recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Chesapeake Bay-impakkrater** is gevorm deur 'n bolied wat die ooskus van Noord-Amerika omtrent 35,5 ± 0,3 miljoen jaar gelede getref het, in die laat Eoseen. Dit is een van die bes bewaarde "natteiken"-impakkraters in die wêreld.

Voortdurende wegsakking van sediment oor die rommel van die krater het Chesapeake Bay help vorm.

Vorming en daarna
-----------------

Tydens die warm laat Eoseen was die seevlakke hoog en die laagliggende kusgebied van Virginië het in die waters gelê. Die bolied het die Aarde getref teen 'n spoed van sowat 17,8 km per sekonde en 'n diep gat deur die sedimente en in die granietrotslaag uitgekalwe. Die bolied self het heeltemal verdamp, en die rotse is opgebreek tot 'n diepte van 8 km. 'n Kraterring het om die gebied ontstaan.

Die hele ronde krater het 'n deursnee van sowat 85 km en is 1,3 km diep, met 'n oppervlakte van twee keer dié van Rhode Island, en amper so diep soos die Grand Canyon. Dit lyk egter of die deursnee ná die impak sowat 40 km kon gewees het, eerder as die waargenome 85 km.

Die omringende streek het groot verwoesting ondergaan. Die wetenskaplike David Powars, een van die krater se ontdekkers, het die nasleep beskryf: "Binne minute is miljoene tonne water, sediment en versplinterde rots honderde meters hoog die atmosfeer ingeskiet aan die ooskus." 'n Enorme megatsoenami het die land oorspoel en dalk selfs die Blue Ridge Mountains bereik. Die sedimentmure van die krater het ineengestort; dit het die kater verbreed en 'n laag groot blokke op die vloer van die ringvormige trog gevorm. Die blokke is toe deur rommel bedek. Dit alles het 'n paar uur of dae geduur. Intussen is die krater begrawe deur bykomende sedimentbeddings wat in die 35 miljoen jaar ná die impak versamel het.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Chesapeake Bay-slagkrater.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 37°17′N 76°1′W﻿ / ﻿37.283°N 76.017°W﻿ / 37.283; -76.017

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4577107-8
* VIAF: 242291666
* WorldCat Identities (via VIAF): 242291666

 |
Ds. W. Rautenbach het die huidige kerkgebou se hoeksteen op 14 April 1962 gelê.
Ds. W.L. Steenkamp, Klawer se eerste NG predikant, en sy vrou Hester, gebore Maree.
Die **NG gemeente Klawer** is 'n betreklike jong gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die noordwestelike uithoek van die Wes-Kaap wat deel uitmaak van die Sinode van Wes-en-Suid-Kaapland.

Stigting
--------

Die gemeente Klawer is op 14 Desember 1949 deur die Ringskommissie, bestaande uit di. S.G. Basson, G.J.N. Maass en J.L. van Rooyen, gestig. Die hele gemeente van 560 lidmate was, met uitsondering van 10 huisgesinne, voorheen 'n deel van die gemeente Vanrhynsdorp en het bestaan uit drie wyke, naamlik Klawer (300 lidmate), Trawal (170 lidmate), Karookop (55 lidmate) en die tiental van Vredendal. Die besittings met die stigting was slegs twee sale, een op Klawer en een op Trawal, waarvan eersgenoemde 'n koue sementvloer gehad het. Verder het die gemeente 'n bruidskat van £300 en 'n morg (0,85 ha) grond bokant die kanaal gekry. Die gemeente het begin met baie min en geen pastorie nie, geen orreltjie en geen nagmaalservies of stoele nie. Alles was nog in 'n pasgebore toestand en herderloos.

Eerste leraar
-------------

Die eerste beroep, wat uitgebring is op 'n vorige leraar van Vanrhynsdorp, is van die hand gewys en die tweede is uitgebring op ds. W.L. Steenkamp wat toe op Springbok in die NG gemeente Namakwaland gestaan het en besig was met die organisasie van die eeufees van daardie gemeente. Hy was ook op die punt om 'n reis na Europa te onderneem. Hy het wel die beroep aangeneem, maar hy wou eers die reis onderneem en met die fees behulpsaam wees; gevolglik kon hy eers op 21 Oktober 1950 bevestig word. Sy seun, ds. L. M. Steenkamp, het die bevestigingsrede gehou na aanleiding van Hebr. 12:2: "Die oog op Jesus." Die volgende dag is die intreerede voor 'n groot gehoor gelewer oor die woorde in 2 Korintiërs 2:15: "Ons is 'n aangename geur van Christus." 

Spontaan het die gemeente met volle moed vir kerksake begin gee. Nagmaalservies, silwer-kollekteborde, horlosie ens. was spoedig deel van die besittings. Drie morge grond is aangekoop en planne vir pastoriebou is opgestel. *Ons gemeentelike feesalbum* het in 1952 berig: "Dis min dat 'n jong gemeente met soveel ywer werk en sulke groot sake meteens wil aanpak. Daar lê 'n groot toekoms vir hierdie gemeente voor. Jaarliks word die stigtingsdag van die gemeente gevier."

Ds. Steenkamp het tot in 1957 hier gearbei toe hy sy emeritaat op 1 Desember aanvaar. Ds. W.V.d.W. Rautenbach het die kergebou se hoeksteen op 14 April 1962 gelê.

Enkele leraars
--------------

* Dirk Albert Burger, 16 September 1977 - 1987
* John Holtzhausen, 2021 – hede

Bronne
------

* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* (af)  Smit, ds. A.P. Smit. 1979. *Genade genoeg vir Goudini. Geskiedenis van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Goudini 1879 - 1979*. Rawsonville: NG Kerkraad.
Die HMS *Belfast*.
Die **HMS *Belfast*** is 'n ligte kruiser wat op 17 Maart 1938 te water gelaat is deur die Britse Vloot.

Geskiedenis
-----------

Die skip is in Belfast, Noord-Ierland deur *Harland and Wolff* gebou. Die kiel is gelê op 10 Desember 1936 en hy is in diens gestel op 5 Augustus 1939. 'n Paar maande nadat dit in diens geneem is, het die skip 'n seemyn getref in die *Firth of Forth*, Skotland. Dit is ernstig beskadig deur die magnetiese myn en herstelwerk het tot November 1942 geduur voor dit weer aan operasies kon deelneem. Hy is ook toegerus met die nuutste radartegnologie. Daarna het hy gehelp om die konvooie na Rusland te beskerm en het 'n sleutelrol gespeel in die Slag van Noord-Kaap waar die *Scharnhorst* gekelder is. Die *Belfast* het ook deelgeneem aan die D-dag landings in Junie 1944 te Normandië. Hy het ook deelgeneem aan die Koreaanse Oorlog. 

Tussen 1956 en 1959 het die skip modernisering ondergaan en was hierna die vlagskip in die Verre Ooste. In 1963 is hy uit diens onttrek en in reserwe geplaas.

Museum
------

Sedert 1967 het die Britse *Imperial War Museum* met pogings begin om die skip te red nadat daar beoog is om hom op te breek vir skrootmetaal. Vroeg in 1971 is die *HMS Belfast Trust* gevorm en in September van daardie jaar is hy na sy ankerplek in die Teemsrivier gesleep as 'n drywende museum onder beheer van die *Imperial War Museum*.

Spesifikasies
-------------

Hy het 10 553 ton water verplaas en was toegerus met:

* Twaalf 6-duim (15.24 cm) kanonne
* Twaalf 4-duim (10.16 cm) kanonne
* Sestien lugafweer kanonne
* Agt lugafweer masjiengewere
* Twee 21-duim (53.34 cm) torpedobuise

Hy is aangedryf deur twee Parsons-turbines (80 000 dryfasperdekrag) wat hom teen 32 knope kon voortstu. Sy bemanning was 750 man groot. Hy is 187 meter (613 voet, 6 duim) lank, 20 meter (66 voet) breed en het 'n diepgang van 5,22 meter (17 voet, 3 duim).

Bron
----

* HMS Belfast Guide. Imperial War Museum. 1984. ISBN 0-901627-21-6
HMS Dreadnought (S101) na tewaterlating in 1960
Die **HMS** ***Dreadnought*** is die Verenigde Koninkryk se eerste kernaangedrewe duikboot en die sewende vaartuig wat die naam *Dreadnought* gehad het. Die duikboot is te water gelaat op 21 Oktober 1960 by Barrow-in-Furness en was aangedryf deur 'n S5W-reaktor wat by die Verenigde State gekoop is.

Die *Dreadnought* was 78 m lank en 10 m breed; sy kiel is in Junie 1959 gelê. Hy het op die oppervlakte 3 500 ton en onder water 4 000 ton water verplaas. Sy spoed was 30 knope onder die oppervlakte en het 'n bemanning van 113 gehad. Die duikboot was toegerus met ses torpedobuise in die boeg. Die duikboot is amptelik in diens gestel in April 1963. 

Die *Dreadnought* is as 'n prototipe gebruik wat later tot die *Valiant-klas* duikbote gelei het. In 1971 was dit die eerste duikboot van die Britse Vloot wat by die noordpool na die oppervlakte gekom het.

Die skeepsbemanning was ingenome met die puik standaard van geriewe aan boord: storte, wasgeriewe, droogskoonmaker, groot kombuis, 'n teater, biblioteek en afsonderlike eetplekke vir die senior- en junioroffisiere.

Sy is in 1980 uit diens onttrek.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die *HMS Dreadnought*:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Verplasing (oppervlak) | 3 448 metrieke ton |
| Verplasing (onderwater) | 3 937 metrieke ton |
| Lengte | 81 m |
| Breedte | 9,8 m |
| Aandrywing (oppervlak en onderwater) | Rolls-Royce Westinghouse S5W
kernreaktor wat 2 stoomturbines
van 11 185 kW aandryf |
| Spoed (oppervlak) | 25,0 knope |
| Spoed (onderwater) | 30,0 knope |
| Bemanning | 113 |
| Wapens | 6 x 533 mm-torpedobuise
24 torpedo's.
Geen kanon op die dek. |

Bron
----

* *The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines*, Bernard Ireland en John Parker, 2015, ISBN 978-0-85723-601-2
Die **Inn** (Latyn: *Aenus*; Romansch: *En*) is 'n groot noordoos-vloeiende rivier in Switserland, Oostenryk en Duitsland. Die rivier, met 'n lengte van 518,5 km, is die enigste rivier wat in Switserland ontspring en wie se water in die Swartsee – deur die Donau – opeindig.

Monding van die Inn (links) en die Ilz (regs) in die Donau (middel), Passau, Duitsland
Die Inn ontspring in die Alpe naby Lunghinmeer, in die kanton Groubunderland van Switserland, net noord van die grens tot Italië. Die Alpe vorm hier die waterskeiding tussen die Middellandse See en die Swartsee en ook die grens tussen Italië en Switserland. Net suid vloei sytakke van die Po. Aansluitend vloei die Inn in 'n noordoostelike rigting deur St. Moritz en bereik Oostenryk. Hier vloei die Inn meer in 'n oostelike rigting deur die Innvallei tussen Duitsland in die noorde en Italië in die suide. Amper in die middel van die Oostenrykse gedeelte van die langgestrekte Innvallei is die stad Innsbruck geleë, die grootste stad aan die rivierloop. Verder noordoos bereik die Inn die grens tussen Duitsland en Oostenryk en vloei verder deur die Duitse deelstaat Beiere in 'n noordoostelike boog tussen München in die weste en Salzburg in die ooste. Net wes van Braunau am Inn begin die Inn vir 'n tweede keer die grens tussen Duitsland en Oostenryk vorm en mond verder noordoos in Passau in die Donau uit.
Die **pituïtêre klier** of **hipofise** is 'n endokriene klier, wat so groot soos 'n ertjie is en geleë is in die skedelbasis reg onder die brein. Dit lê in 'n klein, benige holte (pituïtêre fossa). Die hipofise skei vele hormone af. Die hormone wat afgeskei word reguleer homeostase, insluitend trofiese hormone wat ander endokriene kliere stimuleer. Dit word funksioneel verbind aan die hipotalamus.

Die hipofise word in twee dele verdeel, die adenohipofise of voorkwab en die neurohipofise of agterkwab. In die adenohipofise word 'n hele aantal hormone geproduseer wat insluit: groeihormoon (GH), tiroïed-stimulerende hormoon (TSH), kortikotropien (ACTH), gonadotrope hormone, follikel-stimulerende hormoon (FSH), luteïniserende hormoon (LH) en prolaktien. Die agterkwab is betrokke by vogregulering in die liggaam. Twee homone wat in die hipotalamus geproduseer word, word hier geberg nl. anti-diuretiese hormoon (ADH) en oksitosien.

Funksies van die hormone
------------------------

GH is betrokke by die beheer van groei in die mens en beïnvloed slegs sekere tipes selle. Daar is byvoorbeeld 'n direkte uitwerking op weefselselle i.p.v. op endokriene kliere. 

TSH stimuleer die tiroïed (skildklier) dat skildklierhormone (tiroksien en trijodotironien) daarin vervaardig word.

ACTH stimuleer die bynierskors om bynierhormone te vervaardig.

Gonadotrope hormone het 'n invloed op die ovaria en die testes.

FSH bevorder die groei en rypword van follikels (blasies waarin die eiersel lê) in die ovaria by die vrou en dit bevorder spermatogenese by die man in die testes. Lg. geskied deur stimulasie van die Sertoliselle (betrokke by rypword van sperm).

LH is ook 'n geslagshormoon soos FSH. By die vrou stimuleer dit eiersel-rypwording en ovulasie. By die man speel dit 'n rol in die vorming van die manlike hormoon testosteroon. 

Prolaktien word vrygestel tydens swangerskap en laktasie.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119413718 (data)
* GND: 4026389-7
* LCCN: sh85102519
* NDL: 00565139
* TA98: A11.1.00.001

 |
*Hierdie artikel gaan oor die satelliet en katalogus. Sien Hipparchos vir meer oor die Griekse sterrekundige.*

**Hipparcos**, ’n satelliet met die **Hipparcos-katalogus** en ander dataversamelings oor sterre, was ’n wetenskaplike sending van die Europese Ruimteagentskap (ESA) wat in 1989 gelanseer is en tot in 1993 inligting versamel het. Dit was die eerste ruimte-eksperiment wat gewy is aan presisie-astrometrie, die akkurate meting van die posisie van hemelliggame.

Dit stel sterrekundiges in staat om die eiebeweging en parallaks van sterre te meet en daardeur ook hul afstand en raaklynige snelheid. Dit, tesame met metings van ’n liggaam se radiale snelheid deur spektroskopie, is al die eienskappe wat nodig is om die beweging van sterre te bepaal. Die Hipparcos-katalogus, met inligting oor meer as 118 200 sterre, is in 1997 gepubliseer. Die minder noukeurige Tycho-katalogus met meer as ’n miljoen sterre is terselfdertyd gepubliseer en die verbeterde Tycho-2-katalogus met 2,5 miljoen sterre in 2000.

Die woord "Hipparcos" staan vir "**Hi**gh **p**recision **par**allax **co**llecting **s**atellite" en is ook ’n verwysing na die Antieke Griekse sterrekundige Hipparchos van Nicea, die grondlegger van driehoeksmeting en samesteller van die eerste omvattende sterkatalogus van die Westerse wêreld.
Die rooi lyn is 'n hiposikloïed wat getrek word as die kleiner swart sirkel rol binne in die groter swart sirkel (parameters met R=4.0, r=1.0, en so k=4, gee 'n Astroïed).
In meetkunde, is 'n **hiposikloïed** 'n spesiale vlakkromme, 'n roulette, afgetrek deur 'n punt op 'n sirkel wat binne 'n groter sirkel rol. Dit is vergelykbaar met 'n sikloïed maar in plaas daarvan dat dit langs 'n lyn rol, rol dit binne 'n sirkel.

Die verhouding van die radius van die groter sirkel tot die radius van die kleiner sirkel bepaal die aantal punte van die kurwe. Byvoorbeeld as die verhouding 3:1 is, sal die kurwe drie punte hê en sal dit 'n deltoïed wees.

Sulke kurwes kan met die *Spirograph* speelgoed geteken word.

'n Hiposikloïed met *n + 1* punte kan gedefineer word deur die volgende paar parametriese vergelykings:

{\displaystyle x(\theta )=\cos \theta +{1 \over n}\cos n\theta ,}
{\displaystyle y(\theta )=\sin \theta -{1 \over n}\sin n\theta .}
Die hiposikloïed is 'n spesiale soort Hipotrogoïed.

'n Hiposikloïed en sy evoluut is soortgelyk.

'n Hiposikloïedkurwe met vier punte staan bekend as 'n astroïed.

Die Pittsburgh Steelers se kenteken sluit drie astroïedes (hiposikloïedes met vier punte) in. In sy weeklikse NFL.com rubriek *Tuesday Morning Quarterback,* verwys Gregg Easterbrook gereeld na die Steelers as die Hiposikloïedes.

Sien ook
--------

* Sikloïed
* Episikloïed
| **Bernau im Schwarzwald**

 |
| --- |
| **Ligging in Baden-Württemberg** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  **Land** |  Duitsland |
|  **Deelstaat** |  Baden-Württemberg |
|  **Distrik** | Waldshut (WT) |
|  **Koördinate** | 47°48′N 8°2′O﻿ / ﻿47.800°N 8.033°O﻿ / 47.800; 8.033 |
|  **Stigting (eerste verwysing)** | 1173 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 38,04 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 855-1 415 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2010) | 1 898 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 50/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 |
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Gematigde bergklimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 5,5°C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | -2,5 / 13,9°C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslag | 1 918 mm |
|  **Burgemeester** | Rolf Schmidt |
|  **Amptelike Webwerf** | *Bernau* |
|

**Bernau im Schwarzwald** is 'n nedersetting en ski- en ontspanningsoord in die administratiewe distrik Waldshut van die Duitse deelstaat Baden-Württemberg.

Geografie
---------

Bernau is in 'n hooggeleë vallei van die Suidelike Swartwoud, suid van die bergpiek Feldberg en wes van die meer Schluchsee, geleë. Die dorpsgebied behels die vallei van die Bernauer Alb, 'n klein bronrivier van die Alb, en strek van 'n hoogte van 855 m in sy laagste deel tot 1 415 m bo seevlak by die bergpiek Herzogenhorn.

Geskiedenis
-----------

*Resenhof*, 'n plaas in die tradisionele Swartwoud-styl
Die eerste menslike nedersettings - monniksplase - in die huidige dorpsgebied is in die laat 11de eeu deur lekebroeders van die klooster St. Blasien aangelê. Die eerste verwysing na Bernau dateer uit die jaar 1173 toe 'n kapel in die dorpsbuurt Hof ingewy is. Met die sekularisasie van St. Blasien in 1806 het die heerskappy van dié klooster tot 'n einde gekom. Bernau, wat oorspronklik 'n besitting van Voor-Oostenryk was, is in dieselfde jaar by die nuutgestigte Groothertogdom Baden ingelyf.

In 1934 is vier voorheen selfstandige nedersettings in die Bernau-vallei saamgesmelt om die nuwe munisipaliteit Bernau te vorm. Die amptelike naam is ter onderskeiding van ander gelyknamige nedersettings op 1 Januarie 1999 gewysig tot Bernau im Schwarzwald.

Kuns en tradisies
-----------------

Hans Thoma: *Selfportret met Liefde en Dood*, olieverf op doek (1875), *Staatliche Kunsthalle Karlsruhe*
Bernau het veral bekendheid verwerf as die geboortedorp van die bekende Duitse skilder Hans Thoma (1839-1924) verwerf. Plaaslike tradisies sluit onder meer houtkuns in, en hout het naas landbou ook tradisioneel die basis van die plaaslike ekonomie gevorm. Bernau se *Hinterwälder Vieh* is die kleinste beesras in Europa. 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4240684-5
* LCCN: n79033365
* MusicBrainz: 1dea0292-ba3d-414d-a6a7-671749a06197
* VIAF: 128990139
* WorldCat Identities: lccn-n79033365

 |
**Bernd Franz Glemser** (gebore 30 Mei 1962 in Dürbheim, Baden-Württemberg) is 'n Duitse pianis en pedagoog.

Artistieke ontwikkeling
-----------------------

Glemser het sy eerste klavierlesse op 7-jarige ouderdom ontvang. As student van die Russiese pianis en musiekonderwyser Vitaly Margulis is sy talente reeds opmerklik as student. Hy wen vanaf 1981 pryse tydens 17 internasionale musiekkompetisies. Dit sluit die Cortot-, Rubinstein-, Internasionale Ferruccio Busoni- (1984: 3de prys) en die ARD Musiekkompetisie in (1987: 2de prys). Hy was in 1989 nog 'n geregistreerde student aan die *Hochschule für Musik Freiburg* toe hy aangestel is as klavierprofessor aan die *Hochschule für Musik Saar* te Saarbrücken, wat hom destyds die jongste klavierprofessor in Duitsland gemaak het.  Bernd Glemser is sedert 1996 professor in klavier aan die Universiteit vir Musiek in Würzburg. In dieselfde jaar was hy die eerste kunstenaar uit die Weste wat 'n lewendige uitvoering op Chinese televisie gelewer het, met 'n uitvoering van die eerste klavierkonsert deur Tsjaikofski.

Repertorium
-----------

Glemser se konsertrepertorium wissel van barokmusiek tot kontemporêre klavierwerke. Hy spesialiseer veral in die virtuose werke van Liszt, Skriabin, Ferruccio Busoni en Rachmaninoff. Hy het sedertdien verskeie CD's vrygestel, byvoorbeeld die volledige uitgawe van die sonates deur Schumann en Prokofiëf. Hy het konsertuitnodigings vanoor Europa, die VSA, Kanada, Suid-Amerika, Japan, China, Australië en Nieu-Seeland ontvang, en word wêreldwyd hoog aangeslaan. Glemser het reeds saam met gerekende dirigente soos Herbert Blomstedt, Riccardo Chailly, Welser-Möst, Myung-whun Chung, Dmitri Kitajenko, Osmo Vänskä en Wolfgang Sawallisch opgetree. Benewens sy vele toekennings, ontvang Bernd Glemser die Europese Andor Földes-toekenning in 1992 en die Europese Pianiste-toekenning in Zürich in 1993. In 2003 ontvang hy 'n toekenning vanaf die destydse Federale President Johannes Rau. Hy het ook die Würzburg Stadskultuur-prys in 2006 ontvang. Hy het reeds verskeie opnames vir Naxos gemaak.

**Rekord van klavierpryse, onvolledig**| Jaar | Kompetisie | Prys | 1ste pryswenner / Ex-aequo met... |
| --- | --- | --- | --- |
| 1983 | María Canals, Barcelona | 2de prys | *1ste prys-geen toekenning* / Kyoko Koyama. |
| 1984 | Ferruccio Busoni Internasionale Klavierkompetisie, Bolzano | 3de prys | Louis Lortie. |
| 1984 | Premio Mario Zanfi, Parma | **1ste prys** |  |
| 1985 | Sydney Internasionale Klavierkompetisie | 2de prys |  Du Ning-Wu |
| 1986 | Rina Sala Gallo, Monza | **1ste prys** |  |
| 1987 | ARD, München | 2de prys | *1ste prys-geen toekenning* / Ricardo Castro. |
| 1987 | Paloma O'Shea Santander Internasionale Klavierkompetisie, Santander | 3de prys |  |
| 1988 | Concours de Montreal | 2de prys | Angela Chang |
| 1992 | Andor Földes-prys | **1ste prys** |  |
| 1993 | Europese Pianiste-prys | **1ste prys** |  |
Die **Auschwitz-konsentrasiekamp** was 'n netwerk van konsentrasie- en uitwissingskampe wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Nazi-Duitsland opgerig en bedryf is. Hierdie kampe is naby die Poolse stad Auschwitz (Pools: *Oświęcim*) geleë. Dit het bestaan uit *Auschwitz I* (die basiskamp), *Auschwitz II-Birkenau* ('n uitwissingskamp), *Auschwitz III-Monowitz* ('n werkskamp) asook 'n aantal subkampe. Meer as 'n miljoen mense, hoofsaaklik Jode, het in die kampe gesterf.

Kinders wat in Januarie 1945 deur die Rooi Leër vanuit Auschwitz bevry is.
Ongeveer 1,3 miljoen mense is vanaf Mei 1940 na hierdie kampe gedeporteer. In September 1941 is die eerste prisoniers geëkstermineer. *Auschwitz II-Birkenau* het een van die belangrikste kampe vir die Nazi's se "Finale Oplossing vir die Joodse Vraagstuk" geword. Van vroeg 1942 tot die einde van 1944 het treine Jode van dwarsoor die Duits-besette Europa na die kamp se gaskamers aangery, waar hulle die plaagdoder *Zyklon B* toegedien is.

Ten minste 1,1 miljoen gevangenes het in Auschwitz omgekom, ongeveer 90 persent van hulle was Jode. Ongeveer 1 uit 6 Jode wat tydens die Sjoa ("*Holocaust"*) omgekom het het hier gesterf. Van die ander groepe wat na Auschwitz gedeporteer is sluit in: 150 000 Pole, 23 000 Roma en Sinti, 15 000 Sowjet-krygsgevangenes, 400 Jehovah se Getuies, en duisende van ander nasionaliteite. Lewensomstandighede was wreed en baie van die wat nie in die gaskamers gesterf het nie is weens honger, dwangarbeid, aansteeklike siektes, individuele teregstellings en mediese eksperimente oorlede.

Omtrent 700 prisoniers het van die verskillende Auschwitz-kampe probeer ontsnap, waarvan ongeveer 300 suksesvol was. Die wagte het die families van die ontsnaptes gevange geneem. Hulle is aan prisoniers vertoon om te keer dat hulle ook ontsnap.

Hierdie kampe is deur die Schutzstaffel onder die direkte bevel van Heinrich Himmler bedryf. Rudolf Höss was tot die somer van 1943 die bevelvoerder. Na hom het Arthur Liebehenschel en later Richard Baer bevel oor die kampe oorgeneem. Johanna Langefeld, Maria Mandel en Elisabeth Volkenrath was in bevel van die vroulike prisoniers. Na afloop van die Tweede Wêreldoorlog beskryf Höss hierdie kampe in sy outobiografie. Hy ontvang die doodstraf en word voor *Auschwitz* I se krematorium gehang.

Die naam *Auschwitz* het later simbolies geword vir al die doodskampe wat die Nazi's voor en tydens die Tweede Wêreldoorlog reg oor Europa bedryf het. Miljoene mense, merendeels Jode, maar ook politieke gevangenis en persone van ander etniese minderheidsgroepe het in hierdie kampe omgekom.
'n Illustrasie deur Erik Werenskiold, uit die eerste uitgawe van Gustav Storm se Noorweegse vertaling van *Heimskringla* (1899).
**Aun die Oue** (Oudnoors: *Aunn inn gamli*) was in die Noorse sagas 'n legendariese koning van Swede se Huis van Yngling. Hy was die seun van Jorund, wat hy opgevolg het.

Aun het 10 seuns gehad, van wie hy nege geoffer het om sy eie lewe te verleng. Volgens die chronologie van die Ynglinge sou Aun laat in die 5de eeu gesterf het. Hy is opgevolg deur sy seun Egil (of *Egill Vendilkráka*), wat met Ongentheow in *Beowulf* geïdentifiseer word en in die 6de eeu sou gelewe het.

*Ynglingatal*
-------------

Volgens *Ynglingatal* het Aun uit Uppsala regeer en was hy na bewering 'n wyse koning wat offers aan die gode gebring het. Hy het egter nie van oorlog gehou nie en het verkies om in vrede te lewe. Hy is aangeval en verslaan deur die Deense prins Halfdan. Aun het gevlug en 25 jaar weggebly, totdat Halfdan in sy bed gesterf het.

Aun het daarna na Uppsala teruggekeer. Hy was nou 60 jaar oud en in 'n poging om langer te lewe het hy sy seun aan die god Odin geoffer, wat hom belowe het hy sal nog 60 jaar lewe. Ná 25 jaar is Aun deur Halfdan se neef Ale die Sterke verslaan. Aun het verskeie gevegte verloor en het weer gevlug. Ale het 25 jaar in Uppsala regeer totdat hy vermoor is. Aun het daarna weer teruggekeer en weer 'n seun aan Odin geoffer. Dié keer het Odin die koning vertel hy sou aanhou lewe solank hy elke 10 jaar 'n seun offer, en dat hy een van die Sweedse provinsies moes noem na die getal seuns wat hy geoffer het.

Toe Aun sy sewende seun offer, was hy so oud dat hy nie meer kon loop nie. Met die agtste offerande kon hy nie meer uit sy bed kom nie en met die negende offerande kon hy nie meer eet nie, maar moes kos uit 'n horing drink. Toe hy sy 10de en laaste seun wou offer en die provinsie Uppsala hernoem tot "Die Tien Lande", het die Swede geweier dat hy dit doen, en Aun het gesterf.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Jorund Halfdan Ale die Sterke** | **Sweedse koning** *Eerste bewindTweede bewindDerde bewind* | Opvolger**Halfdan Ale die Sterke Egil →** |
Die markgebou vlakby Camden-sluis (*Camden Lock Market Hall*)
Teetyd vir Beertjie in Camden High Street waar hy 'n gietende reënbui moet trotseer
**Camden Town**, dikwels kort **Camden** genoem, is 'n buurt in Sentraal-Londen en die naamgewende stadsdeel vir die *London Borough of Camden*, een van die administratiewe distrikte van Groter Londen. Die buurt, wat sowat vier kilometer noord van Charing Cross in die Londense middestad geleë is en in die suide aan een van die Britse hoofstad se uitgestrekte groen ruimtes, Regent's Park, grens, het oorspronklik deel uitgemaak van die Kentish Town-landgoed en die Londense St Pancras-parogie. 

Tot in die laat 18de eeu was die gebied nog oorwegend landelik, met verspreide plase, velde en oop land noord van Tottenham Court. Twee kroeë, *Mother Red Cap* (tans *World's End*) en *Southampton* (tans *Edwards*), het as oornagplekke vir koetspassasiers gedien in 'n gebied wat destyds deur padrowers, die sogenaamde *highwaymen*, geteister is. In 1791 was Charles Pratt, graaf van Camden, die eerste van 'n groep welvarende Londenaars wat by die ontwikkeling van dié gebied betrokke was en Camden Town in 1791 as 'n residensiële buurt aangelê het. Die eerste beboude erwe was oos van *Camden High Street* geleë.

Teen die middel van die 19de eeu is Camden Town deur die snelgroeiende Londense stadsgebied verswelg. Die nabyheid van die Regent's Canal, een van die belangrikste waterweë binne Londen se netwerk van kanale, en die bou van 'n spoorlyn (Camden Town-stasie is in 1850 geopen), het die industriële ontwikkeling van Camden bevorder. Die bou van kanale en spoorweë het ook die eerste Ierse migrante na die gebied gelok, veral gedurende die hongersnood wat Ierland in die 1840's geteister het. 

Weens sy belangrikheid as spoorwegsentrum was Camden een van die teikens van Duitse lugaanvalle op Londen tydens die Tweede Wêreldoorlog, die sogenaamde *Blitz*. Met sy heropbou ná 1945 het Camden Town 'n meer kosmopolitiese karakter gekry, aanvanklik deur die vestiging van groter getalle Griekse en Sipriotiese immigrante, later Bangladesjis. Nywerhede as aanvanklike ekonomiese basis is lankal vervang deur handel, toerisme en die vermaaklikheidsbedryf. Die buurt word vandag verbind met sy kleurryke straatmarkte, musiekplekke en alternatiewe leefstyle en is 'n gewilde trekpleister vir jong Londenaars en toeriste.
Die HMS King George V.
Die **HMS *King George V*** was destyds die nuutste geslag slagskip van die Britse Vloot tydens die Tweede Wêreldoorlog. Sy was 'n bietjie kleiner en stadiger as die *Bismarck* maar was dikker gepantser op die regte plekke gebaseer op ondervinding uit die Eerste Wêreldoorlog. Die konsep het sy waarde bewys deurdat haar susterskip, die *HMS Prince of Wales* relatief min skade opgedoen het nadat sy getref is deur die *Bismarck* se 15-duim kanonne en die *Prinz Eugen* toe eersgenoemde gekelder is.

Tegniese besonderhede
---------------------

Sy het 36,830 ton water verplaas en was aangedryf deur vier turbines wat gesamentlik 122,000 dryfasperdekrag gelewer en haar aangedryf het teen 29,25 knope. Sy was toegerus met tien 14-duim kanonne en sestien 5.25-duim meervoudige kanonne. Die 14-duim kanonne was gegroepeer in drie skiettorings, een met vier kanonne op die agterste dek en twee skiettorings met vier en twee kanonne elk op die voordek. Sy was ook die eerste slagskip wat toegerus is met twee vliegtuie.

Bron
----

* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975. ISBN 0-600-33111-3
Voorstelling van dieselfde soort skip met dieselfde grootte.
Die stranding van die troepeskip **Arniston** op 30 Mei 1815 by Waenhuiskrans was een van die grootste en aakligste skeepsrampe aan die Suid-Afrikaanse kus. Slegs 6 van die 379 opvarendes het oorleef.

Hierdie seilskip van 1500 ton is in 1794 aan die Teems gebou en was die eiendom van Borradailes van Londen, maar is tydens die Napoleontiese Oorloë deur die Britse Vloot oorgeneem. 

Op 4 April 1815 het die skip onder kapt. George Simpson met 379 mense (bemanning, siek, gewonde en invalide soldate, enkele hoë lui, vroue en kinders) die hawe van Point de Galle, aan die suidweskus van Sri Lanka (Ceylon) en 119 km suid van Colombo, verlaat. Dit het deel van 'n konvooi van 8 skepe gevorm weens die oorlogsgevaar.

Weens swak weer word die Arniston se seile beskadig en verloor sy plek in die konvooi. Op 30 Mei is daar 'n sterk suidewind en 'n kwaai misbank. Die navigator sien Kaap Agulhas en Markusbaai (tussen Waenhuiskrans en Skipskop) vir die Kaap die Goeie Hoop en Tafelbaai aan. 'n Fout wat ook al deur verskeie ander loodse gemaak is te wyte aan onakkurate kaarte, swak waarnemings en dikwels 'n mate van agterlosigheid. Verkeerdelik is daar 'n koers noordwes na St. Helena ingeslaan.

Sterk wind en 'n sterk seestroom laat die ankertoue breek en die skip dryf 2½ km van die strand op die rotse. Pogings om die skip ligter te maak deur die kanonne oor boord te gooi was vrugteloos. Die maste breek in die stormwind en die skip word heeltemal verpletter. Op die strand het die lyke erg vermink deur die wrakstukke en skerp rotse uitgespoel.

Die ses oorlewendes stap 4½ dae ooswaarts omdat hulle vermoed dat hulle wes van Kaapstad is. By die mond van die Breederivier en Kaap Infanta draai hulle terug na die wrak waar hulle na twee weke toevallig deur twee boere gevind is.

Die raad van ondersoek na die ramp het die kaptein geblameer vir nalatigheid en onkunde. 'n Gedenksteen is deur die ouers van die kinders wat omgekom het op Waenhuiskrans opgerig.

In 1982 het marine-argeoloë die oorblysels van die wrak 4 km wes van Waenshuiskrans opgespoor. Restante kan besigtig word in die skeepswrakmuseum op Bredasdorp.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Great shipwrecks off the coast of southern Africa. Kaapstad: Struik, 1967.
* Burrows, Edmund H.: Overberg Odyssey – people, roads and early days. Swellendam: Swellendam Trust, 1994. ISBN 0-620-18780-8.
* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969.
* esto-es-africa. Blogspot.com/2010/10/4-oct-2010-mon-little-known-arniston.html
***Louisiane* (fr)  
*Louisiana* (en)**  
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1682–17621800–1803** |  |

 |
|  |
| Ligging of Frans-Louisiana |
| **Hoofstad** | La Nouvelle-Orléans (New Orleans) |
| **Taal/Tale** | Frans |
| **Godsdiens** | Rooms-Katolieke Kerk |
| **Regering** | Monargie |
| **Geskiedenis** |  |
|  - Gevestig | 16821800 |

**Louisiana** (Frans: *La Louisiane*; vanaf omstreeks 1879: *La Louisiane française*) of **Frans-Louisiana** was 'n administratiewe distrik van Nieu-Frankryk. Die gebied, wat tussen 1682 en 1762 en nog eens tussen 1802 en 1803 onder Franse bewind gestaan het, is deur die Franse verkenner René-Robert Cavelier, Sieur de la Salle ter ere van koning Lodewyk XIV Louisiana genoem, terwyl die magtige Mississippi die Colbertrivier gedoop is - 'n naam wat ter ere van Lodewyk XIV se minister van finansies, Jean-Baptiste Colbert, gekies is, maar uiteindelik weer in vergetelheid geraak het. Die inheemse Ojibwa-naam *Mississippi* sou later algemeen gebruiklik wees.

Die distrik het oorspronklik oor 'n wye geografiese gebied gestrek wat die grootste deel van die Mississippirivier se dreineringsgebied ingesluit en vanaf die Groot Mere in die noorde suidwaarts tot die kusgebied van die Golf van Mexiko, en vanaf die Appalache-bergreeks in die ooste weswaarts tot die Rotsgebergte gestrek het. Die kolonie is verder onderverdeel in Bo-Louisiana (Frans: *Haute-Louisiane*), 'n streek wat noord van die Arkansasrivier gestrek het (soms ook *Pays des Illinois* genoem), en Laer Louisiana (*Basse-Louisiane*).

Alhoewel die Franse verkenning van die gebied reeds gedurende die regentskap van Lodewyk XIV begin het, is vanweë die gebrek aan menslike en finansiële hulpbronne min aandag aan die ekonomiese ontwikkeling van die kolonie geskenk. Ná sy nederlaag in die Sewejarige Oorlog is Frankryk in 1763 genoodsaak om die oostelike gedeelte van die gebied aan die seëvierende Britte af te staan, terwyl die westelike gedeelte as skadevergoeding vir dié land se verlies van Florida onder Spaanse bewind gekom het. Met die geheime Verdrag van San Ildefonso is die Franse bewind oor die westelike gedeelte in 1800 herstel, tog was Frankryk se verpligtinge in Europa so omvangryk dat Napoléon Bonaparte besluit het om die gebied in die sogenaamde *Louisiana Purchase* van 1803 aan die Verenigde State te verkoop. Frankryk het hom vervolgens heeltemal aan Louisiana onttrek.

Die Verenigde State het op hulle beurt met die Verdrag van 1818, wat op die Brits-Amerikaanse Oorlog van 1812 gevolg het, 'n deel van die *Louisiana Purchase* aan die Verenigde Koninkryk afgestaan. Dié gebied noord van die 49ste breedtegraad maak tans deel uit van die Kanadese provinsies Alberta en Saskatchewan. Die huidige Amerikaanse deelstaat Louisiana is na die historiese Franse kolonie vernoem, alhoewel dit net 'n klein gedeelte van die gebied beslaan waarop Frankryk oorspronklik aanspraak gemaak het.
**HMS *Ark Royal* (R07)** was 'n ligte vliegdekskip en voormalige vlagskip van die Britse Vloot. Hy was die derde en laaste skip van die *Invincible*-klas. Hy is deur Swan Hunters gebou op die Tynerivier en in 1981 daar te water gelaat.

*Ark Royal* tydens 'n amfibiese oefening in Amerika
*Ark Royal* is vernoem deur Koningin Elizabeth (Die Koninginmoeder). Hy volg sy susterskepe HMS Invincible (R05) en HMS Illustrious op in diens in 1985. Ook bekend as *The Mighty Ark*, was hy die vyfde Britse vlootskip wat die naam gedra het van die 1587-vlagskip wat die Spaanse Armada verslaan het in 1588. Oorspronklik sou hy ***Indomitable*** gedoop gewees het om by die res van die klas aan te pas, maar dit is verander as gevolg van die openbare reaksie oor die verlies van die Ark Royal-naam ná die afskaffing van die vorige *Ark Royal* in 1980, ná 30 jaar se diens.

*Ark Royal* was bietjie groter as sy susterskepe, met 'n steiler ski-oprit, en het die STOVL (kort opstyg en vertikale landing) Harrier Jump Jet vliegtuie, asook verskeie helikopters, gedra.

Met 'n bemanning van meer as 1 000 matrose en lugmanne, was hy in operasionele diens in die Bosniese oorlog in 1990 en die inval van Irak in 2003. Oorspronklik sou hy tot 2016 dien, maar *Ark Royal* is uit diens gestel op Vrydag 11 Maart 2011, as deel van die vloot se herstruktureringsgedeelte van die 2010 Strategiese Verdediging en Sekuriteitsoorsig. Na *Ark Royal* (R07) se aflegging het *HMS Albion* hom vervang as die Britse Vloot se vlagskip.

Die voormalige kaptein van HMS *Ark Royal* en HMS *Illustrious*, kommandeur Jerry Kyd, het die bevelvoerder van die nuwe Britse Vlootvliegdekskip, die HMS *Queen Elizabeth* op 27 Februarie 2014 geword.
**Cameron Mackenzie** (12 Augustus 1960 – 7 Julie 2021) was 'n Suid-Afrikaanse politikus en parlementslid in die Nasionale Vergadering vir die Demokratiese Alliansie. Mackenzie was die adjunk-skaduminister van kommunikasie en digitale tegnologieë.

Vroeë lewe en opvoeding
-----------------------

Hy was die seun van Donald en Jeanne Mackenzie van Inverness, Skotland, en was 'n graadverteenwoordiger in die leerlingraad van sy hoërskool. Hy het geweier om by die Suid-Afrikaanse Weermag vir verpligte diensplig aan te sluit en het daarom die land verlaat. By sy teruggekeer in 1990 het hy by die politiek betrokke geraak en in 1992 na die Boipatong-slagting by die ANC aangesluit. Mackenzie verlaat die politiek later uit protes oor die wapenaankoopskandaal in 1996. Hy het 'n baccalaureusgraad in Kommunikasiewetenskappe aan die Universiteit van Suid-Afrika behaal, asook verskeie sertifikate.

Politieke loopbaan
------------------

Voor die munisipale verkiesing in 2006 het Mackenzie besluit om as onafhanklike wyksraadkandidaat in die Stad Johannesburg te staan. Hy het die persepsie gehad dat die Demokratiese Alliansie 'n party vir 'slegs ryk wit mense' was. Nadat hy met die plaaslike DA-raadslid, John Mendelsohn, gesels het en na 'n toer deur een van Johannesburg se meer as 180 informele sinkplaat-nedersettings, het Mackenzie besluit om by die party aan te sluit. Hy het vanaf 2006 op sy wykskomitee gedien totdat hy in 2009 as DA-PR-raadslid ingesweer is.

Mackenzie het in die algemene verkiesing in 2014 'n parlementêre kandidaat vir die party geword. Hy het 42ste op die DA se nasionale lys verskyn en dus vir 'n setel in die parlement gekwalifiseer, aangesien die DA sy status as amptelike opposisie behou het. Kort hierna word hy deur DA-leier Mmusi Maimane aangestel as adjunkskaduminister van telekommunikasie en poswese.

Mackenzie is herkies tot die parlement tydens die algemene verkiesing in 2019 en word deur Maimane aangestel as adjunkskaduminister van kommunikasie en digitale tegnologie. Hy is in Desember 2020 weer deur die nuutverkose DA-leier, John Steenhuisen, in sy skadukabinet aangestel.

Persoonlike lewe
----------------

MacKenzie was getroud met Lisa, en hulle het twee dogters, Emma en Andrea, en 'n seun, Thorne. Op 7 Januarie 2020 is Mackenzie tydens 'n roofpoging in Dainfern, Johannesburg geskiet. Na 'n operasie het MacKenzie byna ten volle herstel. Hy sterf egter op 7 Julie 2021 weens simptome van die Covid-19-pandemie.
**Peter Braaf** is 'n Suid-Afrikaanse akteur, regisseur en toneelskrywer. Hy is die broer van Vivian Braaf.

Lewe en werk
------------

Hy studeer aan die Universiteit van die Wes-Kaap, waar hy in 1973 as lid van die Dramavereniging betrokke raak by amateurteater. Later is hy een van die stigterslede van die Cape Flats Players, wat gemeenskapsdramas in die townships opvoer, en hy is vanaf 1978 vir 'n ruk leier van hierdie geselskap. Hy tree ook in verskeie van hulle dramas op, waar hy gereeld die hoofrol vertolk, terwyl hy ook regisseur is van baie van hulle opvoerings. Van die dramas wat onder sy regie opgevoer word, sluit in Adam Small se "*Kanna hy kô hystoe*" en "*Joanie Galant-hulle*". Op televisie tree hy onder andere op in "*Halfmansput*". In 2001 word hy 'n lektor in Drama en Uitvoerende Kunste aan die Noord-Kaap Tegniese Kollege in Kimberley.

Skryfwerk
---------

Hy skryf die drama "*Asseblief Miesies*", wat in 1982 deur die Cape Flats Players by die Kellerprinz Dramafees opgevoer is. Hierdie drama is geïnspireer deur die skermoordsaak, waar Marlene Lehnberg ene Choekoe gehuur het om haar minnaar se vrou te vermoor. Hiervoor kry hy 'n skenking van die Departement van Kleurlingsake. Saam met die Cape Flats Players skep hy die opvoering "*Senzinina*", terwyl hy in samewerking met sy vrou "*What about de lô?*" saamstel, 'n opvoering van sange en poësie gebaseer op die werk van Adam Small.

Eerbewyse
---------

In 2003 ontvang hy die Patrick Petersen-toekenning van die Afrikaanse Skrywersvereniging vir sy bevordering van protes- en gemeenskapsteater.
Skoolhoof Van der Westhuizen saam met die Hoërskool Nassau se matriekklas van 1960. Links van hom sit me. Geneviève (Jenny) Meyer wat aan Nassau verbonde was tot 1977 en ná amalgamering met Hoërskool Groote Schuur nog tot vroeg in die 21ste eeu by Groote Schuur Engels onderrig het. Sy is oorlede in 2015.
**Lourens Marthinus van der Westhuizen** (1907 tot 1984) was die tweede van die vyf hoofde van die Hoërskool Nassau in Mowbray, Kaapstad.

Opvoeding
---------

Van der Westhuizen is op 9 September 1907 in die distrik Loxton, Noord-Kaap, gebore. Op agtjarige ouderdom slaag hy St. 6 (graad 8) aan die Laerskool Loxton en matriek (graad 12) op slegs twaalfjarige ouderdom aan die Hoërskool Carnarvon.

In 1922 behaal hy sy B.Sc.-graad met wiskunde en wetenskap aan die Universiteit Stellenbosch en verdere grade volg met reëlmaat: B.Ed. in 1924 en M.Sc. in 1926 met wiskunde en toegepaste wiskunde (cum laude).

Onderwysloopbaan
----------------

In 1927 aanvaar hy sy eerste onderwysbetrekking aan die Hoërskool Tulbagh en daarna volg hoërskole op Wellington en Marquard. In 1933, op vyf-en-twintig-jarige ouderdom aanvaar hy die hoofskap aan die Hoërskool Jamestown.

In 1941 begin hy met sy doktorale studies aan die Universiteit Stellenbosch en aanvaar terselfdertyd 'n deeltydse betrekking aan die Hoërskool Nassau as wiskunde-onderwyser. 'n Jaar later is sy promotor prof. Gawie Cillié skielik oorlede en gevolglik moes hy sy doktorale studies staak. 

Nog in dieselfde jaar word hy aangestel as hoof van die Hoërskool Rawsonville. Op 1 Julie 1943 word hy hoof van die Hoërskool Vanrhynsdorp en in 1955 word hy hoof van sy laaste skool, die Hoërskool Nassau. Hier beywer hy hom uit die staanspoor vir die oprigting van 'n nuwe skoolgebou asook die voortbestaan van Nassau as 'n onafhanklike skool sonder om met ander skole te amalgameer. Sy droom word in 1962 bewaarheid toe die nuwe skoolgebou in Montrealweg, Mowbray, betrek word en die gelyknamige laerskool die hoërskool se ou gebou in Hoofweg betrek.

In 1964 verlaat hy die onderwys en aanvaar 'n betrekking as direkteur (logistiek), Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Pretoria. In 1972 tree hy op die ouderdom van 65 uit en vestig hom in die Strand.

Persoonlike lewe
----------------

Van der Westhuizen is op 31 Maart 1942 met Isabel B. de Klerk getroud. Twee kinders is uit die huwelik gebore, Charl Francois op 15 Julie 1943 en Annamarí op 2 Julie 1945.

Hy is op 26 Julie 1984 op bykans 77-jarige leeftyd oorlede en sy eggenote op 14 April 2005 op 94.
Die **Swartruggens vexator** (*Vexatorella amoena*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Vexatorella* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom in die Koue Bokkeveld- en Swartruggensberge voor. Die struik is regop, uitgestrek en word 1.5 m hoog. Die struik blom van September tot November.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei op rotsagtige, sandsteengrond op hoogtes van 1 000 - 1 500 m.

In Engels staan dit as die *Swartruggens Vexator* bekend.

Galery
------

* 
* 
* 
*

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18080000
* GBIF: 3999020
* iNaturalist: 596001
* IPNI: 914744-1
* IUCN: 157984881
* Plant List: kew-2451636

 |
Die **Pentacodontidae** is 'n uitgestorwe familie soogdiere wat tradisioneel in die onderorde Pantolesta van die (polifiletiese) orde Cimolesta geplaas word. Fossiele word in die Paleoseen van Noord-Amerika van Alberta tot Nieu-Meksiko aangetref. 

Die onlangse kladistiese ontleding van Halliday (2015) plaas die genusse *Bisonalveus, Aphronorus*, en *Pentacodon* nogtans in 'n tak van die Ferae (die kroongroep van die Laurasiatheria) wat ook die Pantodonta en die Periptychidae bevat. 
Die bekendste lid is *Aphronorus* wat 'n paar spesies bevat soos *A. fraudator*, *A. ratatoski*, *A. simpsoni*, *A. bearspawensis* en *A. oreili*. Hulle is almal taamlik klein diere van 0,5 tot 1 kg swaar. Hulle was faunivoor, maar watter diere hulle presies gevreet het is omstrede. 

Van *Pentacodon* is twee spesies aangetref: *P. inversus* en *P. occultus*, altwee in die San Juan-Bekken van Nieu-Meksiko is dié deel van die Paleoseen wat daar Torrejoian genome word. Daar is veral tande en kaakfragmente gevind. 

Die genus *Bisonalveus* het 'n opvallende kenmerk. Die bohoektande het 'n gleuf en die paleontoloë wat dit gevind het (Fox en Scott, 2005) glo dat dit beteken dat hierde soogdier giftig gewees het. Dit het baie diskussie opgelewer omdat giftigheid onder soogdiere seldsaam is. 

Daar is nog 'n vierde genus in hierdie familie: *Coriphagus*. *Coriphagus* het stewiger tande as *Pentacodon* en van hierdie genus is ook twee spesies aangetref: *C. montanus* en *C. encinensis*.
| **Zermatt**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Switserland |
|  **Kanton** |  Valais (Wallis) |
|  **Koördinate** | 46°01′N 07°44′O﻿ / ﻿46.017°N 7.733°O﻿ / 46.017; 7.733 |
|  **Stigting** | 1280 (eerste verwysing) |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 242,67 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 1608 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2011) | 5 746 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 23,7/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|
|  **Stadspresident** | Christoph Bürgin (CVP) |
|  **Amptelike Webwerf** | *Zermatt* |
|

**Zermatt** is 'n munisipaliteit (Switserse Duits amptelik: *politische Gemeinde*) in die distrik Visp van die tweetalige Switserse kanton Valais (Duits: *Wallis*). Die Franse naam van Zermatt, Praborgne, is regstreeks afgelei van die oorspronklike Latynse dorpsnaam Pratobornum.

Zermatt is teen 'n hoogte van 1608 meter bo seevlak aan die noord-oostelike voet van die Matterhorn-bergpiek in die boonste gedeelte van die Matter-vallei (dikwels ook Nikolai-vallei genoem) geleë. Die Matterhorn maak van Zermatt net soos sy uitstekende skigeriewe en voetslaanpaaie 'n eersterangse toeristebestemming in Switserland.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb121842076 (data)
* GND: 4108981-9
* HDS: 002822
* LCCN: n83215353
* MusicBrainz: a2a2571a-f79f-4f74-b22d-658b4c2edebe
* VIAF: 157148337
* WorldCat Identities: lccn-n83215353

 |
*Cinnamomum tamala*.
*Syzygium polyanthum*.
**Lourierblare** verwys na die geurige blare van verskeie plante soos die *Cinnamomum tamala* en *Syzygium polyanthum* wat in die kookkuns gebruik word. Hulle bevat sowat 1,3% essensiële olies.

As dit heel geëet word, het lourierblare ’n skerp, bitter smaak. Soos met baie speserye en geurmiddels, is die reuk van die blare skerper as die smaak. Wanneer dit gedroog is, is die reuk kruidagtig, effens blomagtig, en taamlik soortgelyk aan origanum en tiemie.

Gebruike
--------

Lourierblare word dikwels in Indiese en Pakistanse kos gebruik, veral in rysgeregte soos biryani, en as ’n bestanddeel in garam masala. In Suid-Afrika word dit ook in bobotie gebruik. 

Lourierblare is deur die antieke Grieke as geurmiddel gebruik. Dit word vandag steeds in baie Europese geregte gebruik (veral in die Middellandse Seegebied). Dit kom voor in bredies, seekos, groentegeregte en souse en in klassieke Franse geregte. Dit word dikwels heel gebruik en ná die kookproses verwyder. In die Thaise kookkuns word lourierblare ook gebruik in ’n paar Arabies geïnspireerde geregte.

Lourierblare kan ook voor die kookproses fyngemaal word. Dit het meer smaak as heel blare, maar is moeiliker om te verwyder; daarom word hulle dikwels is ’n sakkie in die kos geplaas.

Lourierblare kan ook in ’n spens gestrooi word om meelmotte, vlieë, kakkerlakke, muise en silwermotte weg te hou.