recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Buffelspoort waar die Buffelsrivier die poort in die suide verlaat
Berghange van die Klein-Swartberge by die noordelike ingang tot Buffelspoort
**Buffelspoort** in die Wes-Kaap is die mees westelike van vyf poorte waar rivierlope reg deur die Swartberge-reeks kerwe. Die ander is die Seweweekspoort, Die Poort, waar die Gamkarivier Die Hel oorsteek, Meiringspoort, en Snykloof in die verre ooste van die bergreeks. 

Die diep kloof is in die Klein-Swartberge, sowat 10 km van die westelike limiet van die Swartberge-reeks geleë. Nadat dit die Floriskraaldam verlaat, loop die Buffelsrivier die Swartberge se voetheuwels, oftelwel Wit Nekke, binne voor dit Buffelspoort uit die noorde bereik. Die 9 km lange kloof verbind die noordelike voetheuwels van die Swartberg met die Klein-Karoo in die suide, waar die Buffelsrivier die poort verlaat. Stroomaf van hierdie punt staan die Buffels as die Grootrivier bekend.

Die plantegroei van hierdie afgeleë en ongerepte kloof bestaan oorwegend uit spesies van die dorre, vetplantryke Gamkaruigte-bioom, en sluit etlike lokaal-endemiese plante in, waaronder *Astroloba cremnophila*.

Die poort moet nie met dié van Buffelspoortdam, 'n onverwante en verafgeleë landvorm in die nabye van Marikana, Noord-Wes, verwar word nie.
Ds. **Petrus Hermanus Jacobus Swart** (9 Julie 1913 distrik Kestell – 11 Oktober 1977 in Bloemfontein) was leraar in die Nederduitse Gereformeerde Kerk, onder meer die eerste leraar van die NG gemeente Die Vlakte nadat dit in 1939 van NG gemeente Rondebosch afgestig het.

Swart is in 1913 in die distrik Kestell in die Vrystaat gebore, maar op vroeë leeftyd verhuis die gesin na Ventersburg, waar hy sy skoolopleiding voltooi en daarna vir sy voorbereidende studie na die destydse Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat gaan. Sy teologiese opleiding ontvang hy aan die Kweekskool op Stellenbosch en word in 1938 gelegitimeer. 

Hy word dadelik hulpprediker in die NG gemeente Rondebosch en toe die NG gemeente Die Vlakte van die moedergemeente afstig, word hy op 5 Augustus 1939 die nuwe gemeente se eerste leraar. Hy bly in Kaapstad tot 1944 en bedien daarna Bethanie in Suidwes-Afrika, Soutpan (1949) in die Vrystaat, Otjiwarongo (1956) en toe vanaf 1960 Hertzogville, waar hy bly tot hy op 18 Januarie 1975 moet emeriteer wees verswakte gesondheid. Daarna help hy egter nog in talle gemeentes in Bloemfontein, waar hy gaan woon het, en elders.

Op Soutpan het ds. Swart ongekende sukses met geldinsameling vir die kerkgebou behaal. Die jaar 1951 was vir baie gemeentes 'n rekordjaar wat insamelings betref, maar die gemeente Soutpan span die kroon. Iets groots het in die gemeente gebeur. Ds. Swart het die gemeente deurgegaan met die oog op die bou van 'n kerk en 'n ruim bydrae van die gemeente gevra. Die antwoord van die gemeente was verbasend. Die klein gemeente van 300 lidmate het gedurende April en Mei vir dankoffer en boufonds die groot som van £12 000 belowe en gegee. Dit beteken 'n gemiddelde van £40 per lidmaat of £95 per huisgesin.

Hy was die eerste aktuarius van die nuwe Sinode van Suidwes-Afrika, wat op 5 Maart 1957 selfstandig geword het. Buiten sy werk in talle kommissies in rings- en sinodale verband, dien hy ook in die Raad van die Kerke, voorloper van die eerste Algemene Sinode in 1962.

Bron
----

* (af)  Maree, W.L. *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1979*. Braamfontein: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerder Kerk, 1978.
* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
**Chelsea** is 'n welgestelde stadsdeel van Sentraal-Londen wat
King's Road insluit en vir sy duur huise, modieuse winkels en sy sokkerspan bekend is.

Chelsea word in die suide deur die Teemsrivier begrens. Sy rivierfront strek vanaf Chelsea-brug langs die Chelseawal (*Chelsea Embankment*), Cheyne Walk, Lots Road en Chelsea-hawe. Die Westbourne-rivier, wat tans deur 'n pyp bo-oor die Sloane Square-moltreinstasie vloei, het oorspronklik sy oostelike grens gevorm. Tans word Chelsea Bridge Road en die laer gedeelte van Sloane Street insluitende Sloane Square as sy oostelike grens beskou.

In die noorde en noordweste is daar 'n vloeiende oorgang na die aangrensende buurte Knightsbridge en South Kensington, maar gewoonlik word die gebied, wat noord van King's Road tot Fulham Road in die noordweste strek, as 'n deel van Chelsea beskou. Ook die welbekende sokkerklub Chelsea FC word met die gelyknamige stadsdeel verbind, alhoewel dit in die Londense Borough of Hammersmith and Fulham gesetel is.

Die huidige distrik is een van die twee naamgewende stadsdele van die Royal Borough of Kensington and Chelsea. Vanaf 1900 tot en met die vorming van Groter Londen in 1965 het Chelsea deel uitgemaak van die Metropolitan Borough of Chelsea in die graafskap Londen.

King's Road
Chelsea was vir die grootste deel van sy geskiedenis 'n gesogte woonbuurt vir welvarendes. In die Tudortydperk was dit aantreklik genoeg vir koning Hendrik VIII om hier 'n paleis te laat oprig. Die panoramiese uitsig vanuit Cheyne Walk oor die Teems het later beroemde skilders soos Turner, Whistler en Rossetti na Chelsea gelok. Die geskiedkundige Thomas Carlyle en die essayis Leigh Hunt het hulle in die 1830's in die buurt gevestig en van Chelsea 'n gewilde woonplek vir literêre persoonlikhede gemaak wat later ook die digter en toneelskrywer Algernon Charles Swinburne (1837–1909) sou insluit.

Later het kunstenaars en studente van Chelsea 'n boheemse buurt gemaak. Die modewinkels van die 1960's het egter lankal plek gemaak vir kunsgalerye en antikwiteitewinkels. Die eksklusiwiteit van Chelsea, wat uit die betreklik hoë eiendomspryse voortspruit, het daartoe gelei dat na plaaslike bewoners dikwels as *Sloane Rangers* verwys word.

Maar daar was ook skadukante. In die 18de eeu was Chelsea se parke en tuine die geskikte plek om met courtisane te ontmoet, terwyl die *Chelsea Arts Club* sy berugte balle in die buurt gehou het.

Sien ook
--------

* Chelsea-blommeskou
Tweede generasie **Peugeot 3008**
Die **Peugeot 3008** is 'n kompakte oorkruis SNV wat in Mei 2008 deur die Franse motorvervaardiger Peugeot onthul is en vir die eerste keer aan die publiek in Dubrovnik, Kroasië bekendgestel is. Dit is in April 2009 aan die mark vrygestel.

Ondanks kritiek oor sy stilering, is die motortydskrifte vol lof vir die 3008. In Januarie 2010 het die Britse motortydskrif *What Car?* dit as die *Car of the Year* vir 2010 bekroon. Dit is ook in 2010 met Ierland se Semperit Irish Car of the Year bekroon. Die 3008 het hierdie toekenning in 2018 opgevolg deur die Continental Irish Car of the Yer te wen. 

In 2016 het Peugeot die nuwe 3008 onthul, beskikbaar vanaf Januarie 2017. Die motor sou 'n nuwe mylpaal vir Peugeot wees in sy strewe na die hoogste verkoopsyfer vir voertuie in die bedryf. In November 2016 is die nuwe 3008 met die algehele *CarBuyer* "Car of the Year" 2017 bekroon, asook die beste in die kategorie SNV's. 

*Diesel Car Magazine* het die 3008 die algehele toekenning van die Car of the Year vir 2017 toegeken, asook die eer vir die *Beste Medium SNV*. 

In Maart 2017 het die nuwe 3008 Europese Motor van die Jaar 2017 gewen, deur 'n jurie van 58 motorjoernaliste uit twee en twintig Europese lande. Die toekenning kom dieselfde dag toe die PSA-groep 'n ooreenkoms van $ 2,3 miljard aangekondig het om die Opel- afdeling van GM te koop. Opel se Astra het die Car of the Year in 2016 gewen, het binne twee jaar met hierdie twee toekennings gereageer, het Jean-Philippe Imparato, uitvoerende hoof van Peugeot Group, gesê: "Dit is 'n alliansie van wenners". 

* Oorspronklike model
* oorspronklike model
* Facelift
* Facelift
* Chinese model
* Chinese model
* Tweede generasie facelift
* Tweede generasie facelift

Tweede generasie (2016 – hede)
------------------------------

'n Tweede generasie 3008 is in Mei 2016 deur Peugeot aangekondig en is in September 2016 vir die eerste keer aan die publiek op die Motorskou in Parys vertoon. Die ontwerp daarvan stel die voertuig in staat om met groot mededingers in die C-segmentmark van SNV's mee te ding, wat die afgelope jare 'n prominente mark was. 

Kenmerke sluit in 'n agt-duim-raakskerm op die middelkonsole, 'n 12,3-duim aanpasbare gesigsvertoonskerm, en die kleiner stuurwiel wat standaard geword het in alle huidige Peugeot-modelle.

Toekennings
-----------

* Europese motor van die jaar 2017
* *CarBuyer* Car of the Year 2017
* *DieselCar Magazine* Car of the Year 2017
* *DieselCar Magazine* Beste medium SNV 2017
**Petrus Johannes Liebenberg** (29 September 1857 – 5 Maart 1950) was 'n Boeregeneraal tydens die Tweede Vryheidsoorlog. Hy is naby Hoopstad gebore. Sy ouers was Christiaan J Liebenberg en Catharina Petronella van der Westhuizen. Gedurende 1874 het hy op die plaas Witpoort in die distrik van Klerksdorp gewoon. Hy het deelgeneem aan verskeie veldtogte teen swart gemeenskappe en het ook aan die Eerste Vryheidsoorlog deelgeneem.

Tweede Vryheidsoorlog
---------------------

Met die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog het Liebenberg op die Wesfront diens gedoen en het deelgeneem aan die Slag van Kraaipan. Hy het ook deelgeneem aan die Slag van Modderrivier en die Slag van Magersfontein. Hy was ook by die Beleg van Mafikeng betrokke. Tot op daardie stadium was sy rang die van 'n kommandant. Gedurende Januarie 1900 is hy bevorder tot generaal. Hierna het hy die Kaap binnegeval. Na die Britse besetting van Bloemfontein keer hy terug na Griekwaland-Wes met sy hoofkwartier te Rooidam. Hy het ook deelgeneem aan die Slag van Donkerhoek.

Bron
----

* *The War Reporter*. J.E.H. Grobler. Jonathan Ball Publishers. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
**Philip Glass** is 'n Amerikaanse musikant en komponis. Sy musikale werk word as een van die invloedrykstes van die laat 20ste eeu beskou. Saam met Steve Reich, Terry Riley en La Monte Young het Glass kunsmusiek soos *Minimal music* aan 'n breë publiek bekend gestel.

Al word na Philip Glass se komposisies dikwels as *Minimal music* verwys, het hy hom ten opsigte van sy latere werk van hierdie kategorisering gedistansieer en homself as 'n komponis beskryf wat "musiek met herhalende strukture" skep. Sy vroeë werk deel baie kenmerke met stukke wat gewoonlik as "minimalisties" geklassifiseer word, maar sy musiekstyl het mettertyd verder ontwikkel. So beskou Glass homself tans as 'n "klassisis" en verwys na die feit dat sy musikale opleiding onder meer harmonie en kontrapunt ingesluit het en dat hy saam met Nadia Boulanger die musiek van komponiste soos Franz Schubert, Johann Sebastian Bach en Wolfgang Amadeus Mozart bestudeer het.

Philip Glass is 'n vrugbare komponis: hy het werke vir sy eie musiekensemble, die Philip Glass Ensemble (waar hy steeds klawerbord speel), asook operas, musikale toneelstukke, tien simfonieë, tien concerto's, solostukke, kamermusiek (waaronder strykkwartette en instrumentele sonatas) en filmmusiek geskryf. Drie van sy filmklankbane is vir *Academy Awards* genomineer.

Lewe en werk
------------

### Vroeë lewe, opleiding en invloede

Philip Glass is op 31 Januarie 1937 in Baltimore in die Amerikaanse deelstaat Maryland as seun van Ida (née Gouline) en Benjamin Charles Glass in 'n familie van Joodse immigrante uit Litaue gebore. Sy pa het 'n platewinkel bedryf, en so kon Philip reeds op vroeë ouderdom begin om 'n plateversameling op te bou wat hoofsaaklik uit onverkoopte langspelers bestaan het, met werke van moderne komponiste soos Paul Hindemith, Béla Bartók, Arnold Schönberg en Dmitri Sjostakowitsj asook westerse klassieke musiek (insluitende Ludwig van Beethoven se Strykkwartette en Franz Schubert se Klaviertrio no. 1 wat Glass as 'n groot musikale invloed beskryf het).

Invloede
--------

Naas sy komposisies volgens die tradisies van westerse klassieke musiek, word Glass se musiek ook met rock, ambient, elektroniese musiek en wêreldmusiek verbind. Vroeë bewonderaars van sy musikale minimalisme sluit musici soos Brian Eno en David Bowie in. Twee langspelers, wat uit die samewerking tussen Eno en Bowie in die laat 1970's in Berlyn voortgespruit het – *Low* en *Heroes* – het as inspirasie vir Glass se simfonieë *Low* (Simfonie nr. 1, 1992) en *Heroes* (Simfonie nr. 4, 1996) gedien.
Gatcombe Park soos gesien vanaf die dorp Avening.
**Gatcombe Park** is die private landelike woning van prinses Anne. Dit is in Engeland geleë, tussen die Gloucestershire-dorpe Minchinhampton en Avening, sowat 10 km noord van Highgrove House, die gesinswoning van Anne se broer, Charles III.

Die landgoed is in 1976 deur koningin Elizabeth vir prinses Anne en haar vorige man, kaptein Mark Phillips, gekoop.

Die huis is van 1771 tot 1774 gebou en in omstreeks 1820 verander. Dit het vyf hoofslaapkamers, nog vier slaapkamers, vier onthaalkamers, ’n biblioteek, biljartkamer en kweekhuis. Dit is vir prinses Anne en kaptein Phillips gerestoureer en hulle het in November 1977 daar ingetrek. In 1978 is die aangrensende Aston Farm ook bygekoop. Daar is ’n aansienlike aantal perdestalle op die landgoed.

Prinses Anne woon tans saam met haar tweede man, sir Timothy Laurence, in die huis. Mark Phillips en sy tweede vrou woon op die aangrensende Aston Farm, nadat die twee landgoedere verdeel is met hul egskeiding.

Die landgoed is bekend vir die aanbieding van die Festival of British Eventing, ’n driefase-perdekompetisie, op die eerste naweek in Augustus. Dit word deur kaptein Phillips georganiseer en lok die wêreld se top-perderuiters en meer as 40 000 toeskouers.
'n Aanvallende speler probeer om twee verdedigers te ontsnap
**Rugbyliga** of **Rugby League** is 'n kontakspansport wat met 'n rugbybal gespeel word deur twee spanne van dertien spelers op 'n reghoekige grasveld. Rugby league is een van die twee vorme van rugbyvoetbal (Rugby Union oftewel rugby, soos dit algemeen in Suid-Afrika bekend staan, is die ander vorm) en word deur baie as een van die fisies strafste vorme van enige spansport beskou.

Rugby league ontleen sy naam van die Rugby Football League wat in 1895 gestig is toe die Northern Rugby Football Union weggebreek het van die Engelse Rugby Football Union (RFU), hoofsaaklik oor argumente oor betalings aan spelers. Beide organisasies het die spel aanvanklik onder soortgelyke reëls gespeel totdat daar 'n skeuring van RFU-geaffilieerde klubs in Australië en Nieu-Seeland in 1907 en 1908 plaasgevind het en sogenaamde *rugby football leagues* daar gestig is. 

'n Veranderde stel reëls is hierna bekend gestel en 'n nuwe vorm van rugbyvoetbal is gebore. Die Northern Football Union het sy naam na die Northern Rugby Football League verander in 1922 en later ook van die *Northern* in die naam ontslae geraak. Sodoende het die sport self mettertyd ook die naam "rugby league" gekry. Oor die jare heen het die reëls van beide vorme van rugbyvoetbal merkbaar verander sodat rugby league en rugby union vandag twee duidelik onderskeibare sportsoorte is.
Sterre op die Hollywood Walk of Fame.
Die **Hollywood Walk of Fame** bestaan uit meer as 2 500 vyfpuntige sterre uit terrazzo en koper in die sypaadjies van 15 straatblokke van Hollywood Boulevard en drie blokke van Vine Street in Hollywood, Kalifornië. Die sterre is permanente openbare monumente vir prestasies in die vermaakbedryf en bevat die name van akteurs, musikante, regisseurs, vervaardigers, musiek- en teatergroepe, fiktiewe karakters ens. Die administrasie van die Walk of Fame word behartig deur die Hollywoodse kamer van koophandel en in stand gehou deur die Hollywood Historic Trust. Dit is ’n gewilde toeriste-attraksie – dit het in 2003 sowat 10 miljoen besoekers gelok.

* Die ster van Joanne Woodward was een van die eerstes.
* Die ster van Sandra Bullock.
* Arnold Schwarzenegger se hand- en voetafdrukke by die TCL Chinese Theatre.
* Die ruimtevaarders van Apollo 11 se name is op vier identiese "maanvormige sterre".

Beskrywing
----------

Die Walk of Fame loop 2,1 km van oos na wes aan Hollywood Boulevard, plus 0,7 km van noord na suid aan Vine Street.

Daar is sowat 2 518 sterre, 1,8 meter uit mekaar. Dit is koraalpienk vyfpuntige sterre van terrazzo met ’n koperrand op ’n houtskoolkleurige terrazzo-agtergrond. In die boonste deel staan die vereerde persoon se naam in koperletters en in die onderste helfte is ’n ronde koperembleem wat aandui op watter terrein die persoon vereer is. Daar is vyf kategorieë:

|  |  |
| --- | --- |
|  | Rolprente |
|  | Televisie |
|  | Radio |
|  | Musiek of klankopnames |
|  | Teater |

Altesaam 47% van die sterre is toegeken in die rolprentkategorie, 24% in televisie, 17% in radio/klank, 10% in radio en minder as 2% in teater. Sowat 20 nuwe sterre word elke jaar bygevoeg.

Spesiale sterre word soms aan ander mense toegeken en hul "sterre" het dan ’n besonderse vorm. Die voormalige burgemeester van Los Angeles Tom Bradley se ster toon die stad se seël, en die ruimtevaarders van Apollo 11 (Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins) se sterre is vier identiese grys sirkels op ’n koraalpienk agtergrond met hul name, die datum van die maanlanding ("7/20/69") en die woorde "Apollo XI" in koper. Boaan die sirkels is die televisie-embleem.

By die nabygeleë TCL Chinese Theatre is ook talle sementteëls waar beroemdes sedert die 1920's hul hand- en voetafdrukke in die nat sement vaslê met ’n persoonlike boodskap en hul handtekening daarby.

Sien ook
--------

Lys van sterre op die Hollywood Walk of Fame
**Ernst Stapelberg** (\* 6 Februarie 1995, Bloemfontein) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat in die Pro14-reeks vir die Cheetahs, en in die Curriebeker vir die Vrystaat Cheetahs as losskakel speel.

Loopbaan
--------

Stapelberg is in 2008 gekies om vir die Oostelike Provinsie se o/13-Cravenweekspan te speel. Drie jaar later is hy gekies vir die Oostelike Provinsie se o/16-Grant Khomo Week-span en in 2012 en 2013 is hy vir die o/18-Cravenweekspan gekies. Benewens rugby, was Stapelberg ook ’n kranige skolekrieketspeler wat sy skool teen Rondebosch Boys’ High School, Westville Boys’ High School, St. Stithians-kollege en Hoërskool Waterkloof verteenwoordig het.

In 2014 het Stapelberg hom by die Westelike Provinsie aangesluit en vir dié provinsie se o/19-span uitgedraf. In 2015 het hy vir die rugbyspan van die Universiteit Stellenbosch uitgedraf en sy plek in die span gehou vir die volgende twee seisoene. Hy is in 2017 in die Varsityrugby Droomspan op losskakel ingesluit. In 2016 het hy die tweede meeste punte in die Varsitybekerkompetisie aangeteken, en in 2017 die derde meeste.

Hy het voorts in 2015 sy buiging vir die Westelike Provinsie se seniorspan in die Vodacombeker gemaak en ook vir die o/21-span gespeel. Na dese hy het Suid-Afrika verteenwoordig in die nasionale o/20-span in ’n vriendskaplike wedstryd teen Los Pumitas van Argentinië. In hierdie wedstryd het hy tien punte aangeteken (twee doelskoppe en twee strafdoele).

In 2016 het hy die Westelike Provinsie se seniorspan in die kwalifiserende wedstryde van die Curriebeker verteenwoordig voor hy hom weer by die o/21-span aangesluit het. In 2017 is hy deur die Vrystaatse Rugbyunie gekontrakteer om op losskakel te speel in plek van die beseerde losskakels Fred Zeilinga en Niel Marais. Hy het hom goed van sy taak gekwyt en ’n gereelde spanlid geword vir die duur van die kompetisie.
**Anna-Marie Conradie** is ’n Afrikaanse skrywer van jeugverhale.

Lewe en werk
------------

Anne-Marie Conradie is in 1945 gebore. Sy bekwaam haar as onderwyser. Voor haar aftrede is sy in beheer van die mediasentrum aan die Hoërskool Riebeeckrand in Randfontein. Na aftrede doen sy vrywillig diens as bibliotekaresse by Krugersdorp se raad vir bejaardesorg.

Skryfwerk
---------

"*Tippex dit uit*" behandel die nagevolge van ’n verkragting tydens ’n afspraak en die ongewenste swangerskap en aborsie wat daarna volg. Die gebrekkige ouer-kind verhoudings word ook belig. Rensche is ’n predikantsdogter wat ’n oormatige beskutte lewe lei. Sy kan eers twee maande na haar verkragting oor die voorval praat. Die persoon teenoor wie sy oopmaak is Jana, ’n rykmansdogter wat haar ouers haar gewaarsku het om nie mee te meng nie. Ander karakters is Vasti, ’n apteker, en Elle, Vasti se suster. Op desperate wyse probeer die tieners die gevolge ongedaan maak, maar hulle aksies vererger dit net. Hulle leer dat só ’n traumatiese gebeurtenis nie sommer uitgetippex kan word nie. "*Tippex dit uit*" verower in 2003 die ATKV-Kinderboekprys vir ouderdom 13-15 jaar. "*e-topia*" beeld ’n dwelmverslaafde se bestaan uit. Peet probeer die mooi Liza beïndruk met sy oopkop benadering tot pret en begin om saam met haar dwelms te gebruik. Kort voor lank moet hy in die rehabilitasiesentrum sy lewensstryd alleen voortsit.

Haar kortverhaal "*Die ‘bird-cage’*" word in November 1999 se uitgawe van die tydskrif *Litera* gepubliseer.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 2001 | Tippex dit uit |
| 2004 | e-topia |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) "Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom" Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005

### Tydskrifte en koerante

* Coetzee, Amanda "Sy skryf oor tieners & hul issues" "Rapport" 11 November 2001

### Internet

* Snyman, Maritha Storiewerf:  Geargiveer 3 April 2015 op Wayback Machine

### Resensies

1. ↑  Lategan, Leana Volksblad:
2. ↑  Snyman, Maritha "Beeld" 7 Februarie 2005
Ou kaart van die Oos-Kaap wat Tembuland aandui.
**Tembuland** (Tamboekieland) is 'n historiese naam vir 'n landstreek in die Oos-Kaap wat saamgestel is uit die gebiede Tembuland, Emigrante-Tembuland en Bomvanaland. Die oorspronklike Tembuland is rondom die dorpe Mthatha, Mqanduli, Ngcobo, Mjanyana, Dutywa en Willowvale en is die tradisionele tuiste van die Tembu-volk, 'n subgroep van die Xhosa. Tembuland was 'n onafhanklike koninkryk. Verskeie oorloë is teen buurstamme geveg en na die Kaapse grensoorloë teen Britse oorheersing.In 1876 is Ngcobo en Mjanyana tot landdrosdistrikte verklaar. Pogings deur die Britte om die Tembu te ontwapen lei tot die Tembu-rebellie van 1880-81. Op 26 Augustus 1885 is die vergrote Tembuland deur die Kaapkolonie geannekseer. In Julie 1902 is dit amptelik as deel van die Transkei verklaar en tussen 1963 en 1994 was dit deel van die Republiek Transkei.

Bibliografie
------------

* Raper, P.E.: Streekname in Suid-Afrika en Suidwes. Kaapstad: Tafelberg vir die R.G.N. 1972 Naamkundereeks, nr. 1) ISBN 0-624-00182-2
* Theal, G. McC.: History of South Africa 1873 to 1884. Events in the Cape Colony from 1873 to 1877. Deel 10. Kaapstad: Struik, 1964.

Sien ook
--------

* Lys van streeksname in Suid-Afrika

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* VIAF: 247749025
* WorldCat Identities: viaf-247749025

 |
Dr. **Ernst Jacobus van Jaarsveld** (19 Februarie 1953 - ) is 'n Suid-Afrikaanse plantkundige. Na skool het hy sy Nasionale Diploma in Plantkunde aan die Pretoria Technikon behaal. Hy het sy MSc-graad aan die Universiteit van Natal in 1990 voltooi en sy PhD onder die leiding van prof. Braam van Wyk aan die Universiteit van Pretoria. Van Jaarsveld is 'n deskundige op die gebied van vetplante en ander plante wat aangepas het in droogtetoestande.

Daar is drie spesies na hom vernoem: *Anginon jaarsveldii* B.L. Burtt, *Plectranthus ernstii* Codd en *Eriosperum ernstii* P.L. Perry.

Die standaard skrywerafkorting **van Jaarsv.** word gebruik om Ernst van Jaarsveld as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam genoem word.

Sien ook
--------

* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

Bron
----

* 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb145805389 (data)
* Botanis: van Jaarsv.
* GND: 129293954
* ISNI: 0000 0001 1616 2897
* LCCN: n95012143
* The SBN id CFIV187842 is not valid.
* SELIBR: 366968
* SUDOC: 11492984X
* VIAF: 188496595
* WorldCat Identities: lccn-n95012143

 |
Ds. **Johannes Jacobus Breedt** (9 Augustus 1943 – 31 Maart 2013) was tussen 1969 en sy emeritaat in 1999 predikant in een kombinasie en twee gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA): Ficksburg-Senekal 1969–1975, Bultfontein 1975–1981, Wolmaransstad 1981–1999.

Sarel du Plessis, 'n lidmaat van Wolmaransstad, het in ds. Breedt se lewensberig in die GKSA se *Almanak* van 2014 onder meer geskryf: "Om Johan Breedt 18 jaar lank (1981–1999) as predikant te kon hê in Wolmaransstad, was ’n besonderse voorreg. In dié tyd het hy ons nie net geestelik versorg met suiwer Woordbediening nie; ook het hy ons beste vriend geword. Sy voorbereidingspreke was dikwels vol oordeel, net om die volgende Sondag met Nagmaal te hoor van die liefde en genade van God.

"Hierdie beste vriend het in almal se hartseer gedeel, en ook in almal se vreugde. Hy was die onselfsugtigste mens wat ons ooit geken het. Jy kon hom in die middel van die nag nodig kry en hy was daar, telkens met bemoedigende woorde uit Jesaja en ander Skrifgedeeltes. Selfs buite die gemeentegrense het hy gereeld gehelp waar daar nood was. Hy was altyd gereed om vir sy medemens iets te beteken.

"Sy werkywer was ongekend. In ’n japtrap het hy die tuin om die nuwe pastorie en om die kerk in ’n lushof omskep. Hy het dadelik die werkskeppingsprojek van die destydse regering aangegryp om die kerkterrein te plavei vir meer parkeerplek — sonder dat dit die gemeente wat op daardie stadium 'n bietjie swaargekry het, ’n sent gekos het. Sy onselfsugtige geaardheid het hom hierdie selfde projek last implementeer by die swart gemeente Knapdaar. Hy het met onvermoeide ywer gewerk en Knapdaar se kerk het ’n vloer gekry. Hy was ’n gewaardeerde staatmaker vir dié gemeente.

Ds. Breedt is kort nadat hy in Wolmaransstad aangekom het, as kapelaan van die plaaslike kommando aangewys. "Ook daar het hy wonderlike werk verrig," skryf Du Plessis, "en is deur lede as ’n yster beskou. Hy was nie iemand wat ooit stilgesit het nie. Die roostuin wat hy en (sy vrou) Johanna aangelê het, was ’n fees vir die oog. En dan het dit nie daar geëindig nie, want die pragtige roosknoppe is kunstig gedroog en het dan in droë rangskikkings gepryk in ons almal se huis."

Ná sy uittrede uit die bediening weens swak gesondheid het ds. Breedt en sy eggenote na Bloemfontein verhuis. Later was hy weer gesond genoeg om in die Gereformeerde kerke Reddersburg, Brandfort en Bethulie te preek en, volgens Du Plessi, "sy wonderlike talente weer te kon gebruik tot eer van die Here. Dit was vir ons baie swaar om hom te sien agteruitgaan ná Johanna se dood."

Bronne
------

* (af)  Du Plessis, Sarel in Vogel, ds. Willem (et al). 2013. *Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2014*. Administratiewe Buro: Potchefstroom.
Tencent-hoofkwartier in die Nanshan-distrik van Shenzhen, Volksrepubliek China.
**Tencent Holdings Ltd.**, ook bekend as **Tencent** (腾讯), is 'n Chinese multinasionale tegnologie- en vermaaklikheidskonglomeraat en beheermaatskappy met sy hoofkwartier in Shenzhen. Dit is ook die grootste maatskappy in die videospeletjiebedryf ter wêreld, gebaseer op sy beleggings, met Tencent Games as sy filiaal wat op die skep van speletjies fokus. Die Suid-Afrikaanse mediamaatskappy Naspers en sy filiaal Prosus het in 2022 'n 29%-belang in Tencent besit.

Tencent is een van die grootste internetmaatskappye in China. Dit besit die land se grootste mobiele boodskapdiens "We Chat" (Weixin). Sy filiale is bedrywig in die vermaak- en die videobedryf, die internet en met selfone. Tencent se grootse geldinkomste is met die rekenaarspeletjie *League of Legends*.

Die firma is in November 1998 deur vier universiteitsvriende, naamlik Ma Huateng (Pony), Chen Yidan (Charles), Xu Chenye (Daniël) en Zhang Zhidang (Tony) gestig. 

Naspers het 'n 46,5%-aandeel van Tencent in 2001 gekoop. Vanaf 2021 besit die firma 30,86% deur Prosus, wat ook 'n belang in Tencent se sustermaatskappye besit, soos OLX, VK, Trip.com Group, Delivery Hero, Bykea, Meesho, Stack Overflow, Udemy, Codecademy, Brainly en PayU Tencent Holding Bpk is op 16 Junie 2004 op die Hongkongse Aandelebeurs genoteer, en dit is in 2008 as 'n samestellende aandeel by die Hang Seng-indeks gevoeg.
Prins **Napoléon Eugène Louis Bonaparte** (16 Maart 1856 - 1 Junie 1879) was die seun van Napoleon III en die laaste nasaat van Napoleon Bonaparte. Hy het gesterf tydens die Anglo-Zoeloeoorlog in Suid-Afrika. Ná die afsterwe van sy vader is hy deur aanhangers van die Franse monargie geproklameer as **Napoleon IV**.

Kinderjare
----------

Bonaparte het as 'n klein seuntjie saam met sy ouers, Napoleon III en moeder Eugénie, na Engeland gegaan nadat sy vader die oorlog teen die Koninkryk Pruise verloor het in 1871 en uit Frankryk verban is. In Engeland het hy militêre opvoeding volgens die Britse tradisie ontvang by die Koninklike Militêre Akademie te Woolwich. Hier het hy homself bewys as 'n goeie perderuiter.

Anglo-Zoeloe-oorlog
-------------------

Bonaparte se lyk word na Engeland vervoer
Met die uitbreek van die Anglo-Zoeloe-oorlog het hy, op sy eie aandrang, 'n kommissie as luitenant in die verkennerskorps van kolonel Harrison gekry. Hy vergesel lord Chelmsford se tweede inval in Zoeloeland.

Op die oggend van 1 Junie 1879 word 'n verkenningskorps waarvan hy deel was gestuur om 'n geskikte plek te soek vir 'n kamp vir die hoofgroep. Gedurende die middag het hulle by 'n verlate kraal afgeklim om verversings te geniet. Die kraal was blykbaar nie verlate nie en die groep word deur sowat 50 Zoeloes aangeval. Die prins en nog twee ander soldate word doodgesteek. 

Daar is 'n gedenkteken opgerig op die plek waar hy gesneuwel het. Sy lyk is na Engeland gestuur waar hy begrawe is. Sy moeder het later die plek besoek waar hy gesterf het.

Bronne
------

* *Field Guide to the BATTLEFIELDS of South Africa* Nicki von der Heyde. 2013 ISBN 978 1 43170 100 1
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNC: 000270344
* BNE: XX1195773
* BNF: cb11936284b (data)
* GND: 120881225
* ISNI: 0000 0000 7778 1192
* LCCN: no97016370
* NLI: 000530923
* NLP: A12096210
* NTA: 115694625
* RERO: 02-A024299491
* SELIBR: 206189
* SNAC: w6b59w9v
* SUDOC: 027287866
* TePapa: 43779
* VIAF: 283560763
* WorldCat Identities: lccn-no97016370

 |
Die Gravensteen
Die **Gravensteen** is 'n buitengewoon goed behoue middeleeuse kasteel in Gent. Dit is in die stadsentrum geleë en vorm 'n gewilde toeriste aantreklikheid. Die ligging van die kasteel is tussen twee takke van die Leie, waar daar oorspronklik 'n hoë sandduin te midde van die moerasagtige gebied was. 

Die eerste versterking hier is vermoedelik deur Graaf Boudewijn I (837-879) opgerig om as verdediging teen die invallende Noormanne te dien. Onder Graaf Arnulf I (889-965) is houtversterkings aangebring, wat as die eerste voorlopers tot die latere kasteel gesien kan word. Daar was in die tiende eeu al sprake van 'n "novum castellum", of nuwe kasteel. Graaf Robrecht I van Vlaanderen (tussen 1029/1032-1093) het die bestaande versterking drasties laat ombou, en die hoofgeboue met steen herbou. Die huidige kasteel, en sy muur met 24 torings, is deur Graaf Filips van Elsas (1142-1191) in 1180 laat oprig. 

Aanvanklik het die kasteel ook as die woonplek van die grawe gedien, maar Graaf Lodewijk van Male (1330-1384) verhuis na die latere Prinsenhof, terwyl die kasteel voortaan steeds die algemene bestuur van die graafskap Vlaandere sou huisves. Die munt van Gent is in 1353 na die kasteel verskuif, en vanaf 1407 ook die Raad van Vlaanderen. Buiten hierdie funksies, het die kasteel ook as 'n gevangenis en as plek vir die gepaardgaande marteling gedien. 

Vanaf omstreeks 1800 het die kasteel in verval geraak, en is hy vir onder andere 'n katoenspinnery gebruik. Herstellingswerk is eers in die laat 19de eeu begin, te midde van 'n herwaardeering van die kasteel en sy historiese waarde. Deesdae kan die Gravensteen deur die publiek besoek word, en hy huisves ook die Gerechts- en Wapenmuseum.
Die *Sopwith Salamander* was 'n Britse enkelsitplek, dubbeldekker vegvliegtuig wat ontwerp is as 'n grondaanvalsvliegtuig. Dit is net te laat in diens gestel om deel te wees van die Eerste Wêreldoorlog. Die eerste prototipe het op 27 April 1918 sy nooiensvlug voltooi. Amptelik is die vliegtuig die *Sopwith TF.2 Salamander* genoem. Die ontwerp was gebaseer op die Sopwith 7f.1 Snipe. Dit het ook oor twee gesinchroniseerde 0.303 Vickersmajiengewere beskik wat 1000 rondtes elk kon vuur. Die Constantinesco-rat is gebruik vir sinchronisasie. Daar was beskerming om die kajuit en brandstoftenks geplaas vir beskeming teen vuur vanaf landmagte. Dit kon ook vier 25-pond bomme onder die romp dra.

Grondaanvalsvliegtuie het 'n belangrike rol gespeel in die laaste jaar van die oorlog en daar was beplan om die *Salamander* op groot skaal te gebruik. Gevolglik is daar 'n bestelling vir 500 geplaas by Sopwith en 600 by vyf ander vervaardigers. Na die vredessluiting is alle kontrakte gekanselleer en slegs 102 vliegtuie is voltooi. Net 37 was in diens van die Koninklike Lugmag op 31 Oktober 1918 waarvan slegs twee in Frankryk was. Die vliegtuig is nog in 1919 vervaardig, waarvan een na die VSA geneem is vir studies.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Sopwith Salamander:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Bentley B.R.2 stermotor |
| Kraglewering per motor | 230 perdekrag |
| Vlerkspan | 9,18 m |
| Lengte | 5,94 m |
| Hoogte | 2,85 m |
| Vlerkoppervlakte | 24,76 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 1 179 kg |
| Maksimum snelheid | 201.1  km/h op 152 m bo seevlak |
| Operasionele hoogte | 4 267 m |
| Uithouvermoë | 1 uur 45 min |
| Klimvermoë | 3 050 m in 17 minute 5 sekondes |
| Bewapening | Twee gesinchroniseerdeVickers 0,303 mm masjiengewere op neusplus vier 25 pond bomme onder die romp. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004, ISBN 978-0-753721-73-5
| Crveno Jezero RooimeerRed Lake |
| --- |
|  |
| Soort: | voormalige grot |
| Oppervlakhoogte: |  |
| Opvangsgebied: | Kroasië |

Die **Rooimeer** (Kroaties: Crveno jezero) is 'n sinkgat met 'n karstmeer naby die stad van Imotski, Kroasië. Dit is bekend vir sy talle grotte en merkwaardige hoë kranse, bereik oor 241 meter bo die normale water vlak en die voortsetting van onder die water vlak. Die totale bekende diepte van hierdie sinkgat is ongeveer 530 meter met 'n volume van ongeveer 25-30 miljoen kubieke meter, dit is dus die derde grootste sinkgat in die wêreld. Die water dreineer uit die trog deur die ondergrondse water wat daal onder die vlak van die meervloer.

Die sinkgat is vernoem na die rooibruin kleur van die omliggende kranse, gekleur deur ysteroksiede.

Soos die nabygeleë Bloumeer, word dit vermoed dat die meer ontstaan het nadat die plafon van 'n groot grotsaal ingestort het.

Die meer is 'n habitat vir die vis *Delminichthys adspersus*. In die droë tyd van die jaar, kan hierdie vis soms gesien word in die omliggende fonteine, riviere en mere, wat daarop dui dat daar 'n ondergrondse verband tussen die Rooimeer en ander waterliggame is.

Op die 13de Internasionale Kongres van Speleologie, is nuwe bevindinge aan die lig gebring. 'n Invloei grotvormige kanaal wat ongeveer 30 x 30 meter meet, is in die oostelike deel van die meer ontdek op 'n diepte van 175 meter.
**Temple Church**  

**in Temple, City of London, Londen**  
  

Engeland  
 Verenigde Koninkryk  


---

**Opgerig**  

Middel van die 12de eeu

---

**Denominasie**  

Kerk van Engeland

---

**Webtuiste**  

*Temple Church*

Die **Temple Church** ("Tempelkerk") is 'n laat 12de eeuse kerk in die *City of London*, die historiese middestad van Londen, geleë tussen Fleet Street en die Teemsrivier en naby die Temple-moltreinstasie. Die kerk is oorspronklik deur die Orde van die Tempeliers, die monniksorde wat Christelike pelgrims in die 12de eeu op hul pad na Jerusalem en terug huis toe beskerm het, as hul Engelse hoofkwartier gebou en op 10 Februarie 1185 deur Heraclius, die Latynse Patriarg van Jerusalem, ingewy. Gedurende die regentskap van koning Jan (1199−1216) het dit as koninklike tesourie gedien, onder meer vanweë die Tempelridders se sakebedrywighede as internasionale finansiers.

Temple Church is as 'n ronde kerkgebou ontwerp, 'n argitektoniese kenmerk wat dit met ander Tempelridder-kerke deel as simboliese verwysing na die heiligste plek in die wêreld van Kruisvaarders, die ronde Kerk van die Heilige Graf in Jerusalem, en versier met 13de en 14de eeuse steenstandbeelde. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is die kerk deur Duitse lugaanvalle ernstig beskadig, maar sindsdien grotendeels herbou en gerestoureer.

Vandag is Tempel Church 'n Anglikaanse kerk as privaat kapel in gemeenskaplike besit van die sogenaamde *Inner Temple and Middle Temple Inns of Court*, die Londense hoofkwartier van Engeland se regslui, waar kerkdienste volgens die Kerk van Engeland se *Book of Common Prayer* gehou word. Koorsang deur Temple Church se eie koor, Temple Church Choir, neem 'n belangrike plek in eredienste in. Twee professionele ensembles, die *Temple Singers* en *Temple Players*, is eweneens aan die kerk verbonde.
Die ***Zambia Post*** is Zambië se grootste dagblad en die enigste van die drie dagblaaie wat onafhanklik van die regering is. Die koerant se Sondag-uitgawe staan as die *Sunday Post* bekend.

Die koerant is in 1991 in die hoofstad, Lusaka, opgerig tydens die oorgang van eenpartyregering deur die United National Independence Party na veelparty-demokrasie. Sy verpreiding het kort voor lank na die meeste dele van die land uitgebrei en in 1996 het dit daagliks van Maandag tot Vrydag begin verskyn. Toe reeds was dit die mees uitgesproke onafhanklike koerant in die land, soortgelyk aan die daaglikse *Namibian* in Namibië en die *Mail & Guardian* in Suid-Afrika, hoewel eersgenoemde se poging in 1990 om van weekblad na dagblad oor te skakel klaaglik misluk het. Die *Zambia Post* verskyn sedert 2000 elke dag van die week, danksy sy Sondag-uitgawe.

Die koerant roem hom daarop dat hy namens die Zambiese volk praat. Talle Zambiërs verwoord menings in die koerant wat hulle nie in die staatsbeheerde media kan lug nie.

Juis daarom het die koerant al meermale met die regering gebots. In 2001 is die redakteur, Fred M'membe in hegtenis geneem omdat hy na die destydse president, Frederick Chiluba as 'n dief verwys het. Daar word ook algemeen geglo die koerant het 'n reuse-bydrae daartoe gelewer dat Chiluba se poging om die Grondwet te verander sodat hy vir 'n derde termyn kon dien, misluk het. Chiluba se opvolger, Levy Patrick Mwanawasa, het die saak teen M'membe in 2002 laat vaar.

Zambië het nie 'n buro wat sirkulasiesyfers waarmerk nie. Navorsing deur die BBC dui egter op 'n omset van die koerant van ongeveer 30 000 eksemplare.
Die weekblad *Tempo* se mashoof.
'n Voorblad.
***Tempo*** was 'n onafhanklike weekblad wat elke week sedert 11 September 2008 op Vredendal in die Wes-Kaap uitgegee is tot omstreeks 2010.

Ontstaan
--------

Ná 'n uitgerekte regstryd met een van die land se grootste mediagroepe, is een van die beslote korporasies wat by die *Swartland en Weskus Herald* betrokke was, in 2008 gelikwideer. Dit het meegebring dat die laaste uitgawe op 4 September 2008 verskyn. Net die volgende week is 'n nuwe weekblad gebore, naamlik ***Tempo***.

Verspreiding
------------

***Tempo*** is elke Donderdag in die hele gebied van die Weskus-distriksmunisipaliteit versprei. In die Swartland sluit dit dorpe soos Malmesbury, Moorreesburg en Darling in, in Saldanhabaai Vredenburg, Saldanha, Langebaan en Hopefield, in die Bergrivier se munisipale gebied op Velddrif, Laaiplek, Redelinghuys, Piketberg en Porterville, in die Cederberg op Lambertsbaai, Citrusdal en Clanwilliam en in Matzikama op Vredendal, Lutzville, Klawer en Vanrhynsdorp.

Personeel
---------

Soos by enige tipies plattelandse weekblad, doen ***Tempo*** se personeel "iets van alles". Verslaggewers neem ook foto's, lê bladsye uit en lewer koerante af. Laasgenoemde strek tot die koerant se voordeel, want nie alleen kom hulle so van nuusgebeure te hore nie, maar hulle bly ook in aanvoeling met verkoopstendense: As hulle met 'n dorp se nuusdekking laat slaplê, word hulle gou bedag van 'n afwaartse neiging in verkope op die bepaalde dorp. Die personeel het met die eerste uitgawe bestaan uit uitgewer Gerard Grobler, verslaggewers Morné van Rooyen (Swartland, Saldanhabaai en Velddrif), Ilna Grobler (Bergrivier), Tossie Engelbrecht (Matzikama), Elizna Mouton (Cederberg), grafiese kunstenaar Esmarelda Seroon en bemarker Thea Smit.

Kantore
-------

***Tempo*** het 'n kantoor op Vredendal en op Porterville gehad, maar ook 'n sterk teenwoordigheid aan die Weskus.

Mededinging
-----------

Met die konsolidering van gemeenskapskoerante binne die groot mediagroepe soos Independent Newspapers, Media24 en Caxton, het daar min plekke in Suid-Afrika oorgebly waar twee weekblaaie op dieselfde plek, op dieselfde dag om die dieselfde mark meeding. ***Tempo*** maak van die Weskusstreek 'n noemenswaardige uitsondering. Op Malmesbury ding hy mee met die Media24-weekblad *Swartlander*, in Saldanhabaai en op Velddrif met die Media24-weekblad *Weslander* en in Matzikama en Cederberg met die onafhanklike *Ons Kontrei*.

Redaksionele beleid
-------------------

***Tempo*** poog, soos sy voorganger, om 'n polities neutrale standpunt te handhaaf, hoewel die koerant nie skroom om standpunt in te neem oor kwessies van gemeenskapsbelang nie.
Somerbessies soos frambose is 'n geskikte basis vir 'n sorbet.
'n **Sorbet** (afgelei van die Persies-Arabiese woord *sjerbet*, wat eintlik "bevrore water" beteken, en die Franse *sorbet*) is 'n ysgereg wat van vrugtesap, vrugtepuree, suiker, suikerstroop en geurstowwe (waaronder ook alkoholiese dranke soos wyn, vonkelwyn en likeur, waarby laasgenoemde graag gebruik word om die smaak van vrugte te verfyn) en soms eierwit gemaak word, maar in teenstelling met roomys geen melkbestanddele soos melk of room en ook geen eiers bevat nie.

Ten einde 'n romerige massa te verkry en die vorming van yskristalle te vermy, moet 'n sorbet, terwyl dit vries, steeds geroer word.

Sorbets word volgens die Franse tradisie gewoonlik as 'n verfrissing tussen twee gange van 'n dinee bedien. Daarnaas is sorbets ook geskik om as 'n aperitief te dien, met byvoorbeeld groen tee as hoofbestanddeel.

Geskiedenis
-----------

Volgens oorlewerings het die Romeinse keiser Nero in die 1ste eeu die sorbet uitgevind; lopers het in dié tyd met sneeu gevulde emmers uit die Alpe oor die Via Appia (Appiaanse grootpad) na die keiserlike bankethal in Rome gebring. Die sneeu is vervolgens met heuning en wyn vermeng en as nagereg bedien. Sorbets is ook al duisende jare lank 'n gewilde nagereg in die Sjinese kookkuns, waarby sneeu met vrugtesap en vrugtepuree vermeng is.

Die tradisie van bevrore nageregte is deur Katharina van Medici in 1533 ook in Frankryk ingevoer, toe sy haar geboorteland Italië verlaat het om met die hertog van Orléans (en latere koning Hendrik II van Frankryk) te trou. Teen die einde van die 17de eeu het Paryse straatverkopers sorbets aangebied, en die resep het ook al in ander Europese lande gewild geraak.

Sjerbet
-------

Alhoewel die woord *sjerbet* dikwels as 'n sinoniem vir sorbet gebruik word, verwys dit in die Europese kulinêre literatuur nou oorwegend na die Amerikaanse sorbet, wat in teenstelling met die Europese variasie wél melk, karringmelk of room mag bevat.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4254588-2

 |
Die **Cereopsis-gans** (*Cereopsis novaehollandiae*) is 'n groot gans wat endemies aan Suid-Australië is. Hierdie ganse word aangetref op eilande aan die suidelike kus van Australië, asook rondom die Albert- en Alexandria-meer in Suid-Australië.

Beide mannetjies en wyfies het 'n identiese veredos, met 'n eenvormige grys kleur en unieke swart kolletjies op die rug. Die stert- en vlugvere is swarter en die bene is pienk met swart voete. Hulle het ook 'n kenmerkende kort, swart snawel.

Kuiken
 *Cereopsis novaehollandiae*
Cereopsis-ganse is uiters aggressief, ook teenoor ander watervoëls. Wanneer die mannetjie pronk maak hy 'n harde trompettergeluid en die wyfie antwoord deur soos 'n vark te snork.

Hul dieet bestaan hoofsaaklik uit gras, maar hulle sal ook die lêkorrels van hoenders en eende vreet.

Hierdie ganse broei tussen Mei en Augustus. Die mannetjie bou 'n koppievormige nes van gras en die wyfie lê vier tot vyf roomwit eiers wat 34 tot 37 dae uitbroei Die kuikens is self na drie jaar broeigereed.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* BirdLife International (2004). *Cereopsis novaehollandiae*. *2006 IUBN-rooilys van bedreigde spesies*. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur 2006. Verkry op 2007-10-01.
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria. ISBN 0799334286

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q257006
* Avibase: CA875F313CC1FB4B
* eBird: cabgoo1
* EoL: 1048513
* GBIF: 5232432
* iNaturalist: 7150
* ITIS: 175202
* IUCN: 22679958
* NCBI: 8858
* WoRMS: 1469777
* Xeno-canto: Cereopsis-novaehollandiae

 |
**Chad Guy Bertrand le Clos** OIS (\* 12 April 1992 in Durban) is 'n Suid-Afrikaanse swemmer. Hy is tans die Statebondspele-kampioen en -rekordhouer in die 200 meter-vlinderslag.

Biografie
---------

Le Clos swem al van jongs af en het op die ouderdom van 10 aan kompetisies begin deelneem. In 2010 matrikuleer hy aan die *Westville Boys' High School* in Durban. Hy ontvang die *Daily News Spar Sports* se "persoon van die jaar"-toekenning in sy matriekjaar, waartydens die top sportiewe skoliere vereer word.

Hy maak sy internasionale debuut by die Swemwêreldkampioenskap van 2009 in Rome. Hier behaal hy die 17de plek in die 200 meter-vlinderslag en 16de plek in die 400 meter-wisselslag.

In 2010 wen hy vyf medaljes tydens die Jeugsomerolimpiade in Singapoer, waaronder goud in die 200 meter-wisselslag.

Tydens die 2011 Swem Wêreldkampioenskap in Sjanghai eindig Le Clos in die vyfde plek in die 200 meter-vlinderslag, in die 100 meter-vlinderslag word hy tydens die halfeindronde uitgeskakel.

Le Clos wen 'n goue medalje in 200 meter-vlinderslag tydens die Olimpiese Somerspele van 2012 met 'n tyd van 1:52,96 sekondes. Michael Phelps van die VSA moes met 'n tweede plek tevrede wees. Daarna onttrek hy van die 200 meter-indiwiduele wisselslag om op die 100 meter-vlinderslag te konsentreer. Le Clos en Evgeny Korotyshkin van Rusland eindig beide tweede in die finaal (silwermedalje) met 'n tyd van 51,44 sekondes terwyl Phelps met die gouemedalje wegstap.

Tydens die Olimpiese Somerspele 2016 in Rio de Janeiro wen Le Clos 'n silwermedalje in 200 meter-vrystyl, agter China se Sun Yang met 'n tyd van 1:45.20, en stel 'n nuwe rekord vir beide Afrika en Suid-Afrika op. In 200 meter-vlinderslag, waar hy die verdedigende kampioen was, eindig hy op die vierde plek. Le Clos wen 'n tweede silwermedalje in 100 meter-vlinderslag in 'n drie-baan-gelykop met die mededingers Michael Phelps en László Cseh, agter Joseph Schooling.

Le Clos het gekwalifiseer vir die Olimpiese Somerspele 2020 en was saam met Phumelela Mbande die draer van die Suid-Afrikaanse vlag tydens die openingseremonie.

2014 FINA Kortbadwêreldbyeenkoms
--------------------------------

Op 1 Desember 2014 is hy deur FINA aangewys as die "Swemmer van die jaar". Op 4 Desember 2014 stel hy 'n nuwe wêreldrekord op in die 100 meter-vlinderslag in 'n tyd van 48,44 sekondes tydens die kortbadwêreldbyeenkoms in Doha. Hy wen altesaam vier goue medaljes tydens die byeenkoms, onder andere die 50 m-, 100 m- en 200 m-vlinderslagtitels – die eerste persoon ooit.