**Jerry Andrus** (28 Januarie 1918 – 26 Augustus 2007) was 'n Amerikaanse kulkunstenaar en skrywer wat internasionaal bekend was vir sy oorspronklike naby-aansig kulkuns, bedrieëry-van-hand en optiese illusies, soos die "Linking Pins" (koppelstukke).

Vroeë lewe
----------

Andrus is gebore op 28 Januarie 1918 in Sheridan, Wyoming in die VSA. Toe hy 10-jaar oud was het hy na Albany, Oregon, VSA verhuis waar hy tot sy dood in 2007 gebly het. Op 12-jaar het Andrus begin belang stel in die kuns van illusie toe hy 'n vertoning van 'n gereformeerde "geestelike-medium" bygewoon het. Hy het by die *International Society of Junior Magicians* (*Internasionale vereniging van junior towenaars*) aangesluit toe hy 16-jaar oud was en, teen die tyd wat hy in sy 40-se-jare was, het hy bekend geword as 'n "towenaar se towenaar". Volgens lewenslange vriend Ray Hyman was Jerry se moeder 'n fundamentele Christen en sy pa het gesterf toe Jerry nog jonk was. Hy het 'n skeptiese uitkyk op die lewe gekry toe hy omtrent 12 was. Sy middelskool het 'n basketbalwedstryd teen 'n mededingende skool verloor, en studente het die skeidsregters geblameer vir slegte oordeel as die rede dat hulle verloor het. Jerry het gesien dat die ander skool dieselfde sou sê as hulle verloor het. Van toe af het Jerry begin om die oortuigings wat hy vanselfsprekend aanvaar het, uit te daag.

Kulkuns
-------

Andrus het kulkuns self geleer en het verkies om sy eie styl te ontwikkel eerder as om die vakmanskap te leer soos tradisioneel oorgelewer deur ander geleerde kulkunstenaars. Hy het uiteindelik een van die "beste en mees invloedryke 'naby-aansig kunstenaars' ooit geword." Hy was bekend aan baie volmaakte kontemporêre kulkunstenaars, soos Lance Burton, Doug Henning en Penn & Teller, vir sy unieke metode van naby-aansig, bedrieëry-van-hand tipe kulkuns.

Internasionale speelkaart-manipulasie-geleerdes het van Andrus geweet as gevolg van sy "Master Move" (Meesterhandskuif), 'n klassieke bedrieëry-van-hand kaartbeweging wat hy kon uitvoer sonder enige "nodige vals bewegings".

Hy was een van die vroeë lede van die Magic Castle in Hollywood, Los Angeles en het halfjaarliks tot kort voor sy dood daar opgevoer. "Met meer as 5000 lede by die Magic Castle … hierdie man se lidmaatskapnommer is #306; hy het hier opgevoer sedert ons ons deure oopgemaak het."

 David Copperfield besoek Andrus by die Kasteel van Chaos

Illusies
--------

Ray Hyman glo dat hy verantwoordelik was vir die feit dat Andrus belanggestel het in optiese illusies. Hyman het hom die Mach-Eden-illusie gewys met 'n indekskaart. Andrus het nie belanggestel nie, maar het 'n bietjie later teruggekom na Hyman toe en het hom gewys hoe hy dit verbeter het deur dat hy 'n illusie van 'n huis uitgedink het.

 Penn & Teller besoek die Kasteel van Chaos
Toe Andrus by die Skeptic's Toolbox-konferensie praat oor die belangrikheid van die verstaan van optiese illusies, het hy gesê: "Die punt om illusies te demonstreer, is nie net om te wys dat ons mislei kan word nie... eerder om te waardeer dat die menslike verstand werklik korrek werk... ons kyk na 'n geparkeerde motor op die straat, ons neem aan dat die deel van die motor wat ons nie kan sien nie, ook daar is, ons brein moet dit doen sodat ons sin van die wêreld rondom ons kan maak."

In 1954 het Andrus die beroemde "Linking Pins" (koppelstukke) geskep, 'n naby-illusie waarin geslote veiligheidspennetjies vinnig in twee, drie en 'n ketting verbind word.

 Die Andrus Orrel
Andrus was uitgenooi deur lewenslange vriend en mede-kulkunstenaar Ray Hyman om baie van sy optiese illusies na die jaarlikse Skeptic's Toolbox te bring, wat elke Augustus op die Universiteit van Oregon se kampus gehou word. Twee van Andrus se gewildste illusies, die "impossible box" en die "Oregon vortex plank illusion" word in 'n artikel in *Skeptical Inquirer* van 1994 uiteengesit.

In die maande voor sy dood het Andrus met sy illusies voortgegaan. Hy het algemene huishoudelike items gebruik: metaalvere, toue, drade, kartonhouers, hout en staalstawe. Baie van sy illusies is op die internet te sien en sommige mense het al reeds uitgebrei op sy skeppings. Sommige van sy illusies – insluitend "Crazy Nuts" en "Magic Square" – is uitgestal by Puzzling World in Nieu-Seeland.

 Nut en Bolt illusie, geskep deur Jerry Andrus – Skeptic Toolbox, 2001

Skeptisisme
-----------

Andrus was 'n bekroonde wetenskaplike-skeptikus en agnostikus en het gereeld by wetenskaplike en skeptiese konferensies aangebied. Met behulp van sy optiese illusies en kulkuns het hy gedemonstreer hoe gemaklik die verstand deur die oog mislei kan word. Hy het 'n vorm van kognitiewe wetenskap bespreek wat probeer het om dit te verklaar. Die feit dat die verstand op 'n onbewuste vlak werk beteken dit kan mislei word om skynbaar normale sensoriese ervarings in 'n manier anders as normaal te beleef. "Daar is baie mense wat glo in die paranormale … as dit kom by objektiewe bewyse blykbaar glo ek nie daar is so iets nie."

Andrus en Ray Hyman het in 1975 op 'n Kanadese TV-program verskyn waar hulle voor die gasheer, Dick Klinger, die "paranormale" kulkuns van Uri Geller verduidelik en gedupliseer het. Klinger het gevra: "Het Uri Geller enige bonatuurlike kragte?" Andrus het eenvoudig geantwoord, "Nee".

In April 2011, by 'n vergadering van die uitvoerende raad van die Komitee vir Skeptiese Ondersoek (CSI) in Denver, Colorado is Andrus gekies vir insluiting in CSI se "Pantheon of Skeptics" (Panteon van skeptici). Die Panteon van skeptici is geskep deur CSI om die nalatenskap van oorlede gemeenskapslede van CSI en hul bydraes tot die wetenskaplike skeptisisme te onthou.

Kasteel van Chaos
-----------------

Andrus het sy huis, in Albany, Oregon, die "Castle of Chaos" (Kasteel van Chaos) genoem, 'n verwysing na die talle items wat hy deur die jare versamel het, met die hoop om hulle te gebruik om iets skouspelagtig te maak. Die kasteel is waar hy sy illusies uitgedink en geskep het. Hy het gereeld geleenthede en toere vir kulkunstenaars en hul aanhangers aangebied, en in 1982 het die Society of American Magicians (Gemeenskap van Amerikaanse Towenaars) hom besoek: "Die saak is verbeter deur gerigte toere van die Kasteel van Chaos deur ons gasheer Jerry, en ek is bly om te rapporteer dat die meeste van die teenswoordiges wat op die toere gegaan het, veilig teruggekom het. 'n Paar dwaal nog, maar hulle is nie regtig belangrik nie. Jerry Andrus was 'n baie aangename gasheer en een keer het hy amper gelag, maar hy het homself betyds gevang." Omni Televisie uit Kanada het sy huis besoek vir 'n spesiale TV-program *The New Frontier* (Die Nuwe Grens), aangebied deur Peter Ustinov. Die program het gewys hoe Andrus die orrel speel wat hy self uitgedink het, wat ontwerp is sodat die sleutels, wanneer dit gespeel word, ligte rondom die huis aan en af skakel.

In 1996 het Andrus 'n paar van sy uitvindings in sy huis in episode 77 van *Bill Nye the Science Guy* gewys.

In Oktober 2011 is die "Kasteel van Chaos" op die Amerikaanse Nasionale Register van Historiese Plekke geplaas.

In Julie 2013 is die "Kasteel van Chaos", tans ook bekend as die "Keyhole House" (sluetelgathius), ingesluit op die stad van Albany se "Historic Interior Home Tour". Die nuut-gerestoureerde huis, wat deur Jacho en Emma Eaton besit word, hou foto's, uitknipsels en ander memorabilia van Jerry Andrus se lewe en loopbaan. "Jerry Andrus het reggekry om onder ons neuse te leef terwyl hy museumuitstallings in ander dele van die wêreld gehad het en idees uitruil met geleerdes, kinders en kulkunstenaars, sonder enige iemand geweet het wie hy regtig was nie,"het Emma Eaton gesê.

 Andrus speel by The Magic Castle in Hollywood, Kalifornië

Dood en huldeblyke
------------------

Andrus het gesterf aan kanker op die ouderdom van 89 jaar. Kulkunstenaar James Randi was gevra wanneer hy vir die eerste keer Jerry Andrus ontmoet het en hy het gesê, "Dit is moeilik om te sê, Jerry was een van die ouens wat ek gedink het ek altyd geken het. Ek het hom in New York Stad in die geselskap van Martin Gardner ontmoet." "Jerry was die mees eerlikste man wat ek ooit geken het … hy kon nie lieg oor iets nie … hy was 'n genie, 'n egte man en ja, ek mis hom elke dag." In sy laaste telefoongesprek met Randi het Andrus gesê: "Ek het elke plek besoek wat ek ooit wou besoek en ek het almal ontmoet wat ek wou ontmoet. Ek het dié nog nooit gedoen nie, en hulle sê dat jy nie 'n tweede kans daaruit kry nie. Ek sien baie interessante dinge. Ek wens hulle vul my nie met soveel slaapmiddels nie want ek wil nog 'n paar notas maak."

Aanhalings uit Andrus se gedenkdiens:

Toe hy gevra is oor Andrus se bydraes, het Michael Shermer gesê: "Hoe maklik is dit om 'n mens te kul … en dit vertel ons iets oor hoe die verstand werk … die sielkunde en misleiding van illusie, wat belangrik is."

Dai Vernon het gesê: "Ek het probeer om te dink aan superlatiewe wat ek ken en ek vind hulle heeltemal onvoldoende om die revolusionêre idees wat in die kulkuns van Jerry Andres ingesluit was, te beskryf."

Harry Blackstone, Sr. het gesê, "Mag ek jou komplimenteer op die beste nabyaansig kulkuns wat ek nog ooit gesien het." Eddie Clever het gesê: "Dankie dat jy towerkuns terug gesit het in kulkunde."

Martin Gardner het gesê: "Ek het nooit weer 'n nabyaansig kulkunstenaar gesien wat voortdurend my oorval het nie. Jerry Andrus is 'n oorspronklike. Sy metodes is anders as dié van enige kulkunstenaars … sy kulkunseffekte moet gesien word om nie geglo te word nie."

James Underdown het 'n onderhout govoeg met Skeptic's Toolbox fakulteit Lindsay Beyerstein, Ray Hyman, en James Alcock oor hul herinneringe van Andrus. Hulle vertel onder andere van Andrus se vreemde koskeuses en sy onvermoeide "kompulsiewe eerlikheid".

 Jerry Andrus bied 'n skou aan by die Skeptic Toolbox, 2004

Aanhalings
----------

* "Ek kan jou mislei omdat jy 'n mens is," het Andrus gesê. "Jy het 'n wonderlike menslike verstand wat nie van my menslike verstand verskil nie. Gewoonlik wanneer ons mislei word, het die verstand nie 'n fout gemaak nie. Dit is die regte rede vir die verkeerde gevolgtrekking."
* "Elkeen van ons beskik oor 'n unieke brein wat moontlik die wonderlikste ding in die heelal kan wees. Wat doen ons daarmee? Die meeste van ons laat dit net daar lê en vrot."
* "Aangesien ek nie dink daar is iets paranormaal nie, is dit die een rede waarom ek so geïnteresseerd is in driedimensionele optiese illusies … Ek is 'n agnostikus. Nadat ek dood is, is ek dood en gegaan … en ek dink dit is die enigste lewe wat ons het. Ek hoop dat, nadat ek dood is, sommige van my geskrifte en ander dinge mense sal help om 'n beter uitkyk op die lewe te hê."
* "Ek het wel die dagbreek gehoor."
* "Ons spring na gevolgtrekkings gebaseer op ons vorige ervarings en hoe ons na dinge kyk."
* (Oor 'n vertoning van mentalis Max Maven), "Max, jy het 'n baie goeie stem."

Lys van werke
-------------

Jerry Andrus en James Randi by TAM 4
### Boeke en lesing notas

* *Andrus Deals You in* (1956)
* *Sleightly Miraculous* (1961)
* *Special Magic* (lesing notas vir 1974 Japanese-toer) (1974)
* *Andrus Card Control—Volumes 1, 2* (1976)
* *More Sleightly Slanted* (lesing notas) (1977)
* *Andrus Card Control* (met Ray Hyman) (2000)
* *Kurious Kards and $5 Trix* (2001)
* *Safety Pin-Trix*

### Dokumentêre

* *A Thing of Wonder: The Mind & Matter of Jerry Andrus* (2002)
* *Andrus: The Man, The Mind and the Magic* (2008)