recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ariarathes V Eusebes Filopator** (Grieks: Ἀριαράθης Εὐσεβής Φιλοπάτωρ) was van 163 v.C tot 130 v.C koning van Kappadosië. Hy is aanvanklik Mithridates genoem en was die seun van sy voorganger, Ariarathes IV. Hy het 33 jaar lank regeer.

Ariarathes was bekend vir sy goeie karakter en belangstelling in filosofie en die kunste. Hy is waarskynlik in Athene opgevoed waar hy oënskynlik bevriend geraak het met die toekomstige koning Attalus II. Nadat hy ’n huwelik met die suster van Demetrius I, wat deur die Romeinse Republiek voorgestaan is, van die hand gewys het, het laasgenoemde oorlog teen hom gemaak. Een van sy vals broers, Orophernes, het na vore getree as aanspraakmaker op die troon.

Ariarathes is omstreeks 158 v.C. van die troon gesit en het na Rome gevlug. Die Romeine het hom teruggeplaas op die troon, maar Orophernes toegelaat om saam met hom te regeer. Die gesamentlike heerskappy het blykbaar nie lank gehou nie. Kort daarna word Ariarathes as die enigste koning genoem.

In 154 v.C. het Ariarathes die koning van Pergamon, Attalus II, gehelp in sy oorlog teen Bitinië en het sy seun Demetrius gestuur as bevelvoerder. Hy is in 130 v.C. verslaan in die oorlog van die Romeine teen Eumenes III van Pergamon. In ruil vir sy hulp aan die Romeine in laasgenoemde oorlog is Likaonië en Silisië by sy koninkryk gevoeg.

Hy het ses kinders by sy vrou, Nysa, gehad, maar sy het vyf van hulle ná sy dood vermoor sodat sy die mag vir haarself kon hou. Nadat sy doodgemaak is weens haar wreedheid, het haar enigste oorlewende seun die troon bestyg as Ariarathes VI.

Bronne
------

* Appian, *The foreign wars*, Horace White (vertaler), New York, 1899
* Hazel, John; *Who's Who in the Greek World*, "Ariarathes V", 1999
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, "Cappadocia", 1911
* Justinus; *Epitome of Pompeius Trogus*, John Selby Watson (vertaler); Londen, 1886
* Livy; *Ab urbe condita*, Canon Roberts (vertaler); New York, 1905
* Polybius; *Histories*, Evelyn S. Shuckburgh (vertaler); Londen – New York, 1889
* Smith, William (red.). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Ariarathes V" Geargiveer 4 Junie 2011 op Wayback Machine, Boston, 1867
* Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

| * l
* b
* w
Konings van Kappadosië |
| --- |
| 
* Ariarathes I
* Ariarathes II
* Ariamnes
* Ariarathes III
* Ariarathes IV
* Ariarathes V
* Ariarathes VI
* Ariarathes VII
* Ariarathes IX
* Ariarathes VIII
* Ariarathes IX
* Ariarathes VIII
* Ariobarzanes I
* Ariobarzanes II
* Ariobarzanes III
* Ariarathes X
* Archelaos

 |
**Amoer-oblast** (Russies: Аму́рская о́бласть, Amoerskaja oblast) is ’n deelgebied van Rusland. Dit lê aan die oewers van die Amoer- en die Zeja-rivier in die Verre-Oosterse Federale Distrik en die hoofstad is Blagowesjtsjensk.

Dit grens aan die Republiek van Sacha (Jakoetië) in die noorde, Chabarofsk-krai en die Joodse Outonome Oblast in die ooste, China in die suide en Zabaikalski-krai in die weste. Dit het in 2008 ’n bevolking van 869 600 gehad.

**Amoer-krai** (Аму́рский край) en **Priamoerje** (Приаму́рье) is nie-amptelike name wat in die tyd van die Russiese Ryk gebruik is vir Russiese gebiede aan die Amoer-rivier. Dit stem min of meer ooreen met die huidige Amoer-oblast.

Die administratiewe hoofstad van die streek, Blagowesjtsjensk, is een van die oudste nedersettings in die Russiese Verre-Ooste. Dit is in 1856 gestig en is ’n tradisionele sentrum van handel en die goudmynbedryf. Die gebied kan met twee spoorlyne bereik word, die Transsiberiese Spoorlyn en die Baikal-Amoer-hooflyn.

Geografie
---------

Die Stanowoi-bergreeks vorm die grenslyn tussen Sacha en die Amoer-oblast en loop al langs die oblast se noordelike grens. Die Zeja-rivier ontspring in dié berge. In die middel van die rivier is die groot Zeiski-dam gebou, wat 2 500 km2 groot is en tussen die Stanowoi-berge en ’n parallelle suidelike reeks lê wat deur die middel van die oblast loop. Die laagland tussen die twee bergreekse vorm die Opper-Zeiski-vlakte, hoofsaaklik moerasse met lorke- en dennewoude. Suid van die tweede reeks lê die uitgestrekte Amoer-rivier-vlakte, wat tot 40% van die oblast vorm.

Ekonomie
--------

### Natuurlike hulpbronne

Amoer-oblast het ’n aansienlike hoeveelheid van verskillende mineraal-neerslae wat geraam word op ’n waarde van $400 miljard. Van die belangrikstes is goud, silwer, titaan, molibdeen, wolfram, koper, tin, ens. Daar is na raming 70 miljard ton steenkool en ligniet en moontlik 3,8 miljard ton yster. 

### Nywerheid

Nywerheid is baie belangrik in die Amoer-oblast. Die belangrikste sektor is vervaardiging – veral van kos- en drankprodukte asook masjiene soos skeepsbou- en landbou-masjinerie, myntoerusting, elektriese toestelle en gereedskap. 

Mynbou maak 19,9% van die nywerheid uit – veral van goud, uraan en steenkool.

Geskiedenis
-----------

Volgens ou Chinese manuskripte het hier in die 400's al mense gewoon. Baie eeue later, in die 1600's, is die gebied deur die Mantsjoes beset voor hulle China binnegeval het. Dit is later aan die Qing-dinastie teruggegee en in 1858 deur Rusland geannekseer.

In die middel 17de eeu het Russe die gebied begin binnestroom. Hulle was op soek na ’n meer gematigde klimaat as in die noorde. Hulle is later deur veral Kosakke gevolg en ná die voltooiing van die Transsiberiese Spoorlyn kon talle mense die gebied maklik bereik.

Demografie
----------

Volgens die 2002-sensus maak Russe 92% van die bevolking uit, Oekraïners 3,5%, Belarusse 0,8% en Tartare 0,5%. Die grootste stede is Blagowesjtsjensk, (219 000 inwoners), Belogorsk (67 400), Swobodni (63 900), Tinda (40 100) en Raitsjichinsk (24 500).
Die **Amoedarja** of **Amoedarjo** (Persies: آمودریا, *Āmūdaryā*; Turkmeens: *Amyderýa*; Turks: *Ceyhun*; Oesbekies: *Amudaryo*; Tadjiks: Амударё; Pasjtoe: د آمو سيند, *da Āmú Sínd*; Oud-Grieks: Ὦξος, *Oxos*; Latyn: *Oxus*) is 'n rivier in Sentraal-Asië. Dit is ook uit die oudheid bekend as die **Ōxus** of **Oxos** weens die antieke Griekse naam **Ὦξος**, wat afgelei is van die grootste sytak, die Vakhsj. In Middeleeuse Islamitiese geskrifte is dit telkens bekend as die Jajhoen (جيحون) – wat naamlik een van die vier riviere van die Paradys is. (Net so was die Sirdarja bekend as die Sajhoen, een van die ander riviere).

Die moderne naam is Persies, en alhoewel reeds lank so bekend in die Ooste, is dit van redelik onlangse gebruik in Westerse geskrifte; voor die 20ste eeu was slegs wisselvorme van die antieke Griekse naam algemeen bekend.

Die rivier ontspring uit twee hoofstrome in die Pamirberge (die antieke Berg Imeon) in Afghanistan en Suid-Tadjikistan — die Pamir- en die Vakhsj — en vloei sowat 2 400 km deur Noord-Afghanistan, Suid-Tadjikistan, Oos-Turkmenistan en Wes-Oesbekistan na die oorblywende Aralmeer. Die Amoedarjase opvanggebied is meer as 500 000 km² groot, maar slegs sowat 200 000 km² dra die oorgrote volume by tot die opvangs. Die jaarlikse vloei is 'n baie beskeie 74 km³ per jaar — twee keer soveel as die vloei van die susterrivier, die Sirdarja.

Nota
----

*Darja* beteken rivier, en "-darjarivier" sou dan 'n toutologie wees.

Sien ook
--------

* Sirdarja
* Berg Imeon
’n Kaart van Benede-Egipte wat die ligging van Saïs aandui.
**Saïs** (Grieks: Σάϊς, Arabies: صا الحجر, Sa al-Hagar) was ’n stad van Antieke Egipte in die westelike Nyldelta. Dit was die hoofstad van die vyfde nomos (distrik) van Benede-Egipte en het die hoofsetel van mag geword tydens die 24ste Dinastie (omstreeks 732–720 v.C.) en die 26ste Dinastie (664–525 v.C.) in die Laat Tydperk. Sy Egiptiese naam was **Zaoe**.

Oorsig
------


|  |
| --- |
|  |
| Zaoe in hiërogliewe |

Die stad se naam kom al sedert die Ou Ryk van Egipte in tekste voor. Opgrawings wys egter dit kon reeds in 4000 v.C. bestaan het.

Volgens Herodotus was Saïs die ligging van Osiris se graf en is die god se lyding op ’n aangrensende meer vertoon as ’n misterie in die nag. Die stad se beskermingsgodin was Neith, wie se kultus tot in die 1ste Dinastie terugstrek, omstreeks 3100-3050 v.C. Die Grieke soos Herodotus, Plato en Diodorus Siculus het haar met die Griekse godin Athena verbind en Saïs dus met Athene.

Vandag is daar geen bewyse van Saïs se bestaan voor die laat Nuwe Ryk (omstreeks 1100 v.C.) nie weens die grootskaalse verwoesting van die stad deur boere wat die geboue se modderstene verwyder het om as kunsmis te gebruik.

Mediese skool
-------------

Die Tempel van Saïs is verbind met ’n mediese skool, nes baie ander tempels van Antieke Egipte. Die skool by Saïs het baie vrouestudente gehad en blykbaar ook ’n fakulteit vir vroue. ’n Inskripsie wat in die stad behoue gebly het, lui: "Ek het van die mediese skool by Heliopolis gekom en aan die vroueskool by Saïs studeer, waar die goddelike moeders my geleer het om siektes te genees."
'n Tipiese Chinese abakus.
'n **Abakus** is 'n rekenkundige toestel, dikwels saamgestel as 'n houtraam met krale wat op drade gly. Dit was in gebruik eeue voor die aanvaarding van die geskrewe Hindoe-Arabiese numeriese stelsel en word steeds algemeen gebruik deur handelaars en klerke in China en elders.

Alhoewel die ontwerp van die abakus dikwels toegeskryf word aan die Chinese, blyk dit dat die abakus omstreeks 2400 v.C. deur die Babiloniërs uitgevind is. Die eerste abakus was baie waarskynlik gebaseer op 'n plat klip bedek met sand of stof. Lyne is in die sand getrek en klippies is gebruik om te help met berekenings. 'n Verskeidenheid van abakusse is op hierdie beginsel ontwikkel. Die gewildste is gebaseer op die twee-vyfdelige stelsel, en gebruik 'n kombinasie van twee basisse (basis-2 en basis-5) om desimale getalle te verteenwoordig.

Die gebruik van die woord abakus dateer terug na voor 1387 toe 'n Middel Engelse geskrif die woord  uit Latyn geleen het om 'n sandbord-abakus te beskryf. Die Latynse woord het van *abakos* gekom, die Griekse genitiewe vorm van *abax* ("bereken-tabel"). Omdat *abax* ook die betekenis het van "tabel gesprinkel met sand of stof, gebruik vir die teken van geometries{e} figure," , is daar deur sommige taalkundiges gespekuleer dat die Griekse woord afkomstig kan wees van 'n Semitiese wortel, ābāq, die Hebreeuse woord vir "stof". Terwyl besonderhede van dié afkoms onduidelik is, mag dit ook afkomstig wees van die Phoenisiese woord abak, wat "sand" beteken. Die meervoud van abakus is abakusse.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNC: 000000005
* BNF: cb11958604v (data)
* GND: 4000030-8
* LCCN: sh85000041

 |
**Abrakadabra** is ‘n towerspreuk wat in oertye in die volksgeneeskunde gebruik is om siektes te voorkom en genees.

Gebruik
-------

Dit is een van die min woorde sonder betekenis. Gewoonlik word dit gebruik deur ‘n kulkunstenaar as ‘n soort towerspreuk om die toeskouers se aandag af te lei van sy handvaardigheid of bloot om indruk te maak. Net soos met die towerspreuk ‘‘hokus pokus pilatus pas’’. Soms word abrakadabra gebruik as ‘n sinoniem vir die woord brabbeltaal en onverstaanbare en onbegryplike onsin.

Geskiedenis
-----------

Dit word vir die eerste maal genoem in ‘n Latynse gedig deur die Gnostiese digter Quintus Severus (Serenus) Sammonicus in die 2de eeu. Die woord het die ewige lewe gesuggereer en daar is geglo dat dit ‘n amulet is met helende kragte. Daar is veral geglo dat dit tandpyn, koors en ander siektes kan opklaar en ‘n persoon teen gevare kan beskerm. Die pasiënt moes die talisman op perkament skryf en aan ‘n draadjie van vlas om sy nek hang. Boonop moes dit op ‘n voorgeskrewe manier daarop geskryf word, naamlik in die vorm van ‘n gelyksydige driehoek wat op sy kop staan. So lees dan die boonste van die elf reëls van links na regs sowel as die regtersy van onder na bo die gelukbringende woord abrakadabra.

Etimologie
----------

Abrakadabra is van onsekere herkoms. Volgens oorlewering is dit saamgestel uit die Hebreeuse woorde Ab (Vader), Ben (Seun) en Ruach Acadsch (Heilige Gees). Ander sê dit kom van die Grieks abraxas en die Hebreeus dabar.

Bron
----

* Hendrickson, Robert: The encyclopedia of word and phrase origins. Londen: MacMillan,1987. ISBN 0-333-46089-8
Die vier ase van 'n standaardpak van 52 kaarte.
'n **Aas** is 'n speelkaart met 'n enkele hart-, klawer-, ruit- of skoppenssimbool in die middel van Franse speelkaarte. Dit is soms groot en versier, veral in die geval van 'n aas van skoppens. Dié praktyk het in die tyd van koning Jakobus VI van Skotland en I van Engeland begin omdat vereis is dat die vervaardiger sy kenteken op die kaarte plaas om die maatskappy te identifiseer en te wys hy het die nuwe seëlbelasting betaal. Hoewel dié vereiste in 1960 afgeskaf is, word die praktyk steeds deur baie kaartdrukkers gevolg.

In ander lande en stede word die seël en kenteken ook op die aaskaarte geplaas: die aas van klawers in Frankryk, van ruitens in Rusland en van hartens in Genua, want dié kaarte het die meeste plek.

Die naam is voorheen ook gebruik vir 'n dobbelsteen met een kolletjie, maar dié praktyk is verouder.

Etimologie
----------

Die woord "aas" kom van die Oudfranse en Latynse *as*, wat 'n "eenheid" beteken. Dit was die naam van 'n klein Romeinse muntstuk. Dit is oorspronklik gebruik vir die kant van 'n dobbelsteen met een kolletjie voordat dit vir kaarte gebruik is.

Verhoging van die aas se rang
-----------------------------

Die aas het histories 'n lae rang gehad en het dit steeds in baie gewilde Europese speletjies (baie pakke kaarte gebruik inderwaarheid nie die A nie, maar die syfer 1). Die vordering van die aas na 'n hoë kaart het blykbaar is fases gebeur. In die 15de en 16de eeu het 'n paar speletjies die aas tussen die 10 en die boer in rang geplaas. Die vroegste bekende spel waarin die aas die kaart met die hoogste rang was, is trappola. Baie speletjies, soos poker en blackjack, laat die speler toe om te kies of die aas laag of hoog moet wees.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Aas (speelkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Schabir Shaik** is 'n Suid-Afrikaanse sakeman van Berea, Durban, wat bekend geword het deur sy noue verbintenis met die destydse Suid-Afrikaanse adjunkpresident, Jacob Zuma. Hy is op 2 Junie 2005 skuldig bevind aan korrupsie en bedrog en vir 15 jaar gevangenisstraf gevonnis. Sy skuldigbevinding het twee weke later gelei tot die afdanking van Zuma uit sy pos as adjunkpresident.

Parool
------

Op 3 Maart 2009 word Shaik op mediese parool vrygelaat, nadat hy slegs twee jaar en vier maande van sy vyftien jaar vonnis uitgedien het.  Die hoof van kardiologie by die *Inkosi Albert Lutuli*-hospitaal in Durban, professor DP Naidoo, het Shaik persoonlik al in Desember 2008 ontslaan omdat hy klaarblyklik gesond genoeg was om na die tronk terug te keer. Ongeag bly Shaik tot sy parool in die hospitaal aan. Verskeie klagtes is aanhandig gemaak dat Shaik die bepalings van sy parool oortree - insluitende sy verblyf by die Thanda Privaat Wildreservaat vir drie nagte in Junie 2009. Die Departement van Korrektiewe Dienste het gesê Shaik se parooloffisier het hom toestemming gegee om in 'n luukse lodge te herstel.
**Abraham** is 'n Afrikaanse rolprent wat op 16 Oktober 2015 vrygestel is. Die regisseur en skrywer was Jans Rautenbach en dit was laaste draaiboek wat deur Jans Rautenbach geskryf is voor sy dood in November 2016.

Genre
-----

Die rolprent is 'n drama.

Hoofrolspelers
--------------

* D.J. Mouton as Abraham
* Hannes Muller as Jans
* Franci Swanepoel as Almeri
* Chantell Phillipus as Katie
* Jill Levenberg as Beulah
* Frans Lucas as Dirk

en andere.

Storielyn
---------

Jans Rautenbach vertel die verhaal van Abraham (vertolk deur D.J. Mouton) – ’n kunstenaar en dromer van Kannaland in die vroeë 1980’s. Abraham is ’n toegewyde familieman wat sukkel om finansieel vir sy jong vrou, Katie (gespeel deur Chantell Phillipus), en hul vierjarige dogtertjie te voorsien.

Abraham se kreatiewe deursettingsvermoë lei hom na sy weldoeners, Jong Jans (Hannes Muller) en sy vrou, Almeri (Franci Swanepoel). Abraham en Katie trek na ’n nuwe huis waar Abraham begin werk vir Jong Jans. Katie se worsteling met alkoholisme en haar geestesgesondheid bedreig egter die gesin se geluk. Abraham ondersteun sy vrou ten volle, maar sy ambisie maak hom onrustig. Abraham droom daarvan om bo sy omstandighede uit te styg en sy merk deur sy kuns te maak. Die ellendige werklikheid van sy situasie hou hom egter terug.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
Geroosterde witbrood

Twee snye brood, regs is gerooster
**Roosterbrood** is brood wat gesny en daarna met behulp van hitte bruingebrand is. Die proses om brood te rooster maak die brood warm en bros, en stel 'n geurige reuk vry (soortgelyk aan varsgebak).

'n Elektriese broodrooster word gewoonlik gebruik om roosterbrood te maak. Hierdie broodroosters het gewoonlik gleuwe waarin twee, vier of meer snye brood geplaas kan word. As die brood gereed is, sal dit outomaties uitskiet, waarna dit bedien kan word. Brood kan ook in 'n oond of oor 'n oop vuur gerooster word, terwyl dit met 'n braaitang omgedraai word sodat albei kante eweredig bruin rooster. 'n Maklike manier om braaibroodjies (met enige vulsel in) te maak is om dit in 'n toeklaprooster op koel vuurkole te plaas en dan gereeld om te draai.

Roosterbrood word algemeen tydens ontbyt genuttig. Verskeie smeermiddels kan ingespan word om dit verskillende smake te gee. Botter word gewoonlik hiervoor gebruik, waarna konfyt, heuning, kaas, Marmite/Bovril of ander geurmiddels daaroor gesmeer kan word. Roosterbrood is ook fermer as gewone brood, en kan as basis vir swaarder geregte, soos maalvleis of fyngemaakte vis gebruik word.

Ouer brood word dikwels vir roosterbrood gebruik. Brood kan selfs vir die doeleinde gevries word om later gerooster te word.

Die chemiese proses wat tydens die rooster plaasvind word die Maillard-reaksie genoem. Hiertydens reageer die aminosure en reduserende suikers met mekaar wat vir die bruin kleur verantwoordelik is.

'n Elektriese broodrooster.
'n Rakkie vir roosterbrood.

Voetnota
--------

1. ↑  *Erkenning aan* **Jan Braai** (*KykNET-televisieprogram, 3 November 2013)*
Dr. Abraham Faure.
Dr. **Abraham Faure** (29 Augustus 1795 in Stellenbosch - 27 Maart 1875 in Kaapstad) was 45 jaar lank predikant van die Groote Kerk, Kaapstad, stigter van die NG Kerk se amptelike blad, die *Kerkbode* en word as die vader van die Teologiese Kweekskool op Stellenbosch beskou.

Abraham Faure vertrek in 1814 na Engeland vir verdere studie. Twee jaar later gaan hy na Nederland om aan die Universiteit van Utrecht in teologie te studeer. Hy keer in 1818 terug en word predikant van die NG gemeente Graaff-Reinet, waar die gemeente, die sesde in die land, toe 26 jaar oud was. In 1822 vertrek hy na die Groote Kerk waar hy predikant sou bly tot 1867. Op Graaff-Reinet was sy opvolger ds. Andrew Murray sr. vader van onder meer dr. Andrew Murray. Tydens Faure se dienstyd in Kaapstad stig hy op 20 September 1829 die NG gemeente Wynberg, waarvan sy jongste broer, dr. Philip Eduard Faure, op 7 Desember 1834 as eerste leraar bevestig word.

Dr. Faure het hom besonder vir die onderwys beywer en was een van die stigters van die *Zuid-Afrikansch Athenaeum*, wat later as die Suid-Afrikaanse Kollege sou bekend staan, voorloper van die Universiteit van Kaapstad. Hy het ook 'n aandeel in die stigting van die opvoedingsinstituut *Tot Nut van 't Algemeen* gehad en kan feitlik as die vader van die Kweekskool (in 1859 opgerig) op Stellenbosch beskou word. 

Verder het 'n leidende rol in die totstandkoming van blaaie soos die *Het Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tydschrift* (1824), *De Honigbij* (1843) en *De Kerkbode* (1849) gehad, terwyl hy vir die daarstelling van die eerste Sondagskool in 1844 verantwoordelik was en baie jare as voorsitter van die Suid-Afrikaanse Bybelgenootskap gedien het.

In 1862 ontvang Faure 'n eredoktorsgraad van die Rutgers College in New Brunswick, V.S.A.. Die Kaapse Sinode verkies hom in 1837, 1842, 1847, 1852, 1857 en 1862 tot aktuarius. In 1847, 1852 en 1857 is hy ook as skriba verkies. Hy tree in 1867 af en sterf op 27 Maart 1875 in Kaapstad.

Bronne
------

* Albertyn, C.F. (hoofred.), *Afrikaanse Kinderensiklopedie* (derde uitgawe), Kaapstad, (jaartal onbekend).
* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0000 4864 3241
* LCCN: no2004011660
* VIAF: 29236096
* WorldCat Identities: lccn-no2004011660

 |
Die roosvenster in die noordfasade van die abdykerk in Saint-Denis (Frankryk)
Roosvenster in die hooffasade van die Sint Stefanuskatedraal, Wene, Oostenryk
Die term **roosvenster** word dikwels as 'n generiese term vir 'n ronde venster gebruik, maar verwys in sy spesifieke betekenis veral na die kringvormige vensters van Gotiese kerkgeboue en katedrale. Gotiese roosvensters word gewoonlik deur middelposte en maaswerk in segmente verdeel. Die argitektoniese term "roosvenster" dateer uit die 17de eeu en is waarskynlik van die Oudfranse *roué* ("wiel") afgelei en nie van die roosblom nie.

Gotiese roosvensters spog nogtans met 'n gesofistikeerde ontwerp wat lyk soos die blomblare van 'n roos. Hulle is een van die tipiese kenmerke van die Gotiese katedrale in Noord-Frankryk, alhoewel roosvenster reeds in vroeër periodes van die Middeleeuse boukuns gebruik is.

Die boumeesters van die Franse katedrale het die roosvensters meestal sentraal bo-oor die portale geplaas waar hulle buitengewone en pragtige ontwerp 'n sterk suggestiewe en meditatiewe werking op die Middeleeuse gelowiges in hulle strewe na spiritualiteit en buitewêreldse ervarings gehad het. Die buitewêreldse, harmoniese en pragtige indruk van roosvensters is deur die gebruik van gekleurde glas versterk en was 'n simbool vir die manier waarop die Goddelike liefde na alle rigtings uitgestraal het.

Die kunsvolle struktuur van roosvensters maak daarnaas dikwels gebruik van elemente uit die mitiese getalle- en sirkelsimboliek om sodoende die alomteenwoordigheid van God in die wêreld, die ewige kringloop of die lewenssiklus op 'n visuele manier ervaarbaar te maak.

Met die herlewing van Middeleeuse stylelemente in die Neogotiese boukuns van die 19de eeu het ook die roosvenster weer gewild geraak en kom as 'n belangrike stylelement in talle Christelike kerkgeboue voor.

|  |
| --- |
| **Kerkargitektuur** |
| ***Kerk***: Koornis (apsis) | Dwarsskip | Koor | Skip | Vensterkruis | Narthex | Apsiskapel | Wandelgang | Boog | Sybeuk | Kripte | Kerktoring | Chevet | Toringspits | Lanterntoring | Doksaal | Kerkplein |
| ***Geboue en monumente***: Kerk | Kapittelkerk | Doopkapel | Klooster | Abdy | Basiliek | Kapel | Katedraal | Campanile | Kalvarie |
| ***Argitektoniese elemente***: Boog | Gewelf | Kapiteel | Steunbeer | | Suil |
| ***Versierings***: Kerkvenster | Roosvenster | Gargouille | Timpaan |
| Romaanse argitektuur | Gotiese argitektuur | Middeleeuse godsdienstige argitektuur |
Justin Welby, aartsbiskop van Kantelberg
Rowan Williams, die vorige aartsbiskop van Kantelberg
Die **Aartsbiskop van Kantelberg** is die religieuse hoof van die Kerk van Engeland en die simboliese hoof van Anglikaanse kerke oor die hele wêreld. Hy is die regstreekse opvolger van die eerste aartsbiskop, Augustinus van Kantelberg. Die aartsbiskop word deur die Engelse monarg onder leiding van senior biskope, in samewerking met die eerste minister van die Verenigde Koninkryk, gekies.

Die amp, Aartsbiskop van Kantelberg, is in die jaar 597 ingevoer. In daardie jaar het St. Augustinus in Engeland, in die gebied genaamd Kent, gearriveer. Hy is deur die pous gestuur om die plaaslike bevolking tot die Christendom te bekeer. Toe hul koning (Æthelberht van Kent) 'n Christen word, het die mense hom en die Christendom aanvaar. Augustinus was die eerste biskop in die koninkryk van Kent en is later as aartsbiskop erken toe 'n tweede bisdom geskep is. Sedertdien is daar 'n aartsbiskop by Canterbury (Kantelberg) in Kent.

Die aartsbiskop van Kantelberg was aanvanklik ook die hoof van die Rooms-Katolieke Kerk in Engeland, maar in die 16de eeu het die Engelse Kerk van die Roomse Kerk weggebreek. Die nuwe kerk is die Kerk van Engeland genoem en die aartsbiskop is sedertdien die leier van die kerk.

Justin Welby dien sedert 21 Maart 2013 as die 105de aartsbiskop.
**Vivian Mary Hartley**, later bekend as **Vivien Leigh** (5 November 1913 – 8 Julie 1967), was ’n Britse aktrise van die verhoog en silwerdoek.

Sy het twee Oscars gewen, vir haar vertolking van Scarlett O'Hara in *Gone with the Wind* (1939) en van Blanche DuBois in die rolprentweergawe van *A Streetcar Named Desire* (1951), ’n rol wat sy ook in 1949 in die West End in Londen gespeel het. Sy het ook ’n Tony gewen vir haar spel in die Broadway-weergawe van *Tovarich* (1963).

Loopbaan
--------

Leigh en Olivier in Australië, Junie 1948.
Nadat sy drama studeer het, het Leigh in klein rolle in vier 1935-rolprente verskyn en daarna was sy die heldin in *Fire Over England* (1937). Omdat sy vir haar skoonheid geprys is, het sy gevoel dit staan in die pad van haar sukses as ernstige aktrise. 

Ondanks haar gewildheid op die silwerdoek, was Leigh hoofsaaklik ’n teateraktrise. In haar loopbaan van 30 jaar op die verhoog het sy rolle vertolk wat wissel van die heldinne in Noël Coward- en George Bernard Shaw-komedies tot klassieke Shakespeare-karakters soos Ophelia, Cleopatra, Juliet en Lady Macbeth. 

Tussen 1940 en 1960 is Leigh sterk geassosieer met haar man van dié tyd, Laurence Olivier, haar tweede man. Hulle het saam in baie verhoogstukke opgetree, met Olivier dikwels as regisseur, asook in drie rolprente. Sy het ’n reputasie opgebou dat sy moeilik is om mee saam te werk omdat sy vir ’n groot deel van haar volwasse lewe aan bipolêre gemoedsteuring gely het. Sy het ook herhaaldelike aanvalle van chroniese tuberkulose gehad – sy is in die middel 1940's die eerste keer daarmee gediagnoseer en is eindelik op 53-jarige ouderdom daaraan dood.

Hoewel sy met tye nie toneelgespeel het nie, het die American Film Institute haar in 1999 16de geplaas op hul lys van die 100 beste aktrises van die klassieke Hollywoodse rolprentbedryf.
'n Stoomskoonmaker in aksie
Kommersiële skoonmaakdienste gebruik stoomskoonmakers om tapyte skoon te maak
'n **Stoomskoonmaker** is 'n huishoudelike of industriële toestel waarin water tot stoom verhit en uit 'n tuit uitgeblaas word om hittebestande oppervlakke soos teëls op 'n doeltreffende manier en sonder chemiese skoonmaakmiddels skoon te maak. Die kombinasie van warm waterstoom en stoomdruk verwyder vuilheid soos vet of kalk van oppervlakke.

Om ongevalle te vermy lewer stoomskoonmakers vir huisgebruik waterstoom teen temperature van tussen 100 en 150 °C en relatief lae druk sodat meubels en ander voorwerpe nie beskadig word nie. Stoomskoonmakers vir industriële gebruik word dikwels van 'n bykomende pomp voorsien, en die stoom word hier teen 'n hoër druk en teen hoër temperature van meer as 300 °C gelewer. 

Vervaardigers bied 'n groot verskeidenheid toebehore vir huishoudelike stoomskoonmakers aan. So kan 'n stoomskoonmaker byvoorbeeld van spesiale roterende borsels voorsien of met 'n stoomstrykyster gekoppel word.
Chinese *dim-sum*-geregte word in bamboesmandjies in 'n pot geplaas waarin water verhit word en in die stoom, wat opstyg, gaargemaak
Elektriese stoomkokers in 'n winkel in Hongkong. Hulle is geskik vir die stoomgaarmaak van aartappels, groente, rys en vis. Sekere soorte vleis mag eweneens gestoom word, maar daar word geen braai-effek verkry nie
'n Ultramoderne stoomdruk-snelkookpot van die Duitse vervaardiger WMF. Hier word twee gaarmaakmetodes - drukkook en stoomgaar - met mekaar gekombineer
Die stoomgaarmetode het al eeue lank 'n vaste plek in die Chinese kookkuns. Hiervoor word bamboeshouers in 'n pot met kokende water geplaas sodat groentes en geregte soos *dim-sum* in die stoom gaar word
Rys word in mandjies gestoom in Luang Prabang, Laos
'n 17de eeuse Franse stoomdruk-kookpot met ventiel vir privaat huishuishoudings, ontwikkel deur Denis Papin
Maori-vroue en -kinders maak kos in geotermiese stoom gaar  
Skildery deur Ellen von Meyern, olieverf op karton, 1903
'n **Stoomkoker** is 'n huishoudelike toestel waarin kos met stoom gaargemaak word. Stoomgaar het veral in die kookkuns van oosterse beskawings, onder meer China en Japan, 'n lang tradisie. Hier het argeoloë op die oudste bekende stoomgaarmaakpotte en -mandjies afgekom. Ook in vulkaniese streke van Nieu-Seeland, soos Rotorua en Bay of Plenty, het inheemse Maori die stoom van geotermiese warmwaterbronne al vroeg gebruik om kos te kook wat in mandjies in die stoom gehang is.

In Europa het die stoomgaarmaakmetode in die 17de eeu belangstelling gewek toe die Franse uitvinder, fisikus en wiskundige Denis Papin (1647−1710) in 1674 die eerste stoomdruk-snelkookpot ontwikkel het. Moderne stoomdruk-snelkookpotte is vir die eerste keer in 1927 in Duitsland bemark. Hulle het vanaf die 1960's hoogty gevier. In die 1970's is professionele stoomkokers vir die restaurantbedryf ingevoer.

### Drukstoomkokers

Ingeboude drukstoomkokers word as ooghoogteoonde deur die Duitse vervaardiger *Miele* aangebied. Vis en groente word hier teen temperature van tussen 101 en 120 °C en onder druk gaargemaak. In vergelyking met konvensionele stoomkokers verminder drukstoomkokers kooktye met sowat vyftig persent. Hierdie toestelle benodig 'n varswateraansluiting om stoom op te wek.

Sien ook
--------

* Konveksiestoomkoker
**Magda Beukes** is 'n Suid-Afrikaanse aktrise wat bekend is vir haar rolle in Afrikaanse rolprente en TV-sepies. Sy het twee Rapport Oscar's ontvang, asook 'n Artes-prys vir haar spel as Gina Ekdal in Stephan Bouwer se TV-produksie van Henrik Ibsen se *Die wilde eend*.

Beukes het as 'n toneelspeler by die eertydse Truk aangesluit en daarna vryskutwerk gedoen. Sy het reeds as student aan die Universiteit van Pretoria die rol van Yvette teenoor Anna Neethling-Pohl in die titelrol van Bertolt Brecht se *Moeder Courage* vertolk (vertaal deur Fred Steyn, onder regie van Hannes Horne). Sy het ook verskeie eenvrouvertonings geskryf en vervaardig.

In 1982 verruil sy die vermaaklikheidsbedryf om opheffingswerk in Mosselbaai te doen, waar sy 'n dramagroep onder tieners op die been bring. Daarna het sy haar toegespits op televisie-optredes, onder andere in die rol van Kleintjie Smit in *Amalia I* en *II*, en kleiner rolle teenoor Eckardt Rabe en Brümilda van Rensburg in Egoli, asook in *Scandal*. Haar huidige rol is as Marina Verwey in Binnelanders.

Filmografie
-----------

Enkele van die rolprente waarin sy opgetree het:

* Beloftes van Môre, 1981
* Plekkie in die son, 1979
* Dit was aand en dit was more, 1978
* 'n Seder val in Waterkloof, 1978
* Netnou hoor die kinders, 1977
* 'n Beeld vir Jeannie, 1976

TV-optredes:

* Amalia I en II (KykNET)
* Egoli (M-Net, KykNET)
* Scandal
* Binnelanders (KykNET)
Die **Maagde-eilande** (Engels: *Virgin Islands*) bestaan uit die Amerikaanse Maagde-eilande, 'n eilandgebied van die Verenigde State van Amerika, en die Britse Maagde-eilande, 'n oorsese gebied van die Verenigde Koninkryk, tussen die Karibiese See in die suide en die Atlantiese Oseaan in die noorde. Die *Spaanse Maagde-eilande* behoort sedert die Spaans-Amerikaanse Oorlog van 1898 aan die Amerikaanse eilandgebied Puerto Rico. Die eilande is in die weste van Anguilla en in die ooste van Puerto Rico geleë. Die Maagde-eilande het 'n bevolking van 146 508 in 2003 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 505 km². Die VS-dollar is in albei gebiede die amptelike geldeenheid.

Geografiese kaart van die Maagde-eilande
Politieke kaart van die Maagde-eilande:
   Amerikaanse Maagde-eilande

   Britse Maagde-eilande

   Spaanse Maagde-eilande (Puerto Rico)

   Puerto Rico (VSA)

Die eilande is deur Christophorus Columbus op 14 November 1493 vir Europa ontdek en vir Spanje in besit geneem, maar die eilande is nie deur Spanjaarde bevolk nie. Sedert die 17de eeu was die eilande tussen Denemarke en Engeland opgedeel en sommige eilande was tydelik in Nederlandse besit. 1917 het die VSA die Deense deel vir 25 miljoen VS-dollar gekoop.

Grootste eilande
----------------

| Rank | Eiland | Oppervlak (km²) | Oppervlak (vk myl) | Bevolking (2010) | Administrasie |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Saint Croix | 214 | 82 | 50 601 |  Amerikaanse Maagde-eilande |
| 2 | Vieques (histories nie beskou as deel van die Maagde-eilande nie) | 135 | 52 | 9 301 |  Puerto Rico |
| 3 | Saint Thomas | 80,91 | 31,23 | 51 634 |  Amerikaanse Maagde-eilande |
| 4 | Tortola | 55,7 | 21,5 | 23 908 |  Britse Maagde-eilande |
| 5 | Saint John | 51 | 19,6 | 4 170 |  Amerikaanse Maagde-eilande |
| 6 | Anegada | 38 | 15 | 200 |  Britse Maagde-eilande |
| 7 | Culebra (histories nie beskou as deel van die Maagde-eilande nie) | 30,1 | 11 | 1 818 |  Puerto Rico |
| 8 | Virgin Gorda | 21 | 8 | 3 000 |  Britse Maagde-eilande |

Sport
-----

Krieket was eens die gewildste sportsoort in die Amerikaanse en Britse Maagde-eilande, maar Amerikaanse sportsoorte soos Amerikaanse voetbal, basketbal en bofbal word nou meer beoefen. Die Amerikaanse en Britse Maagde-eilande is een van die gebiede wat met ander Karibiese state spelers beskikbaar stel vir die Wes-Indiese nasionale krieketspan, een van die "nasionale spanne" in internasionale krieket met toetsstatus. Die Wes-Indiese nasionale krieketspan het aan elke Krieketwêreldbeker deelgeneem en die eerste twee toernooie in 1975 en 1979 gewen.
Helen Suzman was op een na 'n parlementslid van al die voorgangers van die DP, te wete die Verenigde Party, Progressiewe Party, die Progressiewe Reformiste Party en die Progressiewe Federale Party, maar nie die Suid-Afrikaanse Party nie.
Dene Smuts het die Demokratiese Party van 1989 tot sy samesmelting met die NP as die DA in 2000 in die Volksraad en later Nasionale Vergadering verteenwoordig. Daarna was sy tot 2014 'n DA-LP. Sy is twee jaar ná haar uittrede uit die politiek oorlede.
Die **Demokratiese Party** is die voorganger van die huidige amptelike opposisie in die Suid-Afrikaanse parlement, die Demokratiese Alliansie. 

Die party is op 8 April 1989 gestig en was 'n samesmelting van die Progressiewe Federale Party, die Onafhanklike Party van dr. Denis Worrall en die Nasionale Demokratiese Beweging van Wynand Malan. Hulle was aanvanklik die leiers van die party saam met dr. Zach de Beer, tot hy uiteindelik alleenleier geword het. Die party het vriend en vyand verras deur 33 setels in die verkiesing van 6 September 1989 te wen nadat selfs goedgesinde ontleders die party se kans om betekenisvolle steun te verwerf, onderskat het.

Die party het aan die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika deelgeneem en met sy 1,7% steun sewe verteenwoordigers in die parlement gekry, onder andere Tony Leon, Ken Andrew, Colin Eglin, Kobus Jordaan en Dene Smuts (die enigste vrou in die DP-koukus). Die tweede en laaste leier was Tony Leon, wat die party gelei het in 2000 tydens die samesmelting met die Nuwe Nasionale Party, toe dit die Demokratiese Alliansie geword het.
Wryfkrasse op sandsteen van die Juniata Formasie, by 'n dagsoom op die Roete 322 noord-oos van State College, Pennsilvanië
Hoe wryfkrasse vorm, en die rigting van beweging op ‘n verskuiwing.
Dekstraal-wryfkrase van piriet
Wryfkrasse wat op die oppervlak van 'n klein verskuiwing ontwikkel
Wryfkrasse op ‘n verskuiwingsvlak, suidelike wal van die Bear Valley-myn.
Kalsietwryfkrasvesels op die oppervlak van ‘n normale verskuiwing, oos van Kilve, Somerset.
In geologie is 'n **wryfkras** 'n gladgepoleerde oppervlak wat veroorsaak word deur wrywingbeweging tussen rotse langs die twee sye van 'n verskuiwing. Hierdie oppervlak is gewoonlik geskraap in die rigting van beweging, met lyne/groewe in die rigting van beweging. Die wryfspieëlvlak kan bedek word deur mineraalvesels wat tydens die verskuiwingsbeweging gegroei het, bekend as wryfkrasvesels, wat ook die rigting van verplasing aandui. As gevolg van onreëlmatighede in die verskuiwingsvlak het blootgestelde wryfkrasvesels gewoonlik 'n trapsgewyse voorkoms wat gebruik kan word om die rigting van beweging oor die verskuiwing te bepaal. Die oppervlak voel gladder as die hand in dieselfde rigting beweeg as wat die geërodeerde kant van die verskuiwing beweeg het (sien skets vir verduideliking), aangesien die oppervlak in daardie rigting trappe het, soos die skubbe op 'n vis wanneer dit van die kop af gevryf word.

In pedologie, die studie van grond in hul natuurlike omgewing, is 'n wryfkras 'n oppervlak van die krake wat in grond met 'n hoë persentasie swelklei inhoud geproduseer word. In die Australiese grondklassifikasie is wryfkrasse, saam met lentikulêre strukturele aggregate, 'n aanduiding van 'n vertosol.
Die **PZL P.11** is 'n Poolse monovlerk vegvliegtuig wat vroeg in die 1930's ontwikkel is en ook diens gedoen het in die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie vliegtuig is ontwikkel van die *P.6* en *P.7* vegvliegtuie. In die *P.7* model was die vlieënier se uitsig belemmer deur die groot stermotor. Motors met 'n kleiner diameter is later gebruik en tesame met ander verbeteringe het dit gelei tot die *P.11* wat met drie verskillende motors vervaardig is. Van model *P.11c* was die meeste vervaardig en dit was toegerus met 'n *Skoda* of PZL-vervaardigde *Bristol Mercury* stermotors. Die eerste vliegtuie is gedurende die laaste gedeelte van 1936 aan die Poolse Lugmag afgelewer.

Tydens die inval van Pole deur Duitsland het die Poolse vlieëniers dapper teen die *Luftwaffe* geveg alhoewel hulle vliegtuie verouder en oorskadu was. Daar word beweer dat 114 *P.11's* in luggevegte afgeskiet is en dat die *P.11's* 126 vliegtuie van die *Luftwaffe* afgeskiet het.

Tegniese besonderhede
---------------------

PZL P.11c

Besonderhede van die PZL P.11:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | PZL/Bristol Mercury V1.S2 stermotor |
| Kraglewering per motor | 645 perdekrag |
| Vlerkspan | 10,72 m |
| Lengte | 7,55 m |
| Hoogte | 2,85 m |
| Vlerkoppervlakte | 19,9 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 1 630 kg |
| Maksimum snelheid | 390 km/h |
| Operasionele hoogte | 8 000 m |
| Togafstand | 700 km |
| Klimvermoë | 800 m per minuut |
| Bewapening | Twee 7,7 mm masjiengewereen ligte bomme onder die vlerke. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die **Driemanskap van 1813**: Gijsbert Karel van Hogendorp, Frans Adam van der Duyn van Maasdam en Leopold van Limburg Stirum op die monument op Plein 1813 te Den Haag.
Die **Driemanskap van 1813** oftewel die **Voorlopige Bewind** het kortstondig (vanaf 20 November 1813 tot 6 Desember 1813) die huidige Nederland regeer aan die einde van die Napoleontiese tydperk, voordat Willem I van die Nederlande die troon bestyg het. Hierdie driemanskap, wat die algemene bestuur gevorm het, het bestaan ​​uit Gijsbert Karel van Hogendorp, Frans Adam van der Duyn van Maasdam en Leopold van Limburg Stirum.

Geskiedenis
-----------

Die Driemanskap van 1813 is op 17 November 1813 gevorm nadat die Franse goewerneur Charles-François Lebrun en 'n belangrike deel van die Franse troepe inderhaas die gebied van die Nederlandse departemente, later Nederland, verlaat en regeringloos gelaat het. Die ontrekking van die Franse troepe was die gevolg van Napoleon se rampspoedige veldtog na Rusland, sy nederlaag in die Slag by Leipzig (ook die Volkereslag genoem) en daaropvolgende terugdrywing van die Fransemagte na Frankryk deur die koalisiemagte. Op 20 November 1813 het hierdie Driemanskap die proklamasie in Den Haag uitgereik waarin hulle die algemene bestuur van die gebied oorgeneem het en verklaar het dat Nederland vry van Franse oorheersing was.  Die volgende dag het 'n proklamasie gevolg waarin 'n Soewereine Vorstedom van die Verenigde Nederlande uitgeroep is. In die proklamasie is aankondiging dat daar 'n Algemene Bestuur van de Verenigde Nederlande was, in die naam van die Prins van Oranje, en dat alle volksgenote van hul eed van getrouheid aan de Franse Keiser vrygestel was.

Die aanvaarding van die hoog bewind deur die Driemanskap in die naam van die Prins van Oranje, 20 November 1813.
Op 21 November is Reinhard Falck as algemene sekretaris van die algemene bestuur aangestel. Voordat hy op 29 November uit Amsterdam aangekom het, het ook Elias Canneman en François Daniël Changuion as algemene sekretaris opgetree.

Die Driemanskap het die Prins van Oranje, feitlik vergete in Nederland, wat later koning Willem I van Nederland geword het, per brief genooi om na Den Haag te kom en die regering as "soewereine vors" oor te neem om anargie, en die moontlike anneksasie van Nederland deur Pruise of Brittanje, te voorkom. Die internasionale erkenning van Willem I as vors het eers by die Kongres van Wene tot stand gekom.

Willem het hul uitnodiging aanvaar en 'n Engelse fregat het hom na die kus van Scheveningen geneem waar hy op 30 November 1813 voet op Nederlandse bodem gesit het. Op 1 Desember is Willem tot soewereine vors uitgeroep, wat op 2 Desember deur hom aanvaar is. Vier dae later, op 6 Desember 1813, het hy die algemene bestuur onslaan en die bestuur van die land oorgeneem.
*Moet nie verwar word met Drieklowedam in China nie.*

Die **Driekloofdam** is geleë in 'n tak van die Sterkfonteindam. Dus vorm dit ook deel van die Drakensberg-pompopgaarskema van die Tugela-Vaal-waterprojek.

Die dam lê in die Nuwejaarspruit suid van Harrismith by die koordinate 28° 31′ 58.5″ suid en 29° 4′ 5.9″ oos en is in 1979 voltooi.

Dit het 'n opvanggebied van 151 ha, 'n wal van 500 m lank en 47 m hoog en 'n bakmaat van 35,6 miljoen m³. 'n Sagte sandsteen is vir die bou van die wal gebruik en 'n bufferblokoorloop is in die middel oor die wal geplaas. As die Sterkfonteindam vol is, is die wal van die Driefonteindam gedeeltelik onder die water.

Tydens periodes van hoë elektrisiteitsverbruik in die land word water uit die Driekloofdam vrygelaat. Dit vloei dan deur pompe en turbines na die Kilburndam en wek in die proses elektrisiteit op. In tye van lae elektrisiteitsverbruik word elektrisiteit van die nasionale kragnetwerk gebruik om dieselfde water weer terug na die Driekloofdam op die platorand te pomp.

Dit is dus 'n dam binne 'n dam en is soms heeltemal oorstroom.

Sien ook
--------

* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

Bronne
------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409680, volume 27, bl. 166
**Paardekop**, 'n historiese pas oor die Outenikwaberge, het Outenikwaland met die Langkloof verbind. Dit lê op die skeiding tussen die Tsitsikammaberge en die Outenikwaberge. Vanaf 1766 het perderuiters 'n pad hier begin ooptrap. Nader aan Mosselbaai was daar slegs die Attakwaskloof en Duiwelskop wat toegang tot die binneland verleen het. Verder ooswaarts in die rigting van Algoabaai was so 'n pad heelwat moeiliker weens die bergagtige terrein wat tot die see gestrek het, die onderdringbare inheemse plantegroei en die diep klowe van o.a. die Bloukransrivier, Grootrivier, die Stormsrivier en die Soutrivier. Die ruiterpad het vanaf Plettenbergbaai en Wittedrift die loop van die Keurboomsrivier tot by De Vlugt gevolg en van daar oor die berge na Avontuur. Weens die steil wande van die rivier het die pad by Paardekop oor die kruin gegaan.

Vroeë reisigers in die gebied het die pas aangedurf. Carl Peter Thunberg was reeds in 1772 daar. Goew. Jan Willem Janssens en Hinrich Lichtenstein is in April 1803 te perd oor Paardekop, maar het hul waens oor Duiwelskop gestuur. Christian Ignatius Latrobe is in Maart 1816 met sy waens oor die pas. Toe die Cradockpas en later die Prins Alfredpas geopen is, het hierdie roete in onbruik verval.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Towards the far horizon – the story of the ox-wagon in South Africa. Kaapstad: Human & Rousseau, 1988. ISBN 0-7981-2411-3
* Van Huyssteen, Anista: Die storie van Langkloof. Melkbosstrand: Danista, 2008. ISBN 978-0-620-41316-9
Die Presidentstraat-sinagoge van buite gesien.
Die binnekant van die sinagoge, wat in gebruik was van 1889 tot 1926, toe dit verkoop is.
Die **Presidentstraat-sinagoge** was die eerste sinagoge in Transvaal.

Die eerste Joodse erediens in Johannesburg is blykbaar in die winkel van ene Weinstein gehou op die hoek van Mark- en Harrisonstraat. Die eerste diens die heilige dae in 1887 is in die oorspronklike Randklub in Commissionerstraat deur rabbi Joel Rabinowitz waargeneem.

Kort daarna, in 1888/’89, is die Presidentstraat-sinagoge opgerig. Dit was een van die eerste baksteengeboue in die ontluikende Goudstad en is ontwerp deur Arthur Reid & Robert McCowat en gebou deur ene Rowe. E. Mendelsohn het die hoeksteen op 24 September 1889 gelê, maar die datum daarop was blykbaar November 1888. Toe dit voltooi is, het Johannesburg se Joodse bevolking sowat 100 getel. Die sinagoge het suid op Presidentstraat gefront en was tussen Kruis- en Von Brandisstraat. Dis in Maart 1926 verkoop.

Bronne
------

* (en)  Johannesburg 1912. URL besoek op 14 November 2017.
Die lede van die Drievoudige Verbond, in rooi, en die Drievoudige Entente, in grys.
Die **Drievoudige Entente** (van die Franse woord vir "welwillendheid") was die naam van die alliansie tussen Frankryk, Brittanje en die Russiese Ryk ná die ondertekening van die Anglo-Russiese Entente op 31 Augustus 1907. Die alliansie tussen die drie moondhede, versterk deur ooreenkomste met Portugal en Japan, was ’n kragtige teenpool vir die Drievoudige Verbond van die Duitse Ryk, Oostenryk-Hongarye en Italië. (Italië het later in die geheim ’n ooreenkoms met Frankryk aangegaan wat hul alliansie met Duitsland nietig verklaar het.)

Historici debatteer steeds oor die belangrikheid van die alliansiestelsel in die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog. Aan die begin van die oorlog in 1914 het al drie lede van die Drievoudige Entente hulle as die Geallieerdes geskaar teen Duitsland en Oostenryk-Hongarye, wat deel was van die Sentrale Moondhede.

Bron
----

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Die **Pieter Cruythoff-monument** naby Riebeek-Kasteel herdenk die sewentiende eeuse verkenners van die landstreek direk ten noorde van Kaapstad.

Op 19 Julie 1961 is die gedenkteken op privaat grond by die hoogste punt in die Bothmaskloofpas tussen Riebeek-Kasteel en Malmesbury onthul. Dit is die beginpunt van ‘n aantal voetslaanroetes.

Pieter Cruythoff (soms Cruijthoff) was een van die vroeë Kaapse reisigers. Hy het in 1658 as adelbors in diens van die VOC aan die Kaap aangekom. Reeds die volgende jaar was hy ‘n korporaal en superintendent van die landbou. Op 31 Januarie 1661 lei hy in opdrag van Jan van Riebeeck ‘n ekspedisie van 15 man deur die berge by die huidige Riebeek-Wes en Riebeek-Kasteel tot by Graafwater. Noord van die Olifantsrivier ontmoet hy op 19 Februarie die Khoikhoi-stam die Namakwas onder Akemba. Die joernaalskrywer op die reis Pieter van Meerhoff noem dat die Namakwas duisende beeste en skape besit het. Leeus, renosters, sebras, volstruise en hartebeeste was volop aanwesig en in die Klein-Bergrivier was seekoeie. Op ‘n tweede reis in Oktober 1662 kom sy geselskap van 12 man so ver as Koekenaap. Hul doel was egter om Monomotapa en Vigiti Magna te bereik. Die dagboekskrywer Frederik de Smit meld dat hulle deur die Sonkwas aangeval is en dat daar baie wild in die omgewing van die Klein-Bergrivier was. Tydens ‘n derde reis in Januarie 1670 verkry hulle 67 beeste en 150 skape van die Namakwas.

Teen 1663 is Cruythoff superintendent van die ruiterwag en al die waghuise rondom die Kaap. In Mei 1673 bewoon hy ‘n VOC-buitepos in die Hottentots-Holland-kom.

Bibliografie
------------

* Böeseken, A.J.: Die Nuusbode. Kaapstad: Nasou,1966
* riebeek-valley.com
* sa-venues.com