recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vir die wettige pous met dieselfde naam sien Pous Benedictus XIV.
Hierdie artikel beskryf twee minder belangrike teenpouse met dieselfde naam **Benedictus XIV** wat gedurende die 15de eeu aanspraak gemaak het op die pousskap. Die eerste een gebore **Bernard Garnier** word pous in 1424 en sterf in ongeveer 1429. Die tweede **Jean Carrier** word pous in ongeveer 1430 en regeer tot ongeveer 1437. Geen van die twee het veel aanhang in die Rooms-Katolieke Kerk gehad nie.

Bernard Garnier
---------------

In 1417 het die konsilie van Constance die Westerse Skisma beëindig deur die bestaande twee aanspraakmakers op die pousskap af te set en Pous Martinus V as pous te kies. Benedictus XIII een van die aanspraakmakers het nie bedank nie en in 'n kasteel in Peñiscola in die koninkryk van Valencia voortgegaan as pous. Op die dag net voor sy dood het hy vier van sy getroue aanhangers aangestel as kardinale. Drie van die kardinale het na Benedictus se dood vir Teenpous Clemens VIII as pous verkies. Een van Benedictus se kardinale, Jean Carrier wat afwesig was tydens die verkiesing, het die verkiesing as ongeldig verklaar en Bernard Garnier verkies, wat die naam Benedictus XIV aangeneem het. Carrier was aartsdeken van Rodez naby Toulouse en Garnier was die koster van Rodez.

Garnier het in die geheim sy pousskap beoefen en staan bekend as die *versteekte pous*. In 'n brief aan Johanna van Arkel skryf die graaf van Armagnac dat slegs Carrier geweet het waar Garnier hom bevind. Garnier regeer tot sy dood in 1429 of 1430. Hy het selfs kardinale aangestel waarvan een se naam Jean Farald was.

Jean Carrier
------------

Na die dood van Garnier, stel Carrier homself aan as pous en noem homself ook Benedictus XIV. Carrier word egter deur Clemens VIII gevang en opgesluit in die kasteel van Foix waar hy omstreeks 1437 te sterwe kom.

Daar word beweer dat kardinale lojaal aan Carrier toenemend minder belangrike teenpouse aangestel het in 1437 en 1470.
***Coleus scutellarioides***, bekend as ***coleus***, is 'n soort blomplant in die familie *Lamiaceae* (die mint of doodnettle familie), wat oorspronklik uit Suidoos-Asië tot Australië kom. Dit groei gewoonlik 60-75 cm hoog en breed en is 'n struikagtige, houtagtige, immergroen meerjarige plant, wat baie breed geplant vir die baie versierde geverfde blare in gekultiveerde varieteite. 'n Ander algemene naam is geverfte doodnettle, wat verwys na sy verhouding met doodnettles (Lamium spesies), wat in dieselfde familie is. (Werklike nettles en hul nabye familie is in die afgeleë familie Urticaceae.) Die sinonieme *Coleus blumei*, *Plectranthus scutellarioides* en *Solenostemon scutellarioides* word ook wyd vir hierdie spesie gebruik.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q1009995
* BioLib: 62353
* EoL: 488278
* EPPO: CXUBH
* FloraBase: 35276
* GBIF: 2927315
* GRIN: 317146
* iNaturalist: 291284
* IPNI: 454698-1
* ITIS: 519177
* Plantarium: 93145
* Plant List: kew-158489
* Tropicos: 17607528
* WCSP: 158489

 |
**Vertoningsprogrammatuur** is ’n programmatuurpakket wat gebruik word om inligting in die vorm van ’n skyfievertoning aan te bied. Dit het drie hooffunksies: ’n bewerker sodat teks ingevoeg en geformatteer kan word, ’n metode vir die invoeg en manipulering van grafiese beelde en ’n skyfievertoningstelsel om die inhoud weer te gee.

Geskiedenis
-----------

’n Vertoning wat d.m.v. vertoningsprogrammatuur aangebied word.
In die middel-1980’s het ontwikkeling in die rekenaarbedryf die manier waarop vertonings geskep is, verander. Goedkoop gespesialiseerde toepassings het dit vir menigeen met ’n rekenaar moontlik gemaak om professionele vertoningsgrafika te skep.

Hierdie programme is oorspronklik gebruik om 35 mm-skyfies te skep wat d.m.v. ’n skyfieprojektor vertoon sou word. Soos hierdie programme in die laat 1980’s meer algemeen geword het, is maatskappye geskep wat die vertonings op slapskywe ontvang het en òf skyfies geskep het, òf transparante gedruk het. In die 1990’s het toegewyde vloeikristalskerms, wat aan die projektor geheg kan word, die transparante begin vervang en teen die laat 1990’s is ook dit byna heeltemal deur videoprojektors vervang.

Die eerste kommersiële rekenaarprogrammatuur wat spesifiek ontwikkel is vir die skep van vertonings is in 1979 deur Hewlett-Packard ontwikkel en is aanvanklik BRUNO, en later HP-Draw, genoem. Die eerste programmatuur was ’n vertoning op ’n tuisrekenaarskerm vertoon het was VCN ExecuVision wat in 1982 ontwikkel is. Die program het gebruikers toegelaat om prentjies uit ’n versameling te kies om hul vertonings te verfraai.
Tahitiane dans die upaupa-dans, omstreeks 1909.
Die **otea** of **ʻōteʻa** is ’n tradisionele dans van Tahiti wat gekenmerk word deur ’n vinnige swaai van die heupe op maat van slaginstrumente. Die dansers, wat in verskeie rye staan, kan in verskillende figure dans, soos kringe, halfkringe of die syfer 8, terwyl hulle hul heupe swaai. Die heupbeweging self kan gesinchroniseer wees tussen verskillende dansers of op die maat van die musiek.

Die dans het ’n vinnige ritme en word deur verskeie soorte tromme begelei; daar is geen sang nie. 

Die otea is een van die min danse wat in vooreuropese tye as ’n dans vir mans bestaan het. Die hura, ’n dans vir vroue, en die upaupa, ’n dans vir paartjies, bestaan nie meer nie. Deesdae kan die otea egter deur mans, vroue of albei geslagte gedans word.

Dansers van die otea beeld verskillende daaglikse bedrywighede uit: vir die mans oorlogvoering of seevaart met spiese of roeispane, en vir die vroue die kam van hul hare of die vlug van die skoenlapper. Daar is ook meer ingewikkelde temas, soos wanneer die dansers eindig in die vorm van ’n kaart van Tahiti met belangrike plekke uitgelig. In ’n goeie otea oorheers die tema die hele dans.

Die kostuums is gewoonlik glansryk, met lang grasrompe, hooftooisels, kleurtemas en tossels wat die heupswaaie beklemtoon.
Die eerste bladsy van 'n (ou) uitgawe van die Suda, met afdelings AA en AB
Die **Suda** (Grieks ἡ Σοῦδα) is die titel van 'n Griekse leksikon van ongeveer 30 000 artikels wat sedert die Middeleeue behoue gebly het. Dit is rondom die einde van die tiende eeu deur Bisantynse geleerdes saamgestel uit historiese en kulturele bronne van 'n leksikografiese en ensiklopediese aard.

Die doel van die werk was om die kennis wat tot op daardie stadium versamel is, in 'n kompakte vorm te bewaar. Die Suda is dus 'n mengsel van 'n ensiklopedie en 'n woordeboek, en die inskrywings wissel in omvang van 'n enkele woordverklaring tot uitgebreide biografieë en boekopsommings.

Die Suda is belangrik vir kennis van die Griekse taal en letterkunde, onder meer vanweë die aanhalings en die relatief uitgebreide biografiese gegewens oor persone soos outeurs en keisers uit die klassieke oudheid. Die leksikon is ook waardevol vir taalkundige navorsing en as bron van aanhalings van skrywers wat andersins verlore sou gaan.

Van die 12de eeu tot ongeveer 1930 is die titel verkeerd vertolk en beskou as van die skrywer Suidas. Die betekenis van die titel Suda is nie heeltemal duidelik nie; 'n moontlikheid is dat dit verband hou met die Latynse leenwoord wat vesting sou beteken (soos in 'bastion van kennis'), maar hierdie verklaring is omstrede.
**Abdülmecid II** (Ottomaanse Turks: عبد المجيد الثانى, moderne Turks: Abdülmecit; 29/30 Mei 1868 – 23 Augustus 1944) was van 1922 tot 1924 die laaste kalief van Islam van die Ottomaanse dinastie, en tot 1944 in naam die 37ste hoof van die Huis van Osman.

Hy was die seun van sultan Abdülaziz. Op 4 Julie 1918 het sy neef Mehmet VI sultan geword en hy die kroonprins. Toe Mehmet op 1 November 1922 van die troon gesit en die sultanaat afgeskaf is, is die kroonprins deur die nasionale vergadering in Ankara gekies as kalief van Islam. Op 3 Maart 1924 is hy afgesit en die Kalifaat afgeskaf. Hy is saam met die res van sy familie uit Turkye verban. Hy het die titel Generaal van die Ottomaanse Weermag gekry.

Abdülmecid word beskou as een van die belangrikste skilders van die laat-Ottomaanse tydperk. Sy selfportret kan vandag in die Istanboel Modern gesien word. Hy is op 23 Augustus 1944 in Parys dood.

Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

| * l
* b
* w
Ottomaanse sultans volgens tydperk |
| --- |
| Opgang (1299-1453) | 
* Osman I
* Orhan
* Murat I
* Bajezid I
* (Tussenregering)
* Mehmet I
* Murat II
* Mehmet II

 |  |
| Groei (1453–1683) | 
* Bajezid II
* Selim I
* Süleyman die Manjifieke
* Selim II
* Murat III
* Mehmet III
* Ahmet I
* Mustafa I
* Osman II
* Murat IV
* Ibrahim
* Mehmet IV

 |
| Stagnasie (1683–1827)  | 
* Süleyman II
* Ahmet II
* Mustafa II
* Ahmet III
* Mahmoed I
* Osman III
* Mustafa III
* Abdülhamid I
* Selim III
* Mustafa IV
* Mahmoed II

 |
| Verval (1828–1908) | 
* Abdülmecid I
* Abdülaziz
* Murat V
* Abdülhamid II

 |
| Ondergang (1908–1923) | 
* Mehmet V
* Mehmet VI
* Abdülmecid II

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15104408v (data)
* GND: 120660229
* ISNI: 0000 0000 4879 519X
* LCCN: no2006102408
* SUDOC: 165250194
* TDVİA: abdulmecid-efendi
* VIAF: 32832963
* WorldCat Identities: lccn-no2006102408

 |
**Vervorming** of **deformasie** is die verandering in 'n vastestof se vorm as gevolg van meganiese spanning en temperatuursveranderinge. Die reguitlynige vervorming word deur die trekvervorming van die materiaal beskryf, en die sywaardse vervorming deur die skuifvervorming.

Beskrywing van vervorming
-------------------------

Trekvervorming beskryf hoe 'n materiaal uitrek as dit aan 'n trekspanning blootgestel word. Dit gebeur wanneer daar 'n krag loodreg aan die dwarsdeursnee van die materiaal toegepas word. 'n Voorbeeld hiervan is die manier hoe 'n elastiese tou rek wanneer hy styfgespan word. 

 Skuifvervorming word veroorsaak deur 'n skuifspanning (F/A) op 'n oppervlak van 'n materiaal.
Skuifvervorming beskryf hoe 'n materiaal vervorm as dit aan 'n skuifspanning onderwerp word. Dit gebeur as daar 'n krag parallel met die dwarsdeursnee toegepas word. 

Wanneer die spanning slegs in 'n tweedimensionele vlak plaasvind, word daar van vlakvervorming gepraat. In die algemene driedimensionele geval kan die plaaslike vervorming deur drie trekvervormings, en drie skuifvervormings beskryf word. Die vervormingstensor is 'n simmetriese matriks wat hierdie ses komponente bevat.

Vervormingstipes
----------------

Wanneer 'n materiaal vervorm word gaan hy deur verskillende vervormingsfases. Aanvanklik, terwyl die vervorming klein is, vind elastiese vervorming (verbygaande vormverandering) plaas en sal die materiaal weer na sy oorspronklike vorm toe terugkeer nadat die spanning verwyder is. By groter vormveranderinge, wanneer die materiaal se elastisiteitsgrens oorskry word, begin die materiaal meegee en vervorm hy permanent. Dit word plastiese vervorming genoem en nadat die spanning verwyder is sal die materiaal net gedeeltelik na sy oorspronklike vorm toe terugkeer. Rekbare materiale ondergaan duktiele vervorming, waartydens die materiaal vêr kan uitrek voordat dit breek. In teenstelling hiermee ondervind bros materiale beperkte plastiese vervorming voordat hulle kraak en faal.
Die **Sud Aviation Vautour** (aasvoël) is 'n Franse vegvliegtuig/bomwerper. Dit was aanvanklik ontwerp as 'n medium bomwerper en later as 'n vegvliegtuig. Dit was eers getoets as 'n halfskaal model in 1949 en die volskaal model is begin toets in 1951. Die vliegtuig se uitleg lyk baie soos die van die Yakovlev Yak-28. Die toetse was suksesvol en produksie model S.O. 4050 was uitgerol.

Daar drie verskillende modelle: 

* IIA aanvalsvliegtuig - enkelsitplek model toegerus met 'n kanon en bomme
* IIB tweesitplek bomwerper met spesiale neus vir radar
* IIN nagvegter, alleweerstoestand met tweesitplekke en onderskeppings radar in die neus

Model IIN het sy nooiensvlug op 16 Oktober 1952 voltooi. Die Franse Lugmag het 140 eenhede bestel maar slegs 70 was vervaardig tussen 1957 en 1959. Hulle almal was toegerus met 'n kanon, vuurpyle en missiele en was gebaseer te Tours saam met 'n alleweerstoestande vegvliegtuig eenheid. Hulle is almal vanaf 1973 met die Dassault Mirage F1 vervang.

In die laat 1950's het die Israeli Lugmag 'n behoefte gehad vir 'n vegvliegtuig met 'n lang togafstand om vyandelike vliegtuie in diep in vyandelike gebiede aan te val. Na evaluerings vlugte het hulle die *Vautour* gekies om die De Havilland Mosquito te vervang. Die *Vautour* moes ook as teenvoeter dien vir die Iljoesjin Il-28. Agtien *Vautour's* bomwerpers is uitgevoer na Israel gevolg deur sewe vegvliegtuie. Die vliegtuig kon Mach-1 behaal in klein duikvlugte en was in baie aksie betrokke tydens die Ses Dae-oorlog in 1967. Die vliegtuig was eers in 1970 uit diens onttrek deur die die Israeli Lugmag. 

Twee eskaders van die Israeli Lugmag was toegerus met die *Vautour*. Die *Vlermis* eskader te Tel-Nof het model IIN bedryf. Die IIN's was gebruik in 'n nag onderskeppingsrol, aanvanklik saam met die Gloster Meteor NF.13 totdat laasgenoemde uit diens onttrek is in die 1960's. Na die koms van die Mirage III in 1963 is die *Vautour* gebruik as 'n aanvalsvliegtuig. Hulle is soms nog gebruik in 'n nag rol; in 1964 het hulle slaags geraak met MiG-19's van die Egiptiese Lugmag. Voor dit het twee *Vautour's* op 19 Augustus 1959 slaags geraak met vier Egiptiese MiG-19's. In 1962 het 'n *Vautour* 'n Iljoesjin II-28 al die pad na Damaskus gejaag voor dit omgedraai het.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Sud Aviation Vautour IIN:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | SNECMA Atar 101e-3 turbostraal |
| Kraglewering per motor | 3 503 kg stukrag |
| Vlerkspan | 15,09 m |
| Lengte | 15,57 m |
| Hoogte | 4,5 m |
| Vlerkoppervlakte | 45,0 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 20 000 kg |
| Maksimum snelheid | 1 105 km/h |
| Operasionele hoogte | 15 000 |
| Togafstand | 3 200 km |
| Klimvermoë | 3 600 m per minuut |
| Bewapening | Vier 30 mm kanonnebomlaai wat tot 240 ongeleide vuurpyle kan drahegpunte onder die vlerke vir lug-tot-lug missiele |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Groottevergelyking van vyf abelisourides met 'n mens

**Abelisauridae** ("Abel se akkedisse") is ’n familie (of klade) teropode-dinosourusse. Hulle het tydens die Kryt-periode floreer op die antieke superkontinent Gondwana, en hul oorblyfsels word vandag aangetref op die moderne kontinente Afrika en Suid-Amerika, sowel as op die Indiese subkontinent en die eiland Madagaskar. Hulle het in die vroeë Middel-Jura hul verskyning gemaak en minstens een spesie, *Majungasaurus crenatissimus*, het tot aan die einde van die Mesosoïese Era 66 miljoen jaar gelede oorleef.

Die dinosourusse is genoem na Roberto Abel, wat *Abelisaurus* ontdek het, en van die Griekse woord σαυρος *sauros*, "akkedis". Soos die meeste teropodes was **abelisourides** tweevoetige karnivore. Hulle het stewige agterpote gehad en hul skedels was vol gleuwe en holtes. Hoewel die skedels gewissel het, was hulle gewoonlik baie hoog en kort. Hul snoete was stomp voor, anders as in baie ander teropodes.

Tipies van Ceratosauria, het hulle vier vingers aan elke hand gehad, maar hulle het nie ’n gewrig gehad nie; die vier handpalmbene was regstreeks aan die voorarm vas. Die binneste en buitenste vingers het nie vingerbene gehad nie en was baie kort en onbeweeglik.
Die **NG gemeente Swellendam** is die enigste gemeente van die NG Kerk op die geskiedkundige Overbergse dorp met dieselfde naam.

Die gemeente se kerkgebou is ontwerp deur Folkert Wilko Hesse en sy seun, Francois.
Eers 53 jaar ná die proklamering van die distrik Swellendam en die aanlê van die drosdy en die dorp aan die voet van die Langeberg, het die stigting van die gemeente Swellendam in 1798 deur die opdrag van die goewerneur tydens die eerste Engelse besetting van die Kaap, lord George Macartney, plaasgevind.

Swellendam, met sy ryke tradisie en interessante verlede, is die sewende oudste gemeente van die NG Kerk. Binne die gebied van die oorspronklike gemeente is met die jare meer as 15 gemeentes gestig. Met die driehonderdjarige viering in 1952 van die volksplanting aan die Kaap het die gemeente geografies ’n gebied van 50 by 50 myl (80 x 80 km) beslaan, waarbinne sy 2 650 lidmate en 4 100 siele gewoon het, met gereelde kerkplekke in sale en selfs ’n kerkgebou in die buitewyke. Ondanks die inlywing van Swellendam-Wes by die moedergemeente, was dié se lidmaattal 1 184 en sy sieletal 1 451.

Die eerste kerkgebou was in gebruik van 1802 tot 1910, toe hy afgebreek is en plek gemaak het vir die nuwe met sy 1 200 sitplekke. Dis in 1911, tydens die dienstyd van ds. A.G. du Toit, ingewy. Die eerste 43 jaar van sy bestaan het die gemeente gebuk gegaan onder ’n sware skuldelas wat deur die bou van die eerste kerk veroorsaak is.

Ds. J.H. von Manger was die eerste van die meer as 30 evangeliedienaars wat die gemeente benewens ’n hele paar hulppredikers bedien het. Vanaf 1908 is gebruik gemaak van ’n hulpleraar en sedert 1917 is die werksaamhede deur ’n eerste en tweede predikant behartig. Sedert 1944 het die gemeente twee medeleraars en tussen 1948 en 1950 was hier drie medeleraars.

Dr. William Robertson, na wie die dorp Robertson genoem is, het die langste dienstyd in die gemeente gehad, naamlik 38 jaar. Ds. D.J. Malan kon slegs 10 maande lank die gemeente bearbei voor sy vroeë dood (1905), hoewel sy geestelike spore dekades later nog waarneembaar was.

Tye van buitengewone geestelike seëninge en herlewings kenmerk die gemeentelike geskiedenis en het baie bygedra tot sy ryke verlede. In 1948 is die 150-jarige bestaan van die gemeente feestelik gevier en sy geskiedenis saamgevat in ’n gedenkboek onder die opskrif *Een en ’n halwe Eeu van Genade*.

Enkele leraars
--------------

* Van Heerden, J.T. ? – 2021 (aanvaar die beroep na Kuruman

Bronne
------

* (nl)  Maeder, ds. G.A. en Zinn, Christian. 1917. *Ons Kerk Album*. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Ds. H.C. Brunett.
Ds. Jean Prieur du Plessis was Southfield se leraar van 1954 tot hy in 1957 Sondagskoolsekretaris geword het.
Die **NG gemeente Southfield** was ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Kaapstad se suidelike voorstad Southfield, maar nadat Afrikaanssprekendes in dié gebied drasties afgeneem het vanaf die laat 1980’s, is die gemeente ingelyf by Plumstead, hoewel laasgenoemde eers in 1977 gestig is.

Die jaar na die gemeente se stigting skryf die medewerker in *Ons gemeentelike feesalbum*, wat juis uitgereik is met die oog op die driehonderdjarige herdenking van die volksplanting: "Toe Jan van Riebeeck sy voet op Suid-Afrikaanse bodem geplaas en hy sy bekende gebed na die Vadertroon opgestuur het, het nóg hy, nóg enige gesagvoerder van die Hollandse Oos-Indiese Kompanjie kon droom hoe sy uitgesproke Christelike ideaal oor die jare heen uitgewerk sou word. Op 6 Januarie 1951, 299 jaar ná die stigting van die nedersetting aan die voet van Tafelberg, is die 26ste NG. gemeente in die Skiereiland gestig. Southfield is die jongste gemeente van Kaapstad, geleë plus-minus 11 myl vanwaar die kommandeur sy eerste spore getrap het. Met moed en ywer het die jong gemeente aan die werk gespring. Ons is vol moed vir die toekoms, met vertroue op God wat die wasdom gee."

Bronne
------

* (af)  Olivier, ds. P.L. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
**Colin Andrew Firth** CBE (gebore op 10 September 1960) is ’n Britse akteur. Sy 42 prente het wêreldwyd al meer as $3 miljard ingebring. Sy broer, Jonathan Firth, is ook 'n akteur.

Loopbaan
--------

Hy was in die 1980's deel van die opkomende jong Britse akteurs, en dit was eers in 1995 met sy rol as Mr. Darcy in die TV-reeks *Pride and Prejudice* dat hy groter erkenning gekry het. Dit het gelei tot rolle in rolprente soos *The English Patient*, *Bridget Jones's Diary* (waarvoor hy vir ’n Bafta benoem is), *Shakespeare in Love* en *Love Actually*. In 2009 het hy groot lof gekry vir sy hoofrol in *A Single Man*, waarvoor hy vir ’n Oscar benoem is en die Bafta vir beste akteur gewen het. 

In 2011 het hy ’n ster op die Hollywood Walk of Fame gekry en is hy aangewys as een van die tydskrif *Time* se "Time 100". In 2014 het hy in die aksiespioenasiekomedie *Kingsman: The Secret Service* gespeel, wat ’n kommersiële sukses was en goeie resensies gekry het.

Firth het ’n Oscar, Golden Globe, twee Britse Akademiepryse en drie Screen Actors Guild Awards gewen, sowel as die Volpi Cup. Sy bekendste en mees geloofde rol was as koning George VI van die Verenigde Koninkryk in *The King's Speech* (2010), waarvoor hy ’n Oscar en verskeie ander pryse gewen het vir beste akteur.

Ander projekte
--------------

Firth is in veldtogte betrokke vir die regte van inheemse bevolkingsgroepe en is lid van Survival International. Hy veg ook vir die regte van asielsoekers en vlugtelinge, en vir die omgewing. Hy het opdrag gegee vir ’n wetenskaplike dokument oor die ondersoek na die verskille in die breinstruktuur van mense van verskillende politieke oriëntasies, en word erken as een van die medeskrywers daarvan.
Die **Pousadas de Portugal** [poˈzaðɐʒ ðɨ puɾtuˈɣaɫ] is 'n hotelketting wat oorspronklik in 1941 deur die Portugese staat gevestig is om historiese geboue soos kastele, herehuise en kloosters te bewaar en toerisme in Portugal te bevorder. Die ketting se huidige 34 hotelle kan luukse verblyfplekke wees wat nuut gebou is of tradisionele en geskiedkundige geboue.

Geskiedenis
-----------

Die konsep om historiese geboue as hotelle te bedryf is deur die Portugese digter en toneelskrywer António Ferro (1885–1956) ontwikkel wat in die vroeë 1940's die Nasionale Propagandasektretariaat bestuur het. Die eerste nuut geboude Pousada het sy deure in 1942 in Elvas in die Alentejo-streek geopen en is tot en met 2012 bedryf. Die konsep was so suksesvol dat 'n hele netwerk van Pousadas dwarsoor Portugal ontstaan het, elkeen geleë in 'n aantreklike omgewing; tradisionele boukuns, interieur en meubilering; met 'n relatief klein aantal kamers en 'n restaurant wat aan die plaaslike eetkultuur aangepas is (en oop staan vir almal). 

Ondanks hul gesofistikeerde styl was kamerpryse betreklik laag, en so is die maksimum verblyftyd vir gaste nog in die 1970's beperk tot vyf dae om te verhoed dat hotelkamers as permanente verblyfplek misbruik word. Nadat 'n dekade lank verliese aangeteken is, het die Portugese regering onder leiding van die eerste minister Jose Manuel Barroso in 2003 besluit om 49 persent van ENATUR, die hotelgroep se moedermaatskappy, te privatiseer. Ook die bestuur van die groep sou deur 'n privaat onderneming oorgeneem word. Op 1 September 2003 het die *Grupo Pestana Pousadas (GPP)* 'n konsessie ontvang om die hotelgroep oor 'n tydperk van twintig jaar te bedryf.

Sien ook
--------

* Parador
Die bul van pous Urbanus VIII, 1637, wat met 'n *bulla* van lood verseël is.
'n **Pouslike bul** is 'n soort openbare dekreet of besluit wat deur 'n pous van die Katolieke Kerk uitgevaardig word. Dit is genoem na die seël van lood (*bulla*) wat tradisioneel gebruik is om dit te verseël.

Geskiedenis
-----------

Pouslike bulle word sedert die 6de eeu gebruik, maar die term was nie algemeen voor omstreeks die einde van die 13de eeu nie, en toe net intern vir nieamptelike administratiewe doeleindes. Teen die 15de eeu het dit egter amptelik geraak, toe een van die kantore van die Apostoliese Kanselary genoem is die "register van bulle" (*registrum bullarum*).

In die tyd van pous Leo IX in 1048 is 'n duidelike onderskeid getref tussen twee soorte bulle: minder en meer belangrik. 

Sedert die 12de eeu het pouslike bulle 'n seël van lood met die koppe van die aspostels Petrus en Paulus aan die een kant en die pous se naam aan die ander kant. Sedert die 13de eeu word pouslike bulle net gebruik vir die formeelste en plegtigste geleenthede. Dit lyk of papirus tot aan die begin van die 11de eeu algemeen as materiaal vir dié dokumente gebruik is, waarna dit vervang is deur 'n rowwe soort parkament.

Vandag is die bul die enigste geskrewe dokument waarin die pous na homself sal verwys as *Episcopus Servus Servorum Dei* ("Biskop, Dienaar van die Dienaars van God").

Terwyl pouslike bulle altyd 'n metaal seël gehad het, het hulle dit nou net op die plegtigste geleenthede. 'n Pouslike bul is vandag die amptelikste soort dekreet wat deur die Vatikaanstad se kanselary uitgereik word in die naam van die pous.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Pouslike bul.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11981763k (data)
* GND: 4146911-2
* LCCN: sh85017972

 |
"Die es Yggdrasil" (1886), deur Friedrich Wilhelm Heine.
**Yggdrasil** (van die Oudnoorse *Yggdrasill*) was in die Noorse mitologie 'n groot, sentrale heilige boom. Alles anders het daarom bestaan.

Yggdrasil kom voor in die *Poëtiese Edda*, wat in die 13de eeu saamgestel is uit vroeëre tradisionele bronne, en die *Prosaïese Edda*, wat in die 13de eeu geskryf is. In albei bronne is Yggdrasil 'n groot esboom wat in die middel van die kosmos staan en baie heilig is. Die gode gaan elke dag na Yggdrasil vir hulle tradisionele samekomste. 

Yggdrasil se takke strek tot ver in die hemel en die wortels streks tot ver in ander plekke; een in die put Urðarbrunnr in die hemel, een in die fontein Hvergelmir en die ander in die put Mímisbrunnr. In die boom woon wesens, insluitende die draak Níðhöggr, 'n arend en die takbokke Dáinn, Dvalinn, Duneyrr en Duraþrór.

Geleerdes glo oor die algemeen dat *Hoddmímis holt*, *Mímameiðr* en *Læraðr* ander name vir die boom is.

Etimologie
----------

Die algemeen aanvaarde betekenis van die Oudnoorse *Yggdrasill* is "Odin se perd", en dus "galg". Dié vertolking kom daarvan dat *drasill* "perd" beteken en *Ygg(r)* een van die god Odin se baie name is. In die *Poëtiese Edda*-gedig *Hávamál* word beskryf hoe Odin homself offer deur hom aan 'n boom op te hang. Dit maak dié boom Oldin se galg. Die boom was dalk Yggdrasil. 

'n Galg kan "die perd van die gehangde" genoem word en uit Odin se galg kon die uitdrukking "Odin se perd" voortgevloei het, wat toe die naam van die boom geword het.

Daar is egter ook ander menings oor waar die boom se naam vandaan kom.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Yggdrasil.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1045404756
* LCCN: sh2013001180

 |
Colin Eglin tydens die Tweede Wêreldoorlog
Die parlementêre koukus van die Progressiewe Party in 1960 op die trappe voor die parlement afgeneem. Voor: Walter Stanford, Harry Lawrence, Boris Wilson, Jan Steytler, Helen Suzman, Colin Eglin, Owen Williams. Agter: Ray Swart, Clive van Ryneveld, John Cope, Zach de Beer, Ronald Butcher.
Foto van plakkaat geneem van die koukus van die P.F.P. in 1988. Colin Eglin staan voor aan Helen Suzman se regterkant.
**Colin Eglin** (14 April 1925 – 30 November 2013) was van 1970 meermale leier van die Progressiewe Party en sy opvolgers.

Opleiding
---------

Colin Wells Eglin is op 14 April 1925 in Seepunt, Kaapstad, gebore en voltooi sy skoolopleiding aan die Hoërskool De Villiers Graaff op Villiersdorp. Daarna dien hy in die Tweede Wêreldoorlog in Italië voor hy hom as landmeter bekwaam aan die Universiteit van Kaapstad.

Politieke loopbaan
------------------

Sy politieke loopbaan begin op die ouderdom van 26, toe hy van 1951 tot 1954 in die dorpsraad van Pinelands dien. Daarna was hy lid van die Provinsiale Raad en word in 1958 se algemene verkiesing 'n Parlementslid vir die Verenigde Party in Pinelands.

In 1959, tydens die V.P. se kongres in Bloemfontein, bedank hy en ander progressiewe lede van die V.P. die sogenaamde "Jong Turke", en stig op 13 November daardie jaar die Progressiewe Party, voorloper van die huidige Amptelike Opposisie, die Demokratiese Alliansie. Eglin was Kaaplandse voorsitter van die P.P. van 1959 tot 1966 en daarna nasionale voorsitter van 1966 tot 1971. Hy verloor sy parlementêre setel, Pinelands, in die verkiesing van 1961, maar keer terug na die Parlement in 1974 as Volksraadslid vir Seepunt, ná hy in 1966 en 1970 daar verloor het, wat hy bly tot met die koms van die demokrasie in 1994. Hy dien daarna nog tot 2004 as eers voorbanker-L.P. van die Demokratiese Party en later die Demokratiese Alliansie.

Politieke leier
---------------

Eglin is in Februarie 1971 verkies as leier van die Progressiewe Party, hoewel hy nie 'n L.V. was nie. Met die samesmelting van die Progressiewe Party en die Reformisteparty in Julie 1975, word Eglin leier van die Progressiewe Reformisteparty. Op 28 Junie 1977 ontbind die Verenigde Party en word die Nuwe Republiekparty gestig. 'n Groep oud-V.P.-lede, onder aanvoering van Japie Basson, weier om by die N.R.P. aan te sluit en saam met die P.R.P. stig hulle op 5 September 1977 die Progressiewe Federale Party, weer met Eglin as leier en later leier van die Amptelike Opposisie ná die verkiesing van 30 November 1977.

Hy word op 3 September 1979 opgevolg deur die jong, charismatiese dr. Frederik Van Zyl Slabbert. Ná Slabbert in 1986 bedank, word Eglin weer partyleier tot hy vervang word deur dr. Zach de Beer.

Bronne
------

* Mostert, J.P.C. *Politieke Partye in Suid-Afrika*, Instituut vir Eietydse Geskiedenis, U.O.V.S. Bloemfontein, 1986.
* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
Die Aarde se landhalfrond.
Die **landhalfrond** is die halfrond van 'n liggaam, soos die Aarde, wat die grootste moontlike hoeveelheid landoppervlak bevat.

Die Aarde
---------

Die middelpunt van die Aarde se landhalfrond lê op 47°13′N 1°32′W﻿ / ﻿47.217°N 1.533°W﻿ / 47.217; -1.533, in die omgewing van die Franse stad Nantes in die regio Pays de la Loire. Die landhalfrond beslaan Europa, Afrika, Noord-Amerika en Groenland, ongeveer 95% van Asië en twee derdes van Suid-Amerika.

Desondanks is sowat 53% van die landhalfrond bedek met water, teenoor 47% landoppervlak. Oor die hele wêreld is dat 29% landoppervlak teenoor 71% wateroppervlak.

Presies teenoor die landhalfrond lê die waterhalfrond (die halfrond met het minste landoppervlak), die middelpunt hiervan is in die Stille Oseaan geleë.

| * l
* b
* w
Halfrondtes van die Aarde |
| --- |
| Noordelike Halfrond • Suidelike Halfrond • Westelike Halfrond • Oostelike Halfrond • Landhalfrond • Waterhalfrond |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4604264-7

 |
Die ***Ynglinga saga*** is 'n saga oor konings wat oorspronklik in omstreeks 1225 deur die Yslandse digter en historikus Snorri Sturluson in Oudnoors geskryf is. Dit is die eerste seksie van sy *Heimskringla*. Dit is in 1844 die eerste keer in Engels vertaal deur Samuel Laing.

Sturluson het sy werk geskoei op die vroeëre *Ynglingatal*, wat vermoedelik deur die 9de-eeuse Noorweegse skald Þjóðólfr van Hvinir geskryf is en ook in *Historia Norvegiæ* verskyn. Dit vertel van die antieke konings van die Huis van Yngling (*Scylfinge* in *Beowulf*). Sturluson beskryf die afstamming van die konings van Noorweë van die koningshuis van Swede.

Sturluson se *Heimskringla* dek die geskiedenis van die Noorse konings van die mitiese prehistoriese tydperk tot 1177, met die dood van die troonrower Eystein Meyla. Verwysings na belangrike historiese gebeurtenisse is in die vertellings verweef.

Die *Ynglinga saga* gaan oor die aankoms van die Noorse gode in Skandinawië en hoe Freyr die Sweedse Yngling-dinastie by Uppsala gestig het. Daarna volg die saga die lyn van Sweedse konings tot by Ingjald (*Ingjald illråde*), waarna die afstammelinge hulle in Noorweë gevestig en die voorouers van die Noorweegse koning Harald geword het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Kerenski in 1917.
**Aleksander Fjodorowitsj Kerenski** (Russies: Алекса́ндр Фёдорович Ке́ренский, 4 Mei [O.S. 22 April] 1881 - 11 Junie 1970) was 'n Russiese regsgeleerde en rewolusionêr wat 'n politieke sleutelfiguur was in die Russiese Rewolusie van 1917. 

Ná die Februarie-rewolusie het hy by die nuutgestigte Russiese Voorlopige Regering aangesluit – eers as minister van justisie, daarna as minister van oorlog en eindelik as voorsitter van die regering en eerste minister van Rusland. Hy was 'n leier van die gematigde faksie van die Sosialisties-Rewolusionêre Party en ondervoorsitter van die magtige Petrograd-sowjet. 

Op 7 November 1917 is sy regering in die Oktober-rewolusie oorgeneem deur die Bolsjewiste onder Wladimir Lenin. Hy het gevlug en die res van sy lewe in Parys en New York in bannelingskap deurgebring. Hy is in 1970 in New York oorlede. Hy was een van die laaste oorlewendes onder die belangrike deelnemers aan die gebeure van 1917.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90777661
* BNE: XX1330455
* BNF: cb12399777h (data)
* GND: 118721909
* IMDb: nm0449292
* ISNI: 0000 0001 1063 9631
* LCCN: n82160860
* LNB: 000118347
* NARA: 10570007
* NDL: 00445517
* NKC: js20020805196
* NLG: 108772
* NLP: A12236032
* NTA: 070609683
* SELIBR: 193352
* SNAC: w64b306b
* SUDOC: 033096635
* Trove: 1159442
* VIAF: 56694714
* WorldCat Identities: lccn-n82160860

 |
'n Waterkering by die Nahe se uitmonding in die Ryn in Bingen am Rhein, Duitsland
'n **Waterkering** is 'n vaste struktuur of wal wat loodreg met 'n kusfront of rivierwal gebou word om die vloei van water te onderbreek en sodoende die beweging van sediment te beperk. Dit word dikwels gebruik om strande te skep of te keer dat dit mettertyd wegspoel. In 'n rivier keer dit die erosie van die wal. 'n Waterkering kan geheel en al onder water gebou word of bo die water uitsteek. Dit word gewoonlik gebou uit hout, beton of klipstapels en word in groepe geplaas. Dit word algemeen gebruik en verg min onderhoud. Waterkerings word dikwels saam met seedyke gebruik. Dit kan egter as 'n lelike en onnatuurlike struktuur beskou word.

'n Waterkering se lengte, hoogte en plasing word bepaal deur die golfenergie en helling van die strandgebied. Waterkerings wat te lank of hoog is, neig om afstroom-erosie te versnel omdat hulle te veel sediment vasvang. Dié wat te kort of laag is of te veel materiaal deurlaat, is ondoeltreffend omdat hulle te min sediment vasvang. Die waterkerings moet ook ver genoeg gebou word om te keer dat die water daarom vloei. In riviere word dit gebruik om te keer dat 'n rivier kronkel en maak dit die rivier meer bevaarbaar.
'n **Monograaf** (van die Grieks μονογραφία, met *γράφειν*, "om te skryf") is 'n wetenskaplike boek of verhandeling oor 'n onderwerp of 'n beperkte groep samehangende onderwerpe. Dit is dus 'n gespesialiseerde skryfwerk en uitgebreide bespreking van 'n spesifieke onderwerp of persoon en ryk aan detail, in teenstelling to verwysingswerke, en word oor die algemeen deur slegs een skrywer geskryf. Dit bevat dikwels 'n bibliografie. In 'n monograaf word daarna gestreef om 'n volledige oorsig van die onderwerp aan te bied. 'n Besondere vorm daarvan is die biografie, waarvan een persoon die onderwerp is. 

'n Monograaf bevat nie 'n uitgebreide inhoudsopgawe nie aangesien dit nie 'n naslaanwerk is nie. Wel bevat dit, net soos ander wetenskaplike publikasies, notas en 'n literatuurlys, bedoel as verantwoording en bewysmateriaal. In 'n biblioteek is 'n monografie 'n eenmalige publikasie (in een volume of 'n **bepaalde** aantal volumes) en derhalwe verskil dit van 'n reeks of periodieke publikasie soos tydskrifte, akademiese joernale of koerante. In hierdie eksklusiewe konteks, word boeke soos romans ook as monograwe beskou.
**Ben-Erik van Wyk** (gebore 27 Desember 1956, Bellville) is 'n Suid-Afrikaanse botanikus en professor in plantkunde aan die Universiteit van Johannesburg. Hy is die outeur van verskeie internasionale boeke en 'n kenner op die gebied van medisinale plante. Hy matrikuleer op Calvinia en studeer daarna in bosbou en natuurbewaring aan die Universiteit van Stellenbosch. Hy behaal sy M.Sc in plantkunde, ook aan Stellenbosch en sy Ph.D aan die Universiteit van Kaapstad in 1989. Hy is sedert 1984 'n lektor aan die Universiteit van Johannesburg. 

Sy ouers was die kunstenaars Elise Bodley van Wyk en Abraham Jacobus (Appie) van Wyk. Ben-Erik is getroud met Mariana van Wyk, ook 'n botanikus, en hulle het twee kinders, Teodor en Signe.

Die Havengaprys is in 2006 en die M.T. Steynmedalje in 2020 aan hom toegeken.

Die standaard skrywer afkorting **B.-E. van Wyk** word gebruik om Ben-Erik van Wyk as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam gebruik word.

Sien ook
--------

* Lys van botaniste volgens outeursafkorting

Bronne
------

* 
* 
* *Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika*, Ben-Erik van Wyk & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2014, ISBN 978-1-920217-39-6

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* Botanis: B.-E.van Wyk
* GND: 129473405
* ISNI: 0000 0001 2208 2164
* LCCN: n97040610
* NKC: jo2012688682
* NLK: KAC200712579
* NTA: 235719404
* ORCID: 0000-0003-0306-8193
* SUDOC: 083665099
* VIAF: 1092541
* WorldCat Identities: lccn-n97040610

 |
Die Enneüs Heerma
 Brug
Die **Enneüs Heerma Brug** verbind die nuwe stedelike distrik IJburg, wat op verskeie kunsmatige eilande in die IJ-meer ontwikkel is, met die Zeeburgeilandjie, 'n buurt aan die oostelike rand van Amsterdam, die hoofstad van Nederland.

Die brug is vernoem na  Enneüs Heerma, die ontslape Christen-Demokraat, raadsheer en Staatsekretaris van Nederland.

Dit is van staal gemaak en is 230 meter lank, 38 meter wyd, en 26 meter hoog. Die dek wat aan kabels hang ondersteun 'n motorpad en 'n tremlyn. Dit is die hoof verbinding tussen IJburg en die A10 en kan met trem 26 van Amsterdam Sentraal Stasie bereik word.

Die brug is in 2001 voltooi en is deur Nicholas Grimshaw ontwerp. Die klassieke gewels van Amsterdam se kanaalhuise het die boë inspireer en die laterale gewels en die golwende patroon van verwys na water. Die gesegmenteerde voorkoms is gegrond op die skelet van 'n krap. Die vlakheid van die water het dit onmoontlik gemaak om drywende hyskrane te gebruik om die vooraf voorafvervaardigde boë tydens konstruksie in plek te plaas. Die probleem is opgelos deur pontons en kruiphyskrane te gebruik.
Die VOC-veepos **Het Ziekenhuis** staan vandag bekend as die plaas Nethercourt. Dit is noordwes van die dorp Riviersonderend geleë waar die Kwartelrivier by die Riviersonderend (rivier) aansluit. In 1954 is 'n bronsplaat opgerig om die historiese waarde van hierdie "hospitaal" te erken.

Dit is eintlik 'n klein grot op die suidelike oewer van die Sonderendrivier wat oor die plaas loop. Reeds in 1669 het die reisiger Hieronymus Cruse die grot besoek. Olof Bergh en sy skoonseun C. de Wet was onder die besoekers wat hul voorletters in die grotwand uitgekerf het. Hinrich Lichtenstein het in 1804 ook hier aangedoen. Na bewering het die grot onderdak geriewe verskaf aan reisigers wat op hul togte siek geword het. Die baie besoekers wat die grot besoek het, wys daarop dat dit 'n opvallende landmerk was en sodoende 'n rusplek langs die pad geword het. In 1726 was die grond daar rondom 'n VOC-veepos om die veeboere teen die San te beskerm en reisigers van vars vleis te voorsien. Francois le Vaillant bestempel in 1781 die veepos as 'n kwarantynstasie om die verspreiding van veesiektes te bekamp.

Op 31 Mei 1925 (Uniedag) is die grot herontdek, nadat die presiese ligging vir meer as 'n eeu onbekend was.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Waters of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1970.
* Mossop, E.E.: Old Cape highways. Kaapstad: Maskew Miller,1927.
* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. ISBN 0-620-00191-7
Appelwyn en 'n teelig in 'n glashouer op 'n warm someraand
Offerligte in die Rooms-Katolieke kerk Santa Cecilia in Trastevere, Rome
'n **Teelig** is 'n klein kersie wat nouliks roet afgee en in klein houers uit aluminium aangebied word. Soms word die houers ook uit ander metale of glas gemaak.

Gebruik
-------

Oorspronklik is teeliggies in stowe gebruik om teepotte warm te hou - hul naam is ook daarvan afgelei. Teeliggies word daarnaas dikwels ingespan om reukolie in lampe te verwarm.

Deesdae word teeliggies ook as ligbronne vir dekoratiewe doeleindes gebruik waarby die verwarmingseffek slegs 'n ondergeskikte rol speel. 'n Groot verskeidenheid teelighouers is verkrygbaar, net soos spesiale teeliggies met kleur- en geurstowwe in hul kerswas. 'n Teeliggie brand dikwels met 'n sagte, rustige, klein tot middelgroot vlam. Danksy die aluminiumhouer se warmtegeleiding word die hele was binne 'n kort tyd vloeibaar en verbrand sodoende volledig. Die pitte van teeliggies word met 'n spesiale houer vasgemaak sodat hulle regop in die was gehou word.

Vanweë die hoë temperature tydens verbranding moet teeliggies steeds in spesiale houers, lampe of ten minste 'n veilige onderlaag (wat nie as warmtegeleier kan fungeer nie) gebruik word.

Grootte, brandduur, verwarmingsvermoë
-------------------------------------

Verskillende variante van teeliggies. Van links: 1. Glashouer vir hoë teeligte (24h) 2. 'n Byvulling vir 'n hoë teelig (24h); 3. Teeliggie in 'n versonke metaalhouer vir hergebruik (8h); 4. Gewone teeliggie in 'n aluminiumhouer (4h); die gemiddelde brandduur word tussen hakies aangedui
Gewone teeliggies het 'n deursnee van sowat 39 millimeter en 'n brandduur van tussen drie en vier ure. Daar is egter ook spesiale groottes met 'n deursnee van tussen 36 en 59 millimeter en 'n hoogte van tussen 12 en 50 millimeter verkrygbaar. Die brandduur kan tot by 24 ure beloop. Gewone teeliggies, wat van paraffien gemaak word, het - afhangende van hul pit en vlam - 'n verwarmingsvermoë van sowat 30 tot 40 watt.

Die Guinnesswêreldrekord is met 'n hoogte van twaalf meter en 'n deursnee van 33 meter opgestel. Die vlam van hierdie reuseteelig het 'n hoogte van 3,5 meter, 'n wydte van twee meter en 'n temperatuur van 1121 °C bereik.

Vervaardiging
-------------

In teenstelling met standaardkerse word teeliggies uit paraffien vervaardig wat òf as granulaat koud in sy vorm gepers òf gesmolte as vloeibare was in die teelighouer gegiet word. Die laasgenoemde metode is meestal beperk tot gekleurde en aromatiese of teeliggies van baie hoë gehalte.

Omgewingsake
------------

By gewone teeliggies word die aluminiumhouers na gebruik weggegooi sodat 'n relatief groot hoeveelheid suiwer aluminium op storthope beland. Om omgewingsbesoedeling te vermy is daar ook teeliggies sonder alumimiumhouers verkrygbaar wat in spesiale houers vir hergebruik uit glas, plastiek of stabiele metaal geplaas kan word.

Aangesien die verwarmingsvermoë van die vlam net groot genoeg is om die paraffien vloeibaar te maak, verbrand teeliggies in glashouers nie volledig nie - hul buitekant word deur die glas afgekoel.
*Vir die wettige pous met dieselfde naam sien Pous Honorius II.*
**Teenpous Honorius II** (gebore **Pietro Cadalus**) was 'n teenpous in die Rooms Katolieke Kerk van 28 Oktober 1061 tot aan sy dood in 1072. Hy was die eerste teenpous in die Investituurstryd.

Biografie
---------

**Cadalus** stam uit 'n adellike familie van Verona. Tydens die regering vam keiser Hendrik III van die Heilige Romeinse Ryk was hy die keiser se kanselier. Later is hy aangestel as biskop van Parma.

Toe Pous Nicolaas II op 27 Julie 1061 sterwe, sorg die hervormingsgesinde party van Hildebrand van Sovana daarvoor dat Anselmo di Lucca (ook Anselmo da Baggio) afkomstig uit die adel van Milaan as pous verkies word. Anselmo neem die naam Alexander II aan. Hildebrand vra egter nie die goedkeuring van die keiser nie. Die keiser Hendrik IV (eintlik sy ma Agnes van Poitou wat as regentes regeer het) stel toe Cadalus aan wat die naam **Honorius II** aanneem.

Die inkonsekwente politiek van Agnes, weduwee van keiser Hendrik III lei egter daartoe dat Honorius nie genoegsame steun gekry het nie. Honorius slaag wel daarin om Rome te verower in April 1062. In Oktober 1062 bestry hy op die sinode van Augsburg die regmatigheid van Alexander se aanstelling. Dit was te vergeefs en op die sinode van Mantua in 1064 skaar die Duitse biskoppe hulle agter Alexander.

Omdat hy alle steun verloor het, verlaat Honorius Rome en trek homself terug na Lombardye. Hoewel hy homself tot aan sy dood as die wettige pous beskou het, het hy geen kerklike of politieke mag meer gehad nie.
Geslypte ametrien
Die kwarts variëteit ametrien.
**Ametrien**, ook bekend as **tristien** of onder sy handelsnaam bolivianiet, is 'n natuurlike variëteit van kwarts. Dit is 'n mengsel van ametis en sitrien, met sones van pers en geel of oranje. Byna alle kommersiële beskikbare ametrien word in Boliwië ontgin.

Die kleur van die sones wat binne ametrien sigbaar is, is te danke aan verskillende oksidasietoestande van yster in die kristal. Die verskillende oksidasietoestande ontstaan as gevolg van 'n temperatuurgradiënt oor die kristal tydens die vorming daarvan.

Kunsmatige ametrien kan geskep word deur differensiële hittebehandeling van ametiste.

Volgens legende is ametrien die eerste keer aan Europa bekendgestel deur 'n conquistador se geskenke aan die Spaanse koningin, nadat hy 'n myn in Boliwië as 'n trougeskenk ontvang het ná sy huwelik met 'n prinses van die Ayores-stam.

Daar kan aanvaar word dat die meeste ametrien in die laer pryssegment van sintetiese materiaal afkomstig is. 'n Russiese laboratorium het sedert 1994 die industriële produksie van tweekleurige kwarts vervolmaak, wat later bestraal word om die tipiese ametrienkleure tot voorskyn te bring. Groen-geel of goudkleurige-blou ametrien kom nie in die natuur voor nie.
**Teenpous Johannes XVI** gebore as **Johannes Philagathos** (in Latyn) of **Giovanni Filagato** (in Italiaans) was 'n teenpous van die Rooms Katolieke Kerk van 997 tot 998.

Biografie
---------

**Johannes** is gebore in Rossano, die Bisantynse deel van suidelike Italië. Hy was die kapelaan van keiserin Theophanu, die vrou van keiser Otto II. Hy is twee keer benoem as die keiserlike kanselier van Otto II in Italië van 980 tot 982. Van 991 tot 992 is hy ab van Nonantola. Gedurende sy reise in Italië word hy in 987 aangestel as die leermeester van die keiser se sewe jaar oue seun, die latere keiser Otto III. Deur toedoen van die keiserin word hy biskop van Placenza en word hy na Konstantinopel gestuur om 'n Bisantynse prinses huis toe te bring as vrou vir Otto III.

Na die dood van Otto II in 996 kom Otto III na Rome om Pous Johannes XV by te staan teen 'n opstand van Crescentius die jongere 'n ryk en magtige Romeinse edelman. Otto onderbreek egter sy reis in Pavia om daar as koning van Lombardye ingehuldig te word. Hy kom pas in Rome aan na die dood van pous Johannes. In Rome reël Otto die verkiesing van sy neef Bruno van Karintië as Pous Gregorius V. Pous Gregorius kroon toe Otto as keiser op 21 Mei 996.

Toe Otto III terugkeer na Duitsland word pous Gregorius met geweld deur Crescentius II verwyder en word Johannes XVI as pous aangestel met die hulp van die Bisantynse keiser Basilius II. Tydens 'n sinode van Westerse biskoppe in Pavia in 997 word besluit dat Gregorius die wettige pous is en Johannes word geëkskommunikeer.

In Februarie 998 word die Crescentius-opstand finaal onderdruk toe Otto weer na Rome trek. Johannes het gevlug, maar is deur die keiserlike troepe agterhaal. Sy neus, tong en ore is afgesny, sy hande gebreek en sy oë uitgesteek. Hy is publiek bespot in die teenwoordigheid van Otto en Gregorius. Uiteindelik is hy opgesluit in 'n klooster in Fulda, Duitsland waar hy in ongeveer 1001 sterf.