**Vannevar Bush** (Everett, Massachusetts, 11 Maart 1890 – Belmont, Massachusetts, 28 Junie 1974) was 'n Amerikaanse ingenieur en wetenskapbestuurder, veral bekend vanweë sy politieke rol in die ontwikkeling van die atoombom en sy idee vir die Memex, wat vandag algemeen beskou word as 'n basiskonsep vir die latere Wêreldwye web.

Loopbaan
--------

Vannevar Bush in sy element: ‘n vergadering aan die Universiteit van Berkeley (1940) met v.l.n.r. Ernest Lawrence, Arthur Compton, Bush, James Conant, Karl Compton en Alfred Loomis.
Bush, wat in 1913 afgestudeer het aan die Tufts universiteit in Cambridge, Massachusetts, het in 1917 'n doktorsgraad in tegniese wetenskappe aan die Harvard Universiteit en die Massachusetts Institute of Technology (MIT) ontvang. Sy promotor was Arthur Edwin Kennelly, die uitvinder van die elektrisiteitsmeter en die elektrostatiese voltmeter. Tydens die Eerste Wêreldoorlog werk Bush vir die VSA se Nasionale Navorsingsraad en fokus op die ontwikkeling van beter tegnieke vir duikbootopsporing. In 1919 is hy aangestel as wetenskaplike medewerker van die afdeling Elektrotegniek van die MIT, waar hy van 1923 tot 1932 'n professoraat beklee. Hy het 'n differensiaalanaliseerder, 'n analoogrekenaar wat die differensiaalvergelykings met 18 onafhanklike veranderlikes kon oplos, gebou. 'n Direkte gevolg van sy werk aan die MIT was die ontstaan van die ontwerpteorie vir digitale skakels deur Claude Shannon, een van die studente wat onder hom promoveer. Van 1932 tot 1938 word Bush mederektor en dekaan van tegniese wetenskap aan die MIT.

In 1939 aanvaar Bush 'n aanstelling as direkteur van die Carnegie Institute of Technology in Washington, D.C. wat jaarliks groot bedrae geld vir navorsing skenk. As direkteur kon Bush die wetenskapnavorsing in die Verenigde State beïnvloed in die rigting van militêre doelwitte en kon hy die regering informeel van advies bedien oor wetenskaplike onderwerpe. In 1939 tree hy openlik die politieke arena binne met sy benoeming tot voorsitter van die Nasionale Advieskomitee vir Lugvaartkunde (National Advisory Committee for Aeronautics).

In 1940 word Bush voorsitter van die Nasionale Ondersoekkommissie vir Verdediging (National Defense Research Committee NDRC). Bush het self aangedring op die totstandkoming van hierdie instelling, omdat hy tydens die Eerste Wêreldoorlog met sy eie oë die gebrek aan samewerking tussen burgerlike wetenskaplikes en die weermag waargeneem het. Op 12 Junie 1940 het hy 'n onderhoud gereël met die Amerikaanse president; In sy tas het hy net een vel papier met 'n beskrywing van die deur-hom-voorgestelde kommissie. President Franklin D. Roosevelt het nie meer as tien minute nodig nie, om sy goedkeuring daaroor uit te spreek nie. Uiteindelik sou sy koördinasie van wetenskaplike aktiwiteite instrumenteel blyk vir die uiteindelike oorwinning van die Gealieerdes in die Tweede Wêreldoorlog.

In 1941 word die NDRC deel van die Buro vir Wetenskaplike Ondersoek en Ontwikkeling, met Bush as direkteur – die buro wat uiteindelik die leiding sou neem met die Manhattan-projek en wat tydens die Tweede Wêreldoorlog ook al die ander wetenskaplike navorsingspanne ten behoewe van die weermag sou koördineer.

In 1943 ontvang Bush die IEEE Edison Medalje van die American Institute of Electrical Engineers (AIEE – nou die Institute of Electrical and Electronics Engineers – IEEE) vir sy bydrae tot die vooruitgang van die elektrotegniek, in die besonder deur die ontwikkeling van nuwe toepassings van die wiskunde ter oplossing van tegniese probleme en vir sy uitstekende diens aan die nasie deur die bestuur van die ondersoeksprogram ten behoewe van die oorlogsvoering.

In Julie 1945 het hy in sy verslag Wetenskap, die Eindelose Grens (*Science, The Endless Frontier*) die vorming van van wat in 1950 die Nasionale Stigting vir Wetenskap (National Science Foundation) sou word tot gevolg. Dit was 'n poging om die bande tussen wetenskap, industrie en weermag, soos dit tydens die oorlog ontstaan het, amptelik te verseker. Bush tree ook op as mede-stigter van Raytheon, die maatskappy wat 'n belangrike rol sou speel in die na-oorlogse verdedigingsindustrie in die VSA.

In 1980 het die Nasionale Stigting vir Wetenskap die Vannevar-Bush Onderskeiding, in sy herinering, vir besondere verdienste ten gunste van 'n openbare saak, bekend gestel.

Een van die studente vir wie Bush aan die MIT as promotor opgetree het, Frederick Terman, sou later 'n belangrike aandeel in die ontstaan van "Silicon Valley" hê.

Persoonlike lewe
----------------

Op 5 September 1916 het Vannevar Bush in Chelsea, Massachusetts, in die huwelik getree met Phoebe Davis. Uit hierdie verbintenis is twee seuns gebore naamlik Richard Davis Bush en John Hathaway Bush. Vannevar Bush sterf op 30 Junie 1974, op 84-jarige ouderdom, na 'n beroerte, na hy longontsteking opgedoen het in Belmont, Massachusetts.

Memexkonsep
-----------

Voorstel van die Memex deur Vannevar Bush
Bush het die konsep van die Memex gedurende die 1930's voorgestel, wat hy beskou het as 'n vorm van geheueversterking wat 'n mikrofilmgebaseerde toestel insluit waarin 'n individu al sy boeke, rekords en kommunikasie stoor en wat gemeganiseerd is sodat dit moontlik kan wees om te raadpleeg met meer spoed en buigsaamheid. Dit is volgens hom 'n uitgebreide intieme aanvulling van geheue. Hy wou hê dat die Memex die manier waarop die brein data verbind deur middel van assosiasie, eerder as deur indekse en tradisionele hiërargiese bergingsparadigmas, naboots en maklik toeganklik word as "...'n toekomstige toestel vir individuele gebruik ... 'n soort meganiese private lêer en biblioteek" in die vorm van 'n lessenaar. Die Memex was ook bedoel as 'n instrument om die brein self te bestudeer.

Nadat Bush oor 'n aantal jare gedink het oor die potensiaal van geheue, het hy sy gedagtes uiteengesit in die artikel "Soos ons mag dink" (*As We May Think*). Hy stel voor, en voorspel dat "…heeltemal nuwe vorms van ensiklopedieë sal verskyn, gereedgemaak met 'n netwerk assosiatiewe paaie wat deur hulle loop, gereed om in die Memex te val en daar versterk te word ". 'n Paar maande later het *Life Magazine* 'n gekondenseerde weergawe van "*As We May Think*" gepubliseer, vergesel van verskeie illustrasies wat die moontlike voorkoms van 'n Memex masjien en sy geassosieerde toestelle toon.

Kort nadat dié artikel oorspronklik gepubliseer is, het Douglas Engelbart dit gelees. Met Bush se visioene in gedagte het werk begin wat later tot die uitvinding van die rekenaarmuis sou lei. Ted Nelson, wat die terme "*hypertext*" en "*hypermedia*" ontwikkel het, is ook sterk beïnvloed deur Bush se essay.

"Soos ons mag dink" het 'n visioenêre en invloedryke essay geword. In hul inleiding tot 'n referaat oor inligtinggeletterdheid as dissipline, het Bill Johnston en Sheila Webber in 2005 geskryf dat:

"Bush se artikel kan beskou word as 'n mikrokosmos van die inligtingsamelewing, met die grense heeltemal getrek deur die belange en ervarings van 'n belangrike wetenskaplike van die tyd, eerder as die meer oop kennisruimtes van die 21ste eeu. Bush bied 'n kernvisie van die belangrikheid van inligting vir die industriële / wetenskaplike samelewing, met behulp van die beeld van 'n "inligtingontploffing" wat voortspruit uit die ongekende eise aan wetenskaplike produksie en tegnologiese toepassing van die Tweede Wêreldoorlog. Hy beskryf 'n weergawe van inligtingkunde as 'n sleuteldissipline in die praktyk van wetenskaplike en tegniese kennisdomeine. Sy siening sluit in die probleme van inligtingoorlading en die behoefte om doeltreffende meganismes te ontwerp om inligting vir gebruik te beheer en te kanaliseer."

Bush was bekommerd dat inligtingoorlading die navorsingspogings van wetenskaplikes kan belemmer. Op soek na die toekoms het hy 'n tyd voorspel wanneer daar 'n "toenemende berg van navorsing is. Maar daar is toenemende bewyse dat ons vandag besig is om vas te val, aangesien spesialisasie toeneem. Die ondersoeker word verstom deur die bevindings en gevolgtrekkings van duisende ander werkers."

Publikasies
-----------

* 1922, *Principles of Electrical Engineering*.
* 1929, *Operational Circuit Analysis*.
* 1945, Julie, "*As We May Think*", *Atlantic Monthly*.
* 1945, *Science: The Endless Frontier*. 'n Verslag, gerig aan president Roosevelt, waarin Bush in groot mate voorstelle vir die naoorlogse Amerikaanse politiek ten opsigte van wetenskap en tegnologie beskryf.
* 1946, *Endless Horizons*, ‘n versameling essays en toesprake.
* 1949, "*Modern Arms and Free Men*". 'n Bespreking oor die rol van die wetenskap vir die behoud van demokratiese instellings.
* 1967, *Science Is Not Enough*, essays.
* 1970, "*Pieces of the Action*". 'n Ondersoek na die verhouding tussen wetenskap en die staat.

Biografie
---------

* Zachary, G. Pascal, *Endless Frontier: Vannevar Bush, Engineer of the American Century* (MIT Press, 1999).

Bronne
------

* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse en Engelse Wikipedia
* Buckland, Michael K. "*Emanuel Goldberg, Electronic Document Retrieval, And Vannevar Bush's Memex*". Journal of the American Society for Information Science 43, nr.4 (Mei 1992): 284–294
* Nyce, James M.; Kahn, Paul (eds.) "*From Memex to Hypertext: Vannevar Bush and the Mind's Machine*". San Diego, London (...) 1991.