die aanleg van 'n dam in die monding van die rivier ontwikkel daar in die noordelike deel van Nieuwer-Amstel die vissersdorpje "Amstelredam", wat in ongeveer 1300 stadsregte verwerf. Die gehug groei tot die stadjie *Amsteldam*, wat as gevolg van die ligging daarvan aan die Suidersee algaande belangriker word.

Oorspronklik mond die rivier uit in die IJ, nou eindig die Amstel in die binnestad van Amsterdam (Rokin). Die laaste stuk van die straat langs die Amstel in Amsterdam heet ook *Amstel.* deur duikers onder die gedempte deel van die Rokin en die Dam stroom van die water nog steeds deur die Damrak in die IJ in, hoewel die meeste deur die Amsterdamse gragte omgelei word.

Loop van die rivier
-------------------

Die oorspronklike Amstel se oorsprong was by die saamvloei van die Drecht en die Kromme Mijdrecht, effens suid van Uithoorn. Deur kanalisasie en aanleg van die Amstel-Drechtkanaal is hierdie oorspronklike loop minder duidelik waarneembaar.

'n Deel van wat oorspronklik die Amstel genoem is, is nou eintlik 'n onderdeel van die Amstel-Drechtkanaal. Die kanaal begin by die samekoms van die Drecht en die Aarkanaal, effens noordwes van Nieuwveen, en loop tot aan Ouderkerk aan de Amstel waar die Bullewijk daarin uitmond. Daarvandaan heet die water amptelik nog steeds Amstel. Die deel van die Aarkanaal tot die Bullewijk is 18,5 km lank, vanaf daar tot die monding meet die water 12,5 km.

Behalwe die Kromme Mijdrecht en die Bullewijk loop die riviertjie die Waver in die Amstel uit by die suidelikste punt van die polder die Ronde Hoep.

Die Amstel in die kunste
------------------------

*Amstel bij Nacht* deur Frans Koppelaar; olieverf op doek*.*
Enkele skilders wat die Amstel in kunswerke afegebeeld het sluit in:

* Aert van der Neer - (1603-1677)
* Rembrandt van Rijn - (1606-1669)
* Georg H. Breitner - (1857-1923)
* Willem Witsen - (1860-1923)
* Piet Mondriaan - (1872-1944)
* Hendrik Jan Wolter - (1873-1952)
* Frans Koppelaar - (1943- )
Die **halfleeftyd van kennis** of **halfleeftyd van feite** is die hoeveelheid tyd wat moet verloop voordat die helfte van die kennis of feite in 'n bepaalde vakgebied vervang word of as onwaar blyk. Hierdie terme behoort tot die veld van kwantitatiewe wetenskapsanalise bekend as wetenskapmetrie.

Hierdie idees van halfleeftyd wat op verskillende terreine toegepas word, verskil van die konsep van halfleeftyd in die fisika deurdat daar geen waarborg is dat die kennis of feite in studiegebiede eksistensieel afneem nie. Dit is onduidelik dat daar 'n manier is om vas te stel wat 'kennis' in 'n bepaalde gebied is, in teenstelling met die blote opinie of teorie.

'n Ingenieursgraad het 'n halfleeftyd van ongeveer 35 jaar gehad in ongeveer 1930 tot ongeveer tien jaar in 1960. 

'n Delphi-peiling het getoon dat die halfleeftyd van sielkunde, soos gemeet in 2016, wissel van 3,3 tot 19 jaar, afhangend van die spesialiteit, met 'n gemiddeld van net meer as 7 jaar.

Dit word ook gebruik in die Christelike missiologie om die doeltreffendheid van hul leerstellings te verhoog.

Formulering
-----------

Die begrip 'halfleeftyd van kennis' word toegeskryf aan Fritz Machlup (1962).

Die uitdrukking "halfleeftyd van feite" het in populariteit toegeneem na die boek "*The Half-Life of Facts: Why Everything We Know Has an Expiration Date*" van 2012, geskryf deur Samuel Arbesman.
Die **halfmens** (*Pachypodium namaquanum*) is 'n boom wat inheems aan die Richtersveld en suidelik Namibië is. Hulle groei net in droë, rotsagtige halfwoestyngebiede. Die naam is afgelei van die feit dat die boom soos 'n mens lyk wanneer hulle afgeëts is teen die horison of teen die skemer gesien word. Die boom is 'n bedreigde spesie en word streng beskerm. Die boom se FSA-nommer is 649.

Voorkoms
--------

Die boom bestaan uit 'n lang stam van tot 4 m met 'n bos blare aan die punt. Die boom is gewoonlik takloos maar kan soms kort takke produseer. Die stam is dik by die wortels en loop spits na die bopunt. Vratterige knoppe bedek die stam en aan elke knop se punt is 'n doring.

Blomme en vrugte
----------------

Die blomme is buisvormig en ongeveer 5 cm lank. Hulle is rooi binne en groen binne en word binne die blare voortgebring en later die vrugte ook. Die vrugte is klein en word in pare gedra.

Algemeen
--------

'n Kenmerk van die boom is dat die stam altyd na die noorde wys. Die boom groei glad nie goed weg van sy natuurlike habitat nie.

Galery
------

* Halfmens in die Richtersveld, Suid-Afrika.Halfmens in die Richtersveld, Suid-Afrika.
* 
* 
*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronnelys
---------

* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8
* REDLIST Sanbi

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q149354
* ARKive: pachypodium-namaquanum
* EoL: 6853144
* GBIF: 5535468
* GRIN: 319153
* iNaturalist: 431398
* IPNI: 80709-1
* ITIS: 893927
* IUCN: 31142
* NCBI: 1055850
* Plant List: kew-145244
* Species+: 18866
* Tropicos: 1802421
* WCSP: 145244

 |
**Lola** was 'n Engelse vervaardiger van renmotors, opgerig in 1961 deur Eric Broadley in Huntingdon, en na 'n bankrotskap in 2012 ontbind.

Lola was bekend in motorwedrenne maar het ook 'n roeibootafdeling *Lola Aylings* gehad. In 1997, na 'n onsuksesvolle Formule Een-avontuur met Lola MasterCard, is Lola deur Martin Birrane gekoop.

Lola B05/40
Lola het uithouvermoë-motors gebou sedert sy ontstaan. Die Lola T70 was suksesvol in die Wêreld-uithouvermoëkampioenskap en in die Can-Am-reeks. In die tagtigerjare het Lola motors vir IMSA GTP gebou. Die motors was toegerus met Cosworth-, Mazda- of Chevrolet-enjins. Die Lola B2K/10 het verskeie oorwinnings in die Amerikaanse Le Mans-reeks behaal. Die Lola B05/40 het hierdie klas in 2005 en 2006 gewen. Die Dyson Racing-span het die motor by die 24-uur Le Mans gebruik.

Formule 1
---------

Lola het die eerste keer in 1962 met die *Bowmaker-Yeoman-renspan* meegeding. Die motor het die nie-wêreldkampioenskap Grand Prix van Rome in 1963 gewen.

In 1967 het Lola Honda gehelp om 'n renmotor te bou. Die motor het die Honda RA300 geword en is deur die pers die *Hondola* gedoop. Die motor het die Italiaanse Grand Prix gewen.

In 1985 het Lola 'n motor vir die Haas-span gebou met 'n Hart-enjin. Toe die span finansiële probleme ondervind het, is dit deur Bernie Ecclestone gekoop.

In 1989 het Lola 'n motor vir die Larousse-Camels-span gebou. In 1989 is 'n Lamborghini-enjin bygevoeg. Hulle het 'n paar punte verdien met die jaers Éric Bernard en Aguri Suzuki. Omdat hulle gelieg het oor wie die kar gebou het, is al hul punte in 1990 weggeneem.

Die Scuderia Italia-span het Lola gevra om 'n motor te bou wat beter is as die Dallara wat hulle in vorige jare gebruik het. Hulle was toegerus met Scuderia Ferrari-enjins. Aangesien dit maar sleg gegaan het, het die span voor die einde van die seisoen aan Formule 1 onttrek.

In 2009 het Lola vir die 2010 Formule 1-kampioenskap ingeskryf. Lola wou aan die kampioenskap deelneem toe die nuwe reëls in Formule 1 dit moontlik gemaak het om met 'n beperkte begroting aan die kampioenskap deel te neem. Op die ou end het hulle egter nie deelneem nie.
**Norman Musgrave Eaton** (1902–1966) was 'n Suid-Afrikaanse argitek wat op 11 Oktober 1902 in Pretoria gebore is en veral bekend is vir die ontwerp van banke en huise. Hy sterf op 19 Julie 1966 in 'n motorongeluk in Pretoria.

Nadat hy in Pretoria en Kaapstad skoolgegaan het skryf hy in 1922 in vir 'n diplomakursus in argitektuur by die Universiteit van die Witwatersrand. Daar word hy raakgesien deur die argitek Gordon Leith wat hom in diens neem, van 1922 tot 1930, terwyl hy aandklasse bywoon om sy studies te voltooi. Leith plaas Eaton in 1926 aan die hoof van die Pretoriakantoor van sy praktyk. Eaton wen in 1929 die Baker studiebeurs wat hom in staat stel om 'n nege maande residensie by die Britse Skool in Rome te onderneem voor hy verskeie Europese lande in 1930 en 1931 besoek.

Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 1933 stig hy sy eie praktyk in Pretoria. Hy spits hom veral toe op huise wat uit ongeverfde bakstene gebou is en Afrika-elemente, soos aspekte van Groot-Zimbabwe insluit. Later sou ook Egiptiese kuns en argitektuur 'n rol speel in sy huisontwerpe. In sy huisontwerpe het hy gepoog om 'n streeksgevoel vas te vang deur die gebruik van bekende plaaslike materiaal en vorms, deur aanpassing soos tot die warm klimaat soos klein vensters, sonskerms en dakoorhange wat by die huise uitseek, die gebruik van tradisionele hout vensterhortjies en die lê van groot lappe grondkleurige steenplaveisel.

In 1940 kry hy sy eerste groot opdrag vir 'n kommersiële gebou, die Landbank in Potchefstroom. In 1940 sluit hy 'n vennootskap met Alan Fair wat tot 1945 duur. In 1945 reis hy na Amerika, Argentinië en Brasilië en verskeie dele van suidelike en sentraal Afrika. Met sy terugkeer word hy uitgenooi om Reinethuis in Graaff-Reinet te restoureer.
Onder Eaton se bekendste werk is Huis Greenwood, die Bank der Nederlande in Kerkstraat, Pretoria, Polley's Arcade in Pretoria, die Kleinteater  in Pretoria en die Bank der Nederlande in Smitstraat, Durban. Hy het ook die Landbankgeboue in Potchefstroom, Pietermaritzburg en Kroonstad ontwerp.

Erkenning en Pryse
------------------

In 1960 het die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns 'n goue medalje aan hom toegeken. By 'n gedenkdiens in sy eer een en 'n half jaar na sy dood het verskeie kunstenaar en argitekte waaronder Alexis Preller sy lof betuig. In 1968 het die Instituut van Suid-Afrikaanse Argitekte hom postuum 'n Goue Medalje toegeken.
**Navajo** of **Navaho** (*Diné bizaad*, [tìnépìz̥ɑ̀ːt] of *Naabeehó bizaad* [nɑ̀ːpèːhópìz̥ɑ̀ːt], letterlik: "taal van die volk") is verreweg die belangrikste inheemse taal noord van Meksiko met sowat 167 300 sprekers. Navajo word deur die Navajo-Indiane gepraat en behoort tot die Na-Dené-tale.

Verspreiding van Navajo in die Verenigde State (2000-sensus)
Voorbeelde van geskrewe Navajo op openbare tekens
Navajo gebruik agglutinasie (sameklewing) en het 'n 'n onderwerp-voorwerp-werkwoord-volgorde. Navajo word veral in die Navajonasie, wat oor die vier hedendaagse Amerikaanse deelstate Arizona, Colorado, Nieu-Meksiko en Utah streek, gebesig. Hedendaags is die meeste Navajos tweetalig met Engels as tweede taal. Die Unesco beskou Navajo as 'n bedreigde taal.

Navajo is bekend as een van die moeilikste tale vir nie-moedertaalsprekers om aan te leer en dis hoekom dié taal tydens die Tweede Wêreldoorlog deur die Amerikaanse Gewapende Magte as 'n soort kode vir veilige kommunikasie gebruik is. Vir die Japanse magte was dit onmoontlik om hierdie "kode" te ontsyfer. Bykomend was die voordeel van direkte kommunikasie sonder kodering en dekodering. Die Amerikaners het hiervoor Navajo-Indiane wat tweetalig was met Navajo en Engels ingespan.

Sien ook
--------

* Inheemse tale van die Amerikas
**Ulrich Louis (Uli) Schmidt** (gebore 10 Julie 1961 in Pretoria, Suid-Afrika) is 'n voormalige Springbokrugbyspeler, en seun van die Springbok Louis Schmidt. Hy het op haker vir die Blou Bulle in die Curriebeker gespeel en later vir die Goue Leeus. Hy was ook later die amptelike spandokter vir die Springbokke.

Schmidt het sy eerste buiging vir die Springbokspan op 24 jarige ouderdom op 10 Mei 1986 gemaak tydens 'n toets teen die Nieu-Seelandse Kavaliers te Nuweland, 'n wedstryd waarin die Springbokke met 'n telling van 21–15 geseëvier het. Daarna speel hy in drie opeenvolgende toetse teen dié Nieu-Seelandse span. Later speel hy weer vir die Springbokke in 1989 in twee toetse teen 'n Wêrelduitnodigingspan.

In 1992 haal hy twee keer die Springbokspan in toetse teen die All Blacks en Wallabies. In die daaropvolgende seisoen het hy vyf keer die Springbokspan gehaal en in twee toetse teen die Franse Hane gespeel en drie toetse teen die Wallabies in Australië. In 1994 het hy vier keer die Springbokspan gehaal en sy laaste toets vir Suid-Afrika op 26 November te Cardiff Arms Park gespeel waar die Springbokke 'n oorwinning oor Wallis behaal het.

In 2006 verhuis Schmidt na Australië waar hy tans aan die Nieu-Suid-Walliskus woon en as geneesheer werk.

Hy was 'n rugbykommentator by SuperSport.
**Stephanus "Fanie" Petrus Botha** (gebore op 5 Mei 1922 naby Lusaka, Noord-Rhodesië, deesdae Zambië,  
oorlede 4 September 2010 in Pretoria) was 'n Suid-Afrikaanse politikus van die Nasionale Party (NP), wat tussen 1968 en 1976 Minister van Waterwese en Bosbou was.

Vroeë lewe
----------

Die jong Botha het op die plaas Goede Hoep naby Lusaka grootgeword, waar sy ouers na die Tweede Boereoorlog in 1902 uit die Transvaal geëmigreer het. Nadat hy plaaslike skole bygewoon het, het hy sy skoolopleiding aan die Paarl Boys High School in die Kaapprovinsie voltooi. Daarna het hy in 1940 aan die Universiteit van Stellenbosch regte begin studeer, maar dit na drie jaar gestaak. Daarna begin hy daar ekonomie studeer en studeer in 1945 aan 'n B.Comm-graad. 

Hy het daarna vir die Nywerheidsontwikkelingskorporasie (N.O.K.) gewerk en in hierdie rol 'n sleutelrol gespeel in die stigting van die *Tobacco and Industrial Conglomerate Rembrandt Group* in 1948 deur Anton Rupert. In 1955 vestig hy hom as boer in Louis Trichardt en werk intensief aan besproeiingsboerdery.

Politieke loopbaan
------------------

In 1958 is Botha vir die eerste keer as kandidaat van die Nasionale Party (NP) as lid van die Nasionale Vergadering verkies, en het hy die Soutpansberg-kiesafdeling tot 1983 verteenwoordig. Daarna word hy voorsitter van die landegroep van die Nasionale Party en voorsitter van die Nasionale Party in die provinsie Transvaal. Hy het ook op die direksies van die dagblaaie Dagbreek en Die Vaderland gedien. 

In 1966 word hy lid van die parlementêre komitee vir Bantoesake. Begin 1968 word hy adjunkminister van waterwese. Hy neem uiteindelik op 9 Augustus 1968 die amp van Minister van Waterwese oor by D.C.H. Uys en as Minister van Bosbou by Frank Waring in die regering van premier B.J. Vorster. In hierdie rol vergesel hy president Jim Fouché tydens sy staatsbesoek aan Malawi in Maart 1972. Hy het in hierdie poste aangebly as minister tot in 1976 toe hy deur Braam Raubenheimer vervang is.

In die loop van 'n kabinetskommeling vervang Fanie Botha vir Marais Viljoen in 1976 as Minister van Arbeid. Terselfdertyd het hy Piet Koornhof in 1976 opgevolg as Minister van Mynwese en was hy ook verantwoordelik vir energie in hierdie rol. Aan die einde van die sogenaamde Muldergate-skandaal bedank die Minister van Inligting, Connie Mulder, wat as die belowendste opvolger van premier Vorster beskou is, saam met P.W. Botha en die minister van Buitelandse Sake, Pik Botha, onder die moontlike kandidate vir die pos van premier, maar uiteindelik neem P.W. Botha oor.

In Februarie 1979 bedank hy sy pos as Minister van Mynwese, wat nou verdeel is, waarna F.W. de Klerk Minister van Mynwese en Chris Heunis Minister van Energie word. Op 15 November 1983 bedank hy sy pos as Minister van Arbeid nadat dit bekend geword het dat hy finansiële steun van Israel ontvang het. Sy opvolger as Minister van Arbeid was Pietie du Plessis.
**id Software** of **ID** is 'n Amerikaanse ontwikkelaar vir videospeletjies gebaseer in Dallas, Texas. Die maatskappy is gestig op 1 Februarie 1991 deur vier lede van die onderneming Softdisk, die programmeerders John Carmack en John Romero, die ontwerper Tom Hall, en die kunstenaar Adrian Carmack (geen verband met John Carmack nie). Die sakebestuurder Jay Wilbur was ook betrokke. id Software het belangrike tegnologiese ontwikkelings gemaak in videospeletegnologieë (met MS-DOS en Windows), insluitend werk wat vir die Wolfenstein-, Doom- en Quake- reekse gedoen is. ID se werk was veral belangrik in die ontwikkeling van 3D-rekenaargrafika en rekenaarspeletjie enjins wat regdeur die videospeletjiebedryf gebruik word. Die maatskappy is betrokke by die skepping van die eerste persoon skieter (FPS) genre. Wolfenstein 3D word dikwels beskou as die eerste ware FPS, Doom is 'n spel wat die genre en rekenaarspeletjies in die algemeen gewild gemaak het, en Quake was die eerste ware 3D FPS van ID.

Die stigters van id Software het in die kantore van Softdisk ontmoet om verskeie speletjies te ontwikkel vir die maandelikse publikasie van Softdisk. 

Op 22 November 2013 het John Carmack afgetree en werk voltyds by Oculus VR.

Met John Carmack se affiniteit vir die deel van bronkode, het hy meeste van die bronkode van id Software onder 'n GNU-lisensie publiseer. Histories is die bronkode vir elke enjin vrygestel sodra die kodebasis vyf jaar oud is. Gevolglik het baie projekte die kode na verskillende platforms vervoer, die bronkode op geruim of die kernenjin aan gepas. *Wolfenstein 3D*, *DOOM* en die *Quake* enjinpoorte is alomteenwoordig vir byna alle platforms wat speletjies kan bedryf, soos handrekenaars, iPods, die PSP, die Nintendo DS en meer.

### Linux

id Software was 'n vroeë pionier in die Linux-rekenaarspeletjie-mark en id Software se Linux sagteware is van die bekendste op die platform. id Software speletjies op Linux is *Doom*, *Quake*, *Quake II*, *Quake III Arena*, *Return to Castle Wolfenstein*, *Wolfenstein: Enemy Territory*, *Doom 3*, *Quake 4*, and *Enemy Territory: Quake Wars*.