recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
’n Walserhuis op die dorpsplein van Vals.
’n Walserhuis uit 1394 in St. Antönien.
Die "Eggahuus" (Hoekhuis) in Arosa, vandag in die Heimatmuseum.
’n **Walserhuis** is in Switserland, Liechtenstein en die Klein- en Grosswalsertal-vallei in Tirol ’n historiese soort huis wat sy naam van die etniese groep die Walsers gekry het. Daar is nie ’n tipiese soort Walserhuis wat in alle Alpestreke voorkom nie. Die Walsers het tydens hul migrasie uit die Wallis/Valais hulle boutegnieke saamgeneem, maar dit in elke geval by die behoeftes van hulle nuwe tuistes aangepas.

Woonhuis
--------

Vir die bou van hierdie huise is vierkantige balke van lorkehout van sowat 16 cm dikte gebruik. Aan die hoeke van die konstruksie het die balke inmekaargepas en is die lasplekke met mos verseël. Die ligkleurige, onbehandelde balke het mettertyd in die son swart verkleur.

Waar maklik splytbare granietplate beskikbaar was, is die dakke daarmee gedek, soos byvoorbeeld in Törbel en Vals. Van dié dakke word selfs vandag in hul oorspronklike toestand aangetref. Leiklip-dakke soos op sekere plekke gebruiklik is, het nie so lank gehou nie. Teëldakke het nog korter gehou. In die afgelope dekades moes baie van die oorspronklike dakke vervang word. Soms is die fassade van die huise met klein ronde "houtskubbe" bedek (veral in die Rynvallei).

Omdat die hout nog lank ná die bou van die huise vervorm het, moes daar so min moontlik vertikale elemente in die konstruksie ingesluit word. Dit is die rede hoekom die huise klein vensters gehad het. Om genoeg lig in te laat was daar baie vensters. Hulle is dikwels met houtsneewerk en frieslyste versier, en daarvolgens kan die ouderdom van die geboue vandag nog bepaal word. Die frieslyste het egter dikwels verlore gegaan wanneer die huise gerestoureer is.

Die Walserhuise het selde ’n kelder gehad en wanneer hout nie beskikbaar was nie, is hulle uit klip gebou.

Stoorplekke
-----------

Die stoorplek vir graan is op houtstelte gebou om te keer dat die graan nat word. Dit is volgens die plaaslike smaak versier en by plaaslike behoeftes aangepas, en daarom verskil dit grootliks van plek tot plek.

Stoorplekke met sogenaamde "muisklippe".
’n Kenmerk van die boukultuur van die Walsers is die "muisplate". Om te verhoed dat rotte en muise in die koringstoorplekke kom, is vertikale pale bo-op ’n horisontale plaat van leiklip of graniet geplaas, en die stoorplek is dan daarop gebou. Die oppervlak was so glad dat muisie nie aan die onderkant vastrapplek kon kry nie. Hierdie klipplate is een van die belangrike kenmerke van die geboue.
Die **walrus** (*Odobenus rosmarus*) is 'n groot seesoogdier wat tot die superfamilie Pinnipedia van die roofdierorde Carnivora behoort.

Daar is twee subspesies:

* *O. r. rosmarus* wat in die noordelike Atlantiese Oseaan voorkom.
* *O. r. divergens* wat in die noordelike Stille Oseaan voorkom.

Die walrus is die enigste lewende spesie van die familie *Odobenidae* wat fossiel sedert die middel-mioseen bekend is (14 mj). Hierdie familie het uit twee subfamilies bestaan, die Odobeninae wat naas die huidige walrus ses ander genera bevat het en die Dusignathinae wat vier genera bevat het.

Dit is 'n groot dier wat 1 000 kg swaar kan word. Dit het paddavoete, 'n kort snoet, klein oogies, snorbaarde en groot slagtande en hulle hare is kaneelbruin van kleur. Die mannetjie het spesiale lugsakke wat gebruik word om 'n klokagtige geluid te maak.
Beide mans en vrouwens het slagtande wat vir verdediging gebruik word of om deur die ys te hak of hulle uit die water op te hys.
Hulle vreet skulpdiere soos mossels en ander bentiese organismes wat met hul snorbaard opgespoor word.
Daar is ongeveer 250 000 walrusse in die wêreld waarvan meer as 200 000 in die Stille Oseaan. Dié getalle het herstel nadat daar minder op julle gejag is.

Sien ook
--------

* Karibiese walrus
’n **Khanaat** of **khaganaat** was ’n politieke entiteit wat tipes was van die Eurasiese Steppe. Dit is deur khans of khagans regeer en was die ekwivalent van ’n stamgebied, prinsdom, koninkryk of keiserryk. Die titel "khan" kom uit Mongools of Turks en het oorspronklik vaagweg "leier" beteken.

Nadat Djengis Khan die Mongoolse Ryk in dele verdeel het vir sy seuns en kleinseuns, het verskeie khanate in die voormalige ryk ontstaan. Die bekendste hiervan was seker die khanaat van die Goue Horde.

Ook die Turkse volke het die naam gebruik. Die Tatare het ná die val van die Goue Horde die khanate van Kazan, die Krim, Astrachan en Siberië gestig. Ook in Persië was verskeie khanate, soos die magtige Il-khanaat, een van die Mongoolse opvolgerstate. Die laaste khanate in die Russiese Ryk is in die 19de eeu deur Rusland geannekseer.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4163721-5

 |
Die **Khmer Rouge** (Frans vir "Rooi Khmer"; Khmer: ខ្មែរក្រហម, *Khmer Kror-Horm*) was die gewilde naam wat aan die volgelinge van die Kommunistiese Party van Kambodja (KPK) gegee is en by uitbreiding aan die regering waardeur die KPK Kambodja tussen 1975 en 1979 regeer het.

Geskiedenis
-----------

Die Khmer Rouge-leër is in die laat 1960's stelselmatig in die woude van Oos-Kambodja opgebou. Hulle is ondersteun deur die Noord-Viëtnamese leër, die Viëtkong en die Pathet Lao. Die Khmer Rouge het die Kambodjaanse burgeroorlog gewen toe hulle in 1975 die hoofstad ingeneem en die regering van die Khmerrepubliek vervang het. 

Pol Pot in 1978.
Ná hul oorwinning het die Khmer Rouge, onder leiding van Pol Pot en ander, die land hernoem tot Demokratiese Kampuchea en dadelik begin om die land se groot stede onder dwang te ontruim. Eindelik is honderdduisende van hul gewaande politieke teenstanders uitgewis: Dit het gelei tot die dood van 1,5 miljoen tot 3 miljoen mense, sowat 25% van Kambodja se bevolking.

Die Khmer Rouge-regime was hoogs outokraties, xenofobies, paranoïes en onderdrukkend. Die volksmoord was deels weens die regering se beleide van sosiale manipulasie. Sy pogings tot landbouhervorming deur kollektivisme het tot grootskaalse hongersnood gelei, terwyl sy aandrang op selfonderhoud, selfs in die verskaffing van medisyne, gelei het tot die dood van baie duisende mense weens siektes soos malaria wat behandelbaar is. 

Die regime se rassistiese klem op volksuiwerheid het tot gevolg gehad dat verskeie Kambodjaanse minderhede uitgemoor is. Sy kaders het ook lukrake teregstellings en martelings uitgevoer teen gewaande ondermynende elemente, of tydens volksuiwerings in sy eie geledere tussen 1975 en 1978.

Die regime is in 1979 uit die kussings gelig toe Viëtnam Kambodja binneval en gou die grootste deel van die Khmer Rouge se leërs vernietig het. Die Khmer Rouge het daarna na Thailand gevlug, waar die regering van dié land hulle beskou het as ’n buffer teen die Kommunistiese Viëtnamese. Die Khmer Rouge het voortgegaan om teen die Viëtnamese en die regering van die nuwe Volksrepubliek Kampuchea te veg tydens die Kambodjaans-Viëtnamese Oorlog, wat in 1989 geëindig het. 

In 1996 is ’n nuwe politieke party, die Beweging vir Demokratiese Nasionale Eenheid, gestig deur Ieng Sary, wat amnestie gekry het vir sy rol as onderleier van die Khmer Rouge. Teen die middel 1990's was die Khmer Rouge grootliks ontbind en in 1999 het hulle eindelik heeltemal oorgegee. Hulle het in Desember 1999 finaal ontbind.
In chemie verwys die woord **geminaal** na die verband tussen twee atome of funksionele groepe wat aan dieselfde atoom geheg is. Die woord kom van die Latynse woord *gemini* wat "tweeling" beteken. 'n Geminale diol is byvoorbeeld 'n molekule met twee alkoholfunksionele groepe wat aan dieselfde koolstofatoom geheg is, soos in metaandiol. Ook die verkorte voorvoegsel ***gem*** kan op 'n chemiese naam toegepas word om hierdie verwantskap aan te dui, soos in *gem*-dibromied vir 'n geminale dibromied.

Die konsep is belangrik in baie takke van die chemie, insluitend sintese en spektroskopie, omdat funksionele groepe wat aan dieselfde atoom geheg is, dikwels anders optree as wanneer hulle geskei word. Geminale diole word byvoorbeeld maklik omgeskakel na ketone of aldehiede met verlies van water.

Daarbenewens:

* Wanneer die twee funksionele groepe nie op dieselfde koolstofatoom is nie, maar aangrensend is, word die verbinding **visinaal** genoem.
* Wanneer die twee funksionele groepe nie op dieselfde koolstofatoom is nie en *NIE* aan mekaar grens nie, word die verbinding **geïsoleerd** genoem.

Vergelyking van geminaal met visinale en geïsoleerde substitusiepatrone.|  | Alkaan | geminaal | visinaal | geïsoleerd |
| Metaan |  |  | *bestaan nie* | *bestaan nie* |
| Etaan |  |  |  | *bestaan nie* |
| Propaan |  |  |  |  |
| Substituente op geselekteerde dibromalkane is **rooi** gemerk. |
Rooi en wit sandduine van die Kalahari (hoewel nie by die betrokke plek afgeneem nie).
**Brulsand** is 'n merkwaardige natuurverskynsel wat op die suidelike hellings op die suidelike duine van die Witsand-natuurreservaat aangetref word. 'n "Brul"-geluid kan op warm, winderige dae ver gehoor word as iemand oor die gladde sandkorrels stap.

Verskeie kenners het al navorsing gedoen om vas te stel wat die gebrul veroorsaak wat tot 400 m ver gehoor kan word. Die unieke tekstuur van die sand en die helling van die duine veroorsaak dat baie sand in beweging kom by die geringste roering daarin. Wrywing wat dan ontstaan, lei waarskynlik tot die brulgeluid. Slegs as die atmosfeer en die sand droog is, in die somermaande (September tot April) en gewoonlik teen sonsondergang is die geluid waarneembaar. Met erge koue of in reënweer word die gebrul nie gehoor nie.

Sodra die sandkorrels deur die werking van die windkragte gelyk en glad geskuur is, is die raakvlakke tussen die korrels groot en is die wrywing ook groter. Hierdie korrels kom dan tot trilling wat in die duin uitkring. Selfs 'n sterk droë wind in die duine kan snags 'n spookagtige geluid veroorsaak.

Bibliografie
------------

* Bezuidenhout, Maja en Dawie Verwey: Daar waar die duine terugpraat. Wegbreek, Februarie-Maart 2005.
* Du Plessis, D.: Die geheim van die Brulsand. Die Huisgenoot, 19 Januarie 1968.
* Richard, John: Roaring sands. The Motorist, Mei 1969.
* Van der Walt, C.J.F.: Brulsand uit laboratorium. Die Huisgenoot, 19 April 1968.
**Lina Gugat** is ’n Afrikaanse digter.

Lewe en werk
------------

Sy is nog op skool wanneer sy die boekhouding van ’n motorhawe in Walvisbaai in Namibië behartig ná standerd nege verlaat sy die skool, maar haar liefde vir syfers bly. Sy begin dan werk by ’n ouditfirma en studeer verder, wat haar toelaat om te matrikuleer en ’n sertifikaat in boekhouding te verwerf. In 1974 voltooi sy ook ’n joernalistieke kursus en in die tagtigerjare voltooi sy ’n tweejarige kursus van die Instituut vir Sakestudies, waarvoor sy in Februarie 1989 as die Instituut se beste student vir die vorige jaar aangewys word. Daarna skryf sy haar in vir ’n gevorderde kursus van die Instituut vir Geoktrooieerde Sekretarisse en Administrateurs. Sy werk by ’n versekeringsmaatskappy in Windhoek en word bevorder tot streekbestuurder. In Mei 1980 begin sy haar eie onderneming, Namtax (afkorting vir Namibian Tax), wat aan ondernemings en individue advies gee oor finansiële sake soos inkomstebelasting, boekhouding, versekering en beleggings. Die onderneming is so suksesvol dat sy takke open in Swakopmund, Karibib en Walvisbaai. In Maart 1989 wys die Instituut vir Sakestudies haar aan as die Afrikaanse Sakevrou van die maand. Sy is in 1986 getroud met die Duitser Willfried Gugat en hulle bly op Swakopmund.

Skryfwerk
---------

Sy bundel haar gedigte oor Suidwes-Afrika (Namibië) in "*Kaleidoskoop*".

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1988 | Kaleidoskoop |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Kannemeyer, J.C. "Die Afrikaanse literatuur 1652-2004" Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005

### Tydskrifte en koerante

* Anoniem "Top-sakevrou leer ander oor syfers" "Die Burger" 4 April 1989

### Ander verwysings

1. ↑  Lewensbesonderhede verkry uit die artikel in *Die Burger* van 4 April 1989.
**Gemiddelde** is ’n begrip wat baie in wiskunde en statistiek voorkom. Dit is gewoonlik ’n tussenwaarde van ’n reeks waarnemings of hoeveelhede.

Die bekendste gemiddelde is die **rekenkundige gemiddelde**, waar die som van ’n aantal getalle gedeel word deur die aantal getalle. Voorbeeld: 2 + 4 + 9 = 15. Deel 15 deur 3 om die gemiddelde van die getalle te kry. 

In statistiek word onderskei tussen onder meer die **populasiegemiddelde** en die **steekproefgemiddelde**. Eersgenoemde is die gemiddelde waardes van ’n kenmerkende grootheid, die populasie of geheel, en word met die Griekse letter μ (mu) aangedui. Dit is dus eintlik die rekenkundige gemiddelde van al die populasiewaardes.

’n Steekproefgemiddelde is die rekenkundige gemiddelde van ’n klein groepie waaronder ’n steekproef geneem word en waaruit die populasiegemiddelde dan afgelei word. Dit word dikwels met die simbool {\displaystyle {\bar {x}}} aangedui.

Geweegde gemiddelde
-------------------

Geweegde gemiddelde neem die grootte van die elemente in ag.

Indien vloeistof A en B respektiewelik 'n warmtekapasiteit van 4 kJ/kg.K en 2 kJ/kg.K het, dan is die gemiddelde warmtekapasiteit (4+2)/2 = 3 kJ/kg.K

Indien daar egter 3 kg van vloeistof A is en 1 kg van vloeistof B, moet jy die geweegde gemiddeld gebruik om te bepaal wat die warmtekapasiteit sou wees indien jy die twee vloeistowwe meng. Dit word soos volg bereken:

(4 × 3 + 2 × 1)/(3+1) = (12+2)/4 = 3.5 kJ/kg.K

Die algemene formule word soos volg geskryfː

{\displaystyle {\frac {\sum \_{i=1}^{n}w\_{i}x\_{i}}{\sum \_{i=1}^{n}w\_{i}}}={\frac {w\_{1}x\_{1}+w\_{2}x\_{2}+\cdots +w\_{n}x\_{n}}{w\_{1}+w\_{2}+\cdots +w\_{n}}}}
Die kerkgebou, begin 2018. Dis reeds jare lank die hookantoor van Blind SA.
Ds. Z.A.N. van den Heever, eerste leraar.
Ds. J.N. Botha het die kerkgebou se hoeksteen op 3 Mei 1952 gelê toe Mayfair nog deel was van die moedergemeente Fordsburg.
Die **NG gemeente Mayfair** het in 1953 afgestig van die NG gemeente Fordsburg, waarvan die kerkgebou ook in die Johannesburgse voorstad Mayfair was, maar is in 1976 weer by die moedergemeente ingelyf.

Ds. Z.A.N. van den Heever het in 1953 as eerste leraar van Mayfair van die moedergemeente af oorgekom. Hy bly in die gemeente tot hy in 1969 na Rhodesië vertrek. Die tweede en laaste leraar was ds. J.C. Krüger, wat Van den Heever opvolg en aanbly tot inlywing by die moedergemeente.

Anders as al die ander geboue van die NG kerk in die omgewing wat óf aan ander Christelike kerke of Islamitiese instellings verkoop of verhuur word, huisves Mayfair se ou kerkgebou al sedert 1979 die vereniging Blind SA. Die gebou was uniek in dié opsig dat die saal bo-op die kerk was.

Ligging
-------

Die kerkgebou, ontwerp deur die argitekte Leendert Geers, is geleë in Agstelaan in Mayfair.

Enkele leraars
--------------

* Zacharias Andreas Neethling (Sakkie) van den Heever, 1953–1969 (eerste leraar)
* Johannes Christiaan Krüger, 19 April 1969–1976 (laaste leraar)
**Bruintjieshoogte** is 'n bergreeks in die distrik van die Bloukraanroete Plaaslike Munisipaliteit tussen die dorpe Pearston en Somerset-Oos in die Oos-Kaap. Die R63-roete gaan via die Bruintjieshoogtepas oor dié berge.

Die bergreeks lê tussen die Sondagsrivier, Renosterberg, Winterhoekberge, Kamdeboo-berge en die Sneeuberge en vorm die waterskeiding tussen die Klein-Visrivier ('n boloop van die Groot-Visrivier) en aan die westekant die Blyderivier, 'n tak van die Sondagsrivier. Die hoogste piek bereik 1757m bo seevlak.

Tussen 1770 en 1780 het die eerste blanke vestiging in die gebied plaasgevind. In 1776 besoek die Sweedse natuurkundige Anders Sparrman die gebied en beskryf dit as die mooiste landstreek wat hy nog gesien het. Hy word in September 1778 gevolg deur goew. Joachim van Plettenberg. Alhoewel die VOC die bergreeks in 1770 as die oosgrens van die Kaapkolonie aangewys het, het dit nie die ooswaartstrekkende boere teengehou om hulle in die vrugbare vallei van die Klein Visrivier te vestig nie.

Die geskiedenis van hierdie streek word gekenmerk deur die stryd oor weiveld, veediefstalle, moorde en die weerstand teen regeringsgesag by die trekboere, Xhosa, Khoikhoi, Boesmans en die Britse bewindhebbers. Kort voor 1880 was die avonturier Coenraad Buys (Coenraad de Buys) hier bedrywig en het die skrywer John Barrow die gebied besoek. Laasgenoemde het hom nie vleiend oor die trekboere uitgelaat nie. In beide die Van Jaarsveld-rebellie van 1799 en die Slagtersnek-rebellie van 1815 het inwoners van die gebied 'n rol gespeel. Tydens die Vierde Grensoorlog was Bruintjieshoogte 'n strategiese punt.

Sedert 1991 vind jaarliks 'n marathon en fietstoer by Bruintjieshoogte plaas.

Bibliografie
------------

* Böeseken, A.J.: Die Nuusbode. Kaapstad: Nasou, 1966.
* Gie, S.F.N.: Geskiedenis vir Suid-Afrika of Ons Verlede. Deel 2 (1795-1918). Kaapstad: UUB, 1955.
* Pretorius, F. (red.): Geskiedenis van Suid-Afrika. Van voortye tot vandag. Kaapstad: Tafelberg, 2012. ISBN 978-0-624-05466-5
* Raper, P.E.: New dictionary of South African place names. Johannesburg: Ball, 2004. ISBN 1-86842-190-2
Ds. Pieter Jacobus Conradie, leraar van 1904 tot 1905.
Die NG kerk Mariental.
Ds. C.W. Retief, leraar van 1909 tot 1911.
Eerw. (later ds.) E.J. Leonard het van 1911 as sendeling in Suidwes-Afrika gewerk het en is in 1932 as predikant gelegitimeer, toe hy leraar van die Gibeon geword het.
Ds. E.H. van den Berg, leraar van 1960 tot 1962.
Die **NG gemeente Mariental** is die oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Namibië en is in 1898 as die gemeente Gibeon gestig.

Eerw. E.J. Leonard, na wie die NG gemeente Leonard en die dorpie Leonardville genoem is, was die eerste leraar van die gemeente en het 'n aantal jare die hele destydse Suidwes-Afrika as sy gemeente gehad. Ná die stigting van die gemeente Moria, later bekend as NG gemeente Otjiwarongo, het die ontsaglike groot gemeente steeds die hele suide van die gebied beslaan. Keetmanshoop is maar eers in 1924 afgestig, maar selfs daarna was die oppervlakte groter as die hele Vrystaat. Sedert 1944 is drie gemeentes kort na mekaar afgestig: Leonard (1944), Maltahöhe (1946) en Gochas (1950). Steeds was daar, buiten die hoofdorp Mariental, toe nog vyf wyke waar dienste gehou is.

Die gemeente se destydse naam, Gibeon, is afgelei van 'n klein nedersetting wat mettertyd net 'n wyk van die gemeente geword het toe die middelpunt van die gemeente na Mariental verskuif het.

Eerw. Leonard het in 1932 die status van predikant gekry. Tot in 1938 was hy alleen werksaam in die gemeente, maar in daardie jaar word ds. T.J. Potgieter as medeleraar beroep. Hy het toe tot in Oktober 1947 in die gemeente gestaan. Van Augustus 1948 het ds. M.N. van Rensburg die gemeente bedien. 

Gibeon was die eerste gemeente van die NG Kerk in Suidwes-Afrika wat sendingwerk gedoen het onder die bruin mense wat uit die Unie hierheen gekom het. Die gemeente het teen 1952 £600 per jaar net aan plaaslike sending bestee.

Enkele leraars
--------------

* Pieter Jacobus Conradie, 1904 - 1905
* Charl Wynand Retief, 1909 - 1911
* Karel Wynand le Roux, 1925 - 1929, waarna NG gemeente Windhoek tot 1946, toe hy emeriteer
* Edward Johannes Leonard, 1932 - 20 Januarie 1939 (in die amp oorlede)
* Johannes Theodorus Potgier, 1939 (blykbaar in dieselfde jaar na Okahandja vertrek)
* Michael Nicolaas Janse van Rensburg, 1948 - ?
* Nicolaas Johannes Mostert, 1952 - 1958
* Andreas Gerhardus du Toit, 1957 - 1960
* Ernst Hendrik van den Berg, 1960 tot 1962
* Daniël Christiaan Esterhuyse, 1968 - 1975
* Jacobus Petrus Jooste, 2012 - 2013 (in die amp oorlede)
* Christo Swarts, ? – 2021

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
Skilpaaie, wat eksotermies is, bak in die son om hitte te kry.
**Eksotermies** of **eksoterm** (van die Griekse ἐκτός *ektós*, "buite", en θέρμη *thermē*, "hitte") in biologie dui op ’n organisme wat min interne hitte gebruik om hulle biologiese temperatuur te reguleer.

Sulke diere, soos paddas, is afhanklik van hitte uit die omgewing, wat hulle toelaat om metabolies baie ekonomies te funksioneer. Sommige van hulle woon in omgewings waar temperature konstant bly, soos tipies is van die diepsee, en kan dus beskou word as ekso-/homeotermies. 

In teenstelling hiermee soek baie diere eksterne hittebronne op of skuil teen die hitte op plekke waar die temperatuurverskille so groot is dat dit fisiologiese aktiwiteite beperk. Reptiele reguleer byvoorbeeld dikwels hulle liggaamstemperatuur deur in die son te bak of skadu op te soek indien nodig. Daar is ook baie ander hitteregulerende meganismes.

In algemene taalgebruik word die term "**koudbloedig**" dikwels gebruik. Die teenoorgestelde van eksotermies is endotermies ("warmbloedig"), hoewel daar oor die algemeen geen volstrekte of duidelike skeiding is tussen die aard van ekso- en endotermiese diere nie.

Aanpassings
-----------

Verskeie gedragpatrone stel sekere eksotermiese diere in staat om hulle liggaamstemperatuur te reguleer. Reptiele en baie insekte bak in die son om warm te word en neem posisies in wat die grootste deel van hul lyf aan die hitte blootstel. As dit uiters warm is, soek hulle die skadu of koeler water op. In die koue bondel heuningbye saam om hitte te behou. Skoenlappers en motte kan hulle vlerke draai om sonstrale op te vang voordat hulle vlieg. Ruspes wat in groepe voorkom, bak in groot groepe in die son. Baie vlieënde insekte, soos bye, verhoog ook hulle liggaamstemperatuur endotermies voordat hulle vlieg deur hulle vliegspiere te vibreer. 

Benewens gedragspatrone help fisiologiese aanpassings om temperatuur te reguleer. Duikende reptiele bewaar hitte deur hittegeleidende meganismes, waar koue bloed wat van die vel af kom hitte kry van bloed wat van binne na buite beweeg, en so word van die hitte wat andersins verlore sou gegaan het, hergebruik. Die vel van brulpaddas skei meer slym af wanneer dit warm is en sorg vir afkoeling deur verdamping. 

Gedurende koue tydperke gaan sekere eksotermiese diere ’n toestand van slaap binne waartydens hulle metabolisme afneem of selfs tot stilstand kom, soos by die bospadda. Die slaaptoestand kan oornag, vir ’n seisoen of selfs jare duur, na gelang van die spesie en omstandighede.
**Amaro Rodríguez Felipe y Tejera Machado** (San Cristóbal de La Laguna, Tenerife, 3 Mei 1678 – aldaar, 4 Oktober 1747), beter bekend as **Amaro Pargo**, was 'n Spaanse kaper en handelaar. Hy was een van bekendste Spaanse kapers gedurende die sogenaamde "goue eeu van seerowery" en 'n belangrike Spaanse persoonlikheid in die 18de eeu.

In 1701 seil hy as tweede luitenant op die boot *Ave María* (met die bynaam *La Chata*) wat deur seerowers geboord is. Hy raai die bevelvoerder aan om te maak of hulle oorgee, waarna hulle as oorwinnaars uit die stryd tree. Uit dankbaarheid het die bevelvoerder aan hom sy eerste boot gegee, wat hy vir sy aktiwiteite as 'n handelaar gebruik het.

Amaro Pargo was 'n suksesvolle sakeman, onder meer in die slawehandel en verkry 'n kaperbrief van die Spaanse koning. Sy reputasie en gewildheid was soortgelyk aan die van Swartbaard en Francis Drake.

Verder veg hy teen Spanje se vyande, in besonder teen Engeland en Nederland. As gevolg hiervan is hy as 'n nasionale held in Spanje gesien. Op 25 Januarie 1725 is hy in Madrid tot die adelstand (Hidalgo) verhef.

Hy is op 4 Oktober 1747 in San Cristóbal de La Laguna oorlede en is in die klooster van San Domingo in La Laguna begrawe.
**Gorgona** en **gorgonilla** is eilande in die Stille Oseaan naby die Colombiaanse kus. Hulle is onbewoon en behoort tot die munisipaliteit Guapi van die departement Cauca. Dit is 'n nasionale park.

Geskiedenis
-----------

Francisco Pizarro het in 1527 op pad na Peru aan die eilandjies hulle naam gegee, maar hulle was reeds in prekolumbiaanse tydperk 'n skakel tussen Peru en Sentraal-Amerika. Daar is talle slange op die eiland wat vandag nog bestudeer word. Hulle het talle lede van Pizarro se bemanning gedood. Die naam *Gorgona* verwys na die Gorgone van die Griekse mitologie wat slange pleks van hare op hulle kop gehad het. Later het dit gunstelingeilande vir seerowers geword omdat daar beke met varswater voorhande is. Simon Bolivar het die eiland aan Frederico D'Croz geskenk vir sy hulp by die onafhanklikheid van Colombia. In 1959 het die Colombiaanse staat dit teruggekoop en dit tot 'n tronk gemaak. Daar het 2 500 gevangene verbly.

In 1984 is die tronk gesluit en 'n jaar later is die eiland tot Nasionale Park verklaar. Dit het 'n gunstelingteiken vir ekotoeriste geword. In Augustus -September kan bultrugwalvisse gesien word omdat hulle langs die eiland trek.

Die eiland is voorgestel om tot wêrelderfgoed verklaar te word, maar dit is in die 30ste sitting van die wêrelderfgoedkommissie uitgestel.

Geologie
--------

Die eiland is ook belangrik vir die geologie. Dit is die enigste plek in die wêreld waar taamlik jong komatiïete aangetref word. Hulle stam uit die Paleogeen, terwyl komatiïete in Suid-Afrika uit die Argeïkum stam en die eerste komatiïete dalk reeds in die Hadeïkum gevorm is.

Sien ook
--------

* Malpelo
"Naïve" is 'n snit deur die Engelse indierockgroep The Kooks wat op hul debuutalbum, Inside In/Insite Out, verskyn het. Dit is op 27 Maart 2006 as die vierde enkelsnit van daardie album op die enkelspeler *Naïve* vrygestel en het die #5-posisie op die VK-Enkelsnittrefferlys behaal. "Naïve" was die bes verkoopte enkelspeler van The Kooks se loopbaan, asook die VK se negentiende bes verkoopte enkelspeler in 2006. Die snit het ook goed in Nieu-Seeland gevaar en het daar die vyftiende plek op die gekombineerde verkope-/lugtyd-RIANZ-trefferlys behaal. Die snit het in die VSA ook die trefferlyste behaal, met 'n #22 op die Billboard Modern Rock Tracks-trefferlys. Lily Allen het 'n cover van "Naïve" vir MNMNA Live Session op die Jo Whiley Show opgevoer. Allen se weergawe is op die klankbane van die rolprente *Angus, Thongs and Perfect Snogging* en *17 Again* ingesluit. Die snit is ook deur die voormalige Suga Babes-sangeres Muta Buena as 'n B-kant vir haar debuutenkelspeler "Real Girl" gecover.

"Naïve" het in die tweede plek, ná Klaxons se "Atlantis to Interzone", in MTV2 se Enkelsnit van 2006-lys beland.

"Naïve" is deur Luke Pritchard geskryf toe hy sestien jaar oud was.
**Gustaf VI Adolf** (Oscar Fredrik Wilhelm Olaf Gustaf Adolf; 11 November 1882 - 15 September 1973) was van 29 Oktober 1950 tot met sy dood koning van Swede. Hy was die oudste seun van Gustaf V en sy vrou, Victoria van Baden, en was 42 jaar lank kroonprins tydens die bewind van sy vader. Kort voor sy dood het hy die grondwetlike veranderings goedgekeur wat die Sweedse monarg se laaste politieke magte weggeneem het. 

Hy was sy lewe lank 'n amateur-argeoloog wat in die besonder geïnteresseerd was in antieke Italiaanse kulture.

Bewind
------

Kroonprins Gustaf Adolf het die troon bestyg op 29 Oktober 1950, 'n paar dae voor sy 68ste verjaardag, ná die dood van sy vader, koning Gustaf V. Hy was destyds die wêreld se oudste regmatige troonopvolger. Dié rekord is op 2 November 2016 verbygesteek deur sy verlangse neef Charles, Prins van Wallis. 

Tydens Gustaf VI Adolf se bewind het die regering 'n nuwe grondwet opgestel met vernuwings wat met moderne tye sou tred hou. Een van die veranderings was die vervanging van die Sweedse monargie of 'n derglike verandering.

Gustaf VI Adolf se persoonlike eienskappe het hom gewild onder die publiek gemaak en baie burgers was ten gunste daarvan dat die monargie behou word. Sedert veranderings in 1917 het die koning nog aansienlike nominale reserwemag behou. Op 'n paar uitsonderings na moes hy egter op advies van die ministers optree.

Die koning het in 1973 gesterf, 10 weke voor sy 91ste verjaardag. Hy was die laaste oorlewende seun van Gustaf V. Hy is opgevolg deur sy 27-jarige kleinseun, Carl XVI Gustaf, die seun van wyle prins Gustaf Adolf. 

Kort voor sy dood het koning Gustaf Adolf 'n nuwe grondwet goedgekeur wat die monargie van sy laaste politieke mag gestroop het. Die nuwe grondwet het in 1975 van krag geword, twee weke ná die koning se dood. Sy kleinseun was dus van die begin af net 'n seremoniële skynhoof.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Gustaf VI Adolf van Swede.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90085934
* BNF: cb123540646 (data)
* GND: 118719556
* ISNI: 0000 0000 6631 6930
* KulturNav: 0f691479-c07a-4ec5-b25c-d310dbf4a099
* LCCN: n82001654
* NARA: 10614258
* NLA: 35917170
* NLI: 000278792
* NLP: A2579887X
* NTA: 111954045
* RERO: 02-A018901680
* The SBN id RMRV154461 is not valid.
* SELIBR: 208001
* SUDOC: 03252756X
* Trove: 1144904
* ULAN: 500318989
* VIAF: 75186314
* WorldCat Identities: lccn-n82001654

 |
**C.F. Albertyn (Edms.) Bpk.** was ‘n uitgewersmaatskappy van naslaanwerke in Afrikaans op Stellenbosch gevestig.

Die firma was bekend vir die reekse

* *Kinders van die Wêreld*, gepubliseer in 1962 en bestaande uit 8 dele en ook beskikbaar in Engels
* *Die Vrou*, ‘n ensiklopedie met artikels gemik op die vroue-leser
* *My Grootmeesters*, ‘n musiek-ensiklopedie
* *Ensiklopedie van die Wêreld*, ‘n algemene ensiklopedie in 11 dele, wat op datum gehou is en het later uit ongeveer 20 dele bestaan
* *Kalender van die Eeue*, 2 volumes gepubliseer in 1981-1982.

Die maatskappy is op 30 November 1961 in Kaapstad gestig deur Christiaan Fick Albertyn, voorheen die algemene bestuurder van Nasionale Pers en is bygestaan deur Johan Jacobus Spies, ‘n vorige redakteur van Huisgenoot.

Alhoewel C.F. Albertyn die redakteur was van die bekende Afrikaanse Kinderensiklopedie, was sy firma nie die uitgewer daarvan nie. Hy was ook vir ‘n tyd lank die redakteur van die jeugtydskrif Die Jongspan. 

Albertyn was die eerste persoon wat ‘n doktorsgraad in die sosiologie aan ‘n Afrikaanstalige universteit behaal het. Sy promotor was H.F. Verwoerd.

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 1. Kaapstad: Nasou, 1970
**Gore Vidal**  

**Amerikaanse skrywer en essayis**  
  


---

**Gebore**   

3 Oktober 1925   

in West Point, New York,  
 Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State

---

**Oorlede**   

31 Julie 2012   

in Hollywood Hills, Kalifornië,  
 Vlag van Verenigde State van Amerika Verenigde State

---

**Pen-name**   
 
Edgar Box   
 Cameron Kay   
 Katherine Everard

---

**Literêre stroming**  

Postmodernisme  
  


---

**Lewensmaat**  

Howard Austen  

**Eugene Luther Gore Vidal** [ˌɡɔr\_vɨˈdɑːl] was 'n Amerikaanse skrywer wat met sy essays, romans, draaiboeke en Broadway-toneelstukke bekendheid verwerf het. Hy het daarnaas bekend gestaan vir sy patrisiese ingesteldheid, sy Transatlantiese aksent en sy geestige aforismes. Vidal is 'n gesin gebore wat uitstaande politici opgelewer het. Sy grootvader Thomas Gore het die amp van senator beklee, en hy het later deur huwelik aan Jacqueline Kennedy verwant geword.

Vidal het twee keer vir politieke ampte kandidaat gestaan en het as politieke kritikus oor 'n lang tydperk kommentaar op politieke gebeure gelewer. Hy het as aanhanger van die Demokratiese Party sy lewe lank 'n isolasionistiese houding ingeneem. Vidal, wat sowel met sy essays asook sy romans bekendheid verwerf het, het daarnaas ook bydraes vir *The Nation*, die *New York Review of Books* en *Esquire* gelewer. Met sy essays en media-optredes het Vidal oor 'n lang tydperk kritiese kommentaar op die Amerikaanse buitelandse beleid gelewer. Daarnaas het hy die Verenigde State sedert die 1980's as 'n vervallende ryk beskryf. Sy twiste met bekende persoonlikhede soos Norman Mailer, William F. Buckley, Jr. en Truman Capote het wye aandag in die media geniet.

Vidal se romans val in twee hoofkategorieë: maatskaplike en geskiedkundige tematiek. Sy bekendste roman met 'n maatskaplike fokus was *Myra Breckinridge*; sy bekendste historiese romans sluit *Julian*, *Burr* en *Lincoln* in. Sy derde roman, *The City and the Pillar*, het ná sy verskyning in 1948 behoudende kritici uitgedaag as die eerste beduidende werk in die Amerikaanse literatuur waarin homoseksualiteit onbeskaamd behandel is.

Vidal het die kategorisering van seksuele identiteite as "homoseksueel" en "heteroseksueel" steeds as inherent vals verwerp en daarna verwys dat die oorgrote meerderheid individue die potensiaal het om panseksueel te wees.

Toe Vidal in 2012 oorlede is, was hy die laaste van 'n generasie Amerikaanse skrywers wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog as soldate gedien het, waaronder J. D. Salinger, Kurt Vonnegut, Norman Mailer en Joseph Heller. Hy word moontlik veral vir sy bytende opmerkings en sarkastiese humeur onthou. So het hy na homself as 'n *gentleman bitch* verwys en is as die 20ste eeu se antwoord op Oscar Wilde beskryf.
---

**Alcantara** is 'n handelsmerk vir 'n mikrovesel-vliesstof wat van poliëster en poliuretaan vervaardig word. Die stof het 'n voorkoms en tekstuur wat baie op dié van Sweedse leer lyk en voel ook so aan. Die materiaal het asemhalende en anti-allergiese eienskappe, is waterwerend en brandtraag, en kan in 'n oneindige verskeidenheid van effens glansende kleure, met diktes van tussen 0,4 en 1,2 millimeter, vervaardig word. Net soos ander mikrovesels is ook Alcantara só fyn dat 'n 10 000 meter lange vesel minder as 1 gram weeg.

Die sleutelbord-oppervlak van *Microsoft* se luukse skootrekenaar *Surface Laptop 2* is met *Alcantara* oortrek
Die stof is in 1970 deur Miyoshi Okamoto, 'n wetenskaplike in diens van die Japannese chemiese onderneming *Toray Industries*, ontwikkel. In 1972 het *Toray* en die Italiaanse chemiese maatskappy *ENI* 'n gesamentlike onderneming gevestig, *Alcantara SpA* in die Umbriese stad Terni, wat die nuwe mikroveselstof begin vervaardig en internasionaal versprei het.

Alcantara word deur middel van die ekstrusieproses, teen 'n hoë temperatuur en onder hoë druk vervaardig. Weens die ingewikkelde en tydintensiewe proses, wat benodig word om baie dun en sagte vesels te verkry, hou Alcantara geen prysvoordele teenoor natuurlike leer in nie, maar kan makliker verwerk word met minder afval. Dit is bowendien duursamer as leer. 

Alcantara word gebruik vir die vervaardiging van klere, vir meubels en die interieur van motors in die hoër pryssegment. Meubels en motorsitplekke, wat met Alcantara oortrek is, is meer bestand teen wrywing as natuurlike leer en hou dus langer. Alcantara is nogtans minder vlekbestand as egte leer. Vlekke uit ouer Alcantara-oortreksels kan nie maklik verwyder word nie en laat in elk geval meer of minder sigbare spore.
'n Gorgo – omstreeks 500 v.C. (Louvre).
Die **Gorgone** (enkelvoud: **Gorgo**; Grieks: Γοργών of Γοργώ) was in die Griekse mitologie vreesaanjaende vroue. Hoewel beskrywings van Gorgone wissel in verskillende verhale, verwys dit gewoonlik na drie susters met hare van lewende, giftige slange. Hulle is so afgryslik dat enigiemand wat vir een van hulle kyk, in klip verander. Tradisioneel is twee van die susters, Stheno en Euryale, onsterflik terwyl hulle suster, Medusa, sterflik is. Sy word eindelik deur die mitiese held Perseus onthoof.

Vanweë hulle voorkoms en die legende daaraan verbonde, is beelde van die Gorgone dikwels op voorwerpe en geboue uitgebeeld vir beskerming. ’n Beeld van ’n Gorgo kom byvoorbeeld voor op die mees opsigtelike plek van die kroonlys van die tempel op Corfu. Dit is die oudste klip-kroonlys in Griekeland en dateer van omstreeks 600 v.C.

Ontstaan
--------

Die Gorgo was aanvanklik net een monster, maar omstreeks 700 v.C. het Hesiodus in sy *Theogonie* drie genoem —Stheno (die magtige), Euryale (die verspringer) en Medusa (die koningin). Volgens hom was hulle die dogters van die seegod Phorcys en van Keto. Hulle woon aan die verste kant van die westelike oseaan; volgens latere kenners in antieke Libië.

In *Metamorfoses* meen Ovidius, wat gewoonlik baie akkuraat was met sy weergawe van Griekse mites, dat net Medusa slange in haar hare gehad het nadat sy deur Atena vervloek is. Medusa het met Poseidon omgang gehad in ’n tempel van Atena nadat Poseidon deur die goue kleur van Medusa se hare aangetrek is. Atena het toe die aanloklike goue hare in slange verander.

Perseus en Medusa
-----------------

In latere mites was Medusa die enigste van die Gorgone wat sterflik was, daarom kon Perseus haar onthoof terwyl hy in die weerkaatsing van ’n skild met ’n spieël, wat hy by Atena gekry het, na haar gekyk het.

Van die bloed wat uit haar nek gespuit het, het Pegasus, haar seun by Poseidon, ontstaan. Volgens ander bronne het elke druppel bloed in ’n slang verander. Hy het die kop, wat enigiemand wat daarna kyk in klip verander het, vir Atena gegee en sy het dit op haar skild gesit.

Volgens ander weergawes het óf hy óf Atena die kop gebruik om Atlas in klip te verander, en so het die Atlas-gebergte ontstaan "wat hemel en aarde uitmekaarhou". Hy het dit glo daarna gebruik teen koning Polydectes, wat hom oorspronklik gestuur het om Medusa dood te maak sodat hy Perseus se moeder, Danai, kon verlei. Toe hy terugkom en die koning, wat saam met Danai op sy troon gesit het, hom vra of hy die kop het, het hy dit uitgehou en almal aanwesig in klip verander.
Suster Maria Steyn.
**Maria Steyn** (Steynsburg, Kaapkolonie, 24 Mei 1886 – onbekend) was ’n vroueleier in die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, in haar eie gemeente, Colesberg, sowel as nasionaal.

Maria Steyn was die oudste dogter van J.N. Labuschagne en sy eggenote van Steynsburg. In 1916 is sy getroud met Izak Steyn van Colesberg. Die stigting van ’n Gereformeerde Vrouevereniging op Colesberg is lank druk bespreek tot Francina van der Walt besluit het om die voortou te neem en die susters van die Gereformeerde gemeente byeen te roep. Op 26 Februarie 1916 was ’n groot getal susters teenwoordig en so is besluit om die eerste vereniging te stig, die Gereformeerde Sustershulpvereniging (GSHV), wat dit ten doel gehad het om die Gereformeerde kerk van Colesberg te steun. 

Van die begin af het Maria Steyn aktief deelgeneem aan die GSHV van Colesberg. Met die gemeente se eeufeesviering in 1960, 46 jaar later, kon sy nie meer die stigting van die vereniging onthou nie, maar wel dat sy ywerig gewerk het vir die eerste verkoping, wat 'n reuse sukses was. Sy kon ook goed onthou hoe hard die susters gewerk het vir die orrel wat in Januarie 1922 geïnstalleer is. Heel gou is sy gekies in die bestuur van die GSHV. In Mei 1930 is sy gekies as voorsitster en van toe toe minstens die eeufeesviering in1960 het sy ononderbroke as voorsitster of visevoorsitster opgetree. 

In Junie 1936 het Colesberg se susters besluit om by die Gereformeerde Sustersbond (GSB), wat toe gestig is, aan te sluit. Maria Steyn is tot die hoofbestuur van Kaapland verkies en het jare lank as visevoorsitster van die GSB van Kaapland gedien, tot sy moes bedank weens haar ouers se siekte. In 1957 het sy in samewerking met 'n ouderling en die orrelis 'n bedrag van by die £2 000 ingesamel. Daarmee is 'n nuwe preekstoel en nuwe banke in die kerk gesit. Hoewel haar gesondheid met tye nie goed was nie, was sy dekades lank nooit afwesig by die vergaderings nie en was sy altyd hulpvaardig en pligsgetrou. 

In die gemeente Colesberg se eeufeesgedenk boek het suster Magdalena Venter van Maria Steyn geskryf: "Tant Maria met haar mooi sagte geaardheid is vir ons almal 'n inspirasie en voorbeeld in die Vereniging. Sy is vriendelik in haar omgang en kalm maar beslis in haar optrede. Sy is 'n baie bekwame en taktvolle leidster asook 'n baie knap organiseerster, waar sy dan ook altyd haar deel ruim bydra. Haar deursettingsvermoë is te bewonder. Geen taak is vir haar te groot om aan te pak vir haar kerk en organisasie nie."

Bronne
------

* (af)  Coetsee, ds. A.J. (voorsitter: redaksiekommissie). 1961. *Eeufees Gedenkboek Gereformeerde kerk Colesberg K.P.* Colesberg: Die eerwaarde kerkraad van die Gereformeerde kerk Colesberg.
**Raiatea** (Tahitiaans: *Ra'iātea*) is naas Tahiti die grootste eiland van die Geselskapseilande in Frans-Polinesië in die Stille Oseaan. Dit word algemeen bskou as die "middel" van die oostelike eilande in antieke Polinesië, en die georganiseerde migrasie na Hawaii, Aotearoa en ander dele van Oos-Polinesië het waarskynlik hier begin. ’n Tradisionele naam vir die eiland was vermoedelik **Havai'i**.

Aan die suidooskus is die historiese Taputapuatea-*marae*, wat van 1000 n.C. dateer. Dit word genoem in die tradisies van die Polinesiese volke, insluitende die Maori van Nieu-Seeland, wat dit beskou as ’n heilige *marae* van hul voorouers.

Die hoofdorp van die eiland is Uturoa, die administratiewe sentrum van die Benedewindse Eilande. Raiatea se kolleges is die vernaamste sentrum vir sekondêre skole van die omringende eilande soos Bora Bora, Tahaa, Huahine en Maupiti.

Naam
----

Die eilande (van bo) Bora Bora, Tahaa en Raiatea. Tahaa en Raiatea deel ’n lagune.
Taputapuatea, ’n antieke *marae*.
Die Tahitiaanse spelling van Raiatea is *Ra'iātea*, wat "helder lug" beteken; die transkripsie *Ulieta* is in die 19de eeu algemeen gebruik.

Die uitgestorwe Ulieta-voël en ander onbekende spesies het hul oorsprong op dié eiland – daar is net een tekening van die Ulieta wat in die Londense Natuurhistoriese Museum gehou word.

Geografie en bevolking
----------------------

Die eilande Raiatea en Tahaa word deur een koraalrif en lagune omring en kon vroeër ’n enkele eiland gewees het. Raiatea is die grootste en digs bevolkte eiland van die Benedewindse Eilande; dit beslaan ’n gebied van 167,7 km2 en het in 2007 ’n bevolking van 12 024 gehad. Die grootste dorp is Uturoa, aan die eiland se noordekant. Die hele stedelike gebied het byna 10 000 inwoners.

Geskiedenis
-----------

Die eerste Europeër wat Raiatea gesien het, was Pedro Fernandes de Queirós, in 1606. Hy het dit as *Fugitiva* aangeteken. Die Polinesiese seevaarder Tupaia, wat saam met die ontdekkingsreisiger James Cook gereis het, is omstreeks 1725 in Raiatea gebore. Omai (omstreeks 1751-1780), nog ’n jong man van die eiland, het in 1774 saam met Europese ontdekkingsreisigers na Londen gevaar en was ’n tolk vir kaptein Cook op sy tweede en derde besoek.

Koning Tamatoa VI was die laaste monarg. Hy het van 1884 tot 1888 regeer.

Toerisme en vervoer
-------------------

Daar is minder toeriste op Raiatea as op ander eilande in die argipel. Daar is losieshuise, twee marinas, ’n viersterhotel (die Hawaiki Nui) en ’n hawe vir besoekende bote. ’n Plaaslike nywerheid is skeepsbou en die onderhoud van seiljagte.

Die eiland het ’n klein pad wat reg rondom loop. Die Raiatea-lughawe is in Uturoa.

Galery
------

* Die hoofdorp, Uturoa.
* ’n Uitsig op Bora Bora vanaf Raiatea.
* Vanieljepeule word in die son droog.
* *Portrait of Omai*, olieverfskildery deur sir Joshua Reynolds, 1776.
* Vlag van die Koninkryk Raiatea van 1847 tot 1880.
*Hierdie artikel handel oor die verkondiging dat Maria die moeder van Jesus sal word. Moenie verwar word met Onbevlekte Ontvangenis van Maria deur haar ouers nie.*
*Die Verkondiging* (1472–1475), skildery deur Leonardo da Vinci (1452–1519)
*Die Verkondiging* (1655–1660), skildery deur Murillo (1617–1682), Hermitage, Sint Petersburg
Die fees **Mariaboodskap** of **Verkondiging van die Here** (Latyn: *Annuntiatio Domini*), ook **Annunsiasie** (afgelei van die Latynse naam), is die Rooms-Katolieke en Oosters-Ortodokse herdenking van die verkondiging deur die aartsengel Gabriël aan die Maagd Maria, dat sy swanger en die moeder van Jesus (volgens Christene die Joodse Messias en Seun van God) sal word, wat Jesus se menswording aandui. Gabriël het vir Maria opdrag gegee om haar seun Jesus, letterlik "JHWH is verlossing", te noem.

Volgens die Evangelie volgens Lukas 1:26 het die aankondiging "in die sesde maand" van Elizabet se swangerskap met Johannes die Doper plaasgevind. Baie Christene herdenk hierdie gebeurtenis met die Fees van die Verkondiging op 25 Maart, nege maande voor Kersfees, 'n benadering aan die noordelike dag-en-nag-ewening in die lente, nege volle maande voor Kersfees, die seremoniële geboortedag van Jesus. Saam met die Mariaboodskap het pous Sergius I die Mariafeeste Mariageboorte, Marialigmis en Mariahemelvaart ingestel.

Die Aankondiging is 'n belangrike onderwerp in die Christelike kuns, maar ook in die Mariaanse kuns van die Rooms-Katolieke Kerk, veral van die Middeleeue en Renaissance. 'n Kunswerk wat die Aankondiging uitbeeld, word soms self Aankondiging genoem. Tientalle kerke is aan die leerstelling van Mariaboodskap gewy.

In die Koran
------------

*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Jesus in Islam.*
Die Verkondiging word ook in die Koran beskryf, in Soera 3:44.

> 44 Toe die engele gesê het: O Maria! Waarlik, Allah stuur u ’n blye tyding met ’n woord van Hom oor een wie se naam die Messias sal wees, Jesus, die Seun van Maria, geëerd in hierdie wêreld en in die Hiernamaals, en hy sal onder húlle wees wat in Allah se nabyheid sal vertoef.
> 
> 

Soera 19:17 verwys ook na die Verkondiging.
Afbeelding uit 1877
Eietydse foto van die Maria Pia Brug
Die **Maria Pia brug** (Portugees: *Ponte de D. Maria Pia*) is 'n enkelspoor spoorbrug in Portugal oor die Douro tussen Porto en Vila Nova de Gaia. Die spoorlyn is nie meer in gebruik nie nadat dit in 1991 vervang is deur die nuwe São João brug wat deur die ingenieur Edgar Cardoso ontwerp is.

Naam
----

Die brug is vernoem na die Portugese koningin Maria Pia de Sabóia (1861–1889) van die huis van Savoye, prinses van Italië. Op 4 November 1877 word die brug feestelik geopen deur die Portugese koningspaar. Die nabygeleë baie soortgelyke brug, die Dom Luis I-brug, heet na haar man, Dom Louís I, koning van Portugal (1861–1889).

Ontwerp en konstruksie
----------------------

Die totale lengte van die staal boogbrug is 352 m. Die middelste boog was ten tye van die opening in 1877 die grootste ter wêreld.

Die brug, met enkelspoor, is tussen 1875 en 1877 deur Alexandre Gustave Eiffel en Théophile Seyrig gebou.

Die Maria Pia brug is tot 1991 vir spoorwegverkeer gebruik. Sedertdien is treinverkeer oor die Douro op die nuut geboude São João brug verlê.

Bibliografie
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Ponte Maria Pia***. |

* Billington, David P. *The Tower and the Bridge*. Princeton University Press, 1983.
* Harvie, David I. *Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself*. Stroud, Gloucestershire: Sutton, 2006 ISBN 0 7509 3309 7
* Loyrette, Henri. *Gustave Eiffel*. New York: Rizzoli, 1985 ISBN 0 8478 0631 6

Koördinate: 41°8′23″N 8°35′49″W﻿ / ﻿41.13972°N 8.59694°W﻿ / 41.13972; -8.59694

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4626695-1
* VIAF: 237010549
* WorldCat Identities (via VIAF): 237010549

 |
Die **Knellpoortdam** is 'n gekombineerde swaartekrag & boogtipe betondam, geleë in die Rietspruit naby Wepener, Vrystaat, Suid-Afrika. Bouwerk aan die dam is in 1989 voltooi.

As gevolg van toeslikking, het die stoorkapasiteit van die Welbedachtdam vinnig verminder van die oorspronklike 115 miljoen m3 tot ongeveer 16 miljoen m3 gedurende die twintig jaar sedert sy voltooiing. Hierdie stoorafname het probleme geskep om aan Bloemfontein se watervraag te voldoen, teen 'n aanvaarbare vlak van betroubaarheid, en as 'n gevolg is die 50 m hoë Knellpoortdam in 1989 gebou. Dit was die eerste booggravitasie rolbetongekompakteerde (RCC) dam in die wêreld en beslaan byna 64 600 m3 rolbeton en 14 200 m3 beton met 'n bruto stoorkapasiteit van 136 miljoen m3.

Ten einde soortgelyke probleme van toeslikking as dié wat by die Welbedachtdam ondervind is te verhoed, is die Knellpoortdam se funksie 'n buitelynstoordam met 'n relatiewe klein opvanggebied van slegs 764 km2 en 'n ooreenstemmende gemiddelde jaarlikse afloop van ongeveer 20 miljoen m3. Water word uit die Caledonrivier na die Knellpoortdam gepomp deur die Tienfontein-pompstasie via 'n 2 km lange kanaal wat toegerus is met 'n slikvanger om toeslikking in die belangrikste reservoir te verminder.

Die dam se primêre doel is om water vir munisipale en industriële gebruik te verskaf en sy gevaarpotensiaal word as hoog aangeslaan (3).

Sien ook
--------

* Welbedachtdam
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika