Rembrandt van Rijn: Bileam en sy eselin (Numeri 22:22-35)
**Numeri** (Grieks **Ἀριθμοί**, *Arithmoi = getalle*; Hebreeus **bemidbar** בְּמִדְבַּר = *in die woestyn*) is die vierde boek van die Hebreeuse Bybel. Die naam Numeri verwys na die sensusgetalle in die eerste deel van die boek. Dit word gevolg deur 'n verskeidenheid rigtingwysers vir die volk Israel se eiesoortige lewenswyse en 'n beskrywing van die tweede Paasfeesviering. Vervolgens word die trek van Sinaiberg af tot by Paran beskryf. Die trek is gekenmerk deur die volk se opstandigheid teen die Here en die Here se troue sorg vir hulle. Die rebelsheid van die volk word uiteindelik gestraf. Die volk Israel moet veertig jaar lank in die woestyn bly. Dan trek die volk om Edom en Moab tot by die Jordaanrivier.

Die eerste sinne van die boek is:

*Die Here het met Moses gepraat in die tent van ontmoeting in die Sinaiwoestyn. Dit was op die eerste dag van die tweede maand, in die tweede jaar nadat Israel uit Egipte weggetrek het.*

Hooftrekke van die boek
-----------------------

* Die verblyf by Sinai en reëlings vir die trek verder 1:1-10:10
* Die volk trek tot by Paran 10:11-12:16
* Die verblyf by Paran 13:1-19:22
* Die volk trek tot by die Jordaan 20:1-36:13

Agtergrond
----------

Numeri is die vierde van vyf boeke van die Joodse Tora. Die boek het 'n lang en komplekse geskiedenis; sy finale vorm is moontlik te danke aan 'n Priesterlike geskrif van 'n Jahwistiese bron wat 'n tyd in die vroeë Persiese tydperk (5de eeu v.C.) gemaak is. Die naam van die boek kom van die twee sensusse wat van die Israeliete geneem is. 

Numeri begin by die berg Sinai, waar die Israeliete hulle wette en verbond van God ontvang het en God onder hulle in die heiligdom gaan woon het. Hul taak is om die Beloofde Land in besit te neem. Die mense word getel en voorbereidings word getref om hul optog te hervat. Die Israeliete begin die reis, maar hulle "mor" oor die ontberinge langs die pad, en oor die gesag van Moses en Aäron. Vir hierdie dade vernietig God ongeveer 15 000 van hulle op verskillende maniere. Hulle kom by die grense van Kanaän aan en stuur spioene die land in. By die aanhoor van die spioene se vreesaanjaende verslag oor die toestande in Kanaän, weier die Israeliete om dit in besit te neem. God veroordeel hulle tot die dood in die woestyn totdat 'n nuwe geslag kan opgroei en die taak kan uitvoer. Die boek eindig met die nuwe geslag Israeliete in die "vlaktes van Moab" wat gereed is vir die oorsteek van die Jordaanrivier.

Numeri is die hoogtepunt van die verhaal van Israel se uittog uit onderdrukking in Egipte en hul reis om die land wat God aan hulle vaders belowe het in besit te neem. As sodanig maak dit 'n gevolgtrekking van die temas wat in Genesis bekendgestel is en in Eksodus en Levitikus afgespeel word: God het die Israeliete belowe dat hulle 'n groot (d.w.s. talryke) nasie sal word, dat hulle 'n spesiale verhouding met Yahweh hulle god sal hê, en dat hulle die land Kanaän in besit sal neem. Numeri demonstreer ook die belangrikheid van heiligheid, getrouheid en vertroue: ten spyte van God se teenwoordigheid en sy priesters, het Israel 'n gebrek aan geloof en die besit van die land word aan 'n nuwe geslag oorgelaat.

Struktuur
---------

Die meeste kommentators verdeel Numeri in drie afdelings gebaseer op plek (die Sinaiberg, Kades-Barnea en die vlaktes van Moab), verbind deur twee reisafdelings; is 'n alternatief om dit te sien as gestruktureer rondom die twee geslagte van diegene wat veroordeel is om in die woestyn te sterf en die nuwe geslag wat Kanaän sal binnegaan, en om 'n teologiese onderskeid te tref tussen die ongehoorsaamheid van die eerste geslag en die gehoorsaamheid van die tweede.

Opsomming
---------

God beveel Moses, in die woestyn van Sinai, om diegene te tel wat wapens kan dra—van al die manne "van twintig jaar oud en ouer", en om prinse oor elke stam aan te stel. Altesaam 603 550 Israeliete is geskik vir militêre diens. Die stam van Levi is vrygestel van militêre diens en dus nie by die sensus ingesluit nie. Moses wy die Leviete vir die diens van die Tabernakel in die plek van die eersgebore seuns, wat tot dusver daardie diens verrig het. Die Leviete is in drie families verdeel, die Gersoniete, die Kehatiete en die Merariete, elkeen onder 'n owerste.

Die Kehatiete is gelei deur Eleasar, seun van Aäron, terwyl die Gersoniete en Merariete gelei word deur Aäron se ander seun, Itamar. Voorbereidings word dan getref om die opmars na die Beloofde Land te hervat. Verskeie verordeninge en wette word afgekondig.

Die Israeliete trek van Sinai af weg. Die volk murmureer teen God en word met vuur gestraf; Moses kla oor hulle hardkoppigheid en word beveel om sewentig ouderlinge te kies om hom by te staan ​​in die regering van die volk. Mirjam en Aäron beledig Moses by Haserot, wat God kwaad maak; Mirjam word met melaatsheid gestraf en word vir sewe dae uit die kamp gesluit, en aan die einde daarvan trek die Israeliete na die woestyn Paran op die grens van Kanaän. Twaalf spioene word na Kanaän uitgestuur en kom terug om aan Moses verslag te doen. Josua en Kaleb, twee van die spioene, rapporteer dat die land "oorvloei van melk en heuning", maar die ander spioene sê dat dit deur reuse bewoon word, en die Israeliete weier om die land binne te gaan. Yahweh bepaal dat die Israeliete gestraf sal word vir hul geloofsverlies deur vir 40 jaar in die woestyn te moet ronddwaal.

God beveel Moses om plate te maak om die altaar te bedek. Die kinders van Israel murmureer teen Moses en Aäron oor die vernietiging van Korag se manne en is deur die plaag getref, met 14 700 wat omkom. Aäron en sy gesin word deur God as verantwoordelik verklaar vir enige ongeregtigheid wat in verband met die heiligdom gepleeg word. Die Leviete word weer aangestel om te help met die onderhoud van die Tabernakel. Die Leviete word beveel om 'n deel van die tiendes wat van hulle geneem is, aan die priesters oor te betaal.

Mirjam sterf by Kades Barnea en die Israeliete vertrek na Moab, op Kanaän se oostelike grens. Die Israeliete blameer Moses vir die gebrek aan water. Moses word deur God beveel om met 'n rots te praat, maar is aanvanklik ongehoorsaam, en word gestraf deur die aankondiging dat hy nie Kanaän sal binnegaan nie. Die koning van Edom weier toestemming om deur sy land te gaan en hulle trek om dit. Aäron sterf op die berg Hor. Die Israeliete word deur vurige vlieënde slange gebyt omdat hulle teen God en Moses gepraat het. 'n Koper slang word gemaak om hierdie slange af te weer.

Die Israeliete kom op die vlaktes van Moab, oorkant die Jordaanrivier van Jerigo aan. Hier bevind die Israeliete hulle in konflik met die Amoriete en Og, koning van Basan, wat hulle albei verslaan. Balak, koning van Moab, besluit om ook teen die Israeliete te veg, en roep 'n plaaslike waarsêer genaamd Bileam om die Israeliete te vervloek. God sê egter vir Bileam om hulle nie te vervloek nie, en wanneer Bileam probeer om saam met die Moabitiese amptenare na Balak te reis, stuur God 'n engel om sy donkie te keer. Met die besef dat hy nie die Israeliete kan vervloek nie, seën Bileam hulle eerder, en voorsien 'n figuur wie hy identifiseer as 'die Ster van Jakob' wat Israel se vyande sal verslaan. Dit maak Balak kwaad, maar Bileam lig vir Balak in dat hy niks kan sê behalwe wat God vir hom sê om te sê nie.

Hoe langer die Israeliete op die vlaktes van Sittim bly, hoe meer ondertrou hulle met die plaaslike Moabiete, en hoe meer neem hulle deel aan die plaaslike godsdiens, en aanbid 'n godheid bekend as Baäl-Peor. God stuur 'n plaag as weerwraak, en Moses sê vir die regters om enigiemand dood te maak wat aan hierdie praktyk deelneem. Wanneer een van Aäron se kleinseuns, Pinehas, uitvind dat 'n Simeonitiese prins met die naam Simri met 'n Midianitiese vrou met die naam Cozbi getrou het, gaan hy hul tent binne en steek hulle met 'n spies. God beloon hom deur aan sy nageslag 'n ewige priesterskap te gee. God sê ook vir die Israeliete om die Midianiete as hul vyande te beskou.

’n Nuwe sensus gee die totale aantal mans van twintig jaar en ouer as 601 730 aan, en die getal van die Leviete vanaf die ouderdom van een maand en ouer as 23 000. Die grond sal deur loting verdeel word. Die dogters van Selofhad, wat geen seuns gehad het nie, moet in die toekenning deel. Moses word beveel om Josua as sy opvolger aan te stel. Voorskrifte vir die viering van die feeste en die offergawes vir verskillende geleenthede word opgesom. Moses beveel die Israeliete om die mense van Midian dood te maak, as weerwraak vir die Baäl-Peor-voorval. Die Rubeniete en die Gadiete versoek Moses om die land oos van die Jordaan aan hulle toe te wys. Moses gee toe aan hul versoek nadat hulle belowe het om te help met die verowering van die land wes van die Jordaan. Die land oos van die Jordaan is verdeel onder die stamme van Ruben, Gad en die halwe stam van Manasse. Moses herinner die plekke waar die Israeliete stilgehou het tydens hul veertig jaar se omswerwinge en gee die Israeliete opdrag om die Kanaäniete uit te roei en hul afgode te vernietig. Die grense van die land word uitgespel; die land moet verdeel word onder toesig van Eleasar, Josua en twaalf vorste, een van elke stam.

Samestelling
------------

Die meerderheid moderne Bybelwetenskaplikes glo dat die Tora (die boeke Genesis, Eksodus, Levitikus, Numeri en Deuteronomium) sy huidige vorm bereik het in die post-Ballingskaptydperk (dws na ongeveer 520 v.C.), gebaseer op voorafbestaande geskrewe en mondelinge tradisies, sowel as hedendaagse geografiese en politieke realiteite. Die vyf boeke word dikwels beskryf as afkomstig uit vier "bronne" - skole van skrywers eerder as individue - die Jahwis en die Elohis (wat dikwels as 'n enkele bron behandel word), die Priesterlike bron en die Deuteronomis. Daar is 'n voortdurende dispuut oor die oorsprong van die nie-Priesterlike bron(ne), maar daar word algemeen saamgestem dat die Priesterlike bron na-ballingskap is.

Genesis bestaan ​​uit Priesterlike en nie-Priesterlike materiaal. Exodus is 'n bloemlesing wat uit byna alle tydperke van Israel se geskiedenis getrek is. Levitikus is geheel en al Priesterlik en dateer uit die ballingskap/na-ballingskap tydperk. Numeri is 'n Priesterlike geskrif van 'n nie-Priesterlike oorsprong. Deuteronomium, die laaste boek van die Tora, het begin as die stel godsdienswette (dit maak die grootste deel van die boek uit), is in die vroeë deel van die 6de eeu v.C. uitgebrei om te dien as die inleiding tot die Deuteronomistiese geskiedenis (die boeke van Josua tot Konings), en is later steeds losgemaak van daardie geskiedenis, weer uitgebrei en geredigeer, en aan die Tora geheg.

Temas
-----

David A. Clines het in sy invloedryke The Themes of the Pentateuch (1978) die oorkoepelende tema van die vyf boeke geïdentifiseer as die gedeeltelike vervulling van 'n belofte wat God aan die aartsvaders, Abraham, Isak en Jakob gemaak het. Die belofte het drie elemente: nageslag (Abraham is vertel dat sy nageslag so ontelbaar soos die sterre sal wees), goddelike-menslike verhouding (Israel moet God se uitverkore volk wees), en land (die land Kanaän, vervloek) deur Noag onmiddellik na die Vloed.

Die tema van die goddelike-menslike verhouding word uitgedruk deur 'n reeks verbonde wat strek vanaf Genesis tot Deuteronomium en verder. Die eerste is die verbond tussen God en Noag onmiddellik na die Vloed waarin God instem om nooit weer die aarde met water te vernietig nie. Die volgende is tussen God en Abraham, en die derde tussen God en die hele Israel by die berg Sinai. In hierdie derde verbond, anders as die eerste twee, gee God 'n uitgebreide stel wette, wat die Israeliete moet nakom; hulle moet ook getrou bly aan Yahweh, die god van Israel, wat onder andere beteken dat hulle op sy hulp moet vertrou.

Die tema van afstammelinge is die eerste gebeurtenis in Numeri, die sensus van Israel se vegtende manne: die groot getal wat tot gevolg het (meer as 600 000) demonstreer die vervulling van God se belofte aan Abraham van ontelbare afstammelinge, sowel dien dit as God se waarborg van oorwinning in Kanaän. Soos hoofstukke 1–10 vorder, kom die tema van God se teenwoordigheid by Israel na vore: hierdie hoofstukke beskryf hoe Israel rondom die Heiligdom georganiseer moet word, God se woonplek in hulle midde, onder toesig van die Leviete en priesters, ter voorbereiding vir die verowering van die land.

Die Israeliete het toe uitgetrek om die land te verower, maar byna dadelik weier hulle om dit binne te gaan, en Yahweh veroordeel die hele geslag wat Egipte verlaat het om in die woestyn te sterf. Die boodskap is duidelik: mislukking was nie te wyte aan enige fout in die voorbereiding nie, want Yahweh het alles voorsien, maar aan Israel se sonde en ontrou. In die laaste gedeelte volg die Israeliete van die nuwe geslag Yahweh se instruksies soos gegee deur Moses en is suksesvol in alles wat hulle aanpak. Die laaste vyf hoofstukke handel uitsluitlik oor grond: instruksies vir die uitwissing van die Kanaäniete, die afbakening van die grense van die land, hoe die land verdeel moet word, heilige stede vir die Leviete en "toevlugstede", die probleem van besoedeling van die grond deur bloed, en regulasies vir erfenis wanneer 'n manlike erfgenaam ontbreek.

Bronne
------

* Ashley, Timothy R (1993). *The Book of Numbers*. Eerdmans. ISBN 9780802825230.
* Bandstra, Barry L (2004). *Reading the Old Testament: An Introduction to the Hebrew Bible*. Wadsworth. ISBN 9780495391050.
* Carr, David (2000). "Genesis, Book of". In Freedman, David Noel; Myers, Allen C. (reds.). *Eerdmans Dictionary of the Bible*. Eerdmans. ISBN 9789053565032.
* Clines, David A (1997). *The Theme of the Pentateuch*. Sheffield Academic Press. ISBN 9780567431967.
* Dozeman, Thomas (2000). "Exodus, Book of". In Freedman, David Noel; Myers, Allen C. (reds.). *Eerdmans Dictionary of the Bible*. Eerdmans. ISBN 9789053565032.
* Enns, Peter (2012). *The Evolution of Adam*. Baker Books. ISBN 9781587433153.
* Houston, Walter J. (2003). "Leviticus". In Dunn, James D. G.; Rogerson, John William (reds.). *Eerdmans Bible Commentary*. Eerdmans. ISBN 9780802837110.
* Knierim, Rolf P (1995). *The Task of Old Testament Theology: Substance, Method, and Cases*. Eerdmans. ISBN 9780802807151.

* Die Bybel: Nuwe vertaling (Bybelgenootskap van Suid-Afrika)
* HAT: Verklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (Vyfde uitgawe): F.F. Odendal & R.H. Gouws (Kaapstad 2005)