recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Voormalige Mier** |

 |
|  |
| Kaart van Suid-Afrika wat Voormalige Mier in Noord-Kaap aandui |
| **Provinsie** | Noord-Kaap |
| **Distriksmunisipaliteit** | ZF Mgcawu |
| **Tipe** | Plaaslike Munisipaliteit |
| **Munisipale kode** | NC081 |
| **Burgemeester** | Sophia Kethrina Coetzee (ANC) |
| **Hoofstad** | Rietfontein |
|  |  |
| **Grootste tale** | Afrikaans (92,8%) |
| **Area** | 22 468 km²   |
| **Bevolking** | 7,003 (2011) |

Die **Mier Plaaslike Munisipaliteit** was een van die plaaslike munisipaliteite in die ZF Mgcawu-distriksmunisipaliteit in die Noord-Kaap, Suid-Afrika.

Mier het met die [[://Khara*[dooie skakel]* Hais Plaaslike Munisipaliteit]] saamgesmelt direk na die 2016 plaaslike verkiesing, om die nuwe **Dawid Kruiper Plaaslike Munisipaliteit** te vorm. Upington word die setel.

Ligging
-------

Mier lê wes van die Nossobrivier, die Moloporivier en die nedersetting Askham. Die noordgrens is die grens met die Kalahari Gemsbokpark (Kgalagadi Oorgrenspark, Kgalagadi Vredespark) op nagenoeg die 26°-suiderbreedtelyn. Aan die westekant vorm die 20°-oosterlengtelyn die grens met Namibië. Rietfontein en die Hakskeenpan is die kern van die gebied.

Naam
----

Die naam Mier (of Mierland) verwys na die groot aantal mere of panne wat tussen die Nossob, Molopo, die Kurumanrivier en die Oranjerivier voorkom. Hierdie panne het slegs water in die uitsonderlike geval van 'n goeie reënjaar. Sommige van die panne is besonder groot. Hakskeenpan beslaan 24 km by 10 km en die Koppieskraalpan het 'n deursnee van 10 km. Die plat beddings word as paaie gebruik.

Nedersettings
-------------

Volgens die Suid-Afrikaanse Nasionale Sensus van 2001 was die munisipaliteit as volg verdeel

| Plek | Kode | Area (km2) | Bevolking |
| --- | --- | --- | --- |
| Groot Mier | 31501 | 0.44 | 425 |
| Mier | 31502 | 11,743.22 | 3,477 |
| Philandersbron | 31503 | 0.77 | 790 |
| Rietfontein | 31504 | 1.51 | 2,157 |

Setels
------

| Party | 2000 | 2006 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- |
| ANC | 3 | 3 | 4 |
| DA | 2 | 0 | 2 |
| OD | 0 | 2 | 0 |
| COPE | 0 | 0 | 1 |

Geskiedenis
-----------

'n Groep nomadiese Basters en Oorlams wat suid van die Oranje geleef het, het hulle in 1865 by Mier gevestig. Korannas wat vroeër in Gordonia gewoon het, het hul plase aan blanke boere verkoop en hulle ook op Mier gevestig. Laat in die 19de eeu het Gilarmi A. Farini by Rietfontein gewoon en in 1886 sy boek **Through the Kalahari desert** gepubliseer. Dit het aanleiding gegee tot die legende oor die verlore stad van die Kalahari.

Bibliografie
------------

* Goldie, Fay: Lost city of the Kalahari - the Farini story and reports on other expeditions. Kaapstad: Balkema, 1963.
* Van der Merwe, P.J.: Pioniers van die Dorsland. Kaapstad: Nasionale Pers, 1941.
**Borðoy** (Deens: Bordø) is 'n eiland in die noordooste van die Faroëreilande. Sy naam beteken "landpunt eiland". Daar is agt nedersettings: Klaksvík (die tweede grootste dorp in die Faroëreilande), Norðoyri, Ánir, Árnafjørður, Strond, Norðtoftir, Depil en Norðdepil.

Geskiedenis
-----------

Háfjall (647m, links) en Hálgafelli (503m, regs) op die eiland van Borđoy.
Daar is ook drie verlate nedersettings: Skálatoftir, Múli en Fossá, al in die noorde. Múli was een van die mees afgeleë nedersettings in die Faroëreilande – tot 1989 was daar geen pad skakel nie, voor dit moes goedere in gebring word via helikopter of boot. Die laaste mense het die nedersetting in 1994 verlaat.

'n Klaksvík museum het die Fossá gebied in 1969 gekoop met die plan om dit om te skep in 'n tipiese Faroese Middeleeuse dorp, maar die plan het nooit tot stand gekom nie.

Belangrike Voël Gebied
----------------------

Die noordlike en suidoostelike landpunte van die eiland is geïdentifiseer as 'n Belangrike Voël Gebied deur BirdLife Internasional as gevolg van hul betekenis as 'n broeigrond vir seevoëls, veral die Europese stormswael (250 pare) en swartseekoet (200 pare).

Berge
-----

Die eiland het vyf berge: Lokki (755 m), Háfjall (647 m), Borðoyarnes (392 m), Depilsknúkur (680 m), en Hálgafelli (503 m).
**Sosiale markekonomie** is 'n maatskaplike en ekonomiese ideaal waardeur vrye ondernemingsgees in 'n mededingende markekonomie met maatskaplike vooruitgang verbind word. Hierdie vooruitgang word juis deur ekonomiese sterkte bewerkstellig.

Die term is veelvuldig interpreteerbaar en word dus dikwels as politieke trefwoord beskou. Die term en konsep van 'n sosiale markekonomie is oorspronklik deur Alfred Müller-Harnack (1901-1978) ingevoer wat dit as 'n Ireense formule beskou het waarvolgens die beginsel van 'n vrye mark met dié van sosiale gelykberegtiging verbind word. Die Duitse minister van ekonomiese sake, Ludwig Erhard, het die term later oorgeneem, al was 'n markekonomie vir hom op sigself sosiaal en was daar dus geen behoefte aan enige regstelling van staatskant af nie.

Die konsep van 'n markekonomie berus op gedagtes wat met verskillende swaartepunte reeds in die 1930's en 1940's as deel van 'n historiese en veelvuldige ekonomiese stroming ontwikkel is wat destyds neo-liberalisme genoem is (maar nie met huidige neo-liberale konsepte van 'n fundamentalistiese markekonomie verwar moet word nie). Ordoliberalisme, met Walter Eucken, Franz Böhm, Alexander Rüstow en Wilhelm Röpke as sy belangrikste verteenwoordigers, het deel uitgemaak van hierdie stroming.

Huidige konsepte van 'n sosiale markekonomie baseer steeds op daardie gedagtes, word egter deur 'n meer pragmatiese ingesteldheid gekenmerk wat byvoorbeeld in die konjunktuur- en sosiale beleid na vore tree. Die staat verseker dat burgers, wat as gevolg van ouderdom, siekte, ongeskiktheid of werkloosheid geen inkomste op 'n vrye mark kan verdien nie, deur sosiale maatreëls beskerm word. Sodoende is sosiale markekonomie allesbehalwe 'n "derde opsie" naas kapitalisme en 'n sentraal beplande ekonomie, maar eerder 'n aangepaste model van 'n vrye markekonomie waarin die staat as koördineerder die negatiewe uitwerkings van 'n kapitalistiese markgebaseerde stelsel teenwerk.

Tans word die term "sosiale markekonomie" veral gebruik om na die ekonomiese en sosiale modelle van die Bondsrepubliek Duitsland en die Republiek van Oostenryk te verwys. In Wes-Duitsland het die term tussen 1949 en 1966 en nog eens tussen 1982 en 1998 die rigsnoer vir die regeringsbeleid gegee en is later as 'n voorbeeld vir ander ekonomieë aangeprys.

Die reële ekonomiese en maatskaplike orde van Wes-Duitsland het die teoretiese model van 'n markekonomie net in bepaalde opsigte as leidraad gebruik en is derhalwe dikwels as "Rynse kapitalisme" bestempel. In die staatsverdrag, wat tussen die Bondsrepubliek Duitsland en die Duitse Demokratiese Republiek in 1990 aangegaan is om die hereniging van dié twee Duitse state te reël, is die sosiale markekonomie as gemeenskaplike ekonomiese basis vir die monetêre, ekonomiese en sosiale unie van die twee voormalige Duitse state aanvaar.

Die Europese Unie strewe volgens die Lissabon-ooreenkoms na 'n "mededingende sosiale markekonomie" met werkgeleenthede vir almal en sosiale vooruitgang.
Skildery van Kaaimansgat, deur Christian Ignatius Latrobe, 1816.
**Kaaimansgat** is die plek tussen George en Knysna waar die Kaaimansrivier en die Swartriver saamvloei. Die plek is bekend om sy besondere natuurskoon.

Naam
----

Dit is nie seker waar die naam Kaaimans vandaan kom nie. Kaaiman is 'n ander woord in Afrikaans vir koggelmander. Dit kan ook wees dat die naam sy oorsprong het in die taal van die Khoisan. Dat die woord na 'n krokodil of selfs 'n alligator verwys, is onwaarskynlik.

Vroeë besoekers
---------------

Kaaimansgat is van historiese belang omdat dit een van die min plekke tussen die berge en die see is waar dit moontlik was om die Kaaimansrivier oor te steek met perde en waens. Waarskynlik het vroeë perderuiters wildspaadjies en voetpaaie van die Khoisan gevolg en op hierdie deurgang afgekom.

Die eerste aangetekende besoek aan die drif was deur die ekspedisie gelei deur vaandrig August Beutler. Op 13 Oktober 1752 was sy geselskap vir die VOC te perd op pad na die oostelike deel van die kolonie. Goewerneur Joachim van Plettenberg het in Oktober 1778 met 'n geselskap en drie waens die rivier hier oorgesteek onderweg na die Kaap. In 1782 besoek Francois le Vaillant en in 1803 Hinrich Lichtenstein hierdie rivieroorgang en lewer kommentaar daaroor in hul reisverslae. Soos baie ander reisigers het ook Lichtenstein se groep hier skade aan hul waens opgedoen. 

Outeniqualand is in die 18de eeu langsaam ontsluit, maar die verkeer ooswaarts hierlangs het baie stadiger toegeneem weens die steil wande en die diep kloof van die Kaaimansrivier. Dikwels het die ruiters wel hierdie roete gevolg, maar het die geselskap hul ossewaens met die voorrade dikwels deur die Attakwaskloofpas en die Klein Karoo gestuur.

Roete
-----

Die drif was waar vandag die laagwaterbrug en die brug op die N2-nasionale pad oor die rivier is. Die roete was dus destyds van wes via Saasveld en die plaas Woodifield, steil af na die drif en dan reguit teen die steilte op na Wildernishoogte en Ginnesville (en andersom). Na 1870 is hierdie al minder gebruik. Die pad nader aan die voetheuwels van die berge het toe in gebruik gekom. Hierdie pad is gebou deur Thomas Bain en staan vandag bekend as die Sewepassepad.

Bibliografie
------------

* Eybers, G.W.: *Op die voetspoor van die ou reisigers - stories uit Kolbe, Barrow, Lichtenstein en Campbell*. Kaapstad: Maskew Miller, 1926.

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Koördinate: 33°34′53.8″S 22°19′28.7″O﻿ / ﻿33.581611°S 22.324639°O﻿ / -33.581611; 22.324639
**Miep Gies** (15 Februarie 1909 – 11 Januarie 2010) is bekend as een van die hulpverleners van die onderduikers (o.a. Anne Frank) in die "Achterhuis" in Amsterdam tydens die Tweede Wêreldoorlog, asook die bewaarder van Anne Frank se dagboek.

Sy is as Hermine (Miep) Santrouschitz op 15 Februarie 1909 in Wene (toe in Oostenryk-Hongarye) gebore. Op 11-jarige ouderdom is sy deur die Nieuwenburg-familie in Leiden, Nederland aangeneem, as een van die duisende, uitgehongerde Oostenrykse kinders wat na Nederland gebring is om aan te sterk na die Eerste Wêreldoorlog. Die gesin het later na Amsterdam verhuis, waar sy die res van haar jeug deurgebring het. Later het sy op 24-jarige leeftyd by "Opekta", 'n besigheid van Otto Frank (Anne se vader) gaan werk. Sy het op 16 Julie 1941 met Jan Gies getrou; die paartjie het een seun gehad: Paul Gies, gebore op 13 Julie 1950.

Na Otto Frank aan Gies bekendgemaak het dat hy met sy gesin sou moes onderduik, het Gies dadelik aangebied om hulle tydens hul onderduiking van kos en nuus te voorsien. Saam met Johannes Kleiman, Victor Kugler, Bep Voskuijl, Johan Voskuijl en Jan Gies, het Miep van 6 Julie 1942 tot 4 Augustus 1944 agt Joodse onderduikers in die agterhuis aan die Prinsegracht 263 in Amsterdam gehuisves. Otto Franks se kantoor was aan die voorkant van dieselfde gebou gevestig, waar Miep as sekretaresse gewerk het.

Na die verraad en ontruiming van die onderduikers, het Gies en haar kollega Bep gesorg dat die dagboek van die jongste van die onderduikers, Anne Frank, uit die Duitse se hande gebly het. Gies het Anne se skrywes in 'n laai in haar lessenaar bewaar. Sy het dit nooit gelees nie, maar na die oorlog aan Anne se vader oorhandig; hy was die enigste van die agt wat die konsentrasiekampe oorleef het. Haar vader het gesorg dat Anne se erfenis in 1947 gepubliseer word met die titel "Het Achterhuis". Die boek het ook in Afrikaans verskyn as "Die Agterhuis".

Gies het Anne en haar sussie Margot reeds van 'n jong ouderdom af leer ken. Sy het Anne altyd onthou as 'n spraaksame, leergierige kleuter met ondeunde ogies, wat altyd aan mens se lippe gehang het als sy aangespreek word.

As dankbetuiging vir haar bystand aan die onderduikers en bewaring van Anne Frank se dagboek, het Miep Gies verskeie onderskeidings gekry in Nederland, Duitsland en Israel, waaronder ook die Yad Vashem-onderskeiding as "Regvaardige onder die Volkere". Ook 'n asteroïde, 99949 Miepgies, is na haar vernoem.

Miep se man is in 1993 oorlede. Haar laaste jare het sy haar al hoe meer onttrek van die media en openbare lewe, alhoewel sy kort voor haar dood 'n webwerf begin het waarop sy haar siening van die gebeurtenisse uit die tyd weergegee het. Na 'n kort siekte, het Miep op 11 Januarie 2010 gesterf. Sy was 100 jaar oud.
**Statkraft** is 'n staatsbeheerde Noorse elektrisiteitsverskaffer. Met 'n totale kragopwekking van 42 TWh is die Statkraft Groep die derde grootste elektrisiteitsverskaffer in die Nordiese lande en die tweede grootste verskaffer van krag uit hernubare energiebronne in Europa. Hernubare energiebronne voorsien in sowat 40 persent van Noorweë se elektrisiteitsbehoeftes. Saam met sy dogtermaatskappye *Skagerak Energi* en *Trondheim Energi* het Statkraft Groep sowat 2 100 werknemers in diens. Die maatskappy se hoofkwartier is in die Noorse hoofstad Oslo.

Waterkrag is Statkraft se beduidendste produksiebedrywigheid. Die groep beskik oor 133 waterkragsentrales in Noorweë, twaalf in Swede en vier in Finland, asook twee windkragsentrales in Noorweë - Smøla en Hitra. Ander belangrike aktiwiteite sluit warmtedistribusie in Trondheim en 'n biogasaanleg in Duitsland in.

Statkraft besit 100 persent van *Trondheim Energi*. Die groep beheer daarnaas 66,62 persent van *Skagerak Energi*, 50 persent van *Naturkraft*, 49,9 persent van *Bergenshalvøens Kommunale Kraftselskap*, 45,5 persent van *Agder Energi* en 44,6 persent van *E.ON Sverige*, *SN Power Invest* en *Småkraft*.

Geskiedenis
-----------

Die Noorse staat het sy eerste kragsentrale (Paulafossen) in 1895 gekoop. In 1921 is *Norges vassdrags- og energiverk* gestig wat onder meer die bedrywighede van staatsbeheerde kragsentrales beheer het. Die kragsentrales en die sentrale transmissiestelsel is in 1986 afgewentel in die maatskappy *Statkraftverkene*, wat op sy beurt in 1992 in *Statkraft* en *Statnett* opgedeel is. *Statkraft SF* is as 'n staatsbeheerde maatskappy gestig.

In die 1990's en die vroeë 21ste eeu het Statkraft 'n aantal plaaslike kragsentrales in Noorweë gekoop en sy bedrywighede na die buiteland uitgebrei. Statkraft is in 2004 herorganiseer as 'n beperkte maatskappy, alhoewel dit nog steeds volledig deur die Noorse staat beheer is.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Vrywaring: Die mediese inligting verskaf op Wikipedia dien slegs as 'n riglyn en dra geen waarborg van feitelike korrektheid nie. Enige vrae of klagtes oor u persoonlike gesondheid behoort na 'n dokter verwys te word.* |

Stavudien se chemiese struktuur  
Blou=stikstof  
Rooi=suurstof  
Swart=koolstof en koolstofbindings  
Wit=waterstof
**Stavudien** (algemeen bekend as **d4T**, chemies 2′,3′-didehidro-2′,3′-dideoksitimidien) behoort tot die klas teenretrovirale middels bekend as nukleosied trutranskriptase remmers (NRTI), wat die ensiem trutranskriptase blokkeer, 'n ensiem wat onmisbaar is vir virusvoortplanting.

Gebruike
--------

Stavudien word gebruik as deel van 'n hoogs-aktiewe antiretrovirale terapie (HAART) vir die behandeling van MIV tipe 1 of 2. Dit kan ook gebruik word vir HIV-voorkoming na 'n naaldprikbesering of ander potensiële blootstelling. Dit is egter nie 'n eerstelynbehandeling nie. 

Volwassenes behoort 'n dosis van 30 mg tweekeer daagliks per mond te neem.

Geskiedenis en koste
--------------------

Stavudine is eerste keer in 1966 beskryf en in 1994 in die Verenigde State goedgekeur. Dit is beskikbaar as 'n generiese medikasie. Die groothandelskoste in die ontwikkelende wêreld is 1,86 tot 5,40 VSD per maand. Die Wêreldgesondheidsorganisasie beveel aan dat die gebruik daarvan verminder word weens newe-effekte.

Newe-efekte
-----------

Algemene newe-effekte sluit in hoofpyn, diarree, braking, uitslag, en perifere senuweeprobleme. Erge newe-effekte sluit in hoë bloedlaktaat, pankreatitis, en 'n vergrote lewer. Dit word gewoonlik nie aanbeveel tydens swangerskap nie.

Farmakokinetika
---------------

### Absorpsie

Stavudien toon vinnige absorpsie en goeie orale biobeskikbaarheid (F=0.86).

### Verspreiding

Stavudien bind nie aan proteïene in die bloed nie.

### Metabolisme

Die uitskeiding van stavudien word minimaal beïnvloed deur lewermetabolisme. Oksidasie en glukuronidasie produseer 'n paar metaboliete.

Stavudien word meestal in die uriene uitgeskei, meestal in onveranderde vorm.
Die **Turkse van** (Turks: *Van kedisi*) is ’n katras met halflang hare wat, anders as ander huiskatte, lief is vir water en swem.

Geskiedenis
-----------

Die ras is buite Turkye ontwikkel uit ’n hoofsaaklik wit natuurlike ras, die vankat wat voorkom in die Vanmeer-gebied in Suidoos-Turkye (voorheen deel van Armenië). Dit is aanvanklik in die Weste die **Turkse kat** genoem, maar die naam is verander om dit te onderskei van die Turkse angora, wat sy oorsprong in die Ankara-streek (voorheen Angora) het. Dit word ook soms die **Armeense kat** genoem. Sommige verenigings, soos The International Cat Association (TICA), beskou die Turkse van en Turkse angora as een ras.

Beskrywing
----------

’n Tradiosioneel rooi Turkse van.
Die ringpatroon aan die stert.
Die kat het tradisioneel ’n krytwit lyf met rooi aan die stert en kop – die "van-patroon" – met blou, amberkleurige of ’n onpaar oë (een blou en een amberkleurig). Ander pelskleure wat deesdae erken word, is room, swart, blou, gestreep, skilpaddop en verskeie kombinasies daarvan. Die kleur mag net aan die stert en kop voorkom. Lukrake vlekke mag aan die lyf voorkom, maar die hele kleurgedeelte mag nie meer as 20% van die lyf wees nie en geen merke mag aan die bene voorkom nie. Die res van die lyf is krytwit.

In Turkye word tans net die effekleurige wit kat met kort of lang hare erken.

Die pels is baie besonders. Die groot verskille in die winter- en somertemperatuur in die bergagtige Oos-Anatolië het waarskynlik die eienskappe daarvan beïnvloed. Die Vanmeer-gebied is 1 600 m bo seespieël en het uiterste temperature. Die kat se halflang, waterbestande pels is dik en sag in die winter. In die lente en somer verhaar die kat en bly ’n korter, ewe sagte pels agter. Die hare aan die stert bly dwarsdeur die jaar lank en wollerig. Hul hare is minder allergenies as die meeste ander katte s’n.

Die kat is groot, die skouers breed en die lyf taamlik lank, en die agterpote is effens langer as die voorpote. Die agterlyf moenie breër as die skouers wees nie. Die Turkse van is intelligent, spelerig en liefdevol. Anders as ander katte is hulle lief vir water en om te swem.

Sien ook
--------

* Lys van katrasse
’n Voorstelling van die kies van mense vir ’n steekproef.
’n **Steekproef** is ’n stel data wat uit ’n klein groepie gekry word om ’n aanduiding te kry van eienskappe of tendense in ’n groter groep, die populasie. 

Die populasie, of geheel, is gewoonlik baie groot en dit maak dit onmoontlik of onprakties om die data uit die hele populasie te kry. Die steekproef word gedoen onder ’n kleiner groep, wat makliker hanteerbaar is. Die eienskappe of parameters van die populasie word dan afgelei van die steekproefstatistieke. 

Die beste steekproef is een waar die individue lukraak gekies word sodat die resultate onpartydig kan wees. ’n Onpartydige steekproef word gedefinieer as een waar elke individuele lid van die populasie ’n bekende kans groter as nul het om vir die steekproef gekies te word. As mans van ’n kiesersrol byvoorbeeld gekies word om ’n steekproef onder Australiese mans langer as twee meter te neem, kan dit dalk partydige resultate lewer omdat mans jonger as 18 nie verteenwoordig sal word nie. So ’n steekproef moet liefs vermy word.

Bronne
------

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4057502-0

 |
**Steam** is 'n digitale verspreidingsdiens vir videospeletjies deur Valve. Dit is in September 2003 as 'n selfstandige sagtewarekliënt bekendgestel as 'n manier vir Valve om outomatiese opdaterings vir hul speletjies te verskaf, en is uitgebrei om speletjies van derdeparty-uitgewers in te sluit. Steam het ook uitgebrei tot 'n aanlyn-gebaseerde en mobiele digitale winkel. Steam bied digitale regte-bestuur (DRM), matchmaking-bedieners, videostroming en sosiale netwerksdienste aan. Dit bied ook die gebruiker die installering en outomatiese opdatering van speletjies, en gemeenskapsfunksies soos vriendelyste en groepe, wolkbesparing en spraak- en geselsfunksies in die spel.

Die sagteware bied 'n vrylik beskikbare toepassingsprogrammeer-koppelvlak (API) genaamd Steamworks, wat ontwikkelaars kan gebruik om baie van Steam se funksies in hul produkte te integreer, insluitend matchmaking, prestasies in die spel, mikrotransaksies, en ondersteuning vir inhoud wat deur gebruikers geskep word via Steam Workshop. Alhoewel dit aanvanklik ontwikkel is vir gebruik op Microsoft Windows-bedryfstelsels, is weergawes vir macOS en Linux later vrygestel. Mobiele apps is ook in die 2010's vir iOS, Android en Windows Phone vrygestel. Die platform bied ook 'n klein verskeidenheid ander inhoud, insluitend ontwerpsagteware, hardeware, klankbane vir speletjies, anime en films.

Die Steam-platform is die grootste digitale verspreidingsplatform vir rekenaarspeletjies, wat in 2013 na raming 75% van die markruimte het. In 2017 beloop gebruikers ongeveer 4,3 miljard Amerikaanse dollars deur Steam, wat ten minste 18% van die wêreldwye verkoop van rekenaarspeletjies verteenwoordig. In 2019 het die diens meer as 'n miljard geregistreerde rekeninge gehad met 90 miljoen aktiewe gebruikers per maand. Die sukses van die Steam-platform het gelei tot die ontwikkeling van 'n reeks Steam Machine-mikrokonsole, wat die SteamOS-bedryfstelsel en Steam Controllers.
**Fort England** is 'n hospitaal vir sielsiekes in Grahamstad.

Die eerste geboue dateer uit 1815 toe die militêre pos bekend was as die Witrugkamp en ook as die East Barracks. Tydens die Vyfde Grensoorlog (1818-1819) was hier 'n garnisoen van 301 man onder kol. Thomas (Tiger Tom) Willshire gestasioneer. Na 1850 was die fort die hoofkwartier van die Kaapse Korps onder die bevel van genl.-maj. (later sir) Henry Somerset, 'n bekende aanvoerder tydens die Kaapse grensoorloë en seun van goewerneur lord Charles Somerset.

Die fort is vernoem na lt.-kol. Richard England van die 75ste regiment en bevelvoerder tydens die Sesde Grensoorlog (1834-36). Sedert 1875 huisves die geboue en terrein 'n hospitaal.

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë

Bibliografie
------------

* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7

Koördinate: 33°18′56″S 26°32′25″O﻿ / ﻿33.31556°S 26.54028°O﻿ / -33.31556; 26.54028
**Determinisme** is ’n filosofiese begrip waarvolgens elke gebeurtenis of stand van sake veroorsaak word deur vroeëre gebeurtenisse volgens die kousale wette wat die wêreld regeer en beheer. ’n Radikale interpretasie (harde determinisme) sluit die menslike vrye wil uit omdat daar nie plek daarvoor is in ’n rasionele heelal nie. In die determinisme is egter baie uiteenlopende standpunte.

Demoon van Laplace
------------------

Die volgende omskrywing van die begrip determinisme kom van die Fransman Pierre-Simon Laplace: *’n Intelligensie wat op ’n gegewe tydstip alle kragte sou ken wat in die natuur werk, asook die toestande van alle elemente waaruit dit opgebou is, sou as hy groot genoeg was om al hierdie gegewens te ontleed, in ’n enkele formule die beweging van die grootste liggame in die heelal en dié van die kleinste atoom kon beskryf. Vir so ’n intelligensie sou niks onseker wees nie, en hy sou die toekoms sowel as die verlede kon sien. Die menslike gees, wat die sterrekunde so volmaak leer beskryf het, is ’n flou weergawe van so ’n intelligensie.*

Hiermee sê hy dus die volgende:

1. die huidige toestand van die heelal is ’n gevolg van ’n vorige toestand
2. die huidige toestand is dan weer ’n oorsaak van die toestand wat daarop volg
3. as ’n intelligente wese op ’n gegewe oomblik ’n presiese insig sou hê in die kragte wat in die natuur aan die werk is, sou hy sowel die toekoms as die verlede van elke entiteit ken.

Dié "intelligente wese" word in die filosofie die demoon van Laplace genoem.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4149218-3
* LCCN: sh85037300
* NDL: 00565668
* TDVİA: determinizm

 |
Fort Brown
Fort Brown
**Fort Brown** was een van die grootste forte wat tydens die Kaapse grensoorloë (1779-1877) aan die oosgrens van die Kaapkolonie opgerig is. Die fort lê aan die R67 (die Queen's Road), 27 km van Grahamstad in die rigting van Fort Beaufort, noord van die Eccapas en by die brug oor die Groot-Visrivier.

Na die Vierde Grensoorlog (1812) is 'n reeks militêre poste langs die Groot-Visrivier gestig. Gedurende die Sesde Grensoorlog (1834-5) is die pos by Hermanuskraal uitgebou tot 'n volwaardige fort en vernoem na sy tweede bevelvoerder. Die fort is in 1838 voltooi en het bestaan uit 'n aantal barakke met ruimte vir die ruiters en hul perde binne 'n hoë ringmuur. In een hoek was 'n 4 m hoë vierkantige toring met sye van ongeveer 3½ m. 'n Kliptrap lei na die vertrek met die skietgate, onder was die magasyn en bo plek vir die swaaikanon. 

Maqoma, seun van Gaika, was een van die bekendste persone wat hier gevange gehou is. Enkele meter hiervandaan is die grafte van nege soldate wat op 15 Junie 1852 in gevegte in die omgewing gesneuwel het.

Die fort is tot 1861 beman en is sedertdien as kerk en ontspanningsterrein gebruik, dit dien nou nog as 'n polisiekantoor. Die winkel wat hierdie klein nedersetting (in die Makana Plaaslike Munisipaliteit) by die fort bedien het, het reeds jare gelede sy deure gesluit. In 1938 is die toring en oorblywende mure tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

Bibliografie
------------

* Logie, Bartle: Water in the wilderness. Port Elizabeth: Bluecliff, 2006. ISBN 0-620-36163-8

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë

Koördinate: 33°7′47.6″S 26°37′3″O﻿ / ﻿33.129889°S 26.61750°O﻿ / -33.129889; 26.61750
Tydens die Kaapse grensoorloë (1779–1877) in die Oos-Kaap het die Britse militêre bevelhebbers Fort Buffalo, Fort Glamorgan, Need's Camp, Fort Murray, Fort Hill, Fort Hardinge en Fort Beresford langs die Buffelsrivier laat bou om die bevoorradingsroetes na King William's Town te beskerm.

**Fort Buffalo** en **Fort Glamorgan** was teen die hoogte aan die westeroewer van die mond van die Buffelsrivier, net bo die huidige hawe van Oos-Londen en op die terrein van die Fort Glamorgan Gevangenis. Slegs die oorspronklike kruithuis bestaan nog.

Tydens die Oorlog van die Byl (die Sewende Grensoorlog, 1846–47) het die goewerneur van die Kaapkolonie, sir Peregrine Maitland, probleme ondervind om troepe vinnig by die leërhoofkwartier in King William's Town te kry en hulle van voedsel en krygstuig te voorsien. Waterloobaai met Fort Dacres is as hawe ondoeltreffend beskou. Die keuse het op die mond van die Buffelsrivier geval en in 1847 is begin met die opmeet en bou van Fort Buffalo. Dit het bestaan het uit 'n kaserne, mure met skietgate, magasyne en 'n kruithuis. Daar is ook 'n kaai vir skepe gebou.

Toe goewerneur sir Harry Smith vir Maitland opvolg en die gebied tussen die Keiskammarivier en die Groot-Keirivier tot Brits-Kaffraria verklaar, besluit Smith om Fort Buffalo te vergroot. Kapt. J. Walpole, bevelvoerder van die Royal Engineers, kry die opdrag om Fort Glamorgan te bou. Dit het bestaan uit 'n kaserne met plek vir 20 berede soldate en twee afdelings infanteriste, 'n hospitaal, kombuis en stalle. Die nuwe fort is vernoem van die graaf van Glamorgan, die pa van lord Charles Somerset.

Die eerste troepe in Fort Glamorgan was die Black Watch of Royal Highlanders (73ste Regiment) onder lt-kol. Van der Meulen. Op 14 Januarie 1848 is die gebied 3 km rondom die riviermond by die Kaapkolonie ingelyf.

Daar is sedert die 1880's reeds 'n gevangenis op die terrein, vandag bekend as *Wesbank Korrektiewe Dienste*. Die kruithuis is in 1938 tot monument verklaar.

Bibliografie
------------

* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede. 1972. ISBN 0-620-00191-7
* www.buffalocity.gov.za
* www.mbendi.com

Sien ook
--------

* Lys van forte in die Oos-Kaap
* Kaapse grensoorloë
Vlag van die Bikini-atol
Kaart van die Bikini-atol vanuit *Schutzgebiet der Marshall Inseln*, gepubliseer in 1897.
Inwoners word op 7 Maart 1946 van die atol verwyder.
Die **Bikini-ringeiland** is 'n onbewoonde atol of ringeiland in die Stille Oseaan, waar die VSA vroeërjare kernwapens getoets het. Die atol van 2,32 vierkante kilometer is deel van die Marshalleilande in Mikronesië. Dit bestaan uit 36 eilandjies rondom 'n strandmeer (*lagune*) van 594,2 vierkante kilometer.

Tussen 1946 en 1958 het die Verenigde State eksperimente met atoomwapens hier uitgevoer. Sedert Julie 1946 is meer as 20 waterstof- en atoombomme oor die atol getoets. In 1956 is die Bikini-atol amper totaal deur die eerste lugontploffing van 'n waterstofbom (genaamd Castle Bravo) uitgewis.

Voor hierdie toetse is die plaaslike bevolking na die Rongerik-atol verskuif. Teen die einde van die 1960's en begin van die 1970's keer van die oorspronklike bewoners terug, maar is later weer as gevolg van die hoë radioaktiwiteit verwyder. Die eiland is in 2010 deur UNESCO as wêrelderfenisgebied verklaar, hoofsaaklik omdat dit as toetsgebied vir kernwapens gebruik is.

Die gelyknamige swemdrag vir vroue, die moderne bikini is in 1946 deur 'n Franse ingenieur Louis Réard ontwerp. Hy het dit na die Bikini-atol vernoem waar kerntoetse in Julie van dieselfde jaar begin is.

Geografie
---------

Bikini bestaan uit 36 eilande:

* Adrikan
* Aerokoj
* Aerokojlol
* Aomen
* Bikdrin
* Bikini
* Bokaetoktok

* Bokbata
* Bokdrolul
* Bokonejien
* Bokonfuaaku
* Coca
* Eneman
* Eneu

* Eniairo
* Enidrik
* Ionchebi
* Iroij
* Jelete
* Lele
* Lomilik

* Lukoj
* Nam
* Odrik
* Oroken
* Rochikarai
* Yomyaran
* 12 ander eilande

Sien ook
--------

* Bikini, swemdrag vir vroue.
**Bill Curry** (geb. 26 Maart 1931) is ’n Suid-Afrikaanse akteur en regisseur, en hy was waarskynlik die land se eerste bruin teater-ster in die middel van die apartheidsjare. Hy het in talle teaterproduksies en flieks soos Sing vir die harlekyn en Diamant en die dief gespeel.

Loopbaan
--------

Curry het sy loopbaan in Kaapstad se amateurteater begin toe hy 12 jaar oud was en was ewe tuis was in Afrikaans en Engels. Hy is in 1956 na Londen, waar hy gestudeer en ondervinding opgedoen het. In 1972 was hy een van die stigterslede van Die Ruimte, waar hy verskeie jare opgetree het saam met akteurs soos Yvonne Bryceland in toneelstukke soos *Snowhite & the Special Branch!* (Pieter-Dirk Uys, 1974).

In 1976 is hy Johannesburg toe waar hy onder meer in die Markteater opgetree het. Hy was saam met Joe Stewardson in John Steinbeck se *Of Mice and Men*, saam met Bess Finney in *The Gin Game* en ook in Hennie Aucamp se *Met Permissie Gesê*. Sy rol in Athol Fugard se *A Lesson from Aloes* was een van sy grootste rolle. Hy het dié rol ook later in die National Theatre in Londen vertolk saam met Marius Weyers en Shelagh Holiday.

In 1977 het hy, Chris Galloway, Dawie Malan en ander die eksperimentele teatergroep Fringe gestig, waar hy die regisseur van onder meer *The Riddle Machine* was.

In 1980 was hy in die Laager te sien in Israel Horowitz se *The Indian Wants the Bronx* saam met Michael Richard en Jonathan Rands, met Bobby Heaney as regisseur. In 1982 het ’n rol in Uys se *Hell is for Whites Only* gevolg. In 1989 het hy vir die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste (Truk) gespeel in Jean Genet se *The Blacks* en in 1993 was hy in Fugard se *Boesman and Lena*. Hy was by Truk tot met die raad se ontbinding.

Toneelstukke
------------

* *Snowhite & the Special Branch!*
* *Of Mice and Men*
* *The Gin Game*
* *Met Permissie Gesê*
* *An Evening with Marcel Proust*
* *Ashes*
* *Balls*
* *The Caretaker*
* *Don't Drink the Water*
* *Dracula*
* *Drivers*

* *Endgame*
* *A Flea in her Ear*
* *Old King Cole*
* *The Resistable Rise of Arturo UI*
* *Living in Strange Lands (Tsafendas)*
* *Die Van Aardes van Grootoor*
* *A Lesson from Aloes*
* *The Indian Wants the Bronx*
* *Hell is for Whites Only*
* *The Blacks*
* *Boesman and Lena*

Filmografie
-----------

* *SMS Sugar Man*, 2008
* *The Bird Can't Fly*, 2007 as posman
* *Boy Called Twist*, 2004 as Ebrahim Bassedien
* *Saints, Sinners and Settlers* (TV-minireeks), 1999
* *River of Diamonds*, 1991 as Elija Pennyworth
* *The Winter's Tale* (TV-fliek), 1988 as Antigonus
* *Hostage*, 1987 as doanebeampte
* *You Must Be Joking Too!*, 1987 as generaal Lobos
* *The Merchant of Venice* (TV-fliek), 1987 as Morocco
* *April 1980*, 1980 as Basil Williams
* Sing vir die harlekyn, 1980 as Niek
* *Skelms*, 1980 as Jeffrey Fantastic
* *Herfsland*, 1979 as Jeffrey
* Diamant en die dief, 1978 as Jeffrey Fantastic
* *Mister Deathman*, 1977 as taxi-bestuurder
* *Dingetjie & Idi*, 1977 as Kanna
Oidipus los die sfinks se raaisel op in ’n skildery deur Jean Auguste Dominique Ingres, omstreeks 1805
**Oidipus** (Grieks: Οἰδίπους; *Oidípous*, letterlik "geswolle voet") was in die Griekse mitologie die koning van Thebe. Hy het ’n voorspelling laat waar word dat hy sy pa sou doodmaak en met sy ma sou trou, en so ’n ramp sou bring oor sy stad en sy familie. Daar is verskeie weergawes van die verhaal en Sigmund Freud het dit gebruik toe hy die Oidipus-kompleks ’n naam gegee het.

Die verhaal
-----------

Oedipus was die seun van Laios en Jokaste, koning en koningin van Thebe. ’n Orakel het voorspel dat as Laios ’n seun sou hê, hy hom (Laios) sou doodmaak en met Jokaste sou trou. Toe Jokaste wel die lewe aan ’n seun skenk, steek Laios sy enkels aan mekaar vas en los hom in die veld, waar ’n herder hom vind. Hy beland in die paleis van Polybos, die koning van Korinthe, en sy vrou, Merope, wat hom grootmaak.

Jare later reis Oidipus na Thebe en kom ’n strydwa teë wat deur sy biologiese pa, Laios, bestuur word. Oidipus weet natuurlik nie dis sy pa nie. In ’n stryery oor wie eerste oor ’n kruising moet ry, maak Oidipus vir Laios uit selfverdediging dood, en vervul so onwetend die eerste deel van die orakel se voorspelling.

Later op sy reis kom hy ’n sfinks teë wat reisigers doodmaak tensy hulle ’n raaisel kan oplos. Die raaisel is: "Wat loop op vier bene in die oggend, twee in die middag en drie in die aand?" Oidipus antwoord toe: "’n Mens; as kind kruip hy, as volwassene loop hy op sy twee bene en as hy oud is, gebruik hy ’n kierie."

Die sfinks is verstom, want Oidipus is die eerste mens wat die raaisel kon oplos, en sy spring na haar dood van ’n rotswand af. Uit dankbaarheid stel die mense van Thebe hom aan as hul koning en gee vir hom die onlangs gestorwe koning se weduwee, Jokaste, as vrou. (Hulle weet nie wie hul koning vermoor het nie.) So vervul Oidipus die res van die voorspelling.

Oidipus en Jokaste het vier kinders gehad: twee seuns, Polynikes en Eteokles, en twee dogters, Antigone en Ismene.

Baie jare later tref ’n pes die stad Thebe. Oidipus stuur Kreon, Jokaste se broer, na die orakel. Toe Kreon terugkeer, vertel hy vir Oidipus die moordenaar van die vorige koning moet gevind word en dan óf doodgemaak óf verban word. Eindelik vind Oidipus uit dat hy sy eie pa doodgemaak het. Jokaste pleeg selfmoord en Oidipus steek sy eie oë uit. Hy verlaat Thebe saam met sy dogter Antigone en dwaal met haar as gids in die land rond voor hy eindelik in Kolonos sterf.

Die Oidipus-kompleks
--------------------

Sigmund Freud het die naam "Oidipus-kompleks" gebruik om ’n toestand te beskryf waarin ’n seun onbewustelik sy ma se liefde net vir homself wil hê. Dié begeerte veroorsaak jaloesie teenoor die pa en ’n onbewustelike begeerte dat die pa moet sterf. Oidipus self het nie aan die toestand gely nie, maar Freud het blykbaar gereken dat die Grieke wat die toneelstuk gesien het, sou weet dat Oidipus wel sy pa doodgemaak en met sy ma getrou het en dat dit hulle sou help om die toestand te verstaan.
**Oimjakon** (Russies: Оймякон; Jakoeties: Өймөкөөн) is ’n dorp met 462 inwoners in Oimjakonski Oeloes van die Republiek van Sacha (Jakoetië) in Rusland. Dit is aan die Indigirka-rivier, 30 km noordwes van Tomtor aan die Kolima-snelweg, geleë.

Oimjakon is bekend daarvoor dat dit die heeltyds bewoonde plek is waar die laagste temperatuur nog gemeet is (-71,2 °C op 26 Januarie 1926). Dit is egter betwisbaar omdat die temperatuur nie direk gemeet is, maar verkry is deur ekstrapolasie. Dis ook die laagste temperatuur wat nog in die Noordelike Halfrond gemeet is behalwe vir ’n nieamptelike laagste gemete temperatuur van -77,5 °C by die Loganberg in die Yukon, Kanada. Net in Antarktika is laer amptelike temperature al gemeet – die laagste was -89,2 °C naby die Russiese stasie Wostok.

Die weerstasie van Oimjakon is in ’n vallei tussen dié dorp en Tomtor op ’n hoogte van 750 m bo seespieël. Die omringende berge van 1 100 m hoog veroorsaak dat koue lug deur die vallei trek. Die temperatuur by Oimjakon daal dikwels onder -40 °C. In 2008 is -60,2 °C op beide 19 Januarie en 22 Desember gemeet.

Die naam in Sacha beteken "water wat nie vries nie"; dit is danksy ’n warmwaterbron daarnaby. Die grond daar is ysgrond, wat permanent bevrore is.

Weerbesonderhede van Oimjakon| Maand | Jan | Feb | Mrt | Apr | Mei | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | Jaar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Rekord-hoogste (°C)** | -16,6 | -16,2 | 2 | 11,7 | 26,2 | 31,1 | 32,6 | 31,4 | 23,7 | 11 | -2,1 | -6,5 | 32,6 |
| **Hoogste gemiddelde (°C)** | -40,7 | -35 | -21,9 | -3,6 | 9,2 | 19,9 | 22,2 | 18,2 | 8,9 | -8,9 | -32,5 | -41,9 | -8,8 |
| **Laagste gemiddelde (°C)** | -49,2 | -47 | -41,2 | -24 | -4,8 | 4 | 5,8 | 1,6 | -4,7 | -20,6 | -41,4 | -48,9 | -22,5 |
| **Rekord-laagste (°C)** | -68 | -64,6 | -60,6 | -46,4 | -28,9 | -9,7 | -9,3 | -17,1 | -25,3 | -47,6 | -58,5 | -62,8 | -68 |
| **Reënval (mm)** | 8 | 7 | 5 | 5 | 12 | 34 | 48 | 38 | 22 | 16 | 12 | 8 | 215 |

Bron:
**Modest Petrowitsj Moessorgski** (Russies: Моде́ст Петро́вич Му́соргский, [mɐˈdɛst pʲɪˈtrovʲɪtɕ ˈmusərkskʲɪj]; 1839–1881) was 'n Russiese komponis wat in Karewo gebore is. Hy het klavierlesse by sy moeder ontvang. As militêre kadet in St. Petersburg het die jong Moessorgski verbasende weetgierigheid en uiteenlopende belangstellings aan die dag gelê en daarbenewens ook sy musiekstudies voortgesit. In 1856, as 17-jarige luitenant, het Moessorgski met Borodin en Dargomisjki kennis gemaak, terwyl die musiek van Glinka sy belangstelling gewek het.

Hy het verdere musiekopleiding van Balakiref ontvang, en na 'n aantal komposisies (waarvan die sangsiklus *Die kinderkamer* en die opera *Die huwelik* belangrik is het Moessorgski in 1869 met sy operameesterstuk *Boris Godoenof* begin. Moessorgski, aangevuur deur sy belangstelling in die Russiese geskiedenis, het self *Boris* se teks geskryf. Dit is op die drama van Aleksander Poesjkin (1799–1837) en op die Russiese geskiedenis gebaseer.

Die eerste opvoering in 1874 was baie geslaagd. Na die vroeë dood van 'n geliefde het Moessorgski nooit getrou nie en sy lewe het al hoe eensamer geword. Hy het uiteindelik 'n volslae alkoholis geword. Die opera *Kowantsjina* het onvoltooid gebly, maar ondanks sy ellende en die vervreemding van sy vriende, het Moessorgski begin werk aan *Die kermis by Sorotsjinsk*, wat op ’n verhaal van Nikolai Gogol gebaseer is.

Hy is in 1881 in 'n hospitaal in Sint Petersburg oorlede. Moessorgski se operas, veral *Boris Godoenof*, toon sy dramatiese tegniek wat berus op die plasing van sterk gekarakteriseerde individue teen 'n agtergrond van die land en die volk. Sy liedere beskryf tonele uit die Russiese lewe met groot insig. Sy belangrikheid en invloed as komponis is buite verhouding tot sy klein opbrengs, maar min komponiste was meer oorspronklik en moedig in hul musiek.

Bronnelys
---------

* *Wêreldspektrum*, 1982, ISBN 0-908409-65-6, volume 24, bl. 168
’n Illustrasie deur Thomas Rowlandson en Augustus Pugin van ’n kamer in Bridewell vir Rudolph Ackermann se boek *Microcosm of London* (1808–1811). Ackermann verwys na dié kamer as een vir "’n sekere klas van armsalige vroue" onder die behoeftiges; die noem van ongehude moeders sou waarskynlik onaanvaarbaar vir sy lesers gewees het.
**Bridewell-paleis** (Engels: *Bridewell Palace*) in Londen, wat oorspronklik ’n woning vir koning Hendrik VIII van Engeland was, het later ’n verbeteringhuis en tronk geword. Die naam "Bridewell" het daarna sinoniem geraak met polisiekantore en plekke van aanhouding in Engeland en ander lande.

Geskiedenis
-----------

Die paleis is aan die oewer van die Fleet-rivier op die terrein van die Middeleeuse St. Bride's Inn gebou vir koning Hendrik VIII, wat tussen 1515 en 1523 daar gewoon het. Dit is genoem na ’n nabygeleë put wat aan sint Brigida opgedra is. ’n Pouslike afvaardiging het in 1528 voorlopige vergaderings hier gehou om die koning se egskeiding van sy eerste vrou, Catharina van Aragon, te bespreek.

In 1553 het Eduard Edward VI die paleis aan die City of London (in Sentraal-Londen) gegee om as huisvesting vir straatkinders en die straf van "wanordelike vroue" te gebruik.

Die paleis is in 1556 in ’n tronk, hospitaal en verbeteringhuis omskep. Die naam "Bridewell" is ook gebruik vir ander tronke in Londen, soos die Clerkenwell Bridewell (wat in 1615 geopen is) en Tothill Fields Bridewell in Westminster. Soortgelyke instellings regdeur Engeland, Ierland en Kanada, sowel as in die Verenigde State, het ook die naam gebruik. Deesdae verwys die term "bridewell" dikwels na ’n stad se hoofplek van aanhouding, gewoonlik naby ’n hofgebou, soos in Nottingham, Leeds, Bristol en Dublin.

Later is ’n skool op die terrein geopen. Die grootste deel van die gebou is in 1666 verwoes in die Groot Brand van Londen en dit is daarna herbou. In 1700 was dit die eerste tronk wat mediese personeel (’n dokter) aangestel het. Die skool het intussen na ’n ander terrein geskuif.
Moederbord in ATX-formaat, ABIT KT7.
'n Uitbreidingskaart wat op 'n moederbord inprop.
'n **Moederbord** in 'n rekenaar is 'n gedrukte stroombaanbord met elektronika waarop ander stroombaanborde gemonteer kan word. Vandaar die naam, *moeder*- of hoofbord. Al die verskillende dele van die rekenaar is aan die moederbord verbind. Dit verseker dat al die komponente as 'n geheel kan saamwerk. In die meeste rekenaars is die moederbord 'n groot groen bord, maar hulle kom in verskillende groottes en kleure voor. Sommige is swart, rooi of geel.

Op die moederbord se oppervlak kan metaalbane gesien word. Elektrisiteit vloei deur die bane tussen die komponente wat op die moederbord gemonteer is. Die moederbord bevat ook kapasitore en resistors wat help om die elektrisiteitsvloei te beheer. Daarnaas kan verskeie proppe gesien word, nie net vir die SVE en geheue nie, maar ook vir randapparatuur, soos die sleutelbord, rekenaarmuis, hardeskywe, ensomeer.

Oor die jare is meer en meer funksionaliteit op moederborde aangebring. In 1989 bevat die moederbord hoofsaaklik 'n aansluiting vir die sentrale verwerkingseenheid (SVE) en geheue. Die oorblywende funksionaliteit is deur uitbreidingskaarte voorsien. Teen 2014 is klankkaarte, netwerkkaarte en selfs videokaarte op die moederbord self aangebring. Dit het meegebring dat rekenaars al hoe goedkoper en kleiner geword het.
Die **Borsig-toring**, 'n staalskelet-gebou met baksteenfasades wat in die klassieke moderne boustyl met Romaanse en Neo-Gotiese elemente uitgevoer is, was die eerste wolkekrabber in die Duitse hoofstad Berlyn wat tussen 1922 en 1924 ver buite die stadsentrum op die fabrieksterrein van die *Borsigwerke*, destyds die voorste Europese vervaardiger van lokomotiewe, in Tegel ontstaan het.

Die Borsig-fabrieksterrein (met die Borsig-toring in die agtergrond) in 2017
In teenstelling met ander hoë geboue wat destyds deur Berlynse maatskappye opgerig is – soos die Werner-werktoring in Berlyn-Siemensstadt en die Ullstein-toring – is die Borsig-toring nie as 'n indrukwekkende fasade vir skoorstene en waterhouers beplan nie, maar het as gewone kantoorgebou gedien. Die besluit om 'n wolkekrabber op te rig het uit die beperkte terrein in Tegel voortgespruit. Die maatskappy Borsig, wat in 1827 deur August Borsig net voor die *Oranienburger Tor* (Oranienburgse Poort) gestig is, het binne enkele dekades tot die grootste vervaardiger van lokomotiewe gegroei en sy fabrieksterrein in 1894/1895 na Tegel, destyds 'n noordelike voorstad van Berlyn, verskuif. Die terrein is drie jaar later ingewy.

Die toring met 'n hoogte van 65 meter beslaan 20 by 16 meter op die grond en is deur die argitek Eugen Schmohl ontwerp wat 'n kort tyd later ook die Ullstein-huis vir die gelyknamige uitgewery in Berlyn-Tempelhof gebou het. Schmohl het vermoedelik die toring van die Werner-fabriek in Berlyn-Siemensstadt, wat volgens 'n ontwerp van Hans Hertlein in 1917 ontstaan het, maar ook Amerikaanse wolkekrabbers as voorbeelde vir sy toring geneem.

Die Borsig-toring was die eerste nywerheidsgebou in Berlyn wat deur ekspressionistiese vormgewing beïnvloed is. Die maatskappy Borsig, wat altesaam 14 000 lokomotiewe vervaardig en na alle wêrelddele uitgevoer het, het in 1929 'n slagoffer van die Groot Depressie geword, en die Borsig-gesin was genoodsaak om hul onderneming te verkoop. Daar bestaan steeds 'n maatskappy met die oorspronklike naam, tog is die fabrieksterrein in Tegel lankal gesluit. Die toring is in die 1970's gerenoveer en dien steeds as kantoorgebou. Dit is nie toeganklik vir die publiek nie. Rondom die Borsig-toring het 'n uitgestrekte sakesentrum ontstaan, terwyl die oorspronklike Borsig-lokomotiewewerkswinkel in 'n moderne winkelsentrum omgeskep is.
*Hierdie naam is volgens die Oos-Slawiese gebruik; die patroniem is Aleksejewna*


**Sofia Aleksejewna** (Russies: Софья Алексеевна; 27 September [O.S. 17 September] 1657 - 14 Julie [O.S. 3 Julie] 1704) was van 1682 tot 1689 regent van die Tsaredom van Rusland. Sy het regeer namens haar broer, Iwan V, en halfbroer, Pieter die Grote, wat as medetsaars gekies is ná die dood van Sofia en Iwan se broer, tsaar Fjodor III. Iwan was liggaamlik en geestelik gestrem en Pieter was maar tien jaar oud toe sy broer dood is en te jonk om te regeer.

Sy het met ’n ystervuis regeer en het nie geskroom om gewelddadige taktieke te gebruik nie. Haar bewind was soveel meer besonders omdat vroue in daardie tyd gewoonlik in die openbaar sluiers gedra en opgepas is, en nie openlik aan enige politieke bedrywighede deelgeneem het nie.

In 1689 het Pieter Sofia na die Nowodewitsji-klooster gestuur om ’n non te word nadat sy probeer het om die bewind oor te neem. In 1696 het die sieklike Iwan gesterf en van toe af was Pieter die alleenheerser.
***Moedertjie*** is 'n swart en wit rolprent wat in 1931 uitgereik is. Die rolprent is saam met Sarie Marais een van die eerste twee Suid-Afrikaanse rolprente met klank (beide in Afrikaans). Die rolprent is ook die eerste vollengte-rolprent met Afrikaanse dialoog. Die ander rolprent, Sarie Marais, is dieselfde jaar uitgebring, maar bevat slegs Afrikaanse musiek. Die rolprente volg vier jaar na die eerste internasionale klankfilm, "The Jazz Singer", in 1927 vrygestel is.

Pierre de Wet is vir sy spel in die rolprent met die eerste Afrikaanse rolprentprys bekroon - 'n erepenning van die destydse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns.

Hoofrolspelers
--------------

* Stephanie Faure as "Moedertjie"
* Pierre de Wet as die seun
* Jean Plaat-Stultjes as die ou oom
* Joan du Toit as die meisie
* Carl Richter as die konstabel

Storielyn
---------

Die rolprent is gebaseer op J.F.W. Grosskopf se toneelstuk, "*In die wagkamer*", wat handel oor gebeure in 1914 toe 'n groep jong Afrikaners van die platteland na die stad getrek het om na 'n beter lewe te soek.

Moedertjie en haar man reis per trein na Maraisburg om na hulle seun, Hendrik, te gaan soek wat die afgelope twee jaar nog nie huis toe geskryf het nie. Hulle kom na donker op die stasie aan en moet die nag in die wagkamer deurbring waar hulle vreemdelinge ontmoet, elk met sy eie verhaal van hartseer. Almal vind waarna hulle soek: 'n kind, 'n verlore liefde, vryheid en aanvaarding, maar nie soos hulle daarvoor gehoop het nie.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente