recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hemel en Aarde** is ‘n vallei in die Overberg bekend om sy wynplase en voorheen om sy hospitaal vir melaatses en die Rudolf Steiner-skool vir swaksinniges.

Ligging
-------

Die vallei is tussen Shaw se pas en Sandbaai, langs die oewer van die Onrusrivier en aan die voet van die Babilonstoringberge. Dit is langs die suidelike deel van die R320-pad wat Caledon met Hermanus verbind.

Wingerde
--------

Die vallei is deel van die Hermanus-wynroete. Aan die 35 km tussen Caledon en Hermanus is daar ‘n 15 wynplase. Hierdie wingerde is nog jonk. Die oudste dateer uit 1976.

Lasaret
-------

Vroeg in die 19de eeu het melaatsheid onder alle dele van die bevolking, maar veral onder die vissersvolk aan die kus van die Overberg, toegeneem. Die Kollege van Landdros en Heemrade van Swellendam besluit in 1814 om op ‘n afgeleë plek 'n melaatse kolonie vir die lyers in hul gemeenskap te verskaf. Hulle koop vir die doel ‘n plaas hoog teen die Babilonstoring en aan die mond van die Onrusrivier en dit kry daarom die naam Hemel en Aarde. In 1817 open die eerste gespesialiseerde mediese inrigting in die Kaapkolonie op hierdie plek. Vir die instandhouding van die instituut is ‘n sogenaamde melaatsbelasting op grondbesitters van die landdrosdistrik Swellendam gehef. Pasiënte van alle rasse en gelowe is opgeneem. Vir die geestelike versorging van die melaatses was die Morawiese sendelinge van Genadendal verantwoordelik. Op 21 Januarie 1823 het biskop Hans Peter Hallbeck (\*Malmö, Swede, 18 Maart 1784 - †Genadendal, 25 November 1840) hom op versoek van lord Charles Somerset daar gevestig. Toe was daar 150 pasiënte. Later was die bekende dr. James Barry ook ‘n tyd die mediese hoof. Rantsoene is aan die pasiënte verskaf, groente het uit hul eie tuine gekom en een maal per week is geslag. Reeds op 16 Maart 1828 is ‘n permanente kerkgebou ingewy. Die sterftesyfer by die lasaret was hoog. Ongeveer 400 lyers aan melaatsheid is op die terrein begrawe. Teen die einde van 1845 en vroeg in 1846 is al die pasiënte na Robbeneiland oorgeplaas en Hemel en Aarde gesluit.

Lees ook
--------

* Lys van streeksname in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* Tomlinson, L.L.: Geskiedkundige Swellendam. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943
Die Carlton-sentrum in Commisionerstraat 150, Johannesburg
Die binnestad van Johannesburg, soos vanaf die Carlton-sentrum gesien
Die **Carlton-sentrum** is 'n 50-verdieping hoë wolkekrabber in Johannesburg, Suid-Afrika. Met 'n hoogte van 223 meter is dit een van die hoogste wolkekrabbers in die Suidelike Halfrond en die tweede hoogste in Afrika na die Leonardo. Naas die Hillbrow-toring en die Sentech-toring is dit Suid-Afrika se derde hoogste gebou. Die sentrum, wat deur die Amerikaanse argitekte-ateljee *Skidmore, Owings and Merrill* in die brutalistiese styl ontwerp is, is in 1973 deur *Murray & Roberts* voltooi en was destyds die hoogste gebou in die Suidelike Halfrond.

Hierdie kantoorgebou het 23 hysbakke en bied 'n totale oppervlakte van 68 055 vierkante meter. 'n Ondergrondse winkelsentrum met meer as 180 winkels verbind die gebou met die *Carlton Hotel*, wat op 1 Oktober 1972 amptelik geopen en ná 'n kwarteeu, in 1997, weens veiligheidsredes gesluit is, maar intussen ook nie meer aan die vereistes vir 'n moderne luukse hotel sou voldoen nie. So word sy kamers as te klein beskou.

Geskiedenis
-----------

Die Carlton-sentrum is deur die Amerikaanse argiteksfirma *Skidmore, Owings and Merrill LLP (SOM)* in Chicago in samewerking met die Johannesburgse praktyk *W. Rhodes - Harrison Hoffe & Partners* ontwerp. Anglo American Properties het in die laat 1960's met konstruksie begin deur die ou Carlton Hotel te sloop en strate daarheen af te sper. Uitgrawings vir die gebou het in Januarie 1967 begin en is twee jaar later voltooi. Hoewel die sentrum vanaf 1971 beset is, is die konstruksie eers in 1974 voltooi. Die gebou is amptelik in 1973 teen 'n totale koste van meer as R88 miljoen geopen.

Die gebou dien as die hoofkantoor van Transnet, wat dit in 1999 teen 'n skrale R33 miljoen van Anglo American Properties gekoop het. In Junie 2007 het Transnet se uitvoerende hoof aangekondig dat die maatskappy die eiendom wil verkoop. Met die ekonomiese afswaai wat in 2008 begin het, is aangekondig dat hulle nie 'n koper sal soek voordat die markte herstel het nie.

Alhoewel Transnet nie die vervangingskoste van die gebou verskaf het nie, word dit op R1,5 miljard geraam.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Skandiumfosfaat |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |
| Chemiese formule | ScPO4 |
| Molêre massa | 139,93 [g/mol] |
| CAS-nommer |   |
| Voorkoms | vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=657,68(2); c=579,38(3) pm   |
| Ruimtegroep | I41/amd  |
| Nommer | 141   |
| Strukturbericht | S1₁ |
| Smeltpunt |  |
| Kookpunt |  |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar  |
| ΔfHɵ | -1916,7±1,6 [kJ/mol] |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Skandiumfosfaat** is 'n sout van skandium en fosforsuur met die chemiese formule ScPO4.

Enkelkristalle van hierdie verbinding is vervaardigd deur die oksied Sc2O3 in 'n fluks van loodpirofosfaat Pb2P2O7 op te los teen 1630K en na 'n paar dae die fluks af te koel tot 1170K teen 1K/h. Die fluks is daarna opgelos in kokende salpetersuur vir verskeie weke. Die resultaat was deursigtige skandiumfosfaatkristalle van 1-5 mm grootte

Kristalstruktuur
----------------

Die verbinding kristalliseer in 'n ortorombiese struktuur soos die mineraal xenotiem. Hierdie struktuur is as die sirkoon-struktuur bekend, die S11-struktuur van die strukturbericht-klassifikasie. Dit is ook die struktuur van YPO4 en die later lantaniedfosfate LnPO4, Ln=Tb,Dy,Ho,Er,Tm,Yb en Lu.
**War Thunder** is 'n gratis speel-en-speel-multimedia-spel-videospeletjie wat ontwikkel en uitgegee is deur die Moskou-ateljee van die Europese videospeletjie-ontwikkelaar Gaijin Entertainment. In 2011 aangekondig, is dit in November 2012 vir die eerste keer vrygestel as 'n Open Beta met 'n wêreldwye vrystelling; dit het die amptelike weergawe op 21 Desember 2016. Dit het 'n kruisplatform-formaat vir Microsoft Windows, Linux, PlayStation 4, Xbox One en Shield Android TV.

Dit is ontwikkel as 'n 'vlieënde simulasiespel' en is voorheen *World of Planes* genoem, maar weens die ooreenkoms met Wargaming se World of Warplanes, is dit in 2012 verander na die huidige naam. Aanvanklik het Gaijin beweer nadat die wedstryd aangekondig is dat dit 'n April is Dwase grap voordat hy sy bestaan in Junie dieselfde jaar bevestig. Sedertdien het Gaijin 'n jaarlikse tradisie voortgesit om onkonvensionele gebeure vir die April Fools 'Day voor te berei.

*War Thunder* het na die vrystelling daarvan verskeie toekennings verower en die beste simulasiespel by die Gamescom 2013-toekennings gewen, asook die beste spel, beste ontwikkelaar, beste tegnologie en beste klank tydens die KRI 2013-toekennings. Die spel bevat ook twee Guinness World Records, omdat hulle die 'meeste vliegtuie in 'n vlugsimulasiespel' en 'die meeste spelers gelyktydig aanlyn op een vlugsimulasiebediener' het. Vanaf 2019 is War Thunder een van die gewildste wedstryde op Steam met meer as 25,000 gelyktydige spelers.
Die Tel-Dan-stele, wat die Huis van Dawid noem (die verligte deel).
Die **Tel-Dan-stele** is 'n gedeetelike stele met Kanaänitiese en Aramese inskripsies uit die 9de eeu v.C. Dit is belangrik omdat dit moontlik die enigste bron buite die Bybel is wat na die Huis van Dawid verwys.

Beskrywing
----------

Die stele is in 1993 in Tel-Dan ontdek deur Gila Cook, lid van 'n argeologiese span onder Avraham Biran. Die fragmente daarvan is gebruik om 'n antieke klipmuur te bou wat tot in die moderne tyd bewaar gebly het. Die stele bevat verskeie reëls uit antieke Aramees, wat naby verwant is aan die Bybelse Hebreeus en histories 'n algemene taal onder Jode was. 

Die inskripsies wat bewaar gebly het, vertel van 'n individu wat Joram van die Koninkryk Israel, seun van Agab, doodgemaak het. Dit bevestig dele van die Bybel, want 2 Konings noem dat Joram die seun van die Israelitiese koning Agab by sy Fenisiese vrou, Jesebel, was. As 'n Bybelse oogpunt op die inskripsie toegepas word, is die waarskynlike kandidaat wat die stele opgerig het Gasael, koning van Aram-Damaskus (wat dus Aramees sou gepraat het), wat in 2 Konings genoem word. Hy het die Koninkryk Israel verower, maar kon nie Jerusalem inneem nie. Die stele word tans in die Israel-museum uitgestal en is bekend as "KAI 310".

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Dan** (Hebreeus: דן) is 'n antieke stad wat in die Hebreeuse Bybel genoem word. Dit word beskryf as die noordelikste stad van die Koninkryk Israel en behorende tot die stam Dan.

Die stad word verbind met 'n tel in Bo-Galilea, Noord-Israel, wat in Hebreeus as **Tel Dan** (תל דן; "Heuwel van Dan") bekend is.

Bybelse en historiese konteks
-----------------------------

### Lajis

Volgens Rigters was die stad bekend as **Lajis** voordat die stam van Dan die grond beset het.. Die naam beteken "leeuwyfie". In Joshua 19:47 word dieselfde storie vertel, maar word die stad **Lesem** genoem.

'n Kultusgebou by Dan uit die Israelitiese tydperk.
Lajis het 'n verbond gesluit met die Sidoniërs. Dit kan daarop dui dat hulle Fenisiërs was (die Sidoniërs was Fenisiërs van die stad Sidon), wat dalk Kanaänities was of dalk nie. Die verbond het min praktiese voordeel ingehou weens die afgeleënheid van Lajis van Sidon en die Libanese berge tussenin.

Volgens Rigters het die stam van Dan geen grondgebied besit nie (Rigters 18:1). Nadat hulle die land verken het, het hulle besluit om Lajis aan te val omdat die grond vrugbaar en die inwoners niksvermoedend was. Die Bybel beskryf hoe die stam van Dan die stad afgebrand, die inwoners vermoor en daar gaan woon het. Volgens die verhaal was die stad toe bekend as Dan, genoem na die naam van die stam. Hulle het daar gebly "totdat die volk in ballingskap weggevoer is". Geleerdes glo dit verwys na die verowering van die Koninkryk Israel in 733/'32 v.C. deur Tiglat-Pileser III van Assirië.

Argeologie
----------

Volgens argeologiese uitgrawings op die terrein was die stad oorspronklik in die laat Neolitikum (omstreeks 4500 v.C.) bewoon. Die een of ander tyd in die 4de millennium v.C. is dit vir byna 1 000 jaar verlate gelos.

### Bronstydperk

Lajis was in die Bronstydperk 'n ommuurde stad. Die uitgrawers op die terrein het 'n poort van modderstene ontdek, wat na raming omstreeks 1750 v.C. in die Middel-Bronstydperk gebou is. Die gewilde naam daarvan is Abrahamspoort, vanweë die Bybelse storie van Abraham wat na Dan gereis het om sy familielid Lot te red (Genesis 14:14). Die poort is in die laat 2000's gerestoureer en het 'n gewilde toeristeattraksie geword.

In die 15de eeu v.C. het Toetmoses III die stad en ander stede verower.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die amptelike ingang van Hillsborough-kasteel.
**Hillsborough-kasteel** (Engels: *Hillsborough Castle*) is ’n amptelike regeringswoning in Noord-Ierland. Dit is die tuiste van die Britse staatsekretaris vir Noord-Ierland, en die amptelike woning van koningin Elizabeth II en ander lede van die koninklike familie wanneer hulle die land besoek. Dit is ook ’n gastehuis vir belangrike buitelandse besoekers. In 2003 het pres. George W. Bush van die Verenigde State daar gebly. Die kasteel word sedert 1 April 2014, net soos die Londense Tower, Hampton Court-paleis, Banqueting House, Kensington-paleis en Kew Palace (almal in Londen), deur *Historic Royal Palaces (HRP)* bestuur. HRP het 'n omvattende restourasieprojek begin om die herehuis en die omliggende tuin tot sy volle vorige glorie te herstel.

Hillsborough-kasteel, wat net buite Belfast in Hillsborough in die graafskap Down geleë is, is nie ’n regte kasteel nie. Dit is ’n Georgiaanse herehuis wat in die 18de eeu vir die Hill-familie gebou is. Hulle het dit tot in 1925 besit en dit daarna vir £24 000 (die ekwivalent van £1,3 miljoen teen huidige pryse) aan die Britse regering verkoop. Die kasteel het vervolgens tot 1972 as ampswoning van die goewerneurs van Noord-Ierland gedien wat die Britse monarg verteenwoordig het en is amptelik *Government House* genoem.

Die kasteel het 'n belangrike rol tydens onderhandelinge vir die Noord-Ierse Vredesooreenkoms gespeel, veral omdat dit deur alle rolspelers as 'n neutrale plek waargeneem is. ’n Presedent is geskep vir ’n regeringswoning toe die staatsekretaris vir Noord-Ierland rondom 2000, Peter Mandelson, tydens sy ampstermyn met koninklike toestemming daar gebly het saam met sy gay lewensmaat. Sy voorganger, Mo Mowlam, het self ’n presedent geskep toe sy die groot terrein van die kasteel vir die publiek oopgestel het. Voorheen is dit nie gedoen nie uit vrees vir ’n terroriste-aanval.
**S. Alan Stern** (geb. 22 November 1957) is ’n Amerikaanse planetêre wetenskaplike. Hy is die hoofondersoekbeampte van die *New Horizons*-sending na die Pluto-stelsel en die hoofwetenskaplike van die privaat maatskappy Moon Express.

Biografie
---------

Stern het in 1975 aan die St. Mark's School of Texas gematrikuleer. Hy het daarna ’n B-graad aan die Universiteit van Texas in Austin behaal en in 1989 ’n doktorsgraad in astrofisika en planetêre wetenskap aan die Universiteit van Colorado in Boulder, Colorado.

In die 1990's het hy aan verskeie navorsingsprojekte gewerk. Sy navorsing het gefokus op die bestudering van ons Sonnestelsel se Kuiper-gordel en Oort-wolk, komete, die natuurlike satelliete van die buiteplanete soos Pluto en die soeke na bewyse vir die bestaan van eksoplanete.

In 2007 is Stern deur Time Magazine aangewys as een van die wêreld se 100 invloedrykste mense. In 2008 het hy ’n direksielid van die Challenger-sentrum vir ruimtewetenskap-navorsing geword.

Stern was al betrokke by 24 ruimtesendings, waarvan hy agt keer die hoofondersoekbeampte was. Een van sy projekte was die Southwest Ultraviolet Imaging System, ’n instrument wat op twee sendings die ruimte ingestuur is, in 1997 en 1999. Hy het ook ’n paar wetenskapinstrumente ontwikkel vir planetêre en ander ruimtesendings.

Stern is tans die hoofondersoekbeampte van die *New Horzons*-sending om Pluto en sy mane te bestudeer. Hy is ’n groot teenstander van die Internasionale Sterrekundevereniging se opstelling van ’n definisie vir planete, veral die kriterium dat ’n planeet noodwendig sy wentelbaan moes "skoongevee" het – ’n besluit wat gelei het tot die degradering van Pluto van planeet tot dwergplaneet. Hy is van mening dat nie die Aarde, Mars, Jupiter of Neptunus hul wentelbane skoongevee het nie en het as hoof van die *New Horizons*-sending gesê: "Die New Horizons-projek […] sal nie die IAU se planeetdefinisie-besluit van 24 Augustus 2006 aanvaar nie."
***Pseudomonas*** is 'n genus van psigrofiele katalase-positiewe obligaataërobiese, Gram-negatiewe bakterieë wat aan die familie Pseudomonadaceae behoort. 

Dit is gewoonlik enkelgeboë (piesangagtige) organismes of kom in die vorm van reguit stawe voor. Hulle het polêre flagellae waardeur hulle kan voortbeweeg.  Die organismes van die Pseudomonas-genus is meestal vrylewende bakterieë wat in grond, water, mariene omgewings en op die vel van diere, insluitend mense wyd versprei word aangetref. *Pseudomonas* verkies klam areas. Hulle is streng aërobies Die volledige volgorde van die genoom van *Pseudomonas aeruginosa* (die tipe spesies van *Pseudomonas*) is bepaal.

Vleisbederf
-----------

Daar kan verwag word dat lede van hierdie genus in elke vleisverkoeler teenwoordig sal wees, maar slegs 'n paar word met menslike siektes geassosieer. Hulle groei by temperature tussen 0 en 41 °C en sommige stamme soos *Pseudomonas fragii* groei selfs by temperature so laag as -6 °C. *Ps. fluorescens* groei ook by temperature so laag as -4 °C. *Pseudomonas* spp. vereis 'n hoë Aw (bo 0.97) om te oorleef en die pH moet by of bo 4.5 wees. Vlakke van *Pseudomonas* spp. meer as 107−108 per vierkante sentimeter op die oppervlak van vleis lei tot die vorming van slym en bygeure. Sommige groepe *Pseudomonas*. is meer verantwoordelik as ander vir die bederf van vleis. *Ps. fragii* asook *Ps. fluorescens*, byvoorbeeld, breek aminosure af, wat lei tot hoogs ongewenste en onwelriekende gevolge.

Infeksies
---------

Pseudomonas-infeksies is hoofsaaklik te wyte aan *Pseudomonas aeruginosa*. Dit is die veelsydige "blou-groen etter-bakterieë" wat mense opportunisties besmet, veral diegene wat immuun-gekompromitteer is. Besmetting met *Pseudomonas* kan tot urienweginfeksie, bloedstroominfeksie, longontsteking, faringitis, been- en velinfeksies en oor-, oog- en sentrale senuweestelselinfeksies lei. *Pseudomonas* koloniseer die longe van pasiënte wat aan sistiese fibrose (CF) lei en dra by tot hierdie chroniese progressiewe longsiekte en tot die hoë sterftesyfer in hierdie pasiënte. Behandeling van *Pseudomonas*-infeksies word bemoeilik as gevolg van die weerstand van hierdie organismes teen baie klasse antibiotika.
Die katedraal se kript, ook "Laer Kerk" genoem. Dit het teen die middel van die 13de eeu ontstaan as 'n meer gepaste laaste rusplek vir sint Kentigern, 'n vroeë Middeleeuse biskop van Glasgow aan wie die katedraal gewy is.
Die wesfasade van die Katedraal van Glasgow.
Uitsig in die oostelike rigting oor koor, presbiterie en draagbare reliekehouer.
Die **Katedraal van Glasgow** (Engels: *Glasgow Cathedral*, *High Kirk of Glasgow* of *St Mungo's Cathedral*) is 'n Middeleeuse katedraal wat tans as vergaderplek van 'n gemeente van die Kerk van Skotland se Presbiterie van Glasgow dien. Die Katedraal van Glasgow is noord van High Street en oos van Cathedral Street vlakby die akademiese hospitaal Glasgow Royal Infirmary geleë, sowat 2 km oos van die huidige middestad.

"Katedraal" word as historiese eretitel gebruik om na die kerkgebou te verwys. Die titel het sy oorsprong in die tyd voor die Skotse Hervorming toe die katedraal as Rooms-Katolieke moederkerk in die Aartsbisdom van Glasgow en sodoende as *cathedra* (setel) van die aartsbiskop van Glasgow gedien het (die huidige moederkerk en setel van die aartsbiskop is St. Andrew's-katedraal).

Die eerste Katedraal van Glasgow, wat van steen gebou is, is in 1136 onder biskop John (1117−1147) in teenwoordigheid van koning David I en sy hof gewy, maar is later blykbaar deur 'n brand vernietig. Die huidige Gotiese kerkgebou is in 1197 ingewy en is dus al meer as 800 jaar in gebruik, met enkele uitbreidings. Dit is die enigste Middeleeuse kerkgebou op die Skotse vasteland wat die beeldestorme en ander gewelddadige optrede van teenstanders van die Rooms-Katolieke geloof in die tyd van die Protestantse Hervorming vanaf 1560 oorleef en tot vandag bewaar gebly het. So dateer die katedraal se oop houtplafon uit die Middeleeue, met hout wat grotendeels in die 14de eeu bewerk is. 

Latere toevoegings sluit die kerktoring en die gebrandskilderde vensters in. Die oorspronklike kerktoring was 'n houtkonstruksie wat in die vroeë 15de eeu deur 'n bliksemslag aan die brand gesteek en vernietig is. In die volgende dekades het die huidige toring en sy agthoekige spits ontstaan. Die sogenaamde *Millennium Window* in die kerkskip se noordmuur is op 3 Junie 1999 deur Anne Mountbatten-Windsor ingewy.

Volgens oorlewering het die katedraal se kript regstreeks oor die plek ontstaan waar sint Kentigern (ook Mungo genoem, 518-603) in 612 sy laaste rusplek gevind het. St Kentigern was die eerste biskop in die vroeë Middeleeuse Koninkryk Strathclyde. Ná sy benoeming tot biskop deur koning Rhydderch Hael in 540 was sint Kentigern dertien jaar in Glasgow werksaam. Nadat plaaslike bewoners in opstand teen die nuwe godsdiens gekom het, was sint Kentigern genoodsaak om uit Strathclyde te vlug. In 581 het hy vanuit sy toevlugsoord, die Klooster van Sint David van Menevia, na Glasgow teruggekeer om sy sendingwerk voort te sit. 

In 1836 het die Katedraal van Glasgow staatsbesit geword. Sedert 1857 word die hele katedraalgebou deur die staat (tans *Historic Scotland*) bestuur wat sedertdien gedurig herstelwerk uitvoer.
Mikroklien veldspaat
**Mikroklien** is 'n belangrike rotsvormende mineraal in stollingsgesteentes, en kom algemeen in graniet en pegmatiet voor. Dit is 'n kaliumryke alkaliveldspaat, is 'n tektosilikaat, en vorm deel van die groep minerale bekend as die silikaatminerale.

Mikroklien bevat gewoonlik klein hoeveelhede natrium, en vorm gewoonlik tydens die stadige afkoeling van ortoklaas. Dit is meer stabiel onder laer temperature as ortoklaas. Sanidien is 'n polimorf van alkaliveldspate, en is meer stabiel by hoër temperature.

Mikroklien kan wit, liggeel, bruin-rooi of groen van kleur wees, en word algemeen gekenmerk deur vertweelinging wat plaasvind a.g.v. die transformasie van monkliene ortoklaas na trikliene mikroklien. Mikroklien kan chemies identies wees aan monokliene ortoklaas, maar omrede dit aan die trikliene kristalsisteem behoort, is die prismahoekeffens minder as reghoekig. Dit is hieruit dat die naam mikroklien afkomstig is, van die Griekse woord vir "klein hoek".

Dit is 'n volledig geordende trikliniese verandering van kaliumveldspaat en is dimorf (tweevormig) (Engels: dimorphous) met ortoklas. Mikrokliniek is identies aan ortoklaas in baie fisiese eienskappe, bv. dit kan onderskei word deur x-straal of optiese ondersoeke, en waargeneem onder 'n polariserende mikroskoop vertoon mikroklien klein meervoudige vertweelinging wat 'n onmiskenbare roosteragtige struktuur vorm.

Pertiet is óf mikroklien of ortoklaas met dun lamelle (lae) van uitgeskeide albiet.

Amasoniet is 'n groen variëteit van mikroklien. Dit word egter nie oral in die Amazone-kom gevind nie. Die Spaanse ontdekkingsreisigers wat dit benaam het, het dit glo met 'n ander groen mineraal van daardie streek verwar.

Die grootste gedokumenteerde enkelkristalle van mikroklien is in die Devils Hole Beril-myn, Colorado, VSA gevind, en het 'n mate van ongeveer 50 x 36 x 14 m. dit kan een van die grootste kristalle van enige materiaal wees wat nog ooit gevind is.

Gebruike
--------

Mikroklien is gewild onder mineraalversamelaars, en word algemeen gebruik in die vervaardiging van porselein. Die loodryke vorm van mikroklien, amasoniet, word ook soms as halfedelsteen vir juwele of ornamente gebruik.

Sien ook
--------

* Silikaatminerale
* Veldspaat
* Halfedelsteen
* Minerale
* Geologie
Die **Vredefortkoepel** is die grootste slagkrater op Aarde. Dit is in die Vrystaat, Suid-Afrika, geleë met die dorp Vredefort wat in die krater lê. In 2005 is die Vredefortkoepel by Unesco se lys van Wêrelderfenisgebiede gevoeg vir die estetiese en wetenskaplike waarde van die gebied.

Formasie en struktuur
---------------------

Die bolied wat die aardoppervlak naby die hedendaagse Vredefort getref het, was een van die grootstes nog: Dit was na raming meer as 10 km breed. Die krater het 'n deursnee van ongeveer 300 km, groter as die 250 km breë Sundbury-krater (Sudbury-kom), en die 170 km breë Chicxulub-krater. Die ouderdom van die krater word geraam op meer as 2 miljard jaar (2 023 ± 4 miljoen jaar), en het die Aarde tydens die Paleoproterosoïkum getref.

Die Vredefort-kratergebied (27° 0′ S, 27° 30′ O) is een van die min slagkraters met veelvuldige ringe op Aarde, hoewel hulle algemeen op die Maan voorkom. Geologiese prosesse soos erosie en tektoniese prosesse het die meeste van die veelringkraters op Aarde verwoes. Die "krater" wat op die oppervlak sigbaar is, is egter nie die oorspronklike krater nie, maar die wortelsone van die slagkrater. Die oorspronklike krater is lankal deur erosie verwyder. Die slag het die kwartsietlae van die Sentrale Rand-groep en Wes-Rand-groep van die Witwatersrand-supergroep in dié gebied regop gekeer (en op plekke selfs laat oorhel), wat dan weerstand gebied het teen verdere verwering en erosie. Dit is dié positief verweerde landskap wat op die oppervlak gesien kan word.

Daar is oorspronklik gedink dat die koepel in die middel van die krater deur 'n vulkaniese uitbarsting gevorm is, alhoewel daar in die middel 1990's bewyse gevind is dat daar 'n reuseboliede-impak in die gebied plaasgevind het.

Die Vredefortkoepel het 'n deursnee van 298 km en is die grootste slagkrater ter wêreld.

Ekonomie
--------

Die Vredefortkoepel is belangrik vir ekotoerisme in die omgewing danksy die bekendheid daarvan asook die pragtige natuurskoon wat uit die geologiese struktuur ontstaan het.

In die sentrale gedeelte van die koepel is die graniete onder die Witwatersrand-supergroep blootgestel, waar dit kol-kol gemyn word.

Vroeër is goud in die omgewing ontgin, aangesien die gouddraende riwwe van die Sentrale-Rand-groep voor die slagkrater reeds afgeset was. Die riwwe van die Vrystaatse, Klerksdorpse en Wes-Randse goudvelde word in die ooste, suidooste en suide te diep om ekonomies te myn, maar word in die koepel deur die slagkrater nader aan die oppervlak gebring. Dit was egter nie ekonomies vatbaar nie, aangesien die voorkoms te wisselvallig en die graad van die gouderts te laag is.
***Trois couleurs*** (Afrikaans: ***Drie Kleure***) is 'n drieluik rolprente deur die Poolse regisseur Krzysztof Kieślowski bestaande uit *Trois couleurs: Bleu* (1993), *Trois couleurs: Blanc* (1994) en *Trois couleurs: Rouge* (1994).

Die drie rolprente is vernoem na die kleure van die Franse Driekleur of Tricolore Blou-Wit-Rooi, en is gebaseer op die beginsel van 
*"Vryheid, gelykheid, broederskap"*, wat deur hierdie drie kleure gesimboliseer word. Met *Trois couleurs* gee Kieślowski op dubbelsinnige en soms ironiese wyse 'n hedendaagse betekenis aan hierdie drie ideale.

*Trois couleurs: Bleu* beeld die tema vryheid uit, met 'n karaktertekening van 'n vrou wat haar man en dogter tydens 'n motorongeluk verloor.

*Trois couleurs: Blanc* handel oor die ongelykheid tussen 'n Poolse immigrant en sy Franse vrou wat 'n egskeiding aanvra vanweë haar man se impotensie.

In *Trois couleurs: Rouge* staan die tema broederskap sentraal, waarin die lewe van 'n fotomodel parallel loop met dié van 'n afgetrede regter.

Die drie films is met mekaar verbind deur middel van 'n aantal wederkerende details. So is daar in elke deel 'n ou dame wat 'n fles in 'n herwinningsdepot probeer gooi. Ook val 'n toneel by die hof uit *Bleu* saam met die van *Blanc*, en word die protagoniste uit die drie films onbewustelik met mekaar verenig in 'n toneel aan die einde van *Rouge*.

Hoofrolle
---------

*Trois couleurs: Bleu*
* Juliette Binoche - Julie
* Benoît Régent - Olivier
* Florence Pernel - Sandrine

*Trois couleurs: Blanc*
* Zbigniew Zamachowski - Karol
* Julie Delpy - Dominique
* Janusz Gajos - Mikolaj

*Trois couleurs: Rouge*
* Irène Jacob - Valentine
* Jean-Louis Trintignant - Joseph
* Jean-Pierre Lorit - Auguste
**André Brahm Truter** (gebore 23 April 1969) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert November 2021 as die uitvoerende burgemeester van die Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit dien. Hy is 'n lid van die Demokratiese Alliansie.

Agtergrond
----------

Truter is op 23 April 1969 in Stellenbosch gebore. Hy het in die Paarl-Vallei grootgeword. Truter het aan die Hoër Tegniese Skool in Oudtshoorn gematrikuleer. Daarna het hy by die Suid-Afrikaanse Polisiediens in Malmesbury aangesluit waarna hy in Pretoria sy opleiding voltooi het. Nadat hy sy opleiding voltooi het, is Truter na die Boesmansnek-grenspos op die Lesotho-KwaZulu-Natal grens gepos waar hy in die veediefstaleenheid diens gedoen het.

In 1994 het Truter uit die polisiediens getree en 'n besigheid kort daarna gestig. Hy het suksesvolle maatskappye in die bosbou-, landbou-, private sekuriteits- en vervoerbedrywe bestuur en ook sy eie boerdery bedryf terwyl hy op die familieplaas gewoon het.

Politieke loopbaan
------------------

Truter het as die DA-kandidaat in 'n tussenverkiesing in wyk 5 van die Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit op 12 Desember 2018 gestaan wat hy met 89% van die stemme gewen het.

Op 1 September 2021 is Truter as die DA se burgemeesterskandidaat vir die Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit vir die opkomende munisipale verkiesing op 1 November 2021 aangekondig. Die DA het hul meerderheid op die raad in die verkiesing verloor. Truter is op 17 November 2021 as burgmeester verkies danksy die Cape Coloured Congress-raadslid wat met die DA gestem het.

Familielewe
-----------

Truter is al meer as dertig jaar met Sheena getroud. Die egpaar het drie kinders.
'n Kaart van die twaalf stamme volgens die boek Joshua.
Die **Twaalf Stamme van Israel** (Hebreeus: שִׁבְטֵי־יִשְׂרָאֵל, *Šīḇṭēy Yīsrāʾēl*, "Stamme van Israel") is volgens die Hebreeuse Bybel die afstammelinge van die patriarg Jakob (ook bekend as Israel), wat saam die Israelitiese nasie gevorm het. Die seuns was waarskynlik dié by sy vroue, Lea en Ragel, en sy byvroue, Bilha en Silpa. 

Moderne geleerdes is skepties of daar 12 Israelitiese stamme was en glo die getal 12 is eerder 'n simboliese tradisie as deel van 'n nasionale skeppingsmite, hoewel sommige geleerdes verskil.

Bybelse weergawe
----------------

Jakob, wat later Israel genoem is, was die tweede oudste seun van Isak en Rebekka, die jonger tweelingbroer van Esau en die kleinseun van Abraham en Sara. Volgens die Bybel het God hom gekies as die patriarg van die Israelitiese nasie. Jakob het sover bekend twee vroue gehad, die susters Lea en Ragel, asook twee byvroue, Bilha en Silpa, by wie hy altesaam 13 kinders gehad het. 

Die 12 seuns vorm die basis van die 12 stamme van Israel, van die oudste tot die jongste Ruben, Simeon, Levi, Juda, Dan, Naftali, Gad, Aser, Issakar, Sebulon, Josef en Benjamin. Jakob het sommige van sy kinders voorgetrek, veral vir Josef en Benjamin, sy seuns by sy gunstelingvrou, Ragel, en daarom is die 12 stamme in 'n goddelike sin nie dieselfde behandel nie. Josef het dubbel soveel as sy broers geërf, al was hy die tweede jongste. Hy is behandel asof hy, en nie Ruben nie, die oudste was, en sy stam is in twee gedeel. Dit is na sy twee seuns, Efraim en Manasse, genoem.

### Seuns en stamme

Die Israeliete was die afstammelinge van die 12 seuns van Jakob. Die afstammelinge van sy dogter, Dina, is nie as 'n stam gereken nie. Die seuns is in Paddan-Aram gebore en het vier verskillende moeders gehad:

* Die seuns van Lea: Ruben, Simeon, Levi, Juda, Issakar en Sebulon
* Die seuns van Ragel: Josef en Benjamin (die jongste)
* Die seuns van Bilha: Ragel se slavin; Dan en Naftali
* Die seuns van Silpa: Lea se slavin; Gad en Aser

In Deuteronomium 27:12-13 word die 12 stamme genoem:

* Ruben
* Simeon
* Levi
* Juda
* Issakar
* Sebulon
* Dan
* Naftali
* Gad
* Aser
* Benjamin
* Josef, wat later in twee "halwe stamme" verdeel is:
	+ Efraim
	+ Manasse

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die wiel van die jaar
Die ingang van *Dumha na nGiall*, Ierland; net soos by ander ganggrawe word die grafkamer tydens Samhain en Imbolc verlig
'n Feesvuur
**Imbolc** (Iers-Gaelies: [ɪˈmˠɔlˠɡ]), soms ook **Oimelc**, ook genoem **Sint Brigid-dag** (Iers-Gaelies: *Lá Fhéile Bríde*; Skots-Gaelies: *Là Fhèill Brìghde*; Manx-Gaelies: *Laa'l Breeshey*), is een van die belangrikste feesdae van die tradisionele Keltiese kalender wat op 1 Februarie gevier word. Dit is die tradisionele Keltiese Lentefees wat in die middel van die tyd tussen die Noordelike Halfrond se Wintersonstilstand en die Dag-en-Nagewening van die lente plaasvind. Die feesdag is gewy aan die godin Brigid (dikwels ook Brighid, Bride of Brigit) wat in die Christelike tydperk as 'n heilige vereer is.

Die Ierse benaming het sy etimologiese oorsprong in die Gaeliese term vir "in die buik" (*i mbolg*), maar is later herinterpreteer as "ooimelk" (gewoonlik word die eerste lammers op hierdie tydstip gebore) en was sodoende 'n simboliese verwysing na die nuwe lewenskrag wat met die lente geassosieer word. Die begin van Februarie was ook die tyd wanneer die voedselvoorrade van die winter byna opgebruik was. Dit was dus uiters belangrik om sekere religieuse rituele te beoefen wat 'n goeie oes in die laatsomer help verseker het.

Net soos by ander Keltiese feeste het die aansteek van feesvure 'n sentrale rol by die vierings gespeel aangesien Brigid die Keltiese Godin van vuur, heilkunde en vrugbaarheid was. Die vuur was 'n simbool vir die son wat oor die volgende maande sy krag herwin het. Toe die Rooms-Katolieke Kerk die Keltiese Imbolc tot die Christelike fees Marialigmis op 2 Februarie verander het, is kerse steeds aangesteek om die simboliese reining van die Jonkvrou Maria te vier. Gelowiges het ook kerse aangesteek by die prosessies wat op 2 Februarie plaasgevind het.

Betekenis in die Neopaganisme
-----------------------------

Nuwe Heidene beskou Imbolc nog steeds as 'n spesiale fees danksy die belangrike rol wat die natuur en sy kringloop in die nie-Christelike inheemse geloofstelsels van Europa speel. Die Gehoringde God – die heerser oor die najaar en winter – beskik in hierdie tyd van die jaar nog steeds oor sy mag. Die winterkoue behels sterkte en warmte net soos lewe en dood.

Dit is baie belangrik dat menslike aktiwiteite die gebeure in die natuur weerspieël, en net soos die natuur geleidelik sy lewenskrag herwin, probeer Nuwe Heidene nou die klein take te doen wat gedurende die res van die jaar nie verrig is nie. Aktiwiteite en rituele tydens Imbolc kan dus die maak van kerse, die aanplanting van lenteblomme, die lees van gedigte of die vertelling van stories insluit.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Kaliummetavanadaat  |
| IUSTC-naam | Kaliummetavanadaat |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |
| Chemiese formule | KVO3 |
| Molêre massa | 138,04 [g/mol] |
| CAS-nommer | 13769-43-2   |
| Voorkoms | Gelerig wit vastestof   |
| Reuk | Reukloos |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=570; b=1082; c=522 pm |
| Smeltpunt | 520 °C |
| Kookpunt |  |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid | Oplosbaar |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |   |
| LD50 | 323 [mg/kg] (oraal; rot) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Kaliummetavanadaat** is 'n sout van kalium en metavanadiumsuur, 'n oksosuur afgelei van vanadium in sy +5 oksidasietoestand. Dit het die chemiese formule KVO3.

Die sout is amfoteries en higroskopies.

Kristalstruktuur
----------------

Kaliummetavanadaat kistalliseer in 'n ortorombiese struktuur (a=570; b=1082; c=522 pm).

Dit het 'n monohidraat KVO3 wat 'n ander struktuur besit wat ook ortorombies is (Pnam; a=815,1; 1358,6; c=369,7 pm). In albei strukture vorm die metavanadaat kettings van [VO4]-eenhede wat hoeke deel. In die hidraat is die eenheid egter 'n trigonale dipiramied met vyfvoudige koördinasie.

Chemiese eienskappe
-------------------

Kaliummetavanadaat kan verkry word deur vanadium(V)oksied (V2O5) in 'n verwarmde oplossing van kaliumhidroksied (KOH) op te los en die pH tussen 6,5 en 8 te hou. By afkoeling ontstaan naaldvormige kristalle van albei die vanadaat en sy hidraat afhankelik van die spoed waarmee dit afgekoel word. By 8<pH<10 ontstaan 'n pirovanadaat en by pH>10 die ortovanadaat KVO4.

Gebruike
--------

Kaliummetavanadaat is 'n belangrike kommersiële produk. Dit word gebruik in die elektronika, katalise en materiaalkunde. Dit word as elektroliet in litiumbatterye aangewend. Ander gebruike is as korrosie-inhibeerder en middel teen skaalvorming. Dit word wyd gebruik in chemiese kunsmisbedrywe, glas- en keramiekbedrywe en farmaseutiese industrieë. Dit word ook gebruik in die proses van pigmentproduksie vir plastiek, emalje, keramieke en vir industriële gasontzwaveling en H2S-adsorpsie en -eliminasie.
**Claude Émile Jean-Baptiste Litre** is 'n fiktiewe karakter wat in 1978 deur Kenneth Woolner van die Universiteit van Waterloo as 'n grap geskep is om die gebruik van 'n hoofletter L vir die liter eenheid te regverdig.

Die SI-stelsel laat gewoonlik die gebruik van 'n hoofletter slegs toe wanneer 'n eenheid na 'n persoon vernoem is. Dit is egter dikwels moeilik om tussen die karakter "l" en die syfer "1" te onderskei, veral in sekere lettertipes of handskrifstyle, en daarom word beide die kleinletter (l) en die hoofletter (L) toegelaat*.* Die Amerikaanse Nasionale Instituut van Standaarde en Tegnologie beveel deesdae die gebruik van die hoofletter L aan, 'n praktyk wat ook in Kanada en Australië wyd gevolg word.

Woolner het die karakter geskep in 'n grapartikel op April-gekkedag in die April 1978-uitgawe van "CHEM 13 News", 'n nuusbrief wat gemik is op chemie vir skoolonderwysers. Volgens die artikel is Claude Litre op 12 Februarie 1716 gebore, die seun van 'n wynbottel vervaardiger. Tydens Litre se uiters glorieryke fiktiewe wetenskaplike loopbaan, sou hy 'n volume maateenheid voorgestel het wat na sy dood in 1778 opgeneem is in die Internasionale Stelsel van Eenhede.

Die storie is verkeerdelik as 'n feit weergegee in die IUSTC tydskrif *Chemistry International*, en daarna teruggetrek.
**Jacques Nienaber** (gebore 16 Oktober 1972) is 'n afrigter van die Suid-Afrikaanse rugbyunie wat tans die hoofafrigter van die Springbokke is.

Vroeë lewe
----------

Nienaber is in Kimberley gebore, maar het in Bloemfontein grootgeword, waar hy by Grey-kollege skool gegaan het. Hy het rugby op flank gespeel. 

Hy het aan die Universiteit van die Vrystaat studeer, waar hy in sy eerste vennootskap met Rassie Erasmus begin werk het.

### 2020-tans: Springbokke

In Januarie 2020 is aangekondig dat Nienaber as die nuwe hoofafrigter van die Springbokke aangestel is en hy het die sleutels van 'n wêreldkampioenspan ontvang. Nienaber het destyds geen ervaring as hoofafrigter gehad nie. As gevolg van die Covid-19-pandemie moes hy 'n volle jaar wag voordat hy uiteindelik sy eerste span teen Georgië op 2 Julie 2021 opgestel het voor die Britse en Ierse Leeus-reeks in 2021. Die Springbokke het uiteindelik die reeks teen die Leeus met 2-1 gewen, 'n inhaalpoging, nadat hulle die eerste toets in Kaapstad naelskraaps verloor het.

| * l
* b
* w
Springbokspanne gehaal |
| --- |
| 

| * l
* b
* w
Springbokrugbyspelers (2019 Rugbywêreldbekergroep) |
| --- |
| **Voorspelers** | Brits • De Jager • P.S. Du Toit • Etzebeth • Koch • Kolisi (k) • Kitshoff • Louw • Malherbe • Marx • Mbonambi • Mostert • Mtawarira • Nyakane • Smith • Snyman • Vermeulen • T. Du Toit (plaasvervanger) | Vlag van Suid-Afrika |
| **Agterspelers** | Am • De Allende • De Klerk • Gelant • E. Jantjies • H. Jantjies • Kolbe • Kriel • Le Roux • Mapimpi • Nkosi • Pollard • Reinach • Steyn • Willemse (plaasvervanger) |
| Hoofafrigter: Rassie Erasmus; Assistentafrigters: Felix Jones, Jacques Nienaber, Matt Proudfoot, Mzwandile Stick, Aled Walters |

 |
**Theia** is ’n hipotetiese antieke planeet in die vroeë Sonnestelsel wat, volgens die reuse-impakhipotese, sowat 4,5 miljard jaar gelede teen ’n ander planeet, Gaia (die vroeë Aarde), gebots het. Volgens dié hipotese was Theia ’n trojaan van die Aarde omtrent so groot soos Mars, met ’n deursnee van sowat 6 102 km. Die geoloog Edward Young van die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles, het op grond van rotse wat in die Apollo-sendings 12, 15 en 17 versamel is, voorgestel Theia het trompop met die Aarde gebots, in teenstelling met die vorige teorie dat die Aarde net skrams getref is. Modelle van die botsing wys Theia se puin het om die Aarde versamel en die vroeë Maan gevorm.

Sommige wetenskaplikes glo die materiaal wat tydens die botsing die lug ingeskiet is, het aanvanklik twee mane gevorm wat later saamgepak en die Maan gevorm het soos ons dit vandag ken. Die Theia-hipotese verduidelik ook hoekom die Aarde se kern groter is as wat verwag kan word van ’n liggaam met sy grootte: Volgens die hipotese het Theia se kors en mantel met die Aarde s’n versmelt.

Naam
----

’n Animasie van die hipotetiese botsing tussen Theia en die Aarde.
Theia is genoem na die Titaan Theia, wat in die Griekse mitologie die ma was van Selene, die maangodin. Dit loop hand-aan-hand met die idee dat die planeet Theia se botsing met die Aarde die Maan geskep het.

Botsing
-------

Volgens die reuse-impakhipotese het Theia saam met die proto-Aarde om die Son gewentel, by een van die Aarde-Son se twee stabiele Lagrange-punte, L4 of L5, waar dit geneig sou gewees het om te bly. In dié geval sou dit gegroei het tot moontlik die grootte van Mars. Die swaartekraginvloed van Venus en/of Jupiter het Theia eindelik versteur en dit op ’n koers geplaas waar dit teen die Aarde gebots het.

Volgens die oorspronklike hipotese het Theia die Aarde skrams getref en stukke lawa van albei vormende planete die lug ingeskiet. Dié stukke het afgekoel en óf een Maan gevorm óf twee liggame wat eindelik versmelt het om die Maan te vorm. Daarvolgens sou ’n trompopbotsing gelei het tot die vernietiging van albei planete en ’n soort tweede asteroïdegordel tussen die wentelbane van Venus en Mars geskep het.

Bewyse wat in Januarie 2016 gepubliseer is, toon die moontlikheid dat die liggame wel trompop gebots het en dat Theia se oorblyfsels in beide die Aarde en die Maan gevind kan word. Die blyk veral uit die δ41K-isotoopverhouding.

Hipoteses
---------

Van die begin van die moderne sterrekunde af was daar minstens vier hipoteses oor hoe die Maan ontstaan het:

1. ’n Enkele liggaam het in die Aarde en die Maan verdeel;
2. Die Maan is deur die Aarde se swaartekrag van buite in ’n wentelbaan vasgevang (nes baie mane van die buiteplanete);
3. Die Aarde en Maan het terselfdertyd gevorm uit die Son se akkresieskyf;
4. Theia het met die Aarde gebots.

Die maanrotsmonsters wat deur Apollo-ruimtevaarders teruggebring is, het ’n baie soortgelyke samestelling as die aardkors en is dus waarskynlik in ’n gewelddadige voorval uit die Aarde geruk.
Mangaanknolle
Aflandige **mangaanknolle** is neerslae van metaaloksiede wat op die oseaanvloer aangetref kan word.

Dit is 'n afgemene fenomeen in al die oseane en word ook in die oseane rondom Suid-Afrika gevind, soos in die Kaapkom (WNW van Kaapstad), die Kaapgang (SO Kaapkom, SSW van Kaapstad), die Mosambiekkom (OSO van Gqeberha en suid van die Zambezi-diepseewaaier) en die Mosambiekrif (ONO van Oos-Londen).

In die Kaapkom is tot 18 [kg/m2 droë gewig vanuit 'n diepte van 5 049 m opgediep. Die samestelling van hierdie knolle kan wissel.

| Element | SO Kaapkom % | Mosambiekrif % |
| --- | --- | --- |
| Mn | 17,1 | 21,91 |
| Fe | 11,5 | 13,73 |
| Si | 10,6 | 2,64 |
| Al | 2,12 | 0,93 |
| Na | 1,67 | 1,27 |
| Mg | 1,38 | 1,18 |
| P | 0,269 | 0,22 |
| Ca | 1,72 | 2,36 |
| Ti | 0,515 | 0,55 |
| K | 0,864 |  |
| Ni | 0,723 | 0,26 |
| Cu | 0,205 | 0,05 |
| Co | 0,123 | 0,27 |

Van hierdie elemente is nikkel, koper en kobalt die waardevolste. Yster en mangaan is mos ook op die land volop. Die waardevolste knolle word in die Sentrale Pasifiese Oseaan gevind. Rondom Suid-Afrika in die Ni+Cu+Co inhoud selde bo 2% en dit word nie as ekonomies haalbaar gesien.

Vorming
-------

Mangaanknolle kan baie oud wees. Die spoed waarmee hulle groei is nie meer as 2 tot 4 milimeter per *miljoen* jaar. Die meeste het in die Mioseen of Plioseen begin om te groei. Die knol se kern kan 'n stukkie vulkaniese materiaal wees, maar tande van uitgestorwe haaie uit die Mio- of Plioseen word ook gevind.
**Maurice Wildon Montague Pope** (gebore 17 Februarie 1926 in Londen - 2019) is 'n Suid-Afrikaanse en Britse taalkundige, spesialis in klassieke en antieke studies, en een van die voorste navorsers van die Kretensiese skryfstelsels.

Pope het aan die Universiteit van Cambridge gegradueer. Sedert 1949 het hy as assistent aan die Departement Klassieke Studies van die Universiteit Stellenbosch gewerk. In 1952 het hy 'n dosent geword. In 1957 het hy professor George P. Gould, wat ook aan die Universiteit van Cambridge gegradueer het, as professor in klassieke studies vervang. Saam met Gould het hy 'n aantal artikels oor Lineêr A gepubliseer.

Benewens taalkunde is Pope ook in argeologie geïnteresseerd. Hy het dikwels aan argeologiese ekspedisies deelgeneem, onder meer in 1954 aan 'n onderwaterekspedisie van die argeologiese skool van Athene naby Chios.

Van 1960 af was hy dekaan van die Fakulteit Geesteswetenskappe aan die Universiteit van Kaapstad.

In Augustus 1968 het hy uit sy pos bedank en die universiteit verlaat, aangesien hy sterk gekant was teen die inmenging van die rassistiese regering in die universiteit se beleid (die regering het die universiteitsowerhede verplig om hul aanstelling van 'n swart persoon as senior dosent te onttrek). Daarna is Pope na die Universiteit van Oxford.

In 1980 het hy in samewerking met J. Raison 'n korpus van inskripsies in Lineêr A voorberei en gepubliseer.

Uitgesoekte werke
-----------------

* The Story of Decipherment: From Egyptian Hieroglyphs to Maya Script.
* Corpus transnuméré du Linéaire A (avec J. Raison).

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90959521
* BNF: cb114628091 (data)
* GND: 172311624
* ISNI: 0000 0001 1470 017X
* LCCN: n50023184
* NDL: 00453115
* NLA: 35428530
* NLI: 000107023
* NSK: 000111663
* NTA: 068335075
* SUDOC: 085794481
* VIAF: 29527495
* WorldCat Identities: viaf-164320757

 |
Besienswaardighede in die Boheemse Paradys - met die kasteel Hrubá Skála in die voor- en die Trosky-kasteel in die agtergrond
Die bouval van die Trosky-kasteel is die simbool van die Boheemse Paradys
Die Kost-kasteel
'n Plaashuis in die tradisionele boustyl
Die **Boheemse Paradys** (Tsjeggies: *Český ráj*, Duits: *Böhmisches Paradies*) is 'n berglandskap in die noordooste van Boheme, een van die historiese lande van die Tsjeggiese Republiek. Die landskap, wat aan die middelloop van die Jizera-rivier (Duits: *Iser*) geleë is, staan veral bekend vir sy sandsteen wat as boumateriaal vir plaaslike nedersettings gedien het. 

'n Deel van die streek word sedert 1955 as natuurberwaringsgebied beskerm (as die oudste van sy soort in Tsjeggië). Weens sy besonderse geologiese struktuur maak die gebied sedert 2005 deel uit van die netwerk van Europese Geoparke waarin 69 natuurbewaringsgebiede in 23 lande saamgesluit het. Naas sy natuurskoon word toerisme in die Boheemse Paradys ook bevorder deur 'n groot verskeidenheid historiese monumente, waaronder kastele, museums en tradisionele volksboukuns.
**Disney Channel** (oorspronklik **The Disney Channel** genoem van 1983 tot 1997 en gewoonlik verkort tot **Disney** van 1997 tot 2002) is 'n Amerikaanse betaaltelevisie-kanaal wat dien as die vlagskip-eiendom van die eienaar Disney Channels Worldwide-eenheid van die Walt Disney Television-filiaal van The Walt Disney Company.

Disney Channel se programmering bestaan ​​uit oorspronklike eerste reeks televisie-reekse, teater vrygestelde en oorspronklike TV-films, en kies ander programme van derdepartye. Disney Channel, wat vroeër 'n premiumdiens was, het sy programme oorspronklik gedurende die 1980's aan gesinne bemark, en later aan jonger kinders teen die 2000's. Die meeste van Disney Channel se oorspronklike programme is gemik op kinders van 6-14, terwyl die Disney Junior-programme op kinders onder 8 jaar gerig is.

Disney Channel is sedert Januarie 2016 vir ongeveer 93,9 miljoen betaaltelevisiehuishoudings (80,6% van huishoudings met minstens een televisiestel) in die Verenigde State beskikbaar.