recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Apparaat vir die Orsat analise
**Orsat gasanalise** is 'n metode wat gebruik word in die analise van uitlaatgasse. Die apparaat wat gebruik word kan in die meegaande illustrasie gesien word. Die apparaat bestaan uit 'n buret (A) wat tipies gegradeer is tot en met 100 kubieke sentimeter. Die buret is in 'n watergevulde houer om te verseker dat die digtheid van die gas nie verander en die resultaat beïnvloed nie. Die apparaat bestaan tipies uit vier pipette (B, C, D en E). Die chemikalieë in die pipette is as volg:

* **B** - Kaliumhidroksied vir die absorpsie van koolstofdioksied.
* **C** - Alkaliese oplossing van Pirogallol vir die absorpsie van suurstof.
* **D** en **E** - Suur-oplossing va KoperChloried vir die absorpsie van koolstofmonoksied.

Elkeen van die pipette word met glasstafies gevul sodat die oplossings daaraan klou wanneer die vlak in die pipet daal en sodoende goeie kontak met die gas verseker word. Pipette **D** en **E** word ook met koperdraad gevul om die koperchloried oplossing te versterk na die koolstofmonoksied dit uitgeput het. Elke pipet word verbind met 'n rubbersak (**K**) om die oplossing teen die inwerking van die suurstof in lug te beskerm.

Werking
-------

Die buret (**A**) word tipies gevul met 'n natriumchloried-oplossing. Die gas word deur die U-buis (**H**) in die buret ingesuig deur die vlak van die oplossing in die buret te verlaag deur die oplossing in die buret te laat uitloop na die bottel gemerk **F** in die meegaande skets. Die U-buis word gewoonlik gevul met 'n filtreermateriaal om die gas te suiwer alvorens dit in die buret beland. Om kontaminasie van die gasmonster deur die lug in die buisies bo die pipette teen te werk kan die volume van die lug daar so laag as moontlik gehou word en die bottel **F** weer opgelig word om die oplossing se vlak weer te verhoog om die monster 'n paar keer weer af te blaas na die atmosfeer. Na die lug uitgeblaas is word die vlak van die oplossing na die nul merk in die buret verlaag en die klep **G** daarna toegedraai om die monster in die apparaat te behou. Die klep bo pipet **B** word dan oopgedraai en die gasmonster in die pipet ingestoot deur die bottel **F** bo op die raam te plaas. Die vlak in die pipet word dan weer herstel na waar dit was deur die bottel te laat sak. Die proses word herhaal totdat die lesing op die buret **A** konstant bly. Die volume verandering word dan aangeteken en die proses herhaal met pipette **C**, **D** en **E** om die hoeveelheid suurstof en koolstofmonoksied te bepaal.
*Hierdie artikel handel oor die nedersetting in Noord-Ierland. Vir ander betekenisse, sien gerus Bangor (dubbelsinnig).*

**Bangor** (afgelei van Iers *Beannchor*) is 'n groot nedersetting in die graafskap Down, Noord-Ierland, sowat 22 km oos van Belfast se middestad. Volgens sy bevolkingstal is Bangor die vyfde grootste nedersetting in Noord-Ierland na Belfast, Derry, Lisburn en Newtownabbey. Alhoewel Bangor 'n belangrike ekonomiese en administratiewe sentrum in eie reg vorm (die distriksraad van Ards and North Down vergader in Bangor-kasteel), maak dit deel uit van Belfast se metropolitaanse gebied en dien as residensiële nedersetting vir pendelaars wat in die Noord-Ierse hoofstad werk.

Danksy sy ligging aan die see en sy groot bootshawe *Bangor Marina* - een van die grootstes in Ierland - het Bangor tot 'n gewilde toeristebestemming ontwikkel. Die plaaslike strand het blouvlagstatus.

Geskiedenis
-----------

Bangor het 'n wisselvallige geskiedenis. Sy naam is volgens sommige deskundiges afgelei van die Iers-Gaeliese *Beannchor* wat as "gehoringde baai" vertaal kan word.

Bangor-abdy en kerkhof
'n Plesierboot neem passasiers na Bangor
Eerste nedersettings in die gebied is in die Jongsteentydperk gevestig. Die geskiedenis van Bangor begin egter met die stigting van 'n klooster deur Sint Comgall in 558 wat tot 'n sentrum van geleerdheid gegroei het. Toe hy in 601 oorlede is, was daar byna 3 000 monnike. Twee van sy bekendste studente en volgelinge, Columbanus en Gallus, het uitgebreide Christelike sendingwerk op die Europese vasteland gedoen waartydens hulle kloosters in Luxeuil, Bobbio en Bregenz gestig het.

Terwyl voorwerpe uit die klooster se vroeë geskiedenis tans in die North Down-museum vertoon word, word die abdy se mees befaamde werk, die 7de eeuse Bangor-antifonarium ('n versameling van antifone of beurtsange en ander himnes, gebede en gedigte) buite Noord-Ierland in die Milaanse Biblioteca Ambrosiana bewaar nadat 'n monnik dit na die Bobbio-klooster saamgeneem het.

Bangor is in die volgende eeue verskeie kere deur Wikings geplunder ('n gerekonstrueerde Wiking-langhuis kan in Bangor se North Down-museum besigtig word). Die dorp se kwesbaarheid vir aanvalle vanaf die see het bygedra tot die klooster se agteruitgang. Belangrike herstelwerk is in die 12de eeu deur Sint Malachias, aartsbiskop van Armagh, gedoen. Later het Skotse setlaars, die sogenaamde *Planters*, hulle hier gevestig. Bangor het in die moderne tyd tot 'n gewilde Noord-Ierse strandoord ontwikkel. 

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het die Amerikaanse generaal Dwight D. Eisenhower hier geallieerde skepe, wat aan die landing in Normandië op D-Dag sou deelneem, geïnspekteer. Bangor se North Pier is ter herdenking van generaal Eisenhower se verbintenis met Bangor deur sy kleindogter Mary Jean Eisenhower hernoem as Eisenhower Pier.
**John Sowden House**  

**5121 Franklin Avenue**  

**Los Feliz, Los Angeles, CA**  

 Verenigde State
  


---

**Opgerig**  

1926  


---

**Argitek**  

Lloyd Wright

---

**Boustyl**  

Maya Revival

---

**Los Angeles Historic-Cultural Monument**  

LHCM #762

---

**Webtuiste**  

*sowdenhouse.com*

---

**John Sowden House**, ook bekend as **Jaws House** of **Franklin House**, is 'n privaat woning in die Los Feliz-buurt van Los Angeles wat in 1926 volgens 'n ontwerp van die argitek Lloyd Wright (1890–1978), die seun van Frank Lloyd Wright, volgens die Mayan Revival-styl ontstaan het. Die huis, wat in opdrag van John en Ruth Sowden gebou is, staan bekend vir sy ryklik versierde tekstielblokke - klein betonblokke waarvan die oppervlak van 'n kunsvolle tekstuur voorsien is - en sy ongewone buitefasade wat, afhangende van die waarnemer se vertrekpunt, óf soos 'n Majatempel óf soos die gapende bek van 'n groot withaai lyk.

Die slaapkamer in 2016
Die huis het 'n donker verlede wat met een van sy vroeëre huurders, Dr. George Hodel, en die grusame moord op die jong, vooruitstrewende aktrise Elizabeth Short, bekend as *Black Dahlia*, in 1947 verbind word. Ondanks die mees uitgebreide soektog in die geskiedenis van Los Angeles kon die psigopatiese moordenaar die polisie ontglip. Hodel, wat in die huis na bewering sy bisaar partyjies gevier het, was een van die verdagtes in die moordsaak wat sentraal staan in die televisiekanaal TNT se minireeks *I Am the Night* van 2019. 

Vroeg in 2018 is John Sowden House, een van die mees ikoniese wonings in die hart van Hollywood, vir $4,7 miljoen deur die entrepreneur Dan Goldfarb en sy eggenote Jenny Landers gekoop. Goldfarb, die tiende eienaar van die huis, het 'n fortuin gemaak met sy onderneming *Canna-Pet* wat 'n hele reeks beskuite, tinkture en kapsules met 'n dagga-ekstrak, nie-psigoaktiewe cannabidiol (CBD)-olies, vervaardig en bemark waarmee 'n groot verskeidenheid siektes in honde, katte en perde behandel word.

Goldfarb en Landers, wat met hul sewe Persiese katte in John Sowden House ingetrek het, het die huis en sy tekstielblokke sorgvuldig gerestoureer om hier 'n verskeidenheid liefdadigheids- en ander funksies te reël soos. So is hier reeds installasies van kunsgalerye vertoon, ontwerperskerse bekendgestel, albumvrystellingspartjies gehou en 'n multiamedia- en toegevoegde werklikheids-konsert deur die Yslandse popgroep Sigur Rós aangebied. Die huis sal daarnaas 'n dagga-oase wees waar die publiek oor die geneeskundige gebruike van CBD ingelig word.
**Andrianampoinimerina** (1745-1810) was van omstreeks 1787 tot met sy dood in 1810 koning van die Koninkryk Imerina op die plato van Madagaskar. Sy bewind word gekenmerk deur die hereniging van Imerina ná ’n burgeroorlog van 77 jaar en die daaropvolgende uitbreiding van sy koninkryk na naburige gebiede. So het hy Madagaskar onder die heerskappy van die Merina-volk begin verenig. Andrianampoinimerina is ’n kultuurheld met byna mitiese status onder die Merina. Hy word beskou as een van die grootste militêre en politieke leiers in die geskiedenis van Madagaskar.

Bewind
------

Die uitbreiding van die Koninkryk Imerina onder Andrianampoinimerina, 1787-1810.
Andrianampoinimerina het die troon bestyg nadat hy die bewind van sy oom Andrianjafy oorgeneem het – dié het oor Imerina Avarandrano (Noord-Imerina) regeer. Voor Andrianampoinimerina se bewind was Imerina Avarandrano in ’n konflik betrokke by die drie ander provinsies van die voormalige Koninkryk Imerina wat laas onder koning Andriamasinavalona verenig was. 

Andrianampoinimerina se hoofstad was by Ambohimanga, ’n terrein van groot spirituele, kulturele en politieke belang wat in 2001 deur Unesco aangewys is as ’n wêrelderfenisgebied. Sy koninklike woning is vandag nog op die terrein te sien. 

Van hier af het hy sy gebied progressief uitgebrei, eers oor die hele Imerina en daarna oor die groter plato. Hy het die Betsileo-, Sihanaka-, Bezanozano- en Bara-volk se gebiede verower. Sy doel was om die hele Madagaskar onder die Merina-volk te verenig. Sy seun en erfgenaam, Radama I, het die uitbreiding van die gebied voortgesit en sy pa se visie oor die volgende twee dekades grootliks voltooi.

Dood en opvolging
-----------------

Andrianampoinimerina is op 6 Julie 1810 op 65-jarige ouderdom dood in die Rova van Antananarivo. Hy het 11 seuns en 13 dogters by sy baie vroue gehad. Hy is deur sy 18-jarige seun, Radama I, opgevolg. Om ’n vroeëre belofte na te kom dat die kind van sy seun Radama eendag monarg sou word, het hy sy oudste seun, Ramavolahy, laat doodmaak om enige mededinging om die troon te voorkom.
**Misdaad in Denemarke** word deur die Deense Polisie en ander agentskappe bekamp.

Oorsig
------

Denemarke het "betreklike lae geweldsmisdaadkoerse".

### Kopenhagen

Die 2011-misdaadstatistiek van Kopenhagen toon ’n 26% daling van inhegtenisneming van gewelddadige aanvalle en bedreigings, sowel as ’n 22% daling in dwelmverwante arrestasies sedert 2009. Die misdaadsyfers toon egter ’n 24% styging van aangemelde inbrake en huisrooftogte sedert 2009.

### Misdaad volgens buurt

Glostrup, ’n blouboordjie voorstad in Kopenhagen is as die gewelddadigste gebied in 2009 geïdentifiseer. Die plek met die minste aangemelde geweld was Christiansø, ’n klein eilandjie noordwes van Bornholm geleë.

Hervatting van verskerpte grensbeheer
-------------------------------------

Gedurende Mei 2011 het Denemarke die kontrole langs sy grense van Duitsland en Swede hervat, wat vroeër onder die EU se Schengensone-ooreenkoms oop was. Die Deense regering probeer hierdeur oorgrensmisdaad, onwettige immigrasie en dwelmhandel te voorkom.

Onlangse statistiek
-------------------

Die hoeveelheid misdaad wat onlangs by die polisie aangemeld word is vier keer hoër as in 1950. Die gemeenskapswelsyn, leë huise gedurende die dag, veranderde versekeringvoorwaardes en die groter bereidheid om te rapporteer is van hierdie redes. Sedert die 1990's het die hoeveelheid misdaad egter afgeneem, hoofsaaklik omdat minder eiendomsmisdaad aangegee is. Ander die ander kant het die getal geweldsmisdaad toegeneem.

In 2010 is altesaam 417 000 oortredings aangemeld wat gelyk staan aan 1 oortreding vir elke 10 Dene wat 15 jaar of ouer is.

Die getal misdaad wissel natuurlik waar 'n mens bly, hetsy platteland of stedelike gebied. Die metropolitaanse gebied en groot stede soos Odens, Vejle en Aarhus het die hoogste hoeveelheid misdaad per capita, terwyl klein eilandjies soos Læsø en Samsø die minste deurloop.

In 2010 het die getal vervalsings tot 'n slegs vyfde van dié in 1980 gedaal. Dit is grootliks te danke aan die gebruik van kredietkaarte pleks van tjeks.

Misdaad| Jaar | 1980 | 1990 | 1995 | 2000 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Getal misdaad aangemeld** | **408 177** | **527 421** | **538 963** | **504 231** | **471 088** |
| **Eiendomsmisdaad** | **390 917** | **507 763** | **515 954** | **479 190** | **442 678** |
| *Diefstal* | 108 670 | 168 115 | 175 521 | 193 893 | 189 848 |
| *Roof* | 136 983 | 139 410 | 162 106 | 120 010 | 102 630 |
| *Inbraak* | 95 238 | 122 371 | 106 533 | 99 568 | 96 683 |
| *Skade met opset* | 18 841 | 37 138 | 38 771 | 39 857 | 32 446 |
| *Bedrog* | 8 944 | 11 156 | 9 804 | 8 040 | 9 831 |
| *Vervalsing* | 12 905 | 14 315 | 10 683 | 7 328 | 2 589 |
| **Geweldsmisdaad** | **5 719** | **10 651** | **13 357** | **15 157** | **18 131** |
| *Moord* | 77 | 58 | 60 | 58 | 49 |
| **Geslagsmisdaad** | **2 273** | **2 521** | **2 779** | **2 800** | **2 642** |
| *Verkragting* | 422 | 486 | 440 | 497 | 429 |
| **Ander misdaad** | **9 268** | **6 486** | **6 873** | **7 084** | **7 637** |
|
**Andries Cornelius** (1935 – 18 Januarie 1993) was ’n Afrikaans omroeper en skrywer.

Lewe en werk
------------

Andries Cornelius is in 1935 gebore. Hy word aangestel as omroeper by die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie SAUK, waar hy gereeld die nuus lees en as sportkommentator van verskeie sporte, insluitende rugby, stoei en snoeker, optree. Vir twee jaar doen hy ook diens by Radio Nederland se Wêreldomroep in Hilversum, waar hy veral help met Afrikaanse programme. Hy word bekroon vir verskeie van sy hoorbeelde. In die vroeë jare sewentig kwalifiseer hy as prokureur en werk vir ’n ruk as regsadviseur vir die Mynwerkersunie, terwyl hy steeds vryskutwerk doen vir die radio. Hy sluit later weer voltyds by die SAUK aan, maar word aan die einde van 1987 afgedank weens ’n arbeidsdispuut met die SAUK.

Vir geruime tyd het hy probleme met sy gesondheid. Na ’n oogoperasie wat onsuksesvol was, eis hy ’n groot bedrag geld van die Garden City-kliniek in Pretoria. Vroeg in Januarie 1993 word sy been afgesit weens swak bloedsomloop, maar die trauma van hierdie behandeling lei daartoe dat hy op Maandag 18 Januarie 1993 aan ’n hartaanval oorlede is. Hy was voorheen getroud en het drie kinders, Willem, Andries en Rebecca.

Skryfwerk
---------

"*Die vloek van Lamondo*" is ’n jeugverhaal wat eers vir die radio geskryf en uitgesaai word, waarna dit ook in boekvorm verskyn. Die verhaal speel hom af tydens ’n skoolvakansie op Lamondo, die Cronjé’s se uitgestrekte wildplaas waar die Republiek en twee buurlande se grense ontmoet. Die sestienjarige Corrie Cronjé se nuwe maat Hennie Fourie is een oggend met die perd en sy geweer weg om ’n luiperd te gaan skiet, maar slegs die bloedbevlekte perd keer teen skemer terug. Die mense wonder of sy verdwyning iets te doen kan hê met die onverklaarbare verdwyning van die inwoners van die twee toordokters se statte hoog teen die berge van Lamondo. Daar het in die onlangse verlede nog op hierdie heilige grond van die voorvaders rituele moord plaasgevind. Corrie en Louis Fourie ontdek die eerste leidrade van wat moontlik met Hennie kon gebeur het, maar die spoor lei hulle na doodsgevaar.Spanningsverhale vir volwassenes is "*Bloed op die papawer*", "*Nagtrein na L.M.*" en "*Staatsprokureur Lafras du Preez*".

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1960 | Bloed op die papawer |
| 1961 | Nagtrein na L.M. |
| 1987 | Die vloek van Lamondo |
| 1989 | Staatsprokureur Lafras du Preez |

Bronnelys
---------

### Tydskrifte en koerante

* Anoniem "Omroeper Cornelius afgedank" "Die Burger" 2 Desember 1987
* Anoniem "Uitspraak voorbehou in Cornelius saak" "Die Burger" 5 November 1991
* Eie kantoor "Andries Cornelius dood ná hartaanval" "Die Burger" 20 Januarie 1993

### Internet

* Esaach:
Andriantsitakatrandriana het die rysvelde in sy gebied laat aanlê.
**Andriantsitakatrandriana** was van omstreeks 1630 tot 1650 koning van die Koninkryk Imerina op Madagaskar. Hy het die troon bestyg ná die dood van sy pa, Andrianjaka. Hy het twee vroue gehad: die eerste een, Ravololontsimitovy, was die ma van sy oudste seun en opvolger, Andriantsimitoviaminandriandehibe, en die tweede een van sy jongste seun, Andriamanjakatokana. Tydens sy bewind het hy volgens oorlewering sy tweede vrou en haar seun om onbekende redes uit sy gebied verdryf en dyke laat bou om die Betsimitatatra-moerasse om Antananarivo in uitgestrekte ryslande te omskep om die plaaslike bevolking te voed.

Bewind
------

Andriantsitakatrandriana se belangrikste prestasie was om die groot Betsimitatatra-moerasse om die Analamanga-heuwel in vrugbare ryslande te omskep deur die bou van dyke. Voorheen het daar net biesies en groepies bome gegroei in die vleilande om die hoofstad, Antananarivo, wat sy pa dekades tevore van die Vazimba-volk verower het. Ander monarge ná hom sou sy werk uitbrei en die hele Betsimitatatra mettertyd in ’n groot netwerk ryslande omskep.

Andriantsitakatrandriana is omstreeks 1650 dood en is in die Fitomiandalana-graftombes by die Rova van Antananarivo begrawe. Hy is deur sy oudste seun, Andriantsimitoviaminandriandehibe, opgevolg.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

'n Digitale enkellensreflekskamera (DELR-kamera, Engels: *digital single lens reflex camera*, DSLR) is 'n digitale kamera wat die optika en die meganismes van 'n enkellensreflekskamera met 'n digitale beeldsensor kombineer.

'n Voorbeeld van 'n digitale enkellensreflekskamera, die Nikon D90.
DELR-kameras verskil van ander kameras in hulle gebruik van 'n spieël-en-vensterstelsel en optiese soeker. Dit werk deur lig te vang via die lens en te fokus op 'n sensorelement wat die beeld elektronies opneem, terwyl die spieël-en-vensterstelsel die gebruiker in staat stel om die beeld wat deur die lens gevorm word, te sien deur middel van 'n optiese soeker, wat dit makliker maak om die komposisie van die foto te bepaal. DELR-kameras verskil ook van ander kameras in hulle vermoë om verskillende lense te gebruik, wat dit makliker maak om foto's met 'n wye verskeidenheid van fokus- en groothoekopsies te neem. 

In vergelyking met ander digitale kameras, soos byvoorbeeld kompakte kameras of slimfone, bied DELR-kameras 'n hoër gehalte van beeldkwaliteit en 'n wyer verskeidenheid van fotografiese opsies, wat dit ideaal maak vir professionele en semi-professionele fotograwe. Dit is egter ook duurder en groter in grootte en massa, wat dit minder geskik maak vir dag-tot-dag fotografie.
**Andries Waterboer** (1789 – Desember 1852) was 'n leier (kaptein) van die Griekwas in Suid-Afrika.

Biografie
---------

Waterboer was 'n volbloed Boesman (San) wat as weeskind deur die Griekwas opgevoed is. Hy was geletterd en boesem die respek van sy onderdane in deur ongeletterde boesmans in Griekwaland-Wes te onderrig.

In 1815 neem hy aan die Hartenaaropstand teen kapteins Adam Kok II en Barend Barends deel. Daar was ontevredenheid omdat dié kapteins nie genoeg weerstand teen Kaapse planne gebied het om jong Griekwamanne in die sogenaamde Hottentotte-regiment dienspligtig te maak nie. In 1816 verlaat Kok en Barends Griekwastad en op 20 Desember 1820 is Waterboer tot kaptein verkies. Sy posisie is deur die Kaapkolonie erken. Griekwaland-Wes is in vier gebiede verdeel: Griekwastad en die omliggende streke kom in Waterboer se besit en is Waterboersland genoem. Waterboer het in 'n "paleis" gewoon, wat in werklikheid 'n huis met ses kamers was.

Vanaf 1819 is Griekwaland-Wes deur die Bergenaars ('n plunderende Griekwavolk uit die berge) geterroriseer. Die Kaapkolonie skenk jaarliks ammunisie aan Waterboer om die Bergenaars in toom te hou. In 1823 wen Waterboer, Cornelius Kok II, Adam Kok II, en Barend Barends die Slag by Dithakong, waardeur die Griekwas die terreur van die Mfecane gespaar bly. Die jaar daarop kom Cornelius Kok II in konflik met sy broer Adam Kok II en die Bergenaars, wat hy saam met Waterboer naby Fauresmith verslaan. Kok se volgelinge is egter aan die Bergenaars se kant. Om sy leierskap te behou verbreek hy bande met Waterboer, wat weer 'n nuwe territoriale konflik oplewer. Adam Kok II dien as vredesbemiddelaar en 'n grens is tussen Waterboer se Griekwastad en Cornelius Kok se Campbell vasgestel.

In 1827 stel Waterboer ses Bergenaar-leiers tereg, waarna die Bergenaars Griekwastad met meer as 'n duisend man beleër. Vanweë interne konflikte tussen die Bergenaars misluk die offensief, maar die posisie van Waterboer en Griekwaland-Wes is verswak.

Na die dood van Adam Kok II ontstaan 'n opvolgingstryd tussen sy seuns: Abraham Kok, gesteun deur Cornelius Kok II, en Adam Kok III, gesteun deur Waterboer. Die klein burgeroorlog is deur Adam Kok III gewen en Cornelius Kok II is as kaptein afgesit, maar in die praktyk het weinig verander.

Waterboer is in Desember 1852 oorlede en is deur sy seun Nicolaas Waterboer opgevolg.

Literatuur
----------

* Zandberg, Jeroen G. 2005: *Rehoboth Griqua Atlas*. ISBN 90-808768-2-8.
**Andries Botha** (1952-) is ’n Suid-Afrikaans beeldhouer wat dikwels inheemse tegnieke, soos die weefwerk van vroue, in sy beelde inwerk om die waarde van kulturele gebruike van plaaslike gemeenskappe te illustreer. Hy werk ook met herwonne materiale soos rubber. Hy is veral bekend vir sy reuse-olifantprojekte.

Lewensloop
----------

'n Kunswerk van Andries Botha langs die kus van België.
Een van sy olifante in die Koninklike Museum vir Midde-Afrika.
Andries Johannes Botha is op 22 September 1952 in Pretoria gebore en gradueer in die 1970's aan die Universiteit van Natal. As 'n jong man het hy beeldhouwerk en drukkuns beoefen. Hy maak sy eerste beeld in 1971 terwyl hy 'n student in Pietermaritzburg was, en hou sy eerste uitstalling in 1974.

Hy het verskeie toekennings vir werk ontvang, onder andere die Volkskas Atelier Merieteprys (1987), die Kaapstadse Triënnale Merieteprys (1988), die Standard Bank Jong Kunstenaar-prys (1990) en die Nasionale Vita-prys (1992).

Hy het ook talle uitstallings gehou, onder andere in 2008 in Frankryk (Brittany) en die Kanariese Eilande, in 2011 in Suid-Korea en plaaslik gedurende 2010 en 2011 in Suid-Afrika.

Botha gebruik kuns om kommentaar op die sosiale en politieke uitdagings van sy tyd te lewer. Hy het vir 'n verskeidenheid temas werke geskep, insluitend die mede-bestaan van die mens met ander lewensvorme, kreatiwiteit, burgerskap en lewenslange leergierigheid.

Publikasies
-----------

* Andries Botha, "US Wordfest Artist, 2010, 24 pp, colour illus, paperback, Stellenbosch, 2010
* Andries Botha, "Standard Bank Young Artist Award", 1991, 24 badsye
Dié handgemaakte graveerwerk, vermoedelik uit 19de eeu ná die eerste uitgrawings van Assiriese stede, beeld die Hangende Tuin uit, met die Toring van Babel op die agtergrond.
Die **Hangende Tuine van Babilon** was een van die sewe wonders van die antieke wêreld wat in Hellenistiese Griekeland genoem is. Hulle is beskryf as ’n merkwaardige ingenieursprestasie met ’n reeks oplopende vlakke met tuine wat ’n groot verskeidenheid bome, struike en wingerde bevat het; dit het gelyk soos ’n groot, groen berg wat van modderstene gemaak is. Dit is glo in die antieke stad Babilon, in die hededaagse Irak, gebou. 

Die naam van die Hangende Tuin kom van die Griekse woord *kremastós* (κρεμαστός, "oorhangend"), wat ’n breër betekenis as die Afrikaanse woord "hangend" het en verwys na bome wat op ’n hoë oppervlak soos ’n terras gebou is.

Legendes
--------

Volgens een legende het koning Nebukadnesar II (wat van 605 v.C. tot 562 v.C. regeer het) die tuin langs ’n groot paleis laat bou vir sy vrou, koningin Amitis, wat van Medië afkomstig was en die groen heuwels en valleie van haar vaderland gemis het. Dit is vertel deur ’n Babiloniese priester, Berossus, wat in omstreeks 290 v.C. geskryf het, en hy is later deur Josephus aangehaal. Die bou van die tuin word ook soms toegeskryf aan die legendariese koningin Semiramis, wat glo in die 9de eeu v.C. oor Babilon regeer het, en daarom is die alternatiewe naam die "Hangende Tuin van Semiramis".

Die Hangende Tuin is die enigste van die klassieke wonders waarvan die ligging nie vir seker vasgestel is nie. Daar is geen bestaande Babiloniese tekste oor die tuin nie en geen argeologiese bewyse daarvoor is in Babilon gekry nie. Drie teorieë bestaan oor hoekom dit so is: Eerstens, dit is ’n blote mite en die beskrywings daarvan in antieke Griekse en Romeinse geskrifte (insluitende dié van Strabo en Diodorus) verteenwoordig ’n romantiese ideaal van ’n oostelike tuin; tweedens, dit het in Babilon bestaan, maar is iewers in die 1ste eeu n.C. heeltemal vernietig; en derdens, die legende verwys na ’n goed opgetekende tuin wat die Assiriese koning Sanherib in sy hoofstad, Nineve, aan die Tigrisrivier naby die moderne stad Mosoel, laat bou het.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Hangende Tuine van Babilon.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Sewe Wonders van die Antieke Wêreld |
| --- |
| 
* Groot Piramide van Giza
* Hangende Tuine van Babilon
* Kolos van Rhodos
* Mausoleum van Halikarnassos
* Tempel van Artemis
* Vuurtoring van Alexandrië
* Zeus-standbeeld van Olimpia

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb161161096 (data)
* GND: 4228412-0
* LCCN: sh2019000109
* SUDOC: 13611928X
* VIAF: 304928287
* WorldCat Identities (via VIAF): 304928287

 |
Die **R357** is 'n streeksroete in Suid-Afrika wat Nieuwoudtville met Kimberley verbind via Loeriesfontein en Prieska. 

Die roete begin by Nieuwoudtville waar dit aftak van die R27-provinsiale pad en gaan noordoos. Dit gaan deur 'n klein nedersetting, Brandkop, en 10 km voor Loeriesfontein draai dit op die R355 en word medebeskryf tot in die dorp. Die afstand van Nieuwoudtville tot by Loeriesfontein is 64 km. Hiervandaan hou die roete noordoos en 121 km verder word Brandvlei bereik. Hier kruis die roete weer die R27 by 'n verspringende kruising. Net buite Brandvlei tak die R353 af en die R357 hou ooswaarts tot by Van Wyksvlei, afstand van 149 km. Net voor Van Wyksvlei sluit die pad by die R361 aan en word medebeskryf tot 7 km ander kant die dorp waar die R361 afdraai. Die R357 hou noordoos vir 111 km tot voor Prieskaspoortpas waar die R386 ook by die pad aansluit. Na die poort kruis die pad die N10-nasionale pad en gaan Prieska binne. Hiervandaan gaan die roete nog steeds noordoos en 30 km verder tak die R369 af. Douglas is 92 km verder, net voor die dorp word die Oranjerivier gekruis. By die Douglas word die R385 gekruis met 'n verspringende kruising. Die roete hou noordoos en 89 km verder eindig die roete in die R31-provinsiale pad in Kimberley.

Sien ook
--------

* Lys van streeksroetes in Suid-Afrika
* Genommerde roetes in Suid-Afrika

Bron
----

* Dept Transport

| * l
* b
* w
Genommerde roetes in die Noord-Kaap |
| --- |
| Nasionale roetes | 
* N1
* N7
* N8
* N10
* N12
* N14
* N18

 |
| Provinsiale roetes | 
* R27
* R31
* R63
* R64

 |
| Streeksroetes | 
* R308
* R309
* R313
* R325
* R347
* R355
* R357
* R358
* R359
* R360
* R361
* R369
* R370
* R371
* R372
* R374
* R380
* R382
* R383
* R384
* R385
* R386
* R387
* R388
* R389
* R398
* R403

 |
Die kruising by Constantianek.
’n Bord wat Constatianek aandui.
**Constantianek** is ’n lae bergpas oor die Tafelbergreeks in Kaapstad, Suid-Afrika. Dit verbind Constantia met Houtbaai in die weste. Dit is een van drie passe wat Houtbaai met die res van die stad verbind en, saam met Ou Kaapse Weg, een van die twee passe oor die bergreeks tussen die middestad en die Vishoekvallei.

Die hoogste punt van die pas is 212 m. Drie paaie kom daar bymekaar: Rhodesrylaan, Constantiaweg en Houtbaaihoofweg. Dit is die hoogste punt van die Twee Oseane-marathonroete.

Baie staproetes begin by Constantianek. Jan van Riebeeck het dit "Clooffpas" genoem toe hy dit op 23 Maart 1657 oorgesteek het. Constantia Nek Restaurant, die oudste restaurant in Kaapstad, is ook hier geleë.

Die berghange by Constantianek is bedek met Skiereilandgraniet-fynbos, ’n bedreigde florasoort wat inheems aan Kaapstad is en nêrens anders voorkom nie.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 34°0′43″S 18°24′20″O﻿ / ﻿34.01194°S 18.40556°O﻿ / -34.01194; 18.40556
Die **Convair B-58 Hustler** was die wêreld se eerste supersoniese bomwerper. Dit was 'n Amerikaanse vliegtuig en ontwikkel om die Amerikaanse Lugmag se Boeing B-47 Stratojet te vervang. Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 11 November 1956 en in Desember van dieselfde jaar sy eerste supersoniese vlug voltooi. Daar was 116 eenhede gebou insluitend 30 toets- en voorproduksie modelle.

Die vliegtuig was ontwerp in antwoord op 'n moeilike spesifikasie van Amerika se *Strategic Air Commands*, van die bepalings was dat die bomwerper teen Mach 2 moes kon vlieg op hoë hoogtes, kernbomme akkuraat moes kon laat val en so klein as moontlik wees om vyandelike radar te kon ontwyk. 

Die vliegtuig met al sy wapens, toerusting en stelsels was vir die eerste beskou as een unieke wapenstelsel en die vervaardiger, Convair, was verantwoordelik dat alles geïntegreer word en korrek werk. Dit het beteken dat nuwe terreine betree moes word en het ook tot vertragings in aflewering gelei. Dit het ook tot gevolg gehad dat baie nuwe tegnologie gebruik is vir die ontwikkeling van die vliegtuig. Daar was gebruik gemaak van hittebestande, vlekvrye staal en heuningkoekvormige panele vir die vlerke en romp.
Die teregstelling van Hugh Despenser die jongere in die 1470's.
Om **gehang, getrek en gevierendeel** te word (Engels: *hanged, drawn and quartered*) was van 1352 af ’n statutêre straf in Engeland vir mans wat aan hoogverraad skuldig bevind is, hoewel tydens die bewind van koning Hendrik III (1216-1272) die eerste keer oor die ritueel geskryf is. Daar is meer daaroor berig tydens die bewind van Eduard I.

Die veroordeelde verraaier is aan ’n plank vasgebind en met ’n perd na die plek van teregstelling getrek, waar hy dan gehang is totdat hy amper dood was. Daarna is hy ontman, sy ingewande uitgehaal, hy is onthoof en eindelik in vier stukke gekap. Sy oorskot sou dikwels op prominente plekke dwarsdeur die land uitgestal word as waarskuwing vir mense wat verraad oorweeg. Vroue het eerder op die brandstapel gesterf.

Die strafheid van die vonnis het afgehang van die erns van die misdaad. Hoewel party veroordeeldes se vonnis versag is, het baie mans wat oor verskeie honderde jare aan hoogverraad skuldig bevind is, dié straf deurgemaak. Hulle sluit in Katolieke priesters wat tydens die bewind van Elizabeth I tereggestel is en verskeie van die mense wat betrokke was by die teregstelling van Karel I in 1649.

Die vonnis is later versag tot trek, hang tot die dood, en daarna onthoof en vierendeel. In 1870 is dit heeltemal in Engeland afgeskaf en in 1998 is die doodstraf vir verraad afgeskaf.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Hang, trek en vierendeel.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Anna Anderson, wat beweer het sy is Anastasia, dogter van tsaar Nikolaas II van Rusland.
**Anna Anderson** (16 Desember 1896 – 12 Februarie 1984) is die bekendste van die baie mense wat voorgegee het hulle is ’n oorlewende gesinslid van tsaar Nikolaas II van Rusland ná die moord op die keiserlike gesin. Sy het beweer sy is tsaar Nikolaas se jongste dogter, Anastasia. Die regte Anastasia is op 17 Julie 1918 in Jekaterinburg, Rusland, saam met haar ouers, susters en broer deur die Bolsjewiste tereggestel, maar dit was onbekend wat van hul lyke geword het.

In 1920 is Anderson opgeneem in ’n hospitaal vir geestelik versteurdes nadat sy in Berlyn probeer selfmoord pleeg het. Sy het haarself daarna eers *Fräulein Unbekannt* (Duits vir "Mej. Onbekend") genoem en geweier om haar identiteit bekend te maak. Later het sy eers die van Tsjaikofski en toe Anderson gebruik. In Maart 1922 het bewerings dat sy Anastasia is, vir die eerste keer die publiek se aandag getrek. Die meeste oorlewende lede van die Romanof-familie het gesê dat Anderson jok, maar baie mense het haar geglo. In 1927 het ’n private speurder, wat deur die tsarina se broer, Ernst Ludwig, Groothertog van Hesse, aangestel is, uitgevind Anderson is **Franziska Schanzkowska**, ’n Poolse fabriekswerker met ’n geskiedenis van geestelike versteuring. Ná ’n hofsaak wat baie dekades geduur het, het ’n Duitse hof beslis Anderson kon nie bewys dat sy Anastasia is nie.

Tussen 1922 en 1968 het Anderson in Amerika en Duitsland gewoon en in sanatoriums en verpleeginrigtings. Sy het in 1968 na Amerika geïmmigreer en kort voordat haar visum verval het, getrou met Jack Manahan, ’n geskiedenisprofessor van Virginië. Ná haar dood in 1984 is Anderson se lyk veras en in Duitsland begrawe. Ná die verbrokkeling van die Sowjetunie is bekend gemaak waar die lyke van die tsaar, tsarina en al vyf hul kinders is en verskeie laboratoriums in verskeie lande het hul identiteit deur middel van DNS-toetse vasgestel. Toetse op hare en ander weefsel van Anderson het gewys dat haar DNS nie ooreenstem met die Romanof-familie s’n nie, maar wel met dié van Karl Maucher, ’n familielid van Franziska Schanzkowska. Wetenskaplikes, historici en die groot nuusagentskappe aanvaar dat Anderson wel Schanzkowska was.
Handewas
**Handewas**, wat ook verwys na handhigiëne, is die prosedure om 'n mens se hande te reinig (skoon te maak) met die doel om grond, vet, mikro-organismes of ander ongewenste stowwe te verwyder.

Handewas met seep op sekere kritieke oomblikke gedurende die dag kan voorkom dat baie siektes versprei word, byvoorbeeld diarree en cholera, wat via fekale-orale kontak oorgedra word. Mense kan ook besmet raak met asemhalingsiektes soos griep of verkoue, byvoorbeeld as hulle nie hul hande was voordat hulle hul oë, neus of mond raak nie (m.a.w. die slymvliese).

Mediese handhigiëne verwys na higiënepraktyke wat met mediese prosedures verband hou. Handewas voordat medisyne of mediese behandeling toegedien word, kan die verspreiding van siektes voorkom of verminder. Die doel van die was van hande is om die verspreiding van patogene (bakterieë, virusse of ander mikro-organismes wat siektes kan veroorsaak) te keer en chemikalieë wat skade of siektes kan veroorsaak af te was. Dit is veral belangrik vir mense wat kos hanteer of op die mediese gebied werk, maar ook 'n belangrike praktyk vir die algemene publiek.

Gesondheidsvoordele
-------------------

Handewas hou baie gesondheidsvoordele in, insluitend die moontlike voorkoming van griep, koronavirus en ander infeksies; om die aansteeklike oorsake van diarree te voorkom; verminderde lugweginfeksies; en die verlaging van die baba-sterftesyfer. 'n Studie in 2013 het getoon dat verbeterde handewaspraktyke tot klein verbeterings in die groei van kinders onder vyf jaar kan lei. In ontwikkelende lande kan kindersterftesyfers wat verband hou met asemhalings- en diarree-siektes verminder word deur eenvoudige gedragsveranderinge in te voer, soos handewas met seep. Hierdie eenvoudige aksie kan die sterftesyfer weens hierdie siektes met byna 50% verlaag. Ingrypings wat handewas bevorder, kan diarree-episodes met ongeveer 'n derde verminder, en dit kan verbeter word met skoon water in lae-inkomstegebiede. 48% van die afname in diarree-episodes kan geassosieer word met handewas met seep.
**Anna Bender** (6 Desember 1919 - 13 Desember 2004) was 'n Suid-Afrikaanse pianis en outeur. Sy is op Piet Retief gebore. Haar moeder was haar eerste leermeester, maar later het sy oorsee in Londen onderrig ontvang van I.J. Haarhoff, Isador Epstein en Louis Kentner.

In 1950 is sy as amptelike begeleidster by die destydse SAUK aangestel, en in die 20 jaar wat sy dié pos beklee het, het sy talle bekende internasionale kunstenaars begelei, onder andere Marcel Wittrisch. As solis het sy byvoorbeeld onder vooraanstaande gasdirigente soos Strawinski opgetree.

In 1975 is sy aangestel in die personeel van die Pretoriase Technikon nadat sy 'n tyd lank redaktrise van die musiektydskrif *Opus* was. Uit haar pen het 'n twintigtal radiopraatjies oor musiek verskyn. Sy het ook 'n boek, *Vir die musiekleier,* gepubliseer, en jare lank die lewe van die komponis Mornay du Plessis nagevors.

Sy was ook ŉ kampvegter vir die Afrikaanse lied en lewer 'n groot bydrae tot die optekening en bewaring van die Afrikaanse liedereskat.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, Vol. 3, 10-11, ISBN 0 908409 44 3
Sidney Waterson was van 16 Januarie 1948 tot 4 Junie 1948 skaars ses maande Suid-Afrika se tweede minister van vervoer ná die Verenigde Party se skoknederlaag in die 1948-verkiesing. Hy was van 1943 af tien jaar lank LV vir Claremont en daarna ook nog vyf jaar LV vir Constantia.
Die laaste Smuts-kabinet (1948). Van links staan Sidney Waterson (LV vir Constantia van 1953 tot 1970 en voor dit vir Claremont van 1943 tot 1953), Pieter van der Byl, H.G. Lawrence, James Mushet, genl. Jan Smuts, A.G.F. Clarkson, H. Gluckman, JGN Strauss, Colin Steyn en voor Jannie Hofmeyr.
**Constantia** was van 1953 tot 1994 'n kiesafdeling vir die Suid-Afrikaanse Volksraad in die suidelike voorstede van Kaapstad. In dié 41 jaar was dit altyd in opposisiehande, eers die Verenigde Party en daarna die Progressiewe Federale Party. 

In 1953 en 1958 word Sidney Frank Waterson, lid van genl. Jan Smuts se laaste kabinet tot Mei 1948 en van 1943 tot 1953 LV vir Claremont, onbestrede in Constantia verkies. Soos te wagte stem Constantia in die volkstemming in 1960 oorweldigend teen republiekwording toe 'n volle 10 405 nee-stemme uitgebring word vergeleke met net 1 638 ja-stemme. In die verkiesing die volgende jaar kry Waterson die eerste teenstand in Constantia met J.R. Vigne van die Liberale Party wat 1 115 stemme kry, 6 539 minder as die dienende LV. In 1966 sê die Progressiewe Party se R.F. Hurley vir Waterson die stryd aan, maar verloor met 4 429 stemme. 

Waterson bly LV tot 21 April 1970 (die einde van 'n 41 jaar lange loopbaan as LV met net 'n onderbreking van vyf jaar tussen 1938 en 1943) en in die verkiesing van daardie jaar wen David Duncan Baxter eweneens gemaklik vir die Verenigde Party met 'n meerderheid van 3 982 teen die P.P. se D. Knight. Die derde P.P.-kandidaat wat sy hand aan Constantia waag is W.J.M. van Heerden in 1974. Hy verloor met 2 385 stemme teen Baxter. Van 1977 tot 1989 het die Progressiewe Federale Party in elke verkiesing in Constantia geseëvier.

Sien ook
--------

* Bellville
* Claremont
* De Kuilen
* Durbanville
* Groenpunt
* Groote Schuur
* Kaapse Vlakte
* Kaapstad-Hawe
* Kaapstad-Kasteel
* Kaapstad-Sentraal
* Kaapstad-Tuine
* Liesbeek
* Maitland
* Mowbray
* Nuweland
* Parow
* Pinelands
* Rondebosch
* Seepunt
* Simonstad
* Soutrivier
* Suid-Skiereiland
* Tygervallei
* Vasco
* Woodstock
* Wynberg

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
Die Ortaköy-moskee in ’n neobarok-styl met die Bosporus-brug daaragter.
**Ortaköy** (letterlik "Middeldorp" in Turks) is ’n buurt in die Beşiktaş-distrik van Istanboel, Turkye. Dit is aan die Europese oewer van die Bosporus geleë.

Ortaköy was ’n kosmopolitiese gebied tydens die tydperk van die Ottomaanse Ryk en die eerste dekades van die Republiek van Turkye, met Turke, Grieke, Armeniërs en Jode wat daar gewoon het. Daar is steeds aanbiddingsplekke van baie verskillende gelowe soos Moslems, Joods, Oosters-Ortodoks en ander Christelike kerke.

Die Ortaköy-moskee in ’n neobarok-styl lê ook in dié buurt aan die oewer van die Bosporus en skep ’n mooi prentjie vanaf die bote op die seestraat, met die Bosporus-brug daaragter. Dit is oorspronklik in die 18de eeu gebou. In die 19de eeu het sultan Abdülmecid I die huidige moskee laat bou.

Ortaköy het ’n belangrike plek beklee in die daaglikse lewe tydens die Bisantynse en die Ottomaanse tydperk. In die 16de eeu het sultan Süleyman die Manjifieke Turke aangemoedig om in Ortaköy te gaan woon, en dit was die begin van die Turkse teenwoordigheid in die buurt. Een van die oudste geboue is die Turkse bad wat in 1556 deur die bekende Ottomaanse argitek Mimar Sinan gebou is.

Later het Ortaköy se kosmopolitiese bevolking begin verdwyn en vandag is daar min nie-Moslems oor.
**Neotel (SA) Bpk.**, voorheen **SNO Telecommunications**, is die tweede nasionale operateur (TNO) (Engels: *SNO*, vir *Second National Operator*) om vastelyn-telekommunikasiedienste in Suid-Afrika te lewer. Die maatskappy is op 31 Augustus 2006 in Kyalami in die noorde van Johannesburg bekendgestel. Neotel is die eerste maatskappy in Suid-Afrika wat direk met Telkom meeding in die vastelyn-telekommunikasiesektor.

Die nuwe maatskappy kondig hulle besigheidsdienste op 15 November 2007, en hulle verbruikersdienste in Mei 2008 aan. Hulle besigheidsdienste sluit plaaslike en internasionale huurlyne (leased lines), asook 'n suite van stem-, data- (VPN), en Internetaanbiedings wat oor hulle versmelte, volgende-generasie netwerk gelewer word in. Hulle internasionale transitodienste was al vanaf September 2006 in die groothandel beskikbaar gewees. Hulle beplan om onder andere draadlose breëband tegnologieë in te span, wat nie net vir dataoordrag gebruik sal word nie, maar ook vir stemoordrag in die vorm van VOIP.

Met die koms van 'n mededinger word verwag dat pryse in terme van hoëspoed internet (gemiddeld 250 Kb/s tot 750 Kb/s CDMA2000), breëband deur WiMax, en later ook hoëspoed breëband (xDSL en optiese vesel) verlaag sal word. Suid-Afrika het vir baie jare slegs 'n enkele telekommunikasiediens, naamlik Telkom gehad, wat gedeeltelik deur die regering besit word. Mense sal vir die eerste keer 'n keuse hê om telekommunikasiedienste vanaf enige van die twee maatskappy te bekom.

Omstredenheid
-------------

Verskeie klagtes van gebruikers in verband met kontrakbreuk en swak diens word gelys op forums soos myADSL en hellopeter.com.

Geskiedenis
-----------

Die telekommnikasiewet is in 2001 gewysig om die sektor vir 'n mededinger oop te stel. Die aanvanklike aandeelhouers van die Tweede Nasionale Operateur (TNO) is geïdentifiseer as Eskom en Transnet. Die oorblywende aandele is vroeg in 2002 op die mark beskikbaar gestel. Die aandeelhouerooreenkoms is op 15 Augustus 2005 geteken. Na die ondertekening is die lisensie se terme en voorwaardes in Maart 2006 gefinaliseer, en die maatskappy amptelik in Augustus 2006 van stapel gestuur.

Sien ook
--------

* Telkom
'n Massagraf by Katyn
Gedenkteken ter nagedagtenis van die slagting
In die **Slagting van Katyn** het eenhede van die Sowjet-Russiese departement van binnelandse sake NKWD in die lente van 1940 in 'n woud naby Katyn (RSFSR) meer as 21 000 Poolse offisiere en burgerlikes vermoor.

Nadat die massagrafte in 1943 deur die Duitse Weermag ontdek is, het die Poolse regering in ballingskap, wat in Londen gesetel was, sy betrekkinge met die Sowjetunie verbreek. Die massamoord is aanvanklik deur die Nasionaalsosialistiese propaganda geïnstrumentaliseer, terwyl die Sowjet-bewind onder Josef Stalin sy betrokkenheid by die oorlogsmisdaad van die hand gewys het en dit die Duitse Weermag ten laste gelê het. 

Die Sowjet-leier Michail Gorbatsjof het dit eers in 1990 duidelik gestel dat die Sowjetunie vir die **Slagting van Katyn** verantwoordelik was. Die oorlogsmisdaad het die verhoudinge tussen Pole en Rusland versteur. In April 2010 het die Russiese regering 'n poging onderneem om versoening tussen die twee lande teweeg te bring.
*In Patagonia* (1977) word as 'n meesterwerk binne die genre van reisliteratuur beskou
**Charles Bruce Chatwin** (\* 13 Mei 1940 in Sheffield, † 18 Januarie 1989 in Nice, Frankryk) was 'n Engelse joernalis wat veral bekendheid verwerf het met sy reisverhale en romans. Sy eerste boek, *In Patagonia* (1977), 'n meesterlike beskrywing van die uiterste suide van die Suid-Amerikaanse vasteland, het Chatwin se reputasie as 'n eersterangse reisskrywer gevestig, alhoewel Chatwin homself eerder as 'n storieverteller beskou het wat daarin belang gestel het om ongewone verhale die lig te laat sien.

Sy roman *On the Black Hill* (1982) is met die *James Tait Memorial Prize* bekroon, terwyl *Utz* (1988) vir die *Man Booker Prize* aangewys is. Die Britse dagblad *The Times* het Chatwin as nommer 46 op sy lys van die *50 Greatest British Writers Since 1945* geplaas.

Bruce Chatwin is in Sheffield in 'n middelklasgesin gebore. Sy vader was 'n advokaat. Op die ouderdom van 18 het hy by *Sotheby's* in Londen begin werk en uitgebreide kennis oor kuns verwerf - genoeg om uiteindelik die veilinghuis se afdeling Antikwiteite en Impressionistiese Kuns te bestuur. In 1966 het hy uit sy pos bedank om argeologie aan die Universiteit van Edinburg te studeer. Ná twee jaar het hy sy studies laat vaar om 'n loopbaan as skrywer te begin.

In 1972 is Chatwin deur die *The Sunday Times Magazine* aangestel. Hy het deur die hele wêreld gereis om onderhoude met bekende persoonlikhede soos Indira Gandhi en André Malraux te voer. In 1974 het hy uit die pos by die tydskrif bedank om deur Patagonië te reis. Hieruit het sy eerste boek voortgespruit. Dit is opgevolg deur vyf ander werke, insluitende *The Songlines* (1987), wat 'n blitsverkoper sou word. Sy skryfwerk het nuwe lewe in die genre van reisverhale ingeblaas en sterk invloed uitgeoefen op ander skrywers soos William Dalrymple, Claudio Magris, Philip Marsden, Luis Sepúlveda en Rory Stewart.

As 'n getroude biseksuele man, was Chatwin een van die eerste bekende persoonlikhede in die Verenigde Koninkryk wat met die Verworwe Immuniteitsgebreksindroom (Vigs) besmet is en aan 'n Vigs-verwante siekte beswyk het.
**Bruce Anderson** was 'n bekende bariton, operaregisseur en akteur wat in Engeland gebore is, maar later in Suid-Afrika gewoon en gewerk het.

Anderson is op 4 September 1905 in Southport, Lancashire, Engeland gebore. Hy het onderrig ontvang by St. Paul's School in Londen en danksy 'n beurs musiek gestudeer by die Royal Academy of Music onder Thomas Meux vanaf 1924 tot 1927. Hy het hierna ook verder gestudeer en sy debuut gemaak in *Madama Butterfly*, by die Teatro Duse in Milaan. Hy het 'n uitgebreide sangloopbaan geniet in beide Italië en Engeland en het vir verskillende operageselskappe en vir uitsaaikorporasies gesing, asook in Noel Coward se *Bitter Sweet (New York)*. In 1936 was hy deel van 'n geselskap wat deur Suid-Afrika getoer het met die stuk *White Horse Inn*. In 1937 het hy permanent na Suid-Afrika teruggekeer.

Met sy terugkoms het hy by die SAUK aangesluit en homself gevestig as die regisseur van radio-operaproduksies en ook as 'n solo- en operasanger. Hy het ook in 1938 met John Connell en dié se *Music Fortnights* saamgewerk, maar homself tot die operadeel beperk.

Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog het hy by die Eerste Suid-Afrikaanse Brigade aangesluit en is later na die mobiele opname-eenheid verplaas. Met sy deelname daar het hy die eerste Suid-Afrikaner geword wat 'n OBE vir sy dienste as oorlogskorrespondent ontvang het. Ná die oorlog het hy van 1945 tot 1947 in Rome vertoef, waar hy deel van die personeel van die Suid-Afrikaanse ambassade was. In dié tyd het hy sy operaloopbaan in Rome voortgesit.

Anderson het in 1947 weer na Suid-Afrika teruggekeer, waar hy die operasangeres Margaret Roux se pos as sangonderwyser oorgeneem het en in Connell se operas deelgeneem het as sanger en spelleier. In die vyftigerjare was hy aktief as sangonderwyser en as sanger-regisseur van 'n verskeidenheid operas, waaronder *Die Fledermaus*, *Tannhäuser* en *Aïda* (1949), en *Faust* en *Pagliacci* (1950) en regisseur van Gianni Schicchi (1958). Hy was ook bedrywig in die stigting van 'n nasionale operageselskap, die National Opera Company, en was een van die lede op die komitee van die National Operal Association, wat in 1955 deur Alexander Rota gestig is.

Naas sy operaloopbaan het hy ook bekendheid verwerf as akteur in verskeie teater opvoerings en het die hoofrol vertolk in die verfilming van Alan Paton se *Cry the Beloved Country*.

Hy was getroud met die violis Erica Jolley, wat ook in Londen gestudeer het en ná 1937 vir baie jare in die SAUK Orkes gespeel het.

Filmografie
-----------

* *Two Thousand Weeks*, 1969 as Rex Stapleton
* Paul Krüger, 1956 as Lord Milner
* *By an African Camp Fire* (TV-reeks), 1955
* Cry, the Beloved Country, 1951 as Frank Smith, boer en vriend van James Jarvis

Bronnelys
---------

* *Bruce Anderson* in Wêreldspektrum, volume 1. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK.
* Malan, J.P. (1986). *South African Music Encyclopedia*. Vol. 1. ISBN 0-86965-586-8. (Uittreksel hier beskikbaar)