recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Soeharto** (/suːˈhɑːrtoʊ/, Indonesiese uitspraak (help·info); 8 Junie 1921 - 27 Januarie 2008) was 'n Indonesiese militêre leier en politikus wat as die tweede president van Indonesië gedien het. Hy het die amp vir 31 jaar beklee, vanaf die verwydering van Soekarno in 1967 tot sy bedanking in 1998. Hy word algemeen deur buitelandse waarnemers as 'n diktator beskou. Die nalatenskap van sy 31-jarige bewind word egter steeds tuis en in die buiteland gedebatteer.

Soeharto is in die Nederlandse koloniale era in 'n klein dorpie, Kemusuk, in die Godse gebied naby die stad Yogyakarta gebore. Hy het in nederige omstandighede grootgeword. Sy Javaanse Moslemouers het nie lank na sy geboorte geskei nie, en hy het 'n groot deel van sy kinderjare by pleegouers gewoon. Tydens die Japannese besetting van Indonesië het Soeharto in die Japannese georganiseerde Indonesiese veiligheidsmagte gedien. In Indonesië se onafhanklikheidstryd het hy by die nuutgestigte Indonesiese leër aangesluit. Soeharto het na Indonesië se onafhanklikheid tot die rang van generaal-majoor gestyg. 

'n Poging tot staatsgreep op 30 September en 1 Oktober 1965, wat volgens die amptelike geskiedenis van die leër, gerugsteun deur die Kommunistiese Party van Indonesië, is deur Soeharto-geleide troepe 'teengewerk'. Die weermag het daarna 'n anti-kommunistiese suiwering gelei, wat die Amerikaanse Central Intelligence Agency beskryf het as 'een van die ergste massamoorde van die 20ste eeu', en Soeharto het die mag van die stigtingspresident, Soekarno, in Indonesië betwis. Hy word in 1967 as waarnemende president aangestel en die volgende jaar tot president verkies. Daarna het hy 'n sosiale veldtog, bekend as 'de-Soekarnoisation', begin om die voormalige president se invloed te verminder. Steun vir die presidentskap van Soeharto was dwarsdeur die 1970's en 1980's aktief. Teen die negentigerjare was die outoritarisme en wydverspreide korrupsie van die Nuwe Orde 'n bron van ontevredenheid, en na die Asiatiese finansiële krisis van 1997 wat tot wydverspreide onrus gelei het, het hy in Mei 1998 bedank.

Onder sy "Nuwe Orde" -administrasie het Soeharto 'n sterk, gesentraliseerde en militêr-gedomineerde regering opgerig. Die Indonesiese regering oorweeg planne om die nasionale heldestatus aan Soeharto toe te ken en word kragtig in Indonesië bespreek. Volgens *Transparency International* is Soeharto die mees korrupte leier in die moderne geskiedenis, nadat hy 'n beweerde $ 35 miljard tydens sy bewind verduister het.
**Gazaland** is ‘n historiese naam vir ‘n gebied in die suidooste van die huidige Zimbabwe.

Hierdie streek is deel van Masjonaland, grens aan Mosambiek en die vernaamste dorpe daarin is Chimanimani (voorheen as Melsetter bekend) en Chipinge. Dit kry ‘n goeie reënval en is uiters geskik vir landbou en veeteelt.

Volgens oorlewering was daar reeds baie vroeg in die 16de eeu Portugese verkenners in die area. Cecil John Rhodes en Leander Starr Jameson het in 1888 besluit om hierdie oostelike grensgebied te koloniseer, die Sjangaans te onteien en sodoende ‘n moontlike Portugese uitbreiding weswaarts voor te spring.

Verskeie trekgeselskappe, waarvan die Martin-trek en die Moodie-trek die bekendstes is, het hulle daar gaan vestig. In totaal was hulle ‘n 400 mense en oorwegend Afrikaanssprekend. Die dorpe Melsetter en Chipinga is deur hulle aangelê. Hierdie setlaars moes in die afgeleë streek baie teenspoed en ontbering verduur. Mens en dier is geteister deur die koors, malaria, perdesiekte en runderpes. Verskeie trekkers het daarom die gebied later weer verlaat. Die agterblywers het ‘n goed gevestige landbougebied ontwikkel.

Die leier van die Moodie-trek was Thomas ("Groot Tom") Moodie (\*Grootvadersbosch, Swellendam, 29 November 1839 - †Melsetter, 30 April 1894). Hy is bygestaan deur sy broer se seun George Benjamin Dunbar Moodie (\*Natal, 1861 - †Melsetter, 1897). In Chimanimani was ‘n Trek-monument om hierdie vroeë setlaars te herdenk. Dit is in die vroeë 1980’s vernietig.

Lees ook
--------

* Marthinus Jacobus Martin
* Thomas Moodie (Rhodesiese setlaar)

Bronnelys
---------

* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Gazaland". Encyclopædia Britannica. Vol. 11 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 544–545.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-00321-7
Die **Morane-Saulnier N** was 'n monovlerk Franse vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Dit was die eerste Franse vegvliegtuig. Die vliegtuig staan ook bekend as die *Morane-Saulnier Type N*. Die Britse Lugmag het ook die vliegtuig gebruik omrede hulle 'n tekort aan verkenningsvliegtuie gehad het. Die beroemde Franse vlieënier Roland Garros het die eerste prototipe gevlieg in Julie 1914.

Daar was 'n groot keëlvormige dop vooraan die enjin waaraan die skroef gekoppel was. Die doel van die dop was om die vliegtuig meer vaartbelyn te maak maar dit het veroorsaak dat die vliegtuig oorverhit het. Nadat die dop verwyder is het die oorverhittingsprobleem verdwyn.

Die vliegtuig was toegerus met 'n masjiengeweer wat bo-op die romp, voor die vlieënier gemonteer was. Dit was nie gesinchroniseer nie, omrede die tegnologie nog nie beskikbaar was nie. Die skroef was toegerus met koeëldeflekteerplate. Die oplossing was nie perfek nie, koeëls kon reflekteer of die skroef kon verswak word.

Die vliegtuig het 'n hoë landingspoed gehad vir sy tyd en was 'n moeilike vliegtuig om te vlieg. Dit was minder gewild as die *Morane-Saulnier L*. Dit het ook nie goed gevaar teen die *Fokker Eindecker* nie en slegs 49 is in 1917 gebou.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Morane-Saulnier N:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Le Rhône 9C suierenjin |
| Kraglewering per motor | 110 perdekrag |
| Vlerkspan | 8,3 m |
| Lengte | 6,7 m |
| Hoogte | 2,5 m |
| Vlerkoppervlakte | 11,0 m2 |
| Maks. opstygmassa | 444 kg |
| Maks. snelheid | 165 km/h |
| Operasionele hoogte | 4 000 m |
| Togafstand | 225 km |
| Klimvermoë | 250 m per minuut |
| Bewapening | Een 7.7 mm of 8 mm masjiengeweer agter skroef |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Natriumperoksied  |
| Sistematiese naam | Natriumperoksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | Na2O2 |
| Molêre massa | 77,978 [g/mol] |
| CAS-nommer | 1313-60-6   |
| Voorkoms | Geel vastestof |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | 460 °C |
| Kookpunt | (ontbind) 657°C |
| Digtheid | 2,805 [g/cm3 @ 20°C |
| Oplosbaarheid | (reageer met water)  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | nie-brandbaar; sterk oksiderend |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Natriumperoksied** is 'n verbinding tussen natrium en suurstof in sy -1 oksidasietoestand.

Dit is 'n sterk oksideermiddel en mengsels met brandbare materiaal word maklik aan die brand gesteek deur wrywing, hitte of kontak met vog. Dit kan kragtig ontbind onder langdurige blootstelling aan hitte, wat die breuk van die houer kan veroorsaak.

Chemiese eienskappe
-------------------

Dit word verkry deur natrium in 'n aluminiumvat tot 300 °C verhit en 'stroom droë lug, wat vry van koolstofdioksied is, daaroor te lei.

{\displaystyle 2Na(l)+O\_{2}(g)\xrightarrow {300^{o}C} Na\_{2}O\_{2}(s)}
Dit vorm waterstofperoksied wanneer dit in sure opgelos word.

Gebruike
--------

Dit word as 'n chemiese reagens, katalisator, oksideermiddel, antiseptiese stof en bleikmiddel vir tekstiele, papier en ander produkte gebruik. Dit word ook gebruik in suurstofvoorsieningstelsels, watersuiwering, ertsverwerking en chemiese ontleding.  Moeilik oplosbare iridium kan in oplosbare iridate omgesit word deur dit met natriumperoksied saam te smelt.
**Metropolitana di Roma**  

**Moltreinstelsel van Rome**  
  


---

**Opening**   
 
10 Februarie 1955

---

**Bedryf deur**  

ATAC

---

**Kaart van die moltreinnetwerk**  
  



---

**Totale lengte**  

59,4 kilometer

---

**Spoorwydte**  

Standaardwydte van 1 435 mm

---

**Elektrifisering**  

Oorhoofse kraglyne

**Metropolitana di Roma** (kort: **Metro**) is die amptelike naam van die Italiaanse hoofstad Rome se moltreinstelsel. Die stelsel bestaan tans uit drie lyne met standaardspoorwydte (A, B en C) waarvan twee - A en B - mekaar x-vormig in die middestad by die stasie Termini kruis. Die stasie San Giovanni is die kruispunt van die metrolyne A en C. Lyn C is sedert 2007 in aanbou en tans gedeeltelik in bedryf. Dit verbind 'n oostelike voorstad met die historiese sentrum. Oorspronklike planne het voorsiening gemaak vir 'n uitbreiding tot die Piazza Venezia en verder tot die noordwestelike stadsbuurte rondom die Vatikaanstad.

Boubedrywighede vir die nuwe moltreinlyn C vlakby die Kolosseum in Januarie 2020. Bouwerk kan deur argeologiese ondersoeke en vondse stopgesit of vertraag word. Die amfiteater moet daarnaas gestabiliseer word terwyl boorwerk daaronder gedoen word
Nadat die koste vir die projek handuit geruk het (onder meer deur die nodige stabilisering van historiese geboue langs die roete), is in Oktober 2019 besluit om lyn C tot 'n totale lengte van 20 km te beperk, waarby die kruispunt met lyn B na verwagting in 2023 geopen sal word. Twee ondergrondse boormasjiene is naby die Kapitool vir goed buite bedryf gestel en in 'n betonkamer begrawe.

Die moltrein-netwerk, wat deur Rome se openbare vervoeronderneming ATAC bedryf word, dek net 'n gedeelte van die stadsgebied en word aangevul deur drie treinlyne wat die sentrum met die voorstede verbind, bus- en tremlyne (almal bedryf deur ATAC) en die sogenaamde FL-lyne (Italiaans: *Ferrovie Laziali*) van Italië se nasionale spoorwegmaatskappy Trenitalia.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Distikstoftrioksied  |
| Ander name | stikstof(III)oksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | N2O3 |
| Molêre massa | 76,0116 g/mol |
| CAS-nommer | 10544-73-7   |
| Voorkoms | blou vloeistof (onder druk)   |
| Reuk | onaangenaam |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | -100,1 °C |
| Kookpunt | +3,5 °C |
| Digtheid | 1,447 g/cm3 (l); 1,694 (s) |
| Oplosbaarheid | Reageer met water  |
| Brekingsindeks | 1,531 °C  |
| ΔfHɵ (s) | 21,628 kcal/mol @0 K  |
| ΔfHɵ (l) | 12.03 kcal/mol @300 K |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Distokstoftrioksied** is 'n chemiese verbinding van stikstof en suurstof met formule N2O3. Dit is die anhidraat van nitroësuur.

Die eerste chemikus wat dit vervaardig het, is Gay-Lussac in 1816. Dit is 'n giftige en reaktiewe gas wat onder ligte druk 'n vloeistof vorm. By 'n temperatuur laer as -100,1 °C is dit 'n ligteblou vastestof wat smelt tot 'n diepblou vloeistof. By 'n temperatuur van omtrent 0 °C kry dit 'n groen kleur omrede daar in hierdie vloeistof 'n ontbindingsewewig plaasvind:

{\displaystyle N\_{2}O\_{3}\rightleftharpoons NO+NO\_{2}}
en

{\displaystyle 2NO\_{2}\rightleftharpoons N\_{2}O\_{4}}
Die tetroksied is gelerig en saam met die blou kleur gee dit groen.

Die stof reageer met water en vorm nitroësuur. Hierdie reaksie is in ewewig:

{\displaystyle 2HNO\_{2}\rightleftharpoons N\_{2}O\_{3}+H\_{2}O}
Die ewewigskonstante

{\displaystyle K={\frac {[N\_{2}O\_{3}]}{[HNO\_{2}]^{2}}}\approx 3,0x10^{-3}}
N2O3 kan uit NO en N2O4 by -20 °C vervaardig word. 'n Ander metode is om 1:1 verdunde salpetersuur op arseen(III)oksied te drup teen 70 °C:

{\displaystyle 2HNO\_{3}+2H\_{2}O+As\_{2}O\_{3}\to N\_{2}O\_{3}+2H\_{3}AsO\_{4}}
Distikstoftrioksied kan gebruik word om nitrosielsoute van sterk sure te vervaardig, soos NO+HSO−4, NO+HSeO−4 of NO+BF−4
Kentekens van die meer bekende soekenjins.

'n **Soekenjin** is 'n rekenaarprogram wat ontwerp is om deur groot hoeveelhede inligting te soek. Die gebruiker verskaf sleutelwoorde waarna gesoek moet word, waarna die soekenjin 'n lys van relevante resultate lewer. 'n Soekenjin maak gebruik van 'n algoritme wat besluit watse resultate belangriker is as ander, en rangskik daarna die belangrikste resultate heel bo (of volgens voorkeure). Inligting waardeur gesoek kan word sluit in: webbladsye, beelde, en ander lêertipes. Sekere soekenjins kan ook data in nuusgroepe en databasisse deursoek.

Internet websoekenjins
----------------------

Verskeie soekenjins is op die Internet beskikbaar wat webbladsye op webwerwe kan deursoek. Die bekendste soekenjin op die Internet is Google. Google is ook die enigste internasionale websoekenjin wat se koppelvlak in Afrikaans beskikbaar is (webblaaier se voorkeurtaal moet na Afrikaans gestel word om dit te sien).

Van die meer bekende websoekenjins sluit in:

* Google - google.co.za
* Microsoft se Bing-soekenjin - bing.com
* Baidu - baidu.com
* DuckDuckgo - duckduckgo.com
* Yandex - yandex.com
* Yahoo! soek - yahoo.com
* Mojeek - mojeek.com

Afrikaanse websoekenjins
------------------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Internet search engines***. |

Hier is 'n paar van die meer bekende Afrikaanse soekenjins op die Internet:

* Grou -  Geargiveer 25 Oktober 2008 op Wayback Machine
* Soek Afrikaans -  Geargiveer 14 September 2008 op Wayback Machine
* Soektog! -  Geargiveer 28 September 2015 op Wayback Machine

Sien ook
--------

* Webkruiper
* Wasige stringpassing

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb13558463d (data)
* GND: 4423007-2
* LCCN: sh00001050
* NDL: 00964483

 |
Die **Missak-sentrum** bevorder die Vlaamse en Armeense kultuur in Suid-Afrika.

Ligging
-------

Die **Missak Museum** is gevestig in die huis tans bekend as St. Aubyn’s met die adres Westcliffrylaan 80 in Randburg. Boeke, dokumente, skilderye en foto’s in die oorspronklike museum is tans by die Universiteit van Johannesburg.

Museum
------

In die museum is die mees besondere voorwerpe ‘n Vlaamse kas uit die Renaissance, ‘n monnikstoel met besondere houtsneewerk, Persiese gordyne geweef uit ses verskillende soorte garingdraad, ‘n Franse Empire-styl horlosie uit die Napoleontiese tyd en ‘n versameling Persiese matte. Verder is daar antieke items van glas, poselein en koper.

Universiteit
------------

Die nagenoeg 10 000 boeke is tans in die biblioteek van die Universiteit van Johannesburg. Sommige van die boeke dateer uit die 17de en 18de eeu. Die versameling handel oor ‘n wye verskeidenheid onderwerpe, naamlik onder andere Oosterse matte, kuns, godsdiens, geskiedenis, geneeskunde, die okkulte, chemie in die Middeleeue, astronomie en die Franse letterkunde. Dokumente het betrekking op die Ottomane, Armeniërs, Grieke en die Franse. Skilderye en ander kunsitems is oorgeplaas na die universiteit se kunsgalery.

Bemaking
--------

Julien Minas Missak (\*1906 - †1980) is in België gebore vir ’n Armeense vader en ‘n Vlaamse moeder. Hy kom in 1950 na Suid-Afrika en koop die huis wat in ±1930 gebou is. Die dubbelverdieping-woning staan op ‘n erf van 2½ ha, met terrasse, visvywers, ‘n tennisbaan en ‘n sonwyser. In die amper 30 jaar bou die welgestelde Missak ‘n unieke versameling op. Hy beywer hom vir die stigting van die Randse Afrikaanse Universiteit en bemaak by sy dood sy huis en die inhoud daarvan aan die universiteit op voorwaarde dat ‘n sentrum vir die behoud en ontwikkeling van die Armeense en Vlaamse kultuur daaring gehuisves word. Die huis is ‘n gedenkwaardigheid.

Bibliografie
------------

* uj.ac.za
* Unieke Kultuursentrum: nalatenskap vam J.M. Missak. In: Lantern.Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 32, nr.1, Desember 1982
* www.heritageregister.org.za
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Ammoniumpersulfaat |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | NH4S2O8 |
| Molêre massa | 228,21 [g/mol] |
| CAS-nommer | 7727-54-0    |
| Voorkoms | wit kristalle   |
| Reuk | reukloos |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=783,0pm; b=800,8pm; c=950,5pm; β= 139,39°    |
| Ruimtegroep | P21/c  |
| Nommer | 14   |
| Strukturbericht | K4₁ |
| Smeltpunt | ontbind 120 °C |
| Kookpunt |  |
| Digtheid | 1,982 [g/cm3] |
| Oplosbaarheid | 835 [g/kg]   |
| Brekingsindeks | <1,76 @20°C |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar  |
| LD50 | 226 [mg/kg] (interperineaal; rot) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Ammoniumpersulfaat** of **ammoniumperoksidisulfaat** is 'n sout van ammonium en perswaelsuur. Dit het die chemiese formule NH4S2O8.

Kristalstruktuur
----------------

Ammoniumpersulfaat kristalliseer in 'n monokliniese struktuur wat die argetipe van die K41-struktuur van die struktur-bericht-klassifikasie is.

Die stuktuur bestaan uit tetraëdriese ammoniumione en persulfaatione (S2O82−) wat bestaan uit twee SO4-tetraëders wat deur 'n peroksiedbinding -O-O- met mekaar verbind is.

Chemiese eienskappe
-------------------

Ammoniumpersulfaat is 'n oplosbare sterke oksideermiddel. By verhitting ontbind dit in swael- en stikstofoksiede.

Gebruike
--------

Dit word as reukverwyderende skoonmaak- en bleikmiddel gebruik. Ander gebruike is in voedselpresevering, elektroplatering en die skoonmaak van gedrukte stroombaanborde.
**Barkly-Wes** (Engels: *Barkly West*) is 'n dorp in die ooste van die Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die dorp het in 2011 'n gesamentlike bevolking van 20 100 gehad  en is op die noordelike oewer van die Vaalrivier. Die eerste spoeldiamante is hier gemyn.

Geskiedenis
-----------

Die dorp het begin as 'n klein sendingstasie met die naam van Pniel (*die aangesig van God*). Die sendingstasie is in 1849 deur die Berlynse Sendinggenootskap gestig op die suidelike oewer. By Pniel was 'n drif met die naam van Klipdrift wat mettertyd al hoe besiger geraak het. In 1869 is spoeldiamante by Kantienkoppie ontdek deur kaptein Loftus Rolleston en 'n span prospekteerders uit Natal.

Omrede Barkly-Wes in niemandsland was het baie partye skielik 'eienaarskap' ge-eis oor die volgende paar maande. Eers was dit die Korana-hoof, Jan Bloem, gevolg deur die Tswana- en Griekwastamme. Hulle almal is deur die delwers onder leiding van Roderick Barker verdryf. Toe het die Vrystaat op die suidelike oewer aanspraak gemaak deur 'n landdros by Pniel te vestig terwyl die Transvaal in Junie 1870 'n landdros by Klipdift bevestig het op die noordelike oewer. Laasgenoemde is in 'n boot oor die rivier teruggestuur.

Op 30 Julie 1870 het die delwers hulle eie republiek – Die republiek van Klipdrift – uitgeroep met Stafford Parker as president. Hierdie republiek was 5 maande oud toe die Kaapse regering op die toneel verskyn en 'n landdros op 13 Desember 1870 by Klipdrift gevestig het. Na 'n getoutrekkery oor die besit van die grond het 'n span arbiters dit uiteindelik aan die Griekwas toegeken. Dit het nie byval gevind by die delwers nie. Brittanje het uiteindelik tussenbeide getree en aangebied om die grond by die Griekwas te koop. Na aanleiding hiervan het sir Henry Barkly die dorp besoek om 'n administrasie en landdros te vestig vir Griekwaland soos die area bekend geraak het. Die dorp is toe na hom vernoem. Die delwers het mettertyd minder geraak soos hulle uitgewyk het na die droë delwerye by Kimberley.

Distrik
-------

Die distrik is 2 500 km2 groot en is bekend vir sy suiwelboerdery. Baie gewasse word ook verbou met water afkomstig van die Vaalharts-besproeiingskema. Diamante word nog altyd in die omgewing gedelf deur delwers. Hulle is veral aktief in 'n strook van 150 km langs die Vaalrivier vanaf Delportshoop tot by Warrenton.

Sien ook
--------

* Lys van dorpe in Suid-Afrika

Bronne
------

* Erasmus, B.P.J. (1995). *Op Pad in Suid-Afrika*. Jonathan Ball Uitgewers. ISBN 1-86842-026-4.
* Rosenthal, Eric (1967). *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*. Juta and Company.
Die Lotustempel in Delhi, Indië
Die Lotustempel snags
Die Lotustempel se Inligtingsentrum
Die Lotustempel se tuine
Die **Lotustempel** is die naasjongste van die agt vastelandse Baha’i-tempel. Dit is geleë in die stadsdeel Bahapur van Delhi in Indië en is ontwerp deur die Irannees-Kanadese argitek Fariborz Sahba, wat in 1976 opdrag gegee is. Die naam is ontleen aan die gebou se ontwerp, wat aan 'n lotusblom herinner. Die gebou is op 24 Desember 1986 ingewy, het sedertdien talle argitektuurpryse ontvang en is in talle tydskrifte en koerante uitgebeeld. Die sakrale gebou is een van die Baha’i-geloof se bekendste bakens en is reeds deur meer as 50 miljoen mense besoek, gelyk aan sowat drie miljoen elke jaar. Die gebou dien as moedertempel vir die Indiese subkontinent en is 'n bekende voorbeeld van moderne Indiese argitektuur. Sedert 2014 is die Lotustempel op die Indiese kandidaatlys as Unesco-wêrelderfenisgebied.

Dienste
-------

Net soos al die Baha’i-tempels staan die Lotustempel oop vir alle gelowiges van al die godsdienste, aangesien Baha’i glo dat alle gelowiges God in hul tempels sal kan aanbid. Onder andere word al die heilige geskrifte in die verskeie tale geresiteer, musiekinstrumente of godsdienstige seremonies word egter nie toegelaat nie. Volgens die Baha’i-skrifte mag daar nie beelde, standbeelde, altare of kansels in die tempels wees nie.

Argitektuur
-----------

Die Baha’i-tempel beskik oor ooreenstemmende kenmerke wat onder andere in die Baha’i-skrifte beskryf word. Die ontwerp bestaan uit 'n negekantige sirkelvorm wat dui op openheid teenoor ander gelowe. Hoewel al die Baha’i-tempels oor 'n koepel beskik, vorm dit nie 'n wesenlike deel van die argitektuur nie.

Die ontwerp is deur 'n lotusblom geïnspireer en die uitleg word omring deur 27 vrystaande blomblare gemaak uit marmer wat in groepe van drie aan elk van die nege kante geplaas is. Die sentrale gebou het 'n hoogte van 40 m en beskik oor 'n kapasiteit van 2 500. Die binneruimte en die fasade is gemaak van wit marmer van berg Pendeli in Griekeland wat ook vir baie ou standbeelde en ander Baha’i-tempels gebruik is. Saam met die nege omliggende damme en tuine beslaan die terrein 'n oppervlakte van 26 akker, gelyk aan 105 000 m² of 10,5 ha.

In 1953 is die meeste van die geld vir die koop van die grond geskenk deur Ardishir Rustampur uit Hyderabad wat al sy spaargeld weggegee het. 'n Deel van die boukoste is gespaar en gebruik vir die oprigting van 'n kweekhuis om geskikte inheemse plante en blomme vir die tuine te vind.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Ammoniumsianaat |
| Struktuurformule van AmmoniumsianaatStruktuurformule van Ammoniumsianaat |  |
| Chemiese formule | NH4OCN |
| Molêre massa | 60.056 g/mol |
| CAS-nommer | 22981-32-4   |
| Voorkoms | wit vaste stof |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt |  |
| Kookpunt |  |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid |  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Ammoniumsianaat** (NH4OCN) is 'n sout van die basis ammoniak en isosiaansuur. **Ammoniumsianaat** is 'n isomeer van ureum, maar ammoniumsianaat word as anorganies beskou terwyl ureum organies is.

Vereenvoudigde aanbieding van ammoniumsianaatione

Geskiedenis
-----------

Dit word algemeen aanvaar dat organiese chemie as 'n wetenskap in 1828 begin is deur die Duitse chemikus Friedrich Wöhler se sintese van die organiese, en biologies betekenisvolle stof, ureum, deur per abuis 'n waterige oplossing van ammoniumsianaat te verdamp. 

Wöhler het verskeie reaksies uitgevoer wat gelei het tot die produksie van ureum [(NH2)2CO], 'n organiese komponent van urine. Wöhler het die reaksie in sy oorspronklike publikasie gedemonstreer met verskillende stelle reaktante: 'n kombinasie van siaansuur en ammoniak, 'n kombinasie van silwersianaat en ammoniumchloried, 'n kombinasie van loodsianaat en ammoniak en uiteindelik uit 'n kombinasie van kwiksianaat en sianatiese ammoniak.

### Reaksie

In so 'n reaksie is loodsianaat en ammoniak in 'n waterige oplossing gebruik:

Pb(OCN)2 + 2NH3 + 2H2O → Pb(OH)2 + 2NH4(OCN)
Ammoniumsianaat ontbind tot ammoniak en siaansuur, wat omkeerbaar reageer om ureum te produseer:

NH4(OCN) → NH3 + HOCN {\displaystyle {\ce {<=>}}} (NH2)2CO
Kompleksasie met oksaalsuur dryf hierdie chemiese ewewig tot voltooiing. Hierdie reaksies kan ook gekataliseer word deur die toevoeging van 'n aantal elektroliete, soos bv. silwerchloried.

### Vitalisme

Die sintese van Wöhler word histories as die begin van organiese chemie aangebied, as die eerste *in vitro*-sintese van 'n chemiese verbinding wat andersins slegs deur lewende stelsels geproduseer word. In wese het hy 'n organiese molekule geskep uit 'n anorganiese molekule.

'n Alternatiewe verduideliking, wat "Die Wöhler-mite" genoem word, is dat hierdie ontdekking min of meer toevallig was en dat hy nie doelbewus 'n organiese sintese wou maak om vitalisme te weerlê nie, 'n begrip wat deur sy eie onderwyser, die Sweedse chemikus Jöns Jacob Berzelius, voorgestaan is.

Daar is berig dat Wöhler aan Berzelius geskryf het en gesê: *"Ek kan dus nie my chemiese water hou nie en moet jou vertel dat ek ureum kan maak sonder dat ek niere of 'n dier hoef te hê, hetsy mens of hond"*

Berzelius het in reaksie op Wöhler erken dat die resultate van Wöhler baie belangrik was vir die begrip van organiese chemie, en beide wetenskaplikes het ook die belangrikheid van die werk vir die bestudering van isomerisme, toe nog 'n nuwe navorsingsgebied, erken.

Gebruike
--------

Ammoniumsianaat is 'n isomeer van ureum en word as sodanig slegs gebruik vir die produksie van ureum.
Figuur wat die velde illustreer wat bygedra het tot die ontstaan van kognitiewe wetenskap, insluitend linguistiek, neurowetenskap, kunsmatige intelligensie, antropologie en sielkunde
**Kognitiewe wetenskap** is die interdissiplinêre, wetenskaplike studie van die verstand en sy prosesse met insette van linguistiek, sielkunde, neurowetenskap, filosofie, rekenaarwetenskap, kunsmatige intelligensie en antropologie Dit ondersoek die aard, die take en die funksies van kognisie (in 'n breë sin). Kognitiewe wetenskaplikes bestudeer intelligensie en gedrag, met 'n fokus op hoe senuweestelsels inligting verteenwoordig, verwerk en transformeer. Kognitiewe fakulteite van kommer vir kognitiewe wetenskaplikes sluit in taal, persepsie, geheue, aandag, redenasie en emosie; om hierdie fakulteite te verstaan, leen kognitiewe wetenskaplikes uit velde soos linguistiek, sielkunde, kunsmatige intelligensie, filosofie, neurowetenskap en antropologie. Die tipiese ontleding van kognitiewe wetenskap strek oor baie vlakke van organisasie, van leer en besluit tot logika en beplanning; van neurale netwerke tot modulêre breinorganisasie. Een van die fundamentele konsepte van kognitiewe wetenskap is dat "denke die beste verstaan kan word in terme van representasiestrukture in die verstand en berekeningsprosedures wat op daardie strukture werk."

Die doel van kognitiewe wetenskap is om die beginsels van intelligensie te verstaan en te formuleer met die hoop dat dit sal lei tot 'n beter begrip van die verstand en van leer. Die kognitiewe wetenskappe het begin as 'n intellektuele beweging in die 1950's waarna dikwels verwys word as die kognitiewe revolusie.
*Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Tupí (volk).*

**Tupí** (*Tupinambá*) is 'n uitgestorwe Tupí-Guaraní-taal wat deur die inheemse Tupí in Brasilië gepraat is, veral langs die kus van Suid- en Suidwes-Brasilië. Volgens die Brasiliaanse Tupinologis Eduardo Navarro "is dit die klassieke inheemse taal van Brasilië en dié wat die belangrikste was vir die kulturele en geestelike vorming van die land".

Dit behoort tot die Tupí-Guaraní-taalfamilie en sy geskrewe geskiedenis streek oor die 16de, 17de en vroeë 18ste eeue. Gedurende die vroeë koloniale tydperk van Brasilië is Tupí deur beide Europeërs en inheemse Amerikaners gebruik as *lingua franca* en is ook in die literatuur gebruik, maar dit is later amper tot uitsterwing onderdruk. Deesdae bestaan slegs een nasaat, Nheengatu.

As die belangrikste inheemse taal van Brasilië is dit die oorsprong van die meeste stadsname van 'n inheemse herkoms (Guarulhos, Niterói‎). Verskeie plante en diere het ook Tupí-name (waaronder Kapibara en Poema) en baie eiename is ook van 'n Tupí-herkoms soos Moacir, Iara, Iracema en Jandaia. Dit het 'n ryk literatuur wat kategese, gedigte en dramas insluit. Soms is na Tupí as "Brasiliaans" verwys, veral in Portugees (*língua brasílica*)

Sien ook
--------

* Inheemse tale van die Amerikas
**Gembloers** (Frans: *Gembloux*, Wallonies: *Djiblou*) is 'n Belgiese stad en munisipaliteit in die Waalse provinsie Namur met 'n oppervlakte van 96 km² en ongeveer 24 000 inwoners (2011). Die bevolkingsdigtheid is 247 inwoners per km².

Ekonomie en onderwys
--------------------

Die stad staan bekend vir sy mesfabriek en sy Universitêre Fakulteit Landbouwetenskappe. Die Belgiese sportmotorvervaardiger Gillet het sy hoofkwartier in Gembloers.

Argitektuur
-----------

Die kloktoring van Gembloers het in 2005 UNESCO se wêrelderfenisstatus verkry en is sodoende by die bestaande lys van Vlaamse, Waalse en Noord-Franse kloktorings gevoeg.

Geskiedenis
-----------

Tydens die Middeleeue het die gebied van Gembloers 'n graafskap onder die heerskappy van die plaaslike abdy gevorm. Die gebouekompleks, wat tans die Fakulteit Landbouwetenskappe huisves, het vroeër deel uitgemaak van die Benediktynse abdy van Gembloers.

In die eerste Slag van Gembloers het Spaanse troepe die leër van die Nederlandse State-Generaal verpletter. In die tweede Slag van Gembloers van 1940 het Franse troepe, waaronder ook skutters van Senegal en Marokko, tydens die Tweede Wêreldoorlog teen die Duitsers geveg.

* Die landboufakulteitDie landboufakulteit
* Die Kasteel van Corroy-le-ChâteauDie Kasteel van Corroy-le-Château
* Die kerk van BelfortDie kerk van Belfort
| **Stavelot**
 |
| --- |
| **Ligging in die provinsie Liège** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  België |
|  **Gewes (deelstaat)** |  Wallonië |
|  **Gemeenskap** | Franse Gemeenskap |
|  **Provinsie** |  Liège (*Luik*) |
|  **Koördinate** | 50°23′N 5°55′O﻿ / ﻿50.383°N 5.917°O﻿ / 50.383; 5.917 |
|  **Stigting** | 648 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 85,07 vk km |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (1 Januarie 2017) | 7 128 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 83,7/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|
|  **Burgemeester** | Thierry de Bournonville (MR) |
|  **Amptelike Webwerf** | *stavelot.be* |
|

**Stavelot** (Wallonies *Ståvleu*, Duits *Stablo*) is 'n stad in die Franssprekende Belgiese gewes Wallonië. Stavelot is in die ooste van die provinsie Liège (Nederlands *Luik*) geleë, sowat 50 kilometer van die stad Liège (*Luik*) en 150 kilometer van Brussel af. Die munisipale gebied het 'n bevolking van 6 919 (soos op 1 Januarie 2015) en 'n oppervlakte van 85 km².

Stavelot het internasionale bekendheid vir sy Maaslandse metaal- en goudsmeekuns verwerf.

Geografie
---------

Stavelot is in die Hoog Ardenne-bergreeks en in die sentrum van 'n uitgestrekte vrugbare gebied geleë, vlakby die grens met Duitsland. Die stad het langs die oewers van die Amel-rivier ontwikkel.

Geskiedenis
-----------

Liard-muntstuk, gemaak in Stavelot in 1643-1650
Stavelot is een van die oudste nedersettings in België wat sy ontstaan aan die plaaslike abdy te danke het. Die klooster is in 648 in opdrag van die hofmeier Grimoald deur Sint Remaclus gestig. Die Merowingies-Frankiese koning Sigibert III het uitgestrekte landerye aan die abdy geskenk. 

As deel van die diosese van Luik het die abdy saam met die klooster van Malmédy in die diosese van Keulen in die laat middeleeue 'n ryksgebied ("Ryksabdy van Stavelot-Malmédy") gevorm wat onmiddellik van die Heilige Romeinse Ryk afhanklik was en oor sy eie setel en stem in die Raad van Ryksvorste beskik het. Die ab van die Stavelot-klooster het sodoende die titel vors-ab gevoer. Die vorstedom het sy politieke outonomie eers tydens die Franse Rewolusie in 1794 kwytgeraak.

Volgens 'n besluit van die Kongres van Wene is Stavelot van sy susterstad en -klooster Malmédy, wat by Pruise ingelyf is, geskei. Stavelot het eers deel van die Verenigde Koninkryk van die Nederlande geword en is in 1830 by die nuutgestigte Belgiese koninkryk ingesluit. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Stavelot***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119623232 (data)
* GND: 4057048-4
* LCCN: n84238948
* MusicBrainz: da12a46f-5851-46bf-937c-7ba27c8f4577
* NKC: ge1201631
* SUDOC: 027622347
* VIAF: 146637501
* WorldCat Identities: lccn-n84238948

 |
**Reinhard Gehlen** (3 April 1902 - 8 Junie 1979) was 'n Duitse luitenant-generaal en intelligensie-offisier. Hy was hoof van die Wehrmacht-militêre intelligensiediens aan die oostelike front tydens die Tweede Wêreldoorlog, die spioenmeester van die CIA-geaffilieerde anti-kommunistiese Gehlen-organisasie (1946–56) en die stigterspresident van die Federale Intelligensiediens (Bundesnachrichtendienst, BND) ) van Wes-Duitsland (1956–68) tydens die Koue Oorlog.

Gehlen word in 1920 'n professionele soldaat in die Weimar-republiek. In 1942 word hy hoof van FHO, die Duitse leër se militêre intelligensie-eenheid aan die Oostelike Front (1941–45). Hy bereik die rang van generaal-majoor voordat hy deur Adolf Hitler afgedank is vanweë die "nederlaag" van die FHO, na aanleiding van sy pessimistiese intelligensieverslae oor die meerderwaardigheid van die Rooi Leër.

Aan die begin van die Koue Oorlog het die Amerikaanse weermag (G-2 Intelligensie) hom laat in 1945 gewerf om die Gehlen-organisasie te stig, 'n spioenasienetwerk teen die Sowjetunie, met voormalige militêre offisiere van die Wehrmacht en voormalige intelligensiebeamptes van die Schutzstaffel (SS) en die Sicherheitsdienst (SD). As hoof van die Gehlen-organisasie het Gehlen samewerking gesoek met die Central Intelligence Agency (CIA) wat in 1947 gestig is, en die Gehlen-organisasie het uiteindelik 'n hegte filiaal van die CIA geword.

Gehlen had 'n belangrike rol in die onderhandelinge om 'n amptelike Wes-Duitse intelligensiediens op die basis van die Gehlen-organisasie vanaf die vroeë vyftigerjare te stig. In 1956 word die Gehlen-organisasie na die Wes-Duitse regering oorgeplaas om die kern te vorm van die Federale Intelligensiediens, die amptelike buitelandse intelligensiediens van die Bondsrepubliek Duitsland, en Gehlen was sy eerste president tot sy aftrede in 1968. Terwyl dit 'n burgerlike amp was, was hy ook luitenant-generaal in die Reserwemagte van die Bundeswehr, die hoogste offisiersrang in die weermag van Wes-Duitsland. Hy het in 1968 die Groot Kruis van die Verdienste-orde van die Bondsrepubliek Duitsland ontvang.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Distikstofmonoksied  |
| Ander name | Laggas |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | N2O |
| Molêre massa | 44 g/mol |
| CAS-nommer | 10024-97-2 |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | -90,81 |
| Kookpunt | -88,5 |
| Digtheid | 1,2 rel; 0,785 g/cm3 (@ 20) |
| Oplosbaarheid | 2,2 mg/L in water  |
| Kritieke temperatuur | +36,4  |
| Kritieke druk | 7255 kPa  |
| Henry se konstante | 2,47 x 10-2 [mol/L.atm] 2675 [K]  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | geen  |
| LC50 | > 250 dpm/4h (rot) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

*Whippets* gaskapsules met N2O om slagroom te maak
**Distikstofmonoksied** of **distikstofoksied** of **laggas** is 'n verbinding van stikstof en suurstof met formule N2O.

Dit is 'n kleurlose, taamlik onreaktiewe gas wat soeterig smaak en narkotiese eienskappe het. Dit word as dryfgas gebruik om vinnige slagroom te maak.

Vorming en reaktiwiteit
-----------------------

Laggas is termodinamies 'n sterk oksideermiddel, maar dit is kineties gehinder. Daarom is dit taamlik onreaktief. Laggas kan by ontploffings van ammoniumnitraat gevorm word:

{\displaystyle NH\_{4}NO\_{3}(s)\to N\_{2}O(g)+2H\_{2}O(g)}
Hierdie reaksie is spontaan termodinamies ({\displaystyle \Delta \_{r}G^{\ominus }=-168kJ/[[Mol(eenheid)|mol]]}) en verloop ná detonasie baie vinnig.

Kweekhuisgas en osoongat
------------------------

Die aarde se atmosfeer word aan laggas blootgestel. Daar is natuurlike bronne, maar die mens het die blootstelling duidelik vergroot.

Die geskiedenis van die aardatmosfeer se laggasvlakke is nie so goed bekend as ander gasse s'n nie, maar ons weet dat die vlakke van 1 n.C. tot omtrent 1850 n.C. op ongeveer 270 dele per miljard amper konstant gebly het. Vanaf 1850 het dit egter begin styg en is nou ongeveer 320 dpmj. Die mens se bydrae kom uit die landbou, soos landboubemesting en veevoer, maar ook van die verbranding van biomassa en uit die nywerheid.

Laggas is taamlik stabiel in die troposfeer, maar in die stratosfeer is die halfleeftyd ongeveer 120 jaar. Daar kan dit fotochemies ontbind en atomêre suurstof in die (1D)-opgewekte elektroniese toestand vorm:

{\displaystyle N\_{2}O+h\nu \to N\_{2}+O(^{1}D)}
Dit vernietig 'n laggasmolekuul wat 'n kragtige kweekhuisgas is, maar dit skep ook 'n ander probleem. Die suurstofatoom wat gevorm word is baie reaktief. Dit kan 'n tweede laggasmolekuul aanval

{\displaystyle O(^{1}D)+N\_{2}O\to N\_{2}+O\_{2}} (40%)
of:

{\displaystyle O(^{1}D)+N\_{2}O\to 2NO} (60%)
Die stikstofmonoksied wat gevorm word kan osoon vernietig en het reeds 'n groot bydrae tot die osoongat gelewer.
**Hennie Maas** (̽24 November 1942 – 4 April 2024) was 'n Suid-Afrikaanse omroeper. Hy is in Pretoria gebore en het sy laer- en hoërskoolloopbaan in dié stad deurloop. Hy studeer aan die Universiteit van Pretoria en begin in 1965 by die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie in Commissionerstraat, Johannesburg, werk. Sy eerste werk by die SAUK was as aanbiedingsassistent wat die uitsaaigehalte van uitsendings beheer het. In die laat 1960's skuif Maas na die nuusafdeling van die SAUK, en in 1970 aanvaar hy 'n pos as omroeper by *Radio Nederland Wêreldomroep* in Hilversum waar hy drie jaar werksaam is.

Ná sy terugkeer na Suid-Afrika sluit hy in 1973 by die Afrikaanse radiodiens as omroeper aan. Hy aanvaar in 1978 'n pos by *Sentrachem* as skakelbeampte. In 1983 keer Maas terug na die Afrikaanse diens en doen verskeie programme soos *In my kontrei*, *Langs die Maasrivier*, *Koper, strykers en ander snare*, *Met 'n lied in die hart*, *Hoe verklaar u dit*, *Pixel* en *Sterre en Planete*. Na sy aftrede in 2005 gaan hy voort met *Sterre en Planete*. Hy was getroud en het een seun gehad. Hy was 'n medeskrywer van *Sterre en Planete* wat in 2017 deur Naledi Uitgewers uitgegee is.

Bronne
------

* Bezuidenhout, Leonie (4 April 2024). "Reus in uitsaaiwese se stem nou stil". *Maroela Media*.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Iridiumoksied  |
| IUSTC-naam | Iridium(IV)oksied |
|   |  |
| Chemiese formule | IrO2 |
| Molêre massa | 224,953 [g/mol] |
| CAS-nommer | 12030-49-8   |
| Voorkoms | Swart vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a=449,9pm c=315,46pm   |
| Ruimtegroep | P4₂/mnm   |
| Nommer | 136   |
| Strukturbericht | C4 |
| Smeltpunt | 1100 °C |
| Kookpunt | onbekend |
| Digtheid | 11,7 g/cm3 |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar in water |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Iridium(IV)oksied** IrO2 is die enigste stabiele oksied van iridium. Die verbinding het die rutielstruktuur met iridium in 'n oktaëdriese omringing. In teenstelling tot die meeste metaaloksiede is dit 'n metalliese geleier. Die elektronkonfigurasie 5d5 in die oktaëder se sesvoudig ontaarde orbitaal t2g wys dat die geleiding veroorsaak word deur 'n onvolledig gevulde d-band. Die geleidbaarhed is ongeveer 104 [S.cm-1]. 'n Studie met XPS het dit later bevestig. Dit verleen iridiumoksied interessante eienskappe.  Die stof is baie stabiel en onoplosbaar n water, hoewel dit in koningswater opgelos kan word. Dit het 'n lae werkfunskie. Ondanks sy hoë koste is die stof 'n aantreklike materiaal wat veral as katalisator in die elektrolise van water gebruik word as elektrokatalisator vir die evolusie van suurstof.

'n Ander interessante eienskap van iridiumoksied is dat dit elektrochromies is. Blootgestel aan die juiste potensiaal kan sy kleur verander omdat die volgende reduksiereaksie plaasvind:

{\displaystyle Ir(OH)\_{3}\leftrightharpoons IrO\_{2}.H\_{2}O+H^{+}+e^{-1}}
Iridium(III)hidroksied is deursigtig, die oksied is blouerig swart. Hierdie reaksie word ook gebruik as pH-sensor. Ander aanwendings is as elektrode in metanolbrandstofselle.

Van iridiumoksied kan ook nanostrukture gemaak word, wat hierdie stof net aantrekliker maak.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Lood(IV)oksied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | PbO2 |
| Molêre massa | 239 [g/mol] |
| CAS-nommer | 1309-60-0   |
| Voorkoms | bruinswart poeier |
| **Fasegedrag**   |
| Fase | β-PbO2  |
| Selkonstantes | a=495,78(2)pm; c=338,78(2)pm   |
| Ruimtegroep | P42/mnm  |
| Nommer | 136   |
| Strukturbericht | C4  |
| Fase | α-PbO2  |
| Selkonstantes | 499pm; 594,7pm; 546,6pm   |
| Ruimtegroep | Pbcn  |
| Nommer | 60 |
| Smeltpunt | (ontbind) 290 °C |
| Kookpunt |  |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid | Onoplosbaar; <11,3 μg/L @ 25 °C |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Lood(IV)oksied** is n verbinding van lood in sy +4 oksidasietoestand met suurstof. Dit het die formule PbO2.

Dit is 'n amfoteriese stof wat dikwels as die katode van loodsuurbatterye gebruik word.

Kristalstruktuur
----------------

Die verbinding het twee modifikasies wat in die natuur as minerale voorkom:

* α-PbO2: scrutinyïet
* β-PbO2: plattneriet is tetragonaal en het die rutiel-struktuur.

Chemiese eienskappe
-------------------

Lood(IV)oksied is 'n sterk oksideermiddel. Met swaelsuur stel dit suurstof vry:

{\displaystyle 2PbO\_{2}+2H\_{2}SO\_{4}\rightarrow 2PbSO\_{4}+H\_{2}O+O\_{2}}
Met soutsuur word chloor gevorm:

{\displaystyle PbO\_{2}+4HCl\rightarrow PbCl\_{2}+2H\_{2}O+Cl\_{2}}
Droë lood(IV)oksied oksideer droë swaeldioksied tot sulfaat en stel daarby hitte vry waardeur die massa gaan gloei. 

{\displaystyle PbO\_{2}(s)+SO\_{2}(g)\rightarrow PbSO\_{4}(s)}
Dit kan uit lood(II,IV)oksied gevorm word in 'n reaksie met salpetersuur:

{\displaystyle Pb\_{3}O\_{4}+4HNO\_{3}\rightarrow 2Pb(NO\_{3})\_{2}+PbO\_{2}+2H\_{2}O}
Die stof kan uit oplossings van Pb2+, soos van die chloried, verkry word deur hipochloriet OCl- as oksideermiddel by te voeg:

{\displaystyle 2PbCl\_{2}(aq)+Ca(OCl)\_{2}(aq)+2H\_{2}O\rightarrow 2PbO\_{2}\downarrow +CaCl\_{2}(aq)+4HCl(aq)}
By verhitting stel dit suurstof vry en vorm lood(II)oksied:

{\displaystyle 2PbO\_{2}(s)\xrightarrow {400C} 2PbO(s)+O\_{2}\uparrow }
'n **Saamgestelde oog** is 'n visuele orgaan wat in geleedpotiges soos insekte en skaaldiere voorkom. Dit kan bestaan uit duisende ommatidia, wat klein onafhanklike fotoresepsie-eenhede is wat bestaan uit 'n kornea-, lens- en fotoreseptorselle wat helderheid en kleur onderskei. Die beeld wat deur hierdie geleedpotige oog waargeneem word, is 'n kombinasie van insette van die talle ommatidia, wat georiënteer is om in effens verskillende rigtings te wys.

In vergelyking met enkelopening-oë het saamgestelde oë swak beeldresolusie; hulle beskik egter oor 'n groot kykhoek en die vermoë om vinnige beweging op te spoor en, in sommige gevalle, die polarisasie van lig waar te neem. Omdat 'n saamgestelde oog bestaan uit 'n versameling ommatidia, elk met sy eie lens, sal lig elke ommatidium binnedring in plaas van om 'n enkele ingangspunt te gebruik. 

Die individuele ligreseptore agter elke lens word dan aangeskakel en afgeskakel as gevolg van 'n reeks veranderinge in die ligintensiteit tydens beweging of wanneer 'n voorwerp beweeg, wat 'n flikker-effek bekend as die flikkerfrekwensie skep, wat die tempo is waarteen die ommatidia aan en afgeskakel word – dit vergemaklik vinniger reaksie op beweging; heuningbye reageer in 0.01s in vergelyking met 0.05s vir mense.
Die **Veelhoringadder** (*Bitis cornuta*) is 'n slang wat endemies is aan Suider-Afrika. Die adder kom voor vanaf Citrusdal en Graafwater in die Wes-Kaap, noordwaarts langs die Weskus tot by Meobbaai in Namibië. In die binneland kom dit tot by Calvinia voor. In Engels word dit die *Many-horned adder* genoem.

Fotograaf met 'n veelhoringadder in sy kameralens.

Identifikasie
-------------

Die slang word tot 75cm lank terwyl die gemiddelde lengte 30 tot 40cm is. Die wyfies is gewoonlik groter en meer geset as die mannetjies. Hulle kleur wissel van lig- tot donkerbruin, grysbruin of rooibruin met drie tot vier rye van donker, hoekige vlekke wat ligte rande kan hê. Die vlekke aan die bokant is gewoonlik groter as die vlekke aan die onderkant. Daar is 'n tros van 4 tot 7 horings bo elke oog en die pupille is vertikaal. Die kop is driehoekig en onderskeibaar van die res van die liggaam.

Habitat en gewoontes
--------------------

Die slang bak graag op klipperige plekke en skuil soms in lae, digte plantegroei. Hy is meestal aktief met skemertyd of vroeg saans. Sy natuurlike vyande is roofvoëls, ander slange en klein karnivore. Die slang is gewild onder versamelaars.

Gif
---

Die gif is matig sitotoksies en nie dodelik vir die mens nie. Min gif word voortgebring en die byt word nie as potensieel gevaarlik beskou nie. Simptone is onder meer plaaslike pyn, uitermatige swelsel om die bytplek en moontlike nekrose. Polivante teengif is nie doeltreffend nie en moenie toegedien word nie. Byte moet simptomaties behandel word.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van slange

Bron
----

* Slange & slangbyt in Suider-Afrika. Johan Marais. Struik Nature. 2014 ISBN 978 1 77584 024 4