**Wakanda** (amptelik die **Koninkryk Wakanda**) is 'n fiktiewe land in Amerikaanse strokiesverhale van Marvel Comics. Dit is geskep deur die skrywer-redakteur Stan Lee en die kunstenaar Jack Kirby, en verskyn die eerste keer in *Fantastic Four* #52 (Julie 1966). Wakanda word uitgebeeld as 'n land in Oos-Afrika of Afrika suid van die Sahara, en is die tuiste van die superheld Black Panther, die koning van Wakanda.

Wakanda het al in verskeie media-aanpassings verskyn, soos in die Marvel Cinematic Universe, waar dit uitgebeeld word as die tegnologies gevorderdste land op aarde.

Ligging
-------

In Marvel Comics se strokiesverhale is Wakanda net noord van die Turkanameer geleë en grens dit aan Kenia, Ethiopië, Uganda en Suid-Soedan.
Sommige bronne plaas Wakanda net noord van Tanzanië of reg waar Rwanda lê, terwyl ander meen dit is geleë aan die noordepunt van die Turkanameer, tussen Suid-Soedan, Oeganda, Kenia en Ethiopië (en omring deur ander fiktiewe lande soos Azania, Canaan en Narobia).

Ryan Coogler, regisseur van die 2018-rolprent *Black Panther*, sê sy idee van Wakanda is deur Lesotho geïnspireer.

In onlangse stories deur die skrywer Ta-Nehisi Coates lê Wakanda op die Victoriameer, naby ander fiktiewe lande soos Mohannda, Canaan, Azania en Niganda. Dié plekke lê hoofsaaklik in wat in die werklike lewe die oostelike helfte van die Demokratiese Republiek die Kongo is.

Birnin Zana is 'n stad in Wakanda. Voetgangers loop in strate vol besighede waarin geen voertuie ry nie, buiten nou en dan 'n busagtige pendeltuig. Die geheel gee die indruk van die "woonerf"-benadering wat in die 1970's in Nederland begin is. Magneetsweeftreine ry bo-oor en in die stad. Die geboue inkorporeer sommige tradisionele elemente, soos grasdakke en hangende tuine aan van die hoogste strukture.

Geskiedenis
-----------

Voor die opkoms van die Wakanda-volk het mistieke wesens bekend as Originators in die streek gewoon. Hulle was uiteenlopende rasse: Anansi (spinnekopagtig), Vanyan (aapagtig), Creeping Doom (insekagtig), Ibeji (tweekoppige humanoïede) en Kinders van Olokun (seewesens). Die Originators is deur die mense en Orishas uit die streek verdryf; die panteon van die Wakanda bestaan uit Thoth, Ptah, Mujaji, Kokou en Bast, die pantergodin.

In die verre verlede het 'n enorme meteoriet, wat uit *vibranium* bestaan het, in Wakanda neergestort. Die meteoriet is "Mena Ngai" genoem. Dit is uitgegrawe 'n generasie voor die gebeure van die hede. T'Challa, die vorige Black Panther en broer van die huidige Black Panther, Shuri, is die seun van T'Chaka, die Black Panther voor hom en 'n afstammeling van Olumo Bashenga. Omdat hy weet ander sal Wakanda probeer manipuleer en oorheers vir hierdie seldsame en waardevolle hulpbron, steek T'Chaka sy land vir die buitewêreld weg. Hy verkoop klein hoeveelhede van die waardevolle vibranium, terwyl hy die land se beste geleerdes oorsee stuur om te studeer, en so omskep hy Wakanda in een van die wêreld se tegnologies gevorderdste nasies. 

Eindelik kom die ontdekkingsreisiger Ulysses Klaue op Wakanda af en verberg sy werk aan 'n klankgebaseerde wapen wat deur vibranium aangedryf word. Toe hy ontbloot word, maak Klaue vir T'Chaka dood. Die hartseer tiener T'Challa gebruik egter Klaue se klankwapen teen hom. Klaue se regterhand word vernioetig en hy en sy manne vlug.

Wakanda het 'n baie hoë tempo van mutasie weens die gevaarlike eienskappe van vibranium. Baie van dié Wakanda-mutante werk vir Erik Killmonger.

Chadwick Boseman. wat die rol van T'Challa 'n paar keer vertolk het.
Vibranium-bestraling het baie van Wakanda se flora en fauna deurtrek, onder meer die hartvormige krui wat deur lede van die Black Panther-stam geëet word (hoewel T'Challa eenkeer die sterwende Spider-Man toegelaat het om dit te eet in die hoop dat dit hom sal help teen 'n geheimsinnige siekte).

In die 2008-storielyn "Secret Invasion" val Skrull-magte onder leiding van kommandeur K'vvvr Wakanda binne en veg teen die Black Panther en sy magte. Weens hewige teenstand vanweë die gebruik van tegnologiese ontwikkelings is albei kante genoop om met swaarde en spiese te veg. Die Wakanda-magte dra pantermaskers en dit voorkom dat die Skrulls hulle aanval op hulle leier kan fokus. Ondanks verliese aan hulle kant, verslaan die Wakanda-magte die Skrulls. Hulle maak almal dood, insluitende K'vvvr, en stuur hulle skip vol lyke terug. 'n Waarskuwing teen die inval van Wakanda word teen die muur van die skip se beheersentrum geskryf.

Terwyl hy onder die kosmiese mag van die Phoenix Force is, val Namor Wakanda aan omdat hulle die Avengers versteek en vernietig 'n groot deel van die land met 'n getygolf. Ná die aanval word alle mutante (veral dié wat aan die kant van Phoenix se beheerde mutante was) verbied om Wakanda binne te gaan. Sommige studente van die Jean Grey-skool word deur die mense van Wakanda aangeval; die studente vlug net-net met die hulp van Storm.

Toe Hydra 'n voelende kosmiese kubus met die naam Kobik manipuleer om onwetend die regte Captain America se Steve Rogers te vervang met sy Hydra-eweknie, word Wakanda bedreig deur die opkoms van terroristegroepe oor die hele heelal. Sy koning T'Challa word gevange geneem en gedwing om oor te gee totdat alle helde en sommige skurke wat teen Hydra rebelleer 'n manier ontdek om beide Kobik en die regte Steve Rogers terug te kry, asook om T'Challa en die ander gevange helde te bevry. Nadat Hydra se ryk vernietig is, vorm Wakanda 'n intergalaktiese ryk op Planeet Bast, terwyl hulle ook die verbod op mutante in hulle land herroep.

Karakteruitbeelding
-------------------

### Naam

Daar is verskeie teorieë oor die etimologie van Wakanda. Dit is dalk geïnspireer deur die Sioux-god met die naam Wakan Tanka, Wakanda, Wakonda of Waconda. Dit kan ook afgelei wees van 'n fiktiewe stam in Afrika uit Edgar Rice Burroughs se roman *The Man-Eater*, wat in 1915 geskryf maar eers in 1957 ná sy dood gepubliseer is; of anders van die agtervoegsel "-ganda" in enige Proto-Bantoetaal, soos die Kambavolk van Kenia, wat ook die Akamba of Wakamba genoem word; of van die woord *kanda*, wat "familie" in Kongo beteken.

### Taal

In die strokiesverhale het Wakanda drie ampstale: Wakanda, Joroeba en Hausa. In die Marvel Cinematic Universe praat karakters van Wakanda die Suid-Afrikaanse taal Xhosa.

In die 2018-rolprent *Black Panther* word die taal van Wakanda uitgebeeld as geskryf in 'n Wakanda-skryfstelsel wat gebaseer is op die Nsibidi-stelsel van Nigerië. Die fliek se skryfstelsel is deur die produksie-ontwerper Hannah Beachler geskep.

### Verdediging

Wakanda is die beste militêre mag op aarde. Die Wakandaleër is die land se hoofgrondmagte, terwyl die Wakandavloot see-operasies beheer. Die Wakandalugwag is die land se lumag, wat vlieëniers in kragtige wapentuig insluit. Om vrede en stabilitit in Wakanda te verseker kies die Black Panther Dora Milaje ("geliefdes") uit mededingende stamme vir sy persoonlike wag en toekomstige vroue in opleiding.

Wakanda het sy eie inligtingsdiens bekend as die N'Charu Silema; 'n spioenasienetwerk wat oor die hele wêreld werk om die land geheim te hou. Dit word beskou as net so goed soos Mossad, en beslis beter as die CIA en MI6. Later is P.R.I.D.E. (*Princess Regent Intelligence Division Executives*) ontwikkel tot die land se beskermingsagentskap.

Die land het ook 'n geheime polisie bekend as Hatut Zeraze ("Oorlogshonde" in die taal Wakanda).

Wakanda-godsdiens
-----------------

Wakanda het 'n paar kultusse wat uit verskeie plekke in Afrika afkomstig is. Die panteon van Wakanda is bekend as die *Orishas*. Dit is 'n Joroeba-woord wat gees of godheid beteken. Bast, die pantergodin, Thoth, die god van die maan en wysheid, en Ptah, die Vormer, is Heliopolitans (gode) wat in antieke Egipte aanbid is tot aan die einde van die faraotydperk. Kokou is 'n vegtergod van Benin. Mujaji (Modjadji) is 'n reënkoningin van Suid-Afrika. Ander gode wat in Wakanda aanbid word, soos Sekhmet, Sobek en die gorillagode Ghekre en Ngi, word deur die Jabaristam aanbid. Die mutant Ororo Munroe (ook bekend as Storm), die eksvrou van T'Challa en voormalige koningin van Wakanda, word Hadari-Yao ("Loper op Wolke") genoem; sy is 'n godin wat die balans van natuurlike dinge handhaaf.

Notas
-----

1. ↑  Orishas is gode van die Joroebastreek van Wes-Afrika

Skakels
-------

* 'n Gids tot die mites, legendes en gode van Wakanda
* Wakanda in die Marvel Database, 'n wiki van Marvel Comics
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.