recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die belangrike Nkana-oopgroefmyn in Kitwe.
**Kitwe** is met 'n bevolking van meer as 415 720 (2007) die grootste stad in Zambië se Koperstreek-provinsie en naas Lusaka die grootste in die land. Die stedelike gebied sluit die Nkana-myn in en dit is die handel- en nywerheidsentrum van die provinsie, wat stede en dorpe soos Ndola (58 km hiervandaan), Luanshya, Chingola, Mufulira en Kalulushi insluit.

Die stad het in 1953 munisipale status verwerf. In 1959 was die inwonertal 46 070, waarvan 6 000 blankes was en in 1965 sowat 115 000, waarvan 12 000 blankes was. Padlangs is die stad 358 km van Lusaka af geleë, 830 km vanaf Livingstone en 927 km vanaf Chipata.

Skaars 30 jaar ná sy ontstaan, staan president Kenneth Kaunda op 18 Mei 1966 stadstatus aan Kitwe toe.

Afrikaanse gemeenskap
---------------------

Daar was tot en met onafhanklikwording 'n redelik groot Afrikaanse gemeenskap hier. Die NG gemeente Nkana is in 1933 van Lusaka afgestig, waarna vier gemeentes uit Nkana ontstaan het. Met die wegtrek van Afrikaners ná onafhanklikwording, het al vier weer deel van Nkana geword, waarna Nkana uiteindelik by Lusaka, die teenswoordige Dutch Reformed Church in Zambia, ingelyf is. In 2008 stig die Dutch Reformed Church in Zambia Nkana opnuut af van die Dutch Reformed Church in Zambia, wat toe "Lusaka" by sy naam voeg. Die Gereformeerde kerk Nkana (ook Koperstreek genoem) het sy middelpunt in die stad Kitwe gehad, hoewel die grense ook Mufulira, Chingola en Ndola ingesluit het. Die gemeente is in 1949 gestig. In 1960 was hier 134 belydende en 146 dooplidmate wat verspreid gewoon het op al die nedersettings binne die gemeentegrense. In sy hele 20-jarige bestaan het die gemeente nooit oorgegaan tot kerkbou nie, maar darem 'n pastorie opgerig. In 1969 het die gemeente ontbind nadat die meeste lidmate teruggekeer het na Suid-Afrika of Rhodesië weens Zambië se onafhanklikwording in 1965. Die Nederduitsch Hervormde Kerk het ook 'n gemeente Nkana.

Geriewe
-------

'n Hospitaal van £1 000 000 vir alle rasse is op 11 Oktober 1958 deur die goewerneur-generaal van die Sentraal-Afrikaanse Federasie (Rhodesië en Njassaland) geopen. Die stad is ook die tuiste van die Koperstreek-universiteit (Copperbelt University), voorheen 'n afdeling van die Universiteit van Zambië (University of Zambia), wat in 1987 onafhanklike universiteitstatus verkry het. Die universiteit bied kursusse aan in sy skole vir sake, beboude omgewing, natuurlike hulpbronne en tegnologie. Die onderrigmedium is Engels.

Die stad lê net 13° suid van die Ewenaar, maar danksy sy ligging van sowat 1 400 meter bo seespieël, is die klimaat aangenaam en gesond.

Bronne
------

* Dooley, Brendan & Plewman, Nicholas, *African Advernturer's Guide To Zambia*, Struik Publishers (Pty) Ltd, Cape Town, 2000.
* Gordon-Brown, A. *The Year Book and Guide to Southern Africa*, Howard Timmins, Cape Town, 1965.
* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Encyclopaedia Britannica Online
**Litjieskaktus** (*Opuntia aurantiaca*) is ‘n gevaarlike en skadelike vetplant wat reeds groot dele van die Oos-Kaap ingeneem het. Dit het ontwikkel tot een van Suid-Afrika se ernstigste onkruide.

Herkoms
-------

Litjieskaktus is afkomstig uit Suid-Amerika waar dit inheems is in Argentinië, Paraguay en Uruguay. In Suid-Afrika en Australië is dit 'n onkruid. Alhoewel die meeste indringerplante per ongeluk in ‘n land ingevoer is, is litjieskaktus en ook hakea, lantana en die waterhiasint (*Eichhornia crassipes*) as tuinplante na Suid-Afrika gebring. Een plant is rondom 1860 in ‘n rotstuin in die destydse distrik Stockenström van die Kaapkolonie geplant.

Morfologie
----------

Hierdie lid van die kaktusfamilie is nou verwant aan die turksvy. Dit is ‘n laaggroeiende meerjarige klimmende struik met baie stingels en ‘n ondergrondse bol. Die hele blaarlose plant bestaan uit litte, en is sappig, groen en stekelrig en sit baie lossies aanmekaar. Die stingels verdeel in litte van ‘n cm tot selfs 15 cm lank. Hierdie litte breek maklik van die stingels af en skiet baie maklik wortel net waar dit val. Die lang skerp dorings kom in groepe van drie tot ses voor en elke doring kan tot 6 cm lank wees. Elke doring het op sy beurt weer fyn weerhakies. Aan die punte van die litte vorm mooi geel blomme. Die vrugte is persagtig rooi met baie sade.

Gevaar
------

Litjieskaktus vleg tussen die gras en ander weidingplante in en vorm soms so ‘n digte vervuiling dat dit vir die beeste, skape en bokke moeilik is om die gras by te kom. So verminder dit die drakrag van die veld. Die plant is goed bestand teen droogte en moeilik om uit te roei. By die geringste aanraking breek ‘n lit af en klou dan dikwels aan die dier vas. So besmet dit die wol en sybokhaar. Ook beseer dit die pote en bekke van die vee. Die diere loop dan mank en vreet moeilik.

Beheer
------

Wet 42 van 1937 verplig grondeienaars om enige plant wat tot onkruid verklaar is, uit te roei. In Suid-Afrika het die staat al baie geld bestee aan die bestryding van litjieskaktus. Tot 1960 is staatgemaak op die meganiese uitroeiing daarvan. Daarna is oorgegaan tot biologiese beheer en is cochenille-insekte en die larwe van die Cactoblastis-mot ingespan. Ook hierdie metode het nie aan die verwagtinge voldoen nie. Bespuiting met chemiese middels is suksesvol, maar dit tref ook ander plante nadelig. Bestryding van die plaag is arbeidsintensief en duur. Die sukses van die uitwissing hang baie af van die grondeienaars se toewyding tot die probleem.

Sien ook
--------

* Lys van indringerplante in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* du Plessis, Andries (red.): Die bewaring van ons erfenis. Kaapstad: Human & Rousseau, 1974.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.
| **Hematiet** |
| --- |
|    |
| Hematiet met bariet  |
| Formule | Fe2O3  |
| Onsuiwerhede | Ti Al, Mn, H₂O  |
| Nickel-Strunz (10) | 4.CB.05    |
| Kleur | staalgrys tot rooi soos roes  |
| Streep | roesbruin  |
| Glans | metallies, submetallies, dof, grondagtig  |
| Hardheid | 5 -6 (Mohs)  |
| Digtheid | 5,26 g/cm3  |
| Transparansie | opaak  |
| Dubbelbreking | eenassig (-)  |
| RI-waardes | nω = 3.150 - 3.220 nε = 2.870 - 2.940  |
| Ruimtegroep | R3c  |
| Strukturbericht-kode | D5₁  |
| Eenheidsel | a = 5.038(2) Å, c = 13.772(12) Å  |
|  |
| \* Lys van minerale |
| Portaal  Geologie |

**Hematiet** is 'n mineraal met formule Fe2O3, Dit is die allotroop α-Fe2O3 van yster(III)oksied. 

Dit is een van die belangrikste minerale vir die paleomagnetisme-navorsing. Dit het die romboëdriese korund-struktuur.

Hematiet is die stabiele ysteroksied wat 'n groot deel van die gronde, klippe en die aarde se kors uitmaak. Dit het 'n besondere magnetiese struktuur wat die *gekantelde antiferromagetisme* genoem word. Die kanteling word veroorsaak deur die Dzialoshinkii-wisselwerking wat genoem is na die wetenskaplike Dzialoshinskii wat die teorie daaroor in 1957 voorgestel het. Elke Fe3+-ioon is die rooster het 'n magnetiese moment (spin) van 5μB Die spins het nogtans antiferromagnetiese ordening in die a-b vlak van die struktuur, en dit verminder hulle totale magnetiese moment in hierdie vlak tot nul. Die antiparallellisme is nogtans nie perfek nie. Die spins is effens gekantel in die rigting van die c-as en die c-komponente van die magnetiese moment is ewewydig aan mekaar. Dit veroorsaak 'n swak spontane magnetisasie in die c-rigting (IS= 0.4 e.m.u/g) Die stof gedra hom soos 'n swak ferromagneet met groot anisotropie.

Onder 'n temperatuur van -10 °C verander die magnetiese struktuur. Hierdie oorgang word die Morin-oorgang genoem. Die spin raak nou antiparallel in die c-rigting georden en die kanteling verdwyn. Die gevolg is normale antiferromagnetisme met IS=0.
**Metamodernisme** verwys na 'n aantal verwante diskoerse oor kulturele ontwikkelings wat volg op postmodernisme. Baie metamoderne teoretici tipeer dit in terme van bemiddelings tussen aspekte van modernisme en postmodernisme; vir ander suggereer die term 'n integrasie van daardie sensitiwiteite met premoderne (inheemse en tradisionele) kulturele kodes ook. Metamodernisme is een van 'n aantal pogings om post-postmodernisme te beskryf.

Geskiedenis van die term
------------------------

Om "die gevoelstruktuur" van metamodernisme te beskryf, gebruik Vermeulen en van den Akker die metafoor van 'n pendulum wat voortdurend ossilleer van die opregte erns van modernisme na die ironiese speelsheid van postmodernisme.

In 2002 het die Kanadese literêre teoretikus Linda Hutcheon verklaar dat 'n nuwe etiket nodig was vir wat na die postmodernisme opduik, en skryf: "Kom ons sê net: dit is verby. ... Die postmoderne oomblik het verbygegaan, selfs al bly sy diskursiewe strategieë en ideologiese kritiek, leef voort – soos dié van modernisme – in ons eietydse een-en-twintigste-eeuse wêreld ... Post-postmodernisme het 'n nuwe etiket van sy eie nodig, en ek sluit dus af met hierdie uitdaging aan lesers om dit te vind – en dit te noem vir die een-en-twintigste eeu."

### Vroeë gebruike

Die term "metamodern" het so vroeg as 1975 verskyn, toe geleerde Mas'ud Zavarzadeh dit gebruik het om 'n groep literêre tegnieke te beskryf wat sedert die middel van die 1950's in Amerikaanse literêre narratiewe na vore gekom het. In 1999 het Moyo Okediji die term "*metamodern*" gebruik en dit toegepas op kontemporêre Afro-Amerikaanse kuns wat 'n "uitbreiding van en uitdaging tot modernisme en postmodernisme gee." In 2002 het Andre Furlani die literêre werke van Guy Davenport ontleed, het metamodernisme gedefinieer as 'n estetika wat "na nog deur middel van modernisme ... 'n vertrek sowel as 'n voortbestaan." Die verhouding tussen metamodernisme en modernisme is gesien as gaan "ver verby hulde, in die rigting van 'n herbetrokkenheid met modernistiese metode om onderwerpe goed buite die omvang of belangstelling van die moderniste self aan te spreek." In 2007 het Alexandra Dumitrescu metamodernisme beskryf as deels 'n sameloop met, deels 'n opkoms van, en deels 'n reaksie op, postmodernisme, "bekamp die idee dat slegs in hul interkonneksie en voortdurende hersiening die moontlikheid lê om die aard van kontemporêre kulturele en literêre verskynsels te begryp."
**John Buchan**, (26 Augustus 1875 – 11 Februarie 1940) was 'n Skotse romanskrywer en geskiedkundige, asook 'n Unioniste politikus wat gedien het as die Goewerneurgeneraal van Kanada, die 15de sedert die Kanadese Konfederasie.

Na 'n kort regsloopbaan, het Buchan gelyktydig met sy skrywers-, politiese- en diplomatieke loopbane begin. Hy het as privaatsekretaris van die administrateurs van verskeie kolonies in Suider-Afrika gedien. Hy het later propaganda vir die Britse oorlogspoging gedurende die Eerste Wêreldoorlog geskryf. Hy is in 1927 verkies as lid van die parlement, maar hy het die meeste van sy tyd op sy skryfloopbaan spandeer, en het gedurende die tyd *The Thirty-Nine Steps* en ander avontuurfiksie geskryf. In 1935 het Koning George V op die advies van die Eerste minister R. B. Bennett vir Buchan aangestel om Vere Ponsonby as Goewerneurgeneraal van Kanada op te volg, en gevolglik is Buchan toegelaat tot die *"peerage"*. Hy het die pos tot en met sy dood in 1940 beklee. 

Buchan was entoesiasties oor geletterdheid en die ontwikkeling van Kanadese kultuur, en hy het 'n staatsbegrafnis in Kanada ontvang voordat sy as teruggeneem is na die Verenigde Koninkryk.

Notas
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

 |
**Rosalynn Eleanor Smith Carter** (18 Augustus 1927 in Plains, Georgia – 19 November 2023 in Plains, Georgia) was tussen 1977 en 1981 die Verenigde State se Eerste Dame as eggenote van die 39ste president, Jimmy Carter. Sedert 1962, die jaar waarin Jimmy Carter as senator vir Georgia verkies is, is Rosalynn Carter aktief by politiek betrokke. As Eerste Dame van Georgia het sy na die belange van geestelik gestremde burgers omgesien. Sy het vyf jaar lank die amp van voorsitter van die *Special Olympics for Retarded Children* vir gestremde kinders beklee en was ere-medewerker van Atlanta se hospitaal.

Jimmy en Rosalynn Carter op 13 Januarie 2016 in *The Carter Center*, Atlanta. Die instelling bevorder sedert sy stigting in 1982 onder meer menseregte en vrede. Vir sy werk is Jimmy Carter in 2002 met die Nobelprys vir Vrede vereer
Rosalynn Carter word deur biograwe as terughoudend van karakter beskryf, maar ook as intelligente en suksesvolle sakevrou wat die Carter-gesin se fortuin aktief help opbou het. Ook het sy haarself as briljante politieke aktivis bekwaam en kon sodoende 'n belangrike bydrae lewer tot haar man se goewerneursveldtog in 1970 en die presidensiële verkiesingsveldtog van 1976. Gedurende die presidentskap van haar man was Rosalynn Carter sy naaste adviseur en het aan kabinetsvergaderings deelgeneem. Verskeie kere het sy as verteenwoordiger van die Verenigde State in die buiteland opgetree, onder meer in Latyns-Amerika. 

Rosalynn Carter het elke avontuur, sukses en neerlaag met haar man gedeel. Sy poging om vir 'n tweede ampstermyn herverkies te word het misluk, maar die Carters het gou 'n nuwe welkome uitdaging vir hulself gevind met die stigting van die *Carter Center*, 'n nie-winsgewende instelling wat menseregte en vrede bevorder.

Rosalynn Carter se outobiografie *First Lady from Plains* is in 1984 gepubliseer. Sedert 2019 is Rosalynn en Jimmy Carter die langste getroude presidensiële egpaar.

Dood
----

Carter is op 19 November 2023 in Plains, Georgia oorlede. Sy was 96 jaar oud.
**Persefone** of **Persephonê** was in die Griekse mitologie die verpersoonliking van die Aarde se vrugbaarheid en ook die godin van die onderwêreld. Sy was die dogter van Demeter alleen, of later van Demeter en Zeus. In die Olimpiese weergawe word sy die vrou van Hades (die onderwêreld).

Persefone is vandag ’n bekende figuur en haar verhaal is vol emosie: ’n onskuldige meisie, ’n moeder se hartseer oor haar ontvoering, en groot vreugde wanneer die dogter terugkeer. Dit verduidelik ook die kom en gaan van die seisoene.

Persefone en Demeter
--------------------

Hades (die god van die onderwêreld) ontvoer Persefone terwyl sy saam met haar ma, Demeter, blomme pluk en neem haar as vrou. Demeter mis haar baie en vervloek die land, wat ’n groot droogte tot gevolg het. Daarna pleit sy by Zeus om haar dogter terug te bring.

Zeus stuur Hermes om dit te doen, maar Hades gee vir Persefone ses granaatsade om te eet en daarom moet sy ses maande van die jaar in die land van die afgestorwenes bly. Die ander ses maande kan sy op Olimpus woon saam met haar familie. Terwyl sy in die onderwêreld is, mag sy niks anders eet nie, anders sal sy dit nie weer kan verlaat nie. Vir die ses maande van haar afwesigheid, terwyl Demeter treur, keer die droogte (herfs en winter) terug.

### Persefone en Adonis

Afrodite was Adonis se minnares en surrogaatma. Sy het Mirra gevra om bloedskande te pleeg met haar pa, Teias, die koning van Smirna of Sirië. Mirra het in die donker by haar pa geslaap en toe Teias eindelik die bedrog ontdek, jaag hy sy dogter met ’n mes. Mirra vlug en Afrodite verander haar in ’n mirreboom. Nadat Teias ’n pyl in die boom in geskiet het (of ’n beer die boombas met sy tande geskeur het), is Adonis uit die boom gebore.

Afrodite sit Adonis toe in ’n boks en neem hom na Hades sodat Persefone vir hom kan sorg. Adonis word ’n uiters aantreklike man en Afrodite gaan hom eindelik haal. Persefone wil hom egter nie teruggee nie en die twee godinne begin so baklei dat Zeus tussenbeide moet tree. Hy verklaar dat Adonis ’n derde van die jaar by Afrodite sal bly, ’n derde van die jaar by Persefone en die ander derde by wie hy wil. Natuurlik kies hy vir Afrodite.

Toe Adonis tydens ’n jagtog sterf, gaan hy terug na die onderwêreld, waar Persefone verheug is om hom te sien. Eindelik besef Afrodite waar hy is en haas haar na die onderwêreld om Adonis te gaan haal. Die twee godinne stry weer so erg dat Zeus tussenbeide moet tree. Dié keer gee hy Adonis vir ses maande van die jaar aan Afrodite en die ander ses maande van die jaar aan Persefone.

Sien ook
--------

* Eleusiniese misterieë
Isis Fashion Awards Logo
Isis Fashion Awards 2022 se loopplank
Isis Fashion Awards 2022 Ethiopiese ontwerp en loopplank-aanloopbaanmodelle
Isis Fashion Awards 2022 Skoene Toiz Art
Isis Fashion Awards 2022 - Sylvana Simons rooitapyt - Jan-Willem Breure
**Die Isis Fashion Awards** is 'n jaarlikse modeparade/toekenningseremonie wat elke jaar in Nederland gehou word. Tydens die geleentheid is mode-bykomstighede ontwerpers toegelaat om hul ontwerpe aan te bied en pryse is aan die drie beste ontwerpers toegeken. Die geleentheid is uitsluitlik vir modeontwerpers gehou, wat beteken dat geen klere op die loopplank gesien is nie. Die prysuitdeling is op Salto TV uitgesaai in. Vorige deelnemers aan die konferensie sluit in André Dongelmans en Sylvana Simons en Ruby Ketting Olivier, ambassadeur van die Switserse Kamer van Koophandel in Nederland.

Geskiedenis
-----------

Die eerste Isis Fashion Awards het op 10 Desember 2022 in Nederland plaasgevind. Die gebeurtenisnaam **Isis** is geïnspireer deur die antieke Egiptiese godin van vrugbaarheid en was ook bekend as die godin van moederskap, magie, dood, genesing en wedergeboorte. Die geleentheid is deur die Rwandeesgebore Jan-Willem Breure op die been gebring. Breure wil meer diversiteit in die modebedryf skep en meer geleenthede aan ontwerpers gee.

Ontwerpers van bykomstighede
----------------------------

Die Isis Fashion Awards is die eerste modeparade in Nederland wat uitsluitlik op bykomstighede fokus. Dit beteken dat modelle nie klere dra nie, hulle dra net bykomstighede. IFA fokus op 12 tipes mode: skoene, sakke, brille, juweliersware, horlosies, beursies, sokkies, handskoene, serpe, gordels, hoede en maskers. Die stigter Jan-Willem Breure verwys na modebykomstighedeontwerpers as "underdogs". Hy glo dat baie modebykomstighedeontwerpers onderwaardeer en "oorgesien" voel omdat die meeste van die aandag en roem na klereontwerpers gaan.

Hierdie unieke styl stel modeontwerpers in staat om hul ontwerpe op 'n basiese manier aan te bied. Mode-bykomstighede ontwerpers word byvoorbeeld nie meer gedwing om saam met modeontwerpers te werk as hulle hul versamelings wil aanbied nie. Met hierdie formaat kan die grafika die middelpunt inneem en die aandag van die gehoor trek.

Beoordelaars
------------

Die Isis Fashion Awards het vier beoordelaars: Swinda van Dijk, Gary Symor, Paulina Tsvetanova en Marjorie Fernandes. Bjorn van den Berg was oorspronklik geskeduleer om te beoordeel, maar as gevolg van die skedule is hulle deur Marjorie Fernandes vervang. Soortgelyk aan die projek se loopplank is daar interaksie met die beoordelaars. Na elke loopplank sal die jurie die ontwerpers vrae vra en hul idees aanbied. Dit sal die gehoor help om meer te weet oor die ontwerpers en die redes agter hul ontwerpe.

Klasse
------

Die Isis Fashion Awards (IFA) bied 'n platform vir ontwerpers om 'n verskeidenheid van meer as 12 verskillende mode-bykomstighede-items ten toon te stel. Dit sluit in: Skoene, sakke, brille, juweliersware, horlosies, beursies, sokkies, handskoene, serpe, gordels, hoede, maskers.
**Piet de Jager** (22 Januarie 1953 – 12 Januarie 2023) was ’n Afrikaanse regsgeleerde, wat veral bekendheid verwerf as rolprentmaker en digter.

Lewe en werk
------------

Piet de Jager is in 1953 in Bethal gebore as die seun van Salmon de Jager, ’n landdros. Weens sy pa se beroep trek hulle baie en hy word groot in Kaapstad, Kimberley en Durban. Hy matrikuleer aan die Hoërskool Andrew Rabie in Port Elizabeth. Sy universiteitsopleiding is aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat en hy behaal hier ’n B.A.-graad in die Regte en ’n M.A.-graad in Staatsfilosofie, waarna hy die LL.B.-graad aan die Universiteit van Suid-Afrika verwerf. Hy word in 1982 as advokaat toegelaat tot die Pretoria-balie, waar hy in 1997 senior status (S.C.) verwerf. In sy regsloopbaan is hy betrokke by verskeie opspraakwekkende sake, waaronder die Trojaanse perd-saak van die middel 1980’s, die Harms-kommissie oor korrupsie en die Burgerlike Samewerkingsburo (BSB) van die 1990’s. Hy het sowel generaal Magnus Malan as president P.W. Botha in die hof verdedig. Hy was getroud met Luitha, ’n gimnastiek-afrigter, wat hy op universiteit in Bloemfontein leer ken het, en hulle het in Bronkhorstspruit gewoon. Hulle het vier kinders, drie seuns (Sallas, Dawie en Pieter) en ’n dogter (Elena). Saam met sy seun Sallas begin hy Bosbok 6 Films, ’n produksiemaatskappy wat genoem is na hulle straatadres in Bronkhorstspruit. Op Bronkhorstspruit bedryf hy ook ’n kwekery.

### Skryfwerk

Sy gedigte word gebundel in "*Ouhout*", wat deur Zerk de Villiers geïllustreer word. Hy vertaal Albert Camus se "*La peste*" as "*Die pes*" in Afrikaans. In hierdie boek word die stad Oran deur ’n epidemie vernietig, maar Camus se werk is allegories van aard en verwys enersyds na die Nazi-besetting van Frankryk en andersyds na die menslike kondisie, waar die pes nooit verdwyn nie.

### Rolprente

Piet vervaardig ook rolprente en staan so aan die hoof van die vervaardiging van "*Roepman*" van Jan van Tonder en die fliek oor die Anglo-Boereoorlog, "*Verraaiers*", wat deur Albert Blake se boek "*Boereverraaiers*" geïnspireer is. Hierna volg "Stuur groete vir Mannetjies Roux", waarin die bekende liedjie van Laurika Rauch ’n groot rol speel, en "Musiek vir die agtergrond. Sy eerste rolprent in Engels is "*Losing Molly*", wat gegrond is op die ware verhaal van die struggle-advokaat Bram Fischer se tragiese verval nadat sy vrou in ’n fratsongeluk oorlede is.

### Publikasies

| Jaar | Publikasie |
| --- | --- |
| 2005 | Ouhout |
|  | **Vertaling** |
| 2012 | Die pes- Albert Camus |
|  | **Rolprente** |
| 2010 | Roepman |
| 2013 | Verraaiers |
| 2014 | Musiek vir die agtergrond |
|  | Stuur groete vir Mannetjies Roux |

Bronnelys
---------

### Tydskrifte en koerante

* De Jager, Piet "Oorlog is mense se waansin" "Rapport" 20 Januarie 2013
* Schoombie, Schalk "Die menslike verhaal boei my" "By" 4 Mei 2013
* Stehle, Rudolf "Persoonlike projek lei tot Camus-vertaling" "Beeld" 23 Augustus 2012

### Internet

* Blaauw, Danél Huisgenoot:
* Schoombie, Schalk Netwerk24:  Geargiveer 3 Oktober 2018 op Wayback Machine
St. George's Day-feesvieringe in Engeland. Die vlag van Engeland vertoon 'n rooi Sint-Joriskruis op 'n wit agtergrond
**Sint Jorisdag** is die feesdag van Sint Joris.

Min is bekend oor Sint Joris as historiese persoonlikheid. Daar word aangeneem dat hy in die laat 3de eeu n.C. in 'n edele familie in Kappadosië ('n historiese streek in moderne Turkye) gebore is. Hy het in die voetspore van sy vader gevolg en 'n militêre loopbaan gekies. Later het hy deel van keiser Diocletianus se lyfwagte geword. Toe hy geweier het om by Diocletianus se stelselmatige Christenvervolging betrokke te raak, is hy in 303 self gemartel en in Palestina tereggestel. Ná sy dood is hy as 'n vroeë Christelike martelaar vereer.

Sint Jorisdag word deur 'n aantal Christelike kerke en deur verskeie lande en nedersettings, wat Sint Joris as beskermheilige vereer, op 23 April gevier om sy marteldood op dié datum in 303 n.C. te gedenk. As *St. George's Day* word Sint Jorisdag as die nasionale dag van Engeland en sy kultuur gevier.

Sint Joris het in sy leeftyd nooit 'n besoek aan die Britse Eilande gebring nie, maar word sedert die Middeleeue in Engeland as beskermheilige vereer. Volgens legendes het Sint Joris gedurende die Kruistogte en die Honderdjarige Oorlog teen Frankryk aan Engelse kant geveg. Die legende van Sint Joris, wat 'n draak as sinnebeeld vir die Duiwel doodmaak en 'n onskuldige jonkvrou van die dood red, het sy oorsprong in die Middeleeue. Sint Jorisdag-feesvieringe het minder gewild geraak met die politieke unie tussen Engeland en Skotland in 1707, maar het in moderne tye 'n herlewing beleef.
Die *Big Tree* in Kabwe.
**Kabwe** is 'n stad in Zambië en die land se oudste myn. Die stad het 'n bevolking van meer as 193 100 (2007) en is sowat 100 km noord van die hoofstad Lusaka geleë op 'n hoogte van 1000 m bo seespieël en aan die vernaamste pad- en spoorverbinding wat die Koperstreek met die suide van die land verbind en sowat 1100 km direk noord van Bulawayo, Zimbabwe se naasgrootste stad.

Die myn is in 1902 geopen en lewer lood, vanadium en sink van hoë gehalte. Dit is na die Australiese myn genoem wat soortgelyk is. Hier is die kopbeen van 'n voorheen onbekende primitiewe mens (*Homo rhodesiensis*) ontdek, wat in die Britse Museum uitgestal word.

Besienswaardighede in die omgewing is die Lunsemfwa-waterval, 90 km oosnoordoos van die stad in die gelyknamige rivier. Die pad loop 6 km van die waterval af verby. Hier is 'n hidro-elektriese kragsentrale opgerig wat elektrisiteit aan die myn op Kabwe voorsien.

Hier was voor die onafhanklikwording van Zambië op 24 Oktober 1964 'n NG gemeente Broken Hill, wat in die jare sewentig met die NG gemeente Lusaka moes saamsmelt weens die drastiese afname in die getal lidmate. Daar is ook 'n Broken Hill in Nieu-Suid-Wallis wat van die rykste neerslae silwer, lood en sink ter wêreld het.

Bronne
------

* Gordon-Brown, A. *The Year Book and Guide to Southern Africa*, Howard Timmins, Cape Town, 1965.
* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4342971-3
* LCCN: n85142016
* VIAF: 125554061
* WorldCat Identities (via VIAF): 125554061

 |
'n Kaart van die Suid-Levant in die 9de eeu v.C. met Israel in blou.
Die **Koninkryk Israel** (Bybelse Hebreeus:מַמְלֶכֶת יִשְׂרָאֵל, *Mamleḵeṯ Yīśrāʾēl*), die **Koninkryk Samaria** of of die **ryk van die Tien Stamme**was 'n Israelitiese koninkryk in die Ystertydperk in die Suid-Levant. Die koninkryk het die gebiede Samaria, Galilea en dele van die Transjordaan beheer. Die streke Samaria en Galilea het in die 10de eeu v.C. 'n tydperk met baie nedersettings beleef, met die hoofstad in Sigem en daarna in Tirsa. Die Omri-dinastie het in die 9de eeu v.C. oor die koninkryk geheers, met die politieke sentrum in Samaria. 

Volgens die Hebreeuse Bybel was die Koninkryk Israel een van die twee opvolgerstate van die Verenigde Koninkryk van konings Saul, Dawid en Salomo, terwyl die ander een die Koninkryk Juda in die suide was. Baie historici en argeoloë glo egter nie in die bestaan van 'n Verenigde Koninkryk soos wat dit in die Bybel uitgebeeld word nie.

Die Koninkryk Israel is omstreeks 720 v.C. deur die Nieu-Assiriese Ryk verower. Volgens die rekords van Sargon II van Assirië het hy 27 290 Israeliete – omtrent 'n vyfde van die bevolking – na Mesopotamië verban. Dié verbanning het die basis geword vir die Joodse idee van die 10 Verlore Stamme van Israel. 

Sommige Israeliete het na die suidelike koninkryk, Juda, migreer terwyl dié wat in Samaria gebly het, bekend geword het as die Samaritane. Die Assiriërs het ook buitelandse groepe gevestig in die gebiede van die verowerde koninkryk.

Sien ook
--------

* Geskiedenis van antieke Israel en Juda

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die diagram vir die Loenochod-sending.
**Loenochod** (Russies: Луноход, "Maanloper") 1 en 2 was twee Sowjet-verkenningsrobotte wat in 1970 en 1973 onderskeidelik op die maan geland het. Hulle was in gebruik in die tyd van die Loena- en die Zond-ruimteprogram. Hulle is gebruik as hulp in die Sowjetunie se bemande maansendings, om die maan se oppervlak te verken en foto's daarvan te neem. Die Loena-stasies met Loenochods aan boord is deur Proton-vuurpyle gelanseer.

Eers in 1997 met die Mars Pathfinder is ’n afstandbeheerde voertuig weer op ’n planeet geplaas.

Loenochod 1A
------------

Loenochod 1
Loenochod 2
Loenochod 3
Ná jare van geheime beplanning en opleiding is die eerste Loenochod op 19 Februarie 1969 gelanseer. Die vuurpyl het binne sekondes gedisintegreer en die Loenochod 1A is verwoes. Die res van die wêreld het eers later gehoor watter kosbare vrag die vuurpyl gehad het.

Loenochod 1
-----------

Ná die vernietiging van die eerste Loenochod het die Sowjetunie dadelik aan die tweede voertuig begin werk. Loenochod 1 was die eerste bewegende afstandbeheerde robot op ’n ander planeet. Dit was aan boord van Loena 17, wat op 10 November 1970 gelanseer is. Luna 17 het op 7 November 1970 ’n sagte maanlanding uitgevoer. Die Loenochod het met ’n afrybaan tot op die oppervlak gery.

Die voertuig het gedurende die maan-dag gewerk en nou en dan gestop sodat sy batterye deur middel van sonpanele kon herlaai. Snags het die voertuig stil gestaan, tot die volgende dag wanneer sy batterye weer herlaai is.

Loenochod 1 was 135 cm hoog, 2,3 meter lank en het 840 kg geweeg. Dit het onder andere ’n antenne, teleskoop, vier televisiekameras en grondmeet-instrumente gehad. Tydens sy 322 aarddae in werking het dit altesaam 10,5 km gereis en meer as 20 000 TV-beelde en 206 hoëresolusie-panoramas na die aarde gestuur.

Loenochod 2
-----------

Loenochod 2 was ’n meer gevorderde voertuig aan boord van Loena 21, wat op 8 Januarie 1973 gelanseer is en op 15 Januarie op die maan geland het. Die voertuig moes foto's van die oppervlak neem, ligvlakke en magnetiese velde meet en die grond bestudeer.

Die voertuig het drie stadig skanderende televisiekameras gehad, waarvan een bo-op die voertuig geïnstalleer was om hom te help navigeer, asook vier panorama-kameras. Dit het ook ’n sonpaneel gehad om die batterye te herlaai. Wetenskapinstrumente het ingesluit ’n grondtoetser, ’n meter vir vlakke van sigbare en ultravioletlig, ’n magnetometer en ’n radiometer.

Loenochod 2 het vier maande lank gewerk en 37 km gereis – die verste nog op enige buiteruimtelike oppervlak. Dit het 86 panoramabeelde en meer as 80 000 TV-beelde teruggestuur.

Loenochod 3
-----------

Loenochod 3 is in 1977 gebou, maar nooit na die maan gestuur nie weens ’n gebrek aan lanseerders en geld. Dit is vandag in ’n museum.

Bronne
------

* Winogradof, A.P. red. (1971). *Peredwizjnaja Laboratorija na Loene Loenochod-1. Tom 1* (in Russies). Moskou: Naoeka.
* Barsoekof, V.L. red. (1978). *Peredwizjnaja Laboratorija na Loene Loenochod-1. Tom 2* (in Russies). Moskou: Naoeka.
***Anabaena*** is 'n genus van sianobakterieë wat nes spesies van *Aphantiomenon*, *Microcystis* en heelparty ander blougroen alge swaar algebloei op die oppervlaktes van damme, mere en ander waterliggame kan vorm. Hierdie bloei verskyn meestal tydens warm weer en waar die waterliggaam eutrofies is. Gifstowwe wat deur hierdie organismes geproduseer word, is potensieel hepatotoksies, nefrotoksoïes en karsinogeen.

*Anabaena* is, naas *Microcystis*, die mees algemene genus met toksien-produserende stamme regoor die wêreld. Van die talle spesies wat in botaniese taksonomiese literatuur aangeteken is, is ten minste ses spesies se antagonistiese reaksies as gevolg van metaboliese produkte gedokumenteer. Die struktuur van die trigome is die hoofkenmerk wat die verskillende spesies van Anabaena kan onderskei. Die betrokke gifstowwe is beide peptiede en alkaloïede .

*Anabaena*-selle is filamentagtig met alleenstaande filamente en dit kom in vrye trosse of in makroskopiese matte voor. Selle is silindries, vatvormig of sferies. Hulle kan korter of langer wees as hulle breed is (2–10 μm in deursnee) en hulle is bleek- of helderblougroen tot olyfgroen.

Waterekstrakte van Anabaena sp. het antikankeraktiwiteit teen MCF-7-sellyne (borskanker) getoon.

*Anabaena variabilis* ATCC 29413 is 'n filamentagtige, heterosist-vormende sianobakteriespesie wat as 'n modelorganisme gedien het. Dit het 'n uitgebreide literatuur wat oor 40 jaar strek. Die stam het drie duidelike nitrogenases wat onder verskillende omgewingstoestande funksioneer. Dit is in staat tot foto-outotrofiese groei in die lig en ware heterotrofe groei in die donker, deur fruktose as beide koolstof- en energiebron te gebruik. Terwyl hierdie stam vir die eerste keer in 1964 in Mississippi geïsoleer is en *Anabaena flos-aquae* MSU A-37 genoem is, is dit filogeneties verwant aan sianobakterieë van die genus *Nostoc*. Die stam is 'n matige termofiel. Dit groei goe teen ongeveer 40° C. Die volledige genoomvolgorde van die stam is bepaal.
Die stam is heterosist-vormend. Heterosiste, wat gespesialiseerde selle is wat 'n semi-reëlmatige patroon in die filament vorm, is die plekke waar stikstofbinding in die selle plaasvind wat in 'n suurstofryke omgewing gekweek word.
**Angina pectoris** (borskaspyn) is 'n drukkende, swaar gevoel en/of pyn in die middel van die bors wat ontstaan as die hartspier nie voldoende bloed kry om sy werk te doen nie. Dit word meestal deur die vernouing van die kroonslagare veroorsaak, dikwels in kombinasie met liggaamlike inspanning of emosie wat die hart vinniger laat klop, en dus meer suurstof benodig. Soos die behoefte aan suurstof verlaag, sal die kondisie verdwyn.

Die pyn wat ontstaan as 'n kroonslagaar skielik deur 'n bloedklont verstop raak, is soortgelyk aan dié van angina, maar is gewoonlik hewiger en hou langer aan. Daarteenoor sal die volledige afsluiting van 'n bloedvat tot 'n hartaanval lei.

Angina kan beheer word deur inspanning te verminder, of deur medikasie te gebruik wat die bloedvate wyer maak (tipiese angina verdwyn byvoorbeeld na die toediening van nitrogliserien). Die verlaging van bloeddruk help ook om die hoeveelheid werk wat die hart moet verrig te verlaag, en het 'n positiewe effek op die kondisie.

Illustrasie wat angina uitbeeld
Die kans om angina te ontwikkel vergroot as 'n persoon rook, oorgewig is, of aan hoë bloeddruk ly. Ander bydraende faktore is suikersiekte, hoë cholesterol en 'n familiegeskiedenis van mense wat op 'n jong ouderdom (voor 60) hartverwante siektes onder lede het.

Met suikersiekte (*diabetes mellitus*), in besonder, gebeur dit soms dat die pasiënt nie enige pyn voel nie, terwyl daar 'n ernstige suurstoftekort in die hartspier bestaan. Vroue kla dikwels oor benoudheid na inspanning, of 'n gevoel van duiseligheid in plaas van die tipiese pyn op die bors.

Die kondisie kan gewoonlik met 'n elektrokardiogram (EKG) gediagnoseer word terwyl die pasiënt die simptome ondervind. 'n Normale EKG is egter nie altyd bepalend nie. As daar twyfel bestaan kan 'n inspanningstoets (byvoorbeeld op 'n oefenfiets) uitgevoer word. Beelde van die kroonslagare kan ook met behulp van 'n CT-skandering bekom word.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NDL: 00567282
* NKC: ph114048

 |
Kersies
Die jaarlikse **Kersiefees** word tydens die derde week van November op die Oos-Vrystaatse dorp Ficksburg gehou. Hierdie fees is die oudste oesfees in Suid-Afrika, en vier in 2017 sy 50ste herdenking. Die Kersiefees is sinoniem met die dorp Ficksburg, wat al die Kersiehoofstad van Suid-Afrika genoem is.

Aktiwiteite
-----------

Daar is verskeie aktiwiteite tydens die jaarlikse Kersiefees beskikbaar, met die Kersie-halfmaraton wat een van die hoogtepunte is. Hierdie halfmarathon begin in die dorp, en klim aan die noordelike kant teen Imperani, ('n groot berg aan die westekant van die dorp) uit. Dit strek 'n groot afstand oor die berg, en daal aan die suid-oostelike gedeelte van die berg af, waarna dit in die dorp eindig. Hierdie halfmaraton is 'n volle 23 km lank, langer as die 21,1km van 'n standaardhalfmaraton.

Ander aantreklikhede is kunstenaars wat optree, 'n gholftoernooi, veteraanmotors, 'n vlooimark en vele meer.
In die verlede was daar 'n groot optog met vlotte, maar a.g.v. die geleidelike verarming van die platteland, het baie hiervan weggeval.

Geskiedenis
-----------

Die eerste Kersiefees is in 1968 gehou en is deur ongeveer 25 000 mense bygewoon.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Chroom(VI)oksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | CrO3 |
| Molêre massa | 99,994 [g/mol] |
| CAS-nommer | 1333-82-0   |
| Voorkoms | donkerrooi vastestof   |
| Reuk | reukloos |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | 197 °C  |
| Kookpunt | ~250 °C (ontbind)  |
| Digtheid | 2,7  |
| Oplosbaarheid | oplosbaar; 617 [g/L] @ 0 °C |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar; oksideer organiese stowwe  |
| LD50 | 80 [mg/kg] (oraal; rot) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Chroom(VI)oksied** oftewel **chroomsuuranhidried** of **chroomtrioksied**is 'n verbinding van chroom in sy hoogste 6+ oksidasietoestand mt suurstof. Dit is een van verskeie oksiede van hierdie metaal. Die stof is 'n sterk oksideermiddel en in teenstelling tot chroom(III)oksied baie toksies en kanakerverwekkend. Dit is 'n klas I karsinogeen volgens die *International Agency for Research on Cancer (IARC)*

Dit is oplosbaar in water, etanol, diëtieleter, swawelsuur en salpetersuur. Dit is higroskopies en blootgestel aan vogtige lug vervlugtig dit.

Gerbuike
--------

Dit word as katalisator gebruik vir die kopolimerisasie van 1-hekseen met eteen om (LLDPE)poliëteen te vorm.

'n Ander, elektrochemiese aanwending is in chroomplatering, koperstroop, en aluminiumanodisering.
**Jacques Burger** (gebore 29 Julie 1983 in Windhoek, Suidwes-Afrika) is 'n afgetrede Namibiese rugbyspeler wat sy loopbaan by Saracens in die Aviva Premierskap voltooi het.

Klub loopbaan
-------------

Hy het by Saracens aangesluit in die 2009/10 seisoen, en gespeel tot die einde van die 2015/16 seisoen. Hy was gekies as die Saracens Speler van die Jaar in 2010/11. Tydens sy tyd by Saracens het hy twee Premier-titels in 2011 en 2015 gewen. Burger het in albei eindstryde begin. Hy het afgetree van professionele rugby teen die einde van die 2015/2016-seisoen.

Hy het voorheen gespeel vir die Bulle. Hy het ook in Frankryk gespeel, in Aurillac in die 2007/08 seisoen. Burger was gekies deur Brendan Venter as 'n plaasvervanger vir Wikus van der Heerden, wat teruggekeer het na Suid-Afrika.

Internasionale loopbaan
-----------------------

Hy was die kaptein van die Namibië nasionale rugbyspan en het sy internasionale debuut teen Zambië gemaak in 2004. Hy het deelgeneem by die 2007 Rugbywêreldbeker en 2011 Rugbywêreldbeker. By die 2011 Rugbywêreldbeker, het die IRB se Rugby Nuus Diens Jacques Burger gekies as een van die top 5 spelers van die toernooi. 

Na aanleiding van 'n harsingskudding in die 2015 Rugbywêreldbeker teen Georgië het Burger sy uittrede uit internasionale rugby aangekondig.
Drie soorte van Mrs. H.S. Ball’s blatjang
**Mrs. H.S. Ball’s blatjang** is 'n tradisionele Suid-Afrikaanse sous wat sedert 1914 gemaak word.

Geskiedenis
-----------

Mrs. H.S. Ball is op 23 Maart 1865 as Amelia Alice Elizabeth Adkins, in King William’s Town gebore. Sy was die dogter van Henry James Adkins, 'n kleinhandelaar van Gonubie, en Sarah Adkins née Spalding. Sy is later met Herbert Sandleton Ball, 'n spoorweg-superintendent van Kaapstad, getroud en die paartjie het in Kaapstad gaan woon. Die jong bruid het die gesogte geheime blatjangresep as geskenk van haar moeder ontvang, 'n resep wat reeds vir geslagte in hul familie van ma na dogter oorgedra is.

Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914, is die blatjang op klein skaal geproduseer, en as geskenke aan vriende gegee of by kerkbasaars verkoop. Dit het gewild geraak en die Ball-kombuis is omskep in 'n tydelike produksielyn. Namate die vraag daarvoor groter geword het, het Amelia en Herbert, met die hulp van die Kaapse sakeman, Fred Metter, die produksie verhoog. Metter was ook verantwoordelik vir die ontwerp van die agtkantige bottel wat vandag nog vir die blatjang gebruik word.

Die Woodstock-fabriek het in 1917 geopen om aan die toenemende vraag na die blatjang te voldoen, en toe die uitvoer van die blatjang na Groot-Brittanje toegeneem het, is 'n selfs groter fasiliteit later in Dieprivier geopen. In 1962 sterf Amelia op 97-jarige ouderdom, met die vrede dat die geheime resep net aan haar seun en haar kleinseun bekend gemaak is. Oor die jare was Mrs. H.S. Ball’s deel van *Unilever Foods* en in April 2013 het dit 'n filiaal van Tiger Consumer Brands Limited geword.

*SS Quanza*
-----------

Sommige bronne beweer dat Amelia Adkins se vader die kaptein van die skip *SS Quanza* was, en dat haar ouers hulself noodgedwonge in King William’s Town gevestig het nadat die skip in 1852, onderweg van Kanada na Australië, naby die kus van Oos-Londen skipbreuk gely het. Dit is egter nie waar nie. Amelia se ouers is op 16 Februarie 1852 in King William’s Town getroud en die *SS Quanza* het eers op 26 Mei 1872 naby Oos-Londen skipbreuk gely. Die skipwrak is aan Henry James Adkins verkoop vir herwinning. Amelia se moeder, Sarah Spalding, is in 1836 in Halifax, Nova Scotia gebore, toe haar vader Alexander Spalding in diens van die Britse weermag daar gestasioneer was. Hy is in Augustus 1845 na Suid-Afrika verplaas waar hy en sy familie hulself gevestig het. Hy tree in 1853 op King William’s Town af.

Sien ook
--------

* Blatjang
**Maryana Iskander** (/mˈæriːˌænɑː ɪskˈændər/; Arabies: ماريانا إسكندر‎)  ( 1 September 1975 - ) is 'n Egiptiesgebore Amerikaanse sosiale entrepreneur en opgeleide advokaat. Vanaf Januarie 2022 is sy die nuwe uitvoerende hoof van die Wikimedia-stigting. Iskander was die uitvoerende hoof van die Harambee Youth Employment Accelerator in Suid-Afrika en 'n voormalige bedryfshoof van die Planned Parenthood Federation of America in New York gewees.

Vroeë lewe en opvoeding
-----------------------

Maryana Iskander is in Kaïro, Egipte, gebore waar sy gewoon het voordat sy op vierjarige ouderdom saam met haar ouers na die Verenigde State geëmigreer het. Haar gesin vestig hulle in Round Rock, Texas. Iskander het aan die Rice University studeer en 'n graad in sosiologie *magna cum laude* behaal in 1997, voordat sy haar MSc-graad aan die Universiteit van Oxford behaal het as 'n Rhodes-beurshouer in 1999. In 2003 het sy afstudeer aan die Yale Law School.

Loopbaan
--------

Na sy by verskillende regsfirmas haar klerkskap uitgedien het, word sy die bedryfshoof van Planned Parenthood in New York. Hierna het Iskander in 2012 begin werk as die bedryfshoof van Harambee Youth Employment Accelerator in Suid-Afrika voordat sy in 2013 die organisasie se hoof- uitvoerende beampte geword het, haar vorige rol. Harambee is daarop gefokus om werkgewers te verbind aan nuwelingwerkers om die jeugwerkloosheid te verminder. Iskander wil hê dat werkgewers die aanstelling en behoud van nuwelingwerkers nie as 'n liefdadigheidsdaad beskou nie, maar as 'n toepassing van hul talent. Deur 'n groot groep werkers op te bou wat maklik is om te navigeer en te bewys dat die jeug suksesvol met hierdie metode in diens geneem kan word, kon Harambee hul pogings en doeltreffendheid skaal. Gedurende haar tyd as uitvoerende hoof, het Harambee onder haar leiding een van Suid-Afrika se voorste nie-winsgewende organisasies geword, en 'n beduidende bydraer tot indiensneming van die jeug van Suid-Afrika. Teen Junie 2019 is werkgeleenthede aan 100 000 jong werkers gebied in vennootskap met 500 maatskappye.

Op 14 September 2021 word Iskander aangewys as die nuwe uitvoerende hoof van die Wikimedia-stigting. Sy het op 5 Januarie 2022 met haar werksaamhede begin.
**Rosalyn P. Scott** (gebore 1950) is 'n Afro-Amerikaanse torakale chirurg wat veral bekend is vir haar werk in die onderwys. Sy is die eerste vroulike Afro-Amerikaanse torakale chirurg.

Vroeë lewe en opvoeding
-----------------------

Scott is in Newark, New Jersey gebore en getoë, die dogter van 'n tandarts en 'n huisvrou. Haar pa se tandheelkundige praktyk het daartoe gelei dat Scott vroeg blootgestel is aan die mediese wetenskappe, deurdat sy op Saterdagoggende daar gehelp het. Sy het by Rensselaer Polytechnic Instituut in 1970 'n B.A. graad in chemie verwerf. Sy aan die New York Universiteit se Skool vir Geneeskunde verder gestudeer, waar sy in 1974 gegradueer het, en daarna haar huisdoktersjare in New York Stad voltooi het. Scott het by Boston Universiteit Mediese Sentrum in 1977 in torakale chirurgie gespesialiseer, en verder gespesialiseer in kardiologie. Daardeur het sy die eerste Afro-Amerikaanse vrou geword om 'n residensie in kardiotorakale chirurgie te begin. Sy het haar opleiding in kardiovaskulêre chirurgie as 'n genoot by die Texas Heart Institute voortgesit, en haar opleiding in 1980 voltooi.

Loopbaan
--------

Na die voltooiing van haar nagraadse studies, het Scott 'n assistent-professor aan die Universiteit van Texas se Mediese Skool geword, waar sy tot 1983 gebly het. Daarna het sy 'n professor geword; eers by die Charles R Drew Universiteit van Medisyne en Wetenskap en toe die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles. Haar navorsing het gehandel oor ongelykhede wat pasiënte met kardiovaskulêre siekte en longkanker betref, en die invloed van werkstres op chirurge. In 1987 het sy UCLA verlaat, en in 2007, het sy Drew verlaat om by Wright State Universiteit aan te sluit.

Deur Scott se hele loopbaan was sy 'n baanbreker vir Afro-Amerikaanse vroue in haar veld. Sowel as haar status as die eerste Afro-Amerikaanse torakale chirurg, was sy ook die eerste Afro-Amerikaanse vrou wat tot die Society of University Surgeons toegelaat is. Sy was mede-stigter van twee organisasies wat chirurge ondersteun en studente aanmoedig om hulle teen diskriminasie sterk te maak: die Society of Black Academic Surgeons, in 1986 gestig, en die Association of Black Cardiovascular and Thoracic Surgeons, in 1999 gestig.

Toekennings en eerbewyse
------------------------

* Maria E. Fraley Fellowship, Texas Hart Instituut (1980)
* Stigtingslid, Vereniging van Swart Akademiese Chirurge (1986)
* Lid van die Society of University Surgeons (1995)
* Stigtingslid van die Vereniging van Swart Kardiovaskulêre en Torakale Chirurge (1999)
* President van Women in Thoracic Surgery (Vroue in die Torakale Chirurgie)
* Stigtingslid van Claude H. Organ, Jr. Surgical Society
* Lid van die American College of Surgeons
* Lid van die National Medical Association
**Jonathan Peter Wilkinson** (gebore op 25 Mei 1979 in Frimley, Engeland) is 'n voormalige Engelse rugbyspeler. Hy het as 'n losskakel vir Newcastle Falcons en Toulon gespeel en Engeland en die Britse en Ierse Leeus verteenwoordig. Hy het onder meer tydens die Rugbywêreldbeker 1999, Rugbywêreldbeker 2003, Rugbywêreldbeker 2007 en Rugbywêreldbeker 2011 vir Engeland uitgedraf. Hy is veral bekend daarvoor dat hy die wendoel in die Rugbywêreldbeker 2003 behaal het en word algemeen erken as een van die beste rugbyspelers van alle tye.

Hy het twaalf seisoene klubrugby gespeel in die Engelse premierskap met Newcastle Falcons. In 2009 verhuis hy na Toulon, waar hy twee Heineken Cups en een Top 14-kampioenskap in vyf seisoene gewen het.

Wilkinson het 91 keer vir Engeland gespeel. Hy was 'n integrale lid van die Engelse span wat die Rugbywêreldbeker 2003 gewen het en die wendoel in die laaste minuut van ekstra tyd teen Australië in die eindstryd behaal het. Hy het van verskeie beserings herstel en was deel van die Engelse span wat die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2007 gehaal het. Hy het twee keer saam met die Britse en Ierse Leeus getoer, in 2001 na Australië en 2005 na Nieu-Seeland.

Hy het na die einde van die 2014 seisoen uit rugby getree. In 2016 word hy opgeneem in Wêreldrugby se Heldesaal. Wilkinson is tans 'n televisie-aanbieder vir ITV Sport. Hulle bied dekking van die Sesnasies-toernooi, Rugbywêreldbeker en ander rugbykompetisies.