recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Tambotie** (*Spirostachys africana*) is 'n middelgroot, bladwisselende bosveldboom wat dikwels in laagliggende streke of op heuwels te sien is. Die boom kom voor in die noorde en sentrale deel van Namibië, ooste van Botswana, suide van Zimbabwe, Angola, Eswatini, Mosambiek, Tanzanië en Kenia. In Suid-Afrika groei dit in die noordelike gedeeltes van die Oos-Kaap, in KwaZulu-Natal, Limpopo, Gauteng, Noordwes en die middelveld en laeveld van Mpumalanga.

Die melkerige sap van die tambotie is uiters giftig. Dit kan die vel erg irriteer en is baie gevaarlik vir die oë. Tambotiehout moet ook liefs nie vir braaivure gebruik word nie, omdat dit diarree kan veroorsaak en selfs dodelik kan wees.

Een van die medisinale gebruike van die tambotie is om tandpyn mee te behandel. Die boom het ook baie mooi hout wat vir meubels gebruik kan word. Die boom se FSA-nommer is 341.

Argeologie
----------

Houtskool van tambotie uit die midde-Steentydperk (~58 duisend jaar geleë) is nogtans aangetref naby die Sibudu-steenskuiling in KwaZulu-Natal. Daar word gedink dat dit vir mediese of insekwerende redes verbrand is. Houtskool van *Tarchonanthus parvicapitulatus* is ook gevind en hierdie aromatiese plant het bekende mediese en insekwerende aanwendings.

Fotogalery
----------

* HerfskleureHerfskleure
* Stam met growwe basStam met growwe bas
* TambotiehoutTambotiehout
* Vrugte van die tambotieVrugte van die tambotie

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* *Watter Boom is dit?* Eugene Moll 2013 ISBN 978 1 77007 832 1
* 
* Plants of the World Online
* REDLIST Sanbi

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q7578203
* APDB: 107717
* BioLib: 891539
* EoL: 1150097
* EPPO: SSTAF
* GBIF: 5378880
* GRIN: 416391
* iNaturalist: 340253
* IPNI: 356435-1
* IUCN: 200643
* NCBI: 316863
* Plant List: kew-194612
* Tropicos: 12803107
* WCSP: 194612

 |
Die vroulike blom van die skorsie wat die stamper, saadknoppies en kroonblare wys. Die kroon- en kelkblare is bo die vrugbeginsel, en laasgenoemde is dus onderstandig.
Die **vrugbeginsel** in blomplante is deel van die vroulike voortpantingsorgane van die blom. Dit is spesifiek die deel van die stamper wat die saadknoppie(s) bevat en is bo, onder of in die middel van die blombodem (die basis van die kroonblare en kelkblare) geleë. Die stamper kan uit een vrugblaar of uit verskeie vrugblare bestaan. Bo die vrugbeginsel is die blomstyl en die stempel, die plek waar die stuifmeel land en ontkiem om deur die styl na die vrugbeginsel te groei. Elke individuele stuifmeelkorrel bevrug een individuele saadknoppie.

Vrugte
------

’n Vrug is ’n ryp vrugbeginsel of vrugbeginsels – saam met saad – van een of meer blomme. Die vrug is verantwoordelik vir die verspreiding van die sade wat die vrugkiem bevat asook vir die beskerming van die sade.

Klassifikasie van die vrugbeginsel
----------------------------------

I bostandig. II halfonderstandig. III onderstandig. *a* meeldraadkrans. *g* stamper. *p* kroonblare. *s* kelkblare. *r* blombodem. Die aanhegtingspunt is waar *a*, *p* en *s* byeenkom.
Die terminologie van die posisie van die vrugbeginsel word bepaal deur die aanhegtingspunt, waar die ander blomdele (blomdek en meeldraadkrans) byeenkom en aan die oppervlak van die vrugbeginsel heg. As die vrugbeginsel bo die aanhegtingspunt is, is dit bostandig; indien onder, is dit onderstandig.

Die term halfonderstandig word ook gebruik wanneer die vrugbeginsel half binne en half buite die blombodem lê.
Die **Socialist Revolutionary Workers Party (SRWP)** is 'n kommunistiese en Marxisties-Leninistiese party in Suid-Afrika.. Die party is in Maart 2019 gestig ná 'n voor-bekendstellingskonvensie aan die einde van 2018.

Geskiedenis
-----------

Die wortels van die SRWP lê in die verdeling tussen die NUMSA-unie en die COSATU-federasie in 2013. Die skeuring is hoofsaaklik veroorsaak deur die toenemende ontevredenheid van die NUMSA-leierskap met die ANC, wat saam met die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party ondersteun word deur die COSATU as die driedelige alliansie. Na die wegbreek het NUMSA se algemene sekretaris, het Irvin Jim die vorming van 'n "nuwe verenigde front" aangekondig. Saam met die nuwe South African Federation of Trade Unions (SAFTU) sal die SRWP deel wees van hierdie nuwe verenigde front.

Die bekendstelling in Desember 2018 is bygewoon deur 1 100 afgevaardigdes van alle provinsies van Suid-Afrika in Boksburg, met afvaardigings van koshuisverenigings en lede van SAFTU-vakbonde wat bywoon.. Die party het deelgeneem aan die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 en aan die provinsiale verkiesings in al nege provinsies.. Die party kon nie daarin slaag om enige setels te wen nie.

Verkiesingsresultate
--------------------

### Nasionale verkiesings

| **Verkiesing** | **Stemme** | **%** | **Setels** |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | 24 439 | 0,14 | 0 |
**Randall Abrahams** (gebore 26 Julie 1969) is 'n Suid-Afrikaanse radio- en televisiebesigheidspersoon en ‘n musiekprodusent. Hy is bekend vir sy rol as die "streng beoordelaar" op die *Idols*-televisiereeks.

Agtergrond
----------

Abrahams is in Kaapstad gebore en het by Harold Cressy High School skool gegaan. Hy het van 1988 tot 1992 aan die Universiteit van Kaapstad gestudeer, waar hy 'n BA (Hons) behaal het. Hy het ook verskillende bestuursrolle by handelsradiostasies van die SAUK beklee: hy het in 1992 by die Kaapse stasie Good Hope FM as programmeringsassistent aangesluit, waarna hy tot stasiebestuurder bevorder is — 'n pos wat hy van 1994 tot 1997 beklee het. Hy het Good Hope verlaat en na Johannesburg verhuis, waar hy gehelp het met die vestiging van die jeugradiostasie YFM en as stasiebestuurder van 1997 tot 2002 gedien het. Van 2000 tot 2001 was hy ondervoorsitter van die National Association of Broadcasters (NAB), die bedryfsliggaam verantwoordelik vir die bevordering van die visie van die uitsaaisektor, en van 2001 tot 2003 het hy die amp van voorsitter beklee.

TV-beoordelaar
--------------

In 2002 was hy een van die oorspronklike beoordelaars op M-Net se werklikheidsangkompetisie *Idols*, wat op die internasionale formate van *Pop Idol* en *American Idol* geskoei is. Hy het sedertdien tydens elke seisoen van die reeks as beoordelaar opgetree, en vervul die nie-amptelike rol van "Mnr. Nors". Randal was ook 'n beoordelaar op die *World Idols*-kompetisie in 2003, waarin *Idols* 1-wenner Heinz Winckler vierde geëindig het.

Bestuursposte
-------------

Van 2002 tot 2006 was hy algemene bestuurder van Kommersiële Radio by die SAUK en was hy verantwoordelik vir die sukses van 5FM, Metro FM en Good Hope FM. Sedert hy die SAUK verlaat het, tree hy op as 'n onafhanklike konsultant vir die digitale en openbare betrekkinge- bedrywe terwyl hy sy werk vir televisie voortduur. Hy het ook as vryskutjoernalis gewerk en tot publikasies soos Financial Mail, Tribute, Y Mag, Advantage en Blink bygedra. Hy was die eienaar en besturende vennoot van die openbare betrekkinge- firma Total Exposure (wat die publisiteit vir SA's Got Talent bestuur het), van die projekbestuurmaatskappy Mushroom Productions en van die multimediabemarkingsmaatskappy RAMM. Hy was ook 'n besturende direkteur van Universal Music South Africa.

SA's Got Talent
---------------

Randall is een van die beoordelaars op die debuutseisoen van die SABC2-werklikheidsreeks *SA's Got Talent*, wat op die Britse *Got Talent*-formaat geskoei was en wat in Oktober en November 2009 uitgesaai is. Weens sy streng kommentaar tydens talentreekse soos *Idols* en *SA's Got Talent* word hy soms die Simon Cowell van Suid-Afrikaanse televisie genoem.
Sodwanabaai is in Suid-AfrikaSodwanabaaiSodwanabaaiLigging van Sodwanabaai in Suid-Afrika
**Sodwanabaai** is 'n baai aan die Indiese Oseaan in KwaZulu-Natal, Suid-Afrika. Die *St. Thomas* het in 1589 hier gestrand. Die baai is in 1888 opgemeet om sy geskiktheid as 'n hawe te bepaal. Die planne is laat vaar toe 'n hawe by Richardsbaai 120 km verder suid ontwikkel is. Die baai is nou deel van 'n groot bewaararea, die iSimangaliso-vleilandpark. Jesser Point dui die suidelike landhoof van die baai aan. 

Daar is onbeskadigde koraalriwwe en 'n groot verskeidenheid oseaanlewe in die baai. Die baai is bekend vir sy hengel, ryk voëllewe, skubaduik en die waterskilpaaie wat hier nes maak.

Skubaduik
---------

Sodwana is ideaal vir haai- en klipbank-duike reg deur die jaar. Meer as 1200 visspesies word in Sodwana aangetref, insluitend haaie, dolfyne en walvisse. Die klipbanke is ongeveer 18 meter diep. Sigbaarheid onder die water is oor die algemeen goed en wissel van tien tot veertig meter. Die water se temperatuur wissel van 21°C in die winter tot 28°C in die somermaande. Duikers het 3 mm- of 5 mm-dik duikpakke nodig.

Selakant
--------

In November 2000 en Mei 2001 het 'n groep duikers onder leiding van Pieter Venter in Jessor Canyon foto's geneem van drie skaars Selakante (*Latimeria chalumnae*) op 'n diepte van sowat 110 meter.

Fotogalery
----------

* 'n Bloed-snapper by Sodwanabaai gefotografeer.'n Bloed-snapper by Sodwanabaai gefotografeer.
* 'n Kool-papegaaivis by Sodwanabaai afgeneem.'n Kool-papegaaivis by Sodwanabaai afgeneem.

Bronne
------

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus 1995 ISBN 1-86842-026-4
* Padlangs deur Suid-Afrika. Struik. 2010. ISBN 978-1-77007-751-5
* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
Die **Ligue 1** (Frans: [liɡ œ̃]; letterlik: "Liga 1") is die hoogste sokkerafdeling in Frankryk. Die kompetisie bestaan uit 18 klubs, waar elke span twee keer in 'n seisoen teen elke ander span speel ('n weg- en 'n tuiswedstryd). Die kampioen kwalifiseer vir die Trophée des Champions ("Kampioenetrofee", die Franse Superbeker) en vir die UEFA Champions League. Die derde plek kwalifiseer ook vir die *Champions League* en die vierde plek sal in die UEFA Europa League speel. Ná die seisoen relegeer die laaste drie spanne na die Ligue 2. Al die 18 spanne uit beide Ligue 1 en Ligue 2 kwalifiseer vir die Coupe de France (Frans vir: "Beker van Frankryk"). Die Ligue 1-wenner en die Coupe de France-wenner sal dan om die Trophée des Champions meeding.

Klubs in 2022/23
----------------

Die trofee waarom meegeding word
* Ajaccio
* Angers
* Auxerre
* Brest
* Clermont
* Lens
* Lille
* Lorient
* Lyon
* Marseille
* Monaco
* Montpellier
* Nantes
* Nice
* Paris Saint-Germain
* Reims
* Rennes
* Strasbourg
* Toulouse
* Troyes
**Brian Charles Lara** (gebore 2 Mei 1969) is 'n voormalige internasionale krieketspeler van Trinidad, wat algemeen erken word as een van die grootste kolwers van alle tye. Hy was by verskeie geleenthede boaan die toetskolfranglys en hou verskeie krieketrekords, insluitend die rekord vir die hoogste individuele telling in eersterangse krieket, met 501 nie uit nie vir Warwickshire teen Durham by Edgbaston in 1994, wat die enigste vyfhonderdtal in eersterangse krieketgeskiedenis is. Hy het onder meer tydens die Krieketwêreldbeker 1992, Krieketwêreldbeker 1996, Krieketwêreldbeker 1999, Kampioenetrofee 2002, Krieketwêreldbeker 2003, Kampioenetrofee 2004 en Krieketwêreldbeker 2007 vir Wes-Indië gespeel.

Lara hou ook die rekord vir die hoogste individuele telling in 'n toetsbeurt nadat 400 lopies nie uit nie by Antigua aangeteken het tydens die vierde toets teen Engeland in 2004. Lara het ook die rekord gehou van die hoogste aantal lopies in 'n enkele boulbeurt in 'n toetswedstryd vir 18 jaar toe hy 28 lopies aangeteken het in 'n boulbeurt deur Robin Peterson van Suid-Afrika in 2003 (in 2022 deur Jasprit Bumrah verbygesteek).

Lara se wedstrydwennende vertoning van 153 nie uit nie teen Australië in Bridgetown, Barbados, in 1999, is deur *Wisden* as die tweede beste kolfvertoning in die geskiedenis van toetskrieket aangewys, naas die 270 lopies wat deur Donald Bradman in die As aangeteken is in 'n toetswedstryd van 1937. Muttiah Muralitharan het Lara as sy moeilikste teenstander onder alle kolwers in die wêreld beskou. Lara is in 1994 en 1995 bekroon met die Wisden Leading Cricketer en is ook een van slegs drie krieketspelers wat die BBC Oorsese Sportpersoonlikheid van die Jaar ontvang het, die ander twee is Garfield Sobers en Shane Warne.

Brian Lara is op 27 November 2009 as erelid van die Orde van Australië aangestel. In September 2012 is hy opgeneem in die IKR se Heldesaal. In 2013 het Lara Lewenslange Erelidmaatskap van die Marylebone-krieketklub ontvang en die 31ste Wes-Indiër geword wat dié eerbewys ontvang het.

Brian Lara word in die volksmond die bynaam "The Prince of Port of Spain" of bloot "The Prince" genoem. Hy het die twyfelagtige onderskeiding om in die tweede-grootste aantal toetswedstryde (63) te speel waarin sy span aan die verloorkant was, net agter Shivnarine Chanderpaul (68).
Voor Kopernikus het die mense op aarde 'n geosentriese beskouing gehad (die aarde staan stil en alles draai daarom). Toe Kopernikus 'n heliosentriese beskouing voorstel (die aarde draai om die son), was dit 'n kontroversiële kwessie, want dit het in effek beteken dat die aarde sy spesiale posisie in ons sonnestelsel afgestaan het.

Wetenskaplikes het hierdie idee verder oorweeg en neem vandag aan dat nóg die aarde nóg enige ander planeet of hemelliggaam 'n spesiale posisie in die heelal het. Hulle noem dit die **Koperniese beginsel** (Engels: *Copernican principle*). Die Koperniese beginsel word soms ook die beginsel van middelmatigheid genoem. LW. dat die Koperniese beginsel nié dieselfde is as 'n heliosentriese beskouing nie: 'n heliosentriese beskouing dui slegs daarop dat die aarde nie in die middel van ons sonnestelsel is nie. 

Die Koperniese beginsel is 'n filosofiese aanname (soos Stephen Hawking en George Ellis in hulle boek *The Large Scale Structure of Space-Time* erken). Die feit dat die aarde nie in die middel van ons sonnestelsel is nie, sê niks oor die aarde se posisie in die heelal nie. Die Koperniese beginsel is soos Richard Feynman sê, heel waarskynlik 'n oordrewe verwerping van geosentrisme. Dit word baie goed deur Richard Gott gedemonstreer.

Hoe wetenskaplikes dit verklaar dat geen hemelliggaam 'n spesiale plek in die heelal het nie, is deur die heelal voor te stel as 'n ballon wat opgeblaas word: Die rubber van die ballon is die driedimensionele heelal wat ons vandag sien. Die lug binne en buite die ballon is 'n vierde dimensie. In so 'n model het die heelal nie 'n middelpunt nie, net soos 'n sirkel nie 'n begin- of eindpunt het nie.

Kyk ook
-------

* Beginsel van middelmatigheid
Die **Alexander-teater** (algemeen bekend as **Die Alex**) is ’n teater in Braamfontein, Johannesburg.

Geskiedenis
-----------

Die teater was oorspronklik bekend as die **Johannesburg Repertory Theatre** (algemeen bekend as die Reps' Theatre), met sitplek vir 550 mense en ’n Skandinawiese ontwerp. Dit het in November 1951 in Braamfontein geopen as die tuiste van die Johannesburg Repertory Players (Johannesburg Reps).

Op 10 Maart 1960 is dit na die Alexander-teater hernoem ter ere van Muriel Alexander, die stigter van die Johannesburg Reps. Dit het toe geopen met Hugh Goldie se produksie van Bernard Shaw se *Caesar and Cleopatra*. Die teater is daarna vir professionele vertonings deur die Reps sowel as ander geselskappe gebruik. Die Reps het hul laaste vertoning in 1969 hier gehou: Noël Coward se *Present Laughter*. Later het Truk dit gehuur en omstreeks 1978 het die kunsteraad dit gekoop. In die 1990's is die teater se deure gesluit weens ’n afname in bywoning met ’n vertoning van *Ipi Thombi* en teen 1997 is die gebou nie meer gebruik nie omdat dit in ’n verwaarloosde toestand was.

In 2006 is dit deur Adam Levy gekoop en gerestoureer as deel van ’n opknappingsprogram in Braamfontein. So ’n groot deel as moontlik van die oorspronklike argitektuur het behoue gebly. Die nuwe ruimte het in Julie 2007 heropen met Hazel Feldman se produksie van die rockmusiekspel *Rent*.

Die hede
--------

Die teater word tans gebruik as ’n veelsydige ruimte wat ’n verskeidenheid geleenthede aanbied: konserte, TV-programme, partytjies, konferensies, toekenningsaande en welsynvertonings. Die ouditorium het plek vir 536 mense, en daar is verskeie ander ruimtes.
Logo
 Logo variant
**MAN Truck & Bus SE** (voorheen **MAN Nutzfahrzeuge AG**, is 'n filiaal van Traton, en een van die voorste internasionale verskaffers van kommersiële voertuie. Met sy hoofkwartier in München, Duitsland, vervaardig MAN Truck & Bus bakkies in die reeks van 3.0 tot 5,5 t gvw, vragmotors in die reeks van 7,49 tot 44 t gvw, swaar goedere voertuie tot 250 t padtrein, bus-onderstel, waens, interstedelike busse en stadsbusse. MAN Truck & Bus vervaardig ook diesel- en aardgasenjins. Die MAN-akroniem staan oorspronklik vir ***Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg AG***, voorheen **MAN AG**.

Vragmotors en busse van die produkhandelsmerk MAN en busse van die produk handelsmerk Neoplan (premium busse) behoort aan die MAN Truck & Bus Group.

Fotogalery
----------

* MAN 8.150 trok in RegensburgMAN 8.150 trok in Regensburg
* MAN TGX 18.680 V8MAN TGX 18.680 V8
* MAN TGS 33.440 van die Paryse brandweerMAN TGS 33.440 van die Paryse brandweer
* MAN LE hazmat tenderMAN LE hazmat tender

Busse
-----

* MAN 750 HOMAN 750 HO
* MAN SG 220-18-2 in SeattleMAN SG 220-18-2 in Seattle
* MAN NL 222MAN NL 222
* MAN NG 313MAN NG 313
* MAN ÜL 363–13,7MAN ÜL 363–13,7
Die **Moot** is 'n vrugbare vallei tussen die Magaliesberg en 'n rif ten suide daarvan gevorm deur die Daspoort, die Silvertonrif en die Bronberg.

Die vallei is 100 km lank en van 8 tot 12 km breed. Dit strek van Pretoria se noordelike woonbuurte weswaarts langs die suidelike hange van die Magaliesberg tot by Skeerpoort, Hekpoort en Magaliesburg. Noordwaarts uit die Witwatersrandreeks vloei die Krokodilrivier deur die vrugbare vallei. 

Na die bou van die Sophia-dam in 1898 het boere na die omgewing gestroom. Toe die dam in 1909 breek, is dit met die Hartbeespoortdam vervang. Dit het ontwikkel tot 'n belangrike landboustreek waar mielies, koring, tabak, aartappels, lemoene en sagtevrugte verbou en witblits gestook word.

Die oorsprong van die naam *Die Moot* is so Afrikaans as wat kan kom. Dit beteken letterlik: "trog tussen berge of heuwels". Nou, "moot" in Nederlands beteken "'n afsnyde stuk" (veral van vis), maar in Afrikaans het die woord aansienlike betekenisverruiming ondergaan. Eers het die begrip "moot" verwys na 'n stuk hout wat verkry word deur 'n boom in die lengte in verskillende dele te verdeel deur dit bv. te saag of te kap; maar dan ook "verdiepte smal lyn, strook of merk deur 'n voorwerp of handeling veroorsaak", en uiteindelik die "trog tussen berge of heuwels". Daaruit het die aardrykskundige benaming ontwikkel. En later kom die betekenis ook by: "langwerpige strook wat weens die een of ander besonderheid geaksentueer word en daarom uitstaan", byvoorbeeld 'n uitsig met 'n wye moot met woonbuurte, groen parke, jakarandarylane.

Sien ook
--------

* Lys van streeksname in Suid-Afrika
Die **Israel Aircraft Industries Kfir** is 'n Israeliesvervaardigde alle weerstoestand, multirolvliegtuig wat gebaseer is op die Franse Dassault Mirage 5 se romp, toegerus met Israeliese avionika en 'n Israeliesvervaardigde weergawe van die General Electric J79 turbostraalmotor soos gebruik in die McDonnell Douglas F-4 Phantom II.

Teen die tyd wat die produksiemodelle vervaardig is, is die romp wat gebruik was dié van die Israeliesvervaardigde Mirage 5 (Nesher) en toegerus met Israeli elektronika. Slegs 27 model C1's is gebou en 25 is verkoop aan die Amerikaanse Vloot en die Amerikaanse Marinierskorps. Hulle het dit gebruik in 'n aggressor-opleidingsrol; hier is die vliegtuig die F-21A genoem. Die eerste van 185 Kfir C2's is in 1976 in diens gestel, die prototipe het reeds in 1974 gevlieg. Daar is twee kanardvlerke aan die neusgedeelte (voor die luginlate) geheg. Alle C1's is later opgegradeer na die C2-standaard.

Die Kfir C-7 is in 1983 in diens gestel, 'n verbeterde weergawe van die C-2. Dit het oor 'n kragtiger motor beskik met verbeterde vermoëns. Dit kan ook die *slim* wapens dra, die kajuit is gesofistikeerd en dit beskik oor invlughervulling.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die IAI Kfir-C7:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | IAI/General Electric J79 turbostraal met nabrander |
| Kraglewering per motor | 8 112 kg stukrag |
| Vlerkspan | 8,22 m |
| Lengte | 15,65 m |
| Hoogte | 4,55 m |
| Vlerkoppervlakte | 34,8 m2 |
| Maks. opstygmassa | 16 500 kg |
| Maks. snelheid | 2 440 km/h |
| Operasionele hoogte | 17 690m |
| Togafstand | 882 km |
| Klimvermoë | 13 989 m per minuut |
| Bewapening | Twee 30 mm kanonne
5 punte onder romp en 2 onder vlerkevir AIM-9 Sidewinder,Python of Shafir lug-tot-lugmissieleof anti-radar-missiele of bomme. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
'n **Mopaniemot** is 'n vlinder, *Imbrasia belina*, wat in Suidelike Afrika voorkom, en behoort tot die familie van *Saturniidae*. Die larwe van hierdie mot is eetbaar in sy ruspestadium en word 'n **mopaniewurm** genoem.

Volksname
---------

* Engels: Mopane worm, Mopane moth, Emperor moth, Anomalous Emperor
* Tswana: Phane
* Tsonga: Matamani, Masonja
* Venda: Mashonzha
* Noord-Sotho: Mašotša (uitgespreek *Mashotsha*)

Verspreiding
------------

*Imbrasia belina* kom in Angola, Botswana, Kameroen, Demokratiese Republiek van die Kongo, Eritrea, Ethiopië, Kenia, Mosambiek, Namibië, Suid-Afrika, Tanzanië, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe voor. Dit word oor die algemeen aangetref waar mopaniebome (*Colophospermum mopane*) voorkom, maar is nie heeltemal beperk tot die verspreiding van hierdie bome nie.

Habitat
-------

Semi-woestyn, bosveld en grasveld met 'n hoë konsentrasie van mopanieveld.

Voorkoms
--------

Volwasse motte het 'n vlerkspan van 120 mm. Die kleur van die vlerke wissel van bruin tot groen en bruin tot rooi. Daar is groot oranje oogkolle op die agtervlerke, omring deur swart en wit ringe, en kleiner oogkolle op die voorvlerke. Die larwes (ruspes) is groot, tot ongeveer 100 mm lank en ongeveer 10 mm in deursnee. Hulle is swart met rooierige, geel en witterige bande en het kort rooi of swart stekels wat met fyn wit hare bedek is.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse vlinders
SAS Queen Modjadji

Duikboot| Vaartuig klas | Heldin-klas duikbootWysig |
| Land | Suid-AfrikaWysig |
| Belangrike gebeurtenis | ship launching, keel layingWysig |
| Operateur | Suid-Afrikaanse VlootWysig |
| Ingebruikneming | 14 Maart 2007Wysig |
| Teken nommer | S103Wysig |

**SAS *Queen Modjadji*** is 'n Heldin-klas duikboot, 'n variant van die tipe 209 diesel-elektriese aanvalsduikboot wat ontwikkel is deur Howaldtswerke-Deutsche Werft (HDW) van Duitsland, tans in diens van die Suid-Afrikaanse Vloot. Dit is op 14 Maart 2007 na die Suid-Afrikaanse Reënkoningin vernoem deur die skip se borg, mev. Rita Ndzanga, tydens 'n seremonie in Emden, Duitsland.

Suid-Afrika het in Julie 2000 'n kontrak vir drie Type 209/1400-duikbote op Howaldtswerke-Deutsche Werft (HDW) en Thyssen Nordseewerke geplaas. Die Tipe 209/1400 duikbote vervang die Frans-geboude Daphné-klas duikbote, SAS Spear, SAS Assegaai en SAS Umkhonto wat in 2003 uit diens gestel is. Die Heldinklas word soms as Suid-Afrika se eerste "ware" duikbote beskou, aangesien hulle meer geskik was om onder water te wees as die *Daphné*-modelle.

Geskiedenis
-----------

*Queen Modjadji* het op 22 Mei 2008 in Simonstad aangekom.

Bevelvoerder Handsome Thamsanqa Matsane het die eerste swart offisier geword om 'n Suid-Afrikaanse duikboot se bevel te neem, toe hy in April 2012 die bevel van *Queen Modjadji* oorgeneem het. SAS *Queen Modjadji* was op 17 Julie 2012 in 'n ongeluk betrokke toe die duikboot die seebodem getref het tydens opleiding. 'n 1,5 x 1,5 m duik is in die buitenste beskermende laag gemaak.

Die duikboot het aan die gesamentlike vlootoefening Good Hope V tussen die Suid-Afrikaanse Vloot en die Duitse Vloot deelgeneem. Die oefening het ook die Suid-Afrikaanse Lugmag ingesluit en het in Maart 2012 plaasgevind  Die duikboot het in 2012 aan twee verdere vlootoefeninge deelgeneem; die multinasionale maritieme oefening tussen die vlote van Suid-Afrika, Argentinië, Brasilië en Uruguay, Atlasur IX tussen 24 September en 10 Oktober 2012 en Oefening IBSAMAR III, 'n trilaterale vlootoefening tussen Brasilië, Indië en Suid-Afrika van 10 tot 26 Oktober 2012.

In Augustus 2021 word berig dat die *Queen Modjadji* 'n dringende behoefte aan 'n opknapping het, maar finansiering was nie onmiddellik beskikbaar nie. Die departement van verdediging het gesê dat planne vir die herbou van die duikboot gefinaliseer sal word "gebaseer op die beskikbaarheid van progressiewe befondsing om die gefaseerde aanvang van [haar] herbou moontlik te maak. Die gemiddelde koste van 'n duikboot-herstel is na berig word R660 miljoen beloop, het die departement gesê.
'n Standbeeld van Andries Pretorius voor die Stadsaal van Pretoria
Beeld van Pretorius by die Voortrekkermonument
In Suid-Afrika is daar verskeie gedenktekens wat Andries Pretorius in herinnering roep.

Graaff-Reinet
-------------

Die Andries Pretorius-monument by Graaff-Reinet ter ere van Pretorius, Gerrit Maritz en die ander Voortrekkers uit daardie omgewing is op 27 November 1943 onthul. Die monument is deur Coert Steynberg uit graniet gebeeldhou, is ongeveer 5 m hoog en het aanvanklik langs die hoofpad na Middelburg gestaan. Om dit teen vandalisme te beskerm is dit in 2012 na net binne die grense van die Kamdeboo Nasionale Park verskuif.
Op die basis van die monument staan:

"eenmaal sal daar wel 'n wiel oor ons wêreld rol, wat vir u en vir my onkeerbaar is"

Pretoria
--------

Op 21 Oktober 1955 het Pretorius se agterkleinseun, kol. I.J. Meyer, 'n ruiterstandbeeld voor die stadsaal van Pretoria van sy oupagrootjie onthul. Hierdie beeld in brons is gemaak deur Coert Steynberg.

Voortrekkermonument
-------------------

Een van die hoekfigure van die Voortrekkermonument stel Pretorius voor.

Hartbeespoortdam
----------------

Pretorius se destydse woning op Grootplaats word vandag deur die water van die Hartbeespoortdam bedek as die dam vol is. 'n Bronsplaat op 'n klip gedenkteken is daar naby op 12 Desember 1962 onthul.

Lees ook
--------

* Leverton, B.J.T.: Die woonhuis van Andries Pretorius. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuuur. Jaargang 18, nr. 1, September 1968
Die **R554** is 'n streeksroete wat Lenasia met Springs verbind. Die roete begin waar dit van die N12-nasionale pad aftak en as Nirvana Oosstraat bekend staan Die roete gaan oos, kruis die M10 in Lenasia, kruis die R533 en kruis die N1-nasionale pad. Dit gaan verby die R550-streeksroete en word medebeskryf met die R82-provinsiale pad vir kort entjie en swaai weer oos. Die roete gaan deur die suide van Johannesburg en staan bekend as Mainweg, gaan dan verby die M19 en word dan Duikerweg. Dit kruis die R536 en staan nou bekend as Swartkoppiesweg. Dit kruis die M82, die R59 en die R80 en gaan verby die M95. Die roete word nou Heidelberg Weg genoem en gaan verby die R61 en kruis die N3-nasionale pad. Die roete kruis die R37 en word dan medebeskryf met die R103 voor dit aftak en dan bekend staan as Van Dykweg. Die roete kruis die R35, R21 en staan nou as North Boundaryweg bekend. Dit kruis die R43 en staan dan as Elsburgweg bekend. Dit kruis dan die R23, die N17 en gaan verby die R45 waar dit eindig as dit by die R51 aansluit.

Sien ook
--------

* Lys van streeksroetes in Suid-Afrika
* Genommerde roetes in Suid-Afrika

Bron
----

* Dept. Transport

| * l
* b
* w
Genommerde roetes in Gauteng |
| --- |
| Nasionale roetes | 
* N1
* N3
* N4
* N12
* N14
* N17

 |
| Provinsiale roetes | 
* R23
* R24
* R25
* R28
* R41
* R42
* R50
* R51
* R53
* R54
* R80

 |
| Streeksroetes | 
* R500
* R501
* R511
* R512
* R513
* R514
* R515
* R549
* R550
* R551
* R552
* R553
* R554
* R557
* R558
* R559
* R562
* R563
* R564
* R566
* R573

 |
Naval Base Simon's Town

military base| Land | Suid-AfrikaWysig |
| Geleë in administratiewe eenheid | SimonstadWysig |
| Geografiese ligging | 34°10′59″S 18°25′59″EWysig |
| Operateur | Suid-Afrikaanse VlootWysig |
| Amptelike webwerf | Wysig |

Map
**Simonstad-vlootbasis** is die Suid-Afrikaanse Vloot se grootste vlootbasis, geleë in Simonstad, digby Kaapstad. Die basis verskaf ondersteuningsfunksies aan Vlootkommandement.

Geskiedenis
-----------

’n Klein werffasiliteit is vir die eerste keer in 1743 deur die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie in Simonstad gevestig. Dit is in die 1790's deur die Koninklike Britse Vloot (RN) oorgeneem, onder wie die fasiliteit oor die volgende eeu en 'n half verder ontwikkel is. 'n Paar aantreklike klipstoorhuise wat uit die 1740's dateer, staan aan die seefront waar dit deur die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie gebou is, wat die aanvanklike ligging van die werf aandui. Direk langsaan is die vroegste Royal Naval-gebou op die terrein: 'n gekombineerde mashuis, boothuis en seil; dateer uit 1815, dit dien nou as die Suid-Afrikaanse Vlootmuseum.

Bouwerk het in 1900 begin. Die nuwe hawe het 'n gebied van 11 hektaar beslaan, met 'n breekwater van 914 m in lengte. Dit het ook 'n droogdok van 240 m lank en 29 m breed bevat, met 'n aansienlike stoomfabriek langsaan gebou. Die droogdok is die Selborne Graving Dock genoem na die graaf van Selborne, die Hoëkommissaris van die Kaap. Werk aan die Simonstadwerf is in 1910 voltooi.

Die vlootbasis is in 1957 ingevolge die Simonstad-ooreenkoms aan Suid-Afrika oorhandig.

Die werf is in 1975 uitgebrei, 'n groot gebied grond is herwin en die hawemure is uitgebrei om 'n nuwe getykom te vorm.

Sedert Desember 2015 is dit die hoofbasis van die Suid-Afrikaanse Vloot, en tuishawe van die fregat en duikbootflotillas. Die basis huisves ook opleidingsfasiliteite vir die bemanning van die fregatte en duikbote. In Desember 2015 is Vlootbasis Durban in die Durbanse hawe heraangewys na 'n volwaardige vlootbasis en tuishawe van die seepatrollievloot.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

Die **Aerospatiale SA 330 Puma** is 'n vierlem, tweemotorige mediumvervoer/nutshelikopter. Die Puma is oorspronklik vervaardig deur *Sud Aviation* van Frankryk, en later deur *Aerospatiale*. Die Puma is ook onder lisensie in Roemenië gebou as die IAR 330. Ongelisensieerde vervaardiging van 'n gevorderde afgeleide, die Atlas Oryx, is ook deur Suid-Afrika onderneem. Die Puma was 'n kommersiële sukses en is vinnig ontwikkel tot meer gevorderde modelle soos die *AS332 Super Puma* en *AS532 Cougar*, vervaardig deur Eurocopter sedert die vroeë 1990's; op hierdie wyse het afstammelinge van die Puma in produksie gebly tot in die 21ste eeu.

Die **Puma** het deelgeneem aan 'n reeks konflikte tussen 'n hele aantal verskillende operateurs; beduidende gebruike was in die Golfoorlog, die Suid-Afrikaanse Grensoorlog, die Portugese koloniale oorlog, die Slawiese oorloë, die oorlog in Irak, en die Falkland-oorlog. Dit is ook in populêre gebruik op siviele gebied en word bedryf deur 'n aantal burgerlike operateurs.
Nikolai Koernakof
**Nikolai Semjonowitsj Koernakof** (Russies: Николай Семёнович Курнаков; Nolinsk, 24 November 1860 - Barwicha, 19 Maart 1941 was 'n Russiese fisiese chemikus.

Hy het sy opleiding by die mynbouinstituut van Sint Petersburg ontvang. Sy latere werk betrek veral die toepassing van die fasereël in binêre sisteme, soos allooie en soutmengsels. Hy was een van die eerste mense wat pirometers gebruik het om hierdie stowwe se termiese gedrag te bestudeer. Hy het 'n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van die studie van niestoigiometriese verbindings. 'n Ander bydrae is die studie van die invloed wat ligande in koördinasieverbinding op mekaar het. Hy is ook een van die grondleggers van die platinumnywerheid van die Sowjetunie.

Die boraat-mineraal koernakowiet is na hom genoem.

Koernakof-reaksie
-----------------

Cisplatin en transplatin
'n Belangrike reaksie wat vandag nog in die platinum- en palladiumnywerheid gebruik word, word die Koernakof-reaksie genoem. Al twee elemente vorm vierkante komplekse wat vlak is, soos PtCl2(NH3)2. Hiervan is egter twee isomere moontlik: die *cis*-isomeer waar die twee Cl-atome aan een kant van die kompleks geheg is en die *trans*-isomeer waar hulle diagonaal teenoor mekaar lê. 

Koernakof het ontdek dat die twee stowwe al twee met tio-urea reageer maar 'n ander produk gee, waardeur hierdie twee stereo-isomere onderskei kan word.
Die **Paleis van die Sjirwansjah** (Azerbeidjans: *Şirvanşahlar sarayı*) is 'n kompleks van vorstelike geboue op die heuwelpiek van İçəri Şəhər, die geskiedkundige ou stad van die Azerbeidjanse hoofstad Bakoe. Dikwels word ook net na die woonpaleis as "Paleis van die Sjirwansjah" verwys.

'n Aantal geskiedkundige geboue maak deel uit van die kompleks, waaronder die Mausoleum van die Sjirwansjah, die Maagdetoring, die Sjah-moskee met sy minaret, die grafmonument van die vorstelike astroloog Seyid Yahya Bakuvi, die Moerad-poort, die *Divanchana* of vergaderingshuis, die Key-Gubad-moskee en die badhuis (*hammam*).

Die woonpaleis is die oudste gebou van die kompleks. Boubedrywighede vir dié vorstelike woning het in 1411 onder sjah Ibrahim I begin toe Bakoe Sjamaha as permanente regeringsetel vervang het en sou voortduur tot in die regeringstyd van sy seun Faroek. Dit is eers gestaak toe hy in 1501 gesneuwel het. Die paleis bestaan uit twee identieke verdiepings waarvan elkeen tot by 25 vertrekke het. Die laagste verdieping huisves stoorgeriewe en wonings vir dienaars.

In die oudste saal, die agthoekige *Divanchana*, het plegtige seremonies plaasgevind. Die saal het in 'n sekere afstand van die ander geboue in die middel van 'n vierhoekige binneplein met arkades ontstaan. 'n Kleiner kamer langsaan het as vestibule (voorportaal) en verbinding tot die kamers van die boonste verdieping gedien. 'n Ryk versierde portaal, wat deur 'n koepel bekroon word, vorm die wesfasade.

Die paleiskompleks is in die 18de eeu deur die keiserlike Russiese vloot gebombardeer en ernstig beskadig. Kunsskatte uit die paleis is eers in Tabriz, Iran bewaar en later as buit na die Topkapi-paleis in Istanboel, Turkye geneem. Sedertdien het omvattende restourasiewerk plaasgevind. Die paleis is in 2000 as deel van die historiese ou stad van Bakoe as Unesco-wêrelderfenisgebied gelys.

* Die binneruimte van die moskeeDie binneruimte van die moskee
* Die vergaderingshuisDie vergaderingshuis
* Die binnehof van die paleisDie binnehof van die paleis
* Die Paleis van die Sjirwansjah op 'n Aserbeidjanse posseëlDie Paleis van die Sjirwansjah op 'n Aserbeidjanse posseël
Die **R54** is ’n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Potchefstroom met Villiers verbind via Vereeniging.

Roete
-----

Die R54 begin by 'n aansluiting met die N12-hoofpad 9 kilometer noordoos van Potchefstroom, Noordwes. Dit gaan ooswaarts, gaan oor na die provinsie Gauteng en ontmoet die R500-pad. 62 km vanaf Potchefstroom gaan die R54 onderdeur die N1 Kroonvaal-tolroete en ry die Vaaldriehoek in.

Noord van Vanderbijlpark (suid van Sebokeng; net na die N1-oorbrug), ontmoet die R54 die R553-pad en die R28-roete. Die R28-roete stop nie met die R553-pad suidwaarts nie en begin saam met die R54-pad ooswaarts in die rigting van Vereeniging, en verby Vanderbijlpark. Na 6 km word die R54 sy eie pad ooswaarts as Houtkopweg, omseil Vereeniging Sentraal en verlaat die R28 as die pad na Vereeniging-Sentraal.

Vervolgens het die R54 'n 4-rigting-aansluiting met die R82-pad (Voortrekkerstraat) vanaf Johannesburg aan die noordelike punt van Vereeniging-Sentraal, reg langs die R59 Sybrand van Niekerk-afrit. By Kliprivierrylaan maak die R54 'n draai links en vorm die noordelike grens van die voorstad Drieriviere. Noord van Drieriviere-Oos ontmoet die R54 die R42-pad vanaf Heidelberg en word suidwaarts voortgesit tot by die volgende kruising, waar die R42 sy eie pad word na Drieriviere (Generaal Hertzogweg), en die R54 as die suidoospad verlaat.

Die R54 gaan vir 21 km verder om die R549-pad naby die noordwestelike hoek van die Vaaldam te ontmoet. Dit gaan nog 50 km verder, volg die Vaalrivier, omseil Vaal Marina, en eindig in die Mpumalanga-provinsie op 'n kruising met die N3 Johannesburg–Durbansnelweg, in die gebied waar die Vaalrivier sy grens met Villiers, Vrystaat, vorm. Dit ontmoet die suidelike eindpunt van die R51-roete op dieselfde plek.

Net voor die N3-wisselaar ontmoet die R54 'n verbindingspad wat toegang bied tot die dorpie Villiers via 'n klein brug wat slegs motors in een rigting toelaat om dit oor te steek (met 'n verkeersligstelsel). Dit is die enigste alternatiewe manier om die nabygeleë Vaalrivier (Gauteng–Vrystaatse grens) oor te steek na die dorp Villiers, afgesien van die N3.

Die totale lengte van die roete vanaf die N12-aansluiting buite Potchefstroom tot by die N3-wisselaar naby Villiers is 159 kilometer.

Sien ook
--------

* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika
Ds. **Adriaan de Vooght** (Amsterdam, 1636 of '37 - Batavia, 1674) was die vierde predikant in Suid-Afrika en van 1667 tot 1674 die vierde leraar van die NG gemeente Kaapstad nadat sy drie voorgangers, di. Joan van Arckel (1665 - 1666), Johannes de Vooght, waarskynlik sy tweelingbroer (26 Februarie tot 23 November 1666) en Petrus Wachtendorp (November 1666 - Februarie 1667), nie een langer as 'n jaar aan die Kaap gebly het nie. Die eerste en derde is hier oorlede en die tweede het na Oos-Indië vertrek. 

Adriaan en Johannes de Vooght is saam op 25 Mei 1657 op twintigjarige leeftyd aan die Universiteit van Leiden as student in die godgeleerdheid ingeskryf. Tussen Julie 1663 en Julie 1664 is hulle saam deur die Klassis van Leiden geëksamineer en beroepbaar gestel. 

Op 23 Februarie 1665 is hulle saam vir die predikdiens in Indië aangeneem. Adriaan het Holland egter eers op 26 Desember 1666 met die skip De Handelaar verlaat en op 10 Mei 1667 in die Kaap aangekom, waar hy op 22 Mei vir die eerste keer die Avondmaal bedien het.

Ds. Adrianus de Vooght was iemand met 'n baie swak gesondheid en dit het aan die Kaap vererger. By tye was dit van so 'n aard dat hy nie in staat was om op Sondae twee keer te preek nie en soms kon hy glad geen dienste waarneem nie. Hy het aan hewige koliek gely en veral gedurende die laaste twee jaar van sy verblyf aan die Kaap het dit baie vererger.

Op 8 Februarie 1674 het hy verlof gevra om na Indië verplaas te word in die hoop dat hy deur die verandering van klimaat beterskap sou kon ondervind. Dit is toegestaan en op 21 Mei het hy in Batavia aangekom, waar hy nog in dieselfde jaar oorlede is.

Hy was getroud met Anna Meranus.

Kaapse predikante tydens die 17de eeu
-------------------------------------

1. Joan van Arckel (ook Johannes), 1665 - 1666
2. Johannes de Vooght, 26 Februarie tot 23 November 1666
3. Petrus Wachtendorp, November 1666 - Februarie 1667
4. **Adriaan de Vooght**, 1667 - 1674
5. Rudolphus Meerlandt, 1674 - 1675
6. Petrus Hulsenaar, 1675 - 1677
7. Johan Frederick Stumphius, Mei 1678
8. Johannes Overney, 1678 - 1687
9. Johannes van Andel, 1687 - 1689
10. Pierre Simond, 1688 – 1702
11. Leonardus Terwoldt, 1689 - 1693
12. Hercules van Loon, 1695 - 1697
13. Petrus Kalden, 1697 - 1707

Bronne
------

* Engelbrecht, prof. dr. S.P. 1952. *Die Kaapse predikante van die sewentiende en agtiende eeu*. Kaapstad en Pretoria: H.A.U.M.-De Bussy.
**Denel Aeronautics** is die lugvaartafdeling van die staatsbeheerde Denel-korporasie van Suid-Afrika. Dit is 'n opvolger van die voormalige Suid-Afrikaanse lugvaartmaatskappy Atlas Aircraft Corporation.

Die afdeling is gedurende 1992 geskep ná die verkryging en opname van Atlas Aircraft in Denel. Aanvanklik was dit *Denel Aviation* genaamd, maar is dit in 2017 hernoem as *Denel Aeronautics* na die herintegrasie van Denel Aerostructures. Dit is die vervaardiger van die Rooivalk, 'n plaaslik ontwikkelde aanvalshelikopter wat deur Atlas Aircraft ontwikkel is, Die maatskappy verskaf ook ondersteuningsdienste vir 'n wye reeks vliegtuie, beide van die voormalige Atlas Aircraft se reeks en talle internasionale vervaardigers. Denel Aeronautics is die dominante verskaffer van vliegtuiginstandhouding en ondersteuningsdienste aan verskeie tipes wat deur die Suid-Afrikaanse Lugmag bedryf word; dit verskaf ook dieselfde diens aan ander operateurs wêreldwyd.

Geskiedenis
-----------

Denel Aeronautics se bande met die Atlas Aircraft Corporation het beteken dat dit effektief verskeie programme geërf het waarby die maatskappy betrokke was. Dit het voortgegaan om die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) se Dassault Mirage III's in die opgegradeerde Cheetah te hervervaardig tot in die laat 1990's.

### Rooivalk

Suid-Afrikaanse Rooivalk-aanvalshelikopter in 2014
Nog so 'n projek was die Rooivalk-aanvalshelikopter wat destyds in ontwikkeling was, wat te midde van die Suid-Afrikaanse Grensoorlog van die 1980's begin is. In konsep was hierdie aanvalshelikopter om vriendelike helikopter-troepevervoer te begelei, aanvalsopdragte op lugafweerstellings uit te voer en die toenemende teenwoordigheid van Sowjet-geboude tenks effektief teë te werk; in laasgenoemde rol moes dit toegerus word met teentenkmissiele. Die Rooivalk was nie 'n vars ontwerpte helikopter nie weens die beduidende uitdagings, baie hoë koste en lang tydskaal wat nodig sou wees; dit was eerder gebaseer op een van bestaande ontwerpe wat reeds by die SALM in gebruik was – die Aérospatiale SA 330 Puma. Die eerste Rooivalk-prototipe het sy nooiensvlug op 11 Februarie 1990 uitgevoer.
Biotiet
**Biotiet** is 'n groep van trioktaëdriese fillosilikate. Dit word ook swart mika genoem. Dit is rotsvormend en kom in verskeie stollingsgesteentes en metamorfe gesteentes voor. Biotiet vorm 'n reeks mengkristalle tussen de eindlede anniet-flogopiet en siderofilliet-eastoniet.

Sy presiese samestelling kan wissel. 

'n Eenvoudige formule kan as K(Mg,Fe)3AlSi3O10(OH)2 weergegee word.
'n Vollediger weergawe is K2(Mg,Fe2+)6..4(Fe3+,Al,Ti)0..2[Si6..5Al2..3O20](OH,F)4

Kristalstruktuur
----------------

Biotiet het 'n monokliniese kristalstruktuur. (Ruimtegroep C2/m #12; eenheidsel: a=538,6 pm; b=932,4 pm; c= 1026,8 pm; β=100,63°). Soos alle fillosilikate het dit 'n gelaagde struktuur. Dit bestaan uit T-O-T-'toebroodjies'. 'n Laag oktaëders O lê tussen twee lae tetraëders T. Die T-lae bestaan uit (Si,Al)4-tetraëders wat onderling in sesydige ringe verbind is wat oneindig in 2 dimensies strek. Die O-laag is 'n triöktaëdriese *brusiet*-laag. Elke anioon (O2− of OH−) word deur drie oktaëdriese (Mg,Fe)-katione omring. Tussen twee 'toebroodjies' lê 'n laag kaliumione.
| Vitamien C |
| --- |
| Vitamien C se chemiese struktuur |
| Vitamien C in 3D |
| Chemie |
|  |
| Chemiese formule | C6H8O6 |
| Molêre massa | 176.12 g/mol |
| Voorkoms |  |
| Oplosbaarheid |  |
| CAS registernommer | 50-81-7 |
|

**Vitamien C** is 'n wateroplosbare vitamien. Vitamien C kan ook askorbiensuur genoem word. Skeurbuik is 'n siekte as gevolg van die gebrek aan vitamien C en het vroeër baie slagoffers geëis. Daar is later ontdek dat die toevoeging van sitrusvrugte tot die menslike dieet die siekte kan voorkom. In 1932 is vitamien C uit voedsel geïsoleer en daar is bewys dat dit die faktor is wat skeurbuik verhoed. 

Baie diere, soos byvoorbeeld rotte, kan hul eie vitamien C vervaardig sodat dit nie ‘n voedingsvereiste by hulle is nie. Vitamien C speel 'n belangrike rol in die liggame van diere, hoewel daar nog nie veel oor die presiese meganisme van werking bekend is nie. 

By mens en dier speel Vitamine C 'n rol tydens die vorming van kollageen ('n proteïen wat in bindweefsel, been en bloedvatwande aangetref word) en verskaf waarskynlik ook beskerming teen infeksies. Die vitamien is wateroplosbaar maar nie hittebestand nie en oksideer ook vinnig wanneer dit aan lug blootgestel word, iets wat veral gebeur wanneer voedsel voorberei word. Dit kom veral in vars vrugte en groente, asook in aartappelskille, voor. 'n Mens se daaglikse vitamien C-behoefte is 50 mg en enige inname bokant 75 mg per dag veroorsaak dat die oortollige vitamiene in die urine uitgeskei word.

Bron
----

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409699, volume 28, bl. 176
BRDM-1 TBiU 24 1
Die **BRDM-1** (Russiesː Bronirovannaya Razvedyvatelnaya Dozornaya Mashina, Бронированная Разведывательная Дозорная Машина, letterlik "gepantserde verkennings-/patrollievoertuig") is 'n Sowjet-amfibiese pantsermotor. Dit was die eerste doelgeboude Sowjet-pantserverkenningsvoertuig wat sedert die BA-64 in diens geneem is en is gebou op die onderstel en dryfstelsel van die BTR-40 gepantserde personeeldraer. Dit is die wêreld se eerste massavervaardigde gevegsvoertuig in sy klas.

Die primêre voordeel van die BRDM-1 ten tyde van sy bekendstelling was sy amfibiese vermoë, wat die grootste tekortkoming was wat verband hou met sy BTR-40 eweknie. Nog 'n unieke kenmerk van die voertuig se ontwerp was twee pare kettinggedrewe hulpwiele, wat gesak kon word om bykomende vastrapplek op modderige terrein te verskaf. Die BRDM-1 is van 1957 tot 1966 vervaardig, toe 10 000 by die Sowjetunie en sy militêre bondgenote regoor die wêreld in diens getree het.  Dit is daarna vervang deur die verbeterde BRDM-2, wat oor groter amfibiese vermoëns beskik het, 'n kragtiger enjin en 'n volledig geslote toring.
Die **Liberty Bell** in Philadelphia (Pennsilvanië) is 'n Amerikaanse klok van geskiedkundige betekenis en moontlik een van die mees bekende simbole wat met die Amerikaanse Rewolusie en die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog geassosieer word. Die klok versinnebeeld die onafhanklikwording, die afskaffing van slawerny, die Amerikaanse nasie en die vryheid binne die grense van die Verenigde State.

Die klok is op 8 Julie 1776 gelui om die burgers van Philadelphia na die eerste openbare lesing van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring te ontbied. Die klok is vooraf gelui om die opening van die Eerste Kontinentale Kongres in 1774 aan te kondig en 'n tweede keer ná die Slag van Lexington en Concord in 1775.

Die *Liberty Bell* het tot by die jaar 1837 as die *Independence Bell* of die *Old State House Bell* bekend gestaan en is daarna deur die *American Anti-Slavery Society* as 'n simbool van die abolisie-beweging gebruik.

Inskripsie
----------

Die *Liberty Bell*
Die inskripsie op die *Liberty Bell* lees:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *PROCLAIM LIBERTY THROUGHOUT ALL THE LAND UNTO ALL THE INHABITANTS THEREOF LEV. XXV X.*
*BY ORDER OF THE ASSEMBLY OF THE PROVINCE OF PENSYLVANIA FOR THE STATE HOUSE IN PHILADA*
*PASS AND STOW*
*PHILADA*
*MDCCLIII*
 |  |

Die bron van hierdie inskripsie is verse uit die Bybel (Levitikus hoofstuk 25, vers nommer 10, King James-bybel):

*"And ye shall hallow the fiftieth year, and proclaim liberty throughout all the land unto all the inhabitants thereof: it shall be a jubile unto you; and ye shall return every man unto his possession, and ye shall return every man unto his family."*

*(En julle moet die vyftigste jaar heilig en 'n vrylating in die land uitroep aan al sy bewoners. Dit moet vir julle 'n joebeljaar wees; dan moet julle elkeen na sy besitting en elkeen na sy geslag teruggaan.)*

Die inskripsie is aangebring ter viering van die 50ste verjaarsdag van William Penn se *Charter of Privileges*, 'n raamwerk vir die regering van Pennsylvanië.