recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ds. M.W. Retief, leraar van 1934 tot 1943.
Ds. en mev. D.J. Redelinghuys, pastoriepaar van 1944 tot 1948.
Ds. James Oglethorpe was leraar van Nkana van 1957 tot omstreeks 1962.
**NG gemeente Nkana** was die tweede gemeente van die NG Kerk in die destydse Noord-Rhodesië en is op 14 Oktober 1933 van die eerste NG gemeente in die protektoraat, NG gemeente Lusaka (16 Junie 1919), afgestig.

Ontstaan
--------

Dit was die eerste gemeente in die ryk Koperstreek op die oostelike grens van die destydse Belgiese Kongo. Die prospekteerder William Collier word algemeen beskou as die eerste Europeër wat koper in 1902 hier "ontdek" (hoewel argeologiese bewyse aandui inheemse stamme het dit selfs 900 jaar gelede ontgin, in armbande omskep en met hulle bure handel gedryf), maar eers in 1925 open die eerste myn, waarna 'n stroom immigrante die jong land ingestroom het totdat die blanke bevolking voor die onafhanklikwording van Zambië op 24 Oktober 1964 sowat 80 000 getel het.

Mettertyd is Mufulira (1945), Luanshya (1949), waarvan die latere Ndola afgestig het, en Chingola afgestig. In Zambië was daar ook nog 'n gemeente Broken Hill wat in 1954 op die teenswoordige Kabwe gestig is, Livingstone (1946) op die gelyknamige dorp teen die grens met Zimbabwe, Fort Jameson, op die dorp wat ná onafhanklikwording Chipata geword het, en Mazabuku, aan die hoofpad tussen Lusaka en Livingstone.

Inlywing
--------

Na onafhanklikwording het die getal Afrikaners in Zambië en dus die NG lidmate drasties afgeneem. Teen 1973 was Mufulira, Luanshya, Chingola en Ndola almal by Nkana ingelyf, met Livingstone en Broken Hill herderloos. Lusaka was baie jare weer die enigste NG gemeente in die land en staan bekend as Dutch Reformed Church in Zambia.

Herstigting
-----------

Weens die geleidelik toename van NG lidmate in die land die afgelope twee of wat dekades, verdeel die Dutch Reformed Church in Zambia in 1998 in twee met 'n suidelike gemeente in Lusaka en 'n noordelike op Kitwe. Die skeidslyn is die spoorwegdorp Kapiri Mposhi. Die twee gemeentes het in 2011 altesaam 378 belydende lidmate en 104 dooplidmate. Volgens 'n ooreenkoms tussen die NG Kerk en die Nederduitsch Hervormde Kerk bedien 'n NG predikant Lusaka en 'n Hervormde predikant Nkana.Dr. M.H. Heyns, afgetrede leraar van NG gemeente Pinelands, dien as pastorale hulp in Lusaka.

Enkele leraars
--------------

* Malcolm Wilhelm Retief, 1934–1943
* Daniël Josias Redelinghuys, 1943–1948
* Andreas Johannes Erasmus, 1949–1957 (bedank uit NG Kerk)
* James Oglethorpe, 1957 – (waarskynlik) 1962
* Johannes Dewald van der Merwe, 1962–1964
* Jacobus Hanekom, 1964–1966
* Johannes Jacobus Shaw, 1966–1969

Sien ook
--------

* NG Kerk in Zambië
* Sinode van Midde-Afrika

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. *Ons gemeentelike feesalbum*, N.G. Kerk-uitgewers, Kaapstad en Pretoria, 1952.
* Gaum, dr. Frits (red.), *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1990*, Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 1989.
**Agapornis fischeri**  of **rooikopdwergpapegaai** is 'n dwergpapegaai wat tot die familie van die Psittaculidae (papegaaie van die Ouwêreld) behoort.

Kenmerke
--------

De totale lengte van die kop tot die punt van die stert beloop 13 tot 15 sentimeter. 
Die voël beskik net soos drie ander dwergpapegaaie, oor 'n wit oogring. Die voël trek sterk op die Njassaparkiet, maar *A. fischeri* het dikwels 'n rooi vlek op die kop en kom nie in dieselfde gebied voor nie. Fischers agapornis kom dikwels in die natuur voor saam met die  swartmaskeragapornis.

Verspreiding en leefgebied
--------------------------

Die voël is endemies tot die velde ten suide van die Victoriameer in Afrika, en vernaam in Tanzanië waar hy in groot groepe in bome voorkom.

Aanhouding
----------

Buiten sy natuurlike verspreidingsgebied word *Agapornis fischeri* dikwels in voëlkoue en - hokke gehou. Die voël is saam met die perzikkopagapornis een van die dwergpapegaai wat die meeste aangehou word.

Galery
------

* 
* 
* 

* 
* 
* Museum specimenMuseum specimen

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q603875
* ADW: Agapornis\_fischeri
* ARKive: agapornis-fischeri
* Avibase: E1EE00F78D3DB00C
* eBird: fislov1
* GBIF: 2479544
* iNaturalist: 19075
* ITIS: 177621
* IUCN: 22685346
* NCBI: 60463
* Species+: 9928
* Xeno-canto: Agapornis-fischeri

 |
Die aanhalingsteken
Aanhalingstekens dui 'n spreker, skrywer of bron se direkte woorde aan. Dit dui ook op emotief belaaide teks of lig bepaalde inligting vir die leser uit. In Afrikaans vervul die enkel- ('...') en dubbelaanhalingstekens ("...") verskillende funksies.

Aangehaalde inligting
---------------------

* Dubbelaanhalingstekens dui 'n aanhaling aan, **bv: "Ek is dolgelukkig."**
* Wanneer 'n aanhaling oorloop in meer as een paragraaf, word dubbelaanhalingstekens aan die begin van elke paragraaf geplaas, maar slegs aan die einde van die laaste paragraaf.
* Enkelaanhalingstekens dui 'n aanhaling binne 'n ander aanhaling aan, **bv: "Aan die einde van die gebed, het die dominee 'amen' gesê," bevestig sy.**

Direkte rede
------------

* Dubbelaanhalingstekens dui woorde, frases of sinne in die direkte rede aan, **bv:** **"Kom kry vir jou iets te ete," sê hy.**
* Enkelaanhalingstekens dui 'n aanhaling van ander dialoog in die direkte rede aan, **bv: "Sy het hard 'eina!' uitgeroep," vertel hy.**
* Aanhalingstekens is nie nodig by interne dialoog nie, **bv: Sy wou mos nie vir my luister nie, dink hy.**

Uitgeligte inligting
--------------------

Dubbelaanhalingstekens dui 'n woord, term, begrip, konsep of frase aan wat uitgelig en onder die leser se aandag gebring moet word, **bv: Die berader het verduidelik wat "emosionele intelligensie" beteken.**

Titels en name
--------------

Die titels van ongepubliseerde proefskrifte en verhandelings, artikels in tydskrifte, berigte in koerante, gedigte in digbundels, snitte op musiekalbums en skilderye kry dubbelaanhalingstekens. 

**Bv: Sy storie "Gister se kind" het onlangs in *Rooi Rose* verskyn.**

Leenwoorde
----------

Dubbelaanhalingstekens dui frases of woorde in ander tale, leenwoorde en sleng binne formele kontekste aan, **bv:** **Ek "je t'aime" jou.**

Bron
----

Afrikaanse woordelys en spelreëls, 2017. Kaapstad: Pharos
Die menslike borsklier bestaan uit vetweefsel en klierweefsel. Die borsklier (mamma) is 'n skyfvormige struktuur met 'n uitloper in die rigting van die armholte.

Tydens swangerskap vermeerder die klierweefsel vir die produksie van moedersmelk. Kanker van die borsklier behoort in 'n vroeë stadium gediagnoseer word en die kanse op genesing is dan gunstig.

Die klier lê op die spierlaag van die borskas en is deur 'n dun bindweefsellaag van die spier geskei. Die klierweefsel is opgebou uit 'n twintigtal klierlobbe, wat weer uit kleiner kliereenhede bestaan. Die kleinste kliereenhede word deur unieke spierselle omring. Wanneer hierdie spierselle saamtrek, word moedersmelk wat deur die kliere gevorm is, in die melkbuisies ingepers. 

Die melkbuisies mond uit in die tepel (mamilla). Die gepigmenteerde ring om die tepel word die areola genoem. Hoewel daar by 'n pasgebore baba nouliks sprake is van 'n borsklier, is daar wel 'n aantal klierbuisies onder die tepel. Tot by die puberteitstadium is daar bykans geen verskil tussen die borskliere van seuns en die van meisies nie. Met die aanvang van menstruasie begin die meisie se borskliere ontwikkel. Tydens swangerskap vermeerder die kliereenhede in die bors as gevolg van hormone wat afgeskei word. Na die bevalling verander die liggaam se hormonale balans as gevolg van die hormoon prolaktien, wat deur die hipofise afgeskei word. Dit gee aanleiding tot melkproduksie in die bars. Tydens borsvoeding veroorsaak die suigbewegings van die baba die vrystelling van die moedersmelk. Dit gebeur onder die invloed van die hormoon oksitosien, dieselfde hormoon wat die baarmoeder laat saamtrek tydens geboorte. 

Indien die borsklier tydens borsvoeding met bakterieë besmet word, kan dit borsklierontsteking (mastitis) veroorsaak. Die ontsteekte bors is rooi, geswel en baie seer. Soms vorm 'n abses in die borsklier. So 'n abses moet deur 'n chirurg oopgesny word, sodat die inhoud van die abses gedreineer kan word.

Gewasse
-------

Gewasse van die borsklier kan goedaardig of kwaadaardig wees. Goedaardige bindweefselgewasse groei dikwels in die borsklier. Nog 'n goedaardige siekte van die borsklier is mastopatie.

Borskanker (mammakarsinoom)
---------------------------

Van alle kwaadaardige borssiektes kom borskanker die algemeenste by vroue voor. Mans kan egter ook kanker in hul borskliere ontwikkel. 'n Klont in die bors of 'n abnormale afskeiding uit die tepel kan simptome van borskanker wees. Omdat dit moeilik is om tydens 'n doktersondersoek te bepaal of 'n gewas goedaardig of kwaadaardig is, moet aangetaste borsweefsel in 'n operasie verwyder word vir mikroskopiese ondersoek. Die behandeling van borskanker sal van die aard van die gewas afhang. In ernstige gevalle moet die bors afgesit word. As die gewas in 'n vroeë stadium heeltemal verwyder word, kan die kanker ten volle genees.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982 Ensiklopedie Afrikana (Edms)Bpk, ISBN 0908409419
Die **Aap** (Chinees: 猴, *hóu*) is die negende dier in die twaalfjaarlikse siklus van die Chinese astrologie, volgens die Chinese kalender. Dit hou ook verband met Oos-Asiatiese diereriem- en kalenderstelsels. Die **Jaar van die Aap** word verbind met die Aardse taksimbool 申.

Beskrywing
----------

Volgens een legende is daar ’n rede vir die volgorde van die twaalf diere in die twaalfjaarsiklus. Daarvolgens is ’n resies oor ’n groot rivier gehou en die volgorde van die diere in die siklus is die volgorde waarin hulle die resies voltooi het. In dié verhaal het die Bok, Aap en Haan deur ’n spanpoging anderkant aangekom. Die Haan het ’n vlot gevind en die Aap en Bok het geruk en gepluk om al die onkruid uit die weg te ruim. Hulle het die agtste, negende en tiende plek verower.

Die Chinese tekens word ook die diereriem genoem omdat geglo word ’n mens se persoonlikheid word deur die dier beïnvloed wat oor jou geboortedatum heers. Net so word die jaar waaroor ’n spesifieke dier heers, daardeur gekenmerk. Die invloed is veral sterk by mense wat in die jaar van die dier gebore is.

Dieselfde twaalf diere word gebruik om die siklus van ure in ’n dag te simboliseer – elk word verbind met ’n tydperk van twee uur. Die tydperk van die Aap is van 15:00 tot 17:00 – die tyd wanneer ape lewendig is.

In Chinese simbologie word Ape beskou as entoesiasties, sosiaal en innoverend, maar ook jaloers, agterdogtig en selfsugtig.

Jare en die Vyf Elemente
------------------------

Mense wat binne dié datums gebore is, is in die Jaar van die Aap gebore, met ook die volgende elementêre teken:

| Begindatum | Einddatum | Hemelse tak |
| --- | --- | --- |
| 6 Februarie 1932 | 25 Januarie 1933 | Wateraap |
| 25 Januarie 1944 | 12 Februarie 1945 | Houtaap |
| 12 Februarie 1956 | 30 Januarie 1957 | Vuuraap |
| 30 Januarie 1968 | 16 Februarie 1969 | Aardaap |
| 16 Februarie 1980 | 4 Februarie 1981 | Metaalaap |
| 4 Februarie 1992 | 22 Januarie 1993 | Wateraap |
| 22 Januarie 2004 | 8 Februarie 2005 | Houtaap |
| 8 Februarie 2016 | 27 Januarie 2017 | Vuuraap |
| 26 Januarie 2028 | 12 Februarie 2029 | Aardaap |
| 12 Februarie 2040 | 31 Januarie 2041 | Metaalaap |

Ape en hul maats
----------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Teken** | **Beste maats** | **Gemiddelde maats** | **Slegte maats** |
| Aap | Aap, Draak, Rot | Slang, Haan, Os, Vark, Konyn, Bok, Hond, Perd | Tier |

Basiese astrologiese elemente
-----------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Aardse tak van geboortejaar | Shen |
| Die Vyf Elemente | Water |
| Jin/jang | Jang |
| Maanmaand | 7de |
| Gelukkige nommers | 3, 4, 7, 9; vermy: 2, 5, 8 |
| Gelukkige blomme | Krisant |
| Gelukkige kleure | Wit, goud, blou; vermy: rooi, swart, grys |
| Seisoen | Herfs |
| Naaste Westerse teken | Leeu |

Sien ook
--------

* Aardaap
* Houtaap
* Metaalaap
* Vuuraap
* Wateraap
Jacques Thibaud
**Jacques Thibaud** (Frans: ʒak tibo; 27 September 1880 - 1 September 1953) was 'n Franse violis.

Biografie
---------

Thibaud is in Bordeaux gebore. Hy het die viool onder sy vader se leiding bestudeer, voordat hy op die ouderdom van dertien ingeskryf is by die Paryse Konservatorium. In 1896 het hy saam met Pierre Monteux (wat later 'n bekende dirigent geword het) die konservatorium se prys vir vioolspel gewen. Hy moes egter weer sy tegniek opskerp en herbou nadat hy 'n besering opgedoen het tydens die Eerste Wêreldoorlog.

In 1943 het hy en Marguerite Long die Marguerite Long-Jacques Thibaud Internasionale Kompetisie vir violiste en pianiste gestig wat elke jaar in Parys plaasvind. Met ingang 2011 sluit diè kompetisie, wat ter ere van die sopraan Régine Crespin hernoem is na die *Long-Thibaud-Crespin Kompetisie*, ook sangers in.

Thibaud was nie slegs bekend om sy werk as solis nie, maar ook vir sy uitvoerings van kamermusiek, en in besonder die klaviertrio saam met die pianis Alfred Cortot en die tjellis Pablo Casals. Hy het konserttoere onderneem saam met die pianis Yves Nat en George Enescu.

Hy was 'n vriend van die violis Eugène Ysaÿe, wat sy 2de sonate vir soloviool aan hom opgedra het. Sy studente het Manuel Quiroga (aan wie Ysaÿe se 6de solo-sonate gewy is), Eric Rosenblith, Joan Field en Yfrah Neaman ingesluit.

Op 1 September 1953 sterf Thibaud en 41 andere tydens die vliegongeluk van Air France Vlug 178. Die vliegtuig, met registrasie F-BAZZ, was op die finale deel van sy landing in Nice, Frankryk, toe dit Berg Cemet in die Franse-alpe getref het. Thibaud se 1720 Stradivarius viool is in die ongeluk vernietig.

Bronne
------

* Jacques Thibaud, *Un violon parle : souvenirs de Jacques Thibaud* (J-P Dorian ed. Ed. Blé qui lève, Paris, Lausanne, Montréal, 1947 ; Ed. del Duca, Paris, 1953).
* Roth, Henry (1997). *Violin Virtuosos: From Paganini to the 21st Century*. Los Angeles, CA: California Classics Books. ISBN 1-879395-15-0
* *Baker's Biographical Dictionary of Musicians,* Centennial Edition. Nicolas Slonimsky, Editor Emeritus. Schirmer, 2001
'n 1993 Apple LaserWriter Pro 630 laserdrukker
'n **Laserdrukker** is 'n algemene tipe rekenaardrukker wat vinnig hoë-kwaliteit teks- en grafiese drukwerk op gewone papier kan lewer. Laserdrukkers gebruik net soos fotostaatmasjiene 'n xerografiese drukproses maar verskil van analoë fotostaatmasjiene deurdat die beeld geskep word deur 'n laserstraal oor die drukker se fotoreseptor te skandeer.

Oorsig
------

Die gebruik van laserdrukkers het baie voordele bo ander soorte drukkers. Anders as by impakdrukkers is 'n laserdrukker se spoed veranderlik. Dit hang grootliks af van die hoeveelheid besonderhede wat vervat is in die grafiese beeld wat verwerk word. Die vinnigste modelle kan soveel as 200 monochroom bladsye per minuut lewer (d.w.s. 12 000 bladsye per uur). Die vinnigste kleurlaserdrukkers kan soveel as 100 bladsye per minuut lewer (oftewel 6 000 bladsye per uur). Hoë-snelheidslaserdrukkers word gebruik vir massapos van verpersoonlikte dokumente soos kredietkaart- en munisipale rekeninge en kompeteer goed met litografie in sommige kommersiële toepassings. (Die Xerox 9700 laser drukker, druk sowat 120 bladsye per minuut.)
Ted Cruz
**Projek Oorlog** is 'n VSA-verkiesingsdataprogram wat presidentskandidaat Ted Cruz tydens sy veldtog in die 2016 Republikeinse benoemingsverkiesing in die deelsaat Iowa gebruik het.

Datawetenskaplikes verbonde aan Ted Cruz se veldtog het die Afrikaanse woord "Oorlog" gebruik vir 'n dataprojek wat die veldtog ondersteun het. Die program is spesifiek ontwikkel vir die Republikeinse Iowa koukus verkiesings, waarvolgens die potensiële koukus deelnemers wat vir die toekomstige Republikeinse presidentskandidaat sou stem, geëvalueer kon word. Ingevolge die program word kiesers op grond van hul politieke ideologiese oortuigings, geloofoortuigings en persoonlikheid gemeet. Die plasing van potensiële koukus deelnemers in maklik identifiseerbare kategorieë, het die Cruz-span in staat gestel om gerigte boodskappe aan individuele kiesers te stuur. Die inpak van verkiesingsboodskape is sodoende verhoog tot voordeel van Cruz se veldtog. Terselfde tyd is byvoorbeeld ook ontdek dat die verbod op vuurwerke 'n vraagstuk is onder potensieële koukus deelnemers en Cruz het die vraagstuk by sy manifes gevoeg. Geen ander kandidaat het dit gedoen nie.

Ted Cruz het onverwags Donald Trump, die voorloper in peilings vir die Republikeinse presidentsbenoeming in Iowa op 2 Februarie 2016 gewen. Cruz het 28% van die Republikeinse stemme en Trump 24% op hom verenig.

Die datawetenskaplikes het op die naam *Project Oorlog* besluit nadat vertalings van die word "*war*" gegoogle is. Dié Afrikaanse vertaling het vir die span glo die beste gelyk.

Bronne
------

* Sasha Issenberg, How Ted Cruz Engineered His Iowa Triumph. 2 Februarie 2016.

* Beeld, Afrikaanse kodewoord help Ted Cruz wen. Bladsy 11. 4 Februarie 2016
**Ethan Allen** (\* 21 Januarie 1738 - † 12 Februarie 1789) was 'n Amerikaanse boer, sakeman, grondspekulant, filosoof en skrywer wat gedurende die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog as patriot, oorlogsheld en politikus bekendheid verwerf het - onder meer as een van die stigters van die deelstaat Vermont en met die inneming van Fort Ticonderoga in die vroeë fase van die rewolusionêre oorlog.

As 'n boorling van landelike Connecticut het Allen in die grensland grootgeword, tog was sy opvoeding ook op enkele filosofiese skole gefokus. In die laat 1760's het sy sakebelange tot die sogenaamde *New Hampshire Grants* gestrek waar hy grond gekoop het. Sodoende het hy ook by die regtelike dispuut oor dié gebied betrokke geraak. Nadat die saak 'n aantal terugslae gekry het, is die *Green Mountain Boys* in die lewe geroep - 'n gewapende groep wat onder die bevel van Allen talle setlaars uit New York van hulle plase in die *Grants* verwilder het.

Met die uitbreek van die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog het Allen en die *Boys* die kans gegryp en in Mei 1775 Fort Ticonderoga ingeneem. In September van dieselfde jaar was Allen die bevelvoerder van 'n gewapende mag wat op Montreal gemarsjeer. Die aanval het egter misluk, en Allen is deur die Britse owerheid in hegtenis geneem. Aanvanklik is hy op skepe van die Koninklike Britse Vloot aangehou, later in New York Stad onder parool geplaas en uiteindelik in 1778 tydens 'n uitruil van gevangenes vrygelaat.

Allen het vervolgens na die *Grants* teruggekeer wat reeds in 1777 hul onafhanklikheid verklaar het en hier sy politieke aktiwiteite hervat. Allen het alle pogings van New York se kant om die gebied te oorheers die hoof gebied en daarnaas ook Vermont se leierskap gesteun wat die Kongres om amptelike erkenning van die staat versoek het. Hy was ook betrokke by omstrede onderhandelinge met die Britte waarin Vermont se moontlike status as afsonderlike Britse provinsie bespreek is.

Allen het sy politieke en militêre prestasies gedurende die rewolusionêre oorlog later in 'n reeks boeke neergeskryf wat in die 19de eeu by die Amerikaanse leserspubliek baie gewild geraak het, asook filosofiese werke en dokumente wat die politieke gebeure rondom Vermont se staatwording behandel het. Op sakegebied het Allen as boer gepresteer, een van Connecticut se vroegste ysteraanlegte gestig en by landspekulasie in Vermont betrokke geraak. Op grond wat oorspronklik deur Allen en sy broers gekoop is, het later Burlington - tans die grootste nedersetting in Vermont - ontstaan. Allen was twee keer getroud, en agt kinders het uit die huwelike voortgespruit.

Trivia
------

Die Ethan Allen-klas duikbote is na hom vernoem.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 11916843X
* ISNI: 0000 0000 8206 3013
* LCCN: n79139711
* NARA: 10582855
* NLA: 35538382
* NTA: 129328847
* SNAC: w6fn1k4m
* SUDOC: 05846171X
* Trove: 988901
* VIAF: 22945314
* WorldCat Identities: lccn-n79139711

 |
NG gemeente De Aar-Noord.
**NG gemeente De Aar-Noord** is 'n gemeente.

Beginjare
---------

Reeds in 1902 skenk die broers Friedlander agt erwe vir die bou van ’n kerk en pastorie, asook nog 26 ander erwe. Op ’n gedeelte van hierdie erwe word die huidige kerksaal gebou (1907) wat ook as kerk moes dien.

De Aar is op 13 Augustus 1913 as ’n selfstandige gemeente met meer as 300 lidmate gestig. Tydens ds. AA van Schalkwijk se bediening word die pastorie in Kerkstraat (1916) en die huidige kerk (1924) in gebruik geneem. Ds. Van Schalkwyk is opgevolg deur ds. PJ du Plessis (1929-1946). Die lidmate neem so toe dat die kerkraad besluit om ’n medeleraar te beroep, nl. ds. J Visser (1942-1945).

In 1941 is die skoolkoshuis in gebruik geneem. Die erwe waarop die koshuis gebou is, is deur die gemeente geskenk, maar met ’n voorwaarde, nl. dat sodra die munisipaliteit ’n nuwe uitbreiding van die dorp sou beplan, grond van die NG Kerk De Aar beskikbaar gestel sou word. Met die uitbreiding van De Aar-Wes in 1946, verkoop die raad 12 erwe aan die kerkraad vir die nominale bedrag van een sjieling.

Die groot aantal lidmate, die reeds beskikbare grond en die feit dat De Aar na die Tweede Wêreldoorlog vinnig aan die rante te weste van die dorp uitgebrei het en lidmate dus ver na die kerk moes loop, het daartoe aanleiding gegee dat ouderling Paul van die Merwe op 7 Junie 1947 kennis gee dat hy op die volgende vergadering die saak van die bou van nog ’n kerk onder bespreking sou bring.

Op 1 November 1947 dien ’n verslag om fondse in te samel vir die oprigting van ’n tweede kerkgebou. Gedurende Julie 1951 het die kerkraad die argiteksplanne gereed gehad van ’n kerkgebou met sitplek vir 900 mense.

Op 13 Junie 1953 dien die volgende verslag: "’n derde van die gemeente sal afstig, d.w.s. 666 lidmate, twee-derdes sal agterbly met twee leraars, alle boufondsgelde saam met die 12 erwe in De Aar-Wes uitbreiding sal as bruidskat na die te afgestigte gemeente gaan".

Die ring van Colesberg hou op 25 Augustus 1953 ’n spesiale vergadering waartydens die stigting van ’n De Aar-Noord gemeente goedgekeur word. Ds. HF Cilliers van De Aar (moedergemeente) is die eerste konsulent. Ds. C van der Merwe is op 10 Junie 1954 as eerste leraar bevestig. Die kerk is op 21/22 Julie 1956 ingewy. Ds. CJ van Lill was die tweede leraar en is op 15 Februarie 1959 bevestig.

Die eerste pastorie is gebou in Schreinerstraat 49, vandag bekend as die Herberg Gastehuis.

Gedurende 1964 het die kerkraad besluit om bogenoemde pastorie te verkoop en ’n nuwe pastorie langs die kerk te bou. Dié pastorie is in 1965 voltooi. Die hoeksteen van die kerksaal is op 23 April 1966 gelê.

Predikante
----------

* C van der Merwe, 1954 – 1959
* C J van Lill, 1959 –

Bronne
------

* Ons Kerk Album, bladsy 103
* Ned. Geref. Gemeente De Aar-Noord 1953-1978
* De Aar-Noord Gedenkblad (50 jaar)
NG gemeente in De Bloem, Bloemfontein.
Die **NG Gemeente De Bloem** is gestig in 1935. Die gemeente is geleë in Raymond Mhlaba (voorheen Andries Pretoriusstraat) langs die Navalsig Polisiestasie. Die gemeente se eerste predikant was ds. HS Theron.

Die kerkgebou en orrel se inwyding het op Saterdag 18 en Sondag 19 Mei 1940 plaasgevind, waar die wydingsgebed deur Vader J.D. Kestell en die "wydingswoord" deur ds. H.S. Theron gelewer is.

Die PSZ Coetzeesaal is in die 1960’s aan die agterkant van die kerkgebou gebou. Oor die jare (1947 tot 1964) het vier NG Gemeentes van De Bloem afgestig. Sedert die 1980’s is armoedeverligting ’n dringende saak in die gemeente en het die koskas ’n gereelde verskynsel begin raak. Sedert 2000 is De Bloem gemeente aktief betrokke by verskeie spysenierings, en die fondse wat gegenereer word, ondersteun die gemeente se werksaamhede op ’n daaglikse basis. Sedert De Bloem se ontstaan het 12 leraars as herder opgetree en sluit dit legendes soos Ds. PSZ (Pietie) Coetzee en Dr. AJ (Awie) Minnaar in.

Tans bedien die elfde leraar (Ds. Jannie Smith) De Bloem.
In Suid-Afrika is ons baie gelukkig wat vrugte betref. Vanweë ons land se topografie, die seestrome aan ons kunste en die heersende winde is ons klimaat sodanig dat feitlik alle vrugtesoorte hier gekweek  kan word. Vrugte word in drie hoofklasse ingedeel, naamlik *tropiese vrugte*, *subtropiese vrugte*; en *gematigde klimaat­-vrugte.*

Ligging van trope en subtrope
-----------------------------

Die tropiese kli­maatstreke lê binne 23½° noord en suid van  die ewenaar (tussen die Kreefskeerkring en die Steenbokskeerkring) en die sub­tropiese  klimaatstreke  ongeveer   tussen  23½° en 35° noord en suid van die ewenaar. Net 'n klein deeltjie van Suid-Afrika lê binne die trope (Limpopoprovinsie noord van Bandolierskop); die oorgrote deel lê in die subtrope. In ons land word tropiese en subtropiese vrugte verbou in die ooskusstreek van Bathurst in die suide tot KwaZulu-Natal in die noorde, en in die Laeveld van Mpumalanga, veral in die  omgewing  van Tzaneen,  Witrivier en Nelspruit.

Streke waar tropiese  vrugte goed aard, word  gekenmerk deur 'n warm, vogtige klimaat en die totale afwesigheid van ryp, terwyl streke waar subtropiese vrugte goed aard, gekenmerk word deur 'n taamlike warm klimaat, 'n taamlike hoë reënval of baie besproeiingswater, en die afwesigheid van strawwe ryp. Daarbenewens moet die grond geskik wees vir die verbouing van hierdie vrugtesoorte en moet genoegsame  arbeid beskikbaar wees.

Tropiese vrugte
---------------

Piesangs, papajas, lietjies, mango's, kasjoeneute, vla-appels en kokos­neute

Subtropiese vrugte
------------------

Avokado's, sitrusvrugte, koejawels, pynappels, olywe, dadels, grenadellas, persimmons, vye, maka­damianeute, lukwarte en turksvye

Bronnelys
---------

* Kennis, Volume 1, 1980, bl.114-145, ISBN 0-7981-0823-1
Soldate saam met Athena en Hermes, c. 530 v.C. (Louvre, Parys).
Herakles en Athena deur Andokides, c. 520 v.C. (Staatliche Antikensammlung, München).
Die **Andokides-skilder** was ’n potskilder in Argaïese Griekeland wat van omstreeks 530-515 v.C. aktief was. Hy het nie sy werke onderteken nie; hy is genoem na Andokides, die pottebakker vir wie hy gewerk het. Hy was waarskynlik die uitvinder van die rooifiguurstyl in potskildering.

’n Nuwe styl
------------

Andokides het begin werk in die tyd toe die swartfiguurstyl in potskildering oorheers het. Hy was waarskynlik ’n student van Exekias, ’n meester van die kunsvorm. Die swartfiguurstyl, waarin detail met inkepings geskep is, het omstreeks die laat 6de eeu v.C. sy tegniese perke bereik. Die Andokides-skilder het ná ’n paar toetse met wit verf die proses omgeruil: hy het die agtergrond swart geverf in plaas van die figure. Die figure is in rooi verf aangebring en besonderhede kon dus duideliker daarop aangebring word met ’n fyn kwas en donkerder verf.

Die eerste bewyse van dié nuwe tegniek – wat stelselmatig versprei en die kuns later oorheers het – dateer uit 530 v.C. Tydens ’n oorgangstyd het die Andokides-skilder potte gemaak met die swartfiguurstyl aan die een kant en die rooifiguurstyl aan die ander kant. Dit was vermoedelik toetsstukke waarmee het die nuwe tegniek aan klante gewys het. Daarna het hy net die nuwe tegniek gebruik.

Ook ander kunstenaars het dié styl gevolg, maar die meeste kenners stem saam dat die Andokides-skilder se werke ’n paar jaar ouer is as dié van die ander kunstenaars, wat beteken hy was waarskynlik die uitvinder van die tegniek.

Die Andokides-skilder se gunsteling-onderwerp was mitologiese tonele met gode en helde. Herakles was sy geliefkoosde karakter.

Bronne
------

* Beazley, John. *Attic Black-figure Vase-Painters*. Oxford: Clarendon Press, 1956.
* Boardman, J. *Athenian Black Figure Vases: A Handbook*. Londen: Thames and Hudson, 1974.
* Williams, D. (1985). *Greek Vases*. Londen: British Museum Press, 1999.
* Tansey, R. en F. Kleiner. 1996: Gardner's Art Through the Ages – 10de uitg. VSA: Harcourt Brace College, 136-137.
Rooi- en blouverskuiwing.
In die natuur- en sterrekunde vind **rooiverskuiwing** of slegs **rooiskuif** plaas wanneer die lig van ’n voorwerp wat van die waarnemer wegbeweeg, proporsioneel toeneem in golflengte (en afneem in frekwensie), en dus verskuif na die rooi kant van die spektrum. Die teenoorgestelde effek, wanneer ’n verskuiwing plaasvind na ’n korter golflengte (en groter frekwensie), dus na die blou deel van die spektrum, word **blouverskuiwing** genoem. Dit gebeur wanneer ’n voorwerp in die rigting van die waarnemer beweeg.

Hoe vinniger die voorwerp wegbeweeg, hoe langer word die golflengte en hoe groter is die rooiverskuiwing. Dieselfde effek in geluidsgolwe kom voor by die verandering in toonhoogte van byvoorbeeld ’n ambulans se sirene terwyl dit na ons ry of van ons af wegry: wanneer ’n ambulans na 'n waarnemer beweeg, verkort die klankgolwe en word 'n hoër toonhoogte gehoor en wanneer die ambulans wegbeweeg, word die golflengtes langer en word 'n laer toonhoogte gehoor.

In die praktyk is die rooiverskuiwing in liggolwe net meetbaar in voorwerpe in die heelal wat minstens ’n paar miljoen ligjare van die Aarde af is en teen baie hoë snelhede beweeg. Dit vind plaas vanweë die Doppler-effek en ’n sterk swaartekragveld waardeur die straling hom voortplant.

Rooiverskuiwing is veral belangrik in die sterrekunde omdat die meeste voorwerpe in die ruimte wegbeweeg van die Aarde af vanweë die uitdying van die heelal.

Die meting van rooiverskuiwing
------------------------------

Die spektraallyne in die sigbare spektrum van ’n superswerm in ’n verafgeleë sterrestelsel (regs), in vergelyking met die lyne in die spektrum van die Son (links). Die pyle dui die rooiverskuiwing aan. Golflengtes word langer en skuif na die rooi kant van die spektrum.
Die spektrum van lig wat van ’n enkele voorwerp kom, kan gemeet word. Elemente toon spesifieke spektraallyne in dié spektrum. ’n Baie algemene element in die ruimte is waterstof. As lig op Aarde deur waterstof skyn, het dit spesifieke spektraallyne, wat soos dié in die illustrasie regs lyk. In lig van ’n verafgeleë voorwerp wat van die Aarde wegbeweeg, sal die spektraallyne dieselfde lyk, maar hul golflengte sal langer wees.

Rooiverskuiwing word kwantitatief uitgedruk in die relatiewe verandering *z* van die golflengte *λ* ten opsigte van die uitgestuurde golflengte *λ0*:

{\displaystyle z={\frac {\lambda -\lambda \_{0}}{\lambda \_{0}}}={\frac {f\_{0}-f}{f}}}
Uitgedruk in frekwensies is *z* die relatiewe verandering van die uitgestuurde frekwensie *f0* ten opsigte van die waargenome frekwensie *f*.

As die rooiverskuiwing die gevolg is van die Doppler-effek omdat die ligbron met ’n snelheid *v* van die waarnemer wegbeweeg, is:

{\displaystyle z={\sqrt {\frac {c+v}{c-v}}}-1={\sqrt {\frac {1+{\frac {v}{c}}}{1-{\frac {v}{c}}}}}-1}
As *z* ’n positiewe getal is (*z* > 0), is dit ’n rooiverskuiwing; as dit ’n negatiewe getal is (*z* < 0), ontstaan ’n blouverskuiwing.

Vir snelhede *v* wat baie kleiner is as die ligsnelheid *c*, geld die volgende formule vir ’n benaderde rooiverskuiwing:

{\displaystyle z\approx {\frac {v}{c}}.}
Vlag van die Andesgemeenskap
Lidlande van die Andesgemeenskap
Lidmaatskap van die Andesgemeenskap:
██ Lede
██ Geassosieerde lede
██ Waarnemers
Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap in Lima, Peru
Die **Andesgemeenskap** (Spaans: **Comunidad Andina, CAN**) is 'n vryhandelsone tussen Bolivië, Colombia, Ecuador en Peru. Die handelsblok is in 1969 met die ondertekening van die Cartagena-ooreenkoms onder die naam 'Andespact' tot stand gebring. Die Andesgemeenskap is een van die twee belangrike Suid-Amerikaanse handelsblokke. Die hoofkantoor van die Andesgemeenskap is in Lima, Peru, gesetel en die amptelike tale is Spaans, Aymara en Quechua.

Die Andesgemeenskap en Mercosur (doeane-unie tussen Brasilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Venezuela) begin in 1999 om oor die samesmelting van die twee organisasies te onderhandel. Op 8 Desember 2004 word die nuwe organisasie gestig as die Suid-Amerikaanse Stategemeenskap, 'n vryhandelsone gebaseer op die Europese Unie.

Lidmaatskap
-----------

Lede:

* Vlag van Bolivië Bolivië (1969)
* Vlag van Colombia Colombia (1969)
* Vlag van Ecuador Ecuador (1969)
* Vlag van Peru Peru (1969)

Geassosieerde lede:

* Vlag van Argentinië Argentinië] (2005)
* Vlag van Brasilië Brasilië (2005)
* Vlag van Paraguay Paraguay (2005)
* Vlag van Uruguay Uruguay (2005)
* Vlag van Chili Chili (2005)

Waarnemers:

* Vlag van Meksiko Meksiko
* Vlag van Panama Panama
* Vlag van Wes-Sahara Arabiese Demokratiese Republiek Sahara
* Vlag van Spanje Spanje

Voormalige lede:

* Vlag van Venezuela Venezuela (1973–2006)
* Vlag van Chili Chili (1969–1976)

Sekretaris-generaal
-------------------

Sekretarisse-generaal van die AGN sedert 1997:

* 1997–2002 Sebastián Alegrett (Venezuela)
* 2002–2004 Guillermo Fernández de Soto (Colombia)
* 2004–2006 Edward Allan Wagner Tizón (Peru)
* 2006–2007 Alfredo Fuentes Hernández (Colombia)
* 2007–2010 Freddy Ehlers Zurita (Ecuador)
* 2010-hede A. Contreras Baspineiro (Bolivië)
**Johannes Petrus (Silver) de Lange** (1904–1956) was 'n Suid-Afrikaanse musikant en die leier van die Vyf Dagbrekers-musiekgroep. De Lange was 'n bobaas-konsertinaspeler. Hy het volgens oorlewering sy bynaam, Silver, van die suiwer klanke wat hy uit 'n konsertina kon optower.

Een van Anton Goosen se komposisies, *Silver de Lange*, handel oor dié legendariese musikant (*die konsertina kerm verlange, in die hande van Silver, Silver de Lange*). Goosen het dié liedjie aanvanklik self opgeneem, maar Carike Keuzenkamp het ook later sukses daarmee behaal.

De Lange se opname van *Hoe Ry Die Trein (die Kimberley se Trein)* is in 2010 op Huisgenoot se CD, *90 Jaar Van Afrikaanse Musiek*, heruitgereik.

Biografie
---------

De Lange is op 14 Julie 1904 op Vrededorp (in Gauteng) as die oudste van elf kinders gebore. Sy pa het in die Anglo-Boereoorlog geveg en met sy terugkeer gevind dat sy vrou 'n kind by 'n Engelsman gekry het, en is toe geskei. Sy pa trou weer in 1903, en Silver was die eerste kind uit die huwelik. Sy ouers het later 'n serfyn, kitaar en konsertina vir die kinders gekoop, waarop hy leer speel het.

Sy eerste liefde het op 'n ramp uitgeloop. Kobie het nie dieselfde oor hom gevoel nie en is met iemand anders getroud. Hy is later met 'n geskeide vrou, Francis, met 'n seun uit haar vorige huwelik, getroud. Francis was egter 'n hartlyer en hy het haar een middag dood op die bed aangetref. Hierna het hy vriendinne gehad, maar het nie weer getrou nie.

Hy is op 'n stadium deur vervaardigers van die Wheatstone-konsertina's in Engeland gekontak om hulle met die herontwerp van hulle wêreldbekende musiekinstrument te help. Die plan is egter nooit deurgevoer nie (*En watter vrou het gekyk in jou oë se blou, as jou vingers om die wheatstone se note vou?*).

De lange is op 18 Desember 1956 oorlede. Daar is verskillende stories oor sy dood, volgens sy broer het hy 'n beroerte gehad, maar hy is waarskynlik weens breinbloeding dood nadat hy geval en sy kop 'n randsteen getref het.

Hy is in die Wespark-begraafplaas in Johannesburg te ruste gelê. Die Tradisionele Boeremusiekklub het later sy graf opgespoor en 'n gedenksteen laat oprig, wat op 19 Oktober 1985 onthul is.

Diskografie
-----------

* Silver de Lange (Die Vyf Dagbrekers), Volume 1 & 2, Alfa Ateljee
* Silver de Lange op sy Beste, Alfa Ateljee
* Silver de Lange se Vyf Dagbrekers, Volume 1 en 2, LP, Skatkis
* Lente op die Plaas / Verlief Op Jou, 7", His Master's Voice
* Het Jy My Nog Lief? / Ek Het Jou Lief, 7"
* My Mooi Rooibekkie / Jy Breek My Hart, 7"
* Dink Aan My / Een Druk En Een Soen, 7"
* Moenie So Maak Nie / Ek Verlang Na Jou, 7"
* Vêr In Die Vrystaat By Jou / Hoekom Het Jy My Laat Staan?, 7"
Die steil rotswande van Ka Lae
**Ka Lae** (Hawais: "die punt"), ook bekend as **South Point**, is die suidelikste punt van die eiland Hawaii en die vyftig Amerikaanse deelstate. Die Ka Lae-gebied is op 29 Desember 1962 as *South Point Complex* tot Nasionale Historiese Baken-distrik (*National Historic Landmark District*) verklaar en word sedert 15 Oktober 1966 in die *National Register of Historic Places* gelys.

Die gebied staan daarnaas bekend vir sy sterk seestrominge en winde. 'n Windplaas wek hier elektrisiteit op.

Geskiedenis
-----------

Ka Lae is die plek waar argeoloë op een van die oudste Polinesiese nedersettings op die Hawai'i-eilande afgekom het. Navorsers neem aan dat die eerste setlaars hier voet aan wal gesit het aangesien Ka Lae vir die Polinesiese seevaarders, wat vermoedelik vanuit die Marquesas- of Geselskapseilande op soek na 'n nuwe tuisland na Hawaii geseil het, die naaste geleë punt was.

Argeoloë het hier ook die oorblyfsels van 'n *heiau*, 'n Hawaise tempel, ontdek wat uit die jaar 124 n.C. dateer. 'n Tweede sakrale plek, Kalalea Heiku, was 'n heiligdom van vissers. Boorgate, wat op verskillende plekke langs die steil kus gevind is, is waarskynlik geboor om vissersbote, wat in die stroming gedryf het, met lang toue vas te maak. Die gebied van South Point Complex behels daarnaas 'n groot aantal Polinesiese grafte.
**Mika Salo** (gebore 30 November 1966 in Helsinki) is 'n afgetrede Finse renjaer. Hy het tussen 1994 en 2002 aan Formule Een-wedrenne deelgeneem. Sy beste kampioenskapuitslag was tiende in 1999.

Formule 1
---------

Hy het sy superlisensie in 1994 verwerf en vir die Lotus-span begin jaag, maar kon geen punte aangeteken nie. Hy het in 1995, 1996 en 1997 vir Tyrrel gejaag en vyf punte in die eerste twee seisoene en drie punte in 1997 geneem en 15de (1995), 13de (1996) en 17de (1997) geëindig. In 1998 is hy na die Arrows-span, hy kon daarin slaag om 3 punte te behaal en het 13de geëindig. Hy het nie 'n voltydse renplek by BAR vir die 1999-seisoen gekry nie. Omdat BAR se gereelde jaer Ricardo Zonta beseer is, kon Mika aan 3 wedrenne vir hulle deelneem. 

In 1999 is hy toegelaat om die plek van Michael Schumacher vir Scuderia Ferrari in 6 renne in te neem. Sy beste uitslag was by die Hockenheimring by die 1999 Duitse Grand Prix, waar hy volgens spanbevele tweede geëindig het agter Eddie Irvine. Hy is ná die negende ren van die kampioenskap deur Ferrari oorgeneem. Hy het 10 punte behaal en is 10de in die kampioenskap geplaas. 

In 2000 is hy deur Sauber gehuur en het 6 punte aangeteken om 11de in die kampioenskap te eindig. Na 'n blaaskans in 2001 was hy terug in 2002 vir die Toyota F1-debuut, en het 'n enkele punt in die eerste wedren sowel as in die derde wedren geneem en 17de in die kampioenskap geëindig.

Na Formule 1
------------

In 2003 was sy eerste wedren na Formule 1 in 'n Audi R8, tydens die 12 uur van Sebring. Hy sou ook met dieselfde motor aan die 24 uur van Spa-Francorchamps deelneem; hy het egter al na 1 uur sonder brandstof gaan staan.

In 2004 debuteer hy in 'n Ferrari 575 in die FIA GT, hy wen twee renne in die kampioenskap.
**Bridgestone** is 'n Japannese motorbandvervaardiger wat in 1931 deur Shojiro Ishibashi gestig is. Die woord "bridgestone" is die Engelse vertaling van Ishibashi wat 'klipbrug' beteken. In 1988 het Bridgestone die Amerikaanse bandvervaardiger Firestone oorgeneem.

Geskiedenis
-----------

In 1931 is die Bridgestone Tire Co. Ltd gestig deur Shojiro Ishibashi (1906-1976). Meeste fabrieke is tydens die wêreldoorlog vernietig, maar teen 1953 het die jaarlikse verkope van bande 10 miljard jen verbygesteek en Bridgestone was Japan se grootste vervaardiger van lugbande. In 1961 is die maatskappy op die Tokio-aandelebeurs genoteer. Die eerste buitelandse tak is in 1965 in Singapoer geopen en 'n fabriek in Thailand het vier jaar later gevolg. In 1967 is 'n verkoopsorganisasie in die Verenigde State gestig. Die maatskappy het die Japannese motorvervaardigers gevolg toe hulle fabrieke in die buiteland geopen het.

In 1988 het 'n groot oorname van die Firestone Tire and Rubber Company plaasgevind. Pirelli het VS$1,9 miljard vir die Amerikaanse bandvervaardiger aangebied, maar met 'n hoër en suksesvolle bod van VS$2,6 miljard het Bridgestone die tweede grootste bandvervaardiger wêreldwyd geword. Die verkryging het aan Bridgestone fabrieke in Noord- en Suid-Amerika, Europa en in verskeie ander lande gegee. In 1984 is die maatskappy se naam verander na Bridgestone Corporation.

In 2015 het Bridgestone 'n oornamebod van VS$ 835 miljoen vir The Pep Boys gemaak. The Pep Boys het ongeveer 800 winkels en voertuigherstelwinkels en Bridgestone het ongeveer 2 200 plekke in die Verenigde State. In 2014 het The Pep Boys 'n omset van meer as VS$ 2 miljard behaal, waarvan ongeveer 20% uit die verkoop van motorbande. Op 30 Desember 2015 het Bridgestone die verkryging laat vaar nadat Icahn Enterprises 'n hoër bod vir The Pep Boys gemaak het.

Aan die einde van Januarie 2019 het TomTom aangekondig dat Bridgestone die Telematics-afdeling vir €910 miljoen koop. Telematika stel maatskappye in staat om hul vloot op afstand te monitor, insluitend die reisgeskiedenis. Sowat 670 mense werk in dié eenheid.

Aktiwiteite
-----------

Die vervaardiging van bande vir passasiersmotors, bakkies en vragmotors is steeds hul belangrikste aktiwiteit. Sowat vyf-sesdes van die omset word met die verkoop van hierdie produkte gerealiseer. Die res word bereik met die verkoop van rubberprodukte vir verskeie toepassings.

Gemeet in ton rubber is produksie die hoogste in die Verenigde State en Japan volg met 'n klein verskil in die tweede plek. Meer as 70% van produksie vind buite Japan plaas. Die maatskappy het in 2016 byna 144 000 personeel in diens gehad. Bridgestone het fabrieke in 26 lande en sy produkte word in 150 lande verkoop.

In 2018 was Bridgestone die grootste bandvervaardiger gemeet aan inkomste. Met verkope van VS $28 miljard het dit Michelin in die tweede plek met verkope van VS$ 26 miljard en Goodyear in die derde plek met VS$ 15 miljard, verbygesteek.
**Ilha dos Tigres** (Tigres-eiland) in Angola was vroeër die westelike arm van **Bahia dos Tigres**. Hierdie afgeleë baai het die moontlikheid gehad om die beste natuurlike hawe in Afrika te wees.

Ligging
-------

Die Tigres-eiland was aanvanklik 98 km² groot en die grootste eiland in die land. Dit lê 10 km van die kus, suid van die dorp Tombu, net wes van die Parc Nacional do Iona en by die koördinate 16° 35′ suid en 11° 42′ oos.

Teenswoordig
------------

Die eiland is soms skaars 2 m bo seevlak en dit word al kleiner. In 1920 is daar 'n vuurtoring van 12 m hoog gebou. Ook is daar 'n verlate kerkie. Op 14 Maart 1962 het die suidelike landengte deurgebreek en is die destydse skiereiland (wat die baai gevorm het) 'n eiland. Sedert 1974 is die eiland onbewoon en neem die immer verskuiwende hoë sandduine van die Namibwoestyn die geboue oor. Daarby pla ook nog die sterk winde. Hierdie afgeleë gebied met sy ryk viswaters lok hengelaars, avonturiers en 'n groot voëlbevolking, maar baie min toeriste.

Geskiedenis
-----------

Die baai is waarskynlik reeds in 1486 deur Diogo Cão besoek. Later was ook Bartolomeus Dias daar. In 1860 het Friedrich Martin Josef Welwitsch dit besoek, en dieselfde dekade het Portugese vissermanne daar begin woon en vis gesout en gedroog en visolie en vismeel geproduseer. Die HMS Waterwitch het in 1894 die baai vir die eerste maal opgemeet. Vyfduisend skepe kon maklik in die baai van 330 km² voor anker lê. Toe was die baai 'n 10 km wyd by sy ingang wat verminder het na 3 km by die suidpunt (die landengte). C.J. Rhodes het met die Portugese owerheid gesprekke gevoer oor 'n moontlike spoorlyn van Livingstone na hierdie hawe. Op hierdie wyse wou Rhodes 'n hawe vir Noord- en Suid-Rhodesië verkry. So ook wou die Duitse regering in Berlyn 'n spoorlyn bou van die kopermyne in die noorde van Duits-Suidwes-Afrika na hierdie baai. Van beide planne het niks gekom nie. In 1904 het 'n Russsiese vloot hier geskuil om reparasies aan hul skepe uit te voer. Ook Noorse walvisjagters het die baai benut. By hul vertrek het hulle 'n trop honde agtergelaat wat verwilder het en wonderbaarlik aan die woestyntoestande aangepas het.

Na 1950
-------

Kort na 1950 het die Portugese 'n pompstasie by die Kunenerivier gebou en water met 'n pyplyn van nagenoeg 50 km na die baai gebring. Daarna is visverwerkingsfabrieke opgerig, die hawe ontwikkel, 'n aanloopbaan vir ligte vliegtuie aangelê, huise, 'n kerk en skool gebou en 'n radiostasie opgerig. Die meeste geboue is op stelte gebou om dit te beskerm teen die hoë seegety sowel as die aanhoudend veranderende duine.

Naam
----

Net noord van hierdie baai is Olifantbaai. Daarom is hierdie baai na die tier vernoem. Op sommige kaarte word hierdie Tierbaai met die uiters gepaste naam Groot Visbaai aangedui.

Bronne
------

* Green, Lawrence G.: Old Africa Untamed. Kaapstad: Howard Timmins, 1974. ISBN 0-86978-080-8
* Green, Lawrence G.: Under a sky like flame. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1954.
**Etiologie** (ook **afleikunde** of **oorsaaksleer**) is die studie van kousaliteit, of oorsaaklikheid. Die woord is afgelei uit Grieks αἰτιολογία, *aitiologia*, "om 'n rede te verskaf" (αἰτία, *aitia*, "oorsaak"; en -λογία, *-logia*).

Die woord word oorwegend gebruik in geneeskunde en filosofiese teorieë, waar dit aangewend word om te verwys na ondersoeke of studies na die redes waarom dinge gebeur, of selfs die aanleiding of beweeggronde vir die wyse waarop dinge manifesteer, en word gebruik in filosofie, fisika, psigologie, regering, geografie, ruimtelike analise, geneeskunde, teologie, en biologie met verwysing na die oorsake van verskeie fenomene. 'n **Etiologiese mite** is 'n mite met die oogmerk om 'n naam te verklaar, of 'n mitiese geskiedenis vir 'n plek of familie voor te hou.

Mitologie
---------

'n **Etiologiese mite**, of oorsprongsmite, is 'n mite wat trag om die herkoms van kultuspraktyke, natuurfenomene, persoonsname en derglike onderwerpe te verklaar. Byvoorbeeld word die naam Delphi met die gepaardgaande godheid, *Apollon Delphinios*, deur die Homeriese gedigte verklaar deur te vertel hoe Apollo, in die gedaante van 'n dolfyn (**delphis**), die Kretensers oor die see gedra het om hulle sy priesters te maak. Delphi is trouens verwant aan die woord **delphos** ("moederskoot"), en heelwat etiologiese mites is insgelyk geskoei op volksetimologie (soos tewens ook die term "Amasones"). In die *Aeneis* (omstreeks 17 v.C. gepubliseer), voer Vergilius die afkoms van Keiser Augustus se gens Julia terug na die held Aineias, deur sy seun Ascanius, ook Iulus genoem. 

Die verhaal van Prometheus se offerhande-truuk in Hesiodos se *Theogonia* beskrywe hoe Prometheus vir Zeus uitoorlê het om die bene en vet van die eerste offerdier te neem, eerder as die vleis, om te regverdig waarom, ná offerhandes, die Grieke die bene in vet toegedraai aan die gode sou aanbied, terwyl die vleis vir hulself gehou is.

Medies
------

In die mediese beroep verwys etiologie na die verskillende faktore wat meewerk om 'n siekte te veroorsaak. Dit is gewoonlik die fokus van epidemiologiese studies. Die etiologie van skeurbuik is 'n goeie voorbeeld. Met skeurbuik het seelui dikwels 'n tekort aan vars groente gehad. Alhoewel onbewus van die presiese oorsaak, het Kaptein James Cook vermoed dat skeurbuik veroorsaak word deur 'n tekort aan groente in die dieet. Weens hierdie suspisie het hy sy bemanning gedwing om daagliks suurkool te eet, maar hy het geen idee gehad, presies waarom dit skeurbuik voorkom het nie. Dit was eers bykans twee eeue later, in 1926, dat die ontdekking sou volg dat 'n tekort aan vitamien C in 'n seevaarder se dieet die basiese oorsaak van skeurbuik was.

Kyk ook
-------

* Epidemiologie
* Patologie