recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
’n Rockwell B-1 Lancer bomwerper van die V.S.A laat los 'n vrag trosbomme
'n **Trosbom** is 'n soort bom wat vanaf die lug of grond gelanseer kan word en 'n groot aantal kleiner bomme uitskiet. Gewoonlik is trosbomme ontwerp om vyandige soldate en voertuie te vernietig. Daar is egter ook trosbomme wat spesifiek daarop gemik is om aanloopbane en elektriese transmissielyne te vernietig. Andere is ontwerp om chemiese- en biologiese wapens te versprei of om landmyne te versprei.

Trosbomme word nie deur enige spesifieke internasionale wetgewing beheer nie, maar die internasionale humanitêre reg wat daarop gemik is om burgerlikes te beskerm is wel van toepassing soos in die geval van alle ander wapens. 'n Inisiatief bekend as die Oslo Proses is in Februarie 2007 deur die Noorweegse regering van stapel gestuur om 'n internasionale verdrag daar te stel om burgerlikes te beskerm teen trosbomme wat onaanvaarbare leed aan burgerlikes veroorsaak. Op 29 Mei 2008 het 'n honderd nasies in Dublin, Ierland ooreengekom om 'n verbod op trosbomme te plaas. Verskeie van die wêreld se groot militêre moondhede is egter nie by hierdie verdrag ingesluit nie soos onder ander die V.S.A. Rusland en China.

Ontwikkeling
------------

Die eerste trosbom wat operasioneel gebruik was, was die Duitse SD-2 "Sprengbombe Dickwandig 2 kg". Die bom is tydens die Tweede Wêreldoorlog gebruik om beide burgerlike en militêre teikens aan te val. Die tegnologie is onafhanklik in die V.S.A, Rusland en Italië ontwikkel. Trosbomme is tans standaard wapentuig in die arsenale van baie nasies. Tans is daar 34 lande wat trosbomme produseer en word aktief deur 23 lande gebruik.

Ammunisie vir artillerie wat soortgelyke beginsels toepas bestaan reeds baie dekades lank.

Bedreiging vir burgerlikes
--------------------------

Alle wapens hou potensieel gevaarlik in vir burgerlikes, maar trosbomme hou 'n besondere gevaar in vir twee redes: hulle impak kom oor 'n baie wye gebied voor en hulle laat gereeld 'n groot aantal bommetjies agter wat nie ontplof nie. Die bommetjies wat nie ontplof nie kan vir dekades na die afloop van die konflik 'n gevaar inhou.

Trosbomme word deur baie indiwidue en honderde groepe teengestaan, soos onder andere die Rooi Kruis, die Cluster Munition Coalition en die Verenigde Nasies, vanweë die groot hoeveelheid Burgerlikes wat slagoffers van die soort wapen geword het. Sedert Februarie 2005 het Handicap International 'n beroep gedoen op die verbod op trosbomme en duisende handtekeninge in 'n petisie versamel. 98% van 13 306 aangetekende trosbom slagoffers wat by Handicap International geregistreer is, is burgerlikes. Die organisasie het ook 'n verslag in die verband vrygestel

Die gebied wat deur 'n enkele trosbom beïnvloed word kan so groot wees as drie rugbyvelde. 'n Enkele onbegeleide M26 missiel kan 'n gebied van ongeveer 0.23 km2. In die V.S.A en sy bondgenote se leërs is die M26 grootliks deur die M30 begeleide missiele vervang wat meer akkuraat is en 'n kleiner oppervlakte dek. Daar word berig dat die M30 deesdae in sommige gevalle deur die XM31 vervang word wat nie trosbomme bevat nie.
Die **tropiese huisgeitjie** (*Hemidactylus mabouia*) is 'n reptiel en is die volopste geitjie in die Laeveld. Dit is inheems in Sub-Sahara Afrika en is ingevoer in Noord, Sentraal en Suid-Amerika.

Beskrywing
----------

Die geitjie bereik 'n maksimum lengte, van snoet tot agterent, van 12,7 cm. Aangesien dit 'n nagdier is, het die geitjie baie groot oë, wat hy gebruik om sy prooi raak te sien in die donkerte.

Die geitjie kan teen loodregte mure en oorhange opklouter deur spesiale aanpassings aan sy pote. Daar is kussinkies op sy tone wat bestaan uit klein haartjies (*setae*), wat in rye (*lamellae*) georden is. Hierdie haartjies gee hom die vermoë om so te klouter.

Voedselgedrag
-------------

Die geitjie kan laer temperature as ander reptiele verduur, wat hom die vermoë gee om snags aktief te wees en te jag. Hulle maak gulsig jag op naglewende vlieënde en kruipende insekte. Hulle wag gewoonlik naby ligte, waar hulle insekte vang wat aangetrokke is tot lig.
Die geitjie se voedsel is wisselend. Dit sluit diere soos spinnekoppe, skerpioene, kakkerlakke, motte, likkewaan-agtiges en ander geitjies in. Sy belangrikste voedselbron is lede van die Orthoptera-familie, wat sprinkane en krieke insluit.

Geluid
------

Geitjies is van die min reptiele wat kan geluide maak. Gewoonlik maak hulle opgewonde klikgeluide. Verder kan die geluide wat die geitjie maak wissel van 'n sagte piep tot vinnige, kort piepende geluide. Hulle word veral op 'n stil nag gehoor wanneer hulle naby 'n oop venster sit en roep.

Habitat
-------

In Suid-Afrika kom die soort volop in die Laeveld voor. Verder word die huisgeitjie veral in stedelike gebiede aangetref.

Bibliografie
------------

* Rothmann, Anna: Klaasneus-hulle. Kaapstad: Tafelberg, 1975. ISBN 0-624-00479-1

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q2703241
* ADW: Hemidactylus\_mabouia
* EoL: 8832376
* GBIF: 5959942
* iNaturalist: 68492
* ITIS: 174058
* IUCN: 196915
* NCBI: 51756

 |
Die **trompetterswaan** (*Cygnus buccinator*) is die grootste voël endemies aan Noord-Amerika en een van die grootste watervoëls in die wêreld.

Hierdie groot swane - die grootste van al die swane - het 'n vlerkspan van tot 3 m. Hulle het 'n spierwit veredos, met hul kenmerkende lang nek en hul snawels is geheel en al swart. Hulle het 'n harde roep wat, soos die naam aandui, soos 'n trompet klink.

Hulle dieet bestaan hoofsaaklik uit waterplante, maar hulle sal ook die lêkorrels van hoenders en eende vreet.

Trompetterswane broei tussen Oktober en Desember en tans slegs in die Red Rock Lakes National Wildlife Refuge, die Yellowstone Nasionale Park en 'n paar ander beskermde gebiede in Montana, Idaho en Wyoming in die VSA, Kanada en Alaska. Hulle bou 'n groot nes naby die water, wat uit die wortels en stingels van waterplante bestaan. Die wyfie lê vier tot sewe eiers, wat na 33 tot 40 dae uitbroei. Na vier tot vyd jaar is die kuikens self broeigereed.

Bronnelys
---------

* *IUCN:* Cygnus buccinator
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria. ISBN 0799334286

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q733375
* ARKive: cygnus-buccinator
* Avibase: B86C504C5B960813
* eBird: truswa
* Fossilworks: 161114
* GBIF: 2498345
* IBC: trumpeter-swan-cygnus-buccinator
* iNaturalist: 6915
* ITIS: 174992
* IUCN: 22679859
* NCBI: 48397
* WoRMS: 422570
* Xeno-canto: Cygnus-buccinator

 |
Die binnekant van Baghdad se Sentrale Gevangenis.
'n Tronksel.
'n **Tronk** of **gevangenis** is 'n gebou of kompleks van geboue waar mense opgesluit word. Mense wat in 'n tronk aangehou word, word gevangenes of prisoniers genoem. Die personeel wat die tronk beman en bedryf word tronkbewaarders genoem. Mans, vrouens en jeugdiges word apart aangehou.

In die moderne samelewing word tronke algemeen as deel van die regstelsel ingespan om verhoorafwagtendes en veroordeelde misdadigers aan te hou. Na arrestasie word verhoorafwagtende gevangenes aangehou sodat hulle voor 'n hof gebring kan word. As hulle 'n vaste adres het en nie 'n vlugrisiko inhou nie, kan hulle op borgtog vrygelaat word. Daarteenoor word veroordeelde kriminele vir 'n spesifieke periode gevangenisstraf opgelê. Dit dien as 'n vorm van straf, maar ook om hulle te rehabiliteer, of as dit nie moontlik is nie, uit die vrye samelewing te verwyder. Sulke gevangenes word soms vroeër, onder streng voorwaardes, op parool vrygelaat.

Outoritêre regimes gebruik soms ook tronke as 'n instrument vir politieke onderdrukking, waar politieke andersdenkendes aangehou word. Dié gebruik is egter onwettig in terme van internasionale reg. Ten tye van oorlog of konflik, kan gevangenes ook in militêre tronke (soos konsentrasiekampe) geïnterneer word.

Tronke word ook soms vir teregstellings gebruik. In lande waar die doodstraf toegepas word, word mense in tronke aangehou tot hulle tereggestel word.

Tronke word gewoonlik deur hoë mure, hekke en uitkykposte omring. Streng toegangsbeheer word toegepas om te verseker dat prisoniers nie ontsnap nie. Selfs binne die tronk is daar gewoonlik verskeie hekke om die beweging van die aangehoudenes te beheer. Die gevangenes slaap in klein geslote kamers wat selle genoem word. 'n Tipiese sel het 'n bed, toilet en 'n wasbak. Gevangenes word daagliks vir 'n beperkte tyd uit hulle selle (maar nogsteeds binne die tronk) gelaat om te eet, te oefen of sekere take te verrig (soos kosmaak en skoonmaak).

Besoekers word sommige dae vir kort periodes in 'n aparte besoekersarea toegelaat. Afhangende van die klassifikasie van 'n gevangene mag hy 'n publieke telefoon gebruik, sport beoefen of televisie kyk. Die administratiewe kantoor en gesondheidskliniek kan gewoonlik ook daagliks besoek word.

In Suid-Afrika word tronke meestal deur die Suid-Afrikaanse Departement van Korrektiewe Dienste bestuur. Voorbeelde hiervan is die Kgosi Mampuru II-beheergebied in Pretoria en die Drakenstein-gevangenis in die Paarl. Die Mangaung-gevangenis in Bloemfontein is 'n voorbeeld van 'n privaatbestuurde tronk.
**Harappa** (Oerdoe: ہڑپّہ) is ’n argeologiese terrein in Pandjab, Pakistan. Dit is genoem na ’n moderne dorp naby die voormalige ligging van die Ravirivier, wat nou 8 km noord daarvandaan verbyvloei. Die moderne dorp, met ’n inwonertal van slegs 15 000, is sowat 6 km van die antieke terrein af geleë. Die terrein bevat die ruïnes van ’n ommuurde stad uit die Bronstydperk, wat deel was van die Indusvalleibeskawing. Dit was in Sindh en Pandjab gesentreer.

Die stad het vermoedelik tot 23 500 inwoners gehad en sowat 150 ha beslaan, met kleihuise tydens die Gevorderde Harappa-fase (2600-1900 v.C.) wat as groot vir dié tyd beskou word. Vanweë die argeologiese gebruik om voorheen onbekende beskawings te noem na die terrein wat eerste opgegrawe is, is die Indusvalleibeskawing ook bekend as die Harappabeskawing.

Die antieke stad Harappa is erg beskadig tydens Britse heerskappy, toe stene van die ruïnes gebruik is om treinspore mee te bou. In 2005 is die bou van ’n omstrede vermaaklikheidspark op die terrein gestaak toe bouers baie argeologiese artefakte in die vroeë stadiums van die bouwerk opgediep het. Danksy ’n pleidooi van die Pakistanse argeoloog Ahmad Hasan Dani aan die departement van kultuur is begin met die restourasie van die terrein.
**Destino** is 'n geanimeerde kortfilm wat in 2003 deur die Walt Disney-maatskappy vrygestel is. *Destino* is uniek in die opsig dat die vervaardiging daarvan aanvanklik in 1945 begin het, 58 jaar voor dit vir die eerste keer vrygestel is. Die projek was 'n samewerking tussen Amerikaanse animeerder Walt Disney en Spaanse skilder Salvador Dalí, met musiek geskryf deur die Meksikaanse liedjieskrywer Armando Dominguez.

Die beelddraaiboek vir *Destino* is oor 'n tydperk van agt maande deur Disney ateljeekunstenaar John Hench en Dalí in laat 1945 en 1946 ontwikkel. Finansiële oorwegings het egter veroorsaak dat Disney produksie moes stop. Die destydse Walt Disney Ateljees het na die Tweede Wêreldoorlog gebuk gegaan onder finansiële probleme. Hench het 'n kort animasietoets van omtrent 18 sekondes voltooi in die hoop dat dit Disney se belangstelling in die projek sou laat herlewe, maar produksie is nie meer as finansieel vatbaar beskou nie en is onbepaald uitgestel.

In 1999 het Walt Disney se kleinneef Roy Edward Disney, terwyl hy aan *Fantasia 2000* gewerk het, op die dormante projek afgekom en besluit om dit weer aan die gang te kry. Disney Studio's Frankryk, die maatskappy se klein Paryse produksiedepartement, is aan boord gebring om die projek te voltooi. Die kortfilm is deur Baker Bloodworth vervaardig en die regie is deur die Franse animeerder Dominique Monfrey behartig in sy eerste rol as regisseur. 'n Span van ongeveer 25 animeerders het Dalí en Hench's se kriptiese beelddraaiboek ontsyfer (met 'n bietjie hulp uit Dalí se vrou Gala Dalí se dagboek) om *Destino'* se vervaardiging te voltooi. Die eindresultaat is hoofsaaklik met tradisionele animasie tegnieke bewerkstellig, insluitend Hench se oorspronklike materiaal, maar daar is ook van rekenaaranimasie gebruik gemaak.

*Destino* se première was op 2 Junie 2003 by die Annecy Internasionale Geanimeerde Filmfees in Annecy, Frankryk. Die ses-minute kortfilm volg 'n danseres soos sy deur surrealistiese tonele geïnspireer deur Dalí se skilderye dans. Daar is weinig dialoog, maar die kortfilm maak gebruik van 'n agtergrond van opera-styl musiek.

Die film het verskeie toekennings ontvang en dit is in 2003 vir 'n Oscar genomineer. "Destino" is die Spaans, Portugees en Italiaanse woord vir lot of voorbestemming.
’n **Soetra** of **sutra** is ’n mondelings of skriftelik oorgelewerde teks in Boeddhisme en Hindoeïsme. Dit is antieke Indiese letterkunde wat bestaan het voor die uitvinding van skrif en waarvan sommige later op skrif gestel is. Die woord "soetra" is afgelei van die werkwoord *siv* ("weef") en kan koord, tou of draad beteken (vergelyk die Afrikaanse uitdrukking "die draad van ’n verhaal").

In die Boeddhistiese letterkunde dui "soetra" op ’n lering van die Boeddha, en daarom is die inleiding van alle soetras: "So het ek dit gehoor" (Pali: *evam me suttam*). Drie groot kanonversamelings bestaan: die Pali-kanon met sy "mandjies" (Suttapitaka), die Sjinese Sanzang (wat nou gestandaardiseer is in die Taisho Tripitaka) en die Tibettaanse Kanjur. Die versamelings verskil gewoonlik vanweë die spesifieke vertolking deur die uiteenlopende Boeddhistiese skole (Theravada, Mahayana en Vajrayana). 

Die Pali-kanon is die geskrif van die Theravada-tradisie. Dié soetras is oorspronklik binne die kloosterkultuur op ’n hoogs georganiseerde manier mondelings oorgedra. Dit bestaan uit toesprake van en verhale oor Gautama Boeddha en sy dissipels. Die Pali-weergawes is sedert 30 v.C. in Sri Lanka op skrif gestel.

In ander filosofiese en godsdienstige stelsels van die Indiese subkontinent soos Hindoeïsme word soetras gebruik vir onder meer die bestudering van die Vediese religie. Hul tradisies is al vroeër mondelings oorgedra en dit word vandag steeds gedoen. 

Die woord soetra word dikwels verkeerdelik as "gids" vertaal. Dié misverstand is inderdaad duidelik uit die feit dat feitlik alle gidse in Sanskrit die woord "soetra" bevat, soos die Jogasoetra van Patanjali en die Kamasoetra van Vatsyayana.
**Sofia Carmina Coppola** (1971-) is ’n Amerikaanse draaiboekskryfster, rolprentregisseur en aktrise. Sy is in 2004 met ’n Oscar bekroon vir die draaiboek van *Lost in Translation*. Haar pa is die bekroonde regisseur Francis Ford Coppola.

Lewensloop
----------

Sofia Coppola is op 14 Mei 1971 in New York Stad gebore. In haar eerste lewensjaar verskyn sy in 'n dooptoneel in die fliek *The Godfather*. Later sou sy groter rolle speel, soos in *Godfather III*, toe sy op die laaste oomblik vir Winona Ryder vervang het. Sy het ook in *Star Wars: Episode I: The Phantom Menace* gespeel.

Sy maak haar debuut as regisseur in 1998 met *Lick the Star*, 'n kortfilm wat in 'n middelbare skool afspeel. Sy trek egter internasionaal aandag met haar eerste vollengte fliek, *The Virgin Suicides* (1999), gebaseer op 'n boek van Jeffrey Eugenides. Haar tweede produksie, *Lost in Translation* (2003), kry vier Oscar-nominasies: vir beste akteur (Bill Murray), beste film, beste regie en beste draaiboek.

In 2006 maak sy die fliek *Marie Antoinette*, 'n kostuumdrama oor die lewe van Marie Antoinette, die eggenoot van die 18de-eeuse Franse koning Louis.

Sofia en haar vriend, Thomas Mars (sanger van die groep *Phoenix*, ook te hore in *Lost in Translation* en selfs te sien in *Marie Antoinette*) het 'n dogtertjie, Romy.

In 2004 word Coppola die eerste Amerikaanse vrou om 'n Oscar-nominasie (2004) vir beste regisseur te kry. Uiteindelik wen sy die Oscar vir beste draaiboek vir *Lost in Translation*.

Filmografie
-----------

### Regisseur

* *The Beguiled* (2017)
* *The Bling Ring* (2013)
* *Somewhere* (2010)
* *Marie Antoinette (2006)|Marie Antoinette* (2006)
* *Lost in Translation* (2003)
* *The Virgin Suicides* (1999)
* *Lick the Star* (1998)

### Aktrise

* *CQ* (2001)
* *Star Wars: Episode I: The Phantom Menace* (1999)
* *The Godfather: Part III* (1990)
* *Peggy Sue Got Married* (1986)
* *The Godfather: Part II* (1974)
* *The Godfather* (1972)
Apfelstrudel

| 'n Soort | strudel, sweet dish |
| Land van oorsprong | Oostenryk, Italië |
| Kataloguskode | 177 |

Apfelstrudel
**Apfelstrudel** is 'n tradisionele dis in vele Duitssprekende lande. Die oorsprong van die dis is vanaf Wene, Oostenryk, en dit is een van vele Weense pasteigeregte (Duits: "Strudel").

Die dis is waarskynlik gebaseer op die Turkse baklava. Alhoewel min inligting daaroor bestaan, het die tipe dis moontlik na Wene gekom tydens die belëering van Hongarye deur die Turke in die 16de en 17de eeue. Dit is in Wene geniet tydens die Oostenryks-Hongaarse Koninkryk in die laat 19de eeu.

Apfelstrudel word voorberei deur 'n vulsel gemaak van hoofsaaklik appel, kaneel en rosyne binne 'n uitgerolde deeglaag toe te vou en te bak. Die pastei word buite Oostenryk soms saam met vanieljesous of geklopte room bedien.

Alhoewel baie Afrikaanssprekendes na Apfelstrudel verwys as appeltert, is appelpastei, appelgebak of appelrol dalk 'n beter beskrywende naam om dit te onderskei van die appelterte wat in meeste Suid-Afrikaanse voedselwinkels beskikbaar is.
Rooi, geel en groen soetrissies. Dit word in pakke van drie verkoop en staan bekend as "verkeerslig-rissies"
Die **soetrissie** is die vrug van 'n kultivar van die *Capsicum annuum*. Ander kultivars van dieselfde spesie lyk heel anders en staan ook bekend as brandrissies. Die spesie kom oorspronklik uit Suid-Amerika, maar het in Europa bekendheid verwerf in Hongarye en Turkye. Rissiesaad is in 1493 na Spanje versprei en daarvandaan na ander lande in Europa, Afrika en Asië. China is tans die wêreld se grootste rissieprodusent, gevolg deur Meksiko en Indonesië.

Engelse name sluit in *bell pepper*, *sweet pepper* of net *pepper* (in Brittanje en Ierland) en *capsicum* (in Indië, Australië en Nieu-Seeland). Dit is 'n kultivargroep van die spesie *Capsicum annuum*. Kultivars van die plant produseer vrugte in verskillende kleure: rooi, geel, oranje, groen, asook bruin, ivoor, lig- en donkerpers.

Voedingswaarde
--------------

Soetrissies het 'n redelike hoë vitamien A-inhoud. Verder bevat dit ook vitamien B6, riboflavien,vitamien C, vitamien E, kalium en mangaan.

Top rissie-produserende lande
-----------------------------

| Land | Metrieke ton (2007) |
| --- | --- |
| Vlag van Volksrepubliek China China | 14 033 000 |
| Vlag van Meksiko Meksiko | 1 690 000 |
| Vlag van Indonesië Indonesië | 1 100 000 |
| Vlag van Turkye Turkye | 1 090 921 |
| Vlag van Spanje Spanje | 1 065 000 |
| Vlag van Verenigde State van Amerika VSA | 855 870 |
| Vlag van Nigerië Nigerië | 723 000 |
| Vlag van Egipte Egipte | 475 000 |
| Vlag van Suid-Korea Suid-Korea | 345 000 |
| Vlag van Nederland Nederland | 340 000 |
| **Wêreldtotaal** | 26 056 900 |

Galery
------

* 'n Oranje soetrissie'n Oranje soetrissie
* 'n Versameling soetrissies van verskillende kleure'n Versameling soetrissies van verskillende kleure
* 'n Halwe en heel rooi soetrissie'n Halwe en heel rooi soetrissie
* 'n Heel pers soetrissie'n Heel pers soetrissie
* Rooi soetrissieRooi soetrissie
* Groen Japannese soetrissieGroen Japannese soetrissie
* Groen, geel en rooi soetrissieGroen, geel en rooi soetrissie
* RissiebloeiselsRissiebloeisels
* Sekondêre groei binne 'n rissievrugSekondêre groei binne 'n rissievrug
* Rooi soetrissies dien as versieringRooi soetrissies dien as versiering

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
**Arkona** (Russies: Аркона) is 'n Russiese folk metal- en pagan metal-groep wat in 2002 in Moskou gestig is. Die groep se naam is 'n verwysing na 'n Slawiese heiligdom op die Duitse eiland Rügen, die sogenaamde Jaromarsburg, geleë by Kaap Arkona.

Musiekstyl
----------

Met hul liedtekste, waarmee geen politieke boodskap oorgedra word nie, fokus Arkona grotendeels op Slawiese geskiedenis. Vir hul komposisies, waarin - naas hoofsangeres Masja Archipowa se veelsydige sangkuns - fluitklanke oorheers, vind die groepslede inspirasie in tradisionele Russiese musiek. Op Arkona se vroeë ateljee-albums is vir Russiese melodieë dikwels klawerborde gebruik. Eers later het die groep begin om tradisionele instrumente te speel.

Geskiedenis
-----------

In 2002 het twee lede van 'n Russiese heidense gemeenskap, *Vjatichi*, Masja Archipowa en Alexander Koroljof, besluit om 'n musiekgroep te stig wat hul filosofie, geloofsoortuigings en musikale smaak sou weerspieël. Aanvanklik het die groep - met Masja Archipowa (stem), Jefgeni Kniazef (kitaar), Jefgeni Borzof (baskitaar), Ilja Bogatirjof (kitaar), Alexander Koroljof (slagwerk) en Olga Loginowa (klawerbord) as stigtingslede - as *Hyperborea* bekend gestaan.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

**Arirang TV** is 'n Engelstalige Suid-Koreaanse televisienetwerk gebaseer in Seoel en gerig op 'n oorsese gehoor. Dit word bedryf deur die Korea International Broadcasting Foundation en word finansieel ondersteun deur die Ministerie van Kultuur, Sport en Toerisme. Die kanaal, wat in 103 lande uitgesaai word, is daarop gemik om 'n uitgebreide en insiggewende siening oor die sake van die Koreaanse skiereiland, sowel as wêreldkwessies vanuit 'n wêreldwye perspektief, aan te bied.

Die kanaal het verskillende programme in verskillende lande, maar dit sluit gewoonlik nuus, kulturele, opvoedkundige en dokumentêre programme in.

Die nuusprogramme bevat aktuele sake en diepgaande onderhoude met wêreldkenners en vooraanstaande individue.
**Arkadi Volodos** (Russies: Аркадий Аркадиевич Володось, transliterasie *Arkadij Arkadiewitsj Volodos*; gebore op 24 Februarie 1972) is 'n Russiese pianis. Sy eerste naam word soms direk getranslitereer as **Arcadi** of **Arkadi**.

Biografie
---------

Arkadi is in 1972 in Leningrad gebore. Hy het sy musikale loopbaan begin met stemontwikkeling, ter navolging van sy ouers wat sangers was, maar het later sy klem na dirigeer geskuif terwyl hy nog 'n student aan die Glinka Kapel-skool en die Sint Petersburg Konservatoria was. Alhoewel hy van die ouderdom van agt jaar af bietjie klavier gespeel het, het hy hom nie tot 1987 aan die ernstige studie daarvan toegewy nie. Hy het sy formele klavieropleiding aan die Moskouse Konservatoria Musiekkollege onder Galina Eguiazarova ontvang. Volodos het ook by die Paryse Konservatoria onder Jacques Rouvier studeer. Hy het in Madrid by die Koningin Sofía Kollege van Musiek onder Dimitri Bashkirov studeer.

Ten spyte van die relatiewe beknoptheid van sy formele studies het Volodos vinnig in die elite panteon van die wêreld se mees luisterryke pianiste beland. Thomas Frost, die regisseur van baie van Horowitz se opnames, en regisseur van Volodos se opnames vir *Sony Classical*, het gesê dat Volodos "alles het: verbeelding, kleur, passie en 'n fenomenale tegniek om sy idees uit te voer." Volodos het die Duitse *Echo Klassik* toekenning as die beste instrumentalis van 2003 ontvang. Hy het in 1999 die *Gramophone* Toekenning vir beste instrumentale opname met *Arcadi Volodos Live at Carnegie Hall* ontvang, in 2010 vir *Volodos in Vienna*, in 2014 vir *Volodos plays Mompou*, en in 2018 vir *Volodos plays Brahms*.

### Opnames

* *Volodos: Klavier Verwerkings* (1997)
* *Volodos, Lewendig by Carnegie Hall* (Opgeneem op 21 Oktober 1998, vrygestel in 1999)
* *Rachmaninoff – Klavierconcerto No. 3 & Solo Klavierwerke* (2000)
* *Schubert – Klaviersonates* (2002)
* *Tsjaikofski – Klavierconcerto No. 1 / Rachmaninoff – Solo Klavierwerke* (2003)
* *Volodos Speel Liszt* (2007)
* *Volodos in Wene* (2010) Lewendig opgeneem op 1 Maart 2009 (werke deur Skriabin, Ravel, Schumann en Liszt)
* *Volodos speel Mompou* (2013) Opgeneem in Oktober & Desember 2012
* *Volodos speel Brahms* (2017)
‘n **Fee** is ‘n magiese figuur wat slegs in sprokies voorkom. Hulle is meestal goedgesinde mooi vroulike wesentjies en klein van gestalte. Met hul bonatuurlike gawes kan hulle enigiets ten goed of ten kwade laat gebeur. So kom hulle na die wieg van ‘n pasgebore baba en bepaal daardeur die lewenslot van die kind. Feetjies kom vir die eerste keer in die Franse en Provensaalse letterkunde voor waarna hulle deur die folklore van Europa versprei.

Die Broers Grimm (Jacob Ludwig Carl en Wilhelm Carl Grimm) is bekend vir hul versameling van Duitse feëverhale. Hans Christian Andersen (1805-1875) het feëverhale aangepas om lewenslesse oor te dra.

Lees ook
--------

* draak
* dwerg (mitologie)
* elf (mitologie)
* engel
* feeks
* heks
* kabouter
* meermin
* monster
* nimf
* reus
* spook
* trol
* zombie

Bibliografie
------------

* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 4. Stellenbosch: Albertyn-Uitgewers, 1993. ISBN 0-949948-10-1
* van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. ISBN 0-947461-57-4

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11959134n (data)
* GND: 4325485-8
* LCCN: sh85046901

 |
Die **oranjevlerk-ghieliemientjie** (*Barbus eutaenia*) is 'n varswatervis wat wydverspreid voorkom. In Suider-Afrika kom hulle voor in die Kunenerivier, Okavangorivier en die Zambezirivier en verder suid aan die ooskus tot by die Pongolarivier. Die vis kom ook voor in die Cuanzarivier in Angola en die Tanganjikameer. In Engels staan die vis bekend as die *Orangefin barb*.

Voorkoms
--------

Die vis het 'n groot bek met twee pare baarde om die mond en daar is 'n laag donker skubbe om die basis van die dorsale vin. Die vis is olyfkleurig aan die bokant, silwer witterig aan die onderkant met geel of oranje vinne. Daar is 'n breë horisontale band op die lyf van die vis vanaf die snoet tot by die stertvin. Daar is *skadubande* aan weerskante van die breë band. Die vis word tot 140 mm lank.

Habitat
-------

Die vis leef in helder-vloeiende water, gewoonlik in rotsagtige gebiede in hoofstrome. Hulle vreet insekte. Dit is 'n gewilde akwariumspesie.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
*Hierdie artikel handel oor die hoofstad van Aruba. Vir die hoofstad van Sint Eustatius, sien Oranjestad (Sint Eustatius).*

| **Oranjestad**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Nederland |
|  **Land (NL)** |  Aruba |
|  **Koördinate** | 12°31′N 70°02′W﻿ / ﻿12.517°N 70.033°W﻿ / 12.517; -70.033 |
|  **Stigting** | 1796 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 4 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2015) | 34 980 |
|  - Bevolkingsdigtheid | /vk km |
|  **Tydsone** | UTC -04:00 |
|
|  **Burgemeester** | *Geen* |
|

**Oranjestad** is die hoofstad en grootste stad van Aruba, 'n land van die Koninkryk van die Nederlande. Die stad het in 2015 'n bevolking van 34 980 gehad en is die belangrikste stad op Aruba en is geleë aan die suidkus naby die wespunt van die eiland. In die plaaslike taal, Papiaments, word daar gereeld na Oranjestad verwys as "playa".

Geskiedenis en kultuur
----------------------

Koloniale argitektuur in Oranjestad
Oranjestad was gebou om die Zoutman-fort kort na dit in 1796 gebou is en die stad was van toe af al die hoofstad van Aruba. Die fort is steeds een van die stad se gewilde besienswaardighede; ander besienswaadighede sluit in die belasting-vrye hawe en die Willem III Toring, wat naby die fort geleë is.

Die stad is vernoem na die eerste Koning Willem van Oranje-Nassau, die eerste erfgenaam van die Nederlandse Huis van Oranje.

Klein gedeeltes van die stad is gevorm uit 'n reeks mensgemaakte uitbreidings van land binne-in die see. Die huidige Renaissance-mark, asook die Koningin Wilhelmina-park, lê in hierdie uitbreiding.

Die Nederlandse koloniale argitektuur is hier nie so sigbaar as op die buureiland Curaçao nie, maar 'n aantal moderne herskeppings is opgerig, soos die buitemuurse inkopiesentrum by die Koninklike Plein en 'n paar gebou in die hoofstraat ("Main Street") en op die hoofplein. As gevolg van die regering se belangstelling in die onderhoud van die eiland se kulturele erfenis, is 'n aantal ou geboue en huise in die middestad opgeknap en herskep tot kleurvolle besigtinge, soos die lemmetjie-kleurige Burgerlike Register in Wilhelminastraat.
Die **Feesdag van Vlaandere** word jaarliks op 11 Julie in Vlaandere gevier om die oorwinning van 'n Vlaamse leër op 'n Franse strydmag in die sogenaamde Gouesporeslag op 11 Julie 1302 te herdenk. Twee ander Vlaamse feeste, die "Feesdag van die Vlaamse Gemeenskap" en die "Feesdag van die Vlaamse Gewes" val eweneens op 11 Julie.

Geskiedenis
-----------

In 1302 het die Franse koning Filips IV 'n strydmag gestuur om die burgers van Brugge te straf wat 'n jaar tevore in opstand teen die Franse kroon gekom en die Franse goewerneur van Vlaandere aangeval het. Na hierdie rebellie is later verwys as die "Goeie Vrydag van Brugge".

Die Franse leër het uit sowat 2 500 ridders en skildknape asook sowat 5 500 infanterie bestaan. Daarenteen het die Vlaminge slegs met 'n burgermag van 9 000 voetvolk teen die Franse te velde getrek.

Op 11 Julie het die twee strydmagte in 'n oop veld buite die Vlaamse stad Kortrijk gebots. Die Franse magte het 'n verpletterende nederlaag teen die Vlaamse infanterie gely. Die Franse bevelvoerder, Robert II van Artois, is omsingel en het op die slagveld gesneuwel, net soos ten minste eenduisend Franse ridders. Weens die groot aantal goue spore, wat op die slagveld versamel is, sou die slag later as "Gouesporeslag" bekend staan.

Die slag is later deur die Vlaamse skrywer Hendrik Conscience in sy werk *De Leeuw van Vlaanderen* geromantiseer.
In wiskunde en lineêre algebra word 'n matriks as '*diagonaal dominant* beskryf wanner die absolute waarde van die diagonale elemente groter of gelyk is as die som van die absolute waarde van die ander terme in die ry.

Daar is drie gevalle wanner daar na diagonale dominansie gekyk word:

* Streng diagonaal dominant;
* Diagonaal dominant;
* Nie-diagonaal dominant;

Voorbeelde
----------

### Streng diagonaal dominant

Die matriks {\displaystyle A}:

{\displaystyle \mathbf {A} ={\begin{bmatrix}-4&2&1\\1&6&2\\1&-2&5\end{bmatrix}}}
gee:

{\displaystyle |a\_{11}|>|a\_{12}|+|a\_{13}|}   aangesien   {\displaystyle |-4|>|2|+|1|}
{\displaystyle |a\_{22}|>|a\_{21}|+|a\_{23}|}   aangesien   {\displaystyle |6|>|1|+|2|}
{\displaystyle |a\_{33}|>|a\_{31}|+|a\_{32}|}   aangesien   {\displaystyle |5|>|1|+|-2|}.
Omdat die absolute waarde van elke diagonale element **groter as** ({\displaystyle >}) die som van die ander terme in die ry is kan ons sê die matriks is **streng diagonaal dominant**

### Diagonaal dominant

Die matriks {\displaystyle B}:

{\displaystyle \mathbf {B} ={\begin{bmatrix}3&-2&1\\1&-3&2\\-1&2&4\end{bmatrix}}}
gee:

{\displaystyle |b\_{11}|\geq |b\_{12}|+|b\_{13}|}   aangesien   {\displaystyle |3|\geq |-2|+|1|}
{\displaystyle |b\_{22}|\geq |b\_{21}|+|b\_{23}|}   aangesien   {\displaystyle |-3|\geq |1|+|2|}
{\displaystyle |b\_{33}|\geq |b\_{31}|+|b\_{32}|}   aangesien   {\displaystyle |4|\geq |-1|+|2|}.
Omdat die absolute waarde van elke diagonale element **groter of gelyk aan** ({\displaystyle \geq }) die som van die ander terme in die ry is kan ons sê die matriks is **diagonaal dominant**. Let wel: Die matriks is nie streng diagonaal dominant nie omdat {\displaystyle |a\_{22}|=|a\_{21}|+|a\_{23}|}.

### Nie-diagonaal dominant

Die matriks {\displaystyle C}:

{\displaystyle \mathbf {C} ={\begin{bmatrix}-2&2&1\\1&3&2\\1&-2&0\end{bmatrix}}}
But here,

{\displaystyle |c\_{11}|<|c\_{12}|+|c\_{13}|}   since   {\displaystyle |-2|<|2|+|1|}
{\displaystyle |c\_{22}|\geq |c\_{21}|+|c\_{23}|}   since   {\displaystyle |3|\geq |1|+|2|}
{\displaystyle |c\_{33}|<|c\_{31}|+|c\_{32}|}   since   {\displaystyle |0|<|1|+|-2|}.
Omdat {\displaystyle |c\_{11}|} en {\displaystyle |c\_{33}|} minder is as die absolute waarde van die som van die ander elemente in hul afsonderlike rye is C **Nie-diagonaal dominant**.
Die digter en dramaturg **Federico Garcia Lorca** (1898–1936) is een van die belangrikste figure van die moderne Spaanse letterkunde. Sy Andalusiese agtergrond, veral sy belangstelling in die folklore van dié streek, kom sterk na vore in sy werk.

Federico Garcia Lorca is op 5 Junie 1898 naby Granada in die streek Andalusië in Spanje gebore. Hy het die letterkunde, beeldende kuns en musiek bestudeer en was met die kunstenaar Salvador Dali en die kompon is Manuel de Falla bevriend. Lorca was 'n stigterslid van die toneelgroep La Barraca (1930), wat die werk van klassieke Spaanse skrywers dwarsdeur die land opgevoer het. Hy is op 19 Augustus 1936 tydens die Spaanse Burgeroorlog deur 'n groep aanhangers van generaal Francisco Franco in Granada doodgeskiet; sy oorskot is nooit gevind nie.

Lorca is een van die belangrikste figure in die moderne Spaanse letterkunde. Hy het gedigte, toneelstukke, poppespele sowel as musiek geskryf. Hoewel hy in sy letterkundige werk die volkstaal gebruik het, is 'n element van poësie deurgaans, ook in sy prosa, aanwesig. Lorca het baie inspirasie uit die volkstradisies van Andalusië geput en het ook direkte kontak met die folklore van dié streek gehad. Sy eerste digbundel, *Verseboek,* het in 1921 verskyn, gevolg deur *Liedere* (1927).

In *Sigeunerballades* (1928) en *Gedig van die diepe sang* (1931) beskryf hy byvoorbeeld die misterieuse sigeunersangkuns. Sy poësie word gekenmerk deur aardse beelde en ritmiese verse wat 'n mens aan kinderliedjies herinner en waarin simboliek en die dood dikwels as tema voorkom.

In 1935 het een van sy beroemdste gedigte verskyn: *Klaaglied vir Ignacio Sánchez Mejfas,* 'n vierdelige elegie oor die dood van 'n stiervegter. 'n Afrikaanse vertaling van die gedig deur Uys Krige is opgeneem in sy bundel *Vir die luit en die kitaar* (1950). Ná 'n besoek van Lorca aan die VSA het twee bundels, *Digter in New York (1935)* en *Eerste liedere* (1936), verskyn.

Lorca se bekendste dramas is die trilogie *Bloedbruilof* (1933), *Yerma* (1934) en *Die huis van Bernarda Alba* (1936). Laasgenoemde 2 tragedies se Afrikaanse vertalings deur Uys Krige het in onderskeidelik 1963 en 1980 verskyn. Dit is baie dramatiese werke waarin die karakters, veral die vroue, in 'n konflik tussen liefde en menslikheid enersyds, en die sosiale norme andersyds, hul instinktiewe, byna dierlike hartstogte uitbeeld. Die doodselement is ook hier sterk aanwesig.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, Vol. 17, 124, ISBN 0 908409 58 3
**Amanda Luyt** (31 Maart 1965 –) is 'n Afrikaanse sangeres. Haar eerste album, *My verlange*, word in 1987 uitgereik en haar tweede album, *Woorde*, in 1989. Een van haar bekendste treffers is *As Jy Aan Eendag Glo*. Sy was ook die aanbieder van twee TV-programme, *Op Versoek* en *Teletreffers*.

Biografie
---------

Amanda Luyt is op 31 Maart 1965, te Germiston, Transvaal gebore. Van 'n jong ouderdom toon sy reeds haar passie vir musiek en die verhoog. Sy was 'n leerling aan Laerskool Witfield, met haar hoërskoolloopbaan aan Kuswag, Amanzimtoti en Hoërskool Goudrif, Edenvale. In 1983 skryf sy in as dramastudent by Universiteit van Pretoria, maar verander haar studierigting en verwerf 'n Diploma in Joernalistiek aan die Technikon Pretoria.

Professionele loopbaan
----------------------

Amanda begin reeds op die ouderdom van 16 jaar professioneel optree en teken op die ouderdom van 21 haar eerste platekontrak met die hoofstroom-etiket, Decibel. Voor haar opnamekontrak is sy reeds 'n bekende gesig op TV, waar sy haar talent wys in verskeie plaaslike musiekprogramme wat op die kanaal TV4 uitgesaai is. Amanda voltooi twee albums, nl: My Verlange en Woorde, tydens haar kontrak met Decibel en behaal sukses met veral die treffer: As Jy Aan Eendag Glo. Amanda se kop staan egter na 'n meer alternatiewe klank en in 1991 span sy saam met Harold Schenk om die popduo, ye-ye, te vorm. ye-ye was saam Johannes Kerkorrel die eerste twee kunstenaars van die nuutgevonde Talisman, die Afrikaanse etiket van Tusk Records, onder leiding van Deon Maas. 

Die musiek van ye-ye is as stoompop geëtiketeer en het ten doel gehad om 'n nuwe klank in die gevestigde hoofstroommark te vestig. Saam met die voêlvry-beweging, was ye-ye een van die voorlopers van 'n nuwe klank vir Afrikaanse musiek. Ongelukkig, soos baie van hul medegenote, word hul musiek nie positief aanvaar deur die konserwatiewe, Afrikaanse gemeenskap nie en Luyt is selfs in die pers as satanis beskuldig deur 'n predikant van 'n NG-Gemeente van Waterval-Boven. Saam met Harold Schenk vervaardig sy die album: Paradiso wat vir 'n SAMA genomineer word en ook in Brasilië versprei word. 

Schenk en Luyt bestuur hul eie ateljee in Pretoria, Gauteng vanaf 1997-2003, waar hulle talle SA-kunstenaars se produksies behartig. Amanda spits haar toe op haar gesin en neem daarna twee albums op: As Jy Aan Eendag Glo (2000) en Deel van My (2006). Laasgenoemde album word baie goed ontvang en word ook genomineer vir 'n SAMA-toekenning. Gedurende haar loopbaan as verhoog- en opnamekunstenaar, toer sy deur die hele land en deel die verhoog saam met die top SA-kunstenaars. 

Amanda woon tans in Kaapstad, waar sy sedert 2007 haar dienste as tegniese sanginstrukteur aanbied.

TV - Loopbaan
-------------

Amanda bied twee TV1 programme, nl. Teletreffers en Op Versoek aan gedurende 1993.

Diskografie
-----------

* Deel Van My, TRU204 2006 SELECT
* As Jy Aan Eendag Glo, TRU203 2001 SELECT
* Paradiso, 1996, TUSK
* Ye-Ye, 1995, TUSK
* Woorde, DECIBEL, 1989
* My verlange, DECIBEL, 1987

Sien ook
--------

* Afrikaanse musiek
* Lys van Suid-Afrikaanse musikante
Programma 101  
*Museo nazionale della scienza e della tecnologia Leonardo da Vinci, Milaan*
Die **Olivetti Programma 101**, ook bekend as **Perottina** of **P101**, was die eerste kommersiële tafelrekenaar ter wêreld wat vry geprogrammeer kon word. Die rekenaar, wat deur die Italiaanse onderneming Olivetti in Ivrea, Piëmont vervaardig is, is ontwerp deur die ingenieur Pier Giorgio Perotto. 

Die rekenaar is in 1964 vir die eerste keer ter geleentheid van die Wêreldtentoonstelling in New York bekendgestel. In Oktober 1965 is dit nog eens ter geleentheid van 'n handelskou, wat deur die *Bema (Business Equipment Manufacturer Association)* gereël is, in New York vertoon en vanaf die volgende jaar bemark. Altesaam 44 000 eenhede is verkoop, hoofsaaklik in die Verenigde State, teen 'n prys van $3 200 (wat gelykstaan aan $25 400 in 2018). 

Na Programma 101 word deesdae gewoonlik verwys as programmeerbare tafelrekenmasjien met drukker aangesien sy aritmetiese instruksies ooreenkom met rekenmasjienbedrywighede. Nogtans is dit 'n rekenaar in sy eie reg wat oor 'n ewetoeganklike geheue, sentrale verwerkingseenheid (wat nog uit transistors bestaan het), sleutelbord, drukker en skerm (bestaande uit twee lampies) beskik.
'n **Proefbalans** is 'n lys van al die nominale grootboekrekeninge (algemene grootboek) soos dit vervat is in die grootboek van 'n besigheid. Hierdie lys bevat die naam van die nominale grootboekrekening en die waarde van die rekening. Die waarde van die rekeninge sal óf 'n debietsaldo óf 'n kredietsaldo bevat. Die debietsaldowaardes sal in die debietkolom van die proefbalans vertoon word en die kredietsaldowaardes sal in die kredietkolom vertoon word. Die inkomstestaat en die staat van finansiële posisie (voorheen balansstaat) sowel as ander finansiële verslae kan dan vervaardig word met behulp van die grootboekrekeninge gelys op die proefbalans. Alle proefbalanse moet balanseer, vandaar die naam proefbalans.

Die naam is afkomstig van die doel van 'n proefbalans. Dit is om te bewys dat die totale waarde van al die kredietsaldobalanse gelyk is aan die totale waarde van al die debietsaldobalanse. Dié aanbieding van elke nominale grootboekrekeningbalans waarborg 'n akkurate verslag van die nominale grootboeke vir gebruik in die finansiële verslae van maatskappye (en ander entiteite) se prestasie. Indien die totaal van die debietkolom nie gelyk is aan die totale waarde van die kredietkolom nie, sou dit blyk dat daar 'n fout in die nominale grootboekrekeninge is. Hierdie fout moet dan opgespoor en reg gestel word voordat 'n inkomstestaat of staat van finansiële posisie geproduseer kan word.

Die proefbalans word gewoonlik voorberei deur 'n boekhouer of rekenmeester wat gebruik maak van boeke of rekenaar programmatuur om rekord te hou van finansiële transaksies en dit dan te pos in die nominale grootboeke en persoonlike grootboekrekeninge. Die proefbalans is 'n deel van die dubbelinskrywingstelsel en maak gebruik van die klassieke T-rekeningformaat vir die aanbieding van waardes.
**Sosiologie** is die studie van gemeenskappe en hoe mense optree in groepe. Dit bestudeer die sosiale wette en prosesse wat mense bind en skei, nie net as indiwidue nie, maar as lede van assosiasies, groepe en institusies.

Sosiologie het in die 19de eeu ontstaan as 'n akademiese rigting na een van die grootste paradokse in moderniteit ontstaan het: soos die wêreld kleiner en meer geïntegreerd word, word mense se ervaring van die wêreld meer en meer persoonlik en verspreid. Sosioloë het gehoop, om nie net te verstaan wat groepe bymekaar hou nie, maar om ook 'n teenmiddel te ontwikkel vir sosiale skeuring.

Deesdae ondersoek sosiologie dinge soos: ras, etnisiteit, kultuur, klas, geslag, die familie, en sosiale interaksie. Verder word die afbreek van sosiale strukture ondersoek; misdaad en egskeiding.

* Ferdinand Tönnies  
Ferdinand Tönnies
* Émile Durkheim  
Émile Durkheim
* Karl Marx  
Karl Marx
* Vilfredo Pareto  
Vilfredo Pareto
* Georg Simmel  
Georg Simmel
* Max Weber  
Max Weber

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX525151
* BNF: cb133408573 (data)
* GND: 4077624-4
* HDS: 008291
* LCCN: sh85124200
* LNB: 000053036
* NARA: 10641790
* NDL: 00571850
* NKC: ph116198
* The NLK id KSH1998005565 is not valid.

 |
Paulus lewer die Areopagospreek in Athene, deur Raphael, 1515
Inskrif op 'n metaalplaket wat die apostel Paulus se preek bevat, by die Areopagos, Athene, Griekeland
Die **Areopagosrede** verwys na 'n preek wat deur die apostel Paulus in Athene gelewer is, by die Areopagos, en wat in Handelinge 17:16-34 beskrywe word. Die Areopagospreek is een van die mees dramatiese en mees volledige van die toesprake in die sendingloopbaan van Paulus van Tarsus, en volg op 'n korter toespraak in Lystra (kyk Handelinge 14:15-17).

Geskiedenis
-----------

Die aanleiding vir die preek was dat Paulus verontwaardig gevoel het by aanskoue van Athene wat vol afgodsdiens was, en dan die sinagoge en markplek besoek het om te preek oor die opstanding van Jesus. Sekere Grieke het hom na 'n ontmoeting by die Areopagos geneem, die hoë appèlhof in Athene, om sy standpunt te verduidelik. Areopagos het letterlik *rots van Ares* beteken, en was in die midde van tempels, kultuurgeriewe, en die appèlhof geleë. Dit was teen die wet om 'n vreemde godheid in Athene te verkondig, en daarom was Paulus se preek in werklikheid 'n kombinasie van 'n "gastoespraak" en 'n verhoor.

Die preek het vyf hoofsake aangeraak:

* Inleiding: Bespreking van die onkundigheid van die heidense aanbidding (verse 23-24)
* Die een Skeppergod as die objek van aanbidding (verse 25-26)
* Die aard van God se betrokkenheid by die mensheid (verse 26-27)
* Afgode van goud, silwer en klip as objekte van valse verering (verse 28-29)
* Slotsom: Die tyd van onkundigheid het ten einde geloop (verse 30-31)

Hierdie preek illustreer die vertrekpunte van die pogings om die aard van Christus te verklaar en is 'n vroeë stap op die ontwikkelingspad van Christologie.

Paulus begin sy rede deur te beklemtoon dat dit nodig is om God te ken, eerder as om die onbekende te aanbid:

> 
> "Want terwyl ek rondgegaan en julle heiligdomme aanskou het, het ek ook 'n altaar gevind waarop geskrywe is: AAN 'N ONBEKENDE GOD. Hom dan wat julle vereer sonder om Hom te ken, verkondig ek aan julle."
> 
> 
> 

Paulus het dan konsepte verduidelik soos die opstanding van die dooies en verlossing, in effek 'n voorspel tot die toekomstige debat van Christologie.

Volgens Handelinge van die Apostels het enige van die aanhoorders na die preek navolgers van Paulus geword. Dit het 'n vrou met die naam Damaris, en Dionysius, 'n raadslid van die Areopagos ingesluit. Laasgenoemde is al aan Dionysius die Areopagiet gelyk gestel, maar dit mag op historiese verwarring berus.

In die 20ste eeu, het Pous Johannes Paulus II die moderne media geskilder as die *Nuwe Areopagos*, waar Christenidees opnuut verduidelik en verdedig moet word, teen ongeloof en afgode van goud en silwer.
Die **Elsieskraalrivier**, 'n klein rivier in die noordelike voorstede van Kaapstad, is nou verbonde aan die ontwikkeling van die vroeëre Kaap.

Bron
----

Die rivier ontspring by drie fonteine op die plaas Maastricht (aan die M13-pad tussen Durbanville en Bothasig), op die noordoostelike helling van die Tygerberg. Hoofsaaklik is egter die Kaapse winterreëns die bron van die rivier.

Roete
-----

Van die plaas Maastricht loop die rivier deur die wingerdplase Bloemendal en Altydgedacht na die woonbuurte De Bron, Kenridge en Doordekraal. Daarna is die roete wes van die Tygerberg-winkelsentrum en oos van die Universiteit van Stellenbosch se sakeskool, deur die Danie Uys Park en die Jack Muller Arboretum en oos verby Hoërskool D.F. Malan. Dit kruis Voortrekkerweg in Bellville by die aansluiting met Durbanweg. Daarna oor die spoorlyn draai die spruit suidwes, verby Tygerberg Hospitaal, deur die woonbuurte Parow Vallei, Elsiesrivier en Ruyterwacht. Verder langs die spoorlyn noord van Thornton, oor die terrein van die Conradie Hospitaal en deur die Pinelands gholfbaan. Net na die kruising met die N2-nasionale pad sluit die stroom aan by die Swartrivier om by Paardeneiland in Tafelbaai uit te mond.

Geskiedenis
-----------

Die rivier het sy naam waarskynlik te danke aan die veepos Elsieskraal wat die VOC omstreeks 1700 by die huidige Willowbridge gehad het. Dit was ook die terrein van die vroeëre gevangenis van Bellville en ook ongeveer die plek waar in die tyd van goew. George Macartney tydens die eerste Britse bewind neerslae van bruinkool gemyn is. Tydens die Bataafse bewind het kommissaris Jacob Abraham de Mist 'n tyd lank op Maastricht gewoon. Ook het lord Charles Somerset daar gaan jag. Weens die wintervloede het die rivier in die verlede ernstige verspoelings veroorsaak. Daarom is daar in die 1930's verskeie damme in die bolope gebou en is dele van die loop gekanaliseer.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Safe to the sea. Kaapstad: Human & Rousseau, 1962.

Koördinate: 33°57′1″S 18°30′7″O﻿ / ﻿33.95028°S 18.50194°O﻿ / -33.95028; 18.50194