recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Guy de Maupassant**

**Franse skrywer, joernalis en reisskrywer**

---

**Gebore**   

5 Augustus 1850   

in die Kasteel van Miromesnil, Normandië  
 Frankryk

---

**Oorlede**   

6 Julie 1893   

in Passy, Parys  
Frankryk

---

**Literêre stroming**  

Naturalisme, realisme

---

**Bekende werke**  
  

  
  

*Boule de Suif* (1880)  

*Bel-Ami* (1885)

---

**Handtekening**

**Henry René Albert Guy de Maupassant** ([gidəmopɑˈsã], (\* 5 Augustus 1850 in die Kasteel van Miromesnil in Tourville-sur-Arques, Normandië; † 6 Julie 1893 in Passy, Parys) was 'n Franse skrywer en joernalis. Naas Stendhal, Balzac, Flaubert en Zola word hy as een van die mees vooraanstaande skrywers in 19de eeuse Frankryk beskou.

Maupassant, 'n verteenwoordiger van die naturalistiese en realistiese strominge binne die literatuur, word veral onthou vir sy meesterlike kortverhale en die manier waarop hy die lot van sy romankarakters en die sosio-maatskaplike uitdagings, waarmee hulle te kampe het, uitbeeld – dikwels met 'n pessimistiese en gedesillusioneerde blik. Baie van dié verhale speel af gedurende die Frans-Pruisiese Oorlog tussen 1870 en 1871 en behandel die sinloosheid van oorlog en die lot van burgerlikes wie se lewens deur die oorlogswoelinge en hul persoonlike ervarings dramaties verander. Maupassant se literêre nalatenskap sluit sowat driehonderd kortverhale, ses romans, drie reisboeke en een gedigbundel in. Maar dit is *Boule de Suif* ("Vetbolletjie", 1880), die eerste verhaal wat gepubliseer is, waarna dikwels as sy meesterwerk verwys word.

Enkele verhale van Maupassant asook sy *Pierrot* is deur Gerrit Dekker in Afrikaans vertaal.
Die **SAS *President Steyn*** is die tweede van drie presidentklas Tipe 12 fregatte wat gedurende die 1960's in die Verenigde Koninkryk vir die Suid-Afrikaanse Vloot gebou is. Die skip was meestal vir opleiding gebruik en het ander hawens in Afrika, Wes-Europa en Australië besoek. Die skip is gemoderniseer en verbeter in die laat 1960's om ook 'n helikopter te kan dra. In die middel van die 1970's, tydens die Angolese Burgeroorlog, het dit 'n klein rol gespeel in die Suid-Afrikaanse Weermag-operasies. Die skip is in 1980 uit diens gestel en is gekelder as 'n teiken in 1991 toe dit weens begrotingstekorte nie weer in diens gestel kon word nie.

Die skip is vernoem na president Marthinus Theunis Steyn.

Tegniese besonderhede
---------------------

Die presidentklasskepe het normaalweg 2 170 langton water verplaas en 2 605 langton met volvrag. Dit was 112,78 m lank, 12,5 m wyd en het 'n diepgang van 5,33 m gehad.:238 Die skepe was aangedryf deur twee stoomturbine's met rat-oordrag wat deur *English Electric* vervaardig is. Elke turbine het 'n skroef aangedryf via 'n dryfas. Stoom vir die turbines is opgewek deur twee *Babcock & Wilcox*-stoomketels. Die turbines het 3 000 perdekrag op die dryfas ontwikkel wat 'n maksimumspoed van dertig knope (56 km/h) verseker het.:64 Die skepe het 308 langton brandstof aan boord geneem wat 'n togafstand van 4 500 seemyl teen 12 knope moontlik gemaak het. Die bemanning het bestaan uit 14 offisiere en 200 matrose.:238

Die presidentklasskepe was toegerus met een skiettoring aan die voorkant wat twee *QF 4.5-duim MK V* meerdoelige kanonne bevat het en aan die agterkant met een skiettoring wat twee *Bofors 40 mm* lugafweerkanonne bevat het. Die skepe was ook toegerus met Tipe 162, 170 en 177M sonars saam met die trippelloop *MK10 Limbo* teenduikbootmortiere. Hulle was ook toegerus met Tipe 293Q radar vir gebruik op die oppervlakte, Tipe 262 en 275 radars vir die kanonne, Tipe 277Q radar vir hoogtevind en Tipe 978 navigasieradar.:220–22, 238

In die middel van die 1960's het dit duidelik geword dat die sonars van die presidentklasskepe in staat was om duikbote op te spoor buite die trefafstand van die *Limbo*-teenduikbootmortiere. Die Suid-Afrikaanse Vloot het toe besluit om die Britse Vloot se voorbeeld te volg en die skepe toe te rus met helikopters wat teenduikboot-torpedo's kon dra of dieptebomme en dit aansienlik verder van die skip af gebruik. Die voorste Limbo-mortier is verwyder en sy plek is verander na 'n klein vliegdek. Die agterste Bofors-skiettoring, sy beheerstelsel en van die agterste bobou is verwyder en vervang met 'n loods vir die Westland Wasp helikopter. Daar is twee enkel Boforskanonne op die dak van die loods aangebring en daar is ook voorsiening gemaak vir vier M2-Browning 12,7 mm masjiengewere. 'n Paar Amerikaanse Mk 32 324 mm trippeltorpedobuise, ontwerp vir gebruik deur oppervlakskepe, is ook in die middel van die skip aangebring en die elektronika opgegradeer. Die opgradering het 'n ekstra Thomson-CSF Jupiter vroeëwaarsku-radar ingesluit wat op 'n nuwe hoofmas aangebring is en ook die Selenia Orion vuurbeheerstelsel.:227
'n Padteken in Guadeloupekreools wat lui *Ry stadig. Kinders speel hier*. Die letterlike vertaling is "Lig jou voet [van die versneller]. Daar is kinders wat hier speel".
**Kreools** ontstaan in 'n situasie waar die sprekers van verskillende tale 'n gemeenskaplike kommunikasiemiddel moet skep. Dikwels, maar nie noodwendig nie, berus die woordeskat van die nuwe kreools grotendeels op een van die oorspronklike tale. Nadat die proses van kreolisering afgesluit het, beskik die nuwe taal oor 'n grammatika en fonetiese stelsel wat van die oorsprongstale sterk verskil.

'n Aantal bekende soorte kreools het vanuit 'n pidgintaal begin ontwikkel, dit wil sê dat die sprekers van 'n bepaalde taalgemeenskap 'n basiese kommunikasiemiddel soos 'n pidgintaal volgens hulle behoeftes begin uitbou tot 'n volwaardige moedertaal. Dikwels is dit die kinders van pidginsprekers, wat volgens een taalwetenskaplike teorie oor 'n oorgeërfde universele grammatika beskik, wat hulle in staat stel om reëlmatige vorms in hul taal te vind of te skep, waardeur die grondslag vir 'n nuwe grammatikale stelsel gelê word. Tegelykertyd word die woordeskat uitgebrei om die noodsaaklike vakterme te skep, wat in die pidgintaal nog ontbreek het. As uitboutale kan die pidgins sodoende gemaklik tot standaardtale ontwikkel word.

Die meeste soorte kreools, wat in die tyd van die oorsese kolonisasie deur Europese lande ontstaan het, is gebaseer op 'n Portugese, Franse, Engelse of Nederlandse woordeskat.

Ander sodanige tale, waaronder soms ook Afrikaans gereken word, ontstaan in 'n situasie waarin die aantal sprekers van 'n gewone taal vinnig uitgebrei en oor 'n langer tydperk deur sprekers van vreemde tale oorheers word. Net soos Nederlands aan die Kaap word die uitgangstaal deur baie mense as 'n aanleerderstaal gebruik – en meesal net gebrekkig aangeleer. Hierdie besondere geval lei dikwels tot die standardisasie van onreëlmatige vorms en strukture, waarby oorbodige elemente begin verdwyn.

In die geval van Kaaphollands was die Nederlandse moedertaalsprekers 'n minderheid, terwyl die groot meerderheid koloniste van Duitse en Franse afkoms was en deur 'n groot aantal Oosterse slawe aangevul is. Besonderhede van die Nederlandse grammatika, wat deur die aanleerders as moeilik ervaar is, het geleidelik uit die taal verdwyn.
| Queensland |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vlag | Landswapen |
| (Vlag van ) | (Landswapen van ) |

 |
| *Bynaam : Sunshine State, Smart State* |
| *Leuse : "Audax at Fidelis" (Bold but Faithful)* |
|  |
| Ander deelstate en gebiede van Australië |
| **Land** |  Australië |
| **Hoofstad** | Brisbane27°28′S 153°01′O﻿ / ﻿27.467°S 153.017°O﻿ / -27.467; 153.017 |
| **Grootste stad** | Brisbane |
| **Goewerneur** | Penelope Wensley |
| **Premier** | Anna Bligh (ALP) |
| **Oppervlakte** | 1 852 642 km² |
|  - Land | 1 730 648 vk km |
|  - Water | 121 994 vk km (6,58%) |
| **Bevolking (2009)** |
|  - Totaal | 4 406 800 inw. |
|  - Digtheid | 2,55 inw./vk km |
|
| **Poskode** | QLD |
| **Tydsone** | UTC +10 |
| **Webwerf** | www.qld.gov.au |
|  |

**Queensland** is 'n deelstaat van Australië wat in die noordooste van die Australiese vasteland geleë is. Dit word begrens deur die Noordelike Gebied aan die weste, Suid-Australië aan die suidweste en Nieu-Suid-Wallis in die suide. In die ooste lê die kusgebied by die koraalsee en die Stille Oseaan. Die deelstaat is die tweede grootste ten opsigte van oppervlakte gevolg deur Wes-Australië en die land se dig bevolkste deelstate Nieu-Suid-Wallis en Victoria.

Die gebied is vir die eerste keer deur Australiese inboorlinge en Straat van Torres eilandbewoners bewoon wat ongeveer tussen 40 000 en 65 000 jaar gelede daar aangekom het volgens verskeie dateringstegnieke. Later het Queensland 'n Britse kroonkolonie geword wat afgestig is van die deelstaat Nieu-Suid-Wallis op 6 Junie 1859, 'n datum wat steeds jaarliks herdenk word as Queenslanddag. Die gebied wat tans as Brisbane bekend staan was voorheen die Moreton Bay-strafkolonie gewees wat bedoel was as 'n plek om misdadigers wat herhaaldelik oortree het na toe te stuur. Die staat het later vrye vestigings aangemoedig en vandag word Queensland se ekonomie gedomineer deur die landbou-, toeriste- en natuurlike hulpbronsektore.

Die bevolking is gekonsentreer in die suidooste van Queensland wat die hoofstad Brisbane, Logan City, Ipswich, Toowoomba, die Goudkus en die Sunshine Coast insluit. Ander groot plaaslike sentra sluit Cairns, Townsville, Mackay, Rockhampton, Bundaberg, Hervey Bay en Mount Isa in. Daar word dikwels na die staat as die "Sonskynstaat" verwys aangesien die weer warm is en 'n groot deel van die staat in die trope geleë is.
Mardoek, die god van Babilon, vernietig Tiamat, die draak van die oerchaos.
Die ***Enoema Elisj*** (Akkadiese wigskrif: 𒂊𒉡𒈠𒂊𒇺, *Enūma Eliš*) is die Babiloniese skeppingsmite (wat genoem is na die openingswoorde). Dit is in 1849 deur die Engelse argeoloog Austen Henry Layard in fragmente ontdek in die ruïnes van die Biblioteek van Assurbanipal in Nineve (Mosoel, Irak). 'n Vorm van die mite is in 1876 die eerste keer deur die Engelse Assirioloog George Smith gepubliseer. Aktiewe navorsing en nog uitgrawings het gelei tot die ontdekking van die byna volledige teks en 'n beter vertaling.

Beskrywing
----------

Die *Enoema Elisj* bestaan uit sowat duisend reëls en is in Akkadies geskryf op sewe kleitablette, wat elk tussen 115 en 170 reëls in wigskrif bevat. Die grootste deel van Tablet V is nooit ontdek nie, maar die res van die teks is feitlik volledig.

Dié epiese gedig is een van die belangrikste bronne oor die Babiloniese wêreldsiening. Die sewe tablette beskryf die skepping van die wêreld, 'n geveg tussen gode wat fokus op die heerskappy van Mardoek en die skepping van die mens om die Mesopotamiese gode te dien, en dit eindig in 'n lang deel waarin Mardoek geprys word. Daar is ook 'n verwysing na Mardoek se skepping van die son, maan, sterre en planete. Die primêre oorspronklike doel is onbekend, hoewel 'n weergawe vir sekere feeste gebruik is. Daar kan ook 'n politieke element aan die mite wees, wat gerig is op die wettiging van Mesopotamië se heerskappy oor Assirië. Sommige latere weergawes vervang Mardoek met die Assiriese hoofgod, Assur.

Die *Enoema Elisj* bestaan in verskeie eksemplare van Babilonië en Assirië. Die weergawe uit die Biblioteek van Assurbanipal dateer van die 7de eeu v.C. Die samestelling van die teks dateer moontlik uit die laat 2de millennium v.C. of selfs vroeër, uit die tyd van Hammoerabi tydens die eerste Babiloniese dinastie (1900-1600 v.C.). Sommige elemente van die mite word uitgelig in illustrasies minstens uit die Kassitiese tydperk (rofweg 16de-12de eeu v.C.).

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15942020b (data)
* GND: 4383835-2
* LCCN: n80089883
* SUDOC: 027555216
* VIAF: 185885738
* WorldCat Identities (via VIAF): 185885738

 |
**Wolf, wolf, hoe laat is dit?** word buite op 'n grasperk gespeel waar daar baie plek is om rond te hardloop. Daarom help dit met kinders se fiksheid asook om hul reaksietempo te ontwikkel.

Weergawe 1
----------

Hierdie weergawe word meestal in Suid-Afrika gespeel. Dit begin deurdat die kinders in 'n ry agter mekaar staan. Die persoon wat voor staan is aangewys as 
die wolf. Die wolf bepaal dan die roete wat geloop word terwyl die res van die kinders (ook bekend as die skape) agterna loop. Terwyl hulle loop sal die skape in een stem uitroep: "Wolf, wolf hoe laat is dit?" waarop die wolf dan enige tyd kan uitroep. Dit hou dan so aan totdat die wolf besluit om "Etenstyd!" uit te roep, waarna die skape moet probeer om nie deur die wolf gevang te word nie. Die persoon wat deur die wolf gevang is word dan die nuwe wolf.

Weergawe 2
----------

Hierdie weergawe kom meestal voor in Engeland en die V.S.A. aldus met die naam *"What's the time mister wolf?"* In dié weergawe staan die skape en die wolf 'n paar meter uit mekaar uit. Die skape vra steeds "Wolf, wolf, hoe laat is dit?" Die verskil kom in waar die wolf antwoord: as die wolf sê dit is 5 uur, byvoorbeeld, moet die skape vyf treë na die wolf gee. As hy sê 2 uur, dan moet hulle twee treë gee ensovoorts. Dit mag dalk gebeur dat van die skape sentimeters beweeg of dalk baie groot treë vorentoe gee. Dit hang maar af hoe braaf die kinders mag wees. Die wolf mag ook kies om met sy/haar rug na die skape te staan om die vang 'n verrassing te maak.

Sien ook
--------

* Lys van kinderspeletjies
**Exor N.V.** is een van die voorste Italiaanse houermaatskappye, geïnkorporeer in Nederland en beheer deur die Agnelli-familie met John Elkann as voorsitter. Die onderneming se vroegste beleggings strek meer as 'n eeu terug, met 'n huidige kapitalisasie van byna VSA-$24 miljard en aandele aan onder meer *Fiat Chrysler Automobiles (FCA)*, *PartnerRe*, *Ferrari*, *CNH Industrial*, *Juventus* en *The Economist*. Exor is oorspronklik deur senator Giovanni Agnelli in 1927 as *Istituto Finanziario Italiano (IFI)* gestig om sy belange in Fiat en verskeie ander ondernemings in 'n enkele houermaatskappy saam te vat, te beheer en te bestuur.

Volgens sy verkoopvolume is die Exor-groep die grootste Italiaanse onderneming, en die 19de grootste ter wêreld, volgens die *Fortune Global 500 List* van 2017. Dit is daarnaas een van die grootste gediversifiseerde houermaatskappye in Europa, met beleggings in groot Europese en Amerikaanse ondernemings. Sy aandele word op die *Mercato Telematico Azionario* gelys (wat deur *Borsa Italiana S.p.A. (MTA)* bestuur word) en maak deel uit van die FTSE MIB-indeks, terwyl Exor se hoofkwartier in Amsterdam geleë is.
**Seleukos van Seleukië** (Grieks: Σέλευκος; c. 190-150 v.C.) was ’n Hellenistiese sterrekundige en filosoof. Hy was waarskynlik van Seleukië in die Seleukidiese Ryk afkomstig, hoewel Seleukië aan die Eritrese See ook soms genoem word.

Seleukos is die bekendste as voorstander van heliosentrisme en vir sy teorie oor die oorsprong van die getye.

Heliosentriese teorie
---------------------

Seleukos is bekend daarvoor dat hy ’n voorstander van die heliosentriese teorie van Aristarchos van Samos was waarvolgens die aarde om sy eie as draai terwyl hy ook om die son wentel. Volgens Plutarchus was Seleukos die eerste persoon wat die heliosentriese stelsel met redenering kon demonstreer, maar dit is nie bekend watter argumente hy gebruik het nie. Volgens Bartel Leendert van der Waerden kon Seleukos sy heliosentriese teorie ontwikkel het deur die konstantes van ’n geometriese model te bepaal en metodes te ontwikkel om planetêre posisies deur gebruik van dié model te bereken, soos Nicolaus Copernicus later in die 16de eeu gedoen het.

Volgens die Griekse geograaf Strabo was Seleukos ook die eerste persoon wat aangeneem het die heelal is oneindig. Nie een van Seleukos se oorspronklike werke het bewaar gebly nie – net ’n paar fragmente van Arabiese vertalings, waarna die Irannese filosoof Muḥammad ibn Zakarīya al-Rāzi (865–925) verwys het.

Getye
-----

Volgens Lucio Russo het Seleukos se argumente vir ’n heliosentriese teorie moontlik verband gehou met sy idees oor die getye. Die jaarlikse siklus van die getye soos Seleukos dit bestudeer het, kan beswaarlik aan die hand van ’n geosentriese model verduidelik word. Seleukos het reg voorspel dat die getye deur die maan veroorsaak word. Hy het opgelet die getye verskil in verskillende dele van die wêreld wat hoogte en tyd betref. Volgens Lucio Russo het Seleukos die getye toegeskryf aan beide die maan se invloed en die warrelende beweging van die aarde, wat vertolk kan word as die beweging van die aarde om die maan-aarde-massamiddelpunt. Hy het ook reg gemeen die hoogte van die getye hang af van die maan se posisie met betrekking tot die son.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* SUDOC: 18182311X
* VIAF: 311843995
* WorldCat Identities: viaf-311843995

 |
**Quinne Brown**, (gebore 9 Junie 1979, Johannesburg, Transvaal), is 'n Suid-Afrikaanse aktrise. Nadat sy gematrikuleer het, het sy in geografie en antropologie studeer aan die Universiteit van Johannesburg. Gedurende haar studies het sy die geleentheid gekry om deel te wees van die SABC2-sepie, *7de Laan*. Brown het bekendheid verwerf vir haar rol as Connie van der Lecq in die sepie. Brown het ook as aanbieder gewerk op die SABC2-geselsprogram, *Pasella*.

Persoonlike lewe
----------------

In 2003 het Brown sabatsverlof geneem na haar pa se dood in April daardie jaar. Sy het na San Francisco vertrek, waar sy haar toekomstige man ontmoet het.

Brown is in 2006 met Ryan Hufman getroud en die egpaar het in San Francisco gewoon, waar sy ook aan teater, film en advertensies gewerk het. In 2008 het Brown begin om kinders te onderrig by 'n toneelskool vir kinders.

Die egpaar het hierna na San Diego verhuis waar hulle hul twee dogters, Charlotte en Lara, ryker geword het. Daar het Brown ook as 'n vroedvrou gekwalifiseer om vroue by te staan tydens hul bevallings. Na tien jaar in Amerika, het die gesin teruggekeer na Suid-Afrika en Quinne het in 2016 weer by *7de Laan* aangesluit, steeds as die karakter Connie.

Film
----

* *Just Under a Million*; kort film; as Rachel (2007)
* *Ouma se Slim Kind*; as Klaradyn (2007)
* *The Shadow of Evil*; kort film; as Doris (2008)
* *Nominated*; as ŉ aanbieder (2010)
* *This is Charlotte King*; kort film; as Charlotte King (2010)
* *Homeward Bound*; kort film; as Nicola (2011)
* *Lifeless*; as Janice (2013)
* *Sedona’s Rule*; as Irene
* *Hartstog*; as Alette Barnard
* *Drug of Choice*; as Janice
* *Love in Public*; vertolk die hoofrol
* *The Last Step*; vertolk die hoofrol
* *The Jeffersons*; vertolk die hoofrol

Televisie
---------

* *7de Laan*; vertolk die rol van Connie van der Lecq (2001-2002 en weer sedert 2016)
* *Pasella*; aanbieder

Teater
------

* *Hartsondes*; vertolk 'n ondersteunende rol; regie: Henry Mylne
* *Homebound*; vertolk die hoofrol; regie: Diaan Lawrenson
* *The Good Doctor*; vertolk die rol van 'n meisie wat vir 'n oudisie gaan; regie: Richard Homan
* *Knocked Up*; vertolk die hoofrol; regie: Tanya Foster, Shari Carlson

Bronnelys
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Geargiveer 22 April 2020 op Wayback Machine
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* IMDb: nm1513448

 |
Villard de Honnecourt se Ewigdurende Masjien (ongeveer 1230)
Robert Boyle se self-vloeiende fles sou selfvullend blyk te wees
**Ewigdurende beweging** (in Engels is dit "perpetual motion" of 'n "perpetual machine") is 'n eienskap van 'n voorgestelde meganiese stelsel wat sodanig gekonstrueer is dat dit, sodra dit aan die gang gesit is, vir altyd sal aanhou beweeg sonder enige eksterne energiebron. Vir ewigdurende beweging om plaas te vind moet 'n stelsel 100% effektief wees. Wanneer die stelsel aan die gang gesit word sal alle energie binne die stelsel herwin word om verdere beweging te veroorsaak. Oor die algemeen word ware ewigdurende beweging as onmoontlik beskou omdat dit óf die eerste óf die tweede wet van Termodinamika verbreek.

Nog 'n voorbeeld: As jy bv ’n bal aan ’n tou kon laat swaai sonder om elke nou en dan die bal te maak, sou dit 'n 100% effektiewe masjien wees. Soos ons weet is dit nie moontlik nie, want die bal sal naderhand ophou swaai agv die windweerstand wat dit sal laat stop. Vir hierdie sisteem om meer as 100% effektief te wees, moet die bal vanself hoër begin swaai, dus onmoontlik. Die rede hoekom ’n mens nooit 'n 100% effektiewe masjien sal kry nie, is omdat daar altyd wrywing/weerstand is – om nog nie eens te praat van 'n masjien wat meer as 100% effektief is. Teoreties is ’n masjien wat meer as 100% effektief is onmoontlik, want dit is teenstrydig met die wet van behoud van energie wat sê dat energie nie geskep kan word nie.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4173850-0
* LCCN: sh85100035
* NDL: 00576620

 |
**Markgraaf** (Duits: *Markgraf*) is 'n historiese adellike titel. Dit is 'n samestelling van die woorde mark, 'n grensprovinsie of landstreek, en graaf, koninklike bestuursamptenaar.

Geskiedenis
-----------

'n Markgraaf was aanvanklik in die Frankiese Ryk 'n koninklike beampte met graaflike of hertoglike bevoegdhede en militêre bevelvoerder in 'n grensmark of markgraafskap. 
Aangesien grensgebiede belangriker was vir die beskerming van koninkryke en ryke het hulle baie keer groter en belangriker as graafskappe in die binneland geword en het markgrawe aansienlike magte bekom. In die Heilige Romeinse Ryk onder Liudolfingern (919–1024) het nuwe Markgraafskappe ontstaan, soos die van die Markgraaf van Brandenburg, waarvan die heersers later deel gevorm het van die ryk se heerskappy. 

Meeste marke en die markgrawe wat dit regeer het was geleë aan die oostelike grens van die Karolingiese en later die Heilige Romeinse Ryk ; die twee *Marche de Neustrie* aan die grens van die Karolingiese Ryk met Bretagne en Normandië en die *Marca Hispanica* (Spaanse mark) op die grens met die More is noemenswaardige uitsonderings.

In die Heilige Romeinse Ryk het twee van die marke ontwikkel tot twee van die magtigste state in Sentraal-Europa: die Mark Brandenburg het die kern van die latere Koninkryk van Pruise geword en Beierse *Marchia Orientalis* het die kern van Oostenryk geword deur die erf van verskeie Hongaarse en Boergondiese prinsdomme. Nog 'n mark 'n die suidooste is Stiermarke wat tot vandag toe voortbestaan as een van die *Bundesländer* (deelstate) van Oostenryk.

In die laat Middeleeue het markgraafskappe in oorerflike monargieë ontwikkel, wat vir alle praktiese doeleindes ekwivalent aan hertogdomme was, soos hulle hulle militêre belangrikheid verloor het. In die Goue Bul van 1356, uitgevaardig deur Karel IV, die Heilige Romeinse Keiser en Koning van Boheme, is die Markgraaf van Brandenburg as 'n keurvors van die Heilige Romeinse Ryk erken. Dit het die markgraaf lidmaatskap besorg aan die hoogste kollege in die keiserlike diet wat die nie-oorerflike keiser verkies het. Die voorreg is te vore de facto beperk tot hertoë en drie prins-aartsbiskoppe (Keulen, Mainz en Trier); ander nie-hertoglike wêreldlike lede het die Koning van Boheme en die Paltsgraaf van die Rynse Kurpfalz ingesluit. Die Koning van Boheme het self oor die Markgraafskap van Morawië geregeer of 'n markgraaf aangestel in die amp.

Soos die titel sy militêre konotasies verloor het, is dit alhoe meer as 'n blote adellike rang gebruik wat hoë as enige ander Graaf was maar laer as 'n Hertog. Teen die tyd dat die monargië in Duitsland, Italië en Oostenryk tot 'n einde gekom het, het nie een markgraaf oorgebly nie aangesien almal verhef is tot hoër titels.

Die etimologiese opvolger van die markgraaf is *markies* wat ook in gebiede gebruik is wat nooit marke gehad het nie.
**Eyjafjallajökull** (letterlik "Eilandberggletser", afgelei van Yslands *eyja* "eiland", *fjall* "berg" en *jökull* "gletser") is een van die kleiner gletsers van Ysland. Die gletser, wat noord van Skógar en suid en wes van die groter Mýrdalsjökull-gletser lê, is streng gesproke 'n gletserkap wat 'n stratovulkaan op 'n hoogte van 1 666 meter bo seevlak oordek. Eyjafjallajökull is saam met Mýrdalsjökull en Tindfjallajökull een van drie gletsers wat die Þórsmörk-vallei in Suid-Ysland omring en lê in die oostelike vulkaangebied langs die suidkus.

Die Eyjafjallajökull-vulkaan is nog steeds aktief en het sedert die begin van die huidige gletserkundige Ystydperk sowat 2,6 tot 2,7 miljoen jaar gelede verskeie kere uitgebars. Sy krater het 'n deursnee van tussen drie en vier kilometer, en die gletser bedek 'n oppervlakte van sowat 100 vierkante kilometer wat van hom die sesde grootste in die land maak. Behalwe vir sy groot uitbarsting in die tydperk tussen 1821 en 1823 en 'n reeks aardbewings in Junie 1994 word Eyjafjallajökull tans as 'n sluimerende vulkaan beskou. Naby die Fimmvörðuháls-bergpas tussen Eyjafjallajökull en Mýrdalsjökull het seismografiese aktiwiteite soos aardbewings en -verskuiwings in die afgelope jare egter daarop gedui dat albei vulkane ten enige tyd weer sou kan uitbars. Uitbarstings hou ook die gevaar van verwoestende gletserlope in.

Die suidelike einde van die vulkaan het vroeër deel uitgemaak van die Atlantiese kuslyn. Aangesien die see sedertdien sowat vyf kilometer teruggetrek het, het in die gebied 'n landskap met steil rotswande en 'n groot aantal watervalle ontstaan. Die Skógafoss- en Seljalandsfoss-watervalle is die grootste hiervan, maar onder sterk windtoestande word die water van sommige van die kleiner watervalle selfs na die vulkaan se bergspits gewaai.

Eyjafjallajökull is tans 'n avontuurtoerisme-attraksie vir waagmoediges wat saam met ervare toergidse 'n besoek aan die vulkaan en gletser wil aflê. Die gebied lok met voetslaanpaaie, skisport en meerdoelvoertuigtoere.

Uitbarsting in 2010
-------------------

Die gletser met sy gletsermeer
Vanaf 20 Maart 2010 was daar 'n reeks uitbarstings. Groot hoeveelhede vulkaanas is in die atmosfeer gepomp en deur westelike winde oor groot dele van Europa versprei. Aangesien klein aspartikels 'n bedreiging vir vliegtuie kan inhou het Europese lugvaartowerhede 'n verbod op vlugte oor Noord- en Sentraal-Europa geplaas.

Bronne
------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Eyjafjallajökull***. |

* *South Iceland: Eyjafjallajökull glacier**[dooie skakel]*
* *Peakware World Mountain Encyclopedia* Geargiveer 29 Maart 2007 op Wayback Machine
Die Red Bull Ring
Die **Stiermarkse Grand Prix** (Duits: *Großer Preis der Steiermark*) is 'n Formule Een-motorwedren wat slegs tweekeer by die Red Bull Ring gehou is. Die eerste ren was in 2020 aangebied, met 'n opvolgren in 2021.

Geskiedenis van wedrenne
------------------------

### 2020

Die Covid-19-pandemie in 2020 het tot die erge ontwrigting van die oorspronklike Formule Een-renkalender gelei, met 'n aantal renne wat gekanselleer is. Die Stiermarkse Grand Prix is, soos verskeie ander nuwe of terugkerende Grands Prix, by die hersiene kalender gevoeg as 'n eenmalige wedren om vir die verlies aan ander renne op te maak.  Lewis Hamilton van Mercedes het voorste gekwalifiseer en ook die wedren gewen.

### 2021

Ondanks die oorspronklike voorneme dat die Grand Prix van Stiermarke in 2020 as 'n eenmalige byeenkoms gehou sou word, het die byeenkoms in 2021 teruggekeer as die agtste rondte van die kampioenskap om die Turkse Grand Prix te vervang, wat uitgestel is weens reisbeperkings tydens die Covid-19-pandemie.

Vorige wenners van die Stiermarkse Grand Prix
---------------------------------------------

Albei die Stiermarkse Grands Prix is op die Red Bull Ring gehou.

| Jaar | Renjaer | Vervaardiger | Verslag |
| --- | --- | --- | --- |
| 2021 | Vlag van Nederland Max Verstappen | Vlag van Oostenryk Red Bull-Honda | Verslag |
| 2020 | Vlag van Verenigde Koninkryk Lewis Hamilton | Vlag van Duitsland Mercedes | Verslag |
Seksuele penetrasie in die "sendelingposisie", deur Édouard-Henri Avril.
**Seksuele penetrasie** is die plasing van ’n liggaamsdeel of voorwerp in ’n liggaamsopening van iemand anders, soos die vagina, mond of anus, as deel van seksuele omgang. Dit vind ook plaas by diere.

Hoewel dit ’n algemene deel van die seksdaad is, is penetrasie in sommige gevalle onwettig.

Definisies
----------

Wanneer ’n man ’n vrou se vagina met sy penis penetreer, word dit vaginale seks genoem. As hy sy penis in iemand se anus plaas, word dit anale seks genoem. Penetrasie kan ook die plasing van die penis in die mond wees of die stimulering van die vagina met die tong, wanneer dit orale seks genoem word. Ook die anus kan met die tong gestimuleer word (anilingus). Die vingers of ’n seksspeelding kan ook gebruik word om die vagina of anus te penetreer.

Dubbele penetrasie geskied wanneer meer as een seksmaat verskeie openinge gelyktydig penetreer.

Onwettige penetrasie
--------------------

Seksuele penetrasie kan in sommige gevalle onwettig wees, soos wanneer die persoon onder ’n sekere ouderdom is, wat van land tot land verskil (seks met ’n minderjarige), of wanneer seks teen iemand se wil plaasvind (verkagting).

Sien ook
--------

* Seks
* Seksposisies
**Stian Bam** is 'n Suid-Afrikaanse akteur. Hy is een van die jonger geslag akteurs wat sonder die beskerming van die eertydse streeksrade uit vryskutwerk ’n bestaan moet maak. Hy is ’n sterk akteur en is gereeld in aanvraag by regisseurs soos Marthinus Basson, Nicola Hanekom, Brink Scholtz, Juanita Swanepoel en Jaco Bouwer. Hy het onder ander in Nicola Hanekom se *Lot* en *Babbel* gespeel, in Ingrid Winterbach se *Spyt* (onder regie van Brink Scholtz), asook talle ander stukke. Hy het die hoofrol in kykNET se reeks *Die Bolandmoorde* vertolk.

Bam is op 27 Mei 1977 in Walvisbaai gebore en het drama aan die Universiteit van Stellenbosch studeer. Hy is op 28 Maart 2009 met Truda Serfontein getroud. Die egpaar het twee kinders, 'n seuntjie en 'n dogtertjie. In 2020 het hy verklaar hulle skei.

Filmografie
-----------

* *My Father's War*, 2016 as David Smit
* *Uitvlucht*, 2016
* Modder en bloed, 2016 as Willem Morkel
* Die laaste tango, 2013 as Christoffel Basson
* Verraaiers, 2013 as Gerrie Jacobs
* 7de Laan 2008–2009 (TVreeks) as Dawid Greef
* *Fees van die ongenooides*, 2008 as Petrus Minter (TV-reeks)
| **Krenneriet** |
| --- |
|    |
| Formule | Au3AgTe8  |
| Onsuiwerhede | Fe  |
| Nickel-Strunz (10) | 2.EA.15    |
| Kleur | silwerwit  |
| Glans | metallies  |
| Hardheid | 2 - 3 (Mohs)  |
| Digtheid | 8.62 g/cm3  |
| Transparansie | opaak  |
| Ruimtegroep | Pma2  |
| Strukturbericht-kode | C46  |
| Eenheidsel | a=16.58,b=8.849,c=4.464  |
|  |
| \* Lys van minerale |

**Krenneriet** is 'n mineraal met chemiese formule AgxAu1-xTe2 of Au3AgTe8 wat na die Hongaarse myner J.A. Krenner (1839-1920) genoem is. Dit is taamlik seldsaam, maar 'n gewilde goud- en silwererts.

Dit kom gewoonlik saam met calaveriet, gedeë goud, silvaniet, petziet, piriet en kwarts voor, dikwels in hidrotermale are saam met ander telluriede.

In Suid-Afrika word krenneriet in die Waaikraal-goudafsetting naby Rustenburg in Noordwes gevind.

Kristalstruktuur
----------------

Die krennerietstruktuur is die argetipe van die strukturbericht-klassifikasie se C46-struktuur

Dit is 'n taamlik ingewikkelde struktuur wat geskryf kan word as (Au2-xAgx)Au2[Te3][Te2]2[Te]; x≈0,8. Daar is drie verskillende metaalposisies. Een daarvan is net deur goud beset en word deur [4+2] telluuratome omring. Die ander twee word statisties deur Ag en Au beset. Die omringing is [2+2+2]. Dit weerspieël die voorkeur van Au en Ag om lae omringingsgetalle te hê. Die helfte van die telluuratome vorm Te2-ditelluriedpare soos dit ook in piriete aangetref word. Maar daar is ook 'n Te3-tritelluriedgroep en 'n Te-telluriedanioon. Die metaalatome vorm golwende lae ewewydig aan die b-as. Die lae word deur die mono-, di- en tritelluried-groepe aanmekaar verbind.
'n Kenmerkende landskapsvorm van die *Kresy* in die westelike Oekraïne, met uitgestrekte graslande en heuwels naby die dorp Sielec in die Drohobyč-rajon
**Kresy** (*Grensland*) is 'n Poolse term wat ná die verval van Kiëf-Roes gebruik is om na die Roeteense gebiede te verwys wat destyds by die Koninkryk Pole ingelyf is.

Nadat Pole en die Grootvorstedom Litaue hulle in 'n politieke unie, die Pools-Litause Gemenebes, verenig het, het die term *Kresy* vanaf 1569 na alle oostelike landsdele verwys wat aan die Poolse Kroon onderdanig was - 'n gebied wat tot by die Dniëpr-rivier gestrek het, die destydse grensrivier tussen Pole-Litaue en die Tataarse Ryk. Tot die tyd van die Poolse Delinge is spesifiek na die buitenste oostelike Pools-Litause grensstreke as *Kresy* verwys. Hierdie gebiede het destyds ook as *Dzikie Pola* ("Wildeveld") bekend gestaan.

In die tyd van die Tweede Poolse Republiek (1918-1939) is die term *Kresy* gebruik om na die geweste oos van die Curzonlyn te verwys.

Die Kresy is in September 1939 deur Sowjet-magte beset en ná die Tweede Wêreldoorlog geannekseer. Sedert die verval van die Sowjetunie grens hierdie gebied aan of maak deel uit van die onafhanklike state Litaue, Wit-Rusland en Oekraïne.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Kresy***. |
’n Deel van die dodeakker aan die Kremlinmuur.
Begrafnisse in die **Kremlinmuur-dodeakker** in Moskou het in November 1917 begin toe 240 slagoffers van die Russiese Rewolusie in massagrafte aan Rooiplein begrawe is. Die dodeakker is vandag aan weerskante van die Lenin-mausoleum, wat eers in 1924 in hout en in 1929–1930 met stene herbou is. Nadat die laaste massabegrafnis in 1921 daar gehou is, is begrafnisse aan Rooi Plein gereserveer as die laaste eer aan bekende politici, militêre leiers, ruimtevaarders en wetenskaplikes.

Van 1925 af is begrafnisse vervang deur die plasing van die as van afgestorwenes in die Kremlinmuur self. Begrafnisse is in 1946 hervat met dié van Michail Kalinin. Daar is altesaam 12 individuele grafte; die laaste toevoeging is Konstantin Tsjernenko in Maart 1985. Die laaste mens wie se as in die muur geplaas is, was die Sowjet-minister van verdediging Dmitri Oestinof in Desember 1984.

Die dodeakker is sedert 1974 ’n beskermde baken.

Omstredenheid
-------------

Die Lenin-mausoleum is die afgelope paar jaar in omstredenheid gehul. Baie mense, soos die laaste Sowjet-staatshoof wyle Michail Gorbatsjof, meen Lenin se lyk moet eindelik begrawe word.
**Steven Sykes** (\* 5 Augustus 1984, Middelburg, Oos-Kaap) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat in die Superrugbyreeks vir die Southern Kings, en in die Curriebeker vir die Oostelike Provinsie op slot speel.

Loopbaan
--------

### Jeug

Op skool het Sykes die Oostelike Provinsie by verskeie jeurtoernooie verteenwoordig. Hy het in 1997 aan die o/13-Cravenweek deelgeneem en deur die jeugspanne gevorder tot by die o/18-Cravenweektoernooi in 2002.

### Natalse Haaie/Sharks

In 2003 is Sykes na Durban om by die Sharksakademie aan te sluit. Hy is gekies vir die Suid-Afrikaanse o/19-span wat aan die o/19-Wêreldbeker deelgeneem het en het ook in 2003 en 2004 Natal se o/20-span in die provinsiale toernooi verteenwoordig.

Hy het sy eersterangse debuut in 2005 vir die Natalse Wildebeeste gemaak in die Vodacombekerkompetisie in sy span se oorwinning van 43–0 oor Grens. Hy het sy Curriebekerdebuut in 2005 gemaak gedurende die kwalifiserende ronde van die reeks. Hy het in daardie jaar vyf keer vir die Natalse Haaie in die Curriebeker uitgedraf.

In 2007 het Sykes sy Superrugbydebuut gemaak met die eerste drie wedstryde van die seisoen waarin hy in die beginspan was. Johan Ackermann het egter teruggekeer na ’n besering en Sykes is in die Vodacombekerspan gebruik vir vyf wedstryde. Later in die seisoen het hy ook in 14 Curriebekerwedstryde gespeel.

In die volgende twee seisoene het Sykes die spanne van Natal telkemale verteenwoordig. Hy was onder meer deel van die span wat in 2008 vir die eerste keer in vyf jaar in die Curriebekereindstryd gespeel het en wat daardie wedstryd teen die Blou Bulle met 14–9 gewen het. Dit was Natal se eerste Curriebekerreeksoorwinning sedert 1996.

In 2009 het die Britse en Ierse Leeus na Suid-Afrika getoer en Sykes het op drie geleenthede teen hulle te staan gekom, eers vir die Sharks op hulle vierde toerwedstryd Hy het ook in ’n wedstryd vir die Opkomende Springbokke gespeel en is toe na die nasionale span opgetrek maar het nie speelkans as plaasvervanger gekry nie.

### Leinster

Na sewe en ’n halfjaar in Durban het Sykes ’n driejaarkontrak met Leinster Rugby geteken. Hy het egter net in vier wedstryde gespeel voordat hy na Suid-Afrika teruggekeer het.

### Terugkeer na Sharks

Sykes het ’n eenjaarkontrak met die Natalse span in 2012 geteken

### Oostelike Provinsie Kings/Southern Kings

Gedurende die 2012-seisoen is aangekondig dat Sykes hom by die Southern Kings sou aansluit vir die 2013 Superrugbyseisoen. Hy het sy debuut vir die Kings gemaak in hul oorwinning oor die Western Force in Port Elizabeth. Hy het in dertien wedstryde vir die Kings gespeel asook in albei promosie-relegasiewedstryde teen die Lions.

Voorts het hy in 2013 en 2014 vir die Oostelike Provinsie in die Curriebeker gespeel.

### Cheetahs

Sykes is in 2015 as leenspeler na die Cheetahs waar hy in veertien wedstryde gespeel het. Hy keer terug na die Kings in 2016, en is ook as hul kaptein gekies.
**Selenije** (Russies: Селение) is 'n voorstad en historiese buurt van Astrachan, Rusland. Dit lê oorkant die Koetoemrivier van Astrachan se middestad.

Geskiedenis
-----------

Die buurt het in die 18de eeu ontstaan ​​as 'n etnies Russiese voorstad, in teenstelling met die Machallas waar Astrachan se Turkse, Persiese en Armeense bevolking gewoon het. Net soos die naam Machalla van die Arabiese woord vir "woonbuurt" kom, is die letterlike betekenis van die Russiese naam Selenije "dorpie" of "nedersetting". Ten spyte van sy geskiedenis, is die huidige Selenije 'n multikultere gebied met etnies diverse inwoners.

Die bekende Astrachanse skrywer en joernalis Joeri Selenski (geboortenaam Joeri Galisjnikof) het sy skuilnaam gebaseer op die naam van hierdie buurt, waar hy gebore is en grootgeword het. In die outobiografiese boek oor sy kinderjare, genaamd "Moenie naby die pad groei nie", het hy die atmosfeer van Selenije in die 1920's en 1930's beskryf. Ná sy dood in 1983 is Koezbass-straat in sy tuisbuurt tot Selenski-straat hernoem.
Die **wolbaardsuikerbos** (*Protea magnifica*) is 'n struik wat deel is van die blomdraende boom wat hoort tot die bekende Protea genus. Die plant is endemies aan Suid-Afrika. Dit kom voor in 'n wye gebied: vanaf die Koue Bokkeveld tot Hottentots-Hollandberge, Klein Swartberg, Riviersonderendberge en die sentrale gedeelte van die Langeberg waar dit deel van die fynbos-bioom is. Die struik word 2.5 m hoog en blom van Junie tot Januarie. Dit is 'n ronde struik met grysgroen blare en pienk blomme met sagte wit hare. Die middelste hare is dikwels swart of bruin op die punte. Dit is geharde struik, maar moet in goed gedreineerde grond geplant word. Dit verkies vol son en matige water is nodig.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die saad word geberg in 'n doppie en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei op droë, warm bergagtige hellings naby die sneeulyn op hoogtes van 1 200 - 2 700 m.

Die boom se FSA-nommer is 86.1. In Engels staan dit as die *Queen sugarbush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* Die Suid-Afrikaanse Gids- feite en wenke. Isabel Uys. 2009 ISBN 978-1-86919-324-9
* PlantZAfrica
* Biodiversityexplorer
* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Plants of the World Online
Die hoofkantoor van *Löfbergs Lila*
**Löfbergs Lila** is 'n Sweedse koffievervaardiger wat sy hoofkwartier in Karlstad het. Die maatskappy is in 1906 deur drie broeders – Josef, Anders en John Löfberg – gestig. Hulle het binnekort elf verskillende soorte koffie aangebied, waarvan die gewildste met sy lila verpakking as naamgewer vir die hele maatskappy gedien het.

Vandag is *Löfbergs Lila* een van die grootste maatskappye in die Nordiese lande wat koffie rooster met sowat 200 werknemers en 'n markaandeel van 20 persent in Swede (1999). Die maatskappy is nog steeds in familiebesit en word deur die derde- en vierde-generasie-eienaars bestuur. 'n Boodskap en die handtekening van Kathrine Löfberg (vierde generasie), wat tans as bemarkingbestuurder fungeer, verskyn op elke verpakking van *Löfbergs Lila*-koffie. Die hoofkantoor en een van die koffieroosters is in Karlstad gesetel. 'n Tweede koffierooster is in Viborg in Denemarke opgerig. *Löfbergs Lila* is ook die eienaar van die teevervaardiger *Kobbs*.

*Löfbergs Lila* tree op as borg vir die yshokkiespan *Färjestads BK* en die stadion *Löfbergs Lila Arena*.
Opel Olympia uit 1936
Opel Olympia cabrio 1951
Opel Olympia uit 1952
Die **Opel Olympia** was die eerste motor van die Duitse motorvervaardiger Opel wat op groot skaal geproduseer is. Die Olympia is in 1935 vrygestel vir die prys van 2500 reichsmark en is vernoem na die Olimpiese Spele wat 'n jaar later in Berlyn gehou is. Die motor was ten spyte van die nasleep van die krisis van die jare dertig 'n groot sukses.

Ook op tegniese gebied was die Olympia 'n spesiale motor. Die Opel Olympia was een van die eerste produksiemotors met 'n geheel selfondersteunende bakwerk, wat massa en veiligheid bevoordeel het. Die Olympia was ook een van die eerste motors met frommelsones.

Twee modelle is in die eerste reeks vrygestel, die Cabrio-Limousine en die Limousine, beide met 'n 1,3 liter inlynviersilindermotor van 18 kW. Die topsnelheid was 95 km/h. Die eerste reeks se produksie het tot 1940 geduur; daarna het Opel geheel en al oorgeskakel na oorlogsproduksie. In die vooroorlogse tydperk is 168 875 Olympia's geproduseer.
**Jigme Dorji Wangchuck** (Wylie: *jigs med rdo rje dbang phyug*; 2 Mei 1929 – 21 Julie 1972) was die derde koning van Bhoetan, of Druk Gyalpo ("Draakkoning"). Hy het begin om Bhoetan vir die buitewêreld oop te stel en die land te moderniseer.

Hy is ná sy dood in 1972 deur sy seun, Jigme Singye Wangchuck, opgevolg.

Vroeë lewe
----------

Jigme Dorji Wangchuck is in 1929 in die Thruepang-paleis in Trongsa gebore. Hy is van jongs af in etiket en leierskap opgevoed en het in lande soos Skotland en Switserland studeer waar hy idees gekry het om sy land te verander.

In 1952 het Wangchuck koning geword ná die dood van sy pa, Jigme Wangchuck.

Bewind
------

Tydens sy bewind van 20 jaar, wat in Junie 1972 geëindig het, het die Bhoetanese gemeenskap begin verander. Hy het nie net die gemeenskap en regering verander nie, maar ook die soewereiniteit en sekuriteit van Bhoetan verseker, veral met hulp uit die buiteland.

Die koning op die voorkant van ’n 50-ngultrum-noot.
Hy het Bhoetan gemoderniseer sonder om die kultuur en tradisies te destabiliseer. Hy het moderne tegnieke gebruik om die kultuur te bewaar, terwyl hy terselfdertyd Westerse wetenskap en tegnologie bekend gestel het. Hy het begin met die bewaring van die lande se natuur. Die Koninklike Nasionale Park Manas is een van die eerste beskermde gebiede wat gestig is, in 1966.

Die koning het werkers bevry om grondhuurders te word – eers op grond wat aan die koningshuis behoort het en later in die res van die land, veral in die ooste waar werkers gekonsentreer was. Hy het besef besluitneming, wat voorheen die voorreg van die koning was, moet gedeel word en het die eerste nasionale vergadering in 1953 gestig. Vir die eerste keer kon oudstes van verskillende *gewogs* hul kommer uitspreek en idees vir die land se toekoms deel. Die koning kon ook hier sy visie vir Bhoetan deel. Hierna het die koning ’n reeks progressiewe wette opgestel wat basiese aspekte gedek het soos grond, vee, huwelike, erflating en eiendom. Dit het uiting gegee aan sy idee van ’n wetsgebaseerde gemeenskap. Om dit uit te voer, het hy die land se regstelsel daargestel. Hy het regters in die land se distrikte aangestel en eindelik in 1968 die hooggeregshof gestig. Tydens sy bewind is die stelselmatige fonetiese, sintaks- en grammatika-reëls van die amptelike taal, Dzongkha, opgestel.

In 1959 het hy begin met die modernisering van die land se infrastruktuur, grootliks met geldelike hulp van Indië. Die eerste vyfjaarontwikkelingsplan is in 1961 begin en het gelei tot die bou van paaie, skole, hospitale en klinieke.
Denis Diderot
Jean le Rond d'Alembert
Die histories-filosofiese vakterm **ensiklopedis** verwys in die besonder na die uitgewers van die Franse *Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers* met 33 boekdele wat tussen 1751 en 1772 verskyn het en tussen 1781 en 1832 uitgebrei is tot 166 boekdele.

Die ensiklopedie is onder die leiding van Denis Diderot (1713-1784) en Jean Baptiste le Rond d'Alembert (1717-1783) saamgestel en was oorspronklik net daarop gemik om 'n kommersiële sukses te wees. Maar die projek het geleidelik tot 'n omvattende poging ontwikkel om die volledige kennis van dié tyd in een ensiklopedie saam te vat. Die werk is nie net in 'n anti-klerikale en anti-absolutistiese gees geskryf nie, maar sy uitgewers het ondanks die ambisieuse doelwit, wat hulle vir hulself gestel het, moeite gedoen om selfs die mees abstrakte onderwerpe vir die breë publiek verstaanbaar te verduidelik. 

Baie groot denkers van die Verligtingstydperk het artikels tot die ensiklopedie bygedra soos Jean-Jacques Rousseau (1712-1778, artikels oor musiek), Voltaire (1694-1778, artikels oor gees en geskiedenis), Paul Heinrich Dietrich Baron Holbach (1723-1789, artikels oor skeikunde), Charles Montesquieu (1689-1755, artikels oor smaak), Étienne de Condillac (1715-1780) en ander.

Aangesien die Ensiklopedie en sy uitgewers 'n kenmerkende voorbeeld van die gees van die Verligting is, in dat hulle redenasie as die enigste grondslag vir kennis beskou en tegelykertyd teen die gesag van die absolutistiese staat, die kerk en die tradisionele wetenskap van hulle tyd optree, word die term 'ensiklopedis' ook algemeen gebruik om na die destydse voordenkers van die rasionalisme en filosofiese materialisme te verwys, al werk hulle nie self aan die Ensiklopedie nie.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NDL: 00563840

 |
**Jetbarak** (Ge'ez: ይትባረክ) was die keiser van Ethiopië en ’n lid van die Zagwe-dinastie. Volgens die Ethiopiese historikus Taddesse Tamrat was hy die seun van Gebre Mesqel Lalibela.

Geskiedenis
-----------

Volgens tradisie het Jetbarak die troon bestyg nadat sy pa, koning Lalibela, die troon weggeneem het van sy eerste keuse as opvolger, Jetbarak se neef Na'akueto La'ab. Tamrat meen dié tradisie is geskoei op ’n amptelike weergawe van gebeure en teoretiseer dat Na'akueto La'ab teen Jetbarak geveg het vir die troon. Ondanks aanvanklike sukses, het Jetbarak op die ou einde koning geword.

Tamrat stel ook voor Jetbarak was die man wat as **Za-Ilmaknoen** bekend was – dit was die koning van die Zagwe-dinastie vir wie Jekoeno Amlak in die Slag van Ansata doodgemaak en opgevolg het. Volgens Tamrat word *Za-Ilmaknoen* vertaal as "die onbekende of verborge een", ’n term wat gebruik is om die nagedagtenis van die koning wat Jekoeno Amlak doodgemaak het, te besoedel.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.