recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Baie organismes, insluitende populierbome, kan deur kloning reproduseer. Dit bring soms ekstensiewe organismes mee wat eenvormige DNA besit. Die voorbeeld op die foto is die Amerikaanse ratelpopulier.
**Kloning** is die natuurlike of kunsmatige proses wat geneties identiese of byna identiese individue van 'n organisme genereer. In die natuur genereer baie organismes klone deur ongeslagtelike voortplanting. Kloning in biotegnologie verwys na die proses om klone van organismes te skep, of kopieë van selle, óf DNS-fragmente deur sg. molekulêre kloning. Buiten biologie, verwys die term na die produksie van veelvuldige kopieë van digitale media of sagteware.

Die term **kloon**, voorgestel deur ene John B.S. Haldane, is afgelei van die antieke Griekse woord κλών *klōn*, "tak", wat verwys na die proses waardeur 'n nuwe plant uit 'n stiggie voortgebring kan word.

#### Dolly die skaap

Die taksidermieliggaam van Dolly
Dolly-kloon
Dolly was die eerste soogdier wat suksesvol uit 'n volwasse somatiese sel gekloneer is. Daar is aan Dolly lewe geskenk deur 'n sel van die uier van haar 6-jarige biologiese moeder te neem, en verder te inkubeer.
**Hector Berlioz** (Frans: [ɛktɔʁ bɛʁljoːz]; 11 Desember 1803 – 8 Maart 1869) was 'n Franse komponis van die Romantiese tydperk. Sy bekendste werke is *Symphonie Fantastique* en *Grande messe des morts*.

Beknopte biografie
------------------

Louis-Hector Berlioz is op 11 Desember 1803 in La Côte-Saint-André in Frankryk gebore. Hy is die oudste seun van vyf kinders. Sy vader, Louis-Joseph, het hom tuisonderrig gegee, waaronder musiek slegs as 'n stokperdjie gesien is. Hy het begin fluit speel op die ouderdom van 12. Sy vader het gou sy talent besef, en het hom formeel laat onderrig.

In 1821 het hy ingestem om medies te studeer om in sy vader se voetspore te volg. Hy is na Parys waar hy gou opera ontdek het. Hy het begin met intense musiekonderrig en het sy mediese beroep opgegee, ten spyte van die feit dat hy in 1824 gekwalifiseer het as dokter. Sy vader het al sy toelae gestop en hy het begin kitaarlesse gee om homself finansieel te ondersteun.

Hy het vinnig bekend geword in die musiekwêreld en het in 1826 by die Paryse Konservatorium toelating gekry. In 1830 het hy *Symphonie Fantastique* gekomponeer. Hy is in 1833 getroud met die Ierse aktrise, Harriet Smithson. Hulle enigste seun, Louis, is in 1834 gebore.

Berlioz is veral bekend vir sy operawerke, maar sy nie-opera komposisies het hom een van die leidende Franse komponiste van die 1830's en 1840's gemaak. In 1854 is Harriet oorlede en Berlioz is 'n ruk daarna met Maria Recio getroud. In 1863 is *Les Troyens*, sy mees oorspronklike opera, vir die eerste keer opgevoer.

Op die ouderdom van 60 het Berlioz begin spysverteringsprobleme ontwikkel. Teen 1868 was hy te siek om Parys te verlaat en is op 8 Maart 1869 oorlede.

Bekendste werke
---------------

### Opera

* *Benvenuto Cellini*, Opus 23
* *The Trojans*
* *Béatrice et Bénédict*

### Simfonieë

* *Symphonie Fantastique*, Opus 14

### Orkes

* *Révérie et Caprice*, Opus 8
* *Harold in Italy*, Opus 16

### Ouvertures

* *Waverley* Opus1,
* *Les Franc-Juges* Opus 3,
* *King Lear* Opus 4

### Koormusiek

* *La révolution grecque*
* *La mort d'Orphée*
* *Huit scènes de Faust*, Opus 1
* *La mort de Sardanapale*
* *Requiem (Grande messe des morts)*

Sien ook
--------

* Lys van komponiste
* Jean-Paul Penin: "Les Premières armes du jeune Berlioz : la Messe Solennelle.
Die **Fairbridge-biblioteek** van Africana maak deel uit van die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika in Kaapstad. In Fairbridge se boekery is verskeie unieke werke, dit is een van die kosbaarste versamelings in die land en is van groot kultuur-historiese belang.

**Charles Aken Fairbridge** (Wynberg, 22 Mei 1824 – Seepunt, 4 Julie 1893) was 'n prokureur, kortverhaalskrywer, boekversamelaar en 'n paar termyne parlementslid in die Kaapkolonie. Sy biblioteek bestaan uit 7 250 boeke hoofsaaklik oor Afrika. Na sy dood het sy seun die versameling verkoop aan sir Abe Bailey wat dit in 1925 op sy beurt aan die volk van Suid-Afrika geskenk het. Daarmee saam het Bailey geld verskaf vir die bou van die vleuel aan die biblioteek in Koningin Victoriastraat. 'n Spesiale Fairbridge-kamer is daarin ingerig.

Opvallend aan hierdie versameling is die goeie gehalte drukwerk van baie van die boeke, die aantal boeke afkomstig van klein uitgewerye en veral die mooi bindwerk. Soms is dit in halfleer en dikwels volledig in leer gebind en dan ook gewoonlik in kalfsleer. Dit was meestal die werk van Kaapse boekbinders en veral deur Robert Scott.

Die bekende ds. G.W.A. van der Lingen van die Strooidakkerk in die Paarl se privaatbiblioteek van duisende boeke is na sy dood op 'n openbare veiling aan Fairbridge gekoop.

Fairbridge en John Noble het in 1886 die **Catalogue of books relating to South Africa** saamgestel.

Lees ook
--------

* Fairbridge-indeks

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. ISBN 0-625-00320-9
* Wagener, F.J.: Africana. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 6, nr. 4, April 1957
* www.nlsa.ac.za
Klik hier, nee, hier...
'n Rekenaar se muis word rondgeskuif om die wyser op die rekenaarskerm te posisioneer.
**Wys en klik** is die aksie waar 'n rekenaargebruiker die wyser beweeg na 'n spesifieke posisie op die skerm ("wys") en met die muisknoppie of enige ander wystoestel (bv. 'n grafiese tablet, sleutelbord of speelstang) "klik".

'n Voorbeeld is in hipermedia, waar gebruikers op hiperskakels klik om van een dokument na 'n ander te gaan.

Fitt se wet kan gebruik word om die tyd te bereken wat nodig is vir 'n wys-en-klik-aksie,

```
 {\displaystyle T=a+b\log \_{2}{\Bigg (}1+{\frac {D}{W}}{\Bigg )}}
```

waar:

* *T* die gemiddelde tyd is wat dit neem om die beweging uit te voer.
* *a* die begin/stop-tyd voorstel en *b* die inherente spoed van die toestel.
* *D* die afstand is van die beginpunt tot die teikenposisie.
* *W* die wydte van die teiken is gemeet aan die as van die beweging.

Rekenaarspeletjies
------------------

In 1984 het Apple 'n nuwe bedryfstelsel bekend gestel wat van wys-en-klik gebruik maak. Rekenaarspeletjies het vinnig daarna gevolg met avontuurspeletjies wat die voortou geneem het. Die wys-en-klik-styl het die intikveld vervang en karakterbewegings en keuses is uitgevoer deur eenvoudig met die muis te wys en klik.

Ander bedryfstelsels het vinnig aangepas en dit was die begin van die wys-en-klik-rewolusie.
**Hebefilie** is ’n sterk seksuele voorkeur by volwassenes vir kinders in hul vroeë puberteitsjare, gewoonlik van 11 tot 14 jaar oud en met ’n Tannerontwikkelingsfase van 2 tot 3. Dit verskil van pedofilie (die seksuele voorkeur vir kinders voor hulle puberteit) en van efebofilie (die voorkeur vir laattieners, gewoonlik van 15 tot 19 jaar).

Beskrywing
----------

Terwyl sommige mense met ’n voorkeur vir volwassenes kan dink tieners is aantreklik, stel navorsers voor hebefilie dui spesifiek op ’n voorkeur vir tieners bo volwassenes. Die ouderdomsomvang van hebefilie is benaderd, want die begin en einde van puberteit wissel. Meisies is gemiddeld 10 of 11 jaar oud wanneer puberteit begin en seuns 11 of 12. Daarom toon sommige definisies van chronofilies (seksuele voorkeure vir ’n spesifieke ouderdomsgroep) oorvleueling tussen pedo-, hebe- en efebofilie.

Voorstanders van die kategorisering van hebefilie reken die skeiding tussen ’n seksuele voorkeur vir kinders voor puberteit en dié vir tieners tydens of ná puberteit is klinies relevant. Volgens navorsing deur Ray Blanchard et al. (2009) kan manlike seksoortreders verdeel word in groepe volgens die verkose ouderdom van hulle slagoffers na aanleiding van hulle erektiele reaksiepatrone. Hy het voorgestel dat die DSM-5 om hierdie rede die bestaande diagnose van pedofilie verdeel in hebefilie en ’n enger definisie van pedofilie. Sy voorstel om hebefilie in die DSM-5 op te neem was omstrede en is nie aanvaar nie.

Hebefilie word nie algemeen as ’n parafilie of geestesteuring erken nie en daar word aansienlik debat gevoer of dit as enigeen van die twee geklassifiseer behoort te word.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Sir Ebenezer Howard se Tuinstadkonsep het voorsiening gemaak vir residensiële nedersettings wat kringvormig rondom 'n kernstad geleë is en met dié sentrale nedersetting deur paaie, spoorweë en 'n moltreinnetwerk verbind word, met 'n bykomende kringvormige padnetwerk wat die satellietstede met mekaar verbind
Die **Tuinstad** was 'n nuwe konsep van stadsbeplanning waarmee die Britse stadsbeplanner Sir Ebenezer Howard (1850–1928) in sy werk *Tomorrow: A Peaceful Path to Social Reform* in 1898 na vore gekom het. Howard se konsep het voorsiening gemaak vir beplande en selfonderhoudende stedelike nedersettings wat in funksionele residensiële, industriële en landboukundige sones onderverdeel en deur groen gordels omring sou word. Howard se "nuwe stad" sou 'n oplossing bied vir 'n verskeidenheid knellende vraagstukke wat met die ongekende en onbeplande groei van stedelike nedersettings sedert die nywerheidsomwenteling verbind is - oorbevolking, verkeersopeenhopings, substandaardbehuising, lae lewensgehalte en sosiale ellende aan die een, en die ontvolking van die platteland aan die ander kant.

Howard se boek, wat in 1902 onder die titel *Garden Cities of To-morrow* herdruk is, is geïnspireer deur die Amerikaanse joernalis en skrywer Edward Bellamy (1850–1898) se utopiese roman *Looking Backward: 2000–1887*, wat in 1888 gepubliseer is, en die Amerikaanse politieke ekonoom en joernalis Henry George (1839–1897) se werk *Progress and Poverty* (1879). Howard se geïdealiseerde tuinstad met 'n kenmerkende konsentriese uitleg en oop ruimtes, openbare parke en ses radiale lane met 'n wydte van 120 voet (37 m) wat vanuit die stadskern sou loop, sou 'n bevolking van 32 000 op 'n oppervlakte van 6 000 akkers (2 400 hektaar) huisves. 

Elke tuinstad is as selfvoorsienende gemeenskap beplan. Sodra dit sy maksimale bevolking sou bereik, sou 'n nuwe tuinstad in die nabyheid ontstaan. 'n Vol-ontwikkelde nuwe stad sou volgens Howard uit enkele tuinstede bestaan wat as satellietstede rondom 'n sentrale nedersetting met 58 000 inwoners geleë was en deur paaie en spoorweë met mekaar verbind is. In 1903 is die eerste tuinstad ontwikkel wat op Howard se konsep berus het. Letchworth, wat sowat 30 myl noord van Londen in die Engelse graafskap Hertfordshire ontstaan het, was 'n sukses. In 1920 is 'n tweede tuinstad, Welvyn Garden City, naby Letchworth gevestig.

Howard se konsep, waarin stedelike en landelike elemente in 'n beplande stad met 'n voorafbepaalde grootte en inwonertal gekombineer is, het aanklank gevind by stadsbeplanners en bewoners en die beplanning van latere nuwe stede grootliks beïnvloed. Enkele van Howard se kernbeginsels - die skepping van groen gordels rondom woongebiede en die beperking van bevolkingsdigthede - het 'n integrale bestanddel van moderne stads- en voorstadbeplanning geword. In Suid-Afrika is die uitleg van Pinelands, 'n voorstad van Kaapstad, deur Howard se konsep beïnvloed.
Zemljanoi Gorod en die historiese middestad van Moskou wat tans deur die Tuinring omsluit word, met Kremlin, die historiese koopmanskwartier Kitai-gorod en Beli-gorod, die "Wit stad" wat sy naam aan 'n witgeverfde stadsmuur te danke het
Zemljanoi wal noord van die Jaoeza-brug op 'n foto wat deur Nikolai Naidenof in 1888 geneem is. Die straat met sy kenmerkende voortuine het sy naam aan die historiese grondwal te danke
Zemljanoi wal vandag, soos gesien in 'n suidelike rigting
Krimski-brug met sy ses rylane vorm tans die nouste seksie van die Tuinring
Die **Tuinring**, ook bekend as die **B-ring** (Russies: Садо́вое кольцо́ *Sadówoje Koltsó*, кольцо́ "Б" *Koltsó B*) is 'n kringpad om Sentraal-Moskou wat langs die vroeëre 17de eeuse stadsmuur en versterkings wat rondom Zemljanoi Gorod, die destydse ringvormige buitewyke van Moskou, gebou is. Toe hulle hul militêre betekenis gedurende die 1820's verloor het (Moskou se stadsgebied is ná die Napoleontiese inval en die groot brand van 1812 merkbaar uitgebrei), is hulle geleidelik deur strate vervang wat later die kringpad sou vorm.

Die versterkings, waarlangs die Tuinring ontstaan het, het oorspronklik uit 'n grondwal (Russies: Земляной вал *Zemljanoi wal*) met aangrensende waterwal bestaan wat later verwyder is om plek te maak vir 'n breë geplaveide pad met sypaadjies (wat minder as 25 meter breed was), lane en tuine. Die Tuinring se naam is afgelei van die laasgenoemdes. In die Tsaretydperk het die meeste woonhuise nog oor voortuine beskik - huiseienaars was selfs verplig om 'n voortuin aan te lê. Hulle is verwyder toe die ring gedurende die 1930's onder die Stalinbewind verbreed is.

Die Tuinring bestaan uit sewentien strate (elkeen met sy eie naam) en vyftien pleine, met 'n totale lengte van sestien kilometer. By sy nouste punt, die Krimskibrug, het die pad ses lane, en by sy breedste seksie oorspronlik agttien lane gehad. In die 21ste eeu is die Tuinring herbou en beperk tot maksimaal tien lane.
**漢朝**  
 **Han-dinastie**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **206 v.C. – 220 n.C.** |  → |

 |
|  |
| Ligging of HanDie Han-ryk in 87 v.C. (belangrikste provinsies in bruin). |
| **Hoofstad** | Chang'an (206 v.C. – 9 n.C. 190–195 n.C.)Luoyang (25–190 n.C. 196 n.C.)Xuchang (196–220 n.C.) |
| **Taal/Tale** | Oud-Chinees |
| **Godsdiens** | TaoïsmeKonfusianismeChinese volksreligie |
| **Regering** | Monargie |
| **Keiser** |  |
|  - 202–195 v.C. | Gaozu |
|  - 25–57 n.C. | Guangwu |
| **Historiese tydperk** | Antieke tydperk |
|  - Stigting | 206 v.C. 206 v.C. |
| **Oppervlakte** |
|  - 50 v.C. | 6 000 000 km2 2 316 613 sq mi |
| **Bevolking** |
|  - 2 n.C. skatting | 57 671 400  |
| **Geldeenheid** | Ban liang-munteWu zhu-munte |

Die **Han-dinastie** (Vereenvoudigde Chinees: 汉朝; Tradisionele Chinees: 漢朝; pinyin: *Hàn Cháo*; Wade–Giles: *Han Ch'ao*; IPA: [xân tʂʰɑ̌ʊ̯], 206 v.C. – 220 n.C) was ’n Chinese dinastie wat vooafgegaan is deur die Qin-dinastie (221–207 v.C.) en opgevolg is deur die Drie Koninkryke (220–280 n.C.). Dit is gestig deur die rebelleleier Liu Bang, nadoods bekend as keiser Gaozu van Han. Dit is kortliks onderbreek deur die Xin-dinastie (9–23 n.C.) van die vorige heerser Wang Mang. Dié tussentydperk verdeel die Han in twee tydperke: die Westelike Han (206 v.C. – 9 n.C.) en die Oostelike Han (25–220 n.C.). Die bewind van die Han, wat oor vier eeue gestrek het, word beskou as ’n goue era in die Chinese geskiedenis. Tot vandag verwys China se grootste etniese groep na hulself as die "Han-volk" en die Chinese skrif word "Han-karakters" genoem.

Geskiedenis
-----------

Die Han-ryk is verdeel in gebiede wat regstreeks deur die sentrale regering beheer is en ’n paar halfoutonome koninkryke. Dié koninkryke het mettertyd hul onafhanklikheid verloor. Die Xiongnu, ’n nomadiese konfederasie op die Eurasiese steppe, het die Han in 200 v.C. verslaan en die ryk ’n minderwaardige vennoot gemaak, maar steeds die Han-grense aangeval. Keiser Wu van Han (r. 141–87 v.C.) het verskeie militêre veldtogte teen hulle geloods. Die eindelike oorwinning van die Han het die Xiongnu-leiers gedwing om leenhere te word. So het die Han hul gebied in Sentraal-Asië uitgebrei en die Xiongnu in twee aparte konfederasies verdeel. Dit het help lei tot ’n uitgebreide handelsnetwerk bekend as die Syroete, wat tot aan die Middellandse See gestrek het.

Die gebiede noord van die Han-grens is kort daarna oorgeneem deur die nomadiese Xianbei-konfederasie. Keiser Wu het ook suidwaarts uitgebrei; hy het Nanyue in 111 v.C. en Dian in 109 v.C. verower, en in 108 v.C. militêre veldtogte geloods in die Koreaanse Skiereiland.

Ná 92 n.C. het die paleis se eunugs al hoe meer betrokke geraak by die politiek en daar was gewelddadige magstryde, wat eindelik gelei het tot die einde van die Han-dinastie. Ná die dood van keiser Ling (r. 168–189 n.C.) het die militêre offisiere die eunugs uitgemoor en hierna het die aristokrasie en militêre goewerneurs krygshere geword wat die ryk verdeel het. Toe Cao Pi, koning van Wei, keiser Xian se troon afneem, het die dinastie tot ’n einde gekom.
In inligtingsteorie is die **Hammingafstand**, vernoem na Richard Hamming, die aantal posisies in twee stringe van gelyke lengte waarvan die ooreenstemmende elemente verskillend is. Op 'n ander manier gestel, dit meet die aantal *vervangings* benodig om die een in die ander een te verander.

Byvoorbeeld::

* Die Hammingafstand tussen **1011101** en **1001001** is 2.
* Die Hammingafstand tussen **2143896** en **2233796** is 3.
* Die Hammingafstand tussen "**toned**" en "**roses**" is 3.

Die **Hamminggewig** van 'n string is die Hammingafstand tussen die string en 'n nul-string ('n string bestaande uit slegs nulle) van die selfde lengte. Dit wil sê, dit is die aantal elemente in die string wat nie nul is nie: vir 'n binêre string is dit eenvoudig die aantal 1'e, dus is die Hamminggewig van 11101 byvoorbeeld 4.

Die Hammingafstand tussen twee woorde *a* en *b*, gesien as elemente van 'n vektorruimte, kan dan gesien word as die Hamminggewig van *a-b*. As *a* en *b* binêre stringe is, is dit ekwivalent aan *a+b* en aan *a XOF b*. Die Hammingafstand is ook ekwivalent aan die *Manhattanafstand* tussen twee hoekpunte in 'n *n*-dimensionele hiperkubus, waar *n* die lengte van die woorde is.

Die Hammingafstand word in telekommunikasie gebruik om die aantal omgekeerde bisse in 'n vaste-lengte binêre woord, as 'n foutskatting, en word dus soms die **seinafstand** genoem. Hamminggewiganalise van bisse word gebruik in verskeie vakgebiede insluitend inligtingsteorie, koderingsteorie, en kriptografie. Om stringe van verskillende lengtes, of stringe waar invoegings of skrappings verwag word, nie net vervangings nie, te vergelyk is 'n meer gesofistikeerde maatstaf soos die Levenshteinafstand meer gepas.

Kyk ook
-------

* Hamminggewig

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4783883-8

 |
Sterk winde skep 'n voortdurend veranderende duinlandskap
Die strandmeer Lagoa da América
Reënbuie het klein mere tussen die sandduine geskep
'n Tent onder die skitterende sterreveld van die Melkweg
Die **Lençóis Maranhenses Nasionale Park** (die naam beteken "Bedlakens van Maranhão") is 'n uitgestrekte duingebied met vaste en rollende wit sandduine wat langs die Atlantiese kus van die Noordoos-Brasiliaanse deelstaat Maranhão, net oos van die Baía de São José, geleë is. Die duine, wat hoogtes van 50 m kan bereik, strek sowat 70 km langs die kus en tot 40 km landinwaarts. 'n Deel van die gebied met 'n oppervlakte van 1 550 km2 is op 2 Junie 1981 tot nasionale park verklaar. 

Lençóis Maranhenses is gedurende die Kwartêr oor 'n tydperk van duisende jare gevorm deur riviere, wind en see. Die sand van rivierbeddings, wat by die monding versprei word, word deur sterk winde en seestrominge teruggedra na die vasteland. Hierby speel ook die groot getyverskille in die gebied 'n beslissende rol. Die grootste rivier in die omgewing is die Rio Preguiças wat net buite die nasionale park in die Atlantiese Oseaan uitmond. Klimatiese invloede, wat variasies in die Atlantiese Oseaan se watervlak tot gevolg gehad het, was 'n verdere faktor wat bygedra het tot die vorming van sandduine.

Die sandduine vorm die enigste woestyn in Brasilië, ongeag die hoë jaarlikse reënval van sowat 1 500 mm wat aan die park se ligging naby die Amasonebekken te danke is. Gedurende die reënseisoen tussen Januarie en Mei verhoed ondeurdringbare gesteente dat water die grond kan binnedring. Sodoende ontstaan in die valleie tussen die duine mere en strandmere met kristalblou of groen varswater. Sommige van hulle droog gedurende die droë seisoen weer uit, ander - soos die Lagoa do Peixe of Lagoa Bonita - bevat permanent water.

Flora
-----

Langs die strande word verskeie grassoorte en struike aangetref soos sandgras, strandgras (*Ammophila arenaria*) en roosdoring. Die duine is 'n geskikte habitat vir verskillende kaktusse van die genus Cereus. Die woestyn word deur wortelboombosse omring waar rooi (*Rhizophora mangle*) en wit wortelbome (*Laguncularia racemosa*) oorheers.

Fauna
-----

Kreefte en skilpaaie verlaat die Atlantiese seewater om hul eiers op strande in die nasionale park te lê, waaronder die karetskilpad wat deur uitsterwing bedreig word. Naas die permanente is ook seisoenale strandmere 'n habitat vir visse, garnale en weekdiere. Hul lewensiklus word deur die waterpeil bepaal. Wanneer die strandmere in die laaste maande van die jaar begin uitdroog, sterf die meeste waterdiere. Net hul kuit oorleef in die vogtige onderste lae sand totdat nuwe reën val om nakomelinge voort te bring. Dikwels neem ook trekvoëls per ongeluk bevrugte viseiers van ander waterliggame in hul vere na die park se strandmere saam.
Die **klossie-suikerbos** (*Protea intonsa*) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Proteagenus behoort. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en kom voor in die oostelike Swartberg, Kammanassieberge en Baviaanskloofberge waar dit deel van die fynbos-bioom is. Die struik is klein, dwergagtig en word slegs 30 cm hoog en blom hoofsaaklik van September tot November.

Die plant vrek in 'n brand, maar die sade oorleef. Die saad word in 'n doppie geberg, na twee jaar vrygelaat en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van knaagdiere. Die plant groei in droë oop berghellings op hoogtes van 1 000 - 1 600 m. 

In Engels staan dit as die *Tufted sugarbush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18082997
* GBIF: 5637402
* iNaturalist: 592517
* IPNI: 705877-1
* IUCN: 113210141
* NCBI: 273585
* Plant List: tro-26500463
* Tropicos: 26500463

 |
Grafiek van 'n Klotoïde
Die **Klotoïde**, (uit Grieks *klôthô* "spin"), **Cornu-spiraal** (vernoem na Marie Alfred Cornu) of **Euler-spiraal** is 'n kromme wat 'n simmetriese dubbelspiraal beskryf waarvan die kromming toeneem met toenemende booglengte (afstand van die oorsprong langs die kromme). Die krommingsradius is omgekeerd eweredig aan die hoek gemeet van die oorsprong. Dit staan ook as 'n **spinkromme** bekend na aanleiding daarvan dat die grafiek wat van een konfergensiepunt tot by die ander loop soos 'n garingtol lyk wat omgespin is.

Dit word as oorgangsboog gebruik in die ontwerp van paai en treinspore. Die kromming daarvan neem lineêr toe en 'n voertuig wat teen konstante spoed daarlangs beweeg sal dus 'n konstante rotasieversnelling ondervind wat sywaartse kragte verminder. Teen hoër snelhede is daar egter ander kragte ter sprake en is dit dus nie die ideale vorm nie

Vergelykings
------------

Die algemene formule vir 'n klotoïde in geparametriseerde vorm word deur die volgende vergelyking wat as die Fresnel-integrale bekend staan gegee:

{\displaystyle x(t)=k\int \_{0}^{t}\sin(u^{2})du}
{\displaystyle y(t)=k\int \_{0}^{t}\cos(u^{2})du},
met

{\displaystyle k=A\,{\sqrt {2}}}.
Vir die booglengte *L* geld:

{\displaystyle L=k\,t}.
Alle klotoïdes is dus deur die skaalparameter *k* met mekaar verbind.
**Музей В. И. Ленина**  
**W.I. Lenin-museum**  


---

**Lenin-museumkompleks  
in Gorki Leninskije**

**Vlag van Rusland Rusland**  
  


---

  

**Wladimir Iljitsj Lenin**  

1870−1924

---

**Geopen in**  

1987  


---

**Ligging**  

Gorki Leninskije

Moskou-oblast

---

**Status**  

Staats- en historiese museumkompleks

---

**Webtuiste**  

*Lenin-museum* Geargiveer 16 Mei 2020 op Wayback Machine

---

Die **Staats- en Historiese Museumkompleks van Gorki Leninskije**, kortweg **Lenin-museum** genoem, is gewy aan die lewe van die rewolusionêre Sowjetleier en grondlegger van die Sowjetunie, Wladimir Lenin. Terwyl sy gebalsemde liggaam in die Lenin-mausoleum vlakby die Moskouse Kremlin vertoon word (volgens 'n besluit van Josef Stalin en teen Lenin se wil en uitdruklike wens), fokus die museumkompleks - wat uit die voormalige Gorki-herehuis en 'n nuwe museumgebou uit die laaste fase van die Sowjetbewind bestaan - op Lenin se privaat lewe en enkele tegnologiese prestasies uit die Sowjet-tydperk. So word hier Lenin se dodemasker, 'n replika van sy Moskouse Kremlinkantoor, sy biblioteek met duisende boekdele in tien tale en sy privaat voertuig, 'n *Rolls Royce Silver Ghost Kégresse* (een van slegs vyftien wêreldwyd), vertoon.

Estetiek uit die Sowjet-verlede: Lenin-standbeeld in die nuwe museumsgebou
Die gerestoureerde *Rolls Royce Silver Ghost Kégresse* van 1914, wat in die museum vertoon word, is oorspronklik in 1916 vir tsaar Nikolaas II omgebou tot 'n wintervoertuig. Later was dit in Lenin se besit
Die museum se fokus is in die post-Sowjettydperk, analoog met die amptelike herwaardering van Lenin deur Wladimir Poetin as die "vernietiger van Rusland", verskuif na die argitektoniese en kulturele geskiedenis van die landgoed wat temidde van 'n aantreklike landskapstuin geleë is, sowel as die 20ste eeuse geskiedenis en die lewe van die streek se plattelandse bevolking.
**Jakobus V** (10 April 1512 – 14 Desember 1542) was van 9 September 1513 tot met sy dood koning van Skotland. Sy enigste oorlewende wettige kind, Maria I, het hom opgevolg toe sy net ses dae oud was.

Hy was die seun van Jakobus IV en sy vrou, Margaret Tudor, ’n dogter van Hendrik VII van Engeland. Hy was die enigste wettige kind van sy pa wat ’n volwasse lewe bereik het. Hy het op 17 maande koning geword toe sy pa op 9 September 1513 in ’n veldslag gedood is.

Lewe
----

Tydens Jakobus se kinderdae het regente die land regeer. In die herfs van 1524 het hy sy regente afgedank en sy ma het hom tot volwasse heerser verklaar. In 1525 het Archibald Douglas, Graaf van Angus, die jong koning se stiefpa, sy voog geword en hom drie jaar lank feitlik as ’n gevangene aangehou sodat hy mag namens hom kon uitoefen. Verskeie pogings om hom te bevry het misluk en eindelik het Jakobus in 1528 self ontsnap en die regering oorgeneem.

’n Agtstuiwerstuk van Jakobus V.
Die eerste stap wat Jakobus as koning geneem het, was om van Angus ontslae te raak. Die graaf en sy gesin is verban en Jakobus het beslag op hul kasteel gelê. Hy het toe die grensrebelle en die hoofde van die Westelike Eilande aan sy bewind onderwerp. 

Hy het sy inkomste verhoog deur strenger beheer oor koninklike landgoedere uit te oefen en uit winste van regs-, doeane- en feodale regte. Hy het groot bedrae bestee aan bouwerk by sy kastele. Hy het na Frankryk geseil vir sy eerste troue en die Skotse vloot verder opgebou. 

Binnelandse en internasionale beleidsrigtings is beïnvloed deur die Hervoring, veral nadat Hendrik VIII van Engeland weggeskeur het van die Katolieke Kerk. Hoewel Jakobus aangeraai is om Hendrik in September 1541 te ontmoet, het Jakobus nie opgedaag nie en die Engelse het dit beskou as ’n teken dat Skotland kop in een mus met die Franse en Katolisisme is, en dit was ’n rede vir oorlog.

In Julie 1541 het Jakobus boonop die titel "lord van Ierland" (*dominus Hiberniae*) aangeneem as ’n verdere uittarting van Hendrik VIII, wat later koning van Ierland sou word.

Oorlog teen Engeland
--------------------

Ná die dood van Jakobus se ma in 1541 was daar geen rede meer om vrede met Engeland te handhaaf nie, en ’n oorlog het uitgebreek. Aanvanklik het die Skotte in Augustus 1542 ’n veldslag gewen, maar hulle het in November van dié jaar die Slag van Solway Moss verloor. Op 6 Desember het Jakobus siek geword en kort daarna die tyding gekry dat sy enigste oorlewende wettige kind, ’n dogtertjie, gebore is. Hy is in die nag van 15 Desember oorlede. 

Hy is deur sy dogtertjie, Maria, opgevolg toe sy net ses dae oud was.
'n **Kloofsaag** is 'n houtsaag wat spesiaal ontwerp is vir die maak van 'n skeursnit, 'n snit gemaak ewewydig (parallel) aan die rigting van die hout se grein.

Ontwerp
-------

Die snykant van elke tand het 'n plat voorste rand wat skuins agtertoe lê teen sowat 8°, in teenstelling met 'n kruissaag, wat tande het wat skuins agtertoe lê teen ongeveer 15°.

Nog 'n verskil met die kruissaag, is dat die kante geslyp is op regte hoeke met die snyvlak, wat beitel-agtige snyoppervlaktes vorm, terwyl die kruissaag s'n teen 'n hoek geslyp is, sodat elke tand 'n messoort-snypunt in kontak met die hout het. Hierdie ontwerp sorg dat die saag nie die hout se greinlyne volg nie, wat die saag op die verkeerde pad kon stuur. Deur soos 'n beitel te werk, kan die saag makliker oor afwykende greinlyne sny, wat nodig is om 'n reguit snit te bereik. 

Dit is moontlik om hierdie materiaaluitskot meganisme in aksie waar te neem, deur die ontleding van raampie-vir-raampie beeldmateriaal van die snyproses. Kloofsae het tipies 4-10 tande per duim, wat hulle relatief grof maak.

Gebruik
-------

Alle saagmeulens gebruik kloofsae van verskillende tipes, insluitende die bandsaag. Histories het saagmeulens gebruik gemaak van een of meer resiprokerende sae. meer spesifiek bekend as 'n "op-en-af" of "regopsaag". Sommige saagmeulens gebruik ook kloofsae om blaaie en planke op die regte lengte te saag.

Snystyle
--------

Vir die oorgrote meerderheid van sae oor die wêreld heen, is die tande ontwerp om te sny wanneer die saag gestoot word deur die hout. Daar is egter ook sommige sae, soos die Japannese saag en die saag wat deur die Antieke Egiptenare gebruik is, wat ontwerp is om te sny met die trekslag.
**Kent Hovind** (gebore 15 Januarie 1953) is 'n Jong Aarde Christen/kreasionis (Engels: Young Earth Creationist) wat van die VSA afkomstig is.

Hy is die pa van drie kinders, twee seuns en een dogter, en die grondlegger van *Creation Science Evangelism*. Hy het talle debatte gehad met ateïste en Ou Aarde-kreasioniste. Hy word dikwels gekriminaliseer deur sommige wetenskaplikes en ateïste wat byhou tot die evolusieteorie. 

Hy is vanaf Januarie 2007 besig om 'n tienjaar-tronsktraf te dien vir twaalf belastingoortredings en 45 aanklagte van die strukturering van kontanttransaksies. Mense het hom al gevra waarom hy nie belasting betaal het nie as die Bybel sê hy moet in Markus 12:17:

*Toe antwoord Jesus en sê vir hulle: Betaal aan die keiser wat die keiser toekom, en aan God wat God toekom. En hulle was verwonderd oor Hom.*

Hy het gesê op sy College Class (CSE 103 nr. 6) dat daardie deel sê om aan die keiser te gee wat aan hom toekom. Hy sê dat sy ministrie behoort aan God en dus kom dit aan die Here toe. Nie die "keiser" (regering) nie.

Sy seun, Eric Hovind, is tans besig met sy eie Jong Aarde Kreasioniste-ministerie.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* IMDb: nm2379457
* ISNI: 0000 0000 5251 5429
* LCCN: no95038480
* VIAF: 302670958
* WorldCat Identities: lccn-no95038480

 |
Twee identiese knaldempers, die boonste een se binnekant is uitmekaar gehaal.
'n Knaldemper met 'n dubbele uitlaatpyp onder 'n motorkar.
'n Knaldemper aan 'n groot dieselvragmotor.
'n Knaldemper (die silwer silinder) en uitlaatpyp aan 'n Ducati-motorfiets
'n **Knaldemper** is 'n toestel wat die lawaai wat die uitlaat van 'n binnebrandenjin produseer verminder, en so geraasbesoedeling bekamp. Die toestel is deur Milton O. Reeves uitgevind.

Die knaldemper word gewoonlik aan die einde van die uitlaatpyp geheg. Dit verminder die uitlaatklank deur dit in 'n reeks ruimtes wat met skorte van geperforeerde staalplate uitgevoer is, en met glasveselwol gevul is, te absorbeer; of deur die klankgolwe te herlei sodat hulle teen mekaar bots, en dus deur interferensie uitgekanselleer word.

Knaldempers word standaard onder motorvoertuie en motorfietse aangebring, hoewel sommige mense die knaldemper verwyder in die hoop dat dit die prestasie van hul voertuig sal verbeter, of om die voertuig doelbewus luidrugtiger te maak. Benewens standaardknaldempers word talle sportknaldempers ook verkoop vir passasiersmotors en motorfietse, wat gebruik word om die voertuigverrigting te verbeter. Tipies bied hierdie knaldempers 'n sportiewer uitlaattoon, met 'n hoër gehalte materiaal, kwaliteit en voorkoms. Montering geskied steeds aan die oorspronklike hegpunte van die voertuig.
Detail van 'n 14de-eeuse manuskrip van Dante Alighieri se *Goddelike Komedie*, wat uit 100 kanto's bestaan.
'n **Kanto** of **canto** (Italiaans: *canto*, meervoud: *canti*) is 'n afdeling van 'n lang Middeleeuse of moderne gedig.

Etimologie
----------

Die woord "kanto" kom van die Italiaanse woord *canto* vir "lied", wat weer kom van die Latynse *cantus*, "lied", van die infinitief *canere*, "om te sing".

Vorm en gebruik
---------------

Die gebruik van die woord word in die 1911-uitgawe van die *Encyclopædia Britannica* beskryf as 'n "gerieflike verdeling wanneer poësie gewoonlik onder sy eie begeleiding deur die minnesanger gesing eerder as gelees word". Daar is geen spesifieke formaat, struktuur of styl vir 'n kanto nie en dit is nie beperk tot 'n sekere vorm van poësie nie.

Die lengte van 'n kanto wissel van gedig tot gedig. Die gemiddelde kanto in Dante se *Goddelike Komedie* is 142 reëls, terwyl dit in *Os Lusíadas* 882 reëls is.

Algemene verwysing
------------------

* Dutt, Romesh C. (2004). *Ramayana*. Kessinger Publishing. p. 208. ISBN 978-1-4191-4387-8.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Wynnie en Christiaan Schumann se grafsteen in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas, Stellenbosch.
**Hester Winifred (Wynnie) Schumann** (Knysna, Kaapkolonie, 7 Maart 1903 – Stellenbosch, Suid-Afrika, 14 September 1989) was ’n Suid-Afrikaanse opvoedkundige.

Wynnie Schumann was ’n dogter van William Thomas Perks en Jane Charlotte Bouwer. Sy ontvang haar vroegste skoolonderrig aan ’n plaasskool tot st. 3 en daarna aan die destydse Hoër Meisieskool op George. In 1921 gaan sy na die destydse Opleidingskollege te Grahamstad en van 1924 tot 1926 studeer sy aan die Universiteit van Stellenbosch, waar sy ’n B.A. met die hoofvakke geskiedenis en ekonomie behaal. Nadat sy aan verskeie laer- en hoërskole in Kaapland skoolgehou het, keer sy terug na die Opleidingskollege Grahamstad as dosente, waar sy werksaam was tot haar huwelik in 1928 met prof. Christian Gustav Waldemar Schumann (17 Desember 1898 – 30 September 1980. Hy was direkteur van die Buro vir Ekonomiese Navorsing aan die US, president van die konvokasie van oudstudente van die dieselfde instelling en erepredisent van die Trust Bank van Afrika Bpk. Ná haar huwelik het sy doseer aan die opleidingskollege vir kleurlinge en ook aan die Universiteit van Stellenbosch se fakulteit opvoedkunde. Twintig jaar lank was sy raadgeefster vir vyf vrouekoshuise aan die US en dus lid van die koshuiskomitee van die US-raad. Sy het ook gedien in die hospitaalraad en die kindersorgvereniging. Vanaf 1955 was sy jare lank presidente van die Vrouelandbouvereniging (VLV) in Kaapland, waarby sy omstreeks 1935 aangesluit het, en sameroepster vir opvoeding en leeslus vir die Kaapprovinsie. Sy het ook in die hoofbestuur van die Suid-Afrikaanse Vrouelandbou-unie gedien en was in 1961 die stigter van die Suid-Afrikaanse Unie van Huisvroueklubs.

Vier kinders is uit haar en prof. Schumann se huwelik gebore: Winie, Wilsie, Annemarie en Christiaan. Hy het in ’n stadium as ingenieur vir die Windhoekse munisipaliteit gewerk.

Bronne
------

* (af)  (en)  Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
Struktuur van kaliumwaterstoftartraat.
Kommersieel geproduseerde wynsteensuur.
Ongesuiwerde wynsteensuur, geskei van druiwesap.
**Wynsteen** is 'n belangrike neweproduk van die wynbedryf.

Kaliumwaterstoftartraat
-----------------------

Die wynsteensuur in druiwe kan verbind met die kalium in wyn. In hierdie proses word die suur kaliumsout wynsteen (wetenskaplik bekend as kaliumwaterstoftartraat) in die vorm van kristalle gevorm wat dan deel vorm van die afsaksel in 'n wynbottel of neerslaan op die kurkprop. Dit gebeur veral as die wyn aan groot temperatuurwisseling onderwerp is.

Gebruike van wynsteen
---------------------

Wynsteen word onder andere in die bereiding van bakpoeier, wyn, koeldrank, medisyne, tandepasta, glas, vuurwerk, skoonmaakmiddels vir metale en speelklei gebruik. In voedsel het dit die eienskap dat dit die kleur laat behou as die tekstuur gewysig word. In resepteboeke word die woorde crème de tartre en cremor tartari soms vir wynsteen gebruik.

Kremetart
---------

Kremetart is gesuiwerde wynsteen. Dit word veral in voedselbereiding gebruik. Verder word dit ook as 'n bloedsuiwerende en lakseermiddel aangewend. Gewoonlik word dit in poeiervorm verkoop. Die naam kom van die Latyn cremor tartari.

Wynsteensuur
------------

Wynsteensuur is 'n organiese suur wat in die meeste vrugte voorkom in die vorm van soute van kalium, kalsium en magnesium.

Geskiedenis
-----------

Wingerdprodukte (wyn, brandewyn, asyn, rosyntjies en wynsteen) was van die belangrikste uitvoerartikels en verdieners van buitelandse valuta van die Kaapkolonie. In 1820 'n 9 030 pond wynsteen uitgevoer en daarmee is 1 640 Riksdaalders verdien. Vir jare daarna het die uitvoer van wynsteen tussen die ₤1 000 en ₤2 000 per jaar vir die land opgelewer.
Die **Dwergkwassie** (*Sorocephalus tenuifolius*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Sorocephalus* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit in die Palmietriviervallei in die Kogelberg voorkom. Die plant was as uitgesterf beskou in 1987 maar 'n nuwe populasie is ontdek.

Die struik word slegs 1 m hoog en blom van Januarie tot Februarie. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die plant is tweeslagtig en bestuiwing vind deur die werking van insekte plaas. Die vrugte word, twee maande nadat die plant geblom het, ryp en die sade val na die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant groei in klam, sanderige grond op hoogtes van 400 m.

In Engels staan die struik as die *Diminutive clusterhead* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18082273
* GBIF: 3995994
* iNaturalist: 566351
* IPNI: 706703-1
* IUCN: 113240576
* NCBI: 206293
* Plant List: kew-2601059
* Tropicos: 26500176

 |
**DAGEN**  (algemeen geskryf as **Dagen**) was ’n Deense dagblad wat slegs vir 41 uitgawes gepubliseer is, vanaf 22 Oktober 2002 tot 6 Desember 2002. DAGEN was die eerste nuwe koerant in bykans 50 jaar in Denemarke.

Op 6 Desember 2002 het Dagen 34,9 miljoen DKK skuld gehad en is op 13 Desember 2002 bankrot verklaar.

Peter Linck was die stigter van die koerant en die redakteur was Kresten Schultz Jørgenson.

Die koerant het meer mediadekking gehad oor sy bankrotskap as wat dit kon verhoed. Die mediadekking was uitermatig intens. Baie het die koerant se eie leuses gebruik om te spot oor sy bankrotskap; ’n bekende een was "til folk som kan læse, fra folk som ikke kan regne"  (Deens: *vir mense wat kan lees, van mense wat nie kan reken nie*) as ’n verwysing na die uitermatige hoë skuld wat hy gehad het.

Slagspreuke
-----------

DAGEN het enkele leuses gehad, met die doel om meer aandag te trek as ander eietydse koerante.

* *Til folk som kan læse, fra folk der kan skrive*  (Deens: *Vir mense wat kan lees, van mense wat kan skryf* ).
* *Hverken venstreorienteret eller højreorienteret*, men velorienteret (Deens: *nie linksgesind of regsgesind nie, maar wel aanwesig*)

Sien ook
--------

* Lys van Deense koerante

Bronne
------

1. ↑  Mads Brügger & Nikolaj Thomassen (2003). *Ingen kender DAGEN*. People's Press. ISBN 87-91293-28-6.
Lughawe in Ndola
**Ndola** is die derde grootste stad in Zambië naas Lusaka en Kitwe, wat dit eers in die laaste verbygesteek het. Dit is 'n handels- en verspreidingsentrum vir die provinsie Koperstreek, waarvan dit ook die hoofstad is. Die geskatte bevolking was 482 310 in 2009. In 1959 was die totaal 79 400, waarvan 9 200 blankes was en in 1965 85 700, waarvan 10 400 blankes was.

Die stad is sowat 40 km oos van die Kafuerivier geleë, op die hoofspoorlyn uit die suide en die aansluiting vir die spoorlyn tussen die Koperstreek en die Demokratiese Republiek van die Kongo.

'n Bestuursraad is in 1927 ingestel waarna Ndola munisipale status in 1932 verwerf, wat dit die tweede oudste munisipaliteit in die land maak.

Die staatsbeheerde dagblad die *Times of Zambia* word in die stad uitgegee.

Toerisme
--------

Drie lugrederye gebruik Ndola se internasionale lughawe, waaronder Zambian Airways en die Suid-Afrikaanse Lugdiens. Daar is regstreekse vlugte na Lusaka, Johannesburg, Dar-es-Salaam en Lubumbashi. Die stad het vyf hotelle, waaronder die New Ambassador, New Savoy, Michelangelo, Mukuba en Skyways. Besienswaardighede is onder meer die Slaweboom waar Swahili-handelaars byeen gekom het om slawe te koop en verkoop en die Dag Hammarskjöld-gedenkteken. Die Copperbelt Museum huisves enkele voorwerpe uit die steentydperk, mineraalmonsters, uitstallings oor die antieke en moderne kopermynbou en plaaslike kunsvlyt.

Bronne
------

* Dooley, Brendan & Plewman, Nicholas, *African Advernturer's Guide To Zambia*, Struik Publishers (Pty) Ltd, Cape Town, 2000.
* Gordon-Brown, A. *The Year Book and Guide to Southern Africa*, Howard Timmins, Cape Town, 1965.
Ds. A.J. Pienaar, van 1934 tot 1938 die gemeente se eerste leraar.
Ds. J.J. Booysen het in 1939 hierheen oorgekom vanaf die NG gemeente Meru in Oos-Afrika.
Ds. J.P. Strümpfer en sy gesin. Hy is in 1947 hier bevestig.
Die **NG gemeente Messina** is ’n gemeente in die Noordelike Sinode van die Nederduitse Gereformeerde Kerk.

Stigting
--------

Die mees noordelike gemeente van die Transvaalse Kerk is in 1934 van Louis Trichardt afgestig. Sy eerste predikant was ds. A.J. Pienaar, wie se eerste vaste gemeente dit ook was. Hy is in 1935 hier georden. Ná 'n verblyf van vier jaar is hy in 1939 deur ds. J.J. Booysen opgevolg. Albei van hulle het later amptenare van die Transvaalse Sinode geword, naamlik Sekretaris van Evangelisasie en Spoorwegleraar onderskeidelik. Ds. Booysen is in 1945 deur ds. J.N. Botha opgevolg; hy deur ds. J.P. Strümpfer in 1947, en laasgenoemde deur ds. S.J. Henrico in 1950. 

Voor die afstigting is godsdiensoefeninge slegs een maal elke drie maande op Messina gehou, wanneer ook Nagmaal gevier is. Hoewel die Messina-kopermyn in 1906 reeds begin werk het, was die hinterland van die dorp yl bewoon. Ds J.J.F. van Schoor moes die gemeente per muilkar, te perd, en later per motor besoek in die tyd toe paaie deur die ruie bos nog skaars begaanbaar was. Hy het dan ook menige ontmoeting met wilde diere, soos leeus, gehad. Selfs in die middel van die 20ste eeu is op sommige plekke gereeld leeus en olifante aangetref, veral langs die Limpoporivier, waar voorheen die Dongola-wildreserwe was. 'n Kenmerk van die gemeente in die beginjare was sy geweldige uitgestrektheid. Die Soutpansberg, Blouberg en Magalakwinrivier het byvoorbeeld sy suidwestelike grens gevorm en noordoostelik het hy tot teen die "Naturelle-reserwe" van Sibasa en die Pafuri geloop.

Geleidelike groei
-----------------

Destyds het ál meer mense ingetrek, namate plase al verder van Messina af uitgegee is. Tog het die bevolking destyds yl gebly weens die grootte van die plase waar hoofsaaklik beesboerdery beoefen word. Tussenin lê groot lappe grond wat aan firmas behoort het en meestal net deur swart mense bewoon is. ‘n Probleem in die gemeente is die ontsettende hitte gedurende die somermaande; Messina word gereken onder die drie warmste dorpe in Suid-Afrika. In 1952 berig die gemeente se medewerker in Ons gemeentelike feesalbum: "Die omgewing is. .. ryk aan 'n groot verskeidenheid minerale, sodat in die toekoms in veel groter bevolking verwag kan word – indien die chroniese waterskaarste oorkom kan word! Dit sal in direkte verband staan met die uitbreiding en uiteindelike afstigting van die gemeente."

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
'n Bell 429 by die Singapoerse Lugskou in 2010
Die **Bell 429 GlobalRanger** is 'n ligte tweemotorige helikopter wat ontwikkel is deur Bell Helicopter en Korea Aerospace Industries. Die nooiensvlug van die Bell 429-prototipe het op 27 Februarie 2007 plaasgevind, en die vliegtuig het tipe-sertifisering op 1 Julie 2009 ontvang. Die Bell 429 is in staat om instrumentvlug- en aanloopbaan-kategorie A-operasies met 'n enkele vlieënier uit te voer. 

Kajuit van die Bell 429

Ontwerp
-------

Die Bell 429 het 'n rotorstelsel met vier lemme met buigbalke in die vlak. Die rotor lemme is saamgestel en het veegpunte vir verminderde geraas. Die stertrotor word gemaak deur twee tweelem-rotors wat met ongelyke tussenposes (om 'n X te vorm) vir minder geraas gestapel te word.  Die gekombineerde kajuitvolume is 5,78 m³ met 'n groot passasierskajuit en bagasie-area,  met 'n plat vloer vir die laai van pasiënte. 'n Stel borrelagterdeure onder die stert is opsioneel om pasiënte makliker te laai tydens EMS-operasies.

Die 429 het 'n glaskajuit met 'n drie-as outomatiese loods en vlugdirekteur as standaard. Standaard landingstoerusting is glybane. 'n Uittrekbare wiellandingstel is opsioneel en voeg vyf knope by die togsnelheid. Die helikopter is 'n enkelvlieënier IFR kategorie A helikopter. Dit kan werk met een enjin wat gestaak het. Die hooftransmissie het 'n dienstyd van 5 000 uur tussen opknappings en 'n ratkas van 3 200 uur-gradering.

'n Bell 429 van die Koninklike Australiese Vloot
'n Bell 429 van die Slowaakse Polisie.
Charles Davidson Bell
Die **Bell-Krynauw-versameling** is 'n versameling familiewapens en stambome van bekende ou Kaaps-Hollandse families. Dit is van belang vir studente van die genealogie en heraldiek en word gehuisves in die Suid-Afrikaanse Biblioteek in Kaapstad.

Charles Davidson Bell (1813–1882), 'n sakeman, kunstenaar en die landmeter-generaal in die Kaapkolonie, het 'n besondere belangstelling in die familie- en wapenkunde gehad. Daarom het hy oor die 300 familiewapens en 'n groot aantal stambome van die ou Kaapse families versamel. Alle wapens wat hy teengekom het op lakseëls op testamente en ander dokumente, rouborde en grafstene by kerke, gebrandskilderde kerkvensters en porselein- en silwerware het hy gekopieer. Sy doel was om 'n boek met die wapens en beskrywings daarvan te publiseer, maar hiervan het niks gekom nie.

Ná Bell se terugkeer na Engeland het sy swaer Daniel Krynauw die versameling voortgesit. Al die materiaal het na Krynauw se dood in besit gekom van sy dogter. Sy het dit op haar beurt aan die Koopmans-de Wet-huis geskenk. Sedert Maart 1946 is die waardevolle versameling Africana in die Suid-Afrikaanse Biblioteek te besigtig. In 1959 is die boek tog nog uitgegee onder die titel "Die wapens van die ou Afrikaanse families".

Bibliografie
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Charles Davidson Bell***. |

* Pama, C.: Die Groot Afrikaanse Familienaamboek. Kaapstad: Human & Rousseau, 1983. ISBN 0-7981-1561-0
* Pama, C.: Die wapens van die ou Afrikaanse families. Kaapstad: A.A. Balkema, 1959.
* Pama, C.: Ou-Kaapse "wapengoet". Lantern, jaargang 14, nr. 2, Desember 1964.
Maria van der Walt, gebore Kruger, omstreeks 1963.
**Maria van der Walt** (noemnaam **Rika**, gebore Kruger, Middelburg, Transvaal, 15 Desember 1922 – onbekend) was ’n sakevrou, staatsamptenaar en predikantsvrou.

Maria Kruger het haar opleiding aan die Potchefstroom Gimnasium ontvang. Ná skool het sy toegetree tot die staatsdiens, maar in 1953, toe sy nagenoeg 31 jaar oud was, ’n vennoot in Babs Kruger Modelrokfabriek geword. Daarna was sy besturende direkteur en eienaar van Babs Krugermodes, Pretoria. Intussen was sy ook voorsitster van die Gereformeerde Sustersorganisasie.

Kruger is op 4 Julie 1942 met ds. D.J. (Dirkie) van der Walt getroud. Uit dié huwelik is twee seuns en ’n dogter gebore. As pastoriemoeder het sy saam met haar man in die volgende gemeentes gestaan: Piet Retief-kombinasie (hy van 1939 af; sy net in die jaar van hul huwelik), Lydenburg-kombinasie (1942–1944), Koster (1944–1947), Rustenburg (1947–1951), Johannesburg-Wes (1951–1955), Pretoria-Suid 1955, Voortrekkerhoogte (1956–1979, waar haar man kapelaan was). Hy het sy emeritaat in 1979 aanvaar en is oorlede op 3 September 2005.

Bron
----

* (af) (en)  Kruger, dr. D.F. 1963. *Wie is wie in Suid-Afrika*. Johannesburg: Vitae Uitgewers.