recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die silindervormige bom, gemonteer in die kajuit waar dit later ontplof is
Ontploffing van Castle Bravo met die gevolglike paddastoelwolk
Mediese ondersoek van eilandbewoners wat stralingsiekte opgedoen het
**Castle Bravo** is die kodenaam van die eerste waterstofbom van die Verenigde State wat op 1 Maart 1954 op Bikini-ringeiland in die Marshalleilande getoets is. Castle Bravo was die kragtigste kernwapen wat die VSA ooit gedetoneer het en 15 megaton se energie is daardeur vrygestel. Dit was aansienlik sterker as die vooraf verwagte 4 tot 6 megaton. Die bom het groot skade aan die omgewing veroorsaak en is die ergste voorval van radioaktiewe besoedeling wat die VSA tot op hede veroorsaak het.

Ligging en voorbereiding
------------------------

Die ploftoestel was 'n enorme silinder met 'n gewig van 10,7 ton. Dit was 4,56 meter lank en 1,37 meter breed. Die silinder is in 'n beskutte kajuit op 'n kunsmatige eiland op 'n rif van Namu-eiland in die Bikini-ringeiland gemonteer.

Die ontploffing
---------------

Die atoombom is op 1 Maart 1954 om 06:45 (plaaslike tyd) gedetoneer. Die ontploffing het binne 'n sekonde 'n reuse vuurbal van 7 kilometer in deursnee veroorsaak. Dit was so groot dat die ontploffing duidelik vanaf Kwajalein-atol, 450 kilometer daarvandaan, sigbaar was. Die skokgolf het oor die hele atol (en verder) versprei en alle plantegroei op die atol en 'n paar omliggende atolle vernietig. Weens die skokgolf het die ontploffing uiteindelik 'n gebied van meer as 7 000 km² in die Stille Oseaan gekontamineer.

Die gevolglike paddastoelwolk het binne 1 minuut 'n hoogte van 14 kilometer en 'n deursnee van 11 kilometer bereik. Uiteindelik het die wolk 'n hoogte van 40 kilometer en 'n deursnee van 100 kilometer in minder as 10 minute bereik, en teen 'n snelheid van 360 km/h verder uitgebrei. Die ontploffing het 'n krater van 2 kilometer in deursnee met 'n diepte van 75 meter agtergelaat. Die krater is steeds as 'n groot keep in die noordwestelike hoek van die atol sigbaar.

Radioaktiewe neerslag
---------------------

Radioaktiewe neerslag van die ontploffing het op die inwoners van die Rongelap- en Utirik-atolle neergesif en uiteindelik wêreldwyd versprei. Die inwoners is na drie dae ontruim en het stralingsiekte opgedoen. Hulle het na drie jaar teruggekeer, maar is weer verwyder nadat bevind is dat die eilande steeds onveilig is. Die bemanning van die Japannese vissersboot, *Daigo Fukuryū Maru* ("Gelukkige Draak No. 5"), is ook deur die neerslag gekontamineer en een bemanningslid is daaraan oorlede.

Alhoewel dit as 'n geheime kerntoets beoog is, sou die nagevolge internasionale veroordeling van die toetsing van atmosferiese termokernbomme uitlok.
Boktestikels op 'n mark in Spanje.
'n Bredie van hoendertestikels (*kakashere pörkölt*) in Hongarye.
Bultestikelbredie (regs) in Oostenryk.
Die **testikels** van kalwers, lammers, hoenders, kalkoene en ander diere word in baie dele van die wêreld geëet, dikwels onder eufemistiese name. Testikels is 'n neweproduk van die kastrasie van jong diere wat vir hulle vleis grootgemaak word en was dus 'n spesialiteit vir die laat lente, hoewel hulle deesdae gevries word en heeljaar beskikbaar is.

Geregte
-------

Testikels word op talle verskillende maniere gekook: pangebraai, gesous, gestoof, geposjeer, in diepvet gebraai in 'n deeg, in pasteie, ensovoorts. Voordat hulle gekook word, word hulle gewoonlik geblansjeer, ontvel en in koue water laat week.

Name
----

In Engels is testikels onder baie name bekend, insluitende *stones*, *Rocky Mountain oysters* en *prairie oysters*. Lamstestikels word dikwels *lamb fries* genoem.

Eufemismes word in baie tale gebruik. In Arabiese lande soos Libanon, Sirië en Irak is hulle bekend as *baid ghanam* en in Turkye as *koç yumurtası*, wat in albei tale "skaapeiers' beteken.

In sommige Spaanssprekende lande in Latyns-Amerika is hulle bekend as *criadillas* of *huevos de toro*, "buleiers"; in Chinees, as 牛宝 (Pinyin: *niú bǎo*), "osskatte" en in Grieks as *αμελέτητα*, "onnoembares".

Die Franse *animelles* ("ingewande") en Italiaanse *granelli* ("korrels") was eers eufemismes, maar het die standaardname van geregte geword.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Testikels as kos.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Castle Lager
**Castle Lager** is 'n Suid-Afrikaanse bleek lager vervaardig deur SABMiller. Dit is die vlagskipproduk van die Castle Brouery en is onder andere beskryf as Suid-Afrika se nasionale bier, wat verwant is aan Carling in die Verenigde Koninkryk en Budweiser in die Verenigde State van Amerika. Castle Lager is bekroon in die "Wêreld se Beste Gebottelde Lager"-kategorie by die Brewing Industry International Awards in 2000, en is die amptelike borg van baie sportverenigings in Suid-Afrika, insluitend die Suid-Afrikaanse Sokkerspan en die Suid-Afrikaanse Krieketspan.

Geskiedenis
-----------

Castle Lager se oorsprong kan teruggevoer word na die Johannesburgse goudstormloop van 1886. Charles Glas, stigter van die Castle Brewery, begin om bier te verkoop aan die mynwerkers nadat hy 'n geleentheid in die mark opgemerk het. Die nuwe bier het gou gewild geword onder die goudprospekteerders, en in 1889 het een van Johannesburg se vroeë koerante, die Digger's News, verklaar dat dit "'n reuse sukses" is. In 1895, deels weens die sukses van Castle Lager, is die Suid-Afrikaanse Brouerye (SAB) gestig, met sy hoofkantoor by die Castle Brewery. Twee jaar later word SAB die eerste industriële maatskappy om op die Johannesburgse Aandelebeurs genoteer te word. Vandag word Castle Lager in nege lande gebrou en is in meer as 40 lande wêreldwyd beskikbaar. In 2000 het Castle Lager 'n toekenning in die "Wêreld se Beste Gebottelde Lager" kategorie by die *Brewing Industry International Awards* ontvang.

Verwante Produkte
-----------------

Castle Milk Stout
* **Castle Lite** – sedert 1994 is Castle Lite 'n verlaagde alkohol en laekalorie variant van Castle Lager. Dit word verkoop in 'n groen bottel (in teenstelling met Castle Lager se bruin bottel) en is ook beskikbaar in blikkies en draught. Castle Lite word gebrou by -2.5 °C en verpak met Suid-Afrika se eerste termochromatiese temperatuuraanwyser. Dit het 'n alkoholinhoud van 4%.
	+ **Castle Lite Lime** – 'n Lemmetjiegegeurde variant van Castle Lite vrygestel in 2014.
* **Castle Milk Stout** – 'n melkstout (let wel – nie melkskommel nie!) wat geadverteer word as "Suid-Afrika se Voorste Stout". Castle Milk Stout is die enigste bier wat gebruik maak van 'n donker geroosterde mout om 'n ryk brousel te onttrek. Die toevoeging van karamel balanseer die bitterheid in 'n poging om 'n meer gebalanseerde smaak te lewer. Dit het 'n alkoholinhoud van 6%.
	+ **Castle Milk Stout Chocolate Infused** – 'n sjokoladeverweefde variant van Castle Milk Stout.
William Wilberforce  
deur Karl Anton Hickel, rondom 1794.
**William Wilberforce** (24 Augustus 1759 – 29 Julie 1833) was 'n Britse politikus, filantroop en leier van die beweging om slawehandel af te skaf. Hy was 'n boorling van Kingston upon Hull, Yorkshire. Hy begin sy politieke loopbaan in 1780 en word uiteindelik 'n onafhanklike Parlementslid (LP) vir Yorkshire (1784–1812). In 1785 het hy 'n evangeliese Christen geword, wat gelei het tot groot veranderinge aan sy lewenstyl en 'n lewenslange besorgdheid oor hervorming.

In 1787 het hy in aanraking gekom met Thomas Clarkson en 'n groep aktiviste teen slawehandel, insluitend Granville Sharp, Hannah More en Charles Middleton. Hulle het Wilberforce oorreed om die saak van die afskaffing van slawehandel aan te pak. Hy het gou die voorste Engelse afskaffingslid geword. Hy was aan die hoof van die parlementêre veldtog teen die Britse slawehandel vir 20 jaar tot die aanneming van die Slawehandelwet van 1807. 

Wilberforce was oortuig van die belangrikheid van godsdiens, moraliteit en opvoeding. Hy het hom vir sake en veldtogte soos die Society for the Suppression of Vice, Britse sendingwerk in Indië, die skepping van 'n vrye kolonie in Sierra Leone, die stigting van die Church Mission Society en die Society for the Prevention of Cruelty to Animals, beywer. Sy onderliggende konserwatisme het daartoe gelei dat hy polities en sosiaal omstrede wetgewing ondersteun het, wat gelei het tot kritiek dat hy onregte tuis ignoreer terwyl hy hom vir verslaafdes in die buiteland beywer het.

In latere jare het Wilberforce die veldtog vir die algehele afskaffing van slawerny ondersteun en sy betrokkenheid voortgesit na 1826, toe hy uit die Parlement bedank het weens sy swak gesondheid. Daardie veldtog het gelei tot die Slawery Abolition Act van 1833, wat slawerny in die grootste deel van die Britse Ryk afgeskaf het. Wilberforce is dood net drie dae nadat hy gehoor het dat die deurgang van die wet in die parlement verseker is. Hy is begrawe in Westminster Abbey, naby sy vriend William Pitt die Jongere.

Bronne
------

* Wilberforce, William (1797), *A Practical View of the Prevailing Religious System of Professed Christians, in the Middle and Higher Classes in this Country, Contrasted with Real Christianity*, London: T. Caddell,
* Wilberforce, William (1807), *A Letter on the Abolition of the Slave Trade, Addressed to the Freeholders of Yorkshire*, London: T. Cadell and W. Davies, J. Hatchard,
* Wilberforce, William (1823), *An Appeal to the Religion, Justice, and Humanity of the Inhabitants of the British Empire in behalf of the Negro slaves in the West Indies*, London: J. Hatchard and Son,

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX1731960
* BNF: cb11929182w (data)
* GND: 118771728
* ISNI: 0000 0001 2278 3569
* LCCN: n50015673
* NKC: jx20110321023
* NLA: 35607407
* NLP: A12698507
* NTA: 070549826
* SELIBR: 274013
* SNAC: w6nc65d7
* SUDOC: 027196895
* Trove: 1013001
* VIAF: 36925883
* WorldCat Identities: lccn-n50015673

 |
Willie Hofmeyr omstreeks 1917
**William (Willie) Angus Hofmeyr** (Montagu 16 Maart 1869 – Stellenbosch 18 Oktober 1953) was 'n Afrikaanse kultuurleier en sakeman.

Willie Hofmeyr was die derde seun van ds. Servaas Hofmeyr. Sy oom was prof. Nicolaas Hofmeyr, hoogleraar aan die Teologiese Kweekskool op Stellenbosch. Sy oudste broer was Henry John Hofmeyr, die Randse pionier, prokureur, opvoedkundige en vooraanstaande figuur in die openbare lewe.

Nadat Willie Hofmeyr sy BA-graad in 1889 op Stellenbosch verwerf het, praktiseer hy in die regte in Johannesburg en ná die Anglo-Boereoorlog word hy vennoot in die firma Bisset en Hofmeyr in Kaapstad. Hy was medestigter en eerste sekretaris van die Afrikaanse Taalvereniging (A.T.V.) en ook een van die stigters van die Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunste (nou die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns) en die Hoërskool Jan van Riebeeck in Kaapstad.

In 1914 was hy een van die 14 manne wat besluit het om 'n Afrikaanse dagblad, *Die Burger* in Kaapstad te stig. Hy bly voorsitter van Naspers, die uitgewersmaatskappy van die koerant, tot en met sy dood in die ouderdom van 84. Hy word in 1915 aangestel as organiseerder van die pasgestigte Nasionale Party in Kaapland en in 1929 word hy senator.

Hy het egter in veel meer as net die politiek belanggestel en hom veral die verarming van Afrikaanssprekendes vanweë die Anglo-Boereoorlog en die Rebellie van 1914 ter harte geneem. Hofmeyr het besef iets sou aan die lewensomstandighede van sy volksgenote gedoen moes word en so speel hy 'n leiersrol in die stigting van die lewensversekeringsmaatskappy Sanlam in 1918 en in dieselfde jaar 'n filiaal, die korttermynassuransiemaatskappy Santam. Van albei dié instellings was hy die eerste voorsitter, poste wat hy lewenslank sou beklee. Hy was ook tot en met sy dood voorsitter van African Homes Trust, vir wie Santam uitgekoop het, en Bonuskor.

Die Universiteit van Stellenbosch het hom in 1947 vereer met 'n eredoktorsgraad D.Com. Ná sy dood stel die Nasionale Pers die W.A. Hofmeyr-prys vir letterkunde tot sy nagedagtenis in.

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.). 1971. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Bpk.
**Outremont** is 'n arrondissement (stadswyk) van die Kanadese metropool Montreal (Quebec) wat uit die gelyknamige voormalige stad bestaan. Dit is die tradisionele woonbuurt van Franssprekende welgesteldes (net soos Westmount 'n gunstelingkwartier van die Engelssprekende hoërklas is) en van 'n groot deel van die plaaslike Hasidiese Joodse gemeenskap. Outremont is die kleinste arrondissement van Montreal met 'n oppervlakte van 3,84 vierkante kilometer en 'n bevolking van 23 566 (in 2011).

Geografie
---------

Outremont was oorspronklik 'n selfstandige stad wat eers in 2002 saam met ander stede by Montreal ingesluit is. Die buurt lê noord van Montreal se middestad en aan die noordelike kant van die Mont-Royal (die buurt se naam beteken in Frans letterlik "anderkant die berg"). Die bergspits vorm ook Outremont se noordwestelike grens, terwyl dit in die noordooste deur Villeray-Saint-Michel-Parc-Extension en Rosemont-La Petite Prairie, in die ooste deur Le Plateau-Mont-Royal en die Mile-End-distrik, in die suide deur Ville-Marie en in die weste deur Côte-des-Neiges-Notre-Dame-de-Grâce begrens word. Die Mont-Royal-begraafplaas lê in die suidooste van Outremont.
**Arcachon** (in Gaskoniese Oksitaans **Arcaishon**) is 'n dorp en strandoord in die Suidwes-Franse département Gironde (région Akwitanië) met 'n oppervlak van 7,56 vierkante kilometer en 11 441 inwoners (2009). Die dorp in die historiese gewes Gascogne maak deel uit van die arrondissement Bordeaux en vorm sy eie kanton. Sy inwoners word in Frans *les Arcachonnais* genoem.

Geografie
---------

Die sanndduin Dune du Pyla
Arcachon lê teen die suidelike oewer van die Bassin d'Arcachon, in die bosgebied van Landes. Die dorp staan onder meer bekend vir sy oesterteelt. Suid van die luukse voorstede Pilat-Plage en Pyla lê die Dune du Pyla (dikwels ook Dune du Pilat genoem), die grootste sandduin in Europa met 'n hoogte van sowat 110 meter, 'n lengte van meer as twee kilometer en 'n voetwydte van sowat 500 meter. Die sandduin bevat sowat sestig miljoen kubieke meter sand en beweeg tussen een en vyf meter per jaar landinwaarts.

Arcachon bestaan uit 'n aantal dorpswyke, waaronder vier sogenaamde "Villes" (Ville d'Hiver of Winterdorp, Ville de Printemps of Lentedorp, Ville d'Été of Somerdorp, en Ville d'Automne of Herfsdorp), en Les Abatilles en Le Moulleau.

Demografie
----------

Teenoor die sensus van 1990 (47 141 inwoners) het die bevolking van die agglomerasie van Arcachon volgens die sensus van 1999 met 15 persent gegroei tot 54 204. Naas Arcachon is La Teste de Buch met 22 970, Gujan-Mestras met 14 958 en Le Teich met 4 822 inwoners die grootste dorpe in die agglomerasie. Terwyl Arcachon se inwonertal weens die gebrek aan beskikbare erwe in die laaste jare gekrimp het, het die ander dorpe sterk gegroei.
Die uitwerking van 'n reënskadu.
Die Hoogland van Tibet (middel) is dalk die beste voorbeeld van 'n reënskadu. Reënval uit die suide vorder nie oor die Himalaja nie en dit lei tot 'n droë klimaat aan die (noordelike) lykant van die bergreeks.
'n **Reënskadu** is 'n gebied aan die agterkant van 'n bergagtige streek waar die reënval aansienlik afneem omdat dit weggekeer word van die heersende wind wat reën bring. Dit is bekend as die lykant.

Verdampte vogtigheid van waterliggame (soos oseane of groot mere) word deur die heersende kuswinde gewaai na die droër en warmer binnelandse gebiede. Wanneer dit by hoë landvorme kom, word die vogtige lug boontoe gewaai na die piek, waar dit versprei, afkoel en die vogtigheid kondenseer. Dit begin dan reën. As die landvorme hoog en breed genoeg is, sal die meeste van die humiditeit verlore gaan in reën oor die loefkant, of windkant, voordat dit verby die piek beweeg. Wanneer die lug aan die lykant van die landvorm afbeweeg, word dit saamgepers en verhit, en dit skep föhnwinde (warm, droë bergwinde) wat vogtigheid "absorbeer" en 'n breë "skadu" van droë lug agter die bergpiek vorm. Die klimaat het gewoonlik struiklande of selfs woestyne tot gevolg.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Kaart van Tripolitanië in die huidige Libië
**Tripolitanië** of **Tripolitana** (Grieks: *Tripolis*; "driestad" of "drie stede", Arabies: طرابلس; *Taraboeloes*) is 'n landstreek in die noorde van Afrika, wat rofweg met die noordweste van die huidige Libië ooreenkom. Die gebied is oorspronklik **Tripolitana** genoem; die naam **Tripolitan*i*a** is modern.

De drie stede waarna dié naam verwys, is 

* Sabratha
* Oea (die huidige Tripoli)
* Lepcis Magna, wat ook -eintlik inkorrek- *Leptis Magna* genoem word.

Klimaat
-------

Libië is oorwegend woestyn, maar oor die Middellandse See waai dikwels 'n wind uit die noorde, wat in die winter reënwolke aanvoer oor die Nafusagebergte. Die reënwater stroom deur die wadi's na die kus. Dit het die gebied baie vrugbaar gemaak en die drie stede wat deur die Fenisiërs gestig is, het baie ryk geword.

Geskiedenis
-----------

Die teater van Sabratha
Die gebied het deel uitgemaak van die Kartaagse ryk en die Numidiese koninkryk van Massinissa. Ná ongeveer 110 v.C. het dit deel van 'n Romeinse pronvinsie geword, wat Afrika Proconsularis genoem word. Later het dit 'n eie pronvinsie gevorm. Aanvalle van die woestynbewoners, die Garamante het eise gestel aan die Derde legioen Augusta van die Romeine. Keiser Septimius Severus (193-211) het dit probleem opgelos deur die Limes Tripolitanus te bou wat bestaan het uit drie forte in Ghadames, Gheriat el-Garbia en Bu Njem. Dit is die begin van die ontginning van die halfwoestyn in hierdie gebied. Die forte is 'n eeu later opgegee, maar die versterkte plase, die centenaria het nog eeue in gebruik gebly.

Die Limes Tripolitanus het nog baie lank bestaan. Dit het die Vandale, Bisantyne en die koms van die Islam oorleef. Al-Idrisi dateer die vernietiging van die waterwerke in die elfde eeu.

In 1551 het Tripolitanië 'n provinsie van die Ottomaase ryk geword en dit het so gebly tot 1911. Daarna het dit 'n deel geword van die Italiaanse kolonie. Op 24 Desember 1951 is Tripolitanië verenig met Sirenaika en Fezaan in die onafkanklike koninkryk Libië

Literatuur
----------

* Graeme Barker e.a. *Farming the Desert. The UNESCO Libyan Valleys Archaeological Survey* (1996)
* Jona Lendering, "Het Rijk naar buiten vergroot. De veldtochten van Septimius Severus", in: *Oorlogsmist. Veldslagen en propaganda uit de Oudheid* (2006) blz.346-354.
* D.J. Mattingly, *Tripolitania* (1995)
Die **roofarend** (*Aquila rapax*) is 'n groot roofvoël wat, nes alle ander arende, tot die familie *Accipitridae* behoort. In die verlede is gedink dat die voël nou verwant is aan die Steppe-arend, *Aquila nipalensis*, en die twee was voorheen as dieselfde spesie beskou. Later is 'n skeiding gemaak, gebaseer op duidelike verskille in die twee arende se morfologie en anatomie (Clark, 1992; Olson, 1994; Sangster et al. 2002). 

In Engels staan die arend bekend as die *Tawny eagle*.

Identifikasie
-------------

'n Roofarend is ongeveer 62–72 cm in lengte en het 'n vlerkspan van 165–185 cm. Dit is 'n groot arend met 'n geelbruin bolyf en donkerbruin tot amper swart vere op sy vlerke en stert. Die laerug is bleek in vergelyking met die res van die voël. Onvolwasse voëls het nie dieselfde kontras in kleur as die volwassenes nie.

Habitat
-------

Roofarende verkies 'n droë habitat, soos woestyne of savannas, waar hulle hul neste meestal in bome bou, maar ook op steil rotse of op die grond as dit moet.

Verspreiding
------------

Die voël kom in die meeste dele van Afrika voor, beide noord en suid van die Sahara-woestyn en ook in die tropiese gebied van Suidwes-Asië tot en met Indië.

Voortplanting
-------------

Die wyfie lê 1 tot 3 eiers in 'n nes wat met stokkies gebou is.

Dieet
-----

'n Roofarend
Die roofarend se dieet bestaan hoofsaaklik uit enige soort vars aas. Die roofvoël sal ook klein soogdiere vang (nie groter as 'n haas nie), of klein reptiele of voëls (nie groter as 'n tarentaal nie). Die voël steel ook graag ander roofvoëls se kos.

 *Aquila rapax*

Roep
----

Alhoewel die roofarend oor die algemeen 'n stil voël is, is hy wel in staat tot 'n kraai-agtige geblaf.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* *IUCN Red List of Threatened Species* Geargiveer 21 September 2011 op Wayback Machine, inskrywing vir *Aquila rapax*.
* Clark, W. S. (1992): *The taxonomy of Steppe and Tawny Eagles, with criteria for separation of museum specimens and live eagles*. *Bulletin of the British Ornithologists' Club* **112**: p. 150–157.
* Olson, Storrs L. (1994): *Cranial osteology of Tawny and Steppe Eagles Aquila rapax and A. nipalensis. Bulletin of the British Ornithologists' Club* **114**: p. 264–267.
* Sangster, George; Knox, Alan G.; Helbig, Andreas J. & Parkin, David T. (2002): *Taxonomic recommendations for European birds. (Ibis)* **144**(1): p. 153–159, in PDF-formaat

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q374141
* ADW: Aquila\_rapax
* ARKive: aquila-rapax
* Avibase: 335F0D557C2031A1
* BioLib: 8532
* eBird: taweag1
* Fauna Europaea: 96730
* GBIF: 2480514
* iNaturalist: 5079
* ITIS: 175415
* IUCN: 22696033
* NCBI: 252781
* Species+: 5393
* Xeno-canto: Aquila-rapax

 |
Die **Rooi-ghieliemientjie** (*Barbus fasciolatus*) is 'n varswatervis wat voorkom in die Kunenerivier, die Okavangorivier, die boonste en middelste gedeelte van die Zambezirivier, die Kafuerivier en die Zambiese gedeelte van die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as *Red barb*.

Voorkoms
--------

Die vis is ligrooskleurig aan die bokant en silwerwit aan die onderkant. Daar is 10-15 vertikale strepe op die lyf. Die tweede of derde streep is breër as die res terwyl die laaste streep meestal 'n kol op die basis van die stertvin is. Die lyf is slank en daar is twee pare baarde om die bek en die vis word tot 60 mm lank.

Habitat
-------

Die vis leef in suurstofryke water vol plantegroei soos in strome op vloedvlaktes en permanente mere. Die vis is sku en meer aktief in die oggend en laatmiddag. Hulle vreet klein organismes, partykeer van plantoppervlaktes af.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
Olifante drink by die Hapoor-dam
Die **Addo-olifant- Nasionale Park** is 'n wildreservaat wat naby Gqeberha in Suid-Afrika geleë is. Die park is een van Suid-Afrika se twintig nasionale parke.

Die oorspronklike gedeelte van die park is in 1931 gestig om 'n veilige hawe vir die oorblywende elf olifante in die area te bied. Die park huisves tans meer as 600 olifante, 400 buffels, meer as 48 bedreigde swartrenosters, asook 'n verskeidenheid boksoorte. Leeus en hiënas is ook onlangs weer in die gebied hervestig. 'n Unieke spesie in die gebied is die miskruierspesie *Circellium bacchus* wat nie kan vlieg nie. Die diertjie het die reg-van-weg op paaie voor motors.

Die oorspronklike park is uitgebrei om die Woody Cape-natuurreservaat wat van die Sondagsrivier tot Alexandria strek in te sluit, asook 'n marienereservaat wat St. Croixeiland en Voëleiland in Algoabaai insluit. Die gebied is 'n belangrike broeihabitat vir pikkewyne en ander marienespesies. Die uitbreiding is deel van 'n plan om die park van 1 480 km² uit te brei tot 3 600 km² – die Groter Addo-olifant- Nasionale Park.

Die uitbreiding beteken dat die park vyf van Suid-Afrika se sewe biome insluit. Die park is ook waarskynlik die enigste ter wêreld wat die sogenaamde "Groot Sewe" in hul natuurlike habitat huisves (olifant, renoster, leeu, buffel, luiperd, walvis en witdoodshaai).

Die park ontvang jaarliks ongeveer 120 000 besoekers. Sowat 54% is internasionale besoekers, hoofsaaklik uit Duitsland, Nederland en die Verenigde Koninkryk.

Die park het vyf ruskampe asook vier ander kampe wat as konsessies bedryf word. Die hoofingang asook twee wildkykpaaie in die park is geteer, terwyl ander grondpaaie is. Die park kan ook vanaf die N2-snelweg naby Colchester bereik word.
Rooi-en-blou stoel
Die **Rooi-en-blou stoel** is 'n stoel wat in 1917 deur die Nederlandse argitek en meubelontwerper Gerrit Rietveld ontwerp is. Dit verteenwoordig een van die eerste verkennings van die De Stijl-kunsbeweging in drie dimensies.

Geskiedenis
-----------

Die oorspronklike stoel is van ongebeitste beukenhout gemaak en dit is nie voor die vroeë 1920's vir die eerste keer geverf nie.  Bart van der Leck, 'n argitek en medelid van De Stijl het die oorspronklike model gesien en voorgestel dat helder kleure bygevoeg kan word. Rietveld het die nuwe model van dunner hout gemaak en dit heeltemal swart geverf, met sekere areas wat met primêre kleure, wat aan die De Stijl-beweging toegeskryf is, geverf is. Die effek van hierdie kleurskema het tot gevolg gehad dat die stoel so te sê verdwyn het teen die swart mure en vloer van die Schröder-huis waar dit later geplaas is.  Dit lyk asof die kleurareas sweef, wat 'n byna deursigtige struktuur daaraan verleen.  'n Oorspronklike voorbeeld van die stoel word in die Brooklyn-museum in New York uitgestal. 

In Rietveld se instruksies oor die bou van die stoel, gee hy aan die ambagsman opdrag om die volgende vers uit *Der Aesthet* deur Christian Morgenstern onder die stoel te druk: 

*Wenn Ich sitze, möchte Ich nicht*
*sitzen, wie Mein Sitzfleisch möchte*
*sondern wie Mein Sitzgeist sich,*
*Sagte er, den Stuhl sich flöchte.* 
"As ek sit, wil ek nie / sit soos my sitvlees wil nie, / maar eerder soos my sitplekgees, / as hy sit, weef die stoel vir homself."
Die stoel, wat deur Philip Johnson geskenk is, is deel van die permanente uitstalling van die Museum of Modern Art. Volgens MoMa is die rooi, blou en geel kleure teen omstreeks 1923 bygevoeg.  'n Weergawe van die stoel word ook by die High Museum of Art, Atlanta uitgestal.  Dit toon verskeie van Rietveld se voeë. 

Die Rooi-en-blou stoel is aan die Delft Universiteit vir Tegnologie se Argitektuurfakulteit geleen om deel te vorm van 'n uitstalling. Op 13 Mei 2008 het 'n brand die hele gebou vernietig, maar die Rooi-en-blou stoel is deur brandbestryders gered. 'n Weergawe van die stoel is in 2011 deur Christies vir € 10 625 verkoop.

Sien ook
--------

* Sigsagstoel
Die ArcelorMittal Orbit.
Die **ArcelorMittal Orbit** is 'n oriëntasiepunt en 'n 114,5 m hoë uitkyktoring in die Olimpiese Park in Stratford, Londen. Die toring is op 11 Mei 2012 ingehuldig, voor die aanvang van die Londense Olimpiese Spele in 2012.

Die staalstruktuur is die grootste kunswerk in 'n openbare ruimte van die Verenigde Koninkryk. Dit is ontwerp as permanente en blywende herinnering aan die ligging van Londen as gasheer van die Olimpiese Spele. Die toring is geleë tussen die Olimpiese Stadion en die London Aquatics Centre.

Die toring is deur Anish Kapoor en Cecil Balmond ontwerp. Die idee vir die konstruksie is op 31 Maart 2010 aan die publiek bekendgemaak na seleksie deur 'n nege stuk adviserende wedstryd-paneel. Dit volg nadat die burgemeester van Londen, Boris Johnson en die *Olimpiese Minister*, Tessa Jowell in 2008 besluit het dat die park ietsie ekstra kort en ontwerpers versoek het om voorstelle vir 'n oriëntasiepunt in te dien.

Die toring beskik oor twee uitkykplatforms, elk met 'n kapasiteit van 150 persone van waar die publiek oor die hele park en tot 30 km oor Londen kan uitkyk. Twee hysbakke verleen toegang tot die platforms, elk met 'n kapasiteit van 21 persone. Daarnewens is toegang ook moontlik met 'n wenteltrap van 455 treë. Die konstruksie is gebou uit 2 000 ton staal, waarvan 63% herwonne skrootstaal is. Verder is 35 000 boute en 19 000 liter verf gebruik. As die struktuur *uitgerol* kon word, sou dit 'n totale lengte van 560 m hê.

Die toring het 22,7 miljoen Britse pond gekos, waarvan die metaalmagnaat Lakshmi Mittal 19,6 miljoen pond gefinansier het. Hiermee het hy die maatskappy waarvan hy die voorsitter is, ArcelorMittal, se naam aan die toring gekoppel.

Tydens die Olimpiese Spele was die toring, teen 'n toegangsprys van 15 pond, vir die publiek toeganklik gewees. Na die omskakeling van die park is die toring vanaf 2014 permanent vir besoekers oopgestel.

Die London Aquatics Centre (links), ArcelorMittal Orbit (middel), Olimpiese Stadion (regs agter) en die Waterpolo-arena (regs voor).
**Arata Isozaki**

**Japannese argitek**

---

**Gebore**  

23 Julie 1931  

in Ōita, Kyushu, Japan

---

**Skool**  

*Verskeie invloede*:

Brutalisme  
Metabolisme  
Postmodernisme

---

**Beduidende projekte**  

Museum of Contemporary Art (MOCA), Los Angeles (1986)

---

**Toekennings en pryse**  

* *Pritzker-prys* (VSA) in 2019
* *Leone d'Oro | Goue Leeu*, Argitektoniese Biënnale van Venesië in 1996
* *RIBA Goue medalje vir argitektuur* (VK) in 1986

**Arata Isozaki** (Japannees: 磯崎 新, *Isozaki Arata*; \* 23 Julie 1931 in Ōita, prefektuur Ōita, Japan) is 'n Japannese argitek, argitektuurteoretikus en stadsbeplanner van internasionale formaat. Sy lewenswerk is in 2019 met die gesiene Pritzker-prys vir argitektuur bekroon. Isozaki is die agste boorling van Japan aan wie die prys, waarna dikwels as die "Nobelprys vir argitektuur" verwys word, toegeken is.

Arata Isozaki het sy jeugjare in die na-oorlogse Japan deurgebring waar hy onder die indruk van oorlogsverwoestinge - net 'n smal waterliggaam het sy geboortestad op die eiland Kyushu geskei van Hirosjima waar 'n enkele kernwapen binne minute 'n hele nedersetting in puin gelê het - en die ambisieuse heropbouprogram gestaan het. Sy ervarings met totale verwoesting as die volledige afwesigheid van enige vorm van argitektuur het sy fassinasie gewek vir die verskillende maniere waarmee mense iets heropbou.

Sy loopbaan as argitek strek oor meer as ses dekades, met 'n portefeulje wat meer as honderd projekte in Asië, Europa, Noord-Amerika, die Midde-Ooste en Australië insluit.
**Erich Hoepner** (14 September 1886 - 8 Augustus 1944) was 'n Duitse generaal tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hy was 'n vroeë voorstander van meganisasie en gepantserde oorlogvoering. Hy was 'n Wehrmacht-leërskorps aan die begin van die oorlog en het sy troepe gelei tydens die inval in Pole en die Slag van Frankryk.

Hoepner was tydens die Operasie Barbarossa, die inval in die Sowjetunie in 1944, in bevel van die 4de Pantser-groep aan die oostelike front. Eenhede onder sy bevel het nou saamgewerk met die *Einsatzgruppen* en die uitvoering van die kommissarisbevel wat Wehrmacht-troepe opdrag gegee het om onmiddellik politieke kommissarisse van die Rooi Leër tereg te stel na gevangenisneming. Hoepner se Pantser-groep, saam met die 3de Pantser-groep, was aan die voorpunt van die aanval op Moskou tydens Operasie Typhoon, die mislukte poging om die Sowjet-hoofstad in te neem.

Na die mislukking van die 1941-veldtog, is hy uit die Wehrmacht ontslaan, en hy het sy pensioenregte deur 'n regsgeding herstel. Hy is by die mislukte komplot op 20 Julie teen Adolf Hitler betrek en in 1944 tereggestel.
**Erik Chisholm** (1904–1965) was ’n Skotsgebore pianis, dirigent en komponis. Hy staan as "Skotland se verlore komponis" bekend en het ’n belangrike en verrykende invloed op Suid-Afrikaanse klassieke musiek gehad. Van 1946 tot met sy dood was hy musiekdirekteur van die Kollege vir Musiek aan die Universiteit van Kaapstad. Chisholm het veral Skotse musiek in sy komposisies verwerk en kan in die opsig met Béla Bartók vergelyk word, wat Hongaarse volksmusiek in sy komposisies verwerk het.

Lewensloop
----------

Erik William Chisholm is op 4 Januarie 1904 in Glasgow, Skotland gebore. Sy ouers was John Chrisholm en Elizabeth McGeachy Macleod. Hy het van jongs af gesondheidsprobleme gehad en verlaat skool op 13. Teen daai tyd was sy (klein) komposisies reeds gewaardeer en uitgegee. Later neem hy klavierlesse by die Royal Scottish Academy of Music and Drama en studeer orrel aan die Katedraal van Glasgow. Ná lesse by Leff Pouishnoff vertrek Chisholm na Kanada, Nova Scotia, New Glasgow, waar hy 'n orrelis en koorleier in die Westminster Presbiteriaanse Kerk word.

'n Jaar later is Chisholm weer terug na Glasgow om die orrel in die Barony Kerk te speel en privaat lesse te gee. Omdat hy nie 'n skooldiploma gehad het, nie kon hy nie aan 'n universiteit studeer nie. Met steun van sy toekomstige vrou, Diana Brodie, en haar musikale vriende kry hy uiteindelik in 1928 vrystelling om aan die Universiteit van Edinburgh te studeer. Hy gradueer daar in 1934 onder Donald Tovey. Ondertussen het hy die Vereniging vir Skotse Ballet gestig en ook resensies vir twee twee koerante, die Glasgow Weekly Herald en Scottish Daily Express, gedoen. In 1930 word hy 'n dirigent by die Glasgow Grand Opera.

In die 1930's kom sy Skotse agtergrond na vore in die titels wat hy aan sy werke gee: *Pibroch Pianoconcert* (1930); *Straloch*, suite vir orkes (1933) en die sonate *An Riobhan Dearg* (1939). In 1933 was hy die solis in sy eie *pianoconcert nr. 1*, waarvan die première in Amsterdam plaasgevind het. Sy Britse premières sluit in die van *Idomeneo* van Mozart (1934); *Les Troyens* van Hector Berlioz (1935) en *Béatrice et Benedict* (Berlioz) in 1936. Hy was by talle musikale organisasies betrokke en was onder andere die musikale direkteur van die *Celtic Ballett*, waarvoor hy ook ballette gekomponeer het (byvoorbeeld: *The Forsaken Mermaid*).

Vanweë sy swak gesondheid (oë en verbuigde arm) kon hy nie gedurende die Tweede Wêreldoorlog diens doen nie, maar hy het wel uitvoerings vir die troepe gelewer. So beland hy in Italië en Suidoos-Asië (1943–1945). Gedurende dié tyd het hy 'n multikulturele orkes in Indië gestig en die Simfonie-orkes van Singapoer tot stand gebring. Intussen is hy 'n tweede keer getroud – met Lillias, die dogter van komponis Francis George Scott. In 1946 arriveer hy in Suid-Afrika, waar hy as 'n professor in musiek aan die Universiteit van Kaapstad aangestel is.

Chisholm is op 8 Junie 1965 in Kaapstad oorlede. Hy het meer as honderd werke oor sy lewe gekomponeer.
Die **Graafskap Kildare** (Iers: ***Contae Chill Dara***, Engels: ***County Kildare***) is een van die 32 graafskappe waarin die Republiek van Ierland (Éire) vir administratiewe doeleindes verdeel word. Die naamgewende nedersetting is Kildare, alhoewel Naas as die graafskapsraad (*county council*) se administratiewe setel dien. Die geografiese nabyheid aan die Ierse hoofstad Dublin, sy natuurskoon en rustige landelike karakter maak van die graafskap 'n gewilde vestigingsgebied vir hoofstadbewoners. Kildare, wat in die historiese Ierse provinsie Leinster geleë is, is tans een van die welvarendste en mees digbevolkte streke van Ierland. Volgens die sensus van 2016 het Kildare 'n bevolking van 222 130.

Die 12de eeuse Normandiese Maynooth-kasteel, setel van die Fitzgeralds
Castletown House in Celbridge
Royal Canal met historiese trekpad naby Leixlip
Histories is Kildare sedert die Middeleeue deur die Fitzgerald-familie vanuit hul kasteel in Maynooth oorheers. Die Fitzgeralds het die gebied in 1176 ná die Normandiese inval in Ierland uit die hand van die Engelse koning se hoofminister in Ierland (Lord Chief Justice of Ireland) Richard de Clare, 2de graaf van Pembroke (genoem Strongbow of Arc-Fort, 1130–1176), ontvang. In die tyd van die Protestantse Hervorming het die Fitzgeralds die nuwe geloof aanvaar en sodoende hul politieke invloed ook onder Protestantse Engelse bewind gehandhaaf.

Die Maynooth-kasteel is nou net 'n bouval, maar danksy die nabyheid van Dublin het 'n groot verskeidenheid herehuise in Kildare ontstaan wat bewaar gebly het. Castletown House, 'n statige herewoning in die Georgiaanse styl in Celbridge, word as die mees gesofistikeerde voorbeeld van dié familiesetels beskou. Voordat dit in 1994 staatsbesit geword het, was dié herehuis die grootste privaat woning in die Ierse Republiek. Ander belangrike historiese besienswaardighede sluit twee historiese 18de eeuse kanale, Grand Canal en Royal Canal, in wat voor die koms van spoorweë en motorpaaie die vernaamste vervoerroetes na die Ierse binneland was en Dublin in die ooste met die Shannonrivier in die weste van Ierland verbind het. Die kanale is vir sport- en ontspanningsdoeleindes herstel en heropen, met wandelpaaie langs hul oewers.
**Erik III** of **Erik Lam** (Deens: Erik III Håkonssøn Lam; omstreeks 1100–1105 – 27 Augustus 1146) was van 1137 koning van Denemarke tot in 1146 toe hy geabdikeer het. Hy was die kleinseun van koning Erik I.

Bewind
------

Erik was die broerskind van Erik II en het hom ná sy dood opgevolg. Sy bewind was oor die algemeen vreedsaam, hoewel hy ’n paar jaar teen sy neef Oluf, soms Oluf II genoem, geveg het wat van 1139 probeer het om die troon oor te neem tot hy in 1141 naby Helsingborg verslaan is.

Erik III was waarskynlik die eerste Deense koning wat sterk deur die Duitse kultuur beïnvloed is. Hy het sy vroeë jeug onder Duitse ridders deurgebring wat sy latere lewe beïnvloed het. Hy het ook met ’n Duitse vrou, Lutgard van Salzwedel, getrou.

Hedendaagse historici verskil grootlik oor dié koning, wat soms uitgebeeld word as passief en besluiteloos en soms as ywerig en dapper. Dit lyk egter of Denemarke stabiel was tydens sy bewind. Dit is onduidelik hoekom hy geabdikeer het (die enigste Deense koning wat dit gedoen het). Hy het in 1146 in ’n klooster gaan bly en is op 27 Augustus dieselfde jaar in Odense dood.
Die **graatjiemeerkat** (*Suricata suricatta*), ook soms bekend as die **stokstertmeerkat** of slegs **meerkat**, is 'n soogdier wat in Suider-Afrika voorkom.

Drie graatjiemeerkatte in Suid-Afrika
Drie graatjiemeerkatte in Namibië
Video
Graatjiemeerkatte is klein muishonde: 'n volwasse mannetjie weeg gemiddeld 731 g en 'n wyfie 720 g. Die totale lengte van 'n volwasse meerkat is gemiddeld 550 mm. Die liggaam is lank en slank, met 'n lengte van 250 tot 350 mm. Anders as baie ander muishondspesies het die graatjiemeerkat nie 'n pluimstert nie: die dun, geelbruin stert wissel van 175 tot 250 mm in lengte en word geleidelik dunner tot by die swart punt.

Die graatjiemeerkat het 'n gepunte gesig, met klein, halfmaanvormige ore. Die kleur van sy pels hang van sy woongebied af: in die suidelike deel van die verspreidingsgebied het hulle 'n donkerder pels, terwyl dié in die noorde 'n ligter pels het. Oor die algemeen het hulle 'n grys, ligbruin of bruin pels, met 'n silwer tint. Die kloue is groot en aangepas om te grawe. Die oë word deur kenmerkende donker vlekke omring en daar is ook horisontale strepe wat oor die rug strek.

Die graatjiemeerkat se habitat beslaan dele van Namibië, Suid-Afrika, Botswana, Zimbabwe en Mosambiek. Van al die muishondspesies, bewoon graatjiemeerkatte die oopste en dorste dele. Hulle word in grasvelde aangetref en hul verspreiding hang ook af van die grondsoort: hulle kom meestal voor in gebiede met ferm of harde grond.

Meerkatte eet hoofsaaklik insekte, maar sal ook klein gewerweldes, eiers en plantreste eet. Hulle soek kos deur in die grond en gras te grawe en klippe om te keer.

Wanneer hulle 24 maande oud is begin 'n wyfie gewoonlik paar. Alhoewel meerkatte dwarsdeur die jaar kan paar, vind geboortes dikwels tydens die reënerige, warmer dele van die jaar van Augustus tot Maart plaas; dus wag meerkatte gewoonlik vir gunstige omstandighede voor hulle paar. 'n Wyfie is elf weke lank dragtig, waarna sy geboorte gee aan 3 kleintjies. Wyfies kan tot drie maal per jaar kleintjies hê. Die kleintjies se oë en ore is toe met geboorte en hulle kan nie urineer of ontlas sonder stimulasie van hul ma nie. Die ore gaan na 10 dae oop en die oë na 10-14 dae. Hulle soog tot 'n ouderdom van 49 tot 63 dae. 'n Graatjiemeerkat is geslagsryp op 1 jaar en het 'n moontlike lewensduur van 12 tot 13 jaar. Die vader neem soms 'n aktiewe rol in die versorging van die kleintjies. Aangesien meerkatte 'n sosiale karakter het, help nie-parende meerkatte dikwels ook om die kleintjies te versorg en van kos te voorsien.

Sien ook
--------

* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

Bronnelys
---------

* *Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke* (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. ISBN 0-86953-027-5.
* Fuehrer, T. 2003. *"Suricata suricatta"*, Animal Diversity Web.
* Rothmann, Anna: Klaasneus-hulle. Kaapstad: Tafelberg, 1975. ISBN 0-624-00479-1
Ingang en toring van die NG kerkgebou op Grabouw.
Historiese geboue in Grabouw
**Grabouw** is 'n dorp in die munisipaliteit Theewaterskloof van die Overberg-distrik (provinsie Wes-Kaap, Suid-Afrika), met sowat 16 000 inwoners. Grabouw is genoem na die Duitse dorp Grabow, die geboortedorp van sy stigter. Dit lê in die Groenlandvallei en is die handelsentrum van die bekende Elgin-appelstreek, wat meer as 'n derde van die jaarlikse appelproduksie in Suid-Afrika oplewer. 65 persent van alle Suid-Afrikaanse appels, wat uitgevoer word, word in Grabouw en sy omgewing geoes. Grabouw het nou ook bekendheid vir sy wynplase verwerf. Die N2 nasionale pad gaan by Grabouw verby.

Geskiedenis
-----------

Die Duitse immigrant Wilhelm Langschmidt het op 22 November 1856 die plaas Grietjiesgat gekoop, wat ook oor 'n winkel oorkant die Palmietrivier beskik het. Die dorp het vanuit hierdie plaas begin ontwikkel, en Wilhelm Langschmidt het met sy 23 kinders 'n belangrike bydrae tot die groei van Grabouw gelewer.

Grabouw het in 1956 'n munisipaliteit geword. Die plaaslike bewoners van die gebied verwys na die dorp dikwels as Elgin-Grabouw, aangesien Elgin, Grabouw se spoorwegstasie, steeds meer bekend was as die dorp.

Wapen
-----

Die munisipale raad het in 1959 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer : *In blou, 'n klimmende leeu vergesel van drie appels alles goud; 'n skildhoof geskaak van rooi en goud*. Die helmteken was 'n dennebol en die wapenspreuk "Fructus laboris". Ivan Mitford-Barberton het die wapen ontwerp.

Ekonomie
--------

Grabouw is die ekonomiese sentrum van die plaaslike vrugtebedryf, en die Elginvallei staan bekend as die grootste uitvoergerigte landbougebied vir sagtevrugte in Suid-Afrika.

NG gemeente
-----------

Grabouw was vroeër deel van die gemeente Somerset-Wes, hoewel die dorp in die distrik Caledon geval het. Die gebied is jare lank onder moeilike omstandighede deur leraars van Somerset-Wes bearbei. In 1933 is prop. G.C. van Schalkwyk as hulpprediker vir Somerset-Wes met standplaas Grabouw aangestel en in 1934 is tot afstigting oorgegaan. Die broeders van die ring het aanbeveel dat Grabouw 'n hulpbehoewende gemeente word omdat hulle nie kon insien hoe 460 lidmate, van wie min selfstandig was, sonder hulp van buite die mas sou kon opkom nie. Die lede van die nuutgestigte gemeentetjie het egter geweier en hulle geloof het hulle ook nog nooit beskaam nie.

In 1979 het die getal belydende (volwasse) lidmate tot 834 aangegroei, in 1990 tot 1 008, maar in 2007 het die getal afgeneem tot net 655. Die plaaslike sendinggemeente (tans VGK) is in 1955 gestig.

Besienswaardighede
------------------

* Die plaaslike **Appelmuseum** behandel die geskiedenis van die appelbedryf in die gebied.
* Die **Kathleen Murray-natuurbewaringsgebied** lê naby Grabouw.

Sien ook
--------

* Lys van dorpe in Suid-Afrika

Bron
----

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
Barnsteen-oopmyn (*Karrjer Jantarna*) in Jantarnii (Russies "uit barnsteen", vroeër *Palmnicken*), Oblast Kaliningrad. Die plaaslike mynbou is in 2002 gestaak
Die **Barnsteenkus** is 'n kusstrook aan die Oossee noordwes van Kaliningrad (Koningsberg in die voormalige Oos-Pruise, tans in die Russiese eksklawe Oblast Kaliningrad geleë) wat vanweë sy beduidende barnsteen-voorkomste só vernoem is. Barnsteen word hier in dagmynbou ontgin. 

Die gebied het reeds in die antieke tydperk as 'n belangrike verskaffer van barngesteen bekend gestaan – die Romeinse skrywer Tacitus verwys in een van sy hoofwerke, *Germania*, na die *Aesti*, 'n inheemse volk wat met barnsteen (Latyns: *glesum*) handel gedryf het.

In Duitsland kom barnsteen veral in die Mark Brandenburg, byvoorbeeld in die gebied tussen Berlyn en Szczecin naby die huidige Natuurpark Barnim en naby die stad Eberswalde voor. In teenstelling met Oos-Pruise is hierdie barnsteen-voorkomste toevallig ontdek toe in die plaaslike geologiese Oerstroomvallei, wat miljoene jare gelede suid van die Duitse Oosseekus tot by die huidige Poolse stad Toruń geloop het, damme en kanale aangelê is. Argeoloë neem aan dat naby die huidige grens met Pole 'n handelsplek vir barnsteen ontstaan het. Die edelstene is vermoedelik as gevolg van tektoniese prosesse uit die noorde na hierdie gebied verskuif.

Die handelsroetes vir barnsteen, wat as sieraad, wierook en geneesmiddel gewild was, staan as Barnsteenroete bekend en het vanuit Noordoos-Europa deur Oostenryk tot in die Mediterreense lande, veral die Adriatiese kus, geloop. 'n Westelike vertakking het vanuit Hamburg na Marseille gelei. By die kruispunte van hierdie roetes met beduidende handelspaaie (byvoorbeeld naby die Weichsel- en Donou-riviere) het al vroeg handelsplekke ontstaan. Die Romeine het sommige van die geskiedkundige roetes in die gebied van die huidige Neder-Oostenryk sowat 2 000 jaar gelede tot vaste paaie uitgebou.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 7641728-1
* VIAF: 235714872
* WorldCat Identities (via VIAF): 235714872

 |
*Hierdie artikel handel oor die plato en landskap in Berlyn en Brandenburg. Vir die administratiewe distrik, sien Barnim.*
Barnim: die Tegeler Fließ-vallei tussen die Berlynse stadsdeel Lübars en Schildow in Brandenburg
Die raadsaal van Biesenthal
**Barnim** is 'n plato wat gedurende die laaste ystydperk in sentrale en noordoostelike dele van die huidige Duitse deelstaat Brandenburg en die noordooste van Berlyn gevorm is. Die term word daarnaas ook gebruik om na die gebied as historiese landskap te verwys.

Die plato maak deel uit van 'n wyer geografiese streek van plato's en oerstroomvalleie in Brandenburg en bestaan uit grondmorenes, 'n eindmorene en afsettings van glasiale spoelwater tussen die Berlynse Oerstroomvallei in die suide en die Eberswalde-oerstroomvallei in die noorde.

Barnim strek tans oor vier landelike distrikte in die deelstaat Brandenburg (Oberhavel, Barnim, Märkisch-Oderland en Oder-Spree) en groot dele van die Berlynse distrikte Reinickendorf, Pankow, Lichtenberg en Marzahn-Hellersdorf.
Die **tetradragme** is 'n silwermuntstuk uit antieke Griekeland wat gelyk was aan vier dragme. Dit was van 510 tot 38 v.C. in algemene omloop.

Geskiedenis
-----------

Baie tetradragme wat nou nog bestaan, is gemunt deur die polis Athene vanaf omtrent die middel van die 5de eeu v.C.; die gewilde muntstuk is algemeen gebruik in transaksies deur die hele antieke Griekse wêreld, ook in stede wat Athene polities teëgestaan het. Baie tetradragme bestaan vandag nog, aangesien dit meestal in groepe van tien tetradragme vasgemaak is en tussen skepe geruil is. Athene het silwermyne gehad wat deur die staat beheer is, wat die silwer voorsien het. Die Atheense tetradragme is gestempel met die kop van Athena op die voorkant, en op die agterkant 'n uil, die simbool van Athene, met 'n olyftakkie en 'n sekelmaan. Die ontwerp is vir meer as twee eeue grotendeels onveranderd gehou, teen watter tyd dit stilisties verouderd was. Om hulle geld te onderskei van hulle mededinger Egina, het Athene die tetradragme gemunt volgens die "Attiese" standaard van 4,3 gram per dragme. 

Die gebruik van die tetradragme as geldeenheid is deur die leër van Alexander die Grote versprei deur die Hellenistiese gebiede van die hedendaagse Iran en Indië.

Beelde
------

* Die voor- en agterkant van 'n Atheense tetradragme van ná 499 v.C.Die voor- en agterkant van 'n Atheense tetradragme van ná 499 v.C.

Bron
----

Vertaal uit die ooreenstemmende artikel in die Engelse Wikipedia.