**Grafenwöhr** is 'n stad in die Opper-Palts (*Oberpfalz*)-distrik Neustadt aan die Waldnaabrivier in Duitsland.

Geografie
---------

Die hele stadsgebied sluit die volgende plekke in: Grafenwöhr, Bruckendorfgmünd, Dorfgmünd, Gößenreuth, Hammergmünd, Hütten, Josephsthal, Kollermühle, Moos en Rosenhof.

Geskiedenis
-----------

Die stigting van Grafenwöhr gaan 'n hele paar jaar terug en is gedoen aan twee natuurlike grense, naamlik die Creußen-rivier en die Thumbach-rivier en het eers bekend gestaan as *Wörth* of *Werd* wat "afweerplek" beteken het (die inwoners het daar skuiling gesoek). Die plek het bekendheid verwerf toe dit in die besit van die landgrawe gekom het en is in 1361 deur die landgraaf tot munisipaliteit (Duits: *Stadt*) verhef. Tot 1421 was Grafenwöhr onder die heerskappy van die Landgrawe van Leuchtenberg, tot 1621/28 Kuurpalts (`kurpfälzisch`), daarna Beiers. Tot 1900 het die stad slegs 900 inwoners gehad. Daarna, onder die invloed van die naby geleë troepe-oefenkamp (gestig in 1908) het dit 'n kommersiële opswaai beleef. Die hewige bombarderings in April 1945 het amper tot die volledige vernietiging van stad Grafenwöhr bygedra. Die grootste teiken van die Geallieerde magte was natuurlik die troepe-oefenkamp, maar baie van die honderde bomme wat gedurende die twee bombardemente geval het, is ook misgegooi en deur die wind van die koers afgedryf. Die troepe-oefenkamp word vandag deur die Amerikaanse weermag en die *Bundeswehr*, die Duitse weermag, gebruik. Dit is ook een van die grootste NATO-Troepe-oefenkampe in Europa. Die stad het nou sowat 6901 inwoners (in 2004) en het al met groot troepe-oefeninge – tot getalle van 15000 troepe en meer – hanteer.

Daar is ook 'n vliegveld, waar selfs Hercules C-130 vliegtuie kan land.

### Stadvriendskappe (*Städtepartnerschaften*)

Sedert 1995 bestaan 'n stadsvriendskap met Grafenwörth (Oostenryk).

Kultuur en Besienswaardighede
-----------------------------

Grafenwöhr Munisipaliteit en Raadsaal (*Rathaus*) gebou 1462, renoveer 1986
Marktplein Grafenwöhr (*Unterer Markt*)
Kerk "Maria Hemelvaart" aan die 'onderste Markplein'
### Museums

* 1. (Eerste) Opper-palts Kultuur- en Militêremuseum met spesiale (wisselende en permanente) uitstallings.

### Geboue (besienswaardighede)

* Historiese ou Middestad
* Laatgotiese munisipaliteit- en raadsaal van 1462 (*spätgotisches Rathaus von 1462*)
* Die 'Tiende'-huis van 1532, 'n stoorplek – waar die mense die belasting moes betaal – 'n tiende van hulle opbrengs van die plaasprodukte. (*Zehentkasten von 1532*)
* Die pespilaar van 1496 (geskat) (*Pestsäule vermutlich von 1496*)
* Gerestaureerde gedeelte van die ou stadsmuur (*restaurierter Teil der Stadtmauer*)
* Schönberg met natuurverhoog, waar baie toneelspelers hulle kunste kan wys in die vrye natuur (*Schönberg mit Naturbühne*)
* Die Maria-Hemelvaart-Bergkerk op die St. Annaberg (*Kirche "Maria Himmelfahrt"*)
* St. Annaberg met Die Maria-Hemelvaart-Bergkerk (*Annaberg mit Maria-Hilf-Kirche*)
* Begrafplaaskerk St. Ursula van 1593 (*Friedhofskirche St. Ursula (1593)*)

Besigheid en infrastruktuur
---------------------------

### Plaaslike firmas & besighede

Grafenwöhr leef hoofsaaklik van die Troepe-oefenkamp. Dit is een van die belangrikste besigheidsfaktors in die omgewing en bied werk vir meer as 3600 mense.

In die Stigterssentrum Grafenwöhr-Eschenbach-Pressath word nuwe besigheidsmense wat 'n firma of besigheid wil stig gehelp. Hulle kan selfs 'n kantoor huur en dus 'onder toesig' wees terwyl hulle die eerste stappe in die nuwe besigheidstoekoms ingaan.

### Openbare inrigtings

* Stadsaal
* Woudbad
* Kroë
* Restourante
* 'Fun-Park'
* Binnenshuise-kinderspeelplek "MegaPlay"

### Media

* Mediumgolfradiosender (MW), die AFN, die VSA Weermagkanaal, wat in Engels uitsaai.

### Opleiding & Onderwys

* 3 kleuterskole
* 'n Inrigting vir skoolvoorbereiding
* Laerskool & Hoërskool (*Volksschule*)
* Die St. Michael Beroepskool vir individuele onderwys (vir tegniese vakrigtings) (*St.-Michaels-Werk e. V. Berufsschule zur individuellen Lernförderung* )
* Handelsskoolsentrum (*Kaufmännisches Schulungszentrum*)

### Persoonlikhede

Reinhard Pappenberger, wybiskop ('Weihbischof') van die bisdom ('Diözese') Regensburg en Titulaarbiskop van Aptuca(Tunesië)

### 'VIP'-Besoekers

* Adolf Hitler, geduurende die Tweede Wêreldsoorlog
* Elvis Presley, was vanaf 3 November 1958 vir sy militêre diensplig in die VSA ook in Duitsland gestasioneer en in die Troepeoefenkamp Grafenwöhr besig om te oefen. (Hy het egter ook die kroë van die stad besoek en daar gesing.)
* Franz-Josef Strauß, Ministerpresident van Beiere, voormalige Minister van Verdeediging, en Leier van die CSU-Party in Beiere.

Aandenkens aan/van Grafenwöhr
-----------------------------

Koffeebeker om die tyd in die Troepeoefenkamp en in Grafenwöhr (vir altyd) te onthou …

Gesegde
-------

'n Ou gesegde is dat die troepe sê: "Diegene wat pa en ma nie eer nie, kom na '***STRAF**enwöhr' om sy diens (weerplig) te doen."*