recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n 230-volt gloeilamp. Die filament is sigbaar as die horisontale lyn tussen die vertikale staanders.
In 'n **gloeilamp** word lig verwek deur 'n filamentdraad, wat uit koolstof of wolfram bestaan, met 'n elektriese stroom te verhit. Dit geskied in 'n glassfeer wat gevul is met 'n inerte of suurstofarme gas om oksidasie van die filament te verhoed.

Joseph Swan demonstreer die eerste elektriese gloeilamp in Brittanje. 'n Paar maande later ontdek Thomas Edison dieselfde in Amerika. Edison en Swan was egter net twee van vele mense wat bygedra het tot die ontwikkeling van 'n praktiese metode om lig uit elektrisiteit te maak. In 1801 het Humphry Davy al geëksperimenteer met 'n gloeiende platinumdraad, wat egter baie vinnig opgebrand het.

In 1854 het Heinrich Göbel in Duitsland die eerste egte gloeilamp vervaardig wat bestaan het uit 'n verkoolde vesel van bamboes in 'n vakuumfles. Dié lamp het 400 uur lank gebrand. Edison het 25 jaar later oktrooi aangevra vir dieselfde uitvinding, maar Göbel het dit beveg. In dieselfde jaar wat Göbel sy saak in die hof gewen het, het hy egter ook gesterf.

In 1910 het die Amerikaner William David Coolidge die eerste gloeidraad van wolfram vervaardig.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb122625884 (data)
* GND: 4122178-3
* LCCN: sh85041761
* NDL: 00561385
* NKC: ph778886

 |
**Dioscurus** (ook Dioscorus) was die sewende teenpous van die Rooms Katolieke Kerk vir 22 dae. Hy is verkies deur die kerkgemeenskap as teenpous van Pous Bonifatius II. Bonifatius is deur sy voorganger Pous Felix IV aangedui as pous. Sodanige aanduiding was onwettig en Dioscurus is as teenpous aangestel. Bonifatius het egter die steun van koning Athalarik van die Gote gehad.

Biografie
---------

Dioscurus was oorspronklik 'n diaken van die Kerk in Aleksandrië. Hy word gedwing om te vlug weens sy teenstand teen Monofisitisme en arriveer in Rome tydens die skisma van Teenpous Novatianus. Richards beweer hy het koning Teodorik die Grote oorreed om Pous Simmachus as die ware pous te erken. Later onder Pous Hormisdas was Dioscurus pouslike apokrisarius (legaat) aan die hof van keiser Justinianus I van Konstantinopel waar hy die Akasiaanse skisma help beëindig. Hy het ook pous Hormisdas oortuig om teopasisme te verwerp. Gedurende die pontifikaat van pous Felix IV was Dioscurus die leier van die Bisantynese party.

Pous Felix IVS wou hê dat Bonifatius hom moet opvolg deels om die oproer wat sy eie verkiesing veroorsaak het te vermy. Richards beskryf hom egter as deel van die pro-Gotiese party en hy wou hê dat hulle aan die mag moes bly. Gedurende die 6de eeu het dit gewoonte geword van pous om hulle opvolgers informeel te nomineer. Felix het egter verder gegaan hy skryf 'n "praeceptum" waarin hy Bonifatius formeel voorstel en toe hy siek word gee hy sy "pallium" vir hom met die verstandhouding dat Bonifatius dit sou terug gee indien hy sou herstel. Die Romeinse senaat was egter briesend dat sy regte so geskend is en vaardig 'n edik uit waarin almal verbied word om die nominasie om pous Felix op te volg te bespreek of te aanvaar.

Toe die verkiesing gehou is op 22 September 530 in die Lateraanse paleis is Dioscurus verkies. Richards skryf dat minstens 60 geestelikes Dioscurus gesteun het. Bonifatius se ondersteuners trek na die basiliek van St. Julia en verkies hom. Dioscurus se pontifikaat deur slegs 22 dae, hy sterf onverwags en hy word nooit gekroon nie. Sedert 2001 word hy deur die Vatikaan tog as moontlike pous erken omdat daar nooit 'n definitiewe besluit oor sy verkiesing geneem is nie.

Volgend die Liber Pontificalis het Bonifatius die geestelikes wat Dioscurus gesteun het, geforseer om 'n terugtrekking te teken en sy nagedagtenis te verdoem. Die dokument is later vernietig. Die Liber gee twee teenstellende verhale daaroor: in die een het Pous Agapetus I die dokument verbrand ten aanskoue van 'n gehoor in die ander het pous Bonifatius dit self gedoen.
**Nigel Paul Farage** [ˈfærɑːʒ] is 'n Britse politikus en voormalige leier van die Verenigde Koninkryk se Onafhanklikheidsparty (*UK Independence Party, UKIP*), 'n pos wat hy twee keer tussen September 2006 en November 2009 en nog eens tussen November 2010 en September 2016 beklee het. Hy is 'n lid van die Europese Parlement as afgevaardigde vir die kiesafdeling Suidoos-Engeland, asook die mede-voorsitter van die Euroskeptiese *Europe of Freedom and Democracy*-groep.

Farage het die Konserwatiewe Party in 1992 ná die ondertekening van die Maastricht-verdrag verlaat om 'n stigtingslid van die UKIP te word. Hy was onsuksesvol in die Europese en Britse verkiesings sedert 1994, maar het uiteindelik in die verkiesings vir die Europese Parlement in 1999 'n setel as afgevaardigde vir Suidoos-Engeland gewen nadat 'n stelsel van streeksgebonde kandidatelyste ingevoer is. Farage is in 2004 en 2009 herverkies.

In September 2006 is Farage as leier van die UKIP aangewys en het dié party se verkiesingsveldtog vir die Europese Parlementsverkiesing in 2009 gevoer. Die UKIP het betreklik goed in die verkiesing gevaar en die tweede sterkste party geword met twee miljoen van die uitgebragte stemme, nog voor die Arbeidersparty (Labour) en die Liberale Demokrate. In November 2009 het Farage as UKIP-partyleier bedank om in die Britse algemene verkiesing van 2010 teen die destydse speaker van die Britse Laerhuis, John Bercow, in die Buckingham-kiesafdeling te staan. Farage was onsuksesvol in dié poging en kon slegs die derde hoogste persentasie van die uitgebragte stemme op hom verenig. Kort nadat verkiesingslokale op 6 Mei 2010 geopen het, is Farage in 'n vliegtuigongeluk in Nottinghamshire beseer.

In November 2010 is Farage weer as leier van die UKIP aangewys nadat die vorige voorsitter, Lord Pearson of Rannoch, bedank het. Farage het veral bekendheid met sy vurige en soms ook omstrede toesprake in die Europese Parlement verwerf. Op 4 Julie 2016 het hy bekend gemaak dat hy as UKIP-partyleier bedank.
Lu Yu, die «God van Tee»
**Lu Yu** (Chinees: 陸羽 / 陆羽, Pinyin: ***Lù Yǔ***; \* 733 AJ in Jingling, tans Tianmen, provinsie Hubei; † 804 AJ in Wuxing) was 'n Chinese geleerde en skrywer gedurende die Tang-dinastie. 

Sy hoofwerk *Chajing* (茶經 茶经; *chá jīng*; «Die Boek van Tee») word as een van die klassieke werke van die Chinese literatuur en as die grondleggende werk van die Chinese teekultuur beskou. Reeds kort ná sy afsterwe het hy in China verering geniet as die «God van Tee» (Pinyin: *Chá Sén*).

Vir Lu Yu is tee die resultaat wat uit die verbinding van die vyf elemente water, vuur, hout, metaal en aarde voortspruit, waarby elkeen van hierdie elemente die volmaaktheid van sy eie natuur bereik het. Tee word sodoende sinoniem met perfekte harmonie.

Nogtans waarsku die skrywer: "Die natuur van tee is beskeie, en 'n mens moenie oordryf met water nie". Eenvoud, gematigheid en 'n besondere ewewig tussen die hoofelemente is volgens hom die voorvereistes vir volmaakte teekultuur.
**Constantinus II** was 'n teenpous na die dood van Pous Paulus I. Hy is aangestel deur sy broer Toto met die hulp van Toskaanse troepe en weer afgeset deur die primicesrius Chistoforus met die hulp van Lombardiese troepe.

Biografie
---------

Constantinus is gebore in Nepi uit 'n adellike Romeinse familie. Na die dood van Pous Paulus I trek sy broer Toto, graaf van Nepi op na Rome met die hulp van Toskaanse troepe. Toto neem die heerser van Rome, die primicerius Christoforus gevange en maak sy broer pous ondanks die feit dat Constantinus geen priester was nie. Toto en Constantinus bestuur Rome vir 'n jaar as tiranne. Hulle het steun gesoek by Pepyn die Korte van Frankryk, maar Pepyn het hom afsydig gehou.
In 768 help die burgers vir Christoforus om te ontsnap na die Lombarde. Met die hulp van koning Desiderius van die Lombarde ('n vyand van Pepyn) neem hulle Rome in in die jaar 768. Desiderius benoem die Lombardiese Philippus tot pous. Op 1 Augustus 768 roep Christoforus die kerklike regbank byeen. Die regbank ontslaan Constantinus en Philippus staan vrywillig terug. Die regbank benoem toe Pous Stefanus III as die nuwe pous.
In 769 roep pous Stefanus 'n sinode byeen in die Lateraanse paleis. Daar word Constantinus tot lewenslange boetedoening in 'n klooster veroordeel. Die boetedoening het nie lank geduur nie, want later die jaar word Constantinus saam met sy seun Sergius vermoor deur Desiderius, vermoedelik op aandrang van Stefanus.
Skildery van die *Abercrombie Robinson* en die *Waterloo*.
Op 28 Augustus 1842 het die troepeskip **Abercrombie Robinson** en die *Waterloo* in Tafelbaai vergaan. Weens goeie militêre dissipline het geen opvarende van die troepeskip in die ramp omgekom nie.

Die skip en sy passasiers
-------------------------

Die seilskip *Abercrombie Robinson* van ongeveer 1 400 ton is in 1825 in Londen as 'n passasierskip vir Somes Joseph, 'n direkteur van die Britse Oos-Indiese Kompanjie, gebou. Op 2 Junie 1842 het dit die Kingstown-hawe by Dublin op pad na die Kaapkolonie onder bevel van die jong kaptein John Young verlaat. Aan boord was meer as 600 Britse soldate wat aan die Kaapse grensoorloë sou deelneem. Ook was daar 80 vroue en kinders as passasiers.

In Tafelbaai
------------

Op die reis van drie maande via Madeira na die Kaap die Goeie Hoop het verskeie passasiers tifus en skarlakenkoors opgedoen. Daarom het die skip Tafelbaai in plaas van die gebruiklike Simonsbaai binnegevaar. In die baai anker die skip te ver van die normale plek en dus te na aan die strand. Weens die kwaai wind kon die skip daarna moeilik veilig na die beter ankerplek verskuif. Vroeg in die oggendure van 28 Augustus steek 'n noordwesterstorm op gepaardgaande met donderweer en stortreën. Die ankertoue breek, die skip strand by die mond van die Soutrivier en die skip breek op. Weens die voortreflike leiding van die jong kaptein en sy goeie invloed op die jong soldate verloop die ontruiming vinnig en vlot. Enkele ure later in die oggend is eers besef dat die *Waterloo* ook dreig om te vergaan. Die ander 20 skepe in Tafelbaai het geringe skade opgeloop omdat hulle op die meer beskutte ankerplekke gelê het.

Birkenhead
----------

Dikwels word die ramp met die *Birkenhead* voorgehou as 'n voorbeeld van soldate se heldhaftige optrede en onderdanigheid aan militêre dissipline in 'n gevaarsituasie. Om dieselfde redes was daar aan boord van die *Abercrombie Robinson* ook geen panieksituasie nie. Dit was juis hierdie dissipline wat die verkeerde bevel om die skip nie te verlaat nie afgedwing het, wat die groot lewensverlies by die Birkenhead-stranding veroorsaak het. Dieselfde bevel, maar korrek gegee, het al die passasiers van die *Abercrombie Robinson* gered.

Trivia
------

* Die wrak van die Abercrombie Robinson lê onder die ingepolderde grond in Kaapstad se strandgebied.
* In 1986 is die skeepsklok by die kerk van die NG gemeente Caledon teruggevind.
* In die Africana Museum is 'n skildery deur 'n onbekende kunstenaar wat die rampe van die *Waterloo* en die *Abercrombie Robinson* uitbeeld.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: The bay of storms – Table Bay 1503-1860. Kaapstad: Human & Rousseau, 1976. ISBN 0-7981-0670-0
* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, 1969.
* Turner, Malcom: Shipwrecks & salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9
* Wexham, Brian: Shipwrecks of the Western Cape. Kaapstad: Howard Timmins, [1984]. ISBN 0-86978-251-7
* www.wrecksite.eu
**Sir Herbert Nigel Gresley** (\* 19 Junie 1876 in Edinburg; † 5 April 1941 in Watton-at-Stone, Hertfordshire) was een van die mees befaamde Britse stoomlokomotief-ingenieurs wat aan die hoogtepunt van sy loopbaan as hoof-meganiese ingenieur van die *London and North Eastern Railway (LNER)* aangestel is – 'n pos wat hy vanaf 1923 tot en met sy afsterwe in 1941 sou beklee.

Die *Flying Scotsman*
Gresley het sommige van die Verenigde Koninkryk se bekendste stoomlokomotiewe ontwerp, waaronder die LNER-Klas A1 (waarvan tussen 1922 en 1925 52 lokomotiewe deur LNER se Doncaster-aanleg sowel as die *North British Locomotive Company* in Glasgow vervaardig is) en die LNER-Klas A4 met 'n 4-6-2-wielrangskikking en *Pacific*-enjins. Een lokomotief uit die A1-reeks, die LNER-Klas A3 4472 *Flying Scotsman*, was die eerste stoomlokomotief wat 'n amptelike spoedrekord van meer as 100 myl per uur op 'n passasiersrit opgestel het, terwyl 'n A4, LNER 4468 Mallard, steeds die rekord as die snelste stoomlokomotief ter wêreld hou (126 myl per uur).

Gresley se enjins is in estetiese asook meganiese opsig as elegant beskou. Sy driesilinder-enjins met slegs twee stelle Walschaerts-klepratwerk het glad geloop en krag teen 'n laer koste opgelewer as konvensionele enjins met drie stelle klepwerke.

Sir Nigel Gresley was tot en met 1936 president van die *Institution of Mechanical Engineers*. Hy is in 1941 ná 'n kortstondige siekte oorlede.
Die **Teerhout** (*Loxostylis alata*) is 'n klein immergroen boompie wat dikwels aan die rand van die Karoo gevind word op rotsagtige plekke. Hulle groei ook op die some van woude en langs rivieroewers in die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal. In Engels staan die boom bekend as die *Tarwood*. Die boom se FSA-nommer is 365. Dit is die enigste spesie in die genus en *Loxostylis* is dus 'n Monotipiese takson.

Blare
-----

Die blaar is saamgestel met 'n enkele blaartjie aan die punt. Die rande van die blaartjies is nie getand of gekeep nie.

Blomme en vrugte
----------------

Die vroulike en manlike blomme word aan verskillende bome gedra. Beide geslag blomme is klein en romerig wit. Sodra die vrug op die vroulike boom begin vorm, ontwikkel die kelkblare vinnig en word helderpienk tot steenrooi. Wanneer die vrug geskraap word, word 'n taai, swart stof vrygestel wat aanleiding gegee het tot die naam van die boom.

Galery
------

* BlommeBlomme
* Takke en blare.Takke en blare.

Sien ook
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Loxostylis alata***. |

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q13036171
* GBIF: 3659839
* GRIN: 419301
* iNaturalist: 589476
* IPNI: 69870-1
* IUCN: 149504697
* NCBI: 270265
* Plant List: tro-1300386
* Tropicos: 1300386

 |
*Vir inligting oor vertalers in rekenaarwetenskap, sien vertalerkonstruksie.*
Rosettasteen
**Vertaalkunde** is die studie van die vertaling van natuurlike tale. Terwyl vertaling verwys na die oordrag van 'n teks in 'n brontaal na 'n teikentaal. 'n Doel wat deur vertalers gestel word is om ekwivalensie te bereik tussen die twee tekste. 'n Probleem daarby is dat die kulture van die twee tale se spreker verskil. Domestikering en vervreemding is twee verskillende strategieë wat vertalers gebruik.

Die veld sluit ook in:

* Literêre vertaling
* Lokalisering
* Skermvertaling
* Tegniese vertaling

Velde wat hiermee verband hou is:

* Landeskunde
* Pragmatiek
* Semiotiek
* Taalwetenskappe

Sien ook
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Translation***. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sien ***vertaling*** in Wiktionary, die vrye woordeboek. |

* Internasionale Vertalingsdag
* Brontaal
* Teikentaal

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX534583
* BNF: cb119336910 (data)
* GND: 4061418-9
* HDS: 030728
* LCCN: sh85136958
* LNB: 000063588
* NARA: 10632699
* NDL: 00563405
* NKC: ph124891

 |
**Abdülhamid II**, **Abdul Hamid II** of **Abd Al-Hamid II Khan Ghazi** (Ottomaanse Turks: عبد الحميد الثانی, moderne Turks: II.Abdülhamid; 21/22 September 1842 – 10 Februarie 1918) was van 1876 tot met sy afsetting in 1909 die 34ste sultan van die Ottomaanse Ryk. Tydens sy bewind het die Ottomaanse mag en grondgebied gekrimp. Hy was die laaste sultan wat absolute mag gehad het en is deur Mehmet V opgevolg.

Hy was in sommige kringe bekend as *Ulu Hakan* ("Groot Khan"), en in die Weste ook as "Die Rooi Sultan" (*Kızıl Sultan*). Sy afsetting ná die Jong Turke-rewolusie is wyd verwelkom deur die Ottomane, wat ’n terugkeer na ’n konstitusionele bewind wou hê.

Bewind
------

Die seël van sultan Abdülhamid II.
Anders as die meeste ander sultans het Abdülhamid wyd oorsee gereis. Nege jaar voordat hy sultan geword het, het hy sy oom sultan Abdülaziz vergesel op sy besoek in 1867 aan Oostenryk, Frankryk en Engeland.

Hy het sy afgesette broer Murat V op 31 Augustus 1876 opgevolg en in Desember 1876 het hy onder liberale druk die eerste Ottomaanse grondwet ingevoer.

Op 24 April 1877 het Rusland oorlog teen die Ottomaanse Ryk verklaar en teen Februarie 1878 die oorlog gewen. Abdülhamid het van nêrens hulp gekry nie. Oostenryk is gedwing om neutraal te bly en hoewel Brittanje ’n Russiese oorname van die Britse oorheersing in Suid-Asië gevrees het, het hulle nie betrokke geraak nie. Die Verdrag van San Stefano se voorwaardes was streng: die Ottomaanse Ryk moes Roemenië, Serwië en Montenegro afstaan, outonomiteit aan Bulgarye toestaan, hervormings in Bosnië-Herzegowina instel, en dele van Armenië aan Rusland afstaan. Kort daar na het hulle ook Kreta verloor.

Later in 1878 het Abdülhamid die parlement ontbind en teruggekeer na ’n outokratiese bewind.

### Jong Turke

Algemene ontevredenheid in die land en veral in die weermag oor die paleis se spioene en informante het gelei tot ’n staatsgreep deur die Jong Turke in die somer van 1908. Nadat die sultan gehoor het soldate is op pad na Konstantinopel, het hy op 24 Julie aangekondig dat die grondwet van 1876 heringestel is. Die volgende dag is spioenasie en sensuur afgeskaf en politieke gevangenes vrygelaat.

Dit het egter nie die gemoedere gekalmeer nie en op 13 April is die parlement omvergewerp. Abdülhamid is van die troon gesit en na Griekeland verban. Later het hy na Konstantinopel teruggekeer, waar hy in 1918 oorlede is.
**Thomas Andrews, Jr.** (\* 7 Februarie 1873; † 15 April 1912) was 'n Noord-Ierse sakeman en skeepsbouer; besturende direkteur en hoof van die tekenkantoor van die skeepsbouwerf *Harland and Wolff* in Belfast, Ierland.

Andrews was die skeepsargitek wat die stoomskip *RMS Titanic* ontwerp het. Hy was aan boord van dié skip toe dit op sy nooiensvaart op 14 April 1912 'n ysberg getref en gesink het. Andrews was een van 1 507 passasiers en bemanningslede wat in die ramp gesterf het.

Lewe
----

### Vroeë lewe

Thomas Andrews is in Ardara House, Comber in die Ierse graafskap Down as die tweede seun van Thomas Andrews (1843–1916), 'n lid van die Geheime Raad van Ierland (*Privy Council of Ireland*), en Eliza Pirrie (1845–1929) gebore. Twee van sy broers het later belangrike poste in die openbare lewe van Noord-Ierland beklee - John Miller Andrews as eerste minister en Sir James Andrews as hoofregter. 

Thomas Andrews het in Ardara House grootgeword en vanaf 1884 tot 1889 by die *Royal Belfast Academical Institution* skoolgegaan. Daarna het hy op die ouderdom van sestien jaar sy beroepsopleiding by die Harland and Wolff-skeepswerf in Belfast begin waar sy oom, Viscount Pirrie, gedeeltelike eienaar was.
**Thomas Alexandre Dumas Davy de la Pailleterie** (Frans: [tɔma alɛksɑ̃dʁ dyma davi də la pajətʁi]; ook bekend as Alexandre Dumas en Generaal Dumas; 25 Maart 1762 – 26 Februarie 1806) was 'n generaal in die Franse republikeinse leer tydens die Franse Rewolusie. Gedurende die revolusionêre oorloë het Dumas 'n sleutelrol gespeel. Sy strategiese oorwinnings het die hoë bergpasse deur die Alpe in Franse hande gelaat, wat hulle in staat gestel het om 'n nuwe veldtog teen die Oostenrykers in Italië te loods. Dumas het die hoogste rang behaal wat nog ooit deur 'n persoon van Afrika-herkoms in 'n Europese weermag bereik is. Hy was die eerste gekleurde persoon wat as 'n brigadier-generaal aangestel is en die eerste luitenant-generaal (*Général de division*) en die enigste hoofbevelvoerder van 'n leer (*Général d'armée)*. Hy was later die bevelvoerder van verskeie leergroepe, onder andere die *Armée des Alpes*, die *Armée des Pyrénées orientales* en die *Armée de l'Ouest*. Dumas is ook beroemd as die pa van die bekende Franse skrywer Alexander Dumas (*Die drie musketiers*, *Die Graaf van Monte Christo*).

Dumas is in Saint-Domingue, in die teenswoordige Haïti, as die seun van 'n Franse edelman en 'n swart slavin gebore. Hierdeur was hy beide 'n slaaf, en 'n lid van die Franse adel. Sy pa het hom in 1776 na Frankryk teruggeneem waar hy 'n goeie opvoeding ontvang het. Nadat hy die leer as 'n gewone soldaat op 24 jarige ouderdom betree het, het hy binne 6 jaar aan die hoof van 53 000 troepe gestaan na sy aanstelling as die hoofbevelvoerder van die *Armée des Alpes*. Tydens die gevegte in Italië het die vyandelike Oostenrykse troepe hom die bynaam *Schwarzer Teufel* (Swart Duiwel) gegee. Napoleon het per geleentheid na hom as "die Horatius Cocles van Tirol" verwys (na aanleiding van Horatius Cocles 'n legendaries Romeinse held wat die brug oor die Tiberrivier teen 'n aanvallende leer verdedig het), nadat hy glo man-alleen 'n groep vyandelike soldate by 'n brug oor die Eisackrivier verslaan het. Dumas het aan die hoof van die Franse ruitery gestaan tydens die *Expédition d’Égypte*, maar sy boot het onklaar geraak tydens sy terugvaart na Frankryk in 1799 en hy is desnoods geforseer om in die vyandelike koninkryk van Napels aan wal te gaan waar hy in die tronk gestop is.

Na sy vrylating in 1801 keer hy terug na Frankryk na sy vrou Marie-Louise Élisabeth Labouret, die dogter van 'n herbergier, met wie hy in 1792 getrou het. Hulle het twee dogters gehad, Marie-Alexandrine en Louise-Alexandrine en 'n seun Alexandre wat later groot roem as die skrywer van avontuurverhale sou verwerf. Baie van die karakters in sy verhale is deur sy pa se loopbaan geïnspireer.

Bronne
------

* Hierdie artikel is 'n gedeeltelike vertaling van die Engels, Nederlands en Franse Wikipedia artikels
Die **Thomas-Morse S-4** was 'n Amerikaanse, enkelsitplek, dubbeldekker opleidingsvliegtuig wat eers in Junie 1917 sy nooiensvlug voltooi het. 

Die *Thomas-Morse Aircraft Corporation* is gestig in Januarie 1917 deur die Engels gebore Thomas-broers met die ondersteuning van *Morse-Chain Co.* Die vliegtuig was ontwerp deur B.D. Thomas (geen verwantskap met die eienaar nie). Na voltooiing van die nooiensvlug was dit aanvaar deur Amerikaanse Weermag as die *S-4B* onderhewig aan verskeie veranderinge; die romp was onder andere verkort met 0.94 meter.

In Oktober 1917 het die Sein Korps 'n 100 van die vliegtuig bestel om te gebruik vir gevorderde opleiding. Die hantering van die vliegtuig was goed, die enigste swakheid was dat dit *stertswaar* was. Die 100 perdekrag *Gnome Monosoupape* motor was nie betroubaar nie; dit het onder andere olielekke ontwikkel.

Daarna het hulle 400 *S-4C's* bestel met die 80 perdekrag *Le Rhône* motor; die eerste vyftig was afgelewer met die *Monosoupape* motor. 'n Ander verbetering was dat die twee vlerke meer in lyn was oor mekaar. Daar was ook voorsiening gemaak vir 'n 0.30 duim Marlinmasjiengeweer voor op die kajuit aan die stuurboord kant. Dit kon vervang word met 'n kamera. In Augustus en Oktober was bestellings geplaas vir 'n verdere 150 *S-4C's* maar na die vredesluting op 11 November was die kontrak gekanselleer nadat slegs 79 eenhede voltooi was.

Alhoewel die Amerikaanse Weermag die meeste van die vliegtuie bestel het, was tien *S-4B's* en *S-4C's* en ses vlotter *S-5's* verskaf aan die vloot. 'n Prototipe *S-4E* was ook ontwikkel; die vlerke was korter en meer gespits.

Post Eerste Wêreldoorlog
------------------------

Na die Vredesluiting was baie *Thomas-Morse S-4's* kommersieël beskikbaar en het in privaat besit beland en was ook gebruik vir wedrenne. Baie se motors was vervang met die 110 perdekrag *Le Rhônes* of 90 perdekrag *Curtiss OX-5s* motors. Die *S-4* was ook deur Hollywood gebruik vir rolprente soos *Hell's Angels*

*Thomas-Morse Aircraft Corporation* het ook verdere ontwikkeling gedoen: die *S-6*, *S-7* en *S-9* is bekend gestel. Die eerste twee het in Januarie 1919 verskyn. Die *S-6* het oor twee sitplekke in tandem beskik en die *S-7* oor twee sitplekke langs mekaar. Die *S-9* was 'n tandem tweesitplek vliegtuig wat toegerus was met 'n 200 perdekrag *Wright J-3* stermotor.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Thomas-Morse S-4C:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Le Rhône 9 C |
| Kraglewering per motor | 80 perdekrag |
| Vlerkspan | 8,08 m |
| Lengte | 6,05 m |
| Hoogte | 2,46 m |
| Vlerkoppervlakte | 21,74 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 603 kg |
| Maksimum snelheid | 156 km/h op seevlak |
| Operasionele hoogte | 4 572 m |
| Uithouvermoë | 2.0 ure en 30 minute |
| Klimvermoë | Onbekend |
| Bewapening | Een 0.30 Marlinmasjiengeweer. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004, ISBN 978-0-753721-73-5
In wiskunde, is die **heks van Agnesi**, soms die **heks van Maria Agnesi** genoem (vernoem na Maria Agnesi) die kromme wat as volg gedefinieer word.

Definisie van Heks van AgnesiDefinisie van Heks van Agnesi
Begin met 'n vaste sirkel, 'n punt O op die sirkel word gekies.
Vir enige ander punt A op die sirkel, word die snylyn OA geteken.
Die punt M is lynreg oorkant O.
Die lyn OA sny die raaklyn M by die punt N.
Die lyn parallel aan OM deur N, en
die lyn loodreg tot OM deur A sny by P.
Soos die punt A gevarieer is die pad wat P volg die heks.

Die kromme is asimptoties tot die raaklyn van die vaste sirekel deur die punt O.

Vergelykings
------------

Veronderstel die punt O is die oorsprong, en dat M op die positiewe *y*-as is.
Veronderstel die radius van die sirkel is *a*.

Dan het die kromme die Cartesiese vergelyking
{\displaystyle y={\frac {8a^{3}}{x^{2}+4a^{2}}}}.

Let daarop dat as *a=1/2*, dan word die vergelyking die baie eenvoudige
{\displaystyle y={\frac {1}{x^{2}+1}}.}

Parametries, as {\displaystyle \theta } is die hoek tussen OM en OA, regsom gemeet, dan word die kromme gegee deur die vergelykings

{\displaystyle x=2a\tan \theta ,y=2a\cos ^{2}\theta .\,}

Voorbeelde
----------

Die figuur na regs wys voorbeelde van die kromme vir 
*a*=1, *a*=2, *a*=4, en *a*=8.

Krommes vir a=1,a=2,a=4,a=8Krommes vir a=1,a=2,a=4,a=8

Eienskappe
----------

* Die oppervlak tussen die Heks en die asimptoot daarvan is vier keer die oppervlak van die oppervlak van die vaste sirkel (d.w.s: {\displaystyle 4\pi a^{2}}).

* Die omwentelingsvolume  van die Heks, om sy asimptoot is {\displaystyle 4\pi ^{2}a^{3}}.

* Die swaartepunt van die kromme is by {\displaystyle (0,{\frac {a}{2}})}.

Geskiedenis
-----------

Die kromme is in 1701 deur Fermat, Guido Grandi en in 1748 deur Maria Agnesi bestudeer.

In Italiaans word die kromme **la versiera di Agnesi** genoem wat "die kromme van Agnesi" beteken. Dit is op 'n stadium deur professor John Colson van Cambridge geïnterpreteer as "l'avversiera di Agnesi" waar "avversiera" "heks" beteken en die wanvertaling het behoue gebly.
Ds. B.J.K. Anderssen, Silverton se eerste leraar.
Die **NG gemeente Silverton** was ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Pretoria en in die Oostelike Sinode (die ou Oos-Transvaal), maar dis later ingelyf by Skuilkruis weens die veranderende demografie van Silverton waar ook die gemeente Silvertonpark ingelyf is, en wel by Meyerspark. Van drie Silvertonse gemeentes dra tans (2021) nog net Silvertonkruin (1975) die woongebied se naam. Kort voor inlywing het die gemeente 77 doop- en 429 belydende lidmate gehad. Die laaste leraar was ds. J.D. Enslin.

Stigting
--------

Die kerkgebou omstreeks 1970.
Dié gemeente aan die destydse noordoostelike grense van Pretoria is op 27 Januarie 1945 gestig. Vroeër was dit 'n wyk van die gemeente Pretoria-Oos. Eintlik heet die dorpie Silverton (later ’n voorstad van Pretoria) na 'n silwermyn wat baie jare gelede in die omgewing ontgin is.

Die vaders van hierdie omgewing was mnre. Pieter van Wyk en A.C. Vlok, wat byna 'n halwe eeu lank óf hierdie wyk óf later die gemeente in kerkrade verteenwoordig het. Hoewel met afstigting nie 'n deel van die stad nie, het tog ook in hierdie stiller dele reeds destyds die probleme van 'n voorstedelike omgewing geheers, aangesien almal wat hier woon hulle verdienste in die stad het en vir die grootste gedeelte van die dag uithuisig is. Dit sal waarskynlik nie beter gaan in die toekoms nie, is in 1952 in Ons gemeentelike feesalbum voorspel, omdat die onmiddellike omgewing van die dorpie reeds aangewys is as die terrein van toekomstige swaar nywerhede. Hiermee is reeds 'n begin gemaak met die £10 000 000-skema van die SAS en H se werkwinkels.

Beginjare
---------

Die gemeente kon aan die begin van 1951 sy nuwe pastorie inwy en so 'n lang gekoesterde ideaal verwesenlik. Die eerste leraar van die gemeente was ds. B.J.K. Anderssen. Die plek van aanbidding was 'n baie sierlike saal wat in 1925 gebou is. Besondere kenmerk van die argitektuur is die mooi Constantia-gewel. Die ledetal van die gemeente wat by die afstigting 450 getel het, het binne die eerste ses jaar stadig toegeneem tot 650 lede. 

In 1952 skryf Silverton se medewerker in Ons gemeentelike feesalbum: "Ook hierdie gemeente verbly hom in die vooruitsig van die driehonderdjarige feesviering van ons volksplanting. Dit is ook sy opregte bede dat die hele volk in daardie jaar hom sal opmaak én terugkeer na daardie Gereformeerde godsdiens wat Jan van Riebeeck as sy roeping beskou het om hier te propageer."

Enkele predikante
-----------------

* Anderssen, Balthazar Johannes Kloppers, 1945 – 1964

Bronne
------

* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
Seëls van Duits-Suidwes-Afrika geposmerk *Waterberg*
**Waterbergplato Nasionale Park** is 'n nasionale park in sentraal-Namibië, 68 kilometer (42 myl) suidoos van Otjiwarongo. Die nasionale park is vernoem na die prominente tafelberg, die Waterberg, wat bo die gelykveld uitstyg. Die Waterberggelykveld is geografies besonders prominent, aangesien dit hoog uitstyg bo die eenvormige Kalaharivlaktes van die ooste van Namibië. Dit is in 1972 en as die Waterbergpark geproklameer. 'n Gebied van 405 vierkante kilometer (156 vk. m.) word bewaar, wat die berg en dele van die omliggende land insluit.

Omdat die gelykveld grootliks ontoeganklik is, is verskeie van Namibië se bedreigde spesies in die vroeë 1970's hierheen verskuif om hul van uitwissing deur roofdiere en stropery te beskerm. Die program was baie suksesvol en die Waterbergplato verskaf nou diere aan ander Namibiese parke. In 1989 is swartrenosters uit hierdie reservaat in Damaraland hervestig.

Die Waterbergplatopark is ekologies ryk en divers en huisves meer as 200 verskillende voëlspesies asook 'n paar spesies van klein antilope in die voetheuwels van die berg. Geologiese opnames dateer die oudste rotsstratum na meer as 850 miljoen jaar gelede. Dinosourusspore van sowat 200 miljoen jaar oud is ook hier agtergelaat.

Die gelykveld is in 1956 tot 'n nasionale monument verklaar.

Menslike bewoning
-----------------

Hererostam ongeveer 1910
Die eerste menslike inwoners was die Sanmense wat rotstekeninge gelaat het. Daar word vermoed dat dié tekeninge tot 'n paar duisend jaar oud kan wees. 'n Klein stam van die Sanmense het nog in hul tradisionele leefstyl die gelykveld bewoon tot in die laat 1960's.

Die voetheuwels was die lokus vir een van die belangrikste draaipunte in Namibiese geskiedenis. Op 11 Augustus 1904, met die Slag van Waterberg, het die Hereromense hul laaste en grootste stryd teen die Duitse Koloniale magte verloor tydens die Herero- en Namaqua-oorloë. Daarna, in die Herero en Namaqua volksmoord, het byna twee derdes van die Hererobevolking hul lewens verloor, en oor 'n duisend kon ontsnap na Brits-Betsjoeanaland (hedendaagse Botswana). Die grafte van die Duitse soldate wat gesneuwel het by Waterberg kan steeds gesien word naby die *Bernabe de la Bat*-ruskamp aan die voet van die plato.
Ligging van Karië
Antieke teater te Kaunos, Karië

**Karië** (van Loewiaans **Karoewa** wat "styl land" beteken, Antieke Grieks: **Καρία**) was 'n streek van wes-Anatolië, vanaf die kus van mid-Ionië (Mykale) suidwaarts tot Lycië en ooswaarts tot Frigië. 

Die inwoners van Karië, wat weens hul tuisland as Kariërs bekend gestaan het, was reeds lank voor die Grieke in Karië aanwesig. Volgens Herodotos se beskrywing was hulle van Minoïese afkoms, terwyl die Kariërs hulself beskryf het as komende van die Anatoliese vasteland, met uitgebreide seevarende belange, en as bloedverwante van die Mysiërs en die Lidiërs. 

Die Kariese taal is in 1980 deur John Ray ontsyfer en blyk 'n Anatoliese taal te wees, soos die naburige tale van Lisië, Lidië ens. Ook in noue verband met die Kariërs was die Lelegers, wat 'n vroeëre benaming vir die Kariërs kon wees, of vir 'n volk wat hulle in die streek voorafgegaan het en voortbestaan het as 'n ondergroep van hul gemeenskap, na bewering in 'n hoedanigheid van laer status.

Die Ioonse en Doriese Grieke het die weste daarvan gekoloniseer en het die Kariese bevolking aangevul om Grieks-oorheersde state daar te vorm.

Sien ook
--------

* Halikarnassos

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4029668-4

 |
**Karin Hougaard** is 'n Afrikaanse sangeres, skrywer, digter en skilder. Sy is op die Afrikaanse musiektoneel vandat sy die ATKV se Crescendo-kompetisie in 1980 as jong 16-jarige student gewen het. Intussen het sy reeds 13 CD's uitgereik en 'n verskeidenheid pryse losgeslaan met haar musiek en verhoogwerk.

Die afgelope paar jaar het sy haar veral toegespits op musiekteater en haar verbintenis met die Nederlandse kunstenaar Herman van Veen het veral opwindende werk opgelewer:[*verwysing benodig*] *The First Lady*, 'n teaterstuk oor die lewe van Jackie Kennedy, *Karin Hougaard Sings Queen* en *Mati Hari*, 'n toneelstuk oor die Nederlandse spioen. Haar DVD, *Hartstukke* verskyn in November 2008. Haar eerste woordbundel, getiteld "Woorde sonder Wysies", asook 'n kortverhaal in die publikasie *Amfiteater* verskyn ook in 2008. Sy debuteer ook as skilder met haar eerste eenvroukunsuitstalling, Solo. In 2009 tree sy in onder meer België en Nederland op met die teaterstuk *Margot*. Karin en Anne van Veen se komposisie "Bij Mij" (van die CD 'Hartstukke') word in 2012 uitgesonder as een van die toptien- Nederlandse kleinkunsliedere – sogenaamde Nieuwe Klassiekers – liedere met ewigheidswaarde. Hougaard se teks "Kruietuin" word voorgeskryf as poësie vir Afrikaansleerders in gr. 11 en is ook opgeneem in die jongste FAK-sangbundel. 

Karin se nuutste uitreiking met gedigte, getiteld *Wegkaner*, het in Februarie 2014 verskyn. Die Afrikaanse enkelsnit "Lukas", 'n duet saam met Ashton Nyte, sien ook in 2014 die lig. 

In 2016 reik sy haar weergawe van Leonard Cohen se "Hallelujah" uit. Haar kortverhale is opgeneem in verskeie kortverhaalbundels soos "Skrik op die lyf" en "Amfiteater".

In 2018 stel sy ‘n cd vry met Afrikaanse voorlesings van Anna Neethling-Pohl se vertalings van 25 Shakespeare Sonnette, ook die titel van die cd.

2020 Stel Hougaard tydens die Covid grendeltyd "Droom Ons" vry 'n enkelsnit wat handel oor die pandemie en die universele ervaring van hierdie tydperk wat manifesteer ondermeer in gedeelde drome. Sy word ook ingehuldig by die Suid-Afrikaanse Legendesmuseum.

2021 Verskyn haar 3e gepubliseerde kortverhaal "Die Bibliofiel" in die bundel "Lyfskap" uitgegee deur LAPA.

Albums
------

Karin Hougaard se albums sluit in:

* *Eerste Afspraak* – 1983
* *Herontmoeting* – 1987
* *Hoogtepunte* – versamelalbum
* *Bly* – 1993
* *Muse* – 1998
* *Metamorph* – 1999
* *Karin Hougaard sings Queen* – 2003
* *Hartstukke* – 2006
* *Omnibus* – 2007
* *Hartstukke* - DVD – November 2008
* *Jou Verhaal* - CD's – 2008
* *Alien Sky* – 2012
* *25 Shakespeare Sonnette* – 2018

Enkelsnit
---------

* Hallelujah - 2016
* Droom ons (enkelsnit) - 2020

Sien ook
--------

* Afrikaanse musiek
* Lys van Suid-Afrikaanse musikante
Die **waterhert** (*Hydropotes inermis*) is ’n klein hert wat oppervlakkig beskou meer soos ’n muskushert lyk as soos ’n ware hert. Dit is inheems aan China en Korea en daar is twee subspesies: die **Chinese waterhert** (*Hydropotes inermis inermis*) en die **Koreaanse waterhert** (*Hydropotes inermis argyropus*). Ondanks sy gebrek aan gewei (horings) en sekere ander anatomiese verskille – onder meer sy prominente slagtande – word dit as ’n takbok geklassifiseer. Sy unieke karaktertrekke het meegebring dat dit al in sy eie genus (***Hydropotes***) en selfs in sy eie subfamilie (Hydropotinae) geklassifiseer is. ’n Studie van sy DNS plaas dit egter naby *Capreolus* in die "ouwêreldse" subfamilie Capreolinae. Sy lang slagtande het hom onder andere die naam "vampierhert" besorg.

Habitat
-------

Die slagtande van ’n waterhert.
Waterherte is inheems aan die laer gebiede van die Yangtzerivier, die kus van die Jiangsuprovinsie en die eilande van Zhejiang van Oossentrale China, en in Korea. Hulle kom langs riviere voor waar hoë riete hulle beskerm. Hulle kom ook in berge, moerasse, graslande en selfs oop landerye voor. Hulle kan goed swem en kan na verafgeleë riviereilande swem. Die Chinese waterhert kom nou ook in Brittanje, Frankryk en Argentinië voor, en selfs in die VSA.

Beskrywing
----------

Die waterhert het lang bene en ’n lang, grasieuse nek. Die kragtige agterbene is langer as die voorstes sodat die heupe hoër is as die skouers. Hulle gee haasagtige spronge. Die stert is kort en amper onsigbaar, behalwe wanneer ramme dit in die paarseisoen orent hou. Die ore is kort en rond, en nie een van die geslagte het gewei nie.

Die pels is ’n goudbruin kleur en kan ook swart hare bevat, terwyl die onderkant van die lyf wit is. In die herfs word die pels geleidelik vervang deur ’n dikker, growwer winterlaag wat wissel van ligbruin tot grysbruin. 

Die waterhert het lang slagtande wat vanaf die boonste kaak uitsteek. Veral ramme se slagtande is lank en kan wissel van 5,5 tot 8 cm. As die hert eet, kan hy die tande uit die pad hou omdat hy dit nie vir eetdoeleindes gebruik nie, maar as hy aggressief raak, stoot hy die tande uit en trek sy onderlip in om die tande verder te ontbloot. Dit is ’n gedugte wapen teen ander ramme en het hom die naam "vampierhert" besorg.

Buite die paarseisoen is die ramme alleenlopend en hoogs territoriaal. Elke ram merk sy gebied met urine en ontlasting. Hy sal ook sy reukkliere aan voorwerpe vryf. Ooie hou buite die paarseisoen in onverwante klein groepe en sal uiteenspat as gevaar dreig.
Die **waterdikkop** (*Burhinus vermiculatus*) is 'n lid van die dikkopfamilie en 'n nagvoël, nes ander lede van die familie, maar meer aktief oordag as die ander dikkoppe. Dit kan bedags naby die oewers van riviere en mere gesien word, waar die voëls se natuurlike kamoeflering hulle byna onsigbaar maak tussen die rotse.

Identifikasie
-------------

Hierdie voël is kleiner as die gewone dikkop. 'n Volwasse waterdikkop het 'n lengte van 41 cm en weeg 270 g. Die voël het 'n bruin kop met geel oë, 'n swart snawel en wit keel. Sy rug is ook bruin en sy bene grys van kleur. Die voël het 'n gehurkte postuur.

Verspreiding
------------

Waterdikkoppe kom algemeen in Afrika voor, suid van 5°N van Liberië, Suid-Somalië tot by Suid-Afrika. Hulle kom egter nie voor in die suidwestelike woestyngebiede van hierdie area nie.

Habitat
-------

Die voëls word oor die algemeen in moerasagtige gebiede en naby mere en riviere aangetref. Hulle word selde alleen aangetref en kom in pare of in 'n swerm voor.

Voortplanting
-------------

Waterdikkoppe is monogaam, maar indien die maat van 'n waterdikkop sterf, sal hy of sy 'n nuwe maat soek. Hul neste word in die grond gebou waarin die wyfie tipies 1 tot 3 roomkleurige eiers lê.

Dieet
-----

Waterdikkoppe vreet meestal insekte en ander ongewerweldes, asook klein watergoggas.

Geluid
------

Die klaende, fluitende roep van die waterdikkop kan snags gehoor word.

Ander name
----------

* Engelse naam: *Water Thick-knee (Dikkop)*
* Wetenskaplike naam: *Burhinus vermiculatus*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* Newman se Voëls van Suider-Afrika. ISBN 1-86872-982-6.
* *Sasol Voëls van Suider-Afrika.* Struik Nature. Vierde uitgawe 2011. ISBN 978-1-77007-926-7
* *Water Thick-Knee* Geargiveer 8 Junie 2007 op Wayback Machine, by die webwerf van *Kenya Birds*. Laaste besoek op 30 Mei 2007.
* *Water Thick-knee* Geargiveer 28 September 2007 op Wayback Machine, by The Kruger.com. Laaste besoek op 30 Mei 2007.
* *The Nature Trail* Geargiveer 23 Mei 2007 op Wayback Machine, by Mbweni Ruins Hotel in Zanzibar Geargiveer 28 Mei 2007 op Wayback Machine. Laaste besoek op 30 Mei 2007.
Die **Taklamakan** is 'n sandwoestyn in Sentraal-Asië, geleë in die Outonome Gewes Xinjiang in die Volksrepubliek China. Die presiese betekenis van die naam is onbekend.

Die stroomgebied van die Tarimrivier met die Taklamakan
Die woestyn beslaan 'n oppervlakte van 270 000 km² in die Tarimbekken en is die tweede grootste sandwoestyn wêreldwyd. In die weste en noorde grens die Taklamakan aan die bergreekse Pamir en Tiensjan (die berg Imeon uit die oudheid), en in die suide aan die Kunlun.

Langs die noordelike en suidelike rand verloop twee takke van die Syroete. Langs die rand van die woestyn is enkele oases met stede soos Kashgar, Yarkand, Hotan in die suidweste, asook Kuqa en Turpan in die noorde geleë.

Die Tarim, die langste rivier van Sentraal-Asië, eindig in die Taklamakan.

In die sand van die Taklamakan is ruïnes begrawe, waarin al argeologiese ontdekkings van verskillende beskawings gemaak is, soos die Togare, met Hellenistiese, Indiese en Boeddhistiese invloede. Die avontuurlike soektogte naar hierdie skatte is onder ander deur die ontdekkingsreisiger Sven Hedin op 'n lewendige manier beskryf.

In die gebied is baie mummies ontdek, waarvan sommige sowat 3000 jaar oud is. Baie volke het deur die gebied migreer. Baie van hierdie Tarimmummies het 'n Europese voorkoms en is dalk afkomstig van die Togare, wat 'n Indo-Europese taal gepraat het.

In latere tydperke is die Taklamakan deur Turkse volke, soos die Oeigoere, bewoon. Vanaf die Tang-dinastie het die Chinese van tyd tot tyd hul mag oor die oasestede van die Taklamakan uitgebrei, omdat hulle die belangrike Syroete deur Sentraal-Asië wou beheer. Tydperke van Chinese bewind het afgewissel met tydperke waarin die gebied onder beheer van Turkse, Mongoolse en Tibettaanse volke was. Die huidige bevolking bestaan in die landelike gebiede veral uit twee Turkstalige volke, die Oeigoere in die suide en die Kasakke in die noorde, terwyl in die groter stede die meerderheid van die bevolking uit Han-Chinese bestaan.
|  |
| --- |
| **Suermondt-Ludwig-Museum** |
| 'n Beeld van die museum. |
| Suermondt-Ludwig-Museum |
| 

---

 |
| Plek | Aken |
| Land | Duitsland |
| Openingsjaar | 1883 |
| Tipe museum | Kuns en toegepaste kuns |
| Webtuiste | *www.suermondt-ludwig-museum.de* |

Die nuwe vleuel
Die stedelike **Suermondt-Ludwig-Museum** het in 1883 begin as die *Suermondt Museum* in Wilhelmstraat 18 in Aken (Duitsland). Die museum is deel van die Ludwig museums (soos byvoorbeeld ook die Ludwig Forum vir Internasionale Kuns). 
Die museum is genoem na Barthold Suermondt en is in 1901 gehuisves in die sogenoemde *Stadtpalais "Villa Cassalette"*. Die nuwe vleuel van die museum is gebou van 1992 tot 1994. Die argitekte Peter Busmann en Godfrid Haberer het dit ontwerp. 

Talryke skenkings deur burgers van Aken - in die hoofsaak deur Peter en Irene Ludwig het die museum laat groei. Dit is in 1977 hernoem en dit heet vandag **Suermondt-Ludwig-Museum**.

Die museum wys skilder- en beeldhoukuns van die twaalfde tot die twintigste eeu, muurtapyte en goudsmitkuns, skilderye op glas van die middeleeue tot die twintigste eeu.

Die museum vertoon antieke voorwerpe met die oogmerk op Attiese vase met skilderye, tekeninge, waterverfskilderye, grafiese kuns en etse van ou meesters soos Albrecht Dürer, Rembrandt van Rijn en Francisco Goya, maar ook van hedendaagse kunstenaars.

Daar het ook uitstallings plaas gevind van 'n keuse van hedendaagse kunstenaars, soos die sogenoemde ‚Winteruitstallings’ (sien onder).

Uli Aschenborn: 'Krater of Berg' (dieselfde tekening op die kop gedraai) – vertoon in die Suermondt-Ludwig-Museum gedurende die 'Winteruitstalling' in 1975
Hierdie takelblok word gebruik om 'n boot te water te laat.
'n **Takelblok** is 'n toestel wat gebruik maak van een of meer katrolle met 'n tou of kabel daaroor gespan en word gebruik om swaar laste op te lig of te trek.

Oorsig
------

Daar is vele gebruike vir takelblokke maar hulle mees algemene gebruik is op bote en seilskepe. Die takelblok is deur Archimedes uitgevind.

Meganiese voordeel
------------------

Die mees algemene opstelling is om 'n vasgestelde aantal katrolle te hê wat almal op 'n enkele as gemonteer word en 'n ander stel wat kan beweeg. Die meganiese voordeel wat deur 'n takelblok verkry word is gelykstaande aan die aantal toue wat tussen die twee blokke gespan is. As 'n takelblok byvoorbeeld bestaan uit drie vaste en drie bewegende katrolle is daar ses kabels/toue wat tussen hulle gespan is, wat 'n meganiese voordeel van 6 lewer. Dit maak dit moontlik om gewigte op te lig wat ses keer swaarder is as wat 'n mens/masjien normaalweg sou kon optel (as wrywingsverliese en die gewig van die bewegende blok as nalaatbaar klein beskou word).

Wrywing
-------

Die verhoogde krag wat deur die takelblok geskep word, word teengewerk deur die langer lengte van die tou wat benodig word en die wrywing in die stelsel. Om 'n gewig op te lig met 'n takelblok met 'n meganiese voordeel van 6 oor 'n hoogte van 1 meter, is dit nodig om 6 meter tou deur die blokke te laat beweeg. Wrywingsverliese beteken ook dat daar 'n punt bereik word waar die byvoeging van verdere katrolle nie meer prakties is nie.

Takelwerk tegnieke
------------------

'n Takelblok kan opgestel word sodat die krag uitgeoefen in dieselfde rigting is as die krag wat deur die las uitgeoefen word of so opgestel dat die krag uitgeoefen in die teenoorgestelde rigting is as die krag wat deur die las uitgeoefen word. Die presiese opstelling van die takelwerk berus gewoonlik op ergonomiese oorwegings.

Sien ook
--------

* Hyskraan
* Windas
**Christiaan Botha** is ’n Afrikaanse dramaturg wat die eerste gepubliseerde drama wat oor die San handel geskryf het.

Skryfwerk
---------

Hy skryf *//Kabbo op die ysterspoor*, ’n dramatiese monoloog oor die San, genaamd //Kabbo, en waarskynlik die eerste gepubliseerde Afrikaanse dramateks waarin die kollig volledig op die San val. Die handeling vind plaas in ’n sinkplaatstegie naby ’n stasie. Dit is //Kabbo se blyplek in die stad nadat hy tronkstraf vir veediefstal uitgedien het en vrygelaat is. Die hoofkarakter, //Kabbo, die dromer met die magiese vermoëns, is volgens die skrywer die argetipiese San, een van die laaste van die Kalahari-San. In sy monoloog vertel //Kabbo van die San se gewoontes, mitologie en sy liefde vir Steentjie. In die slot droom hy (sy naam beteken droom) dat hy na die groot god Eloib gaan. Vir die volle duur van die drama moet //Kabbo vir sy agtervolgers wegkruip, soos sy voorsate so dikwels moes doen. Soos die titel aandui, word yster die metafoor vir die drama, waarmee die San gemeet word. Terwyl ander eietydse Suid-Afrikaanse stemme rondom hom opklink, besin //Kabbo oor die lotgevalle van sy mense, wat nie teen die yster van die ander bewoners van die land opgewasse was nie: "Yster! Dis daai wat die voormense nie verstaan het nie. ’n Man moet ’n ysterkop en ’n ysterhart hê om te bly regop staan tussen hierdie ander tweebene." Yster word dan die teenpool van hout, wat as metafoor die grense tussen natuur en kultuur, animisme en Christendom, spiritualiteit en werklikheid verteenwoordig.

Christiaan speel self die rol van //Kabbo in die opvoering van die drama by Aardklop in 2001.

Publikasies
-----------

* *//Kabbo op die ysterspoor*, 2005.