Die **selakant** (*Latimeria chalumnae*) is 'n vis wat in die Indiese Oseaan voorkom en is bekend as 'n "lewende fossiel". Dit word SEE-li-kant uitgespreek. In Engels is dit bekend as die *coelacanth*.

Agtergrond
----------

Fossiele van die selakant was lank reeds bekend; 120 is reeds gevind. Die ouderdom van die fossiele wissel van 380 tot 70 miljoen jaar en die vis was as uitgesterf beskou. Die eerste fossiel is in 1882 in Engeland gevind. Ander is daarna ontdek in Europa, Noord- en Suid-Amerika, Groenland en Australië terwyl drie fossielspesies in Suid-Afrika ontdek is, een naby Port Alfred.

Marjorie Courtenay-Latimer was die kurator van die Oos-Londense Museum. Sy het ‘n ooreenkoms met die plaaslike vissers gehad dat hulle enige vreemde visse wat gevang word onder haar aandag sou bring. Na so ‘n oproep op 22 Desember 1938 van Hendrik Goosen, kaptein van die vissersboot *Nerine*, het sy die selakant op die vissersboot gevind en onmiddellik besef dat dié vangs iets besonders is. Sy het moeite gedoen om die vis van 1,5 m te bewaar sodat prof. J.L.B. Smith, 'n igtioloog (viskenner) van Grahamstad, dit kon ondersoek. Hy het die vis as ‘n selakant geïdentifiseer en dit as *Latimeria chalumnae* geklassifiseer.

Hy het onmiddellik met ‘n soektog na die tuiste van die selakant begin. Hy het 'n pamflet verspei in drie tale, Engels, Frans en Portugees, wat 'n beloning van ₤100 uitloof aan enige persoon wat twee spesies vind. Kapt. Eric Hunt het die pamflette namens prof. Smith op die Comore-eilande versprei. Veertien jaar later is sy moeite beloon toe ‘n selakant op 20 Desember 1952 gevang word by Anjouan op die Comore-eilande. Hunt het onmiddellik vir prof. Smith laat weet van die vangs. Die vis was aan die plaaslike bevolking bekend as die *gombessa*, maar hulle het dit nie geëet of daarmee handel gedryf nie omdat dit baie olierig was.

Sedertdien, na baie navorsing, is bykans 200 van die visse gevang en afgeneem in hulle natuurlike habitat naby Madagaskar, Kenia, Indonesië en in Jessor Canyon naby Sodwanabaai. Die klein duikboot *Geo* is gebruik om die selakant in Januarie 1987 naby die Comore te bestudeer.

Drie Selakante is gedurende 2000 by Jessor Canyon geïdentifiseer deur Peter Timm. Sedertdien is nog ses visse geïdentifiseer; die visse word geïdentifiseer deur die wit vlekke op hul lywe.

DNS-toetse het bewys dat die selakant wat by die eiland Sulawesi naby Indonesië gevang is, 'n ander spesie as *Latimeria chalumnae* is, en is geklassifiseer as *Latimeria menadoensis*.

Voorkoms
--------

Die kop en liggaam is donker, amper metaalagtig blou, en die liggaam is oortrek met onreëlmatige wit of ligblou spikkels. As die vis vrek, verander die kleur in 'n donker swart-bruin. Die vis word sowat 1,8 m lank en weeg 98 kg. Die selakant het twee dorsale vinne, twee pektorale vinne, twee bekkenvinne en twee anale vinne. Na aanleiding van die bekken- en anale vinne het dit die bynaam *old fourlegs* (ou vierbeen) gekry. Die kieue is redelik klein, wat wys dat die vis 'n lae suurstofverbruik het.

Habitat en gewoontes
--------------------

Die selakant is snags wakker en rus bedags in grotte en canyons in groepe van 2-16. Hulle verkies diep water selfs tot by 600 m. In die nag kan hulle tot 8 km ver swem. Wanneer hulle kos soek, neem hulle 'n bykans vertikale posisie aan, die kop naby die bodem en die stert aan die bokant. Hulle bly 2-3 minute lank in dié posisie.

Voortplanting
-------------

Die selakant is eier-lewendbarend (ovivivipaar). Die eiers word in die wyfie bevrug en die kleintjies word gebore nadat hulle in die wyfie uitgebroei en sowat 36–38 cm lank geword het. Die eiers is sowat 9 cm in deursnee en weeg 325 g elk. Dit is die grootste eier van enige vis.

Die selakant is geklassifiseer as 'n kritiek bedreigde spesie en dit is onwettig om dit te vang of daarmee handel te dryf.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bronne
------

* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.
* Dierkunde: 'n Funksionele Benardering. PAJ Ryke. Tweede Uitgawe. 1982. ISBN 0-409-09201-0
* QUEST: Science for South Africa. Volume 8. Number 1. ISSN 1729-830X
* QUEST: Science for South Africa. Volume 9. Number 3. ISSN 1729-830X