**River Jude Phoenix** (gebore as **River Jude Bottom**; 23 Augustus 1970 – 31 Oktober 1993) was ’n Amerikaanse akteur, musikant en aktivis. Hy was die oudste broer van Joaquin Phoenix, Rain Phoenix, Liberty Phoenix, en Summer Phoenix, almal akteurs en musikante.

Phoenix het in 24 rolprente en TV-programme verskyn en sy opgang het hom die status van ’n "tieneridool" besorg.

Vroeë lewe
----------

Phoenix is in Madras, Oregon, gebore as die oudste van die vyf kinders van John Lee Bottom en Arlyn Dunetz. Sy ouers het hom genoem na die "rivier van die lewe" in die Hermann Hesse-roman *Siddhartha*, en sy middelnaam kom van die Beatles-liedjie "Hey Jude".

In ’n onderhoud met die tydskrif *People* het Phoenix sy ouers as "hippierig" beskryf. Sy pa, John, was van Engelse, Duitse en Franse afkoms. Sy ma, Arlyn, is in The Bronx, New York, gebore as die dogter van Joodse ouers wie se familie uit Rusland en Hongarye geëmigreer het. Phoenix se ouers is in 1969 getroud, waarna hulle by ’n godsdiensgroep, Children of God, aangesluit en deur Suid-Amerika gereis het. Hulle het die groep verlaat en in 1978 na Amerika teruggekeer. Hulle het hul van na Phoenix verander na aanleiding van die Feniks, die mitologiese voël wat uit sy eie as verrys het. Dit was vir hulle simbolies van hul nuwe begin.

Om kos en geld vir die gesin te verskaf, het die kinders in die straat en by verskeie talentkompetisies gesing en musiek gemaak. Hulle is eindelik ontdek deur ’n kinderagent van Hollywood, Iris Burton, wat vir hulle werk gekry het, veral in advertensies en TV-programme.

Loopbaan
--------

River Phoenix en Martha Plimpton in 1989 op die rooi tapyt by die Oscar-toekenningsaand.
Phoenix het op 10 in advertensies en TV-programme begin optree en was in 1985 in die wetenskapsfiksieprent *Explorers*. Sy eerste belangrike rol was in 1986 in *Stand by Me*, ’n prent oor ’n seun se grootwordjare wat op ’n novelle deur Stephen King gebaseer was. Hy het daarna in meer volwasse prente gespeel, soos *Running on Empty* (1988), waarvoor hy vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler benoem is, en *My Own Private Idaho* (1991). 

In laasgenoemde fliek speel hy die rol van ’n manlike prostituut op soek na sy vervreemde ma. Hy het groot lof vir sy spel ingepalm, asook ’n Volpi-beker by die Venesiese Rolprentfees en ’n National Society of Film Critics Award, albei vir beste akteur. Hy en sy broer Joaquin is steeds die enigste twee broers wat vir hul toneelspel vir ’n Oscar benoem is.

### Musiek

Hoewel Phoenix se rolprentloopbaan vir die grootste deel van die gesin se inkomste gesorg het, was sy groot passie musiek. Hy was ’n sanger, liedjieskrywer en kitaarspeler. Hy het homself op vyf jaar begin leer kitaar speel. In ’n onderhoud met *E!* in 1988 het hy gesê sy gesin het na Los Angeles verhuis toe hy nege was sodat hy en sy suster "... musiek kon opneem". Met die eerste geld wat hy met rolprente verdien het, het Phoenix $650 gespaar om vir hom ’n kitaar te koop. Hy het daarop musiek geskryf wat hy genoem het "progressiewe, eteriese folk-rock".

Terwyl hy in 1986 aan *A Night in the Life of Jimmy Reardon* gewerk het, het hy die liedjie "Heart to Get" geskryf en opgeneem sodat dit aan die einde van die fliek saam met die kredietlys gespeel kon word. 20th Century Fox het dit uit die finale produk gesny, maar die regisseur, William Richert, het dit ’n paar jaar later teruggesit vir sy regisseursweergawe. Phoenix het in dié tyd ’n ooreenkoms met Island Records gesluit. Hy wou nie ’n solokunstenaar wees nie en het in 1987 ’n orkes, Aleka's Attic, gestig wat ook sy suster Rain ingesluit het. Hy wou hê die orkes moes self geloofwaardigheid opbou en het hulle nie toegelaat om sy naam te gebruik om vertonings te kry nie.

Phoenix se eerste liedjie was "Across the Way", wat hy saam met Josh McKay geskryf het en op ’n geldinsamelingsalbum vir die diereregte-organisasie Peta verskyn het met die titel *Tame Yourself*. In 1991 is Aleka's Attic se liedjie "Too Many Colors" gebruik op die klankbaan van Gus van Sant se *My Own Private Idaho*, waarin Phoenix ook gespeel het. In 1996 is die orkes se liedjie "Note to a Friend" uitgereik op die geldinsamelingsalbum *In Defense of Animals; Volume II*. Flea van Red Hot Chili Peppers speel daarop die baskitaar.

Saam met sy vriend John Frusciante van Red Hot Chili Peppers het hy in 1997 die liedjies "Height Down" en "Well I've Been" uitgereik op die album *Smile from the Streets You Hold*.

Dood en nalatenskap
-------------------

Op 31 Oktober 1993 het Phoenix op die sypaadjie buite die nagklub The Viper Room in West Hollywood ineengesak en gesterf weens hartversaking nadat hy per ongeluk ’n oordosis dwelms geneem het. Hy was 23 jaar oud. Tydens sy dood het hy aan die rolprent *Dark Blood* (1993) gewerk.

Phoenix is in die 21ste eeu steeds een van die mees gevierde en invloedryke jong akteurs. Elke jaar op 31 Oktober bring aanhangers hulde aan hom. Sy bekende opmerking *"Acting is like a Halloween mask that you put on"* word dikwels deur aanhangers op sosiale media aangehaal. Akteurs wat hom erkenning gee vir die groot invloed wat hy op hul werk gehad het, sluit in Leonardo DiCaprio,Jared Leto, James Franco Dylan O'Brien en baie ander.

Phoenix se status as tieneridool en belowende jong akteur, asook sy voortydige dood, maak hom ’n gereelde onderwerp in gewilde kultusmedia. Die Brasiliaanse sanger Milton Nascimento het ’n liedjie met die naam "River Phoenix: Letter to a Young Actor" geskryf nadat hy hom in *The Mosquito Coast* (1986) gesien het.

Phoenix se vriende die Red Hot Chili Peppers het ’n paar reëls vir hom geskryf in hul trefferliedjie "Give It Away" van die 1991-album *Blood Sugar Sex Magik*: "There's a River born to be a giver, keep you warm won't let you shiver, his heart is never gonna wither..." Phoenix verskyn ook in die video vir hul liedjie "Breaking the Girl". Ná sy dood het hulle hulde aan hom gebring met die liedjie "Transcending" (oorspronklik genoem "River") op hul 1995-album *One Hot Minute*.

Kurt Cobain van Nirvana het die liedjie "Jesus Doesn't Want Me for a Sunbeam" opgedra aan Phoenix en ander sterre wat jonk dood is – net ’n paar maande voor Cobain se eie dood. 

Phoenix was ook al die onderwerp van verskeie ander liedjies en huldeblyke, deur onder andere R.E.M. wat hul album *Monster* aan hom opgedra het (hy en Michael Stipe was groot vriende). Daar word geglo hul liedjie "E-Bow the Letter" op hul 1996-album *New Adventures in Hi-Fi* is van ’n brief af geskryf wat Stipe aan Phoenix geskryf het, maar nooit gepos het nie weens sy dood. Die groep The Cult verwys na Phoenix in die liedjie "Sacred Life": "River Phoenix was so young, Don't you know your prince has gone?" Nog sangers wat aan hom hulde gebring het, is Natalie Merchant, Sam Phillips, Belinda Carlisle, die groep Japanther, Wesley Willis, Matt Fishel en ander.

Die eksperimentele rolprentvervaardiger Cam Archer het ’n dokumentêr, *Drowning River Phoenix*, vervaardig as deel van sy American Fame-reeks.

Filmografie
-----------

| Jaar | Titel | Rol | Notas |
| --- | --- | --- | --- |
| 1985 | *Explorers* | Wolfgang Müller | Young Artist Award |
| 1985 | *Surviving: A Family in Crisis* | Philip Brogan |  |
| 1986 | *Circle of Violence: A Family Drama* | Chris Benfield | TV-prent |
| 1986 | *Stand by Me* | Chris Chambers | Young Artist Award |
| 1986 | *The Mosquito Coast* | Charlie Fox | Young Artist Award |
| 1988 | *A Night in the Life of Jimmy Reardon* | Jimmy Reardon | Alternatiewe titel: *Aren't You Even Gonna Kiss Me Goodbye?* |
| 1988 | *Little Nikita* | Jeff Grant | Alternatiewe titel: *The Sleepers* |
| 1988 | *Running on Empty* | Danny Pope | National Board of Review Award vir beste manlike byspeler Oscar-benoeming Golden Globe-benoeming |
| 1989 | *Indiana Jones and the Last Crusade* | Jong Indiana Jones |  |
| 1990 | *I Love You to Death* | Devo Nod |  |
| 1991 | *Dogfight* | Eddie Birdlace |  |
| 1991 | *My Own Private Idaho* | Mike Waters | Independent Spirit AwardNational Society of Film Critics Award Volpi CupNew York Film Critics Circle Award-benoeming |
| 1992 | *Sneakers* | Carl Arbogast |  |
| 1993 | *Silent Tongue* | Talbot Roe |  |
| 1993 | *The Thing Called Love* | James Wright |  |
| 2012 | *Dark Blood* | Seun | Laaste prent – in 1993 verfilm |