recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nieu-Ysland** (Yslands: *Nýja Ísland* luister (hulp·inligting)) is 'n gebied in die huidige Kanadese provinsie Manitoba waar 'n beduidende groep Yslandse immigrante hulle in die 19de eeu gevestig het. Die Yslandse erfenis in die streek het tot vandag toe bewaar gebly.

Historiese agtergrond
---------------------

Gimli-hawe aan die Winnipeg-meer
Vanweë ernstige omgewingsvraagstukke en ekonomiese moeilikhede in Ysland, waaronder die uitbarsting van die Askja-vulkaan, het sowat 20 000 Yslanders hul tuisland in die periode tussen 1870 en 1915 verlaat om 'n heenkome in oorsese lande te vind. Op 25 September 1875 het 'n beduidende groep Yslandse immigrante vanuit Ontario na Manitoba gemigreer om hulle in Nieu-Ysland, 'n gebied aan die oewer van die Winnipeg-meer, te vestig. Die ryk visbronne van die Winnipeg-meer was een van die hoofredes vir hul destydse keuse van die kolonie. Nogtans was die eerste pogings om 'n visserybedryf in die gebied te vestig nie met sukses bekroon nie, en daarbenewens was die winter van 1875-1876 een van die koudstes in Manitoba nog. Die immigrante het nie oor geskikte warm winterklere en -skoene beskik nie. Die setlaars het geleidelik geleer om byle te gebruik, die grond te bewerk, by oop ysgate te vis en diere te jag. Daarnaas het hulle begin om die land te dreineer, graangewasse te verbou en beter behuising op te rig.

Die Yslandse setlaars, wat in hul moedertaal as *Vestur-Íslendingar* ("Yslanders in die Weste") bekend gestaan het, het hul nuwe kolonie aan die oewer van die Winnipeg-meer Nieu-Ysland genoem, met Gimli (letterlik "Paradys") as sy vernaamste nedersetting. Aangesien die kolonie destyds nog buite die amptelike grense van die Kanadese Konfederasie geleë was, is dit aanvanklik "Republiek van Nieu-Ysland" genoem, maar met die uitbreiding van die Kanadese staatsgebied in 1881 by die Konfederasie ingelyf. Vandag is die gebied steeds 'n simboliese sentrum van die Yslandse erfenis in Kanada. Sommige bewoners van Gimli en ander nedersettings in die plaaslike Interlake-distrik praat nog steeds Yslands as omgangstaal.
**Gemini 2** (**Gemini-Titan 2**; **GT-2**) was die tweede ruimtevlug van die Amerikaanse bemande ruimtevlugprogram, die Gemini-program, en is gelanseer en herwin op 19 Januarie 1965. Gemini 2, soos Gemini 1, was 'n onbemande sending wat bedoel was om 'n toetsvlug vir die Gemini ruimtetuie te wees. Gemini 2 was nie, soos Gemini 1, in 'n wentelbaan om die aarde geplaas nie. Dit was 'n sub-orbitale ruimtevlug, hoofsaaklik om die ruimtetuig se hitteskild te toets. Dit is gelanseer op 'n Titan II GLV-vuurpyl. 

Die Gemini 2-ruimtetuig is herwin, herstel en *Gemini B* genoem. Dit is weer gelanseer op 'n sub-orbitale ruimtevlug met die *OPS 0855*-vuurpyl. Laasgenoemde was 'n toets vir die Amerikaanse Lugmag se Bemande Wentellaboratorium. Die Gemini No.2 is die eerste ruimtetuig wat meer as eenkeer gelanseer is sedert die gebruik van X-15. Dit was ook die eerste een totdat die ruimtependeltuig *Columbia* gelanseer is tydens sy tweede sending in 1981. Dit is ook die eerste kapsule wat twee keer gelanseer is, voordat die Crew Dragon Endeavour in 2021 gelanseer is.
**Sjoesjenskoje** (Russies: Шушенское) is ’n dorp in die suide van Krasnojarsk-krai, Rusland. In 2014 het dit ’n bevolking van 16 985 gehad. Dit is geleë aan die samevloei van die riviere Jenisei en Groot-Sjoesj. Die naam Sjoesj is Turks en beteken "been" (soos in 'n geraamte).

Wladimir Lenin was van 1897 tot 1900 ’n banneling hier. In 1970 is ’n museum geopen om sy verblyf hier te gedenk. Dit is vandag een van die dorp se bekendste bakens. Besoekers van oor Rusland word hierheen gelok om te sien waar Lenin gewoon het en hoe die plattelandse bevolking van die 18de eeu geleef het. Daar is ook ’n paar natuurreservate om die dorp.

In 2003/'04 het ’n nuwe fees, die Sajan-ring (Саянское кольцо), hier ontstaan wat deur mense van oor Rusland bygewoon word. Musiek van verskillende etniese style word tydens die fees van drie tot vier dae gespeel.

Die klimaat is warm in die somer, wanneer spanspek en waatlemoen gekweek word, en baie koud in die winter (tot -40 grade Celsius).
Die Maori in 1909 terwyl dit besig was om te sink.
Die Britse stoomskip **Maori** het op 5 Augustus 1909 naby Kommetjie in die Kaapse Skiereiland vergaan. Omdat die wrak van die skip so besonder goed en heelwat beter as tydgenootlike wrakke bewaar gebly het en boonop ook goed bereikbaar is, is dit baie gewild onder duikers. Weens hierdie en ook die stranding van ander skepe in die direkte omgewing is die Slangkop-vuurtoring in Februarie 1919 opgerig.

Die Maori van 5317 ton is in 1893 in Newcastle in Engeland as 'n passasierskip vir die Shaw Savill Co. gebou. Mettertyd is dit al meer as vragskip benut.

Op 3 Augustus 1909 was die Maori voor anker in Kaapstad se hawe om steenkool in te skeep vir die voortsetting van sy reis van Londen in Engeland na Dunedin in Nieu-Seeland. Aan boord was 'n bemanning van net oor die 50 en 'n vrag hoofsaaklik bestaande uit springstof, spoorwegstawe en Engelse porselein. Die kaptein was G. Nicole. Met die skip se vertrek uit die hawe, het die noordwestewind besonder hewig gewaai, 'n dik mis het oor die hawe gehang en stortbuie het uitgesak. Minder as 'n uur na die Maori se vertrek uit Tafelbaai, loop dit net oos van Duikerpunt en onder Karbonkelberg by Houtbaai op die rotse. Ongeveer 30 man oorleef nie die ramp nie.

Deur die jare heen het duikers verskeie metaal objekte en heel porseleinware van die skip geberg.

Bibliografie
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Maori (ship, 1893)***. |

* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969.
* Turner, Malcolm: Shipwreck and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9
| Tafelbaai |
| --- |
| Tafelbaai soos gesien vanaf Tafelberg |
| Koördinate: | 33°53′S 18°27′O﻿ / ﻿33.883°S 18.450°O﻿ / -33.883; 18.450Koördinate: 33°53′S 18°27′O﻿ / ﻿33.883°S 18.450°O﻿ / -33.883; 18.450 |
| Ligging: | Wes-Kaap, Suid-Afrika |
| Soort: | Baai van die Atlantiese Oseaan |
| Lengte: | 9 km |
| Breedte: | 5 km |
| Uitvloei: | Atlantiese Oseaan |
| Eiland/e: | Robbeneiland |
| Nedersettings: | Kaapstad |

Kaapstad uit die ruimte gesien, met die uitsig oos oor die Kaapse Skiereiland en Valsbaai (agter) met Robbeneiland (links voor), Tafelberg (middel voor) en Kaappunt (regs voor)
**Tafelbaai** (Engels: *Table Bay*) is 'n natuurlike inham waaroor Kaapstad uitkyk en is geleë aan die noordekant van die Kaapse Skiereiland, wat suidwaarts tot by Kaap die Goeie Hoop strek.

Die naam Tafelbaai is afgelei van die wêreldberoemde Kaapse landmerk Tafelberg, wat op sy beurt só genoem is vanweë sy plat kruin. Robbeneiland is in die baai. Hoewel die baai reeds eeue lank bekend is as 'n veilige hawe vir skepe, is dit in werklikheid nie 'n baie goeie natuurlike hawe nie en is dit blootgestel aan stormwinde uit die suidooste en noordweste. Baie seilskepe wat in die 17de en 18de eeue in die baai skuiling gesoek het, het weens storms gestrand. Die Nederlandse koloniste het egter voortgegaan om 'n nedersetting hier te vestig aangesien daar min natuurlike hawens langs die Kaapse kus is en die naaste alternatiewe – Valsbaai en Saldanhabaai – byna geen vars water gehad het nie.

'n Hawe is mettertyd in Tafelbaai gebou deur landherwinning en die bou van breekwaters om skepe te beskerm. Die ouer deel van die struktuur staan as die Victoriadok bekend. Die nuwer deel word Duncandok genoem.

Sien ook
--------

* Roggebaai
* Valsbaai
* Walkerbaai
* Wolraad Woltemade
Die Guaraní is inheems aan Paraguay
'n Berede Navajo in Monument Valley, Arizona, Verenigde State
Inuïete op 'n tradisionale *qamutik* (slee) in Cape Dorset, Nunavut, Kanada
**Inheemse volke**, ook bekend as **Eerste Nasies** of **Aboriginale volke**, is etniese groepe wie die oorspronklike setlaars van 'n gegewe streek is, in teenstelling met groepe wat hulle later gevestig óf die gebied meer onlangs beset óf gekoloniseer het. Groepe word gewoonlik as inheems beskryf wanneer hulle tradisies of ander aspekte van 'n vroeë kultuur, wat met 'n gegewe streek geassosieer word, handhaaf. Nie alle inheemse volke deel hierdie eienskap nie, omdat volke byvoorbeeld belangrike elemente van 'n koloniserende kultuur, soos kleredrag, godsdiens of taal, kan aangeneem het. Inheemse volke kan in 'n gegewe streek gevestig het (sittende) of 'n nomadiese lewenstyl oor 'n groot gebied handhaaf, maar hulle word oor die algemeen histories met 'n spesifieke gebied, waarop hulle bly, geassosieer. Inheemse samelewings kan in elke bewoonbare klimaat en op elke vasteland van die wêreld aangetref word.

Aangesien inheemse volke dikwels te kampe het met die bedreiging van hul soewereiniteit, ekonomiese welstand en hul toegang tot die hulpbronne waarvan hul kulture afhanklik is, is internasionale regte deur internasionale organisasies soos die Verenigde Nasies, die Internasionale Arbeidsorganisasie en die Wêreldbank uiteengesit. Die Verenigde Nasies het 'n verklaring oor die regte van inheemse volke (UNDRIP) uitgereik, om nasionale beleidsrigtings van sy lidlande te begelei ten einde van die kollektiewe regte vir inheemse volke, soos kultuur, identiteit, taal en toegang tot werk, gesondheidsorg, onderwys en natuurlike hulpbronne te vergemaaklik. Skattings plaas die totale bevolking van inheemse volke op tussen 220 miljoen en 350 miljoen.

Die Internasionale Dag van die wêreld se inheemse volke word jaarliks op 9 Augustus gevier.
**Margrethe I** (Deens: Margrete Valdemarsdatter, Noors: Margrete Valdemarsdotter, Sweeds: Margareta Valdemarsdotter; 1353 – 28 Oktober 1412) was koningin van Denemarke, Noorweë en Swede en die stigter van die Kalmarunie, wat die koninkryke van Skandinawië vir langer as ’n eeu verenig het. Sy was die enigste koningin van Denemarke tot met die bewind van Margrethe II vyf en half eeue later.

Naam
----

Sy is in Denemarke bekend as "Margrethe I" om haar te onderskei van die huidige koningin. Denemarke se grondwet het nie in dié tyd voorsiening gemaak vir ’n vrou op die troon nie en met haar seun, Olaf II, se dood het sy die "almagtige dame, meesteres en regent van die Koninkryk van Denemarke" geword. Sy het haarself eers in 1375 koningin van Denemarke begin noem. Die volgende jaar het sy Noorweë se "heersende koningin" geword. Na dié omverwerping van koning Albrekt van Mecklenburg se bewind in 1389 is sy gekies as "almagtige dame van Swede".

Bewind
------

Margrethe was die dogter van Waldemar IV van Denemarke en Hedwig van Sleeswyk. Sy het op 10-jarige ouderdom getrou met koning Haakon VI Van Noorweë, die jongste oorlewende seun van Magnus VII van Noorweë (Magnus II van Swede).

Met haar pa se dood het Margrethe verseker dat haar seun, Olaf II van Denemarke, koning word. Hy was te jonk om te regeer en Margrethe het haarself bewys as ’n slu en bekwame regent. In 1380, toe sy pa dood is, het Olaf hom opgevolg as koning van Noorweë. Olaf is op 17-jarige ouderdom dood en die volgende jaar is Margrethe, wat albei koninkryke in sy naam regeer het, gekies as regent van Noorweë en Denemarke.

In Swede was die bevolking in opstand teen hul ongewilde koning, Albrecht. Verskeie adellikes het aan Margrethe geskryf dat as sy hulle help om van Albrecht ontslae te raak, sy regent van Swede sou word. Sy het nie gras onder haar voete laat groei nie en dadelik ’n leër op die been gebring om Swede binne te val.

In Maart 1388 het die Swede al Margrethe se voorwaardes aanvaar en het sy die "almagtige dame van Swede" geword – en die magtige heerser van drie koninkryke. Sy het die drie Skandinawiese koninkryke op 13 Junie 1397 verenig in ’n persoonlike unie onder een kroon vir haar opvolger, koning Erik van Pommere.

Erik van Pommere
----------------

Daar is van die begin af ooreengekom dat Margrethe die drie koninkryke so gou as moontlik van ’n koning sou voorsien. Volgens Noorweë mag sy saam met die nuwe koning regeer het. In 1389 het sy haar kleinneef Erik van Pommere aangewys as koning van Noorweë. In 1396 het hy ook die heerser van Denemarke en Swede geword. Margrethe was regent tot hy meerderjarig was.

’n Paar jaar na die Kalmarunie, toe Erik 18 was, is hy meerderjarig verklaar en het hy koning van al drie lande geword, maar terwyl Margrethe geleef het, was sy die ware heerser van Skandinawië. Sy is op 28 Oktober 1412 skielik oorlede.
**Orhan** (Ottomaanse Turks: اورخان غازی, moderne Turks: Orhan Gazi; 1281 – Maart 1362), was van 1324 tot 1362 die tweede *bey*, of hoof, van die ontluikende Ottomaanse Ryk, wat toe bekend was as die Osmanli-prinsdom. Hy was die seun van Osman I.

In die eerste jare van sy bewind het Orhan die grootste deel van Noordwes-Anatolië in Asië verower. Die grootste deel daarvan was onder Bisantynse heerskappy. Hy het ook die Prinsdom van Karesi en die Ankara-gebied beset.

In 1354 het Orhan se seun, Süleyman, Gallipoli beset nadat die Bisantynse inwoners voor ’n aardbewing gevlug het. So het die Ottomaanse staat ’n vastrapplek in Europa gekry.

In sy laaste jare het Orhan die mag aan sy seun Murat oorgegee en ’n afgesonderde lewe in Bursa gelei. In 1357 is sy oudste en mees ervare seun, Süleyman, op ’n jagtog dood en dit het hom swaar getref. Hy is self gou daarna, in 1359, op 75-jarige ouderdom nadat hy 33 jaar lank regeer het.

 Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

| * l
* b
* w
Ottomaanse sultans volgens tydperk |
| --- |
| Opgang (1299-1453) | 
* Osman I
* Orhan
* Murat I
* Bajezid I
* (Tussenregering)
* Mehmet I
* Murat II
* Mehmet II

 |  |
| Groei (1453–1683) | 
* Bajezid II
* Selim I
* Süleyman die Manjifieke
* Selim II
* Murat III
* Mehmet III
* Ahmet I
* Mustafa I
* Osman II
* Murat IV
* Ibrahim
* Mehmet IV

 |
| Stagnasie (1683–1827)  | 
* Süleyman II
* Ahmet II
* Mustafa II
* Ahmet III
* Mahmoed I
* Osman III
* Mustafa III
* Abdülhamid I
* Selim III
* Mustafa IV
* Mahmoed II

 |
| Verval (1828–1908) | 
* Abdülmecid I
* Abdülaziz
* Murat V
* Abdülhamid II

 |
| Ondergang (1908–1923) | 
* Mehmet V
* Mehmet VI
* Abdülmecid II

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 122922999
* ISNI: 0000 0004 1982 6072
* LCCN: no2012092705
* NTA: 073309931
* VIAF: 314814836
* WorldCat Identities: viaf-69822599

 |
'n Lampstalletjie in die Groot Basaar.
Een van die 58 onderdak-strate van die Groot Basaar.
Die **Groot Basaar** (Turks: *Kapalıçarşı*, "onderdak-basaar") in Istanboel, Turkye, is een van die grootste en oudste onderdak-markte in die wêreld. Dit het 58 onderdak-strate en meer as 1 200 winkels wat daagliks tussen 250 000 en 400 000 besoekers lok. Dit is in 1461 geopen en is bekend vir sy juweliers-, pottebakkers-, spesery- en tapytwinkels. Baie van die stalletjies is gegroepeer volgens soort, met spesiale dele vir bv. leerbaadjies, goue juweliersware, ens.

Die aanvanklike basaar is tussen 1455 en 1461 gebou op las van sultan Mehmet die Veroweraar. In die 16de eeu, tydens die bewind van sultan Süleyman die Manjifieke, is dit baie uitgebrei en in 1894 het dit groot restourasiewerk ondergaan ná ’n aardbewing.

Die basaar het vier hoofhekke aan die eindpunte van die twee grootste strate wat naby die suidwestelike hoek van die basaar kruis. Een straat verbind die Bajezid II-moskee en -plein met die Nuruosmaniye-moskee.
Die bouvalle van die kasteel Montréal
Die kasteel is toeganklik vir die publiek. 'n Moderne besoekersentrum het vlakby die bouval ontstaan
**Montréal** (in Frans dikwels ook **Krak de Montréal** of **Crac de Montréal** genoem; alternatief **Kerak-kasteel**; Latyn: **Mons Regalis** of "Koninklike Berg"; Arabies: *al-Sjobak*, *Shobeq*, *Shawbak*) is 'n voormalige kruisvaarderskasteel in Idumea (Edom), suidoos van die Dooie See en 130 kilometer noord van Akaba in Jordanië, in die historiese streek Oultrejordain, 'n 12de eeuse leen van die kruisvaarderstaat Koninkryk Jerusalem.

Ligging
-------

Die bouvalle van die kasteel Montréal is geleë op 'n keëlvormige bergrug, sowat 950 m bo seevlak, bo-oor die vlakte van Edom en langs die pelgrims- en karavanepad van Sirië na Arabië. Die belangrike handelspad het hier vanaf die Dooie See tot by die Arava-laagte en verder tot by Akaba aan die Rooisee geloop.

Geskiedenis
-----------

Die kasteel Montréal is in 1115 deur Boudewyn I van Jerusalem as die eerste kasteel oos van die Jordaanrivier en die Dooie See ter geleentheid van 'n veldtog opgerig wat in 1116 tot die verowering van Akaba gelei het. Danksy die strategiese ligging van Montréal was Boudewyn in staat om die ekonomie van die omgewing te oorheers aangesien pelgrims en handelaars 'n permit benodig het om die pad te gebruik. Die kasteel was deur relatief vrugbare grond omring sodat die bemanning maklik van kos vorsien kon word. Daarnaas is twee waterputte gegrawe wat tot by die waterbronne binne-in die berg gelei het en van lang en steil trappe voorsien.

Montréal het tot 1142 in besit van die heersersdinastie van die Latynse Koninkryk Jerusalem gebly en is daarna by Oultrejordain ingelyf. Die magsentrum is tegelykertyd na Kerak verskuif, 'n sterker vesting noord van Montréal. Montréal en Kerak was destyds verplig om sestig ridders aan die koninkryk beskikbaar te stel.

Montréal was in besit van Philippe de Milly en is aan Renaud de Châtillon oorgedra toe hy met Stéphanie de Milly getrou het. Rainaud het die kasteel gebruik om die ryk karavane op die handelspad aan te val en ook skepe gebou wat op die landweg na die Rooisee vervoer is en vir aanvalle op Mekka ingespan is.

Die Ayyoebiede-sultaan het in reaksie hierop in 1187 die koninkryk aangeval, Jerusalem verower en in dieselfde jaar ook Montréal verower. Na bewering het die verdedigers van Montréal hul vroue en kinders in ruil vir kos verkoop en as gevolg van die gebrek aan sout blind geword. Vanweë 'n heuwel was die Moslem-veldheer Salah ad-Din nie in staat om belegmasjiene in te span nie sodat die kasteel twee jaar lank beleër is en eers in Mei 1189 geval het.

Arabiese setlaars het in die 13de eeu die stad al-Sjobak op die bouvalle van Montréal gestig.


|  |
| --- |
| **Kruistogte** : Iste - IIde - IIIde - IVde - Vde - VIde - VIIde - VIIIste - IXde |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Slae | Kruisvaarderskastele
Latynse Koninkryke | Ajjoebidiese Ryk
Militêre ordes | Mamelukke | Seldjoekse Ryk | Assassyne
Moslemleiers | Kruisvaarderleiers
Kruistogte teen die Kathare | Kruistogte teen die Hussiete | Balte |  |

 |
| Sien ook : *Reconquista* |
Tacuinum sanitatis casanatensis (XIV eeu)
Die **Tacuinum** (somtyds **Taccuinum**) **Sanitatis** is 'n middel eeuse handboek oor gesondheid, gebaseer op die *Taqwim al‑sihha* تقويم الصحة ("Tafels van Gesondheid"), 'n elfde-eeuse Arabiese mediese verhandeling deur Ibn Butlan van Bagdad; dit bestaan in verskillende Latynse weergawes, waar die manuskripte uitbundig geïllustreer is. Alhoewel die voordele en skadelike eienskappe van kosse en plante in die fynste besonderhede beskryf word, is dit veel meer as slegs 'n kruieboek. Dit stel ses essensiële elemente voor vir welvaart:

* voldoende kos en drank in matigheid,
* vars lug,
* verwisseling van aktiwiteit en rus,
* verwisseling van slaap en waaksaamheid,
* afskeisels en uitskeidings van vog en finaal
* die invloed van siels- of gemoedstoestand.

Volgens die boek is siektes die uitslag van wanbalanse van hierdie elemente, daarom is 'n gesonde lewe 'n lewe in harmonie.

Die verhandeling vertaal in Latyn in middel-dertien-eeuse Palermo, waar dit 'n Italies-Normandiese tradisie voort dra as een van die hoof plekke van vreedsame inter-kulturele kontak tussen die Islamitiese en Europese wêrelde.

Die Tacuinum was baie populêr in Wes-Europa in die Laat Middeleeue; 'n indikasie van die gewildheid is die gebruik van die woord *taccuino* in moderne Italiaans om te bedoel enige soort sak handboek, gids of notaboek.

Knoffel oes, van *Tacuinum sanitatis*, 15de eeu (Bibliothèque nationale)
In byvoeging tot sy belangrikheid vir sy studie van middeleeuse medisyne, is die Tacuinum ook van belang in die studie van boerdery en kook; byvoorbeeld, die vroegste herkenbare beeld van 'n wortel — 'n moderne plant; word daarin gevind.
Three Mile Island
**Three Mile Island** is 'n kernkragsentrale in Harrisburg, Pennsilvanië in die Verenigde State van Amerika. Die sentrale lê op 'n eiland in die Susquehanna-rivier en beskik oor twee drukwaterreaktors genaamd TMI-1 en TMI-2. Op 28 Maart 1979 het Amerika se ernstigste siviele kernongeluk hier plaasgevind. Reaktor TMI-2 se verkoelingstelsel het gefaal wat tot 'n gedeeltelike smelting van die reaktor gelei het en 'n aansienlike hoeveelheid straling in die atmosfeer vrygestel het.

Kernongeluk
-----------

'n Grafiese voorstelling van die uiteindelike situasie in die reaktor.
Die voorval van 28 Maart 1979 begin met 'n betreklik geringe storing in die sentrale se sekondêre verkoelingstelsel. Die storing veroorsaak dat die temperatuur in die primêre koelwater begin styg. Die reaktor het, soos verwag, homself outomaties afgeskakel. Dit het alles in ongeveer 'n sekonde gebeur.

As 'n reaktor afgeskakel word, stop die kernreaksie en kernsplyting vind nie meer plaas nie. Die produksie van hitte word grotendeels gestop, maar 'n afgeskakelde reaktor produseer (as gevolg van die radioaktiewe materiaal se vervalprosesse) steeds hitte wat gedreineer moet word.

Die Three Mile Island-kernsentrale
In Three Mile Island begin die druk in die primêre verkoelingstelsel op te bou, wat veroorsaak dat 'n veiligheidsklep oopgaan om die druk te verlaag. Die klep het egter nie weer dig gesluit nadat die druk voldoende verlig is nie. As gevolg van die sentrale se ontwerp kon die operateurs nie die probleem op hulle kontrolepaneel sien nie, en was hulle nie daarvan bewus nie. 'n Groot deel van die primêre koelmiddel het so verlore gegaan en stoomballe het in die reaktor se pype ontstaan. Dit veroorsaak dat die reaktor nie meer voldoende afgekoel kon word nie en die temperatuur het bly styg. In die proses is die reaktor ernstig beskadig en is radioaktiewe gasse in die atmosfeer vrygestel.

Die operateurs in die kontrolekamer was nie in staat om die situasie waar te neem en daarop te reageer nie. Tydens die ondersoek is bevind dat onvoldoende instrumentasie en weinig opleiding oor hoe om noodsituasies te hanteer vir die ongeluk verantwoordelik was.

Reaktors
--------

| Reaktor | Tipe | Nettovermoë | Bruttovermoë | Bouwerk begin | Inbedryfgestel | Kommersiëlelewering | Afgeskakel |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Three Mile Island-1 | Drukwaterreaktor | 786 MW | 837 MW | 18-05-1968 | 19 Junie 1974 | 2 September 1974 | (beplan vir 2034) |
| Three Mile Island-2 | Drukwaterreaktor | 880 MW | 959 MW | 1-11-1969 | 12 April 1978 | 30 Desember 1978 | 28 Maart 1979(reaktor vernietig) |
**Thozamile Taki** (geb. 1971), ook bekend as die **Suikerriet-reeksmoordenaar**, is ’n Suid-Afrikaanse reeksmoordenaar wat 13 vroue tussen 18 en 25 jaar oud vermoor en hul lyke in suikerrietplantasies gelos het. Hy is op 19 Januarie 2011 gevonnis tot 13 keer lewenslange tronkstraf vir die moorde plus 208 jaar, 16 jaar vir elk van die aanklagte van gewapende roof.

Moorde en vonnis
----------------

Taki het sy slagoffers gelok met praatjies van werkgeleenthede by groot maatskappye. Dan het hy hulle beroof, vasgebind en verwurg of doodgeslaan. Hy het 10 van sy slagoffers in die suikerplantasies van die dorp Umzinto vermoor en 3 in die teeplantasies van Port St. Johns. Liggaamsdele van sommige slagoffers is glo aan ’n plaaslike sangoma verskaf.

Taki is tydens sy verhoor in die Westville-gevangenis aangehou. Op 21 Februarie 2010 het hy en nog agt gevangenes uit die tronk probeer ontsnap. Hy het van die dak van sy sel op die vierde verdieping geval en is ernstig beseer. Die ander agt het ontsnap. Sy verhoor is uitgestel tot nadat hy herstel het.

Op 2 Maart 2010 het hy in ’n rolstoel in die hof verskyn en gevra dat sy meisie, Hlengiwe Nene, wat aanvankliklik saam met hom tereggestaan het, borgtog kry. Die saak is tot 30 April uitgestel. Op 23 Desember van dié jaar is Taki skuldig bevind op al die aanklagte teen hom. Hy het gelag vir die trane van sy oorlewende slagoffers en die regter het hom as ’n "slinkse, wrede en gevoellose mens" beskryf. Hy is op 19 Januarie 2011 gevonnis tot 13 keer lewenslange tronkstraf vir die moorde plus 208 jaar vir gewapende roof.

Sien ook
--------

* Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars
*Thor se geveg teen die reuse*, deur Mårten Eskil Winge (1872).
**Thor** (Oudnoors: *Þórr*) is een van die gode bekend as Ase in die Noorse mitologie. Hy is 'n belangrike, hamerswaaiende god wat verbind word met weerlig, donderweer en storms, heilige bome, krag, die beskerming van die mensdom en vrugbaarheid.

Beskrywing
----------

Thor is een van die gode wat dikwels genoem word in die geskiedenis van die Germaanse volke. In die Noorse mitologie, wat grootliks in Ysland opgeteken is, het Thor 15 name, is hy die man van die godin Sif met haar goue hare en die minnaar van die trol Járnsaxa. Hy het gewoonlik vurige oë, rooi hare en 'n rooi baard.

By Sif is Thor die vader van die godin (en moontlik walkure) Þrúðr, by Járnsaxa het hy die kinders Móði en Magni en hy is die stiefpa van die god Ullr. Deur sy pa, Odin, het Thor talle broers, insluitende Balder. Thor ry in 'n kar wat deur twee bokke, Tanngrisnir en Tanngnjóstr, getrek word en swaai 'n hamer rond in gevegte teen sy vyande. Dié gevegte, insluitende die een teen die monsteragtige slang Jörmungandr, word in verskeie Noorse verhale vertel, asook hulle wedersydse sterftes tydens die gebeure van Ragnarök.

In moderne tye kom Thor steeds voor in folklore dwarsdeur die Germaanssprekende Europa. Hy kom voor in plekname, veral in Skandinawië, en in die dag Donderdag. Thor was die inspirasie vir talle kunswerke en verwysings na hom verskyn in moderne kultuur. Nes ander Germaanse gode, word hy steeds vereer in Germaanse neopaganisme.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Thor.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 119192748
* LCCN: no2014096254
* VIAF: 309851891
* WorldCat Identities: viaf-42642648

 |
Die **Arctostilopidae** (Schlosser 1923) is 'n familie uitgestorwe plasentale soogdiere uit die Laat-Paleoseen en Vroeë-Eoseen van Asië. Hulle word soms ook in Noord-Amerika aangetref.

Genera
------

Hulle was klimmende herbivore

* *Anatolostylops*
* *Arctostylopinae,*
* *Arctostylops*
* *Asiostylops*
* *Bothriostylops*
* *Allostylops*
* *Kazachostylops*
* *Palaeostylops*
* *Sinostylops*
* *Stenostylops*
* *Wanostylops*

Taksonomie
----------

Hulle taksonomiese posisie is onduidelik (2017). Op basis van hulle tande is hulle dikwels in die orde Notoungulata geplaas wat nogtans endemies aan Suid-Amerika is. Daar is later ook voetwortelbeendere (tarsus) gevind van *Palaeostylops* wat geleerdes oortuig het om hierdie familie is sy eie orde Arctostylopida te plaas. Missiaen et al. (2006) het hulle met die gliriform *Pseudictops* vergelyk en tot die gevolgtrekking gekom dat hulle aan die Glires verwant kon wees, wat hulle in die Euarchontoglires sou plaas. Die onlangse kladistiese navorsing van Halliday vind *Arctostylops* en *Asiostylops* terug as susterklade van die Glires in sommige van hulle ontleding maar meer navorsing is nodig.
Groot Constantia
Groot Constantiawingerd
Wynvate in Groot Constantia
**Groot Constantia** is 'n wynlandgoed in die Constantiavallei in Kaapstad, Suid-Afrika. Dit is een van die bes bewaarde voorbeelde van die Kaaps-Hollandse boustyl en is 'n hoogsaangeskrewe wynmakery.

Die landgoed dateer uit 1685 toe grond aan Simon van der Stel, kommandeur van die Kaap, toegeken is vir 'n plaas wat hy Constantia gedoop het. Nadat hy in 1712 oorlede is, is die plaas verdeel en is 'n kleiner plaas om die plaashuis en buitegeboue geskep. Die nuwe landgoed is in 1716 deur kapt. Olof Bergh gekoop wat dit aan sy vrou, Anna de Koningh, nagelaat het. Ná haar afsterwe het die eienaarskap oorgegaan na Carl George Wieser, Wieser se stiefseun Jacobus van der Spuij, en Jan Serrurier, die eienaar van die naburige plaas Alphen. Serrurier is egter gedwing om die plaas ná net 12 maande in 1778 aan Hendrik Cloete te verkoop, oënskynlik ná haelskade en 'n misoes.

Die landgoed het vyf geslagte die eiendom van die Cloetes gebly totdat dit in 1885 vir £5 275 op 'n openbare veiling aan die Kaapse regering verkoop is. Die Cloetes was verantwoordelik vir die verfraaiing van die landgoed en het die gehalte van die wyn verbeter en het veral bygedra dat die Constantia-dessertwyn internasionale bekendheid verwerf. Die wyn het gesog geword by koningshuise van Europa en is deur bekende figure soos Jane Austen, Charles Baudelaire, Napoleon en Koning Louis Philippe van Frankryk genuttig. Die doel van die latere aanskaffing van die landgoed deur die Kaapse regering was dat die landgoed as 'n model vir wynbou sou dien.

Kulturele Erfenis
-----------------

Die Groot Constantia-landgoed is op 27 April 1984 deur Gerrit Viljoen, minister van nasionale onderwys, tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar, en word beskerm as 'n provinsiale erfenisterrein in gevolge die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999).
Suzaan Heyns in 2012 in haar Johannesburgse ateljee, met ontwerpe vir haar PPC-sementmodereeks
Suzaan Heyns se modewinkel in die Johannesburgse winkelsentrum Melrose Arch het sy deure in Augustus 2012 geopen
**Suzaan Heyns** (\* 7 Julie 1981 in Johannesburg) is 'n Suid-Afrikaanse modeontwerper wat in 2008 die gelyknamige luukse mode-etiket in Johannesburg gevestig het. Haar ontwerpe is sedertdien met 'n verskeidenheid pryse bekroon, waaronder die Anglo Gold-prys vir die "mees kreatiewe reeks" ter geleentheid van die *Africa Fashion Week*. Sy is deur *Glamour* in 2011 aangewys as *Style Star* vir dié tydskrif se *Woman of the Year*. 

Suzaan Heyns het haar tersiêre opleiding tussen 2001 en 2003 by die *London International School of Fashion* in Johannesburg ontvang waar sy 'n diploma in modeontwerp behaal het. Op 28 November 2015 het Suzaan Heyns, wat ook met haar trourok-ontwerpe sukses behaal, self een gedra en getrou met Willem Kitshoff, 'n grafiese ontwerper van Johannesburg en uitvoerende kreatiewe direkteur by 'n advertensieagentskap.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

Witold Lutosławski
**Witold Roman Lutosławski** (Pools: [ˈvitɔld lutɔsˈwafski]; 25 Januarie 1913 – 7 Februarie 1994) was 'n Poolse komponis en orkestrale dirigent. Hy was een van die grootste Europese komponiste van die 20ste eeu, en een van die mees roemrykste Poolse musikante tydens die laaste drie dekades van sy lewe.

Hy het baie internasionale prys en toekennings ontvang. Sy komposisies (waarvan hy 'n noemenswaardige dirigent van was) sluit vier simfonieë, 'n Concerto vir Orkes, strykkwartette, instrumentale werke, concertos, en orkestrale liederesiklusse in.

Lutosławski het in sy jeugdige dae klavier en komposisie in Warskou gestudeer. Sy vroeëre werke is beïnvloed deur Poolse volksmusiek, en sy styl vertoon 'n wye reeks ryk atmosferiese teksture. Hy het weldra begin om sy eie karakteristieke tegniek in die 1950's te ontwikkel. Sy musiek vanaf diè periode inkorporeer sy eie metodes van die opbou van harmonieë uit klein groepe musikale intervalle. Sy styl gebruik ook *aleatoriese* prosesse waarin die ritmiese koördinasie van die dele onderworpe is aan 'n element van kans.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog, waartydens die Duitsers nie daarin kon slaag om hom te vang nie, het Lutosławski 'n lewe gemaak deur klavier in die kroeë van Warskou te speel. Na die oorlog het die Stalinistiese owerhede sy 1ste Simfonie verban vir die "formalisme" daarvan-synde dat dit net toeganklik sou wees vir die elite. Lutosławski het geglo dat sulke anti-formalisme 'n ongeregverdigde terugwaartse stap was, en hy het vasbeslote daarna gestreef om sy artistiese integriteit te handhaaf. In die 1980's het Lutosławski artistiese ondersteuning gegee aan die Solidariteit beweging. Aan die einde van sy lewe is die *Orde van die Wit Arend*, Pole se hoogste eer, aan Lutosławski toegeken.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90288868
* BNE: XX897816
* BNF: cb13896879r (data)
* CANTIC: a12225654
* CiNii: DA01793698
* GND: 118575465
* IMDb: nm1334783
* ISNI: 0000 0000 8406 5469
* LCCN: n80008131
* LNB: 000039052
* MusicBrainz: af4c43d3-c0e0-421e-ac64-000329af0435
* NDL: 01036966
* NKC: jn20000603831
* NLA: 35316448
* NLI: 000263697
* NLK: KAC2018N1851
* NLP: A1180600X
* NSK: 000139914
* NTA: 068480091
* RERO: 02-A003537552
* SELIBR: 214014
* SNAC: w6h99h40
* SUDOC: 026998459
* Trove: 909090
* VIAF: 109251904
* WorldCat Identities: lccn-n80008131

 |
Arco-vloerlamp deur Pier Giacomo Castiglioni en Achille Castiglioni, 1962
 Arco-lamp van naderby 
Die **Arco-lamp** is 'n moderne, oorhoofse vloerlamp wat in 1962 deur die broers Pier Giacomo en Achille Castiglioni, vir Flos, ontwerp is.  Die voetstuk van die lamp bestaan uit 'n regop stuk Carrara-marmer. 'n Grasieus-gekurfde arm van vlekvrye staal strek van die marmer-voetstuk tot by 'n balvormige aluminium lampkap. Die lamp is 241,5 cm hoog.

Die lamp was sedert die oorspronklike vrystelling daarvan in 1962 nog altyd in produksie.

Geskiedenis
-----------

### Saak oor intellektuele eiendom

In November 2006 het Flos aanklagte teen Semeraro Casa &amp; Famiglia SpA gebring en beweer dat die maatskappy die wet op kopiereg oortree het deur die verkoop van 'n soortgelyke lamp met die naam Fluida. Advokaat-generaal Yves Bot was van mening dat hoewel die Fluida-lamp in nabootsing van die oorspronklike Arco-ontwerp geskep is, die produksie van die lamp wettig was, aangesien die oorspronklike ontwerp sedertdien in die openbare domein gesien en beskikbaar was. 

Na aanleiding van wetgewing, rakende die beskerming van ontwerpe, wat in 2001 geïmplimenteer is, het Bot Semeraro egter beveel om die produksie van die Fluida-lamp te staak.
’n Boeddhistiese skildery van ’n mandala.
’n **Mandala** (Sanskrit: मण्डल *maṇḍala*, "sirkel") is ’n geometriese konfigurasie van simbole. Dit kan in verskeie spirituele tradisies gebruik word om aandag op iets te vestig, as ’n spirituele gids, om ’n gewyde ruimte te skep of as ’n hulpmiddel vir meditasie om of ’n beswyming teweeg te bring. In die Oostelike godsdienste soos Hindoeïsme, Boeddhisme, Djainisme en Sjintoïsme word dit gebruik as ’n kaart om gode voor te stel of, veral in Sjintoïsme, paradyse of heilige plekke.

Mandalas as ’n kunsvorm het eerste in Boeddhistiese kuns verskyn en is vanaf die 1ste eeu v.C. geskep. In die New Age-beweging is die mandala ’n diagram, kaart of geometriese patroon wat die kosmos metafisies of simbolies voorstel.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Mandala.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb135162804 (data)
* GND: 4125841-1
* LCCN: sh85080410
* NDL: 00567436
* NKC: ph122606

 |
Stigting van die Duitse Demokratiese Republiek op 7 Oktober 1949. Margot Feist, die jongste afgevaardigde in die *Volkskammer* (parlement), wens die nuut verkose staatspresident Wilhelm Pieck geluk toe
Margot Honecker en Samora Moisés Machel, president van die destydse Volksrepubliek van Mosambiek, in 1983
**Margot Honecker** (néé **Feist**, \* 17 April 1927 in Halle; † 6 Mei 2016 in Santiago de Chile) was 'n Oos-Duitse kommunistiese politikus wat in die tydperk van 1963 tot 1989 die amp van Minister van Volksonderwys beklee het. Honecker, wat as dogmatiese sosialis beskryf word, het 'n beslissende rol by die vestiging van 'n unitêre onderwysstelsel in die voormalige Oos-Duitsland (Duitse Demokratiese Republiek, kort DDR) gespeel. 

Met die Politegniese Hoërskole, wat vanaf 1959 as algemene hoërskole ingevoer is en gedurende Margot Honecker se ampstermyn grotendeels onveranderd gebly het, is belangrike opvoedkundige hervormingsgedagtes uit die tyd van die Republiek van Weimar verwesenlik (alhoewel hul DDR-variant gepaard gegaan het met die rigiditeit en onaanpasbarheid van die heersende ideologie) en toegang tot sekondêre en tersiêre opleiding ook vir kinders uit die werkersklas verseker. Omstrede was haar besluit om *Wehrkundeunterricht* of praktiese wapenopleiding as verpligte skoolvak in te voer.

Sy was getroud met Erich Honecker, voormalige leier van die DDR. Ná die vreedsame politieke omwenteling in die DDR in 1989 het die Honeckers aanvanklik in 1991 na Moskou gevlug, was egter genoodsaak om na Duitsland terug te keer nadat Erich Honecker weens die skietbevel langs die Berlynse Muur en die grens tussen Oos- en Wes-Duitsland aangekla is. Die hofsaak is later gestaak.

In 1992 het Margot Honecker en een jaar later ook haar man na Santiago de Chile verhuis waar albei tot hul afsterwe in onderskeidelik 1994 en 2016 by hul dogter gebly het.
Marguerite Durand deur Jules Cayron
**Marguerite Durand** (24 Januarie 1864 – 16 Maart 1936) was 'n Franse verhoogaktrise, joernalis, en 'n leidende *suffragette*. Sy het haar eie koerant op die been gebring, haarself verkiesbaar gestel, en het 'n leeu as troeteldier aangehou. Die *Bibliothèque Marguerite Durand* is na haar genoem.

Biografie
---------

Marguerite Durand is gebore as die buite-egtelike dogter van 'n moeder uit 'n middelklasfamilie. Sy is na 'n Rooms-Katolieke klooster gestuur om te studeer. Nadat sy haar primêre opleiding voltooi het, het sy by die Paryse Konservatoria ingeskryf, voordat sy in 1881 by die Comédie Française aangesluit het.

In 1888 gee sy haar loopbaan in die teater prys om met 'n opkomende jong prokureur, Georges Laguerre, te trou. Haar man was 'n vriend en aanhanger van die polities ambisieuse generaal van die Leër, Georges Boulanger, en het haar aan die wêreld van radikale populistiese politiek voorgestel. Hy het haar ingetrek by die skryf van pamflette vir die "Boulangistiese" -beweging. Die huwelik was egter van korte duur, en in 1891 skei die egpaar, waarna Durand begin om vir *Le Figaro*, die toonaangewende koerant van die dag, te skryf. In 1896 het die koerant haar gestuur om oor die *Congrès Féministe International*  (Internasionale Kongres van Vroue) te berig, skynbaar om 'n humoristiese artikel te skryf.

Sy het as 'n veranderde persoon van die Kongres af terug gekeer, soveel so dat sy die volgende jaar op 9 Desember 1897 'n feministiese dagblad genaamd *La Fronde*  gestig het ten einde die werk wat Hubertine Auclert begin het met haar *La Citoyenne*, voort te sit.

'n Plakkaat wat haar verkiesing ondersteun en wat ook vir "Tiger" bevat
Durand se koerant, wat uitsluitlik deur vroue bestuur was, het die regte van vroue bevorder, insluitend toelating tot die Balievereniging en die École des Beaux-Arts. Die redaksie het ook daarop aangedring dat vroue toegelaat word om tot die Erelegioen verkies te word en toegelaat word om aan die parlementsdebat deel te neem. Dit het in 1910 'n poging deur Durand ingesluit om vroulike kandidate vir die wetgewende verkiesing te organiseer. Tydens die 1900 *Exposition Universelle (1900)* in Parys organiseer sy die Kongres vir die Regte van Vroue.

Durand was vervul gewees met 'n passie vir die gelykheid van vroue. Sy is onder andere beroemd daarvoor dat sy in die strate van Parys met haar troeteldierleeu genaamd 'Tiger' gestap het. Haar aktivisme was instrumenteel in die totstandkoming van die dierkundige instituut Cimetière des Chiens in die Paryse voorstad Asnières-sur-Seine, waar Tiger uiteindelik begrawe is. Sy het 'n enorme versameling dokumente saamgestel wat sy in 1931 aan die regering oorhandig het. Die jaar daarna het die *Bibliothèque Marguerite Durand* in Parys geopen. In 2006 was die biblioteek nog steeds oop.
Die organe wat uit die verskillende kiemlae ontwikkel.
**Organogenese** (van die Griekse woorde *όργανον*, "waarmee ’n mens werk", en *γένεσις*, "oorsprong, skepping") is tydens die ontwikkeling van ’n embrio die proses waardeur die kiemlae (ektoderm, endoderm en mesoderm) tot die interne organe van ’n organisme ontwikkel. By mense begin interne organe in die derde tot agtste week ná bevrugting vorm. Die kiemlae werk deur drie verskillende prosesse: deur te vou, te splits en te kondenseer.

Kiemlae
-------

Die endoderm vorm die epiteelvoering van die hele spysverteringskanaal behalwe deel van die mond en keelholte en die eindpunt van die rektum. Dit vorm ook die voeringselle van al die kliere wat in die spysverteringskanaal uitloop, insluitende dié van die lewer en pankreas; die epiteel van die gehoorbuis en trommelvliesholte; die tragea, brongi en lugselle van die longe; die blaas en deel van die uretra; en die follikelvoering van die skild- en timusklier. Verder vorm dit die maag, kolon, lewer, pankreas, blaas, epiteel van die tragea, longe, keelholte, skildklier en ingewande.

Die mesoderm vorm die rugstring, niere, geslagskliere, kraakbeen, skedelspiere, vel, bloedsomloopstelsel en die wand van die ingewande. Dit vorm verder die spiere, been, bindweefsel, bloedsomloopstelsel, limfvatstelsel, urogenitale stelsel en weivlies.

Die ektoderm ontwikkel eindelik in die vel, hare, naels, ooglense, oliekliere, korneas, tandemalje, epiteel van die mond en neus, perifere senustelsel, pigmentselle, gesigskraakbeen, tandbeen, brein, ruggraat, motoriese senuwees en retina.

By plante
---------

In plantkunde is organogenese die proses waardeur nuwe organe gevorm word, soos nuwe blare, blomme of takke. Dit duur deur die plant se bestaan voort en eindig eers wanneer die plant doodgaan.
Teks in onderskrif

*Walhalla* (1896) deur Max Brückner.
*Walhalla* (1905) deur Emil Doepler.
*Hierdie artikel handel oor die Noorse mitologiese begrip. Vir die voorstad in Suid-Afrika, sien Valhalla.*
In die Noorse mitologie is **Walhalla** 'n enorme, majestueuse saal in Asgard waaroor die god Odin heers. Die helfte van Noorse vegters wat op die slagveld sterf, word deur Odin se walkures na Walhalla geneem, terwyl die ander helfte deur die godin Freya gekies word vir die veld Fólkvangr. 

In Walhalla sluit die gesneuwelde vegters aan by die massas wat reeds in gevegte dood is en as *einherjar* bekend is, asook verskeie legendariese konings en mitologiese helde, terwyl hulle hulle voorberei om Odin by te staan tydens die gebeure van Ragnarök. Voor die saal staan 'n goue boom en die dak is bedek met goue skilde. Verskeie wesens woon om Walhalla, soos die takbok Eikþyrnir en die bok Heiðrún, wat op Walhalla staan en die blare van die boom Læraðr eet.

Walhalla word genoem in die Poëtiese én Prosaïese Edda, wat in die 13de eeu saamgestel is. Walhalla het al verskeie kuns- en kultuurwerke geïnspireer.

Etimologie
----------

Die naam "Walhalla" is afgelei van die Oudnoorse naam *Valhǫll*, 'n samestelling van die selfstandige naamwoorde *valr*, "gesneuwelde", en *hǫll*, "saal". *Walr* verskyn ook as die eerste element van die woord *valkyrja* (walkure), letterlik "kieser van gesneuweldes".

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Walhalla.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1156306922

 |
Die Oribiravyn.
’n Hangbrug oor die Oribiravyn.
Die **Oribiravyn** (Engels: *Oribi Gorge*) is ’n canyon in die suide van KwaZulu-Natal, Suid-Afrika, net wes van Port Shepstone en sowat 120 km suid van Durban. Die ravyn, wat deur die Mzimkulwanarivier uitgekalwe is, is die oostelikste van die twee ravyne wat deur die Oribivlakte van KwaZulu-Natal sny. Die westelike ravyn is deur die Mzimkulurivier uitgekalwe. Die Oribiravyn is sowat 400 m diep en tot amper 5 km breed.

Erosie deur hierdie twee riviere het skouspelagtige klowe en rotse oor byna 30 km gevorm wat deur suptropiese plantegroei bedek word. Die digte woud in die ravyn is die tuiste van verskeie klein soogdiere, terwyl waterlikkewane aan die rivieroewers hou.

Die ravyn kry sy naam van die *Ourebia ourebi* (oorbietjie), ’n wildsbokkie wat in die ravyne aangetref word.

Oribiravyn-natuurreservaat
--------------------------

Die Oribi Gorge-natuurreservaat is 1 837 hektaar groot. Dit lê 24 km weerskante van die uMzimkulwana-riviervallei, by die sameloop van die Mzimkulu- en Mximkulwanarivier. Die hoogste punt in die reservaat is 680 m bo seevlak.

Diere in die ravyn
------------------

Benewens waterlikkewane en oorbietjies, sluit gewerweldes in die bosbok, duiker, ribbok, blouaap, Samango-aap en verskeie soorte paddas en skilpaaie.

* Samango-aap
* Blouaap
* Bosbok
* Duiker
* Rooiribbok
* Oorbietjie

Skakels
-------

* Ezemvelo KZN Wildlife (voorheen die Natalse Parkeraad)
* Oribiravyn: inligting Geargiveer 3 Julie 2007 op Wayback Machine
* 360-grade-toer van die ravyn Geargiveer 16 Junie 2020 op Wayback Machine

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Oribiravyn.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Orlando Figes
**Orlando Guy Figes** (\*20 November 1959) is 'n Britse geskiedkundige en skrywer wat bekend is vir sy werke oor die Russiese en Europese geskiedenis. Hy is professor van geskiedenis aan Birkbeck-kollege, Universiteit van Londen.

Figes is veral bekend vir sy werke oor die Russiese geskiedenis, soos *A People's Tragedy* (1996), *Natasha's Dance* (2002), *The Whisperers* (2007), *Crimea* (2010) en *Just Send Me Word* (2012). *A People's Tragedy* is 'n studie van die Russiese Rewolusie, en kombineer sosiale en politieke geskiedenis met biografiese besonderhede in 'n historiese verhaal.

Die Times Literary Supplement het *A People's Tragedy* gekies as een van die 100 invloedrykste boeke sedert die Tweede Wêreldoorlog. Die Financial Times het Figes "die grootste storieverteller onder moderne Russiese geskiedkundiges" genoem.

Figes was die geskiedkundige konsultant van die 2012-rolprent Anna Karenina en het ook as geskiedkundige konsultant gewerk aan die 2016 BBC-TV-reeks oor Leo Tolstoi se *Oorlog en Vrede*, waarvan Tom Harper die regisseur en Andrew Davies die draaiboekskrywer was.

Figes dien op die redaksionele raad van die tydskrif *Russian History*, skryf vir die internasionale pers, maak gereeld uitsendings op televisie en radio, skryf resensies vir die New York Review of Books, en is 'n genoot van die Koninklike Letterkundegenootskap.

Sy boeke is al in meer as dertig tale vertaal. Sy *Revolutionary Russia, 1891-1991* wat uitgegee word deur *Pelican Books*, 'n druknaam van *Penguin Books*, is ook hoog aangeprys.
Cornelia is 'n dorpie in die Riemland
Liggings van dorpe van die Riemland
Die **Riemland** is ’n streek in die ooste van die Vrystaat wat rofweg omgrens word deur die nasionale paaie bekend as die N1, N3 en N5. Kroonstad, Bethlehem, Lindley, Reitz, Heilbron en Senekal is die grootste dorpe in die gebied.

In die 1800’s was die grasvlaktes bekend as goeie jagveld weens die volop en ryk verskeidenheid aan wild. So baie velle is tot riempies en swepe verwerk, dat die streek die bynaam Riemland ontvang het. Voortrekkers het hulle in die gebied kom vestig en met die Matebeles onder Silkaats in botsing gekom. Gedurende Oktober 1836 vind die geveg by Vegkop, 25km suid van die huidige Heilbron, plaas. By Heilbron en Lindley is begraafplase wat die Tweede Vryheidsoorlog in herinnering roep.

Gemengde boerdery (met die klem op graan) is 'n kenmerk van die streek. Ekotoerisme wen veld en wildsplase met die wild wat oorspronklik daar voorgekom het, word ontwikkel.

In Heilbron is die Riemland Museum en Elandskop Museum in Petrus Steyn. Net suidwes van Petrus Steyn is die spoorweghalte Riemland. Die twee dorpe kan as die kern van die streek beskou word.

Sien ook
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Riemland***. |

* Lys van streeksname in Suid-Afrika