recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| Deel van 'n reeks oor |
| Kunsmatige intelligensie |
|  |
| 
Belangrikste doelwitte

* Kunsmatige algemene intelligensie
* Beplanning
* Rekenaarvisie
* Algemene speletjie speel (KI)
* Kennisvoorstelling
* Masjienleer
* Natuurliketaalverwerking
* Robotika
* KI-veiligheid

 |
| 
Benaderings

* Simbolies
* Diepleer
* Bayesiese netwerk
* Evolusionêre algoritmes
* Gesitueerde benadering
* Hibriede intelligente stelsels
* Stelselintegrasie

 |
| 
Filosofie

* Chinese kamerargument
* Vriendelike KI
* Beheer probleem/Oorname
* Etiek
* Eksistensiële risiko
* Turingtoets

 |
| 
Geskiedenis

* Tydlyn
* Dartmouth-werkswinkel
* Vordering
* KI-winter
* AI-oplewing

 |
| 
Tegnologie

* Toepassings
* Projekte
* Programmeertale

 |
| 
Woordelys

* Woordelys

 |
| s • b • w |

Die **geskiedenis van kunsmatige intelligensie (KI)** het in die oudheid begin, met mites, stories en gerugte van kunsmatige wesens wat deur meestervakmanne toegerus is met intelligensie of bewussyn. Die saad van moderne KI is geplant deur filosowe wat probeer het om die proses van menslike denke te beskryf as die meganiese manipulasie van simbole. Hierdie werk het uitgeloop op die uitvinding van die  programmeerbare digitale rekenaar in die 1940's, 'n masjien gebaseer op die abstrakte essensie van wiskundige redenasie. Hierdie toestel en die idees daaragter het 'n handjievol wetenskaplikes geïnspireer om ernstig te begin bespreek oor die moontlikheid om 'n elektroniese brein te bou.

Die veld van KI-navorsing is gestig tydens 'n werkswinkel wat gedurende die somer van 1956 op die kampus van Dartmouth College, VSA gehou is. Diegene wat dit bygewoon het, sou dekades lank die leiers van KI-navorsing word. Baie van hulle het voorspel dat 'n masjien so intelligent soos 'n mens oor meer as 'n generasie sou bestaan, en hulle is miljoene dollars gegee om hierdie visie waar te maak.

Uiteindelik het dit duidelik geword dat kommersiële ontwikkelaars en navorsers die kompleksiteit van die projek erg onderskat het. In 1974, in reaksie op die kritiek van James Lighthill en voortdurende druk van die kongres, het die Amerikaanse en Britse regerings opgehou om ongerigte navorsing oor kunsmatige intelligensie te finansier, en die moeilike jare wat gevolg het, sou later as 'n "KI-winter" bekend staan. Sewe jaar later het 'n visioenêre inisiatief deur die Japannese regering regerings en nywerhede geïnspireer om KI van miljarde dollars te voorsien, maar teen die laat 1980's het die beleggers ontnugter geraak en weer befondsing onttrek.

Belegging en belangstelling in KI het toegeneem in die eerste dekades van die 21ste eeu toe masjienleer suksesvol toegepas is op baie probleme in die akademie en industrie as gevolg van nuwe metodes, die toepassing van kragtige rekenaarhardeware en die versameling van enorme datastelle.
**Alphonse Matejka** (9 Januarie 1902 in St. Gallen, Switserland - 27 Oktober 1999 in La Chaux-de-Fonds, Switserland) was 'n bekende Oksidentalis van Tsjeggiese oorsprong.

Biografie
---------

Die Matejkas was oorspronklik van Wischkovitz (Boheme). Sy pa het voor 1900 in Switserland aangekom, miskien weens die gebrek aan werksgeleenthede in die Tsjeggiese Republiek. Hy het in 1915 Switserse burgerskap ontvang. Sy seun Alphonse is op 9 Januarie 1902 in St. Gallen gebore. Hy het sy laaste jare as student in die handelsafdeling van die kantonskool deurgebring waar hy 'n studente-unie gestig het onder die naam  *Industria Sangallensis*.

Weens sy taalkundige vermoë het hy daarin geslaag om werk by Reichenbach & Kie te kry. Dié maatskappy sou hom later na sy filiaal in Parys oorplaas. Daar het hy sy vrou, Jeanne Bellanger, ontmoet. Die egpaar is in 1928 getroud.

In die 30's verhuis hy na Zürich en toe na Amsterdam in 1936, en kom terug na Switserland om hom uiteindelik in La Chaux-de-Fonds te vestig. Hy het werk by die horlosiebedryf gekry.

Taalkundige strewes
-------------------

Alphonse Matejka kon verskeie Romaanse en Germaanse tale praat. Hy het ook Russies gepraat en kon vir 'n Russiese joernaal skryf en selfs in daardie taal vir die Russiese Akademie van Wetenskappe vertaal.

Hy het by die Ido-beweging betrokke geraak. Hy het Occidental egter in 1937 begin ondersteun.

In 1942 het hy die eerste uitgawe van die handboek *OCCIDENTAL die internationale Welthilfssprache* gepubliseer. Dit is in 1945 gevolg deur *Wörterbuch Occidental-Deutsch e Deutsch-Occidental*. Hierdie boek is gebaseer op die werke van Joseph Gär en Ric Berger. Nadat die taalnaam na Interlingue verander is, het hy die boek *Interlingue die natürliche Welthilfssprache, für Millionen geschaffen, von Millionen verstanden' geskryf en bygewerk. Vollständiger Lehrgang in 20 Lektionen*.

Hy was ook *Cosmoglotta* se hoofredakteur vir etlike jare.
**Heber Doust Curtis** (Muskegon, 27 Junie 1872 – Ann Arbor, 9 Januarie 1942) was ’n Amerikaanse sterrekundige uit Michigan. Hy is veral bekend as teenstander van Harlow Shapley in die Groot Debat van 1920. Daarin het hy die standpunt teengestaan dat alle sterre en newels van die waarneembare heelal deel uitmaak van die Melkweg. Soos later bewys is, is die Melkweg net een van baie miljarde sterrestelsels.

Lewe
----

Curtis het in Detroit, Michigan, en aan die Universiteit van Michigan studeer, met veral ’n belangstelling in klassieke tale. Hy het as onderwyser in Latyn en Grieks geïnteresseerd geraak in die sterrekunde danksy ’n ou teleskoop by een van sy skole. In 1896 het hy ’n professor in wiskunde en sterrekunde geword. Hy het in 1900 as vrywilliger op ’n verduisteringsekspedisie van die Lick-sterrewag gegaan en is daarna by die Universiteit van Virginië aangestel waar hy in 1902 sy doktorsgraad behaal het.

Van 1902 af was hy by die Lick-sterrewag werksaam. As ’n waarnemer van die ruimte het hy die radiale snelheid van sterre en komete bestudeer en aan elf sonsverduisteringsekspedisies deelgeneem. Hierna het hy sy studie van newels voortgesit en al hoe meer daarvan oortuig geraak dat spiraalnewels afsonderlike sterrestelsels is.

In 1920 het hy die direkteur van die Allegheny-sterrewag van die Universiteit van Pittsburgh geword. Hier het hy aan die verbetering van instrumente gewerk en ander ontwerp en gebou. In 1930 is hy aangestel as direkteur aan die sterrewag van die Universiteit van Michigan.

Die uitbreiding van die heelal
------------------------------

In 1917 het Curtis en George Ritchey bekend gemaak dat hulle ’n paar supernovas ontdek het op fotografiese opnames van spiraalnewels. Omdat dit in die spiraalarms voorgekom het en nie in die sentrum van die newels nie, het hulle die opvatting dat die newels hoofsaaklik uit gas bestaan, die nek ingeslaan. Die feit dat die ontploffende sterre in die spiraalarms voorgekom het, het beteken dat dit hier om sterrestelsels gaan, en dit het nie ooreengestem met die teorie van Pierre-Simon Laplace en ander dat newels skywe gas is nie.

Curtis was ook oortuig daarvan dat die heel helder novas geen gewone novas was nie en dus nie op dieselfde manier gebruik kon word om afstande in die heelal te meet nie. Hy het die afstand van die Andromeda-newel geraam op 500 000 ligjare. Dit het nie gepas in die heelal-model van Shapley nie en die debat van 1920 kon geen uitsluitsel oor die saak gee nie. Eers in 1924 het Edwin Hubble daarin geslaag om Andromeda se afstand vas te stel en te bewys dit is wel ’n afsonderlike sterrestelsel.

Bronne
------

* Obituary of Heber Curtis deur Robert R. McMath in *Publications of the Astronomical Society of the Pacific*, Vol. 54, April 1942, No. 318
* Die Shapley-Curtis-debat in 1920 op die webtuiste van Nasa
* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1157745393
* ISNI: 0000 0001 1963 6883
* LCCN: no2004050360
* NTA: 13564058X
* SNAC: w6hf0090
* SUDOC: 219812381
* VIAF: 34848902
* WorldCat Identities: lccn-no2004050360

 |
**Glynis Johns** gebore **Glynis Margaret Payne Johns** (5 Oktober 1923-4 Januarie 2024) was 'n Suid-Afrikaans-gebore Britse aktrise, danser, musikant en sangeres. Johns, wat erken word as 'n rolprent- en broadway-ikoon, was veral bekend vir die oorspronklike rol van Desiree Armfeldt in *A Little Night Music* op Broadway, waarvoor sy 'n *Tony* gewen het. Toekenning vir beste aktrise in 'n musiekblyspel, en vir die vertolking van Winifred Banks in Walt Disney se musikale rolprent *Mary Poppins*. In albei rolle het Johns liedjies gesing wat spesifiek vir haar geskryf is, insluitend "Send In the Clowns", gekomponeer deur Stephen Sondheim, en "Sister Suffragette", geskryf deur die Sherman Brothers.

Johns was gebore in Pretoria, Suid-Afrika, terwyl haar ouers op toer was. Sy het haar toneelspeldebuut in 1938 gemaak met die filmverwerking van Winifred Holtby se postuum roman *South Riding*. Sy het in die 1940's bekendheid verwerf na haar rol as Anna in die oorlogsdramafilm *49th Parallel*, waarvoor sy 'n National Board of Review-toekenning vir beste toneelspel gewen het], en hoofrolle in *Miranda* en *Derde keer gelukkig*.

Die 1951 swart-en-wit lugvaart drama film *No Highway in the Sky*, 'n gesamentlike Brits-Amerikaanse produksie , was Johns se eerste rol in Hollywood-films. Sy het deur die 1950's en 1960's voortgegaan met hoofrolle in Brittanje en in die buiteland, en is genomineer vir die Akademie-toekenning vir Beste Ondersteunende Aktrise vir haar werk in die 1960-film *The Sundowners*.

Toe Olivia de Havilland in 2020 dood was, het Johns die oudste lewende Academy Award benoemde in enige toneelspelkategorie geword. Johns was bekend vir die asemrowende kwaliteit van haar heer stem en opgewekte persona, sy is een van die laaste oorlewende sterre uit die Klassieke Hollywood-bioskoop era en die klassieke jare van die Verenigde Koninkryk rolprentteater.
Die **Kraaltolbos** (*Leucadendron platyspermum*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom vanaf die Donkerhoekberg naby Villiersdorp, Groenlandberg en Kleinmondberge vanaf Houhoek tot by die Elimvlakte.

Die struik word 1,7 m hoog en blom in Desember. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe na die eerste herfsreën na 'n brand. Die sade het vlerkies en word deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur die wind bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sanderige en skaliegrond op hoogtes van 0 - 1 350 m. 

In Engels staan dit as die *Plate-seed conebush* bekend.

Galery
------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online
**Cappadocia** was 'n Romeinse provinsie.

Die eerste eeu
--------------

Vroeg in die bewind van Tiberius is die koninkryk van Kappadosië formeel by die Romeinse Ryk geannekseer. Onder Vespasianus is hierdie groot provinsie saamgevoeg met die ewe groot provinsie Galatia en die voormalige koninkryk van Klein-Armenië om 'n enkele enorme provinsie te word wat die grootste deel van Sentraal- en Oos-Klein-Asië ingesluit het.

Die tweede eeu
--------------

Onder Trajanus het Galatia weer 'n aparte provinsie geword, hoewel die oorblywende provinsie Kappadosië nog groot was, aangesien dit nou die oostelike deel van die streek Pontus sowel as Klein-Armenië (en, vir 'n paar jaar, Groter Armenië) ingesluit het.

Die derde eeu
-------------

Teen die middel van die derde eeu het Pontus 'n aparte provinsie geword. Onder Diocletianus is beide Pontus en Kappadosië, soos baie ander provinsies, "int stukkies gekap,"4 en het die nuwe provinsies Diospontus (lat Helenopontus) en Pontus Polemoniacus langs die Swart See, Armenië (Klein) langs die boonste Eufraatrivier geword, 'n Kappadosië in die binneland. Op 'n stadium gedurende die vier eeu het die oostelike gedeelte van Kappadosië die provinsie Armenia Secunda geword (en Armenia Minor het Armenia Prima geword). Met Caesarea as hoofstad was die oorblywende provinsie Kappadosië steeds betreklik groot; maar sonder 'n grens aan die Eufraatrivier was dit nie meer 'n grensprovinsie nie. In plaas daarvan het sy paaie sommige van die belangrike verbindingsskakels in die latere ryk gedien, veral na garnisoene op die Eufraat en tussen Konstantinopel en Antiogië. In 371 het die keiser Valens beveel dat Kappadosië weer in twee kleiner provinsies verdeel moet word, Cappado Prima, steeds met Caesarea as hoofstad, Secunda, met Tyana as sy nuwe hoofstad. Valens het klaarblyklik probeer om administratiewe en fiskale beheer in die streek te verbeter en dit lyk asof die aankondiging van die verdeling die tyd voorafgaan of saamval met die sensus wat voltooi sou word voor die begin van 'n nuwe aanklag op 1 September 372.
Die **Waboomsriviertolbos** (*Leucadendron sericeum*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is inheems aan die Wes-Kaap waar dit voorkom by die Waboomsrivier in die Koue Bokkeveld.

Die struik word 1,0 m hoog en blom van Mei tot September. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers na twee maande, nadat die vrugte ryp geword het, op die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur klein insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteengrond op hoogtes van 900 - 920 m. 

In Engels staan dit as die *Wabooms conebush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World ONline

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18078056
* GBIF: 5637579
* iNaturalist: 589088
* IPNI: 704937-1
* IUCN: 113170668
* NCBI: 300002
* Plant List: tro-26500759
* Tropicos: 26500759

 |
Die **Lokenberg-tolbos** (*Leucadendron sheilae*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit voorkom by Lokenberg in die Bokkeveldberge.

Die struik is klein en vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe na 'n brand en word deur knaagdiere versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur die wind bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in harde sandsteen sand op gelyk kruine op hoogtes van 800 - 8700 m. 

In Engels staan dit as die *Lokenberg conebush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18078298
* GBIF: 5637556
* iNaturalist: 589090
* IPNI: 704942-1
* IUCN: 113170717
* NCBI: 1482585
* Plant List: tro-26500762
* Tropicos: 26500762

 |
Die **Lekkerruiktolbos** (*Leucadendron spissifolium* subsp. *fragrans*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom voor in die Langeberg en Outeniekwaberge vanaf Gysmanshoek tot by *Woodville Forest Reserve*, asook die Swartberg en Kammanassieberge.

Die struik word tot 1.3  hoog en spruit weer uit na 'n brand. Die struik blom van Oktober tot November. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe na 'n brand en word deur die wind versprei, die sade het vlerkies. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteengrond op die kruine en suidelike hellings op hoogtes van 500 - 1800 m. 

In Engels staan dit as die *Fragrant spear-leaf conebush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Australian seed
* Plants of the World Online
Die **Natal-geelbos** (*Leucadendron spissifolium* subsp. *natalense*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal waar dit voorkom vanaf die Oribiravyn tot by Port St Johns. Dit mag moontlik ook in die Dwessa-natuurreservaat aan die Wildekus voorkom.

Die struik spruit weer uit na 'n brand. Die struik blom van Oktober tot November. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe na 'n brand en word deur die wind versprei, die sade het vlerkies. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in klam kussandsteen en grasvelde op hoogtes van 30 - 500 m. 

In Engels staan dit as die *Natal Spear-leaf conebush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online
Die **Silwerbos** (*Leucadendron uliginosum* subsp. *uliginosum*) is 'n blomdraende struik en subspesie van *Leucadendron uliginosum*, wat tot die genus *Leucadendron* behoort en deel van die fynbos-bioom vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit voorkom in die Outeniekwa- en Tsitsikammaberge vanaf Cloetespas tot by Plettenbergbaai.

Die struik word 2.3 m hoog en blom in November. Die plant vrek na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en val eers grond toe na 'n brand en word moontlik deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike en vroulike blomme, wat deur klein insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in klipperige sandsteen grond op hoogtes van 500 - 1 000 m. 

In Engels staan dit as die *Outeniqua conebush* bekend. Die boom se FSA-nommer is 82.6

Daar is ook 'n ander subspesie, *Leucadendron uliginosum subsp. glabratum*.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q97011166
* GBIF: 7287423
* iNaturalist: 570585
* IUCN: 157954016
* NCBI: 1483483

 |
| ***Zen and the Art of Motorcycle Maintenance****An Inquiry into Values* |
| --- |
| **Outeur** | Robert M. Pirsig |
| **Omslagontwerper** | Hardeband |
| **Land** | Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State |
| **Taal** | Engels |
| **Onderwerp** | Filosofiese roman |
| **Genre** | Roman |
| **Uitgewer** | William Morrow and Company |
| **Uitgegee** | 1974 |
| **Bladsye** | 418 |
| **Vervolg** | *Lila: An Inquiry into Morals* |
| Letterkunde-portaal |

***Zen and the Art of Motorcycle Maintenance: An Inquiry into Values*** is 'n boek deur Robert M. Pirsig wat die eerste keer in 1974 gepubliseer is. Dit is 'n werk van gefiksionaliseerde outobiografie en is die eerste van Pirsig se tekste waarin hy sy konsep van kwaliteit verken. 

Die titel is 'n oënskynlike spel op die titel van die 1948-boek *Zen in the Art of Archery* deur Eugen Herrigel. In sy inleiding verduidelik Pirsig dat, ten spyte van sy titel, "dit op geen manier geassosieer moet word met daardie groot hoeveelheid feitelike inligting wat verband hou met ortodokse Zen-Boeddhistiese praktyk nie. Dit is ook nie baie feitelik oor motorfietse nie."

*Zen and the Art of Motorcycle Maintenance* is 'n filosofiese roman. Die boek beskryf 'n motorfietsreis wat deur die outeur en sy seun, Chris, vanaf Minneapolis na San Francisco onderneem is. Gedurende die reis bespreek Pirsig sy filosofiese idees oor die konsep van "kwaliteit" en die maniere waarop dit in die moderne samelewing waargeneem word. Hy verken ook die konsep van dualiteit en die verhouding tussen tegnologie en die menslike toestand. Die boek is 'n mengsel van narratief en filosofiese oorpeinsings en word hoog aangeslaan vir sy unieke samevoeging van idees en verhaalvertelling.

Pirsig het 121 verwerpings ontvang voordat 'n redakteur die boek uiteindelik vir publikasie aanvaar het - en hy het dit gedoen omdat hy gedink het dat dit nooit 'n wins sou genereer nie. Dit was daarna vir dekades op topverkoperlyste, met aanvanklike verkope van minstens 5 miljoen eksemplare wêreldwyd.
Die **Donker Verligting**, ook genoem die **neo-reaksionêre beweging** (soms afgekort tot **NRx**), is 'n anti-demokratiese, anti-gelykwaardige, reaksionêre filosofiese en politieke beweging. In 2007 en 2008 het die sagteware-ingenieur Curtis Yarvin, wat onder die pennaam Mencius Moldbug geskryf het, verwoord wat in Donker Verligting-denke sou ontwikkel. Yarvin se teorieë is uitgewerk en uitgebrei deur filosoof Nick Land, wat die eerste keer die term Donker Verligting in sy gelyknamige essay geskep het. Die term "Donker Verligting" is 'n reaksie op die Era van Verligting en verskoning vir die publieke siening van die "Donker Eeue".

Die ideologie verwerp gewoonlik sogenaamde "Whig-geskiedskrywing" – die konsep dat geskiedenis 'n onvermydelike vordering toon na groter vryheid en verligting, wat uitloop op liberale demokrasie en grondwetlike monargie – ten gunste van 'n terugkeer na tradisionele samelewingskonstrukte en regeringsvorme, insluitend absolute monargisme en ander ouer vorme van leierskap soos kameralisme.

In Julie 2010 het Arnold Kling, van die Cato-instituut, die term "neo-reaksionêres" geskep om Yarvin en sy volgelinge te beskryf.
***Imperium Romanum Occidentale***  
 **Wes-Romeinse Ryk**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **285 – 476** | Flag → Flag → Flag → Flag → |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vlag | Wapenskild |
| Vlag | Wapen |

 |
| Leuse: *senatvs popvlvsqve romanvs**(Latyns vir: "Die Senaat en Volk van Rome")* |
| Ligging of Wes-RomLigging of Wes-RomDie Wes-Romeinse Ryk in sy grootste uitbreiding in 395 onder keiser Honorius. |
| **Hoofstad** | Milaan (286-402)Ravenna (402-476) |
| **Taal/Tale** | Latyn |
| **Godsdiens** | Romeinse mitologie (tot 380)Christendom (ná 380) |
| **Regering** | Monargie |
| **Wetgewer** | Senaat |
| **Historiese tydperk** | Middeleeue |
|  - Verdeling van die Romeinse Ryk | 285 |
|  - Troonafstand van Romulus Augustulus | 476 |
| **Oppervlakte** |
|  - 395 | 2 000 000 km2 772 204 sq mi |
| **Geldeenheid** | Romeinse geldeenheid |

Verdeling van die Romeinse Ryk in 395
Die Wes-Romeinse Ryk in 395
Die Wes- en Oos-Romeinse Ryke in 476

|  |
| --- |
| rmn-military-header.png
**Stigting van Rome**
**Romeinse monargie**
**Romeinse Republiek**
**Romeinse Keiserryk**
**Wes-Romeinse Ryk**
**Oos-Romeinse Ryk** |

Die **Wes-Romeinse Ryk** (Latyns: *Imperium Romanum Occidentale*) het ontstaan met die laaste verdeling van die Romeinse Ryk in 395 onder die twee seuns van Theodosius I: Arcadius het vanaf Konstantinopel oor die Oos-Romeinse Ryk geregeer en Flavius Honorius het vanaf Milaan en later Ravenna oor die Wes-Romeinse Ryk geheers.

Die Wes-Romeinse Ryk het geëindig - afhangende van die perspektief - in Augustus 475 met die uitsetting van die laaste Wes-Romeinse keiser Julius Nepos, wat deur die Bisantynse Augustus Zenon erken is, deur die Wes-Romeinse bevelvoerder Orestes, in Augustus 476 met die afsetting van die jong usurpator en teenkeiser Romulus Augustus deur die Wes-Romeinse bevelvoerder Odoaker of in die jaar 480 met die moord van die in die provinsie Dalmatia gevlugte Julius Nepos, wat spyte van die uitsetting steeds as Augustus (keiser) van die Wes-Rome beskou het.

Met die einde van die Wes-Romeinse Ryk het in Wes-Europa nie 'n keiserryk meer bestaan nie, net die Oos-Romeinse of later Bisantynse Ryk het as enigste keiserryk in Europa in die vroeë Middeleeue bestaan. Net met die kroning van Karel die Grote deur Pous Leo III het weer 'n Wes-Europese keiserryk ontstaan, die Frankiese Ryk.

Sien ook
--------

* Lys van Romeinse keisers

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12139446t (data)
* GND: 4107101-3
* LCCN: sh85115160
* SUDOC: 029855373
* VIAF: 262852029
* WorldCat Identities: viaf-262852029

 |
Amptelike portret van Alfredo Stroessner gebruik tydens die Paraguayaanse algemene verkiesing op 6 Februarie 1983.
**Alfredo Stroessner Matiauda** (Spaans: [alˈfɾeðo esˈtɾosneɾ]; 3 November 1912 – 16 Augustus 2006) was 'n Paraguayaanse weermagoffisier, politikus, staatsman en president van Paraguay van 15 Augustus 1954 tot 3 Februarie 1989. Stroessner het 'n staatsgreep op 4 Mei 1954 met die steun van die weermag en die Colorado Party, waarmee hy geaffilieer was, gelei. Na 'n kort voorlopige regering onder leiding van Tomás Romero Pereira, was hy die Colorado Party se presidentskandidaat vir die algemene verkiesing van 1954, en is onbestrede verkies aangesien alle ander partye van 1947 tot 1962 verbied is.

Stroessner het amptelik die presidentskap op 15 Augustus 1954 aanvaar, grondwetlike en burgerregte vinnig opgeskort en 'n tydperk van hewige onderdrukking begin met die steun van die weermag en die militêre polisie (wat ook as 'n geheime of politieke polisie gedien het) teen enigiemand wat sy outoritêre bewind teëgestaan het. Selfs toe opposisiepartye in 1962 gewettig is, is hulle skaars geduld, en die onderdrukking het voortgeduur. Op 25 Augustus 1967 het hy 'n nuwe grondwet ingestel wat hom in staat stel om homself te herkies; in 1977 het hy daardie grondwet gewysig om toe te laat dat hy onbepaald herkies word. Hy is van 1958 tot 1988 sewe keer op bedrieglike wyse herkies; ongeveer ses maande ná die algemene verkiesing van 1988, is hy in die staatsgreep van 2 en 3 Februarie 1989 omvergewerp, gelei deur sy mees betroubare vertroueling, luitenant-generaal Andrés Rodríguez Pedotti, met die steun van die weermag.

Op 5 Februarie 1989, net twee dae ná die staatsgreep, is Stroessner na Brasilië verban, waar hy die laaste 17 jaar van sy lewe deurgebring het. Hy is om 11:20 op 16 Augustus 2006 in die Santa Luzia-hospitaal in Brasilia dood aan septiese skok weens komplikasies van longontsteking. Hy is in die Campo da Esperança-begraafplaas begrawe.

Bronne
------

* Gimlette, John (2005). *At the Tomb of the Inflatable Pig: Travels Through Paraguay*. Vintage Books. ISBN 978-1400078523.
* Santicaten (1973). *Charlas con el general Stroessner*. Editorial Internacional de Grandes Autores Latino-Americanos.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX1130287
* BNF: cb12029554b (data)
* CANTIC: a11580057
* GND: 118799177
* ISNI: 0000 0001 1479 6212
* LCCN: n79148893
* NLI: 000319433
* The NLP id a0000001215005 is not valid.
* NTA: 068614322
* SNAC: w65k3kbw
* SUDOC: 028464796
* Trove: 863106
* VIAF: 107542263
* WorldCat Identities: lccn-n79148893

 |
Die Veiligheidsraad se kamer in New York, ook bekend as die Noorweegse kamer.
Die **Verenigde Nasies se Veiligheidsraad** (VNVR) is een van die ses hooforgane van die Verenigde Nasies (VN) en is belas met die versekering van internasionale vrede en veiligheid, wat die toelating van nuwe VN-lede tot die Algemene Vergadering aanbeveel, en die goedkeuring van enige veranderinge aan die VN-handves.  Sy bevoegdhede sluit in die vestiging van vredesoperasies, die inwerkingstelling van internasionale sanksies en die magtiging van militêre optrede. Die VN-Veiligheidsraad is die enigste VN-liggaam met die gesag om bindende resolusies oor lidlande uit te reik.

Soos die VN as geheel, is die Veiligheidsraad na die Tweede Wêreldoorlog geskep om die mislukkings van die Volkebond in die handhawing van wêreldvrede aan te spreek. Dit het sy eerste sitting op 17 Januarie 1946 gehou, maar is in die volgende dekades grootliks verlam deur die Koue Oorlog tussen die Verenigde State en die Sowjetunie (en hul bondgenote). Nietemin het dit militêre ingrypings in die Koreaanse oorlog en die Kongo-krisis en vredesmissies in Siprus, Wes-Nieu-Guinee en die Sinai-skiereiland gemagtig. Met die ontbinding van die Sowjetunie het die VN-vredesbewaringspogings dramaties in omvang toegeneem, met die Veiligheidsraad wat groot militêre en vredesmissies in Koeweit, Namibië, Kambodja, Bosnië en Herzegowina, Rwanda, Somalië, Soedan en die Demokratiese Republiek van die Kongo gemagtig het.

Die Veiligheidsraad bestaan uit vyftien lede, waarvan vyf permanent is: Volksrepubliek van China, Frankryk, Rusland, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State. Dit was die groot moondhede wat die oorwinnaars van die Tweede Wêreldoorlog (of hul opvolgstate) was. Permanente lede kan enige substantiewe resolusie veto (blokkeer), insluitend dié oor die toelating van nuwe lidlande tot die Verenigde Nasies of genomineerdes vir die amp van Sekretaris-Generaal, maar daar is geen vetoreg in spesiale noodsessies van die Algemene Vergadering nie. Die ander tien lede word op 'n streekgrondslag vir 'n termyn van twee jaar verkies. Die liggaam se presidentskap roteer maandeliks onder sy lede.

Resolusies van die Veiligheidsraad word tipies afgedwing deur VN-vredesmagte, wat bestaan uit militêre magte wat vrywillig deur lidlande verskaf word en onafhanklik van die hoof-VN-begroting befonds word. Vanaf Maart 2019 was daar dertien vredesmissies met meer as 81 000 personeellede uit 121 lande, met 'n totale begroting van byna $6,7 miljard.
**Parool** (ook bekend as voorlopige vrylating of vrylating onder toesig) is 'n vorm van vroeë vrylating van 'n gevangene waar die gevangene instem om aan gedragsvoorwaardes te voldoen, insluitend aanmelding by sy aangewese paroolbeamptes, of anders kan hy weer gearresteer word en na die tronk terugbesorg word.

Die term is afkomstig van die Franse woord *parole* wat spraak, gesproke woorde en ook belofte beteken. Die term het gedurende die Middeleeue begin om geassosieer te word met die vrylating van gevangenes wat hul woord gegee het.

Dit verskil grootliks van kwytskelding, amnestie of strafversagting van die vonnis deurdat 'n paroolvrye steeds beskou word as dat hy besig is om sy vonnis uit te dien. Die paroolvrye kan steeds na die tronk teruggestuur word as hy die voorwaardes van sy parool oortree.

Moderne ontwikkeling
--------------------

Alexander Maconochie, 'n Skotse geograaf en kaptein in die Koninklike Vloot, het die moderne idee van parool bekendgestel toe hy in 1840 as superintendent van die Britse strafkolonies in Norfolk-eiland, Australië, aangestel is. Hy het 'n plan ontwikkel om gevangenes voor te berei vir uiteindelike terugkeer na die samelewing wat drie grade behels het. Die eerste twee het bestaan uit bevorderings wat deur goeie gedrag, arbeid en studie verdien is. Die derde graad in die stelsel het voorwaardelike vryheid buite die tronk behels terwyl reëls gehoorsaam word. 'n Oortreding sal 'n paroolvrye teruggee na die gevangenis en hy sal van voor af begin deur die geledere van die drie-graad proses. 

Maconochie het die stelsel hervorm en ingestel wat beskou word as die wêreld se eerste paroolstelsel. Gevangenes het onbepaalde vonnisse uitgedien waaruit hulle vroeg vrygelaat kon word indien hulle bewyse van rehabilitasie toon deur deelname aan 'n gegradeerde klassifikasiestelsel gebaseer op uitruileenhede, wat punte genoem is. Gevangenes het punte verdien deur goeie gedrag, dit verloor deur slegte gedrag, en hulle kon dit spandeer op die oorgang na hoër klassifikasiestatusse wat uiteindelik vryheid meegebring het.
Die Kluisenaar (IX) van die Rider-Waite-tarotpak.
**Die Kluisenaar** is die negende troefkaart in tarotkaartspeletjies en die negende Groot Arcana-kaart in pakke vir waarsêery. Dit word in albei gebruik.

Beskrywing
----------

Die Rider-Waite-tarotpak wys 'n ou man wat op 'n bergpiek staan. Hy het 'n staf in die een hand en 'n aangesteekte lantern met 'n sespuntster in die ander. Op die agtergrond is 'n bergreeks.

Volgens Eden Gray, wat die esoteriese betekenis van tarotkaarte beskryf het, is sy lantern die Lamp van Waarheid, wat as gids vir die onbekende dien, en sy patriargstaf help hom oor nou paaie navigeer terwyl hy verligting soek. Sy mantel is 'n vorm van diskresie.

Vertolking
----------

Volgens A.E. Waite se boek van 1910 *Pictorial Key to the Tarot* het Die Towenaar verskeie betekenisse in waarsêery:

> 9. DIE KLUISENAAR – versigtigheid, behoedsaamheid; ook en veral verraad, geveinsheid, skelmery, korrupsie. Omgekeer – geheimhouding, vermomming, onredelike versigtigheid.
> 
>

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Die Kluisenaar (tarotkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Die kaarte van die Groot Arcana |
| --- |
| 
* O Die Dwaas
* I Die Towenaar
* II Die Hoëpriesteres
* III Die Keiserin
* IV Die Keiser
* V Die Hoëpriester
* VI Die Verliefdes
* VII Die Strydwa
* VIII (XI) Geregtigheid
* IX Die Kluisenaar
* X Die Gelukswiel
* XI (VIII) Krag
* XII Die Gehangde Man
* XIII Die Dood
* XIV Matigheid
* XV Die Duiwel
* XVI Die Toring
* XVII Die Ster
* XVIII Die Maan
* XIX Die Son
* XX Oordeel
* XXI Die Wêreld

 |
Die plasma in die sonwind tref die heliopouse.
Die **sonwind** is 'n stroom plasma of gelaaide deeltjies wat van die Son se boonste atmosfeer ontsnap het. Deur die groot hitte in die Son se korona, 1 miljoen Kelvin, kry die protone en elektrone 'n gemiddelde snelheid van 145 km/s. Sommige deeltjies verkry egter só 'n hoë snelheid, dat hulle uit die atmosfeer ontsnap; die sogenaamde "ontsnappingssnelheid" is 618 km/s. Hierdie verlies aan deeltjies veroorsaak dat die Son elke jaar ongeveer 60×1015kg van sy massa verloor. In sy 4,6 miljard leeftyd is dit egter maar ongeveer 0,01 persent van sy totale massa. Wanneer die sonwind teen ongeveer 450 km/s verby die Aarde "waai", bevat dit 9 protone, 10 elektrone, 0,5 alfadeeltjie en 'n klein breukdeel hooggelaaide ione. 

Die sonwind is verantwoordelik vir die helio- of sonsfeer, 'n groot bel in die interstellêre materie wat die Sonnestelsel omring. Ander fenomene wat met die sonwind geassosieer word is geomagnetiese storms wat die kragnetwerke op Aarde uitskakel, die aurora's en die plasmasterte van komete wat altyd weg van die son af wys.

Bronne
------

* Fox, Karen C. (2012) "NASA Study Using Cluster Reveals New Insights Into Solar Wind" NASA.

* S.Cuperman and N. Metzler, Role of fluctuations in the interplanetary magnetic field on the heat conduction in the Solar Wind.J.Geophys. Res. 78 (16), 3167–3168, 1973.

* S. Cuperman and N. Metzler. Astrophys. J. 182 (3), 961–975, 1973.

* S. Cuperman and N. Metzler, Solution of 3-fluid model equations with anomalous transport coefficients for thequiet Solar Wind. Astrophys.J. 196 (1) 205–219, 1975

* S. Cuperman, N. Metzler and M. Spygelglass, Confirmation of known numerical solutions for the quiet Solar Wind equations. Astrophys. J. 198 (3), 755–759, 1975.
Die Hoëpriester (tarotkaart)

Die Hoëprister (V) van die Rider-Waite-tarotpak.
**Die Hoëpriester** of **Die Opperpriester** is die vyfde troefkaart in tarotkaartspeletjies en die vyfde Groot Arcana-kaart in pakke vir waarsêery. Dit word in albei gebuik. Die Hoëpriester in pakke vir waarsêery is afgelei van die historiese kaart bekend as "Die Pous" in speelkaarte. Die naam kom van die term vir die hoogste priestersamp.

Beskrywing
----------

In baie moderne pakke speelkaarte word Die Hoëpriester uitgebeeld met sy regterhand opgelig in 'n seëning, met twee vingers wat boontoe en twee wat ondertoe wys. Dit vorm dus 'n brug tussen die hemel en die hel, nes die liggaam van Die Gehangde Man. Die Hoëpriester is dus die bouer van die brug tussen godheid en mens. In sy linkerhand hou hy 'n pouslike kruis. Drie spykers steek bo uit sy kroon, wat simbolies is van die kruisiging van Jesus. Die kaart was eers ook bekend as "Die Leraar van Wysheid".

In die meeste ikonografiese uitbeeldings sit Die Hoëpriester op 'n troon tussen twee pilare: die reg en vryheid, of gehoorsaamheid en ongehoorsaamheid, na gelang van die vertolking. Hy dra 'n driedubbele kroon en die sleutels tot die hemel is aan sy voete. Soms word hy saam met aanbidders uitgebeeld, want sy alternatiewe naam is "Die Pous", of soms "Jupiter. Die naam is die manlike vorm van 'n ander kaart, Die Hoëpriesteres, wat ook soms "Die Pousin" genoem word.

Vertolking
----------

Die Hoëpriester verteenwoordig regverdigheid, heiligheid, hiërargiese volgorde en ortodoksie.. Hy is 'n oningewyde firguur, in teenstelling met die ingewyde simbolisme van Die Priesteres. Omgekeer, kan die Hoëpriester verteenwoordigend wees van onortodoksie, oorspronklikheid en liggelowigheid.

Volgens A.E. Waite se boek van 1910 *Pictorial Key to the Tarot* word Die Hoëpriester in waarsêery met verskillende dinge verbind:

> 5. DIE HOËPRIESTER. – huwelik, bondgenootskap, gevangenskap, diens; of andersins genade en goedheid; inspirasie. Omgekeer – gemeenskap, goeie begrip, ooreenstemming, oorgoedheid, swakheid.
> 
> 

In astrologie word Die Hoëpriester verbind met die vroulike teken van die Bul en sy heerserplaneet, Venus.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Die Hoëpriester (tarotkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Die kaarte van die Groot Arcana |
| --- |
| 
* O Die Dwaas
* I Die Towenaar
* II Die Hoëpriesteres
* III Die Keiserin
* IV Die Keiser
* V Die Hoëpriester
* VI Die Verliefdes
* VII Die Strydwa
* VIII (XI) Geregtigheid
* IX Die Kluisenaar
* X Die Gelukswiel
* XI (VIII) Krag
* XII Die Gehangde Man
* XIII Die Dood
* XIV Matigheid
* XV Die Duiwel
* XVI Die Toring
* XVII Die Ster
* XVIII Die Maan
* XIX Die Son
* XX Oordeel
* XXI Die Wêreld

 |
Die Strydwa (VII) van die Rider-Waite-tarotpak.
**Die Strydwa** is die sewende troefkaart in tarotkaartspeletjies en die sewende Groot Arcana-kaart in pakke vir waarsêery. Dit word in albei gebuik.

Beskrywing
----------

'n Figuur sit in 'n strydwa, maar hou geen tou vas nie. Hy word deur twee sfinkse of perde getrek. Daar is dikwels 'n swart-wit-motief: Een van die perde kan byvoorbeeld swart wees en die ander een wit. Die figuur kan 'n kroon of helm ophê, en het in sommige voorstellings vlerke. Hy hou 'n swaard of staf vas. In die Thoth-tarotpak beheer die figuur vier diere.

Die hamer op die strydwadrywer se wapen is 'n messelaarsimbool wat selfbeheersing verteenwoordig.

'n Sonkap met sterre op bo die drywer se kop is veronderstel om "hemelse invloede" te toon.

Vertolking
----------

Volgens A.E. Waite se boek van 1910 *Pictorial Key to the Tarot* het die strydwakaart verskeie betekenisse in waarsêery:

> 7. DIE STRYDWA – bystand, steun, ook oorlog, triomf, veronderstelling, wraak, moeilikheid. Omgekeer – opstand, rusie, gedingvoering, nederlaag.
> 
> 

In astrologie word Die Strydwa verbind met die vroulike waterteken Kreef en sy heersende hemelliggaam, die maan.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Die Strydwa (tarotkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Die kaarte van die Groot Arcana |
| --- |
| 
* O Die Dwaas
* I Die Towenaar
* II Die Hoëpriesteres
* III Die Keiserin
* IV Die Keiser
* V Die Hoëpriester
* VI Die Verliefdes
* VII Die Strydwa
* VIII (XI) Geregtigheid
* IX Die Kluisenaar
* X Die Gelukswiel
* XI (VIII) Krag
* XII Die Gehangde Man
* XIII Die Dood
* XIV Matigheid
* XV Die Duiwel
* XVI Die Toring
* XVII Die Ster
* XVIII Die Maan
* XIX Die Son
* XX Oordeel
* XXI Die Wêreld

 |
Die **Marylebone-krieketklub** (Engels: *Marylebone Cricket Club*, afgekort: "MCC") is ’n krieketklub wat in 1787 gestig is en sedert 1814 gesetel is op Lord’s, wat dit besit, in Londen, Engeland. Dié klub was voorheen die beheerliggaam van krieket met ’n aansienlike wêreldwye invloed.

In 1788 het die MKK verantwoordelikheid vir die krieketwette geneem en elke jaar ’n hersiene weergawe gepubliseer. Veranderinge aan dié wette word deesdae deur die Internasionale Krieketraad (IKR) aangebring, maar die kopiereg is steeds in besit van die MKK. Toe die IKR in 1909 gestig is, is dit deur die MKK se sekretaris bestuur en die MKK se president is tot in 1989 outomaties aangewys as die voorsitter van die IKR.

Vir die meeste van die 20ste eeu, beginnende met die 1903/04-toer van Australië tot die 1976/77-toer van Indië het die MKK internasionale toere vir die Engelse nasionale span gereël rakende toetskrieket. Tydens dié toere het die Engelse span in nieinternasionale wedstryde as MKK verskyn. In 1993 is sy administratiewe en bestuursfunksies oorhandig aan die IKR en die Toets- en Countykrieketraad (Engels: *Test and County Cricket Board*, *TCCB*, nou die Engelse en Walliese Krieketraad, *England and Wales Cricket Board*, afgekort "ECB").
Krag (VIII) van die Rider-Waite-tarotpak.
**Krag** is die elfde troefkaart in tarotkaartspeletjies en die elfde of agtste Groot Arcana-kaart in pakke vir waarsêery, na gelang van die pak kaarte. Dit word in albei gebruik. Histories is dit "Moed" genoem en in die Thoth-tarotpak word dit "Wellus" genoem.

Beskrywing
----------

Die ontwerp van die kaart is redelik konstant in verskillende pakke kaarte. Die hoofelemente is 'n vrou en 'n leeu, met die vrou wat oor die leeu leun. Op baie kaarte, soos in die Rider-Waite-tarotpak, hou die vrou die leeu se kake vas. Op sommige is daar 'n oneindigheidsimbool, of lemniskaat, bo die vrou se kop. Blomme is dikwels teenwoordig.

Volgens Eden Gray, wat die esoteriese betekenis van tarotkaarte beskryf het, verteenwoordig the lemniskaat verligting en spirituele krag, terwyl die leeu dierlike passie en aardse hunkerings simboliseer.

Geskiedenis
-----------

Krag is aanvanklik "Moed" genoem en gaan saam met nog twee kardinale deugde in die Groot Arcana: matigheid en geregtigheid.

Numering
--------

Krag is tradisioneel die elfde kaart en Geregtigheid die agtste, maar die invloedryke Rider-Waite-tarotpak het die posisie van dié twee kaarte omgeruil om hulle beter te laat inpas by die astrologiese ooreenkomste van die Hermetiese Orde van die Goue Daeraad, wat die agtste kaart met die Leeu verbind het en die elfde kaart met die Weegskaal. Vandag gebruik baie pakke steeds dié numering, veral in die Engelssprekende wêreld.

Vertolking
----------

Volgens A.E. Waite se boek van 1910 *Pictorial Key to the Tarot*, het die Kragkaart baie betekenisse in waarsêery:

> 8 MOED – krag, energie, aksie, moed, grootheid van siel; ook algehele sukses en eerbewyse. Omgekeer – despotisme, magsmisbruik, swakheid, onenigheid en soms oneer.
> 
> 

In astrologie word die kaart verbind met die manlike teken Leeu en sy heersende hemelliggaam, die Son.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Krag (tarotkaart).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

| * l
* b
* w
Die kaarte van die Groot Arcana |
| --- |
| 
* O Die Dwaas
* I Die Towenaar
* II Die Hoëpriesteres
* III Die Keiserin
* IV Die Keiser
* V Die Hoëpriester
* VI Die Verliefdes
* VII Die Strydwa
* VIII (XI) Geregtigheid
* IX Die Kluisenaar
* X Die Gelukswiel
* XI (VIII) Krag
* XII Die Gehangde Man
* XIII Die Dood
* XIV Matigheid
* XV Die Duiwel
* XVI Die Toring
* XVII Die Ster
* XVIII Die Maan
* XIX Die Son
* XX Oordeel
* XXI Die Wêreld

 |
Houtkerfwerk wat die *São Bento* uitbeeld.
Die wrak van die ***São Bento*** (Sint Benedictus) is een van die oudste skeepswrakke wat nog aan die Suider-Afrikaanse kus geberg is. Dit is van kultuur-historiese belang omdat dit insig gee in 'n periode in die geskiedenis waarvan min bekend is en juis toe die Portugese invloed in die Ooste op 'n hoogtepunt was.

Die São Bento is in 1551 in Lissabon in opdrag van koning Johan III (1551–1557) gebou. Sy gewig van 900 ton maak dat hy een van die grootste skepe van sy tyd was. Op 1 Februarie 1554 vertrek die oorlaaide skip met 473 opvarendes en veral met peper, katoen, kokosneute, sy en speserye as vrag onder kapt. Fernao Alvares Cabral van Cochin in Indië op sy eerste retoervaart na Lissabon. Weens stormagtige weer breek sy roer en dryf die wind die hulpelose skip in April 1554 teen 'n eiland in die mond van die Msikarivier in Pondoland (tussen die huidige Port Edward en Port St. Johns). Slegs 98 Portugese en 224 slawe oorleef die stranding.

Hul wedervaringe is geboekstaaf deur een van die weinige oorlewendes, Manuel de Mesquita Perestrelo, wat 'n bekende navigator en kartograaf sou word. Op 27 April 1554 het die geselskap met 'n staptog om redding na Delagoabaai begin. Reeds van die begin af is die stappers deur probleme geteister. Wind en weer het nie saamgespeel nie. Honger en dors was 'n aanhoudende probleem. Sekere stappers het hulle aan kannibalisme skuldig gemaak en dit het hulle die gramskap van die inheemse bevolking op die hals gehaal. Leeus het selfs van die Portugese gevang. Langsamerhand het al hoe meer stappers verswak geraak en uitgesak. 'n Aantal het hullle onder die swartmense gevestig. Verskeie oorlewendes van die stranding van die São João is teengekom, maar slegs een het hom by hierdie geselskap aangesluit. 'n Groepie van slegs 23 oorlewendes het die dorp in Mosambiek op 2 April 1555 bereik.

Jare lank is vermoed waar die presiese plek van die São Bento-stranding was weens die aanwesigheid van skerwe van Ming-porselein en die bruinrooi kraletjies van kornalyn. In die 1960's is met opgraafwerk begin en in die 1970's is o.a. 18 kanonne van brons geberg. Hulle was van 'n tipe waarvan nog min bekend was en is versier met die Portugese wapenskild en 'n aardbol wat die Tordesillas-lyn aandui.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Great shipwrecks off the coast of southern Africa. Kaapstad: Struik, 1967.
* Potgieter, Coenraad: Skipbreuke aan ons kus. Kaapstad: Tafelberg, 1969.
* Turner, Malcolm: Shipwrecks and salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9
* Willcox, A.R.: Shipwreck and survival on the south-east coast of Africa. Winterton: Drakensberg Publications, 1984. ISBN 0-620-07958-4