recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Elke pyl het oor sy kop getrek* (1902), deur Elmer Boyd Smith.
**Balder** of **Baldr** is een van die gode bekend as Ase in die Noorse mitologie. Hy is die seun van Odin en sy vrou, Frigg, en het verskeie broers soos Thor en Váli. Hy is 'n wese van lig, onskuld en volmaaktheid.

In die *Poëtiese Edda*, wat in die 13de eeu saamgestel is uit vroeëre tradisionele bronne, en die *Prosaïese Edda*, wat in die 13de eeu geskryf is, word die dood van Balder beskryf as beide 'n groot tragedie vir die Ase en een van die oorsake van Ragnarök.

Balder se dood
--------------

Balder is veral bekend uit die verhaal van sy dood, wat sou lei tot die vernietiging van die gode in Ragnarök. Volgens die gedig *Völuspá* sou Balder in die nuwe wêreld herbore word.

Balder het 'n droom oor sy eie dood gehad en sy ma, Frigg, het dieselfde droom gehad. Omdat drome as profeties beskou is, het dit hom so depressief gemaak dat Frigg elke voorwerp op aarde laat belowe het hulle sal Balder nooit seermaak nie. Sy het egter die nietige plant mistel vergeet.

Toe Loki, die bedrieërgod, daarvan hoor, het hy 'n pyl van dié plant gemaak en hom gehaas na die plek waar die gode hulle nuwe tydverdryf beoefen het: om voowerpe na Balder te gooi wat verby hom sou trek sonder om hom seer te maak. Loki het die mistelpyl vir Balder se broer, Hödr, gegee wat sy broer per ongeluk daarmee doodgemaak het. (Volgens sommige weergawes het Loki die blinde Hödr help mik.) Odin het hierna nog 'n seun, Váli, gehad wat binne 'n dag 'n man geword en Hödr doodgemaak het.

As gevolg van sy rol in Balder se dood is Loki op drie klippe vasgebind met die ingewande van sy seun Narfi. Die gif van 'n slang wat naby hom vasgebind is, het elke nou en dan op sy gesig gedrup. Loki se vrou, Sigyn, het die gif in 'n beker opgevang, maar wanneer sy dit probeer leegmaak het, het die gif op Loki se gesig gedrup. Die pyn wat dit meegebring het, het gemaak dat hy ruk en dit het aardbewings veroorsaak. Hy het so vasgebind gebly tot met die begin van Ragnarök.

Ná Ragnarök sou Balder weer opstaan en die aanvoerder van die nuwe wêreld word. Waar Loki as 'n beëindiger beskou kan word (hy sal die einde van die wêreld veroorsaak deurdat dit sal afbrand), kan Balder as 'n beginner beskou word.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Balder.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12302568f (data)
* GND: 118637770
* LCCN: no2014097853
* SUDOC: 03189674X
* VIAF: 42631266
* WorldCat Identities: viaf-42631266

 |
**Bob Loubser** (**Johannes Albertus Loubser**) was 'n Suid-Afrikaanse rugbyspeler en politikus. Hy is gebore op 6 September 1884 op die plaas Oortmanspost, Durbanville en oorlede op 7 Desember 1962 te Stellenbosch. Hy is die elfde geslag afstammeling van Nikolaus Laubscher van Switserland wat hom in 1676 in die Kaap en later op Stellenbosch gevestig het.

Die bynaam "Bob" is afkomstig van ’n bynaam wat deur ’n Engelse goewernante aan hom gegee is vanweë sy voorkoms wat soos dié van Lord Roberts was en die bynaam "Bobs" gehad het.

Rugbyloopbaan
-------------

Loubser speel vir die Suid-Afrikaanse Rugbyspan in 1903 (toe maar 19 jaar oud), 1906 en 1910, meestal in die posisie van regtervleuel. Hy druk drie drieë in sewe internasionale kragmetings waarvan Suid-Afrikaanse slegs een verloor. Hy druk ’n rekordgetal van 22 drieë op die 1906-toer na die Britse Eilande. In 2020 hou hy steeds die rekord vir die Suid-Afrikaanse speler wat die meeste doele aangeteken het tydens ’n oorsese toer. 

Hy was voorsitter van die Stellenbosse rugbyklub en het hegte bande met "Oubaas Mark" Markotter en Danie Craven gehad. Tydens sy rugbyloopbaan was hy 1,73 m lank en het 76 kg geweeg.

Professionele lewe
------------------

Loubser was 'n prokureur in Laingsburg. Hy was 'n landmeter te Germiston en Stellenbosch, lid van die Volksraad (sy debuut-toespraak was ’n pleidooi vir ’n woordeboek in Afrikaans), lid van die Landbank, en stigterslid van die Burgerlike Beskermingsvereniging van Stellenbosch.

Persoonlik
----------

Hy was woonagtig te Dorpstraat 157, Stellenbosch. Dit is tans ’n nasionale monument, bekend as die "Loubser-huis".

Bronnelys
---------

* Schoeman (C.) "Seasons of glory, the life and times of Bob Loubser," 156pp. Kaapstad, 1999.
Vlag van Russiese protes teen die oorlog (sedert Maart 2022).
Russiese vlag tussen 1991 en 1993.
Vlag van Weliki Nowgorod tussen 1994 en 2006.
Die **wit-blou-wit vlag** (Russies: Бело-сине-белый флаг, БСБ) is 'n simbool van protes in Rusland teen die Russiese inval van 2022 in Oekraïne.

Dit is op 28 Februarie 2022 die eerste keer op sosiale netwerke genoem en algemeen deur teenstanders van die oorlog aanvaar.

Volgens aktiviste simboliseer dit die stryd om vrede en vryheid van denke. Die rooi kleur van die Russiese vlag, wat met bloed en die Sowjetverlede verbind word, is vervang met wit, vir vrede. Die kleurkombinasie is ook dieselfde as op die ou vlag van die stad Weliki Nowgorod in herinnering aan die tradisies van die Republiek Nowgorod.

Die ontwerp van die vlag herinner ook aan die vlag van Belarussiese protes (wat ook die historiese vlag van Belarus is).

Op 6 Maart 2022 is Anna Doebkowa, 'n Moskouse inwoner, deur 'n polisieman aangehou as deel van die Ingrypingsplan omdat sy die wit-blou-wit vlag op haar motor geplaas het. Volgens die polisieverslag is die vlag 'n simbool van "... protes teen oorlog, wat algemeen onder opposisiemagte is". Doebkowa is tot 15 dae gevangenisstraf gevonnis kragtens Artikel 19.3 van die Kode van Administratiewe Oortredings.

Die middelste blou streep van die vlag is soortgelyk aan dié van die Russiese vlag tussen 1991 en 1993.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die **atoomradius** is die afstand vanaf die atoomkern tot die orbitaal van die buitenste stabiele elektron in 'n atoom wat in ewewig verkeer. Dit word gemeet in eenhede van picometer of Ångstrom.

Die Atoomradius word dikwels die *kovalente radius* genoem ('n verwysing na die soort kovalente verbindings wat gevorm word) wanneer daar na nie-metale verwys word en na die *metallieke radius* wanneer daar na metale verwys word. Tegnies gesproke is die atoomradius een helfte van die afstand tussen die kerne van twee aangrensende atome (wat of kovalent gebind kan wees of dig in 'n kristalraamwerk gepak kan wees) van 'n element.

'n Kovalente radius is een helfte van die afstand tussen die kerne van twee van dieselfde soort atome wat aan mekaar verbind is. Kovalente radiusse vir elemente waarvan die atome nie aanmekaar kan bind nie word beraam word deur die afstande van andersoortige atome in molekules te gebruik. 'n Metallieke radius is een helfte van die naastne interkern afstand in 'n metallieke kristal. Die radius word gemeet deur gebruik te maak van X-straaldiffraksie tegnieke.

In die periodieke tabel, neem atoomradiusse toe soos mens teen 'n groep afbeweeg en 'n nuwe skil bygevoeg word en verminder ook van links na regs soos die kerlading (of aantal protone) verhoog.

Sien ook
--------

* Atoomgetal
* Atoommassa
* Kovalente verbinding
**Robert Louis** "**Bob**" **Fosse** (23 Junie 1927 – 23 September 1987) was ’n Amerikaanse regisseur, akteur, choreograaf, danser en draaiboekskrywer. Hy het agt Tonys vir choreografie gewen, die meeste nog, en een vir regie. Hy is vir vier Oscars benoem, waarvan hy een vir beste regisseur gewen het vir Cabaret (1972).

Loopbaan
--------

Fosse het as jong man saamgespan met ’n ander danser, Charles Grass, om *The Riff Brothers* te vorm. Hulle het in Chicago in teaters opgetree. Hy was daarna in die variëteitvertoning *Tough Situation*, wat na militêre basisse getoer het. Fosse het na New York verhuis en in die vertoning *Call Me Mister*, saam met sy eerste vrou en destydse dansmaat, Mary Ann Niles, die aandag getrek van Dean Martin en Jerry Lewis. Fosse en Niles het daarna op televisie opgetree in *Your Hit Parade* en *Colgate Comedy Hour*.

Fosse het in 1953 ’n kontrak met MGM geteken. Sy vroeë rolle op die silwerdoek was in onder meer *Give A Girl A Break*, *The Affairs of Dobie Gillis* en *Kiss Me Kate* (almal 1953). ’n Kort dans wat hy in laasgenoemde gechoreografeer en gedans het, het die aandag getrek van Broadway-vervaardigers. In 1954 het Fosse sy eerste musiekspel, *The Pajama Game*, gechoreografeer, gevolg deur *Damn Yankees* die volgende jaar. Hier het hy sy tweede vrou, Gwen Verdon, ontmoet. In 1957 het hy die rolprentweergawe van *Pajama Game*, met Doris Day, gechoreografeer.

In 1960 was hy vir die eerste keer regisseur en choreograaf, vir die musiekspel *Redhead*. Die stuk het ’n Tony vir beste musiekspel gewen en Fosse die prys vir beste choreografie. Daarna het *Sweet Charity* in 1966 en *Chicago* in 1975 gevolg, ook met Fosse as regisseur en choreograaf.

Fosse het ’n kenmerkende dansstyl gehad en rekwisiete soos hoede, stoele en kieries gebruik. Van sy gewildste nommers sluit in "Steam Heat" (*The Pajama Game*) en "Big Spender" (*Sweet Charity*).

Hy het vyf rolprente geregisseer. Sy eerste, *Sweet Charity* in 1969 met Shirley MacLaine, is ’n verwerking van die Broadway-musiekspel wat hy geregisseer en gechoreografeer het. Sy tweede, *Cabaret* (1972), het agt Oscars gewen, insluitende vir beste regisseur. Liza Minnelli en Joel Grey het albei Oscars vir hul rolle gewen.

In 1974 was hy die regisseur van *Lenny*, met Dustin Hoffman. In dié tyd was hy siek en het hy ’n opehartoperasie ondergaan. In 1979 het hy ’n semi-outobiografiese prent, *All That Jazz*, help skryf en geregisseer. Dit beeld ’n rokjagter-dwelmslaaf-choreograaf-regisseur uit te midde van triomf en mislukking. Die prent het vier Oscars gewen, en Fosse het sy derde benoeming gekry vir beste regisseur. Dit het ook in 1980 die Palme d'Or op die Cannes-rolprentfees gewen.

Sy laaste prent was 1983 se *Star 80*, oor die vermoorde *Playboy* Playmate Dorothy Stratten. Dit is vir verskeie pryse benoem. In 1986 het hy die Broadway-produksie *Big Deal* geskryf, geregisseer en gechoreografeer. Sy volgende fliek sou oor die rubriekskrywer Walter Winchell en die donker kant van roem gegaan het, maar hy is aan ’n hartaanval dood voor hy aan die projek begin werk het.
Koördinate: 32°10′24.53″S 25°37′04.32″E﻿ / ﻿32.1734806°S 25.6178667°O﻿ / -32.1734806; 25.6178667


|  |
| --- |
| **Schreinerhuis** |
| Ander name | Olive Shcreiner-huismuseum |
| Plek | Cradock |
| Land |  Suid-Afrika |
| Openingsjaar | 1986 |
| Tipe museum | Letterkundemuseum |
| Webtuiste | nelm.org.za |

OLIVE SCHREINER 1855-1920 Author lived here
Die **Schreinerhuis** is 'n satellietmuseum van die Suid-Afrikaanse Amazwi-letterkundemuseum. Dit is in 1986 geopen en is geleë in Cradock in die Oos-Kaap. Dit is huis waar die Suid-Afrikaanse skrywer Olive Schreiner in die laat 1860's gewoon het.

Oorsprong
---------

Die Schreinerhuis (Crossstraat 9, Cradock), een van die oudste huise in Cradock, is aan die Amazwi-letterkundemuseum, destydes bekend as die National English Literature Museum (NELM), geskenk nadat A.A. Mutual Life die huis gekoop het en in samewerking met die Cradock-stadsraad herstelwerk en opgraderings befonds het.

Galery
------

* Die Schreinerhuis
* Die museum huisves 'n uitstalling oor Olive Schreiner se lewe en werk, 'n boekwinkel en ander geriewe.

Versameling
-----------

Die Schreinerhuis huisves uitstallings van versamelwerke van Olive Schreiner, asook haar persoonlike versameling boeke en geskrifte. Deel van die uitsallings sluit in visuele werke wat Schreiner se lewe uitbeeld.
Wit vroue-offisiere laat in 1917.
Die **Wit beweging** (Russies: Бѣлое движеніе / Белое движение, *Beloje dvizjenije*), ook bekend as die **Wittes** (Бѣлые / Белые, *Belije*), was 'n losse konfederasie van anitikommunistiese magte wat in die Russiese Burgeroorlog (1917-1922/'23) geveg het teen die kommunistiese Bolsjewiste, ook bekend as die "Rooies". Hulle het in 'n mindere mate bly werk as gemilitariseerde verenigings van opstandelinge beide binne en buite Russiese grense in Siberië tot min of meer met die Tweede Wêreldoorlog (1939-'45). Die beweging se militêre arm was die **Wit Leër** (Бѣлая Армія / Белая Армия, *Belaja Armija*).

Tydens die Russiese Burgeroorlog het die Wit beweging gedien as 'n oorkoepelende politieke beweging wat 'n verskeidenheid politieke opinies in Rusland verteenwoordig het wat verenig was in hulle teenstand teen die kommunistiese Bolsjewiste – van die liberale wat 'n republiek wou hê en Kerenskiïstiese sosiaal-demokrate aan die linkse front tot die monargiste en ondersteuners van 'n verenige multinasionale Rusland tot die ultranasionalistiese Swart Honderde aan die regse front.

Ná die militêre neerlaag van die Wittes het oorblyfsels en voortsettings van die beweging in verskeie organisasies agtergebly, sommige met min steun, tot ná die val van die Europese kommunistiese state in die Oos-Europese rewolusies van 1989 en die daaropvolgende verbrokkeling van die Sowjetunie in 1990-'91. Dié antikommuniste in die buiteland was dikwels verdeel tussen liberale en konserwatiewer segmente, met sommige wie se hoop nog gevestig was op die herstel van die Huis van Romanof. Twee aanspraakmakers op die leë troon het tydens die burgeroorlog hulle verskyning gemaak: groothertog Kirill Wladimirowitsj en groothertog Nikolaas Nikolajewitsj.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Wit beweging.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die *Wit vrou van die Brandberg*
Rotstekening met die *Wit vrou*
Pad na die *Wit vrou* in die Tsisabkloof
Die **Wit vrou van die Brandberg** in Namibië is die bekendste enkele rotstekening in Afrika. Dit is 'n interessante leidraad uit die verlede van 'n verdwene volk met reeds lank vergete tradisies. Die moontlike betekenis en oorsprong daarvan het tot groot omstredenheid aanleiding gegee. Omdat groot getalle bewonderaars hierdie stuk kultuurerfenis besoek, het dit skade gely.

Ligging
-------

Hierdie rotstekening is in die Maack-grot in die Tsisabkloof in die Brandberg. Dit is noordwes van Uis en tussen Khorixas en Hentiesbaai.

Tekening
--------

In die Brandberg is daar 'n besonder groot aantal rotstekeninge. Teen die agterste muur van die Maack-grot is verskeie tekeninge van diere en mense van verskillende ouderdomme in 'n variasie van kleure. Die sentrale figuur is 'n mens van ongeveer 40 cm. Die boonste deel van die liggaam is rooibruin ingekleur en die onderste deel van die romp en die bene is wit. Die liggaam is versier met 'n string kraletjies en ringe om die enkels. Op die kop met lang rooi hare is wit krale en aan die voete sandale. In die hande het die figuur 'n pyl en boog en dalk 'n skild.

Ontdekking
----------

Tydens die era van die Duitse besetting van die huidige Namibië het die soldaat H. Jochmann verslag gelewer oor die aantal rotstekeninge in die Brandberg. Twee soldate is opgedra om 'n opname daarvan te maak. Hierdie opname is in 1918 deur Reinhard Maack, G. Schulze en prof. A. Gries voltooi. Veral die groot sentrale figuur het die geoloog, prospekteeerder en ontdekkingsreisiger Maack se aandag getrek. Hy het dit op 4 Januarie 1918 oorgeteken en daardie datum word as die ontdekkingsdatum daarvan beskou. In 1947 besoek die Franse historikus Henri Breuil die grot nadat hy Maack se skets daarvan gesien het en noem die figuur terstond Weiße Dame (die Wit vrou).

Omstredenheid
-------------

Hierdie rotstekening verskil baie van ander rotstekeninge en die oorsprong daarvan is lank in onsekerheid gehul. Breuil het die figuur as 'n wit vrou beskou wat sterk ooreenkomste getoon het met figure uit die Griekse oudheid en veral met die Minoiese Kreta. Sy sou volgens hom tot 'n groep blankes behoort het wat dalk 'n 5000 tot 6000 jaar gelede Afrika binnegeval het.

Wetenskaplikes het sedertdien vasgestel dat die figuur geen vrou is nie, maar 'n jong man wat met wit klei ingesmeer is. Moontlik was dit 'n priester of towernaar of 'n jong seun. Die Khoikhoi en die San het graag hul liggame vir spesiale geleenthede met kraletjies vervaardig uit volstruiseierdoppe versier en hul hare verleng. Ook die uitgebeelde pyle kom met dié van die San ooreen. Daar is geen bewyse dat die tekeninge uit die antieke geskiedenis dateer nie. Dit is egter haas onmoontlik om vaste datums aan sulke tekeninge te koppel.

Lees ook
--------

* Twyfelfontein

Bibliografie
------------

* Mason, Revil: New prehistoric paintings in die Brandberg, South West Africa, and the Waterberg, Northern Transvaal. In: Lantern. Tyskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 7, nr. 4, Junie 1958

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.
Bemande maankarretjie (NASA)
Sowjet-maanverkenningsrobotvoertuig uit die Lunokhod-reeks

Die **maankarretjie (Lunar Rover)** was 'n bemande landvoertuig vir gebruik op die maan. Die Apollo-maanmodule, wat deel van die Apolloruimtetuig is, is gebruik om die maankarretjie na die maan te vervoer.

Dit was gebruik om groter beweeglikheid te verleen aan ruimtevaarders gedurende die Apollo-program se J-klasmissies: Apollo 15, Apollo 16 en Apollo 17. Dié voertuig was die eerste keer gebruik op 31 Julie 1971 tydens die Apollo-15-sending en bestuur deur David Scott. Dit het grootliks bygedra tot die uitbreiding van die gebied toeganklik vir die ruimtevaarders. Vorige spanne ruimtevaarders op die maan was beperk tot kort loopafstande van die landingsterrein af, as gevolg van die dik ruimtepakke en swaar toerusting nodig om te kan oorleef in die maanomgewing. Die maankarretjie het 'n topsnelheid van 12,9 km/h. Die voertuie is op die maan agtergelaat en is dus deel van die mensgemaakte voorwerpe op die maan.

Die Sowjetunie het ook onbemande maankarretjies op die maan geland naamlik die Lunokhod 1 en Lunokhod 2.
Die **26ste Dinastie** (ook **Dinastie XXVI** geskryf; 685–525 v.C.) was die laaste koningshuis van Antieke Egipte wat regeer het voor die verowering van die land deur die Persiese Ryk. Dit word beskou as die begin van die Laat Tydperk van Egipte en word ook die **Saïs-tydperk** genoem omdat die stad Saïs die hoofstad van die dinastie se farao's was.

Geskiedenis
-----------

’n Vroulike beeldjie met die naam van Psamtik I onder die voete uitgekerf (Louvre).
Die dinastie se wortels strek terug na die 24ste Dinastie. Psamtik I was waarskynlik ’n afstammeling van Bakenrenef, en ná die Assiriese besetting tydens die bewind van Taharqa en Tanoetamoen is hy erken as die enigste heerser van die hele Egipte. Tydens ’n burgeroorlog in Assirië het hy die Assiriese juk afgegooi en bondgenootskappe met ander streke gevorm om Assiriese aanvalle af te weer.

Toe Psamtik en sy opvolgers probeer om hul mag in die Nabye-Ooste te hervestig ná die val van die Assiriese Ryk, is hulle deur Babilonië teruggedryf. Met die hulp van Griekse huursoldate kon Apriës Babiloniese pogings om Egipte oor te neem afweer, maar die Perse het Egipte eindelik ingeneem.

Heersers
--------


|  Farao |  Troonnaam |  Bewind |  Graftombe |
| --- | --- | --- | --- |
|  |
|
| Psamtik I | Wahibre | 664-610 v.C. | Sais |
| Necho II | Wehemibre | 610-595 v.C. |  |
| Psamtik II | Neferibre | 595-589 v.C. |  |
| Apriës | Haaibre | 589-570 v.C. |  |
| Amasis II | Chnemibre | 570-526 v.C. | Sais |
| Psamtik III | Anchkaenre | 526-525 v.C. |  |
**Marx Bashew** (geboortenaam **Mordecai Shabashewitz**, 1876 – 1949) was 'n Suid-Afrikaanse ondernemer wat daarvoor bekend is dat hy die koeldrankhandelsmerk Bashew's saam met sy broer Harry gestig het.

Herkoms
-------

Hy is in die Joodse familie van Tsemach en Rachel Shabashewitz in die klein Litause dorpie Raseiniai in die destydse Russiese Ryk gebore. Net soos baie jong Litause Jode aan die einde van die 19de eeu, het hy na die Kaapkolonie geëmigreer. Daar het hy sy Jiddisj-naam na Marx Bashew verander sodat dit makliker was vir die plaaslike bevolking om uit te spreek.

Bashew's
--------

Toe die Tweede Vryheidsoorlog duisende Britse soldate na Kaapstad gebring het, het Marx en sy broer Harry (geboortenaam Tsvi) 'n klein koeldrankaanleg geopen om aan die verhoogde aanvraag deur die dienspligtiges te voldoen. Die Bashew-broers het tot Harry se dood in 1947 aan die hoof van die maatskappy gestaan. Koeldranke onder die handelsmerk Bashew's word tot vandag toe in Stellenbosch vervaardig, nou deur die maatskappy *Chill Beverages*. Sake24, 'n bylaag by die koerante van Naspers, het Bashew's as deel van Suid-Afrika se kultuurerfenis beskryf vanweë sy lang geskiedenis.
Bob Marley se ster op die *Walk of Fame*
In die laat-1960's en vroeë 1970's het die Rastafarianisme wêreldwyd onverwags nuwe aandag gekry met die toenemende gewildheid van 'n relatief nuwe musiekstyl: reggae. Die "profeet" wat die Rastafariese boodskap deur reggae aan die wêreld sou oordra, was **Bob Marley** OM, 'n Jamaikaanse sanger, kitaarspeler en liedjieskrywer.

Marley is op 6 Februarie 1945 gebore as Robert Nesta Marley, en in 1961 stig hy sy eerste groep, The Rudeboys, wat later The Wailers geword het. Met sy meesleurende ritme en sterk lirieke het Marley gou die eerste reggae-musikant geword om internasionale ster-status te bereik. Twee ander lede van The Wailers, Bunny Livingston en Peter Tosh, sou later ook suksesvolle loopbane op hul eie volg.

Reggae is 'n versamelnaam om 'n verskeidenheid van Jamaikaanse musiekstyle te beskryf - "ska", "rock-steady", "poppatop" en "mento". Marley se musiek het ook invloede getoon van die Amerikaanse "rhythm and blues" en Jamaikaanse "folk" en "dub". 

In 1967 het Marley, wat 'n Christelike agtergrond gehad het, hom amptelik tot die Rastafarianisme bekeer en daarna het sy musiek sterk elemente van spiritualisme en mistisisme bevat. Met sy lang Rasta-lokke en openlike voorspraak vir die gebruik van ganja het Marley vir baie jong swartmense oor die wêreld 'n toonbeeld geword van rebelsheid en verset teen die Babilon-stelsel. In sommige van sy liedjies bevorder hy openlik revolusie as 'n metode om persoonlike vryheid te bereik, terwyl ander handel oor liefde of 'n lewe sonder sorge.

In 1976 het Marley 'n groot impak op Europa gemaak tydens 'n toer deur onder meer Engeland, Swede, Nederland en die voormalige Wes-Duitsland. Dieselfde het gebeur tydens 'n daaropvolgende toer deur die VSA, waar sy albums soos Exodus (1977), Kaya (1978), Babylon by Bus (1978) en Uprising (1980) vandag nog gewild is. Bob Marley is op 11 Mei 1981 in die fleur van sy lewe dood aan kanker, maar sy musiek leef steeds wêreldwyd voort.

Hoewel die meeste van Marley en ander reggae-musikante se aanhangers van die musiek gehou het sonder om noodwendig self die Rastafariese geloof te aanvaar, het die Rastafarianisme en die Rasta-boodskap nogtans wêreldwyd bekendheid verwerf. Vir baie swartmense - selfs in Afrika - het reggae-musiek en die Rastafarianisme die simbool geword van vryheid en het hulle daarin hul eie, unieke identiteit ontdek.

Diskografie
-----------

### Ateljeealbums

* 1965: *The Wailing Wailers*
* 1970: *Soul Rebels*
* 1971: *Soul Revolution*
* 1971: *The Best of The Wailers*
* 1973: *Catch a Fire*
* 1973: *Burnin'*
* 1974: *Natty Dread*
* 1976: *Rastaman Vibration*
* 1977: *Exodus*
* 1978: *Kaya*
* 1979: *Survival*
* 1980: *Uprising*
* 1983: *Confrontation*
Paganisme (***Heidendom*** in Nederlands) is '**n antieke tradisie** wat die mens verbind tot die aarde as primêre lewensbron. Die term Paganisme verteenwoordig 'n wyd uiteenlopende stel groepering van verskillende geskiedkundige tydperke en word geëien in terme van drie primêre eienskappe:

1. Hulle herken veelvuldige goddelike (bonatuurlike) wesens
2. Hulle sien die natuurlike materiële wêreld en sy wette as 'n manifestering van die goddelike
3. Hulle gee herkenning aan vroulike goddelikheid in terme van Godinne. 'n Tradisie wat nie vroulike goddelikheid onderskraag nie kan dus nie geklassifiseer word as paganisme nie.

Monoteïsme (soos byvoorbeeld die Christelike en Moslemgelowe), wat in 'n enkele God glo, verwys na Paganisme as 'n heidense geloof om aan te dui dat die groep nie behoort aan een van die tradisionele enkelgod gelowe aanhang nie.

Paganisme is verwant aan die begrip Pantheïsme maar verskil in betekenis.

Verwante groeperings
--------------------

* Wicca
* Druïdisme
* Sjamanisme
* Okkultisme

Kyk ook
-------

* Geloofsstrominge en godsdiensfilosofieë
* Agnostisisme
* Ateïsme
* Deïsme
* Gnostisisme
* Monoteïsme
* Panenteïsme
* Panteïsme
* Politeïsme
* Post-teïsme
* Teïsme
* Universalisme

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4024001-0
* LCCN: sh85096574
* NARA: 10648380
* NDL: 00569080

 |
**Bibliothèque nationale de France**  


---

**Parys**  

**Vlag van Frankryk Frankryk**  
  


---

  

**Hoofliggings**  

Site Richelieu-Louvois  

Site François-Mitterrand

---

**Stigting**  

1461  

as Koninklike biblioteek

---

**Digitale versameling**  

  


---

**Voorsitter**  

  

Laurence Engel

---

**Begroting**  

€232,8 miljoen (2017)

---

**Gesamentlike katalogus**  

*BnF Catalogue général*

---

**Webtuiste**  

*BnF*

---

Die ***Bibliothèque nationale de France*** (afkorting: ***BnF***; Afrikaans: Nasionale biblioteek van Frankryk) is 'n openbare instelling met setel in Parys. Die biblioteek onder beskermheerskappy van die Franse Departement van Kultuur versamel en bewaar boeke en ander drukwerk om dit toeganklik te maak vir die publiek. Franse uitgewers en drukkerye met setel in die gewes Île-de-France is verplig om een eksemplaar van elke nuwe publikasie by die BnF te deponeer. Die biblioteek se argief groei jaarliks met sowat 160 000 boekdele (waarvan 60 000 verpligte eksemplare). Met 'n versameling van altesaam sowat 40 miljoen media (waarvan 16 miljoen boeke en dokumente) word die BnF onder die grootste biblioteke ter wêreld gereken. Die BnF se digitale biblioteek *Gallica* beskik oor 'n versameling van sowat 4,8 miljoen dokumente wat vir die algemene publiek aanlyn toeganklik is.

Anders as vergelykbare nasionale biblioteke in ander lande - soos die *Deutsche Nationalbibliothek* in Duitsland - word die BnF as 'n universele biblioteek bedryf wat hom nie tot publikasies uit of oor Frankryk beperk nie, maar literatuur uit alle tydperke en vakgebiede versamel. Sy jaarlikse begroting vir die aankoop van nuwe media beloop €20 miljoen.

Die BnF publiseer 'n katalogus, werk saam met biblioteke in Frankryk en in die buiteland en neem deel aan navorsingsprogramme. Sedert haar benoeming op 11 April 2016 word die BnF bestuur deur Laurence Engel (\* 1966), 'n oud-student van die *École normale supérieure* in Fontenay-aux-Roses, die IEP te Parys en die ENA.

Liggings en personeel
---------------------

| Ligging | Personeel |
| --- | --- |
| François-Mitterrand | 1888 |
| Richelieu-Louvois | 339 |
| Bibliothèque-Musée de l'Opéra | 13 |
| Bibliothèque de l'Arsénal | 36 |
| Centre technique de Bussy-Saint-Georges | 52 |
| Centre technique Joël-le-Theule à Sablé-sur-Sarthe | 45 |
| Maison Jean Vilar à Avignon | 6 |
| BnF in sy geheel | 2359 |
| Skryfweekartikel |
| --- |
| Outeur: Dumbassman |
| Week: 24 Sept '18 |
| Moenie bewerk nie, asseblief |

Bhutanese nasionale gereg *Ema datshi (ཨེ་མ་དར་ཚིལ།)* met rys (mengsel van Bhutanese rooi rys en wit rys)
**Bhoetanese kookkuns** (Dzongkha: འབྲུག་ཟས་; Wylie: *brug-zas*) gebruik baie rooi rys (soos bruin rys in tekstuur, maar met 'n neutagtige smaak, die enigste verskeidenheid van rys wat groei by hoë hoogtes), bokwiet, en toenemend mielies. Bokwiet word hoofsaaklik in Bumthang geëet, mielies in die Oostelike distrikte, en rys elders. Die dieet in die heuwels sluit ook hoender, yak vleis, gedroogde vleis, vark, varkvet, en lam in. Sop en bredies van vleis, rys, varings, lensies, en gedroogde groente, opgekikker met brandrissies en kaas, is 'n gunstelingete tydens die koue seisoene. 

*Zow shungo* is 'n rys gemeng met oorskiet-groente. *Ema datshi* is 'n geurige gereg gemaak met groot, groen brandrissies in 'n kaassous (soortgelyk aan chili con queso), wat die nasionale gereg genoem kan word weens die trots wat Bhutanese daarvoor het. Ander kosse sluit *jasha maru* ('n hoender gereg), *phaksha paa* (gedroogde vark gaar met chili pepers, speserye, groente en vrugte, insluitend raap, groente, of radyse), *thukpa*, *bathup*, en gebraaide rys. Kaas gemaak van koeimelk word *datshi* genoem en word nooit rou geëet nie, maar word gebruik om souse van te maak. 

*Zoedoe* is 'n ander tipe kaas in die Oostelike distrikte gemaak, wat by sop gevoeg word. Zoedoe is gewoonlik groen van kleur en het 'n sterk reuk. Ander vorme van kaas sluit in die Westerse-tipes soos cheddar en gouda. Westerse kaas word in die Switserse kaasfabriek in Bumthang gemaak, of ingevoer uit Indië.

Gewilde peuselkos sluit in *momo* (Bhutanese kluitjies), *shakam eezay*, *khabzey* (gedroogde poffertjies, gemaak met meel, water en suiker, wat dan diepgebraai word), *shabalay*, *juma* (Bhutanese wors gemarineer in speserye), en noedels. 

Restaurante in die land bedien Chinese, Nepalese, Tibetaanse en Indiese kos, wat baie gewild is en in die afgelope tyd het ook Koreaanse restaurante geopen as gevolg van die toenemende gewildheid van die Koreaanse populêre kultuur in die land.

 

Suiwelprodukte, veral botter en kaas van yaks en koeie, is ook baie gewild, en inderdaad word byna al die melk verwerk na botter en kaas. Gewilde dranke sluit bottertee (genoem *suja*), melktee (genoem *ngaja*), swarttee, plaaslik gebroude *ara* (ryswyn) en bier in. Speserye sluit kerrie, kardemom, gemmer, *thingay* (Sichuan peper), knoffel, borrie en karwy in.

* Bhutanese dishes and foods
* Jasha maru, 'n tradisionele gereg wat bestaan uit gemaalde hoender, tamaties en ander bestanddele
* Jasha tshoem, Bhutanese hoender kerrie
* Bhutanese brandrissies by 'n mark in Thimphu

Etiket by maaltye
-----------------

Wanneer mens kos aangebied word, sê mens *meshu meshu*, met jou hande voor die mond in  weiering volgens Bhutanese maniere, en gee eers in op die tweede of derde aanbieding.
**Schlosshotel Kronberg**

Kronberg im Taunus, Hesse  
 Duitsland  


---

**Geopen in**  

1954  


---

**Standaardkamers**  

14

---

**Superior-kamers**  

23

---

**Deluxe-kamers**  

14

---

**Suites**  

9

---

**Geriewe**  

Restourant, kroeg, *Victoria Lounge*, *Beauty Cottage*, gholfbaan 

---

**Kategorie**  

  


---

**Webtuiste**  

*Schlosshotel Kronberg*

Die **Schlosshotel Kronberg** (oorspronklik bekend as **Schloss Friedrichshof**) is 'n luukse hotel in Kronberg im Taunus in die Duitse deelstaat Hesse. Die vyfster-landhotel is in 'n park met 'n aangrensende gholfbaan in die Taunus-bergreeks naby Frankfurt am Main geleë en veral gewild by gholfspelers, fynproewers en kunsliefhebbers.

Die Schlosshotel Kronberg is in besit van die landgraaf en die prinse van Hesse en het sy deure in 1954 as Grand Hotel geopen. Die kasteel is oorspronklik in opdrag van Viktoria, die weduwee van keiser Friedrich en moeder van die laaste Duitse keiser Wilhelm II, gebou en in 1893 voltooi. Vandag word dit by die indrukwekkendste kastele in Duitsland gereken, onder meer vanweë sy eksklusiewe meubilering en sy versameling van antiekhede en skilderye uit die privaatbesit van Viktoria wat die outentieke indruk van 'n kasteel uit die Wilhelminiese tydperk skep.
'n Uitbeelding van die sonde van Adam en Eva deur Jan Brueghel die ouere en Peter Paul Rubens.
**Erfsonde** is die Christelike leerstelling dat sonde sedert die mens se geboorte aan hom kleef weens die Sondeval van Adam en Eva.

In die Hebreeuse Bybel
----------------------

Die begrip erfsonde kom nie in die Bybel self voor nie, maar is volgens die Christelike leer die gevolg van die Sondeval. Dié word in Genesis 2-3 beskryf. Daarvolgens was Adam en Eva die eerste bewoners van die Paradys en het God hulle verbied om te eet van die boom van alle kennis (In die ou vertaling genoem "die boom van die kennis van goed en kwaad"). Op aanbeveling van 'n slang – wat tradisioneel deur Christene aan Satan gelykgestel word – het hulle tog van die boom geëet. Hierdeur het hulle kennis van goed en kwaad verwerf en is hulle onderwerp aan sonde en die dood. Deur hierdie eerste sonde het die hele mensheid sterflik geword en 'n sondige natuur gekry. Dit word deur elke mens deur sy voorouers van Adam en Eva geërf.

Die leerstelling van die erfsonde is ook gegrond op ander Bybeltekste, soos Psalm 51:7 en Romeine 5:12-19.

Notas
-----

1. ↑  Psalm 51:7: "Kyk, in ongeregtigheid is ek gebore, en in sonde het my moeder my ontvang."
2. ↑  Romeine 5:12: "Daarom, soos deur een mens die sonde in die wêreld ingekom het en deur die sonde die dood, en so die dood tot alle mense deurgedring het, omdat almal gesondig het".

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85122774
* NKC: ph119694
* TDVİA: asli-gunah

 |
**Robert ("Bob") Denard** (Grayan-et-l'Hôpital, 7 April 1929 - Parys, 13 Oktober 2007) was 'n bekende Franse huursoldaat wat betrokke was by talle Afrika-konflikte en vier staatsgrepe in die Comore-eilande uitgevoer het. Vir die skrywer skrywer Frederick Forsyth was Denard die groot bron van inspirasie tydens die skryf van die besverkoper *The Dogs of War*.

Lewensloop
----------

Denard was die seun van 'n Franse soldaat en het op die ouderdom van 16 by die weermag aangesluit. Hy het gedien in die Franse Mariniers in Indo-China totdat hy betrokke was by 'n vuisgeveg in 'n kroeg in Saigon, en afgedank is. Hy was ook 'n lid van die koloniale polisie in Marokko vanaf 1952 tot 1956. Hy was toe vir 'n jaar gevange geneem weens 'n sameswering teen premier Pierre Mendes France, wat 'n onafhanklike Marokko bepleit het en deur die regsgesindes in Frankryk gehaat was weens Frankryk se ontrekking uit Indo-China. Hy het toe tydens die Algerië-oorlog vir die Franse intelligensiediens gewerk.

Hy begin sy loopbaan as huursoldaat in Katanga, waarskynlik in Desember 1961. Denard noem homself 'n kolonel en lei 'n groep huursoldate wat as gevolg van die meedoënlose vegmetodes, *Les Affreux*, die verskriklikes genoem word. Na die bewind van Moïse Tshombe geval het, het die groep na Portugese Angola gevlug. Denard was toe betrokke by konflikte in Rhodesië, Jemen, Iran, Nigerië, Benin, Angola, Zaïre en die Comore-eilande. Sy optrede agter die skerms is gewoonlik ondersteun deur die Franse intelligensiediens. Weens die aanhitsing van die presidensiële adviseur Jacques Foccart is Frankryk deur militêre ingryping in die voormalige Franskoloniale Ryk voorberei om 'n voorkeur regime te ondersteun of 'n onaanvaarbare regime omver te werp. 

In Junie 2006 is Denard, wat destyds reeds aan Alzheimersiekte ly, skuldig bevind aan sy betrokkenheid in 'n staatsgreep in die Comore-eilande. Omdat die Franse owerhede bewus was dat die staatsgreep gepleeg sou word, is Denard nie gestraf nie. In appèl is hy egter in Julie 2007 tot vier jaar tronk toe gestuur, waarvan drie jaar opgeskort was.

Sy suster het sy dood op 14 Oktober 2007 aangekondig. Bob Denard, wat 78 jaar oud was, het agt kinders gehad van sewe poligame huwelike.

Literatuur
----------

• Samantha Weinberg: *Last of the pirates ; in search of Bob Denard*. London, 1994. ISBN 0224033077
Prosessie op die Piazza San Marco (1496)
**Gentile Bellini** (c. 1429, Venesië Italië; 23 Februarie 1507, Venesië) was ‘n Italiaanse skilder en lid van die stigtersfamilie van die Venesiaanse skool van Renaissance skilderwerk, wat die beste bekend is om sy portrette en tonele van Venesië.

Gentile was deur sy vader, Jacopo Bellini, ‘n skilder wat Renaissance motiewe aan Venesië bekendgestel het, opgelei. Aan die begin van Gentile se loopbaan het hy saam met sy vader en broer, Giovanni, gewerk. Sy vader se invloed kan onder meer gesien word in Gentile se vroeëre Madonna. Gentile het in 1466 as ‘n onafhanklike kunstenaar ‘n kontrak met die beamptes van die San Marco Skool aangegaan om die deure van die montering van hul orrel te dekoreer. Hierdie skilderwerk verteenwoordig vier heiliges, wat betref hul grootte ontsaglik in skaal is, en ontwerp is met met die stroewe besuiniging en gewaagde perspektief wat die styl van sy swaer, Andrea Mantegna – op daardie stadium die mees prominente skilder van die Padua-skool - , gekarakteriseer het. Dieselfde invloed kan gesien word in sy Banier van die Geseënde Lorenzo Giustiniani (1465) met sy skerp gedefinieerde buitelyne en stywe drapeerstukke. In 1474 het Gentile opdrag gekry om ‘n reeks skilderye uit te voer vir ‘n kamer in die Doge se Paleis in Venesië.

In 1479 het die Doge ("hertog") van Venesië hom na Konstantinopel gestuur as skilder tot die hof van Sultaan Mehmed II. Die belangrikste van die bestaande werke wat Gentile aldaar geskilder het is die Portret van Mohammad II (c. 1480), ‘n meesterlike karakterisering van die uitgelese en gekultiveerde heerser. In sy pen-en-gouache tekenwerk, naamlik die Sittende Skribent (1479-1780) maak Gentile gebruik van ‘n vlak en plat gepatroonde styl soortgelyk aan die van die Turkse miniature wat sulke werke soos sy latere Portret van Doge Giovanni Mocenigo (1478–85) beïnvloed het.

Van Gentile se bekendste werke is die tonele van Venesië geskilder vir die Skool van San Giovanni Evangelista, een van die baie godsdienstige broederskappe van die stad. Die werke handel met episodes wat verband hou met ‘n reliek van die Heilige Kruis wat die skool besit het. Die gebeure is egter verlore in die panorama van sy werk naamlik, die Prosessie van Sint Markus Plein, (1496) en die Wonderwerk van die Ware Kruis by die Brug van San Lorenzo (1500), te wete groot doeke wat geskilder is met noukeurige en sorgvuldige aandag aan die kleinste detail, en wat gevul is met klein, ietwat stywe figure, insluitende baie portrette.

‘n Soortgelyke maar minder bekende werk is sy Sint Markus wat Preek in Alexandrië (1493–1507), wat na Gentile se dood deur sy broer, Giovanni, een van die beste Venesiaanse skilders van die Renaissance, voltooi is. Gentile se skilderye is vandag van groot belang, grotendeels as rekords van die Venesiaanse leefstyl van die tyd en van die argitektuur gedurende die 15de eeu.

Bykomende leeswerk
------------------

* Caroline Campbell en Alan Chong (reds.), Bellini and the East (2005).
Augustusbossie in Jan Marais-park, Stellenbosch.
Die **Septemberbossie** (*Polygala myrtifolia*, ook **Augus(tus)bos(sie)**, **blouertjie**, **heuningblombos**, **langelier**, **lankgelede**) is 'n klein boom of struik wat groei in 'n verskeidenheid habitatte: woudrande, op dagsome en in sanderige kusstreke. Die spesie is inheems aan Suid-Afrika en kom vanaf Kaapstad tot in die suide van KwaZulu-Natal voor asook Lesotho.

Die spesie het twee subspesies: 

* *Polygala myrtifolia var. myrtifolia*
* *Polygala myrtifolia var. pinifolia* (Lam.) Paiva

Die boom se FSA-nommer is 302.1

Tuinbou
-------

Die Septemberbossie groei vinnig, is immergroen en bereik 'n hoogte van ongeveer 3 meter. Alhoewel dit in gedeeltelike skadu sal groei, verkies dit vol son. Hierdie struik aard goed langs die kus en kan die winde daar trotseer. Dit dien ook as 'n goeie windskerm vir die res van die tuin.

Te danke aan die Septemberbossie se netjiese groeiwyse, is dit nie nodig om dit te snoei nie. Takke wat in die pad is kan wel afgesny word sonder om skade aan te rig.

Die blomme is rooipers en verskyn in oorvloed in die lente, veral in September, vandaar die Afrikaanse volksnaam "Septemberbossie". Die blomme is gewild onder hommelbye en skoenlappers.

### Voortplanting

Onder gunstige toestande sal volgroeide struike dikwels hulself saai. Hierdie saailinge kan dan in potte oorgeplant word totdat hulle groter is.

Saad wat in die ou blomme vorm kan ook versamel word om later gesaai te word. In die Wes-Kaap moet die saad in die winter gesaai word, sodat die saailinge kans het om gevestig te word voordat die warm somerweer begin.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 ISBN 978 1 77007 832 1
* *Begin inheems* Anneke Kearney 2008 ISBN 978 1 91999 293 8
* *Die Suid-Afrikaanse Watter blom is dit?* Kristo Pienaar 2000 ISBN 1868724425
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q3007551
* APDB: 151365
* EoL: 483049
* EPPO: POGMY
* FloraBase: 8395
* GBIF: 3191402
* GRIN: 29215
* iNaturalist: 181610
* IPNI: 691901-1
* ITIS: 507127
* NCBI: 292129
* PalDat: Polygala\_myrtifolia
* Plant List: kew-2572832
* PLANTS: POMY5
* Tropicos: 25900647

 |
'n Voorbeeld van 'n Geocache
**Geocaching** is 'n buitemuurse aktiwiteit, waarin die deelnemers 'n Globale Posisioneringstelsel (GPS) ontvanger of mobiele toestel en ander navigasie tegnieke gebruik om houers, die sogenaamde *geocaches* of *caches*, oral in die wêreld weg te steek en te soek.

'n Tipiese *cache* is 'n klein waterdigte houer wat 'n logboek huisves, waarin die *geocachers* met hul kodenaam teken en die datum aanteken waarop hulle dit gevind het. Na die ondertekening van die logboek, moet die kas teruggeplaas word presies waar die persoon dit gevind het. Groter houers soos plastiek houers (Tupperware of soortgelyk) of ammunisie kaste kan ook items bevat wat uitgeruil mag word, gewoonlik speelgoed of snuisterye van min finansiële waarde, hoewel die items soms sentimentele waarde het.

Geskiedenis
-----------

Geocaching is soortgelyk aan die 160-jaar-oue spel *Letterboxing*, wat leidrade en verwysings na landmerke rondom 'n storie gebruik het. Geocaching het begin kort na die verwydering van die selektiewe beskikbaarheid van die Globale Posisioneringstelsel op 2 Mei 2000, omdat die beter akkuraatheid  van die stelsel dit moontlik gemaak het om 'n klein houer op 'n spesifieke posisie te plaas. Die eerste opgetekende plasing van 'n *cache* met behulp van GPS het plaasgevind op 3 Mei 2000, deur Dave Ulmer van Beavercreek, in Oregon. Die posisie, 45°17.460′N 122°24.800′W﻿ / ﻿45.291000°N 122.413333°W﻿ / 45.291000; -122.413333, was in 'n Usenet nuusgroep gepubliseer. Teen 6 Mei 2000 was dit twee keer gevind en een keer aangeteken deur Mike Teague van Vancouver, Washington. Volgens Dave Ulmer se boodskap was hierdie *cache* 'n swart plastiek emmer wat gedeeltelik begrawe was en het sagteware, video's, boeke, kos, geld, en 'n kettie bevat. Vandag is daar 'n Geocache en gedenkplaat met die naam *Original Stash Tribute Plaque* op die plek waar Ulmer die eerste *cache* geplaas het.

Sien ook
--------

* GeoSpy

Bron
----

* Merendeels vertaal uit Engels van Wikipedia
Voorbeelde van geografiese tong in die mens
'n **Geografiese tong** is 'n genetiese variasie van die tong, wat gekenmerk word aan sy voorkoms (dié van 'n kaart) en verhoogde sensitiwiteit. Dit is nie 'n siekte of 'n aandoening nie. Die geografiese of "kaart"-agtige voorkoms en sensitiwiteitsvlak kan wissel. 

Die bokant van 'n tong is bedek met klein uitsteeksels: tongpapille. Op 'n geografiese tong is daar rooi vlekke op die tong met aangrensende wit-grys vlekke. Die ouer papille val af van die tong af, maar kan tot 10 dae neem om terug te groei. In die rooi vlekke is daar geen papille nie, terwyl daar 'n oorvloed papille in die witterige areas is. Die vlekke kan verskyn, rondskuif of verdwyn na ure of selfs dae en kan hulle grootte en vorm verander. 'n Geografiese tong is soms meer sensitief, siende dat sommige stowwe (byvoorbeeld asyn, vrugtesap of branderige speserye) soms 'n brandende sensasie kan veroorsaak. 

Geografiese tong word met 'n aantal verskeie genes geassosieer en is oorerflik. Dit word ook meer dikwels aangetref in mense wat meer omgewingsensitief is, d.w.s. mense wat gevoelig is vir allergieë, ekseem en asma. 

Die effekte van 'n geografiese tong word soms vererger deur stres of wisselings in hormoonvlakke.
**Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff** (17 Februarie 1699 – 16 September 1753) was 'n skilder en argitek in Pruise. Knobelsdorff is gebore in Kuckädel, nou in Krosno Odrzańskie Distrik in hedendaagse Pole.

Hy was aanvanklik soldaat, daarna portret- en landskapskilder, teaterbestuurder, landskapsbeplanner en binnenshuise versierder, maar veral boumeester in diens van koning Frederik II van Pruise.

Sy persoonlike houding tot die kroonprins en latere koning was deur 'n harmoniese en byna vriendskaplike begin gekenmerk, terwyl later spanninge na vore gekom het. Uiteindelik het die twee begin versoen.

Von Knobelsdorff het in slegs sowat twee dekades 'n groot aantal ontwerpe vir kastele, burgerhuise, kolonnades, obeliske, tuine en ander projekte gelewer wat die stadsbeeld van Pruise se twee koninklike stede Berlyn en Potsdam sterk beïnvloed het. Baie van sy werke is later verander of vernietig, maar sommige het bewaar gebly of is gerekonstrueer.

In 1753 het Knobelsdorff se jarelange lewersiekte lastig geword. Knobelsdorff sterf op 16 September 1753 in Berlyn.
**Taaldiskriminasie** is die onregmatige behandeling van 'n persoon bloot op grond van sy taalgebruik.

Hierdie taalgebruik waarteen gediskrimineer kan word, kan die individu se moedertaal wees, of dit kan ander eienskappe van sy spraak insluit, soos byvoorbeeld sy aksent, sinsbou of woordeskat (byvoorbeeld of die persoon 'n eenvoudige woordeskat het, of komplekse en variërende woorde gebruik). Daar kan ook teen 'n persoon gediskrimineer word as gevolg van sy vermoë of onvermoë om een taal in plaas van 'n ander te gebruik; byvoorbeeld, iemand wat Oksitaans in Frankryk praat sal waarskynlik anders behandel word as iemand wat Frans praat. Op grond van 'n verskil in taalgebruik kan iemand outomaties oordele vorm oor 'n ander se welstand, opvoedkundige en sosiale status, karakter of ander eienskappe. Hierdie waargenome vooroordele kan dan na onregmatige behandeling van daardie persoon lei.

Taaldiskriminasie in Suid-Afrika
--------------------------------

Carolyn McKinley het die Suid-Afrikaanse onderwysstelsel se taalbeleid skerp gekritiseer, omdat dit toenemend verengelsing voorstaan. Die universiteite van Pretoria, Vrystaat en Unisa wil heeltemal verengels. Universiteit Stellenbosch het selfs 'n taalbeleid wat Afrikaanse sprekers en hul taal minderwaardig ag.

Volgens die grondwetkenner, Pierre de Vos (ook 'n alumni van Universiteit Stellenbosch), sal *"’n universiteit met 'n taalbeleid wat direk of indirek nie-Afrikaanse sprekers uitsluit (omdat sommige kursusse slegs in Afrikaans onderrig word) nie aan artikel 29 (2) van die Grondwet voldoen nie."* Aan die ander kant kan artikel 29 (2) van die Grondwet nie gelykheid waarborg nie, aangesien dit bepaal dat *"elkeen die reg het om onderwys te ontvang in die amptelike taal of tale van hul keuse in openbare onderwysinstellings, soos skole of universiteite*", maar hy kwalifiseer dit deur te sê dat dit slegs kan plaasvind *"waar sulke onderwys redelikerwys doenlik is"*.

Carolyn McKinley kritiseer 'n dominante taal, omdat dit teen die sprekers van ander tale diskrimineer, maar ook eentalige sprekers benadeel, omdat hulle eentalig sal bly. In plaas daarvan om inheemse tale saam met koloniale tale in te span, gebruik die meeste Afrika-state steeds die koloniale taal as die primêre medium van onderrig. 'n Gesaghebbende verslag van Unesco het bevind dat die gebruik van voormalige koloniale tale slegs die elite bevoordeel, en die grootste deel van die bevolking benadeel.

Hoewel Engels oor die wêreld gebruik word, is dit nie 'n neutrale, onpartydige instrument nie. Volgens Anna Wierzbicka is dit inherent deur die Anglo-kultuur gevorm en kan dit kwalik die kultuur-afhanklike perspektief, denke en waardes aanspreek. Dit bevat ook onsigbare waarde-oordele wat selfs skadelik is.