recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Eerw. (later ds.) E.J. Leonard het van 1911 as sendeling in Suidwes-Afrika gewerk het en is in 1932 as predikant gelegitimeer, toe hy leraar van die Gibeon geword het.
Die **NG gemeente Gochas** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Namibië met as middelpunt die dorpie Gochas aan die Auobrivier in die Kalahari.

Vroeër was die Auob en die Kalahari y1 bewoon, maar selfs malaria kon nie die mense afskrik nie. Selfs reeds teen die vyftigerjare was dit 'n goed bewoonde omgewing. Gedurende die Duitse bewind was Gochas 'n militêre stasie. Selfs daara is dit die sentrale byeenkomsplek van die Kalahari. Dit was tot voor afstigting 'n buitewyk van Gibeon-gemeente, die moedergemeente in Namibië wat later bekend sou staan as Mariental.

Eerw. Leonard (later ds.) het die veeleisende werk gehad om die hele Suidwes vanaf Grootfontein tot Warmbad te bearbei. Later het genoemde leraar die predikant van Gibeon-gemeente geword en dus ook gereeld die Gochas-wyk bearbei. Toestande was primitief en kerkdienste is dikwels in die buitelug gehou. Vanaf 1932 is die ou kameelstal op Gochas, wat ook as regeringskool gedien het, vir kerkdienste gebruik.

Die kerkdienste in hierdie wyk is ernstig gestrem deur die gebrek aan 'n kerksaal. Later is die ou koshuis se eetsaal vir kerkdienste beskikbaar gestel. Die toestand is hierdeur verbeter, maar 'n kerksaal het 'n dringende behoefte gebly. Verskeie afvaardigings wat probeer het om 'n bouperseel vir die kerksaal te kry, moes teleurgestel terugkeer.

Eindelik, in 1937, het die destydse administrateur van Suidwes 'n simpatieke oor verleen en een hektaar grond op Gochas toegestaan. Die kerksaal sou verrys op die plek wat ds. Leonard verkies het. Ná die afsterwe van ds. Leonard het ds. T. Potgieter leraar van Gibeon geword. Hy het die Gochas-wyk geesdriftig bearbei. Die ywer en deursettingsvermoë van hierdie leraar, met die hulp van die boukommissie, het die bou van die kerksaal bespoedig. Die hoeksteen is deur die plaaslike Sondagskoolkinders geskenk en is op 20 Oktober 1946 deur ds. Potgieter gelê. Dit was die eerste mylpaal op die groei en ontwikkeling van die wyk.

Intussen is geesdriftig georganiseer en fondse is versterk. Die kerksaal is op 23 Oktober 1948 ingewy. Dit was 'n grootse gebeurtenis. Die kerksaal was stampvol en die verrigtinge geseënd. Onder die lidmate was alreeds fluisterstemme van afstigting. Hierdie idee het spoedig posgevat. Op 'n gekombineerde kerkraadsvergadering het Gibeon-gemeente aan Gochas verlof toegestaan om af te stig. Die bruidskat het die skuld op die kerksaal uitgewis.

Op 25 November 1950 is die gemeente Gochas gestig. Die lidmaattal was destyds 320. Die kerkraat is uitgebrei tot twaalf lede. Alle lidmate was geesdriftig en die boufonds vir die pastorie het destyds mooi aangegroei.

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
Die kerkgebou.
Ds. T.D.T. von Moltke het die kerk se hoeksteen op 27 Junie 1964 gelê. Die argitek was Paul J. du Plessis en die bouaannemer Langlaagte Bouersorganisasie.
Die gemeente se saal het van 1949 tot 1964 as kerkgebou gedien.
Ds. R.J.J. van Vuuren is einde Oktober 1948 as Forest Hill se eerste leraar ontvang en bevestig.
Die **NG gemeente Forest Hill** is ’n klein gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die suide van Johannesburg.

Stigting
--------

Forest Hill is op 26 Augustus 1947 van die moedergemeente Turffontein afgestig (dieselfde dag waarop Klipriviersberg van Rosettenville afgestig het). Ná 'n vakature van 13 maande het die sesde beroep geslaag, wat op ds. R.J.J. van Vuren, destyds van die gemeente Bethal, uitgebring is. Gedurende die naweek van 22 tot 24 Oktober 1948 is die nuwe leraar in die boesem van die gemeente ontvang en bevestig.

Bouwerk
-------

Aanvanklik het die gemeente geen eie plek van aanbidding gehad nie en moes tydelik saam met die moedergemeente van dieselfde kerkgebou, wat jare later afgebrand en tot die sluiting van die gemeente aanleiding gegee het, gebruik maak. Later het die gemeente na die Gereformeerde kerkgebou verhuis, waar net een diens op 'n Sondag, en wel om halfnege soggens, gehou is. Met die aanbreek van die wintermaande het die gemeente toe na die Hoërskool Die Fakkel verhuis, waar albei dienste op die gewone tye in 'n saaltjie gehou is. Die leraar en kerkraad het dadelik aan die werk gespring en alles in hul vermoë gedoen om so gou moontlik 'n kerksaal opgerig te kry. Aangesien daar ook geen pastorie vir die nuwe leraar was nie, moes die kerkraad 'n huis huur wat as tydelike pastorie gedien het.

Gedurende April 1949 is 'n begin gemaak met die bou van 'n kerksaal, asook met herstelwerk aan 'n huis, wat die kerkraad reeds besit het, om as pastorie te dien. Gedurende Junie 1949 kon die gemeente tot sy groot vreugde na sy eie pastorie gaan om daar by die leraar besoek af te lê. Op 2 Julie 1949 is die hoeksteen van die saal deur die plaaslike leraar gelê. Spoedig is die bouwerk voltooi en op Saterdag 10 Oktober 1949 kon die gemeente op plegtige wyse die saal in gebruik neem.

Gedurende Julie 1950 verskyn die eerste nommer van 'n gemeentebladjie, *Die Hoeksteen*.

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

Enkele leraars
--------------

* Roelof Johannes Janse van Vuren, 1948
* Dean von Molkte
**Bradbury Building**  

**304 South Broadway**  

**Los Angeles, CA**  

 Verenigde State
  


---

**Opgerig**  

1892 tot 1893 of 1894  


---

**Argitekte**  

Sumner Hunt, George Wyman

---

**Boustyl**  

Neorenaissance

---

**Amerikaanse kategorisering**  

Italian Renaissance Revival  

Romanesque Revival

***Bradbury Building*** is 'n argitektoniese baken en die oudste bewaarde sakegebou in die middestad van die Suid-Kaliforniese metropool Los Angeles.

Marmertrappe en atrium met gesofistikeerde gietysterwerk
Die glasdak laat sonlig in die atrium instroom
'n Plakkaat met agtergrondinligting oor *Blade Runner*
Die gebou, 'n voortreflike voorbeeld van Italiaans-geïnspireerde kommersiële Neorenaissance-boukuns (*Italian Renaissance Revival* volgens die Amerikaanse argitektoniese kategorisering), is in 1893 in opdrag van die goudmynbou-magnaat Lewis L. Bradbury deur George Wyman volgens 'n ontwerp van Sumner Hunt opgerig. Die gebou se buitefasade is van bruin bak- en sandstene gemaak en versier met terracotta-panele. Die smeedyster in sy interieur is in Frankryk ontwerp en vervaardig en ter geleentheid van die wêreldtentoonstelling *World’s Columbian Exposition 1893* (ook *The Chicago World’s Fair* genoem) in Chicago vertoon voordat dit in Los Angeles geïnstalleer is. Die wandelgange in die atrium word deur 'n glasdak van natuurlike daglig voorsien.

Die gebou kom in in 'n verskeidenheid fiktiewe literêre werke voor en is daarnaas weens sy besondere atmosfeer baie kere as toneel vir rolprente (waaronder Ridley Scott se wetenskapsfiksie-meesterwerk *Blade Runner* van 1982), televisie-programme en musiek-video's gekies.

In 1971 is die gebou by die *National Register of Historic Places* ingesluit en in 1977 tot Nasionale Historiese Baken (*National Historic Landmark*) verklaar - as een van slegs vier kantoorgeboue in Los Angeles wat ooit in dié kategorie vereer is.
Die NG kerk Grootdrink.
Ds. F.P. Papenfus is in 1945 as die gemeente se tweede leraar bevestig.
Die **NG gemeente Grootdrink** is ’n gemeente in die weste van die Sinode van Noord-Kaapland, een van die Nederduitse Gereformeerde Kerk se nege streeksinodes in Suid-Afrika.

Op 13 November 1941 is langs die Oranjerivier die gemeente Grootdrink gestig. Die naam is afgelei van ’n drinkplek vir dorstige diere by die waters van die grootste rivier in Suid-Afrika. Hierdie gemeente het met sy stigting hoofsaaklik bestaan uit nedersetters wat hul lewensbestaan vind uit die besproeiing wat hier beoefen is. Oorspronklik is die gemeente uit gedeeltes van die aangrensende gemeentes Boegoeberg en Grootrivier (soos dit van 1932 tot 1949 bestaan het) gestig. 

Op tydelike gebied moes die gemeente vanaf die eerste dag 'n moeilike bestaan voer. Met die stigting was daar geen permanente geboue van klip of steen waarmee 'n begin kon gemaak word nie. Op 7 Februarie 1942 is prop. P.A.M. Brink as eerste leraar van die gemeente georden. Uit die staanspoor het hy hom vir die verkryging van kerkgrond beywer. Ook het hy in die wyk Swartkopvloer vir die oprigting van 'n saalkerk georganiseer, en is die gebou op 8 Mei 1943 ingewy. Vervolgens is met die bou van 'n pastorie op Grootdrink 'n begin gemaak. 

Ná ds. Brink se vertrek, neem prop. F.P. Papenfus, toentertyd reisende sekretaris van die Christelike Strewersunie, die beroep na Grootdrink aan. Hy is in die naweek van 30 September 1945 verwelkom en georden. Kort hierna is die voltooide pastorie op 6 Desember 1945 ingewy. Dit dien daarop gewys te word dat omstandighede in hierdie nedersettings- of skema-gemeente (soos in van die ander ook) dit onprakties gemaak het om een sentrale kerkgebou op te rig. Daar het met die stigting vyf afsonderlike kerkplekke al langs die Oranjerivier bestaan, elk met 'n eie selfstandigheid, wat vereis dat alle kerklike voorregte afsonderlik bedien moes word. Ds. Papenfus se eerste taak was dus om voort te gaan om die orige vier wyke van die gemeente van kerklike geboue te help voorsien. Agtereenvolgens is toe die volgende saalkerke ingewy: Te Kalkwerf op 19 Oktober 1947, te Vollgraaffsig op 7 Maart 1948, te Grootdrink op 24 Oktober 1948 en te Wilgenhoutsdrift op 19 Junie 1949.

Bron
----

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Ds. B.R. Hattingh, van 22 Oktober 1910 tot 1916 die gemeente se eerste leraar.
Die NG kerk Greylingstad, waarvan genl. C.F. Beyers die hoeksteen op 18 Januarie 1913 gelê het. Die argitekte was Cowin & Powers.
Ds. N.H.C. De J. Theunissen, leraar van 1916 tot sy dood op 9 November 1929.
Die **NG gemeente Greylingstad** is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Sinode Hoëveld met sy setel op die dorp Greylingstad, tussen Balfour en Standerton, Mpumalanga.

Die gemeente bestaan uit dele wat eers behoort het tot Heidelberg en Standerton en is tot afsonderlike gemeente van die Ned. Herv. of Geref. Kerk van Transvaal afgestig deur die Ringskommissie van Potchefstroom op 27 April 1909. Sy word geplaas onder Ring van Utrecht en tot haar eerste konsulent word benoem die predikant van Standerton, ds. N.H.C. De J. Theunissen. Die gemeente was een van die weinige wat nie na haar dorp genoem is nie, aangesien die dorp destyds bekendgestaan het as Willemsdal. Dog later is die dorpie ook Greylingstad genoem.

Die eerste predikant van die gemeente was ds. B.R. Hattingh, vroeër van Sutherland, Kaapkolonie. Hy is tot herder en leraar beroep op 11 Julie 1910 en bevestig op Saterdag 22 Oktober 1910. Op dieselfde dag is ’n gebou van yster en hout, wat tydelik vir godsdiensoefeninge sou gebruik word, deur ds. A.J. Louw van Heidelberg ontsluit.

Die vooruitgang van die gemeente was baie snel. Toe die eerste predikant hier aankom, was daar op die hele plek wat tot dorp verklaar sou word, geen enkele ander gebou as dié wat vir kerklike doeleindes opgerig is nie. Drie jaar later is ’n voorlopige pastorie gebou en betaal en kon die hoeksteen van die nuwe Godshuis gelê word deur genl. C.F. Beyers op 18 Januarie 1913. Die plegtige inwyding van die sierlike en doelmatige kerkgebou het op 2 Mei 1914 plaasgevind.

Van die gemeente se stigting in 1909 tot 30 Junie 1916 was die inkomste £17 784.18s.8d, of gemiddeld byna £3 000 per jaar. In daardie jaar het die ywerige leraar bedank om hom te wy aan die werk van die Helpmekaar-beweging en om "nationale bedrijvigheid aan te moedigen". Sy opvolger was ds. N.H.C. De J. Theunissen, wat sy liefde vir Transvaal nie vergeet het nie en van Die Strand hierheen oorgekom het aan die einde van 1916.

Bronne
------

* (nl)  Maeder, ds. G.A. en Zinn, Christian. 1917. *Ons Kerk Album*. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
Die kerkgebou iewers in die jare sewentig afgeneem deur die amateurkerkfotograaf John Conroy.
Die **NG gemeente Grootfontein** is 'n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Sinode van Namibië. Volgens die *NGK Jaarboek* van 2021 was hier toe 115 doop- en 227 belydende lidmate. Die predikant was toe ds. D.J. de Vos.

Die verhaal van die gemeente Grootfontein begin met ds. Neethling (waarskynlik H.J.) se oorslapery by Dorslandtrekkers op pad terug na Transvaal nadat hy Angola besoek het. Op 4 September 1895 word Nagmaal gevier op die plaas Strydfontein (van kmdt. Lombaard) net buite Grootfontein. Ná jare se pogings word Moria-gemeente eindelik in 1902 gestig en sluit dit ook Grootfontein in. Ná verdeeldheid en die hersamestelling van die gemeente as Otjiwarongo (1939), stig Grootfontein in 1944 af. Rundu, Tsumeb en Otavi, wat later elkeen as 'n afsonderlike gemeente sou afstig, was aanvanklik wyke. 

Die koms van die spoorlyn, myne en later die weermag het telkens ’n rol gespeel in die ontwikkeling van die dorp en gemeenskap, maar die belangrikste bydraer tot die plaaslike ekonomie was altyddeur landbousektor. In Oktober 1968 is die nuwe kerkgebou in gebruik geneem. Die gemeente was tydens die sogenaamde bosoorlog ’n geestelike tuiste vir die Suid-Afrikaanse soldate. In 1988, die jaar voor die verkiesing wat gelei het tot Namibië se onafhanklikwording op 21 Maart 1990, was hier 440 doop- en 670 belydende lidmate. Vyf jaar later het dit afgeneem tot onderskeidelik 150 en 350.

Bron
----

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.

Sien ook
--------

* Gereformeerde kerk Grootfontein
Die historiese vakterm ***Gilded Age*** verwys na 'n tydperk van vinnige ekonomiese groei in die Verenigde State - veral in die noordelike en westelike deelstate - wat in die 1870's begin en tot omstreeks 1900 voortgeduur het. Die *Gilded Age* se eerste helfte oorvleuel met die middelperiode van die Victoriaanse tydperk in die Verenigde Koninkryk en die Belle Époque in Frankryk. Sy beginjare ná die Amerikaanse Burgeroorlog oorvleuel met die *Reconstruction Era* (Tydperk van heropbou) wat in 1877 geëindig het en in die 1890's deur die sogenaamde *Progressive Era* opgevolg is.

Aangesien loonvlakke in die Verenigde State destyds betreklik hoër was as in Europa, veral vir vakarbeiders, het ekonomiese groei gedurende die "Goue Tydperk" gepaard gegaan met massa-immigrasie van miljoene Europeërs. Reële loonstygings van sowat 60 persent tussen 1860 en 1890, waaruit die meerderheid van die snel groeiende werkersklas voordeel kon trek, is aangedryf deur die grootskaalse uitbreiding van die Amerikaanse nywerheidsektor. Die gemiddelde jaarlikse loon vir 'n fabriekswerker (insluitende mans, vroue en kinders) het van VSA-$380 in 1880 gestyg tot $564 in 1890 - 'n verhoging van 48 persent. Nogtans was die al hoe groter rykdom gekonsentreer in die hande van 'n klein elite entrepreneurs en sakemagnate wat hele bedrywe deur monopolies en kartelle oorheers het en na wie as *robber barons* ("roofbarons") verwys is, terwyl miljoene immigrante uit arm Europese lande nie maklik in die Amerikaanse arbeidsmark geïntegreer kon word nie en in ellende verkeer het. 

Die Amerikaanse buitelandse beleid gedurende die *Gilded Age* was in baie opsigte deur avonturisme gekenmerk wat sy hoogtepunt in 1898 bereik het met die Spaans-Amerikaanse Oorlog en die anneksasie van die Filippyne en van Hawaii.

Die term *Gilded Age* is ontleen aan die titel van 'n roman van Mark Twain, *The Gilded Age: A Tale of Today*, wat in 1873 gepubliseer is en die tydperk se onderliggende sosiale kwessies op 'n satiriese manier behandel.
Ds. P.J. van Jaarsveld is in April 1950 as die gemeente se eerste leraar bevestig.
Die **NG gemeente Grootrivier** is ’n gemeente in die Noord-Kaaplandse Sinode van die Nederduitse Gereformeerde Kerk.

Grootrivier is een van die jongste "skema"-gemeentes van die NG Kerk aan die Oranjerivier en lê aan die suidelike oewer van die rivier. Met sy stigting het die gemeentegrense gestrek van Straussburg, sowat 11 km suidoos van Upington tot by Karos, sowat 32 km verder. Met enkele uitsonderings het die gemeente met sy stigting bestaan uit erfhouers, latere intrekkers wat hulle 20, 30 jaar vantevore aan die verskillende besproeiingskemas aan dié deel van die rivier kom vestig het. Daar was oorspronklik drie wyke in die gemeente: Straussburg (Vaalkoppies), Matjiesrivier en Karos. Afsonderlike dienste is op gelyke voet in elk van die wyke gehou. 

Weens die gebrek aan sentralisasie het dit aan die begin onwaarskynlik gelyk dat 'n kerkgebou opgerig sou word. Die drie wyke het egter onderskeidelik sedert 1943, 1936 en 1931 elke ’n kerksaal gehad. Die wyke was eintlik die plaas van die drie eerste rivierboere. Hulle was: Frederick Johannes Strauss, uit die distrik Calvinia, wat hom op 10 Maart 1875 langs die rivier gevestig en sy plaas Matjiesrivier genoem het; sy kleinneef Koos Strauss, wat hom 'n paar jaar later gevolg en Vaalkoppies aangelê het; en, nog 'n paar jaar later, oom Jan Steenkamp, oorspronklike eienaar van die plaas Karos. Hierdie en ander vroeë intrekkers is deur die leraar van die gemeente Carnarvon bearbei. 

Die eerste kerkdiens vir blankes is in 1883 deur ds. De Villiers van Carnarvon in 'n rietsteier op die plaas Matjiesrivier waargeneem. Oom Frikkie was die eerste kerkraadslid van hierdie geweste en hy het die kerkie laat oprig. Sy wyk het toe ingesluit 'n gebied wat vandag uit vier gemeentes bestaan. Selfs na 1889, toe die rivierboere in die gemeente Kenhardt geval het, moes hy nog afstande van meer as 110 km, per perdewa aflê om sy oefeningsbeurt waar te neem. Met die stigting van die gemeente Upington in 1893 was 'n ander kerkplek beskikbaar, maar 'n vol rivier het dit nogal dikwels vir die oewerbewoners aan die suidekant moeilik gemaak om nagmaal by te woon. 

Die aanleg van die verskillende besproeiingsnedersettings het die getal oewerbewoners baie laat toeneem en buitedienste is gereeld in die verskillende wyke langs die rivier op gehou. Die oorspronklike gemeente Grootrivier, wat in 1932 van die gemeente Upington afgestig is, het van Grootdrink tot verby die dorpie Louisvale gestrek. Van hierdie gemeente is Grootdrink in 1941 afgestig. Die drie wyke Straussburg, Matjiesrivier en Karos, wat op 7 Desember 1949 afgestig is, het die oorspronklike naam behou, terwyl die res van die ou gemeente van toe af as Louisvale sou bekendstaan. Die eerste leraar van die gemeente, ds. P.J. van Jaarsveld, is op 15 April 1950 bevestig.

Bron
----

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Ds. G.R. Keet.
Ds. **Gijsbert Reijnier Keet** (Montagu, 27 November 1853 - Wepener, 21 April 1899) was 'n predikant in die Nederduitse Gereformeerde Kerk en 'n digter.

Lewe en werk
------------

Gijsbert Reijnier Keet is op 27 November 1853 op Montagu gebore. Hy gaan skool op sy geboortedorp, waarna hy verder studeer aan die Suid-Afrikaanse Kollege (later die Universiteit van Kaapstad). Die kollege ken ook hulle hoogste eerbewys vir ŉ student, naamlik ŉ goue erepenning, aan hom toe. In 1875 verwerf hy hier die B.A.-graad in lettere en wysbegeerte. Hierna studeer hy vir vier jaar aan die Teologiese Kweekskool op Stellenbosch, waarna hy die proponents-eksamen aflê en op 5 November 1879 as predikant in die Nederduits Gereformeerde Kerk gelegitimeer word. Na ses maande as hulppredikant op George aanvaar hy ŉ beroep na Wepener in die Vrystaat waar hy tot met sy dood werksaam is. 

Hy trou met die jongste dogter van P.W. Bosman (van wie ook ŉ digbundel gepubliseer is) van die distrik Stellenbosch. 

Ds. Keet is op Vrydag 21 April 1899 op Wepener oorlede.

Skryfwerk
---------

Kort na sy aankoms in Kaapstad begin hy reeds om gedigte skryf. 

Hy publiseer van sy gedigte in publikasies, onder andere *Een patriot* in die *Cape Argus.* Hierdie gedig word dan deur F.W. Reitz opgeneem in sy bloemlesing van 1888, *Vyftig Uitgesogte Afrikaanse Gedigte*. *Een Patriot* beskryf die man wat meen dat slegs hy die ware vaderlander is, maar in werklikheid slegs enkele eienskappe van ŉ patriot het en verder bekrompe en konserwatief is. 

Sy nagelate gedigte, in Nederlands geskryf, word in 1911 deur Nico Mansvelt saamgestel en onder die titel *Pastoriebloemen* gepubliseer. Gerrit Komrij neem van hierdie gedigte op in sy omvangryke bloemlesing *Die Afrikaanse poësie in ŉ duisend en enkele gedigte*. Hoewel hierdie gedigte in die voorwoord van Adriaan Moorrees bestempel word as die begin van ŉ nuwe Nederlands-Afrikaanse digkuns in Suid-Afrika, begin dit nie ŉ nuwe era nie maar sluit ŉ ou een af. Hierdie bundel gedigte is een van die laaste in Nederlands wat in Suid-Afrika gepubliseer word.

Publikasies
-----------

* Pastoriebloemen, 1911
Ds. J.G. Lochner, die leraar van 1943 tot 1947.
Die **NG gemeente George-Suid** is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Sinode Wes-en-Suid-Kaapland met sy middelpunt in die Suid-Kaapse stad George.

George-Suid was die eerste afstigting van die moedergemeente (wat reeds in 1813 gestig is) op George self, maar reeds die agtste dogtergemeente. Die gemeente is op 16 Junie 1950 gestig. George-Suid het begin met 1 400 lidmate, 1 900 siele en 'n 40-tal kerkraadslede. Vanaf Oktober 1950 het die gemeente ook sy eie leraar gehad in die persoon van ds. J.G. Lochner, voorheen van die gemeente George. 

In plaas van 'n kerk het die kerkraad besluit om dadelik 'n saal te bou wat vir omtrent 700 mense voorsiening maak. Die saal sou vir eredienste gebruik word totdat die gemeente ook later 'n kerkgebou sou hê. Voorts sou daar enige ander sosiale geleenthede in gehou word — soos konserte, basaars en ander kerklike verrigtings. Veral voorsien die saal aparte lokale vir 'n 20 sondagskoolklasse. Die saal was dan ook die fondament van die kerk in letterlike sowel as geestelike sin. Die argitek is W.D. Bronkhorst, toe nog verbonde aan Wynand Louw se argiteksfirma se Kaapse kantoor. Die bouheer was J.A. van der Westhuizen, een van die diakens. 

Totdat die saal voltooi is, het die gemeente nog saam in die kerkgebou van die moedergemeente aanbid. Op 19 September 1951 het die Ring van George met sy sitting in die nuwe saal begin tot Vrydagaand 21 September, om toe op Saterdag 22 September 1951, in die namiddag, die feestelike inwyding mee te maak.

Bron
----

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
**Gilles Vigneault** (\* 27 Oktober 1928 in Natashquan, Quebec, Kanada) is 'n digter, verhaal- en liedjieskrywer en sanger.

Vigneault, wat as die seun van 'n visser en 'n onderwyseres in 'n afgeleë nedersetting gebore is, het sy akademiese opleiding in Rimouski en Quebecstad ontvang. Nadat hy inspirasie uit die werke van digters soos Pierre de Ronsard, Victor Hugo, Émile Nelligan, Arthur Rimbaud, Charles Baudelaire en veral Paul Verlaine getrek het, het Vigneault besluit om self 'n loopbaan as digter en verhaalskrywer te volg.

Natashquan
In sy literêre werke beskryf hy uitvoerig die lewensomstandighede van mense in sy geboortedorp Natashquan en sy omgewing - 'n nedersetting wat tot in 1996 nie per pad toeganklik was nie en dus op seevervoer aangewese was.

Daarnaas beywer Vigneault hom al lank vir die onafhanklikheid van Quebec en die Franse taal. Die reël van een van sy liedtekste, *Mon pays ce n'est pas un pays, c'est l'hiver* ("My land, dit is geen land nie, dit is die winter") het 'n vaste uitdrukking in Quebec geword.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11928302q (data)
* GND: 119080397
* IMDb: nm0897056
* ISNI: 0000 0001 2280 047X
* LCCN: n50019676
* MusicBrainz: afcc2c8b-d5c9-44d9-b2ae-4cc8cfc9a19c
* NDL: 00686159
* NKC: mub2016917397
* NTA: 068391129
* SNAC: w6rv1x35
* SUDOC: 027185141
* VIAF: 54155402
* WorldCat Identities: lccn-n50019676

 |
Ds **Gilles van de Wall** (1828 - 1896) was 'n predikant in die Nederduitse Gereformeerde Kerk, onder meer van die gemeentes Bloemfontein, Paarl en Kaapstad. Hy was een van die predikante wat dr. William Robertson in Europa gaan werf het om die tekort aan leraars in die NG Kerk aan te vul.

Ds Van de Wall is gebore in Arnhem, Nederland. Hy verhuis as jongeling na die Verenigde State van Amerika, waar hy teologie studeer aan die Seminarie der Ned. Ger. Kerk in Amerika.

Sy eerste plasing as leraar begin op die datum van sy verordinering in die *Calvary Baptist Church* in Johnsville (sedertdien herdoop tot East Millstone) in die Somerset County van New Jersey. Só word die nuwe leraar 9 Julie 1856 in sy eerste gemeente aangestel, en word só ook die eerste vaste leraar van hierdie splinternuwe gemeente met 'n beginsalaris van $500 per jaar. Die nedersetting het tot 1854 hoofsaaklik bestaan uit 'n graandepot, 'n afgeleefde hotel, 'n skool, 'n handjievol besighede, en drie of vier plaashuise. Toe 'n treinspoor in 1854 aangelê word om die nuwe distilleerdery van vervoer te voorsien, vind daar 'n oplewing plaas danksy die koopkrag van spoorwegwerkers. Ten spyte van die yl bevolking en streng mededinging van die Metodistekerk wat een jaar vroeër tot stand gekom het, het die lidmaattal van sy gemeente tydens Van de Wall se bediening meer as verdubbel vanaf 18 in 1856 tot 46 toe hy die amp ontruim het op 6 Junie 1858.

In 1860, tydens 'n besoek aan Nederland, ontmoet ds. Van de Wall dr. William Robertson wat juis daardie land aangedoen het om leraars te werf vir die bediening in die steeds groeiende aantal gemeentes in Suid-Afrika. Van de Wall besluit kort daarná om die aanbod te aanvaar en word in 1862 as leraar bevestig in die Bloemfonteinse Moederkerk (later bekend as die Tweetoringkerk, vandag bekend as die *Towers of Hope*). In 1870 volg Van de Wall wyle ds. Van Lingen op in die Paarlse gemeente. In 1874 aanvaar hy 'n beroep na Kaapstad, waar hy by sy ampsaanvaarding uit Handelinge 9:20 preek. Die daaropvolgende jaar aanvaar hy 'n beroep om terug te keer na sy vorige gemeente in die Paarl, nadat die kerkraad hom gesmeek het om terug te kom omdat hulle heel onsuksesvol was om die vakature te vul met beroepe tot ander leraars. Van 1880 tot 1883 dien hy as moderator van die Sinode.

Swak gesondheid noop hom uiteindelik om op 7 Februarie 1895 af te tree. In sy afskeidspreek lewer hy 'n boodskap uit Romeine 15:33. Hy sterf minder as 'n jaar later, op 2 Januarie 1896 in die Paarl in die ouderdom van 67 jaar.

Ná sy dood rig sy eerste gemeente in East Millstone, NJ, 'n gedenksteen vir ds. Van de Wall op op die terrein van die kerk waar hy oorspronklik georden is.

Sien ook
--------

* Skotse predikante in die NG Kerk
**Fort Murray** was een van 'n reeks forte wat deur die Britse owerheid tydens die Kaapse grensoorloë van 1779 tot 1877 in die Oos-Kaap gebou is.

Ná die Sesde Grensoorlog (1834–1835) het sir Benjamin D'Urban die Provinsie van Koningin Adelaide gestig. Om die gesag te handhaaf bou hy Fort Murray, Fort Hill (King William’s Town), Fort Hardinge en Fort Beresford langs die Buffelsrivier.

Fort Murray was ongeveer 18 km suid van die huidige King William's Town en naby die Mount Coke-sendingstasie. Die Britse beheer oor die gebied tussen die Groot-Keirivier en Keiskammarivier was egter van korte duur en daarom is die fort ontruim.

Ná die Oorlog van die Byl (die Sewende Grensoorlog, 1846–1847) het sir Harry Smith weer die gebied geannekseer onder die naam Brits-Kaffrarië. 'n Nuwe Fort Murray is 10 km suid van King William’s Town en wes van die Buffelsrivier gebou. Dit het bestaan uit ruim klipgeboue met ruimte vir soldate en hul perde. Die polisie sowel as die kommissaris vir die gebied, kapt. John Maclean, was ook daar gevestig.

Tydens die Agtste Grensoorlog (1850–1853) het Jan Tshatsu (Tzatzoe) en sy amaNtinde, 'n klein Xhosa-stam, bekendheid verwerf vir hul bewaking van die kommunikasielyn tussen Fort Murray en King William’s Town. In 1858 het Maclean vir die profetesse Nonquase en Noxosi hier vir ondervraging aangehou na die vernietiging deur die Xhosa van hul veekuddes en oeste en gevolglike hongersnood.

Tot 1862 is die fort gebruik deur die troepe en die polisie. Daarna is dit as standplaas gebruik vir siek muile. In 1867 was die fort verlate, maar in die Negende (en laaste) Grensoorlog (1877–1878) het die Frontier Armed Mounted Police (die Currie-polisie) soldate hier opgelei. In die 1880's was die fort in beheer van die Kaapkolonie se polisie. Tien jaar later is vrugteloos probeer om 'n hospitaal vir melaatses hier te vestig. Pogings om tydens die Tweede Vryheidsoorlog 'n konsentrasiekamp hier te vestig, het eweneens misluk. Daarna is die fort selfs as veekraal benut.

In 1938 is die oorblyfsels van die fort tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. In die Africana Museum in Johannesburg is 'n waterverfskildery uit 1865 deur mev. A.H. Murray wat die fort uitbeeld.

Bibliografie
------------

* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë
Die **Nissan Altima** (Japannees: 日産・アルティマ) is 'n mediumgrootte motor wat deur Nissan vervaardig word, en is 'n voortsetting van die Nissan Bluebird-lyn, wat in 1957 begin is. Dit is die nommer 1-verkoper Nissanmodel. Die Altima kompeteer hoofsaaklik in die hoofstroom mediumgrootte sedanklas in Amerika teen sy vernaamste mededingers, die Toyota Camry en die Honda Accord, en was die tweede beste motorverkoper in die Verenigde State in 2011. 

Dit is histories groter, kragtiger en luukser as die Nissan Sentra, maar kleiner as die Nissan Maxima. Die Altima is uitsluitlik in die Verenigde State van Amerika vervaardig en amptelik verkoop in Noord- en Suid-Amerika, die Midde-Ooste en Australië. In ander markte bied Nissan 'n verwante mediumgrootte sedan genaamd die Nissan Teana wat tussen die Altima en die Maxima inpas in terme van grootte.

Die veelgekritiseerde Stanza is deur Nissan met die Amerikaansgeboude Altima vervang, ook 'n kompakte motor. Dit het ook die Bluebird vervang. Die eerste Altima het op 15 November 1992 van die monteerlyn afgerol, as 'n 1993 model. Alle Altimas is in Smirna, Tennessee gebou tot Junie 2004, toe bykomende Altimas deur die Nissanaanleg in Canton, Mississippi geproduseer is om aan die hoë vraag te voldoen.

  


|  |
| --- |
| **Huidige modelle in Europa:**
Cube ·
Datsun Go ·
GT-R ·
Juke ·
Leaf ·
Micra ·
Murano ·
Navara ·
Note ·
NV200 ·
NV400 ·
Pathfinder ·
Pixo ·
Primastar ·
Qashqai ·
X-Trail
**Huidige internasionale modelle:**
Altima ·
Armada ·
Bluebird ·
Caravan ·
Elgrand ·
Maxima ·
NV ·
Patrol ·
Rogue ·
Sentra ·
Serena ·
Skyline ·
Sunny ·
Teana ·
Tiida ·
Titan ·
Xterra ·
**Uit produksie:**
Datsun 120Y ·
Datsun 510 ·
Datsun 620 ·
300ZX ·
Almera ·
Cedric ·
Cherry ·
EXA ·
Gloria ·
Hardbody ·
Infiniti Q45 ·
Laurel ·
Prairie ·
Primera ·
Pulsar ·
Silvia ·
Stanza ·
Terrano ·
Vanette ·
Magnite ·

Nissan globale webwerf |
| *Wysig hierdie sjabloon* |


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
**Fort Montgomery Williams** (ook bekend as Fort Montgomery) was een van 'n reeks forte wat deur die Britse owerheid tydens die Kaapse grensoorloë (1779-1877) aan die oosgrens van die Kaapkolonie opgerig is.

Na die Sesde Grensoorlog (die Oorlog van Hintsa) in Mei 1835 het sir Benjamin D'Urban wes van die Keiskammarivier en sy sytak die Tjumiriver drie nuwe forte laat oprig, naamlik Fort Montgomery Williams, Fort Peddie en Fort Thomson. Fort Montgomery was 'n klein stervormige vesting geleë 4 km wes van die Keiskammarivier, halfpad tussen Fort Willshire en die see. Dit is vernoem na luit. M. Williams van die Royal Engineers wat die fort beplan het en toesig oor die bou van verskeie forte in die area gehou het. Hierdie fort is gebruik deur berede patrollies in die gebied, maar weens 'n gebrek aan water het dit gou sy belangrikheid verloor. Na die opheffing van die Provinsie van Koningin Adelaide is die fort in Januarie 1837 ontruim.

Bronne
------

* Stockenstrom, Eric: Historiese Atlas van Suid-Afrika. Stellenbosch: Pro-Ecclesia, 1928.
* www.mbendi.com

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë
**François Gilbert Léopold Silly**, bekend as **Gilbert Bécaud** (\* 24 Oktober 1927 in Toulon; † 18 Desember 2001 in Parys), was 'n Franse sanger, komponis, pianis en akteur.

Bécaud het gedurende sy loopbaan 33 keer in die Paryse musiekteater *Olympia* opgetree waar hy in 1954 sy eerste groot sukses behaal en weens sy swing-styl, die energieke aard van sy vertonings en die groot geesdrif waarmee sy sangkuns deur gehore ontvang is (dikwels het sy aanhangers so opgewonde geraak dat hulle hul sitplekke stukkend geslaan het) die bynaam *Monsieur 100 000 Volt* gekry het. Bécaud het die indruk geskep dat hy steeds in beweging was, asof hy elektries gelaai was. Ander tipiese kenmerke van sy optredes was die donkerblou pak, wit hemp en sy blou das met wit kolletjies wat hy steeds gedra het.

Gilbert Bécaud is ná 'n loopbaan van meer as vyftig jaar op 18 Desember 2001 in die ouderdom van 74 aan boord van sy Paryse huisboot *Aran* aan longkanker oorlede. Hy is langs die aktrise Marie Trintignant in afdeling 41 van die bekende Paryse Père-Lachaise-begraafplaas ter ruste gelê.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX1108814
* BNF: cb12205859v (data)
* GND: 118904337
* IMDb: nm0126713
* ISNI: 0000 0001 1479 3177
* LCCN: n83068016
* MusicBrainz: e9a4b76a-cf82-46f5-a166-e93473624189
* NDL: 001166623
* NKC: jo20010085618
* NLP: A19695615
* NTA: 068963181
* SELIBR: 300554
* SNAC: w6t15v6j
* SUDOC: 027561194
* VIAF: 104823388
* WorldCat Identities: lccn-n83068016

 |
**Antoinette Frissell Bacon**, beter bekend as slegs **Toni Frissell**, was 'n Amerikaanse fotograaf, bekend vir haar modefotografie, foto's van die Tweede Wêreldoorlog en portrette van bekende Amerikaners en Europeërs en kinders en vrouens uit alle kringe van die lewe.

Voor-oorlogse loopbaan
----------------------

Antoinette Frissell is op 10 Maart 1907 in Manhattan gebore, maar het foto's onder die naam "Toni Frissel" geneem, selfs ná haar huwelik met die Manhattanse sosiale swierbol, Francis M. Bacon III. Sy het met baie van die destyds bekende fotograwe gewerk, as 'n vakleerling van Cecil Beaton en saam met Edward Steichen. Haar aanvanklike werk as 'n modefotograaf vir Vogue in 1931, was te danke aan Condé Montrose Nast die stigter van Condé Nast Publications (die eienaar van o.a. *Vogue* en *Vanity Fair*). Sy het later foto's geneem vir Harper's Bazaar. Haar mode foto's, selfs die van aandrokke ens. was dikwels buitemuurs afgeneem, om die klem te lê op aktiewe vroue.

Tweede Wêreldoorlog
-------------------

In 1941 het Frissell as vrywillige fotograaf by die Amerikaanse Rooi Kruis aangesluit. Sy het later vir die Amerikaanse Agtste Lugmag gewerk en het die amptelike fotograaf van die Vroue Korps geword. Sy het om hulle ontwil foto's geneem van verpleegsters, fronttroepe, swart vlieëniers en weeskinders. Sy het twee keer na die Europese front gereis tydens die oorlog. Haar foto's van militêre vrouens en swart vegvlieëniers in die elite 332de Veggroep (die *Tuskegee Airmen*) was bedoel om publieke ondersteun vir vrouens en swart mense in militêre diens aan te moedig.

Na die oorlog
-------------

'n Vrou onderwater in die Weeki Wachee-waterbron in Florida (1947), geneem vir *Harper's Bazaar*; later ook gebruik in *Sport's Illustrated* (1955).
In die 1950's het Frissel informele portrette van bekendes en invloedrykes in die Verenigde State en Europa geneem, insluitende Winston Churchill, Eleanor Roosevelt en John F. en Jacqueline Kennedy. Sy het ook vir die tydskrifte *Sports Illustrated* en *Life* gewerk. Sy het volgehou met haar belangstelling in aktiewe vroue en sport en was in 1953 die eerste vroulike fotograaf van die personeel van *Sports Illustrated*; sy was een van baie min vroulike sportfotograwe in die daaropvolgende dekades.

Haar latere werk het gefokus op vroue uit alle kringe van die lewe, dikwels bedoel as kommentaar oor die menslike kondisie.

Boeke
-----

Versamelde illustrasies van haar foto's:

* *A Child's Garden of Verses* (1944)
* *Bermuda: The Happy Island* (1946)
* *Mother Goose* (1948)
* *The King Ranch, 1939-1944* (1965)

Aantekeninge
------------

* Hierdie artikel se oorspronklike weergawe is 'n vertaling van die Engelse Wikipedia-artikel, *Toni Frissell*.
**Fort Napier** is 'n hospitaal in Napierville, Pietermaritzburg. Dit word gehuisves in 'n ou Britse fort geleë aan die suidwestekant van die middestad.

Die fort is op 31 Augustus 1843 gestig en was tot die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog die militêre hoofkwartier van die Britse troepe in Natal. Veral tydens die Anglo-Zoeloeoorlog, die Eerste Vryheidsoorlog en die Tweede Vryheidsoorlog was dit 'n belangrike militêre basis. 'n Militêre begraafplaas is gelyktydig met die fort se bou aangelê. In die 1890's is die St. George-kerk gebou ter herinnering aan die gesneuwelde Britse soldate. Tydens die Tweede Vrydheidsoorlog is die fort as militêre hospitaal gebruik. Met die jare is allerlei veranderinge aan die gebou aangebring. Die watertoring is egter deel van die oorspronklike gebou. Vanaf 1914 tot 1918 was die fort 'n interneringskamp vir Duitsers. Sedertdien word dit gebruik as 'n psigiatriese hospitaal.

Die fort is genoem van George Thomas Napier, die Kaapse goewerneur. In 1951 is die fort en die kerk tot gedenkwaardighede verklaar. In die Killie Campbell-biblioteek is 'n foto uit 1879 van die fort.

Bibliografie
------------

* Derwent, Derwent, Sue: KwaZulu-Natal Heritage Sites – a guide to some great places. Claremont: David Philip Publishers, 2006. ISBN 0-86486-653-4
* Dominy, Graham: Pietermaritzberg's Imperial Postscript – Fort Napier from 1910 to 1925. Natalia, deel 19, 1989. www.natalia.org.za
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. ISBN 0-625-00320-9

Koördinate: 30°22′11″S 29°36′47″O﻿ / ﻿30.36972°S 29.61306°O﻿ / -30.36972; 29.61306
**Hatra** (Arabies: الحضر, *al-Ḥaḍr*) was ’n antieke stad in Mesopotamië, in die hedendaagse Irak. Die ruïnes lê 290 km noordwes van Bagdad en 110 km suidwes van Mosul.

Op 7 Maart 2015 het verskeie bronne, insluitende Irakse amptenare, berig die militante groep ISIL het begin om die Unesco-wêrelderfenisgebied te verwoes. ’n Video wat die volgende maand deur ISIL uitgereik is, wys die vernietiging van die monumente.

Geskiedenis
-----------

Hercules, Hatra, Partiese tydperk, 1ste tot 2de eeu.
Hatra is vermoedelik in die 3de of 2de eeu v.C. deur die Seleukidiese Ryk gebou. Nadat dit deur Persië verower is, het dit in die 1ste en 2de eeu n.C. floreer as ’n godsdiens- en handelsentrum. Later het die stad waarskynlik die hoofstad van die eerste Arabiese koninkryk geword.

Hatra het ’n belangrike vesting geword wat verskeie aanvalle deur die Romeinse Ryk weerstaan het en ’n belangrike rol gespeel in die Tweede Partiese Oorlog tussen dié land en Rome. Dit het die Iraniërs in 238 verslaan, maar is eindelik in 241 deur die Sassanidiese Ryk verwoes.

Hatra was die bes bewaarde Partiese stad wat die meeste inligting oor dié ryk verskaf het. Dit was omring deur binne- en buitemure van byna 2 km breed en het meer as 160 torings gehad. Die tempels het sowat 1,2 ha beslaan en is oorheers deur die Groot Tempel, ’n enorme gebou met pilare wat tot 30 meter hoog gestrek het. Die stad was bekend vir sy vermenging van Griekse, Mesopotamiese, Kanaänitiese, Aramese en Arabiese panteons, in Aramees bekend as *Beiṯ Ĕlāhā* ("Huis van God").

Daar was tempels vir Nergal (Babilonies en Akkadies), Hermes (Grieks), Atargatis (Siries-Aramees), Allat en Sjamijja (Arabies) en Sjamasj (die Mesopotamiese songod).

Galery
------

* Ruïnes van Hatra in Julie 2008.Ruïnes van Hatra in Julie 2008.
* Die oorblyfsels van verskeie tempels en mure (2004).Die oorblyfsels van verskeie tempels en mure (2004).
* Oorsig van die terrein (2007).Oorsig van die terrein (2007).
* Mei 2006.Mei 2006.
* Mei 2006.Mei 2006.
* Mei 2006.Mei 2006.
* November 2008.November 2008.
* November 2008.November 2008.
* September 2014.September 2014.
* ’n Tempel wat die Hellenistiese en Romeinse argitektuur wys, vermeng met Oosterse versierings.’n Tempel wat die Hellenistiese en Romeinse argitektuur wys, vermeng met Oosterse versierings.
Tonika (I) in ii-V-I-akkoordpatroon op C, gevind aan die einde van die sirkelprogressie Speel ▶ (help·info)
Majeursewendeakkoord op C Speel ▶ (help·info). I7 of **tonika-sewendeakkoord** in C-majeur.
Mineur-mineur- (i7-)sewendeakkoord op C in die natuurlike mineur. Speel ▶ (help·info)Play (help·info)
Tonikamineur 6/9-akkoord op C, met die verhoogde sesde trap van die stygende melodiese mineur. Speel ▶ (help·info)Play (help·info)
In musiek is die **tonika** die eerste trap van ’n diatoniese toonleer en die toonsentrum of finale oplossingsnoot is. die drieklank wat op die tonika gebou word, die **tonika-akkoord**, is dus die belangrikste akkoord. Die tonika is meer algemeen die toonhoogte waarna al die ander toonhoogtes in ’n stuk musiek hiërargies verwys. Toonlere word volgens hulle tonika benoem, dus is die tonika van die toonleer op C, die noot C. Eenvoudige liedjies kan op die tonika begin en eindig.

Die tonika word soms verwar met die grondnoot, wat die verwysingsnoot van ’n akkoord is, eerder as van die toonleer. Dit word ook verteenwoordig deur die Romeinse syfer I.

Belangrikheid en funksie
------------------------

In Wes-Europese tonale musiek van die 18e en 19e eeu was die tonika die belangrikste van al die verskillende toonsentrums wat ’n komponis in ’n stuk musiek gebruik het, met die meeste stukke wat in die tonika begin en eindig, en gewoonlik ook na die dominant (die vyfde trap bo die tonika, of die vierde trap onder die tonika) moduleer.

Twee parallelle toonsoorte het dieselfde tonika. Byvoorbeeld, in sowel C-majeur as C-mineur is die tonika C. Verwante toonsoorte (twee verskillende toonlere wat dieselfde toonsoortteken gebruik) het egter verskillende tonikas. Byvoorbeeld, C-majeur en A-mineur deel ’n toonsoortteken wat geen kruise of molle het nie, al het hulle verskillende tonikas (C en A, onderskeidelik).

*Tonika* kan uitsluitlik in tonale kontekste gebruik word, terwyl ***toonsentrum*** in post- en atonale musiek gebruik kan word: "vir die doel van nietonaalgesentreerde musiek, is dit moontlik ’n goeie idee om die term 'toonsentrum' na die algemener klas te laat verwys waarvan 'tonikas' (of toonsentrum in tonale konteks) as ’n subklas beskou kan word." ’n Toonsentrum kan dus referensieel of kontekstueel optree in ’n atonale konteks, dikwels as ’n as of simmetrielyn in ’n intervallesirkel. ***Toonsentrisiteit*** (*"pitch centricity"*) is ’n term wat gevorm is deur Arthur Berger in sy "Problems of Pitch Organization in Stravinsky".

Die diatoniese funksie van die tonika sluit 4 afsonderlike aktiwiteite or rolle in as die hoofdoelnoot, inisiërende gebeurtenis, voortbrenger van ander note en die stabiele sentrum wat die spanning tussen die dominant en subdominant neutraliseer.
Gravering van die fort voor die aanval
Model van Fort Sumter soos dit in 1861 voor die aanval gelyk het
Oorlogsvlag van Fort Sumter
**Fort Sumter** is die plek waar die Amerikaanse Burgeroorlog begin het op 12 April 1861. Fort Sumter was op daardie stadium 'n halfvoltooide fort op 'n eiland in die hawe van Charleston, Suid-Carolina. Daar was 'n garisoen van 80 manskappe gestasioneer onder die bevel van majoor Robert Anderson. So gou as wat die Konfederale regering gevorm was, het hulle op die oorgawe van al die suidelike forte aangedring. Die forte was onder beheer van Uniesoldate. Majoor Anderson en sy manskappe was dus in 'n staat van beleg met 'n tekort aan voorrade. President Abraham Lincoln was vasberade om verligting aan Anderson te bring en stel die regering van Suid-Carolina in kennis van sy voorneme.

Die Konfederale regering gee opdrag aan generaal P.G.T. Beauregard om die fort in te neem. Op 11 April dring Beauregard aan op Anderson se oorgawe, wat hy weier. Om 4:30 op 12 April word die eerste skoot van die Burgeroorlog geskiet. Konfederale kanonne begin daarna om die fort te bestook en hou vir 36-uur aan. Hulle skiet die fort aan flarde en Anderson gee oor en masjeer uit die fort op 14 April. Daar was geen ongevalle aan enige kant nie. Lincoln roep sy bevelvoerders bymekaar en gee opdrag dat die Federale eiendom teruggekry moet word, sodoende het die oorlog begin. Net daarna het Virginië, Noord-Carolina, Tennessee en Arkansas hulle aan die kant van die Konfederasie geskaar.

Bron
----

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 10, Bladsy 209.
**Fort Willshire** is een van 'n reeks forte wat die Britse bewind tydens die Kaapse grensoorloë (1779-1877) aan die oosgrens van die Kaapkolonie gebou het.

Hierdie fort was geleë aan die pad van Peddie na Alice, die R345, en 9 km noord van Breakfastvlei, op die westelike kant van 'n draai in die Keiskammarivier net onder sy samevloeiing met die Tyhumerivier. Oorspronklik was die fort bekend as die **Keiskamma-kaserne**, maar kort daarna is dit vernoem na kol. Thomas "Tiger Tom" Willshire van die 38ste Regiment, bevelvoerder van die troepe in die Vyfde Grensoorlog (1818-19) en bekend as "die held van Grahamstad".

Fort Willshire is na die Vyfde Grensoorlog gebou as een van 'n reeks forte wat lord Charles Somerset beplan het spesifiek om die grense van die neutrale gebied tussen die Keiskammarivier en die Groot-Visrivier te handhaaf. Dit het onderdak gebied aan 300 man en boonop oor 'n bakkery, hospitaal, stalle en 'n kruithuis beskik. Vandag is daar net 'n bouval oor.

Om vriendskapsbande tussen die Britse Setlaars en die grensboere met die Xhosas te ontwikkel het sir Rufane Donkin 'n jaarlikse mark tussen die groepe hier toegelaat. Dit was so 'n sukses dat dit naderhand drie maal per week plaasgevind het. Ivoor, koring, mandjies, huide, velle, ens. is verruil vir klere, messe, knope, landbougereedskap, ens. Handel in beeste, wapens en drank is nie toegelaat nie. Tot ongeveer 1830 was Fort Willshire die belangsrikste handelspos aan die Oosgrens.

Tydens die Sesde Grensoorlog (1834-36) is die fort deur die Xhosas geplunder en is die mark gesluit. Dit is weer beset en was daarna een van die mees strategiese punte in die oorlog. Na die oorlog het Benjamin D'Urban die gebied tussen die Keiskammarivier en die Groot-Keirivier as die Provinsie van Koningin Adelaide geannekseer. Die Britse regering het nie die anneksasie gehandhaaf nie en die Groot-Visrivier is as die grens van die Kaapkolonie vasgestel. Fort Willshire het hierna dus buite die koloniale grense gelê, is ontruim en het verval.

Vanaf 1820 was Andrew Smith, die vermaarde dierkundige, vir vyf jaar die militêre dokter by Fort Willshire en op Grahamstad.

Bibliografie
------------

* Logie, Bartle: Water in the wilderness. A journey down the Great Fish River. Hunters Retreat: Bluecliff, 2006. ISBN 0-620-36163-8
* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7
* Stockenstrom, Eric: Historiese atlas van Suid-Afrika. Stellenbosch: Pro Ecclesia-Drukkery, 1928.

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë