recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Marthinus Bergh** (Kaap, 2 November 1696 – Kaap, Desember 1741) was landdros van Stellenbosch.

Hy was die neënde kind van die ontdekkingsreisiger Olof Bergh, en sy vrou, Anna de Koning. Soos so baie ander jong manne van sy tyd, tree Bergh in April 1711 op vyftienjarige leeftyd as soldaat by die VOC in diens. In teenstelling met sy vader, wat 'n militêre loopbaan gekies het en toe die bevelvoerder aan die Kaap was, gaan Bergh spoedig oor na 'n siviele loopbaan en in Oktober 1714 word hy 'n klerk in die
"secretarie" van die Raad van Justisie. In Desember 1720 word hy bevorder tot boekhouer en word terselfdertyd aangestel as adjunk van die fiskaal.

Op 30 September 1721 volg hy Jacob Voet op as landdros van Stellenbosch en Drakenstein met sy hoofkwartier op Stellenbosch. Op 8 Desember 1722 dien Bergh 'n memorie by die Politieke Raad in waarin hy versoek om tot onderkoopman verhef te word. Die Raad staan dit toe en verhoog sy salaris tot 40 gulde per maand. Ná 'n verblyf van ietwat langer as ses jaar op Stellenbosch, keer Bergh in Januarie 1728 na die Kasteel terug toe die Raad hom aanstel as "winkelier".

In die Kaap speel hy 'n aktiewe rol in die bestuursliggame, en reeds in Desember 1728 word hy weesmeester. In Mei 1735 kry hy sitting in die Raad van Justisie en op 1 Oktober 1737 volg hy in sy vader se voetspoor toe hy lid van die Politieke Raad word. Vier maande later volg sy bevordering tot die rang van koopman, 'n pos waarin hy tot sy dood werksaam bly.

Bergh is op 20 Augustus 1719 getroud met Catharina Ley, 'n dogter van Michiel Ley en sy vrou, Engela Breda. Twee kinders is uit dié huwelik gebore. Bergh se seun, Olof Martin Bergh, was later sekretaris van die Politieke Raad, terwyl sy kleinseun Marthinus Adrianus Bergh landdros van Stellenbosch en een van die leiers van die Kaapse Patriotte was.

Bronne
------

* (af)  Krüger, prof. D.W. (hoofred. tot 1972) en Beyers, C.J. (hoofred. sedert 1973). 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, namens die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
**Edward Vernon Rickenbacker** (8 Oktober 1890 - 23 Julie 1973) was die eerste Amerikaanse bobaasvlieënier van die Eerste Wêreldoorlog. Hy was 'n resieskar bestuurder voor die oorlog. Hy is in 1917 saam genl. Pershing na Frankryk as sy persoonlike chauffeur. Daarna kry hy 'n oorplasing na die *US Army Aviation Section*, eers as 'n ingenieurs offsier. Hy leer om te vlieg en word deel van die 94 Eskader in Maart 1918. Hy vlieg *Nieuport 28* en *SPAD* vliegtuie en behaal 26 oorwinnings. Dit is ongelooflik as mens in ag neem dat hy vir twee maande weens mediese redes nie kon vlieg nie. Hy neem ook die bevel van 94 Eskader oor in September 1918 en was tegnies 'n ouman om so 'n verantwoordelikheid te aanvaar. Hy het die oorlog oorleef en het as 'n held na Amerika teruggekeer as een van hulle bobaasvlieëniers.

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90963260
* BNF: cb15073173h (data)
* GND: 121956180
* ISNI: 0000 0000 8379 8484
* LCCN: n79021901
* NARA: 10582266
* NLA: 35451966
* NLI: 000226371
* NTA: 072848952
* RERO: 02-A006013992
* SNAC: w68x44cq
* Trove: 957897
* VIAF: 47053362
* WorldCat Identities: lccn-n79021901

 |
*Hierdie artikel behoort versmelt te word met M.L. de Villiers.*

Marthinus Lourens de Villiers is op 31 Julie 1885 in die Paarl gebore. Hy het hom eers as onderwyser bekwaam, maar het later predikant geword. Hy het veral bekendheid verwef as die komponis van Die Stem wat in 1957 as die amptelike volkslied van Suid-Afrika erken is.
Hy het in 1919 reeds begin met die toonsetting van C.J. Langenhoven se Die Stem van Suid-Afrika en dit twee jaar later voltooi. 

Van 1930 af het hy hom al hoe meer aan die musiek gewy en het onder meer 17 toere deur die land onderneem, waartydens hy ook talle skole besoek en demonstrasielesings, veral oor Afrikaanse musiek gegee het. Hy het ook baie skoolliedere geskryf en verdere bekendheid verwerf met sy instrumentale en vokale werke. Hy komponeer onder andere ses Afrikaanse kunsliedere: Komaan, Terugblik, ŉ Doornkroon, Die Branders, Lig en Donker, almal gedigte van Jan F.E. Celliers, en Rus in Stilte van I.D. du Plessis.

In 1940 is die silwerpenning van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aan hom toegeken. Hy is op 17 Mei 1977 op Wellington oorlede.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409451
Die **R26** is 'n provinsiale roete in Suid-Afrika wat Zastron met Villiers verbind via Bethlehem.

Roete R26 naby Reitz in die Vrystaat

Roete
-----

Die R26 begin in die dorp Rouxville, by 'n T-aansluiting met die N6 Nasionale roete. Dit begin deur 30 kilometer noordoos te gaan om die noordwestelike eindpunt van die R726-pad te ontmoet en Zastron te omseil. Vanaf Zastron gaan die R26 65 kilometer noordwaarts, volg die Lesothogrens, tot by die dorp Wepener naby die Van Rooyenshek-grens met Lesotho, waar dit die R702-pad ontmoet. Die R702 en R26 is vir 'n paar kilometer weswaarts een pad. Net nadat die Caledonrivier oorgesteek is, by die kruising met die R701-pad, bly die R702 weswaarts terwyl die R26 noordwaarts draai.

Die R26 gaan noordoos verder, steeds teenaan die Lesothogrens, vir 28 kilometer tot by Hobhouse, waar dit die suidelike eindpunt van die R709-pad ontmoet. Vanaf Hobhouse gaan die R26 40 km noordoos om 'n kruising met die N8 Nasionale roete te bereik. Vir 12 kilometer ooswaarts is dit een pad voordat die N8 sy eie pad suidwaarts in die rigting van Maseru word, terwyl die R26 noordwaarts draai en die dorp Ladybrand aan sy oostekant verbysteek.

Vanaf Ladybrand gaan die R26 35 km noordwaarts na Clocolan, dan vir 30 km ooswaarts na Ficksburg, wat nog 'n grenspunt met Lesotho is. Net na Ficksburg ontmoet die R26 die suidoostelike eindpunt van die R70-pad. Vanaf die R70-aansluiting gaan die R26 vir 40 km noordoos, weer teen die Lesothogrens, tot by Fouriesburg, waar dit die westelike eindpunt van die R711-pad ontmoet.

Vanaf Fouriesburg gaan die R26 48 km noordwaarts na die groot dorp Bethlehem. Dit sluit by die N5 Nasionale roete aan in Bethlehem, gaan vir 'n paar kilometer ooswaarts en ontmoet dan die R714-streeksroete net na Hospitaalweg.

Vanaf die R714-aansluiting gaan die R26 48 km noordwaarts, omseil Reitz en kruis die R57-pad. 58 km noordwaarts word Tweeling omseil en die R26 en R34 word een pad ooswaarts en kruis die Wilgerivier oppad na Frankfort.

Oos van Frankfort word die R26 sy eie pad en gaan 28 km noord-noordoos tot by die dorp Villiers, waar dit eindig by 'n afrit met die N3 Nasionale roete en die R103-roete net noord van die Villiers-tolplaza op die N3.

Sien ook
--------

* Lys van provinsiale roetes in Suid-Afrika
Die **Vark** (Chinees: 豬, *zhū*) is die twaalfde en laaste dier in die twaalfjaarlikse siklus van die Chinese astrologie, volgens die Chinese kalender. Dit hou ook verband met Oos-Asiatiese diereriem- en kalenderstelsels. Die **Jaar van die Vark** word verbind met die Aardse taksimbool 亥.

In die Japannese en Tibettaanse astrologie word die Vark vervang met die **Wildevark**.

Beskrywing
----------

Volgens een legende is daar ’n rede vir die volgorde van die twaalf diere in die twaalfjaarsiklus. Daarvolgens is ’n resies oor ’n groot rivier gehou en die volgorde van die diere in die siklus is die volgorde waarin hulle die resies voltooi het. In dié verhaal het die Vark honger geword en gestop om iets te eet. Daarna het hy aan die slaap geraak. Hy het net betyds wakker geword om die twaalfde plek te behaal voor die resies verby was. 

Die Chinese tekens word ook die diereriem genoem omdat geglo word ’n mens se persoonlikheid word deur die dier beïnvloed wat oor jou geboortedatum heers. Net so word die jaar waaroor ’n spesifieke dier heers, daardeur gekenmerk. Die invloed is veral sterk by mense wat in die jaar van die dier gebore is.

Dieselfde twaalf diere word gebruik om die siklus van ure in ’n dag te simboliseer – elk word verbind met ’n tydperk van twee uur. Die tydperk van die Vark is van 21:00 tot 23:00 – die tyd wanneer varke lekker slaap.

In Chinese simbologie word Varke beskou as goedhartig, getrou en eerlik, maar ook naïef, liggelowig en traag.

Jare en die Vyf Elemente
------------------------

Mense wat binne dié datums gebore is, is in die Jaar van die Vark gebore, met ook die volgende elementêre teken:

| Begindatum | Einddatum | Hemelse tak |
| --- | --- | --- |
| 4 Februarie 1935 | 23 Januarie 1936 | Houtvark |
| 22 Januarie 1947 | 9 Februarie 1948 | Vuurvark |
| 8 Februarie 1959 | 27 Januarie 1960 | Aardvark |
| 27 Januarie 1971 | 14 Februarie 1972 | Metaalvark |
| 13 Februarie 1983 | 1 Februarie 1984 | Watervark |
| 31 Januarie 1995 | 18 Februarie 1996 | Houtvark |
| 18 Februarie 2007 | 6 Februarie 2008 | Vuurvark |
| 5 Februarie 2019 | 24 Januarie 2020 | Aardvark |
| 23 Januarie 2031 | 10 Februarie 2032 | Metaalvark |
| 10 Februarie 2043 | 29 Januarie 2044 | Watervark |

Varke en hul maats
------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Teken** | **Beste maats** | **Gemiddelde maats** | **Slegte maats** |
| Vark | Vark, Konyn, Bok | Hond, Tier, Perd, Draak, Aap, Rot, Haan, Os | Slang |

Basiese astrologiese elemente
-----------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Aardse tak van geboortejaar | Hai |
| Die Vyf Elemente | Water |
| Jin/jang | Jin |
| Maanmaand | 10de |
| Gelukkige nommers | 2, 5, 6, 8; vermy: 3, 4, 9 |
| Gelukkige blomme | Lelie van enige spesie |
| Gelukkige kleure | Geel; vermy: rooi, blou |
| Seisoen | Winter |
| Naaste Westerse teken | Skerpioen |

Sien ook
--------

* Aardvark
* Houtvark
* Metaalvark
* Vuurvark
* Watervark
Die **torpedolipvis** (*Pseudocoris heteroptera*) is 'n vis wat voorkom in die westelike Indiese Oseaan. In Engels staan die vis bekend as die *Torpedo wrasse*.

Identifikasie
-------------

Die vis word tot 15cm lank en het 'n slanke lyf. Die volwasse mannetjies is groenblou met donker vertikale strepe oor die sye en 'n donker vlek agter die oog. Die stertvin is deurskynend met swart rante. Die strepe op die agterkant van die lyf wissel na gelang van die gemoedstoestand van die vis.

Die jong gebore visse en volwasse wyfies is grysgeel en die stertvin is ook deurskynend met swart rante. Later word die onvolwasse visse swart met 'n ligte penskant en twee kenmerkende strepe op die sye terwyl die dorsale-, anale- en stertvinne geel is.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 8 tot 50 m diep is. Die mannetjies is alleenlopend maar bly naby die wyfies wat op hulle beurt in klein groepies saambly. Hulle swem dikwels saam met ander klein vissies bo die rif rond. Die visse vreet soöplankton.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 ISBN 978-1-77584-018-3
Sir Joseph Robinson
Sir Joseph Robinson
ROBINSON GOLD MINING CO. (c. 1890)
Sir **Joseph Benjamin Robinson** (3 Augustus 1840 - 1929) was 'n mynmagnaat. Hy is op Cradock gebore as die seun van 'n 1820-Setlaar. Hy dryf handel op Dordrecht en veg in die 1865 Basoeto-oorlog. Na die ontdekking van diamante by die Vaalrivier is hy een van die eerste delwers daar. Hy word, tesame met sy vennoot, Marcus, ryk en word 'n vooraanstaande persoon in die vroeë Kimberley. In 1880 word hy verkies tot burgemeester en 1882 lid van die Wetgewende Vergadering. Hy was een van die eerste persone wat die waarde van die goudontdekkings in beide Barberton en die Witwatersrand besef het. Sy aansprake dat hy die ontdekker daarvan was kan nie bewys word nie. In 'n waaghalsige transaksie koop hy die plaas *Langlaagte* vir £ 6000 terwyl sy mededingers nog huiwer. Die transaksie verseker dat hy nog meer rykdom bekom en hy word as 'n miljoenêr beskou. Van sy eiendomme was die Robinson-myn, Robinson-Deep en Randfontein Estates-myn. Hy was 'n vriend van Paul Kruger en ondersteuner van die Boere. Hy bedryf ook vir 'n tyd lank sy eie finansiële onderneming, *Robinson South African Banking Coporation*. Teen die einde van die 19de eeu vestig hy hom in Engeland.

Sy dogter was Ida Labia. Die Robinson-meer in Randfontein dra nog sy naam asook Robinsonstraat in Belgravia (Jeppestown).

Bron
----

* *Ensiklopedie van Suidelike Afrika*, Eric Rosenthal, 1967.

Sien ook
--------

* Hawthornden
* Labia (teater)
* Mayfair, 'n voorstad op sy myngrond aangelê

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX5529167
* GND: 129716545
* ISNI: 0000 0003 6986 9014
* LCCN: n2001050517
* NTA: 270530835
* VIAF: 234424886
* WorldCat Identities: lccn-n2001050517

 |
**Ribosome** kom onder ŉ transmissie-elektronmikroskoop as 'n klein korreltjie voor. Verdere analise het getoon dat die organelle uit 'n groot en 'n klein subeenheid bestaan en dat albei eenhede van ribosomale RNS en proteïene vervaardig is. Eukariotiese ribosome is groter as die van prokariote en dit verskil ook van die ribosome wat in mitochondria en plastiede aangetref word. 

Ribosome speel 'n belangrike rol tydens proteïensintese, hoewel die presiese besonderhede hiervan nie bekend is nie. Die organelle is definitief die plek van proteïensintese. Hulle kan op die endoplasmatiese membrane of in die sitoplasma in assosiasie met die mikro-traberkulêre stelsel voorkom. Die wat in die sitoplasma voorkom, kan 61 individueel 61 in groepe, die polisome, aangetref word. Groot getalle ribosome word gevind in sel le wat baie proteïene vervaardig en hulle is algemeen in die pankreas, ander spysverteringselle en senuweeselle.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409664, volume 25, bl. 71

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12254742n (data)
* GND: 4127731-4
* LCCN: sh85113856
* LNB: 000302141
* NDL: 00569445

 |
| **Izmit**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Turkye |
|  **Région (Admin. gewes)** | Kocaeli |
|  **Département** |  |
|  **Koördinate** | 40°45′50″N 29°56′30″O﻿ / ﻿40.76389°N 29.94167°O﻿ / 40.76389; 29.94167 |
|  **Stigting** | 264 v.C. |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 1 045 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 0 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2008) | 287 970 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 293/vk km |
|  - *Aire urbaine* | 293 339 |
|  **Tydsone** | UTC +1 |
|  - Somertyd | UTC +2 |
|  **Burgemeester (2008–2014)** | İbrahim Karaosmanoğlu (AKP) |
|  **Amptelike webwerf** | www.izmit.gov.tr |
|

**Izmit** (Turks: İzmit; Grieks: Νικομήδεια, Nikomedia) is ’n stad in Turkye. Dit is die administratiewe hoofstad van die Kocaeli-provinsie en van die Kocaeli-metropool. Dit lê aan die Golf van Izmit (die antieke Golf van Astacus) in die See van Marmara, sowat 100 km van Istanboel in die noordwestelike deel van Anatolië. Die eintlike stad het ’n bevolking van 293 339 (2009-sensus) en die hele provinsie ’n bevolking van 1 422 752. (Anders as ander priovinsies in Turkye val die hele provinsie nou onder die metropool se munisipaliteit.)

Izmit (Nikomedia) was tussen 286 en 324 die oostelike en mees senior hoofstad van die Romeinse Ryk tydens die tetrargie of viervorstedom. Ná Konstantyn die Grote se oorwinning oor Licinius in 324 was Nikomedia tot in 330 Konstantyn se tussentydse hoofstad, totdat die nabygeleë Bisantium (die huidige Istanboel) as hoofstad gekies is.

Izmit word omring deur Golf van Izmit in die suide, Istanboel en die See van Marmara in die weste, die Swartsee in die noorde en Sakarya in die ooste. Die grootste deel van die stad lê op heuwels, met plat gebiede om die golf. Die middestad lê op die plat deel en die spoorlyne en snelweë loop ook van dié gebied af, wat naby die See van Marmara lê. Die heuwelagtige gebiede het talle historiese huise uit die Ottomaanse tydperk.
|  |
| --- |
| **Die Politieke ekonomie van Suid-Afrika-reeks** |
| 

|  |
| --- |
| 
 Politieke ekonomie van Suid-Afrika
 Bothanomics
 Krygkor
 Mosambiek-ooreenkoms

 |

 |

Die **Mosambiek-ooreenkoms** is in 1912 deur die destydse Unie van Suid-Afrika en Portugal gesluit en daarna, tot by die jaar 1975, verskeie kere gewysig. Die ooreenkoms het die gebruik van Mosambiekse spoorweggeriewe en die hawe van Lourenço Marques (later Maputo) vir die vervoer van Suid-Afrikaanse goedere gereël, wat vir die Witwatersrandse nywerheids- en mynbougebied bestem was of van daar uitgevoer is. 

Tegelykertyd is Mosambiekse trekarbeiders toegestaan om in Suid-Afrika te gaan werk. Die ooreenkoms het hiervoor 'n sogenaamde goudopsie bevat, waarvolgens Suid-Afrika die invoer van Mosambiekse mannekrag met goud betaal het. Met die eensydige opsegging van die goudopsie deur die Republiek van Suid-Afrika in 1978 het Mosambiek se buitelandse valuta-inkomste ten opsigte van trekarbeid in Suid-Afrika van tussen 150 en 175 miljoen VSA-dollar in die jaar 1975 tot slegs 15 miljoen in 1978 verminder.

Kritiek
-------

Die Mosambiek-ooreenkoms word dikwels as 'n tipiese voorbeeld van Portugal se sogenaamde "surrogaat-" of "ultra-kolonialisme" aangevoer, aangesien die Portugese owerhede Mosambiek se produksiefaktore land en mannekrag aan buitelandse maatskappye (soos die Britse Lonrho-korporasie) en Suid-Afrika "uitgeleen" het. Die staatsinkomste, wat uit hierdie ooreenkoms gevloei het, is deur Portugal weer gebruik om sy koloniale heerskappy in Mosambiek te finansieer - waaronder sy polisie- en weermag, geheimediens en koloniale administrasie.

Bronne
------

* W.J. Breytenbach: *Migratory Labour in Southern Africa*, in: Communications of the Africa Institute, No. 20, Pretoria 1972, veral hoofstuk 4, bladsy 19.
* James H. Mittelman: *Mozambique: The Political Economy of Underdevelopment*, in: Journal of Southern African Affairs, Vol. 3, No. 1 (1978), bladsy 36.
* W.J. Breytenbach: *Mozambique: Migrant Labour and Gold*, in: Bulletin of the Africa Institute of South Africa, Pretoria, Vol. 8, No. 3 (1978), bladsye 116-119.
* Perry Anderson: *Portugal and the End of Ultra-Colonialism*, in: New Left Review, No. 15/16 (1962).
'n **Tortillatjip** is 'n peuselhappie wat van mielietortillas gemaak word. Dit word in driehoeke gesny en dan gebraai of gebak. Hoewel dit in die laat 1940's die eerste keer in Kalifornië in die VSA in massa vervaardig is, het dit voortgevloei uit Mexikaanse geregte, waarin soortgelyke items soos totopo's en tostadas reeds bekend was.

Hoewel hulle gewoonlik van geelmielies gemaak word, kan ander soorte mielies ook gebruik word. 'n Tortillatjip wat bedoel is om gedoop te word het gewoonlik min sout op, terwyl ander verskeie geure kan hê.

Tex-Mex- en Mexikaanse kos
--------------------------

Tortillatjips is 'n belangrike aptytwekker in die Tex-Mex- en Mexikaanse kookkuns. Die gewildheid daarvan buite Kalifornië het in die laat 1970's begin uitkring. Hulle word gewoonlik saam met 'n doopsous voorgesit, soos salsa, chile con queso of guacamole. As hulle nie saam met 'n doopsous voorgesit word nie, is hulle gewoonlik gegeur met kruie en speserye. 

'n Ander gereg wat van tortillatjips gebruik maak, is nacho's. Nacho's het in die 1940's in Mexiko ontstaan. Nacho's is tortillatjips wat voorgesit word met gesmelte of gerasperde kaas, hoewel ander bolae ook gebruik kan word, soos vleis, salsa, bone, guacamole, suurroom gekapte uie, olywe of jalapeño's.

Mielietjips
-----------

'n Soortgelyke mielieversnapering is 'n mielietjip, wat nie van 'n tortilla gemaak word nie maar van mieliemeel wat in 'n sekere vorm geprosesseer word. Fritos is 'n voorbeeld hiervan.

Skakels
-------

* Olsson, Karen. "Why Are Tortilla Chips So Damn Good?" - *Texas Monthly* - September 2009
* Tortilla Industry Association ""
* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tortillatjip.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
***Alnus*** is 'n genus wat hoort tot die familie *Betulaceae* en bevat ongeveer 30 spesies in die noordelike halfrond. Die bome staan ook bekend as die *Els*-bome. Dit is 'n vogsoekende loofboom waarvan die bloeisels voor die blare verskyn. Twee bekende Wes-Europese soorte is die swart- en grysels. Hul blare toon 'n ooreenkoms met dié van die haselaar. Die blare val groen van die boom af en vertoon gevolglik geen herfskleure nie.

Die els is eenhuisig en het dus sowel manlike as vroulike blomme. Die manlike bloeiwyses is langwerpig en hangend, die vroulikes staan min of meer regop. Na bevrugting groei die vroulike bloeiwyses uit tot groen geribde keëltjies, en verryp in die herfs tot sogenaamde elsproppe (keëls sonder saad) wat so lank as 'n jaar aan die boom kan bly.

Ekologie
--------

Else aard uitstekend in vogtige omgewings en hulle word dan ook volop langs watervore of op moerasgrond aangetref.

Else leef simbioties met bakterieë van die Rhizobiumgenus wat stikstofbinding uit die lug bewerkstellig. Hierdie lewensgemeenskap is in die wortelknolletjies gesetel. Die els funksioneer sodoende as 'n grondbemester.

### Elshaantjies

Die belangrikste blaarvretende insek op else is die Elshaantjie (*Agelastica alni*).

Etimologiese betekenis
----------------------

Die Latynse *alnus* is afgelei van *alor amme* wat beteken *ek word deur die stroom versorg*.

Gebruike
--------

In Europa word else saam met Italiaanse populiere in lanings langs boorde geplant. Deur die vrugtebome te beskerm teen wind- en storms word minder skade aan vrugte aangerig. Die windlanings groei tot 'n bepaalde hoogte voordat dit afgesnoei word. Op die Terschelling-eiland word else in sirkels om ronde landbouakkers geplant vir beskerming teen waaisand.

Soorte en kultivars
-------------------

Elshaantjies
* Amerikaanse els (*Alnus rubra*)
* Italiaanse els (*Alnus cordata*) sinoniem met (*Alnus cordifolia*)
* Groenels (*Alnus viridis*)
* Japanse els (*Alnus japonica*)
* Grysels (*Alnus incana*) sinoniem met (*Alnus indica*)
	+ *Alnus incana 'Aurea'*
	+ *Alnus incaca 'Laciniata'*
* Swartels (*Alnus glutinosa*)
	+ *Alnus glutinosa 'Aurea'*
	+ *Alnus glutinosa 'Imperialis'*
	+ *Alnus glutinosa 'Incisa'*
	+ *Alnus glutinosa 'Laciniata'*

Ander else
----------

Daar is ook 'n aantal grotendeels onverwante houtboomsoorte wat as else bekend staan, waaronder die klipels (*Afrocanthium mundianum*), rooi-els (*Cunonia capensis*) en witels (*Platylophus trifoliatus*).

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
**James Hadley Chase** (24 Desember 1906 – 6 Februarie 1985) was 'n Engelse skrywer. Terwyl sy geboortenaam **René Lodge Brabazon Raymond** was, was hy bekend onder sy verskillende skuilname, waaronder James Hadley Chase, **James L. Docherty**, **Raymond Marshall**, **R. Raymond** en **Ambrose Grant**. Hy was een van die bekendste rillerskrywers van alle tye. Die kanon van Chase, bestaande uit 96 titels, het hom 'n reputasie besorg as die koning van rillerskrywers in Europa. Hy was ook een van die internasionaal topverkoperskrywers, en tot op hede is 50 van sy boeke in films gemaak.

Lewensloop
----------

Chase is gebore as die seun van 'n weermagoffisier, het in Kent grootgeword. Hy het op 18-jarige ouderdom die huis verlaat en daarna verskillende werke gehad. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog dien hy in die Britse Lugmag.
In 1932 trou Chase met Sylvia Ray, en hulle het 'n seun gehad. Nadat hy James M. Cain se *The Postman Always Rings Twice* gelees het, het Chase in 1939 sy eerste boek, *No Orchids For Miss Blandish*, geskryf oor 'n ontvoerde erfgenaam wat permanent in 'n waas is, mishandel deur die persoon wat haar aanhou. Dit het 'n wêreldwye topverkoper geword.

Chase het voortgegaan om 96 ander romans te skryf, die meeste van hulle rillers, wat meestal in die rampokker-milieu van die Verenigde State afspeel. Chase het as Engelsman sy kennis oor daardie Amerikaanse wêreld hoofsaaklik uit boeke gekry. Baie van Chase se romans is in films gemaak.

In 1956 verhuis hulle na Frankryk. In 1969 verhuis hulle na Switserland en leef 'n afgesonderde lewe in Corseaux-sur-Vevey, aan die Meer van Genève. Chase is op 6 Februarie 1985 daar oorlede.
**Steven Bochco** (1943-2018) was ’n Amerikaanse draaiboekskrywer en vervaardiger van TV-programme. Hy het talle gewilde reekse ontwikkel, soos *Hill Street Blues*, *LA Law*, *NYPD Blue* en *Murder One*. Hy was ook vir skouspelagtige flaters, soos *Cop Rock*, verantwoordelik. Bochco het verskeie pryse vir sy werk ontvang, waaronder 'n Emmy vir sy skryfwerk in 1981 en in 1987.

Lewensloop
----------

Bochco is op 16 Desember 1943 in New York Stad in 'n Joodse gesin gebore. Sy ma was 'n skilder en sy pa 'n violis. Bochco word aan die *Manhattan High School of Music and Art* opgelei en studeer daarna toneel en teater aan die *Carnegie Institute for Technology* in Pittsburgh. In 1966 verwerf hy sy BA-graad in Beeldende Kunste.

Hy begin as 'n skrywer by Universal Studios en word later 'n redakteur. Hy werk onder andere aan TV-reekse soos *Ironside*, *Columbo* en *MacMillan and Wife*. Hy doen filmwerk en skryf die scenario vir die TV-fliek *The Counterfeit Killers* (1968). Hy werk ook aan *Silent Running* (1972) en *Double Indemnity* (1973). In 1978 begin hy by *MTM Enterprises*, waar hy ook 'n kans kry om te produseer.

Bochco was suksesvol met die TV-reeks *Hill Street Blues* vir NBC. Die reeks draai van 1981 tot 1987 met Bochco as mede-ontwikkelaar. Hy werk ook as skrywer en vervaardiger aan die reeks. Ondanks positiewe kritiek en talle onderskeidings was die reeks nooit regtig lonend nie. In 1985 is Bochco by MTM weggestuur ná die mislukking van die *Bay City Blues*-projek in 1983.

Vervolgens maak Bochco die reeks *L.A. Law* (1986–1994) vir NBC. Hy kry in 1987 'n lonende kontrak by ABC wat hy gebruik om sy eie maatskappy te stig en die reeks *Doogie Howser, M.D.* (1989–1993) en die flop *Cop Rock* (1990) te finansier. Hy kom later terug met die reeks *NYPD Blue* (1993), wat vir Amerikaanse gehore taamlik kontroversieel was. Daarna werk hy aan reekse soos *Murder One*, *Brooklyn South* en *City of Angels*. In 2005 bring hy die oorlogsreeks *Over There* saam met Chris Gerolmo uit. Die reeks handel oor 'n groep jong soldate aan die front in Irak.

Bochco is in 1969 met die aktrise Barbara Bosson getroud, maar weer in 1998 geskei.
**Stephen Michael Reich** [raɪʃ] (3 Oktober 1936) is 'n Amerikaanse komponis, pianis en tromspeler wat vanaf die middel van tot die laat 1960's bekendheid verwerf het met sy bydrae tot die ontwikkeling van minimalistiese musiek (*minimal music*), 'n musiekstyl wat tussen die laat 1960's en 1970's in die Verenigde State ontstaan het en aanvanklik met komponiste soos La Monte Young, Terry Riley, Steve Reich en Philip Glass verbind is.

*The London Sinfonietta* tydens 'n opvoering van *Music for 18 Musicians* in die *Royal Festival Hall* te Londen op 28 April 2008
Reich se musikale werk word gekenmerk deur sy gebruikmaking van herhalende musuikale figure, stadige harmoniese ritme en kanons. Sy musikale innovasies sluit die gebruik van aaneenlopende bandopnames in om sogenaamde *phase patterns* te skep - herhalende musiek wat teen dieselfde tempo op twee verskillende instrumente gespeel word, soos in sy vroeë komposisies *It's Gonna Rain* (1965) en *Come Out* (1966), en die gebruik van eenvoudige hoorbare prosedures soos in *Pendulum Music* (1968) en *Four Organs* (1970). 

Die komposisie *Music for 18 Musicians*, wat in 1978 as langspeler vrygestel is, was 'n belangrike mylpaal in die geskiedenis van die minimalistiese musiekbeweging en 'n sleutelwerk vir sy erkenning as genre binne die spektrum van moderne klassieke musiek. Gedurende die 1980's het Reich se werk 'n donker ondertoon gekry met die invoering van historiese onderwerpe en Joodse tematiek tot sy komposisies, veral in *Different Trains* (1988).
**Radiohead** (Afrikaans: *Radiokop*) is 'n Engelse musiekgroep van Oxfordshire. Die groep bestaan uit Thom Yorke (voorsang, ritmiese kitaar, klavier, elektroniese), Jonny Greenwood (hoofkitaar, ander instrumente), Ed O'Brien (kitaar, agtergrondsang), Colin Greenwood (baskitaar, sintetiseerders) en Phil Selway (tromme, perkussie). Radiohead het altesame agt albums vrygestel en 23 miljoen kopieë verkoop.

Radiohead het hul eerste enkelsnit, "Creep", in 1992 vrygestel en hul debuutalbum, *Pablo Honey*, in 1993. "Creep" was aanvanklik onsuksesvol, maar het 'n jaar ná die eerste vrystelling 'n treffer geword toe dit heruitgereik is. Radiohead se gewildheid in die Verenigde Koninkryk het toegeneem na die vrystelling van hul tweede album, *The Bends*, in 1995. Die groep se tekstuurryke kitaaratmosfere en Yorke se falsetto-sang is goed deur kritici en aanhangers ontvang. Met die vrystelling van *OK Computer* in 1997, het Radiohead wêreldwyd nog meer bekend geraak. *OK Computer* is al as 'n kenmerkende album van die 1990's geklassifiseer weens die uitgebreide klank en temas van vervreemding van die moderne wêreld.

Die vrystelling van *Kid A* in 2000 en *Amnesiac* in 2001 het Radiohead tot die piek van hul gewildheid gedryf. Die albums is egter met gemengde kritiek ontvang. Hierdie periode het 'n verandering in Radiohead se styl meegebring, met die inbring van avant-garde elektroniese musiek, Krautrock en jazz in hul werke. Radiohead se sesde album, *Hail to the Thief*, wat in 2003 uitgereik is, het verskillende ou style van die groep vervoeg. Hierdie style sluit in kitaargedrewe rock, elektroniese, en kontemporêre lirieke. Met die uitreiking van hul sewende album, *In Rainbows*, in 2007, het Radiohead hul platemaatskappy in die pad gesteek en die album self deur hul webwerf versprei. Aflaaiers kon hul eie prys kies wat hulle wou betaal, en kon dit selfs gratis aflaai as hulle so sou verkies.

Diskografie
-----------

* Pablo Honey (1993)
* The Bends (1995)
* OK Computer (1997)
* Kid A (2000)
* Amnesiac (2001)
* Hail to the Thief (2003)
* In Rainbows (2007)
* The King of Limbs (2011)
* A Moon Shaped Pool (2016)

Bronne
------

* Hierdie teks is 'n gedeeltelike vertaling vanuit hierdie Wikipedia-artikel. (en)
* Randall, Mac. *Exit Music: The Radiohead Story*. 2000. ISBN 0-385-33393-5
* Clarke, Martin. *Radiohead: Hysterical and Useless*. 2000. ISBN 0-85965-332-3
| NelsonWhakatū |
| --- |
|  |
|  |
|
| Basiese gegewens |
| Bevolking: | 50 600 (2016) |
| Geografiese ligging: | 41°7′S 173°17′O﻿ / ﻿41.117°S 173.283°O﻿ / -41.117; 173.283 |
|
| Tydsone: | NSST (UTC+12)Somertyd: UTC+13 |
| Internet: | nelsoncitycouncil.co.nz |
| Administratiewe verdeling |
| Staat: | Nieu-Seeland |
| Unitêre owerheid: | Nelson City |
| Burgemeester: | Rachel Reese |

**Nelson** (Māori: **Whakatū**) is 'n stad op Nieu-Seeland se Suideiland. Nelson, wat aan die oosoewer van Tasmanbaai geleë is en as Nieu-Seeland se geografiese sentrum beskou word, is in 1841 gestig as die eerste stad op die Suideiland en die tweede oudste in heel Nieu-Seeland. Dit is genoem na die Britse vlootkommandeur Horatio Nelson. Tans is Nelson die ekonomiese, kulturele en nywerheidspilpunt vir die noordelike gebied van die Suideiland.

In 1858 het koningin Victoria stadstatus aan Nelson toegeken. Met 'n bevolking van sowat 50 600 is Nelson die twaalfde grootste stedelike nedersetting in Nieu-Seeland. Richmond, die tweede grootste nedersetting in die omgewing van Nelson met byna 14 000 inwoners, val nie onder die beheer van Nelson se stadsraad nie. Saam met Richmond vorm Nelson die 9de grootste verstedelikte gebied in die land volgens sy bevolking.

Die stadsgebied grens in die weste en suidweste aan die Distriksraad van Tasman en in die noordooste, ooste en suidooste aan die Distriksraad van Marlborough.

Nelson was een van die Nieu-Seelandse gasheerstede tydens die Rugbywêreldbeker 2011 en Krieketwêreldbeker 2015.
Radio France Internationale se tak in Dar-es-Salam wat in swahili uitsaai
**Radio France Internationale** is 'n openbare Franse uitsaaidiens vir die buiteland, wat in 1931 onder sy oorspronklike naam *Poste Coloniale* gestig is. Die naam is in 1938 verander na *Paris Mondial*. Sedert die jaar 1975 staan die uitsaaidiens as *Radio France Internationale* (RFI) bekend. RFI maak aanvanklik deel uit van *Radio France* se dienste. In die herfs van 1983 word dit 'n outonome diens binne die Radio France-groep en word in 1987 'n selfstandige maatskappy, wat deur die Franse Departement van Buitelandse Sake gefinansieer word.

RFI se dienste is oorspronklik veral gemik op luisteraars in Afrikalande en saai in vyf tale uit (Frans, Engels, Spaans, Duits en Portugees).

Tydens die presidentskap van François Mitterrand begin RFI se dienste geleidelik op 'n wêreldwye skaal uitbrei en word ook in Oos-Europese en Asiatiese tale aangebied, en sy programme word nou ook vir gehore op die Noord- en Suid-Amerikaanse vastelande uitgesaai.

Die destydse voorsitter van RFI, Jean-Paul Cluzel, ontwikkel RFI in 1996 tot 'n nuusdiens wat wêreldwyd opgevang kan word, met programme in Frans en 19 ander tale.

Tans word RFI as kortgolfradio, op die internet en deur middel van talle satelliete en kabelradio wêreldwyd uitgesaai. Daarnaas beskik RFI oor mediumgolf- en FM-dienste in 'n aantal stede soos Parys, Berlyn, Koeweit-stad, Kinshasa en Maputo. Antoine Schwartz is in 2005 as die nuwe voorsitter van RFI benoem.
|  |
| --- |
| #C80815 |

Die *Penny Venetian Red*, 'n Britse posseël ter waarde van 1p in Venesiese rooi wat tussen 1880 en 1881 uitgereik is
**Venesiese rooi** is 'n ligte en warm, effens onversadigde rooi kleurpigment met 'n effens donkerder skynsel as skarlaken wat uit hematiet - byna suiwer ysteroksied (Fe2O3) ontgin word. Moderne variante word dikwels van sintetiese rooi ysteroksied verkry.

Die eerste opgetekende gebruik van Venesiese rooi as 'n kleur se naam in Engels was in die jaar 1753. Venesiese rooi is as rooi aardkleur dikwels in Italiaanse Renaissance-skilderye gebruik. 'n Alternatiewe benaming was *sinopia*, afgelei van die Noord-Turkse seehawe Sirop van waar hoëgehalte-kleurpigmente uitgevoer is. Dit was die belangrikste bestanddeel in 'n pigment wat as *cinabrese* bekend gestaan het en deur die 15de eeuse Italiaanse skilder en skrywer Cennino Cennini in sy handboek oor skilderkuns (*Il Libro dell'Arte*) beskryf is.

Cennini het aanbeveel om Venesiese rooi in die verhouding 2:1 met kalkwit te meng om die natuurlike velkleur van gesigte, hande en naakportrette te skilder.

Kleurkoördinate
---------------

Volgens verskeie kleurskemas word **Venesiese rooi** as volg voorgestel:

| Model | Koördinate |
| --- | --- |
| *Heksadesimale kode* | #C80815 |
| RGB-kleurmodel | (200, 8, 21) |
| CMYK | (0, 94, 97, 0) |
| HSV | (0°, 84%, 84%) |

Sien ook
--------

* Lys van kleure

  


| * l
* b
* w
Kleurskakerings van rooi |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alfa-rooi | Amarant | Baksteen | Boergondies | Bordeaux | Brons | Donkerrooi | Framboos | Helderrooi | Kardinaalrooi |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Karmosyn | Karmyn | Kersierooi | Koraal | Lawa | Magenta | Malva | Maroen | Persiese rooi | Purper |  |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
| Resiesrooi | Roes | Rooi | Rooibruin | Roos | Skarlakenrooi | Skokpienk | Terracotta | Venesiese rooi | Vermiljoen |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |

 |
Aankoms van die GSG 9 en die gyselaars op die vliegveld van Bonn, 18 Oktober 1977
Die ***Landshut***, was 'n Duitse Lufthansa-vliegtuig wat op 13 Oktober 1977 tydens vlug LH181 vanaf Palma de Mallorca, Spanje, na Frankfurt am Main, Duitsland, deur die *Rote Armee Fraktion* geskaak is. Die skaking was deel van 'n reeks gebeure wat as die Duitse Herfs bekend staan. Die kaptein, Jürgen Schumann, is in Aden (Jemen) deur die terroriste doodgeskiet en uit die vliegtuig gegooi.

Op 18 Oktober 1977 is al die ander 86 gyselaars deur 'n Duitse spesiale eenheid GSG 9 onbeseer bevry; slegs 'n enkele terroris (van vier - 2 mans en 2 vroue) aan boord oorleef die insident.

Deur die sukses van die operasie word die tot-hede-onbekende Duitse spesiale eenheid, GSG 9, skielik internasionaal bekend.

Die vliegtuig, 'n Boeing 737-230C met die reeksnommer 20254-230 en die Duitse kenteken D-ABCE, was tot 1985 in die Duitse lugdiens Lufthansa se diens en doen later by verskeie instansies in Indonesië en Maleisië diens, laastens by die Brasiliaanse lugdiens TAF Linhas Aéreas as 'n vragvliegtuig onder die kenteken PT-MTB. Die naam "Landshut" word nog steeds deur Lufthansa gebruik vir 'n Airbus A330.

Om die Britse regering te bedank vir hulle ondersteuning, het die Wes-Duitse regering hulle eie voorstel van die beplande kernfusie-eksperiment, "Joint European Torus", in Garching by München op die perseel van die Max Planck-instituut vir plasmafisika te bou, teruggetrek en eerder tot die Britse voorstel in Culham ingestem.

Uiteindelike roete
------------------

Die uiteindelike roete van vlug 181 (Duits)

Verfilming
----------

In Augustus 2007 het bekend geword, dat die eerste Duitse TV-Kanaal ARD die Drama op die *Landshut* sal verfilm. Vir die TV-film *Mogadishu Welcome*, met uitsending wat vir 2008 beplan is, is die akteurs Thomas Kretschmann as loods Jürgen Schumann, Christian Berkel in die rol van die bondskanselier Helmut Schmidt asook Nadja Uhl as lugwaardin Gabriele Dillmann en Jürgen Tarrach as Hans-Jürgen Wischnewski gekontrakteer. Die rol van die medevlieënier van die *Landshut*, Jürgen Vietor is deur Simon Verhoeven vertolk.
Die **Gubbins-versameling** van Africana is die eiendom van die Universiteit van die Witwatersrand.

Geskiedenis
-----------

Die regsgeleerdie John Gaspard Gubbins (Upham, Hampshire, Engeland, 6 Januarie 1877 – Johannesburg, 12 November 1935) kom in 1902 in Suid-Afrika aan en boer op die plaas Malmanioog suidoos van Ottoshoop. Hy ontwikkel tot historikus, skrywer en ywerige versamelaar van Africana. Weens die ontginning van vloeispaat op sy grond, word hy ‘n vermoënde man en gevolglik word sy versameling van boeke, prente, landkaarte en manuskripte so omvangryk dat hy dit aan die pasgestigte universiteit skenk. Met Kersfees 1931 ontstaan daar ‘n brand in die biblioteek en word ‘n 35 000 boeke vernietig, waarvan die helfte deel was van die Gubbins-versameling. Dit het Gubbins aangespoor om die versameling verder op te bou en daarna is die ander oudhede na die nuutgestigte Africana Museum oorgeplaas met Gubbins as die eerste kurator. Vir sy werk is Gubbins met ‘n eredoktorsgraad vereer. Sy belangstellling in die geskiedenis lei tot sy ontdekking van die bouval van David Livingstone se eerste sendingstasie by Mabotsa. Elizabeth Duncan Rose (gebore Gubbins) skenk in 1992 die plaas Malmanioog aan die provinsie Noordwes en is dit ontwikkel tot die Oog van Malmanie-natuurreservaat.

Besondere item
--------------

* William John Burchell se Suid-Afrikaanse sketse is in die bibilioteek te besigtig.
* Thomas Baines se illustrasies gemaak vir die voëlkundige, jagter, ontdekkingsreisiger, handelaar en wetenskaplike Carl Johan Andersson (Swede, 1827 – Ovamboland, 1867) is in die versameling opgeneem.
* In 1912 is die grafsteen van Jane Wilson, die eerste blanke vrou wat in die gebied noord van die Vaalrivier sterf, by die plaas Malmanioog ontdek. Hierdie steen is die eerste item wat in die Africana Museum opgeneem is. (Jane Wilson was die vrou van die Amerikaanse sending-dokter Alexander Erwin Wilson (1803-1841). Hulle arriveer in 1835 in Afrika en Jane sterf op 18 September 1836.)

Bibliografie
------------

* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 4
* degruyter.com
* historicalpapers.wits.ac.za
* researchgate.net
**Chrysler** (uitgespreek /' kraɪslər /), amptelik FCA US LLC, is ’n groot Amerikaanse maatskappy wat motors van alle soorte en groottes maak. Dit kan ook verwys na ’n soort motor wat deur dié maatskappy vervaardig word. Chrysler se hoofkwartier is in Auburn Hills, Michigan. Dit word deur die Italiaanse motorvervaardiger Fiat besit.

Chrysler is een van die "Groot Drie" Amerikaanse motorvervaardigers. Dit verkoop voertuie wêreldwyd onder sy vlagskip-Chryslermerk, sowel as Dodge, Jeep en Ram. Ander groot afdelings sluit in Mopar, sy motoronderdele en toebehore afdeling, en SRT, sy verrigtingmotorafdeling. Sedert 2014 is FCA US LLC die sewende grootste motorvervaardiger in die wêreld.

Geskiedenis
-----------

Die Chrysler Corporation is in 1925 deur Walter Chrysler gestig, uit wat oorgebly het van die Maxwell Motor Company. Chrysler het aansienlik uitgebrei in 1928, toe dit die Fargo vragmotormaatskappy en die "Dodge Brothers Company" verkry het en voertuie onder dié handelsmerke begin verkoop het; dieselfde jaar het dit ook die "Plymouth" en "DeSoto" motorhandelsmerke gevestig.

Die maatskappy het na Europa uitgebrei in die 1960's, deur die skepping van die Chrysler-Europa afdeling met die verkryging van die Franse, Britse en Spaanse maatskappye. In die 1970's het 'n aantal faktore, insluitend die 1973-oliekrisis, Chrysler se verkope nadelig beïnvloed. Teen die laat 1970's was Chrysler op die rand van bankrotskap, dit het ook sy onttrekking uit Europa veroorsaak in 1979.

Lee Iacocca word aangestel as hoofuitvoerende beampte en laat die maatskappy terugkeer na winsgewendheid in die 1980's. In 1987 het Chrysler die Amerikaanse Motors Corporation (AMC) oorgeneem, wat die winsgewende Jeep merk onder die Chrysler sambreel gebring het.

In 1998 het Chrysler saamgesmelt met die Duitse motorvervaardiger Daimler-Benz AG om DaimlerChrysler te vorm. Die samesmelting was egter omstrede onder sy beleggers en Chrysler is aan Cerberus Capital Management verkoop en herdoop na "Chrysler LLC" in 2007. Chrysler is swaar getref deur die motornywerheidskrisis van 2008–2010, soos ook die ander Groot Drie motorvervaardigers.
**John Cranko** (1927–1973) was 'n Suid-Afrikaanse balletdanser, choreograaf, regisseur en balletleier. Hy word as een van die grootste choreograwe van die 20ste eeu beskou en sy werk is in die repertoire van al die groot balletgeselskappe opgeneem. Sy meesterstukke, *Romeo and Juliet* (1962) en *Onegen* (1965), is deel van die klassieke repertoire van die Russiese Bolsjoi-balletgeselskap, die Royal Ballet in Londen en die New York Ballet.

Lewensloop
----------

Cranko se grafsteen in Stuttgart, Duitsland.
John Cyril Cranko is op 15 Augustus 1927 in Rustenburg gebore. As kind het hy graag poppespele aangebied. Hy het sy vroeë balletopleiding in Kaapstad onder Dulcie Howes ontvang. In 1945 het hy sy eerste werk vir die Kaapstadse Balletklub gechoreografeer. Daarna het hy na Londen verhuis en in 1946 aan die Sadler's Wells Balletskool studeer. In November 1947 het hy sy eerste rol saam met die Sadler's Wells Ballet opgevoer. In 1961 emigreer hy van die Verenigde Koninkryk na Stuttgart in Duitsland, waar hy as die direkteur van die Stuttgart Ballet aangestel is.

Cranko is op 26 Junie 1973 op 'n transatlantiese vlug oorlede. Hy het 'n allergiese reaksie op 'n slaappil gehad, twee dae na 'n suksesvolle toer in die Verenigde State. Die vlug was op pad terug na Stuttgart, maar moes 'n noodlanding in Dublin maak, waar Cranko by 'n hospitaal dood verklaar is. Hy was 45 jaar oud.
Die **Varsrivier**, "die verlore rivier van Jan van Riebeeck", was 'n rivier wat van die noordelike helling van Tafelberg tot in Roggebaai gestroom het.

Hierdie rivier ontspring op Tafelberg en die water loop met die Platteklipkloof na Vredehoek. Vanaf die St. Cyprian's School in Gorge-weg en Capelstraat verdwyn die stroom in 'n ondergrondse kanaal. Dit vloei dan onderdeur hoë geboue van die stadsgebied en Bo-Maynardstraat, Bo-Canterbury- en Canterbury-straat, verby die Kasteel, onderdeur die spoorlyn en mond dan uit in die Duncandok naby die seiljaghawe.

Reeds in 1503 het die skepe van die Portugese admiraal Antonio de Saldanha uit hierdie rivier water ingeskeep. Ook was hierdie varswaterbron goed bekend aan die skipbreukelinge van die Haarlem (skip). Van Riebeeck het die naam Varsche Rivier aan die lewensaar van die jong nedersetting aan die Kaap gegee. Die spruit het drinkwater aan die inwoners en verbygaande skepe en besproeiingswater aan die Kompanjiestuin verskaf, die meul aangedryf en die grag rondom die kasteel volgehou. Rondom die riviertjie was verskeie washuise en die eerste opgaardamme en leislote het hier ontwikkel. Tot omstreeks 1869 kon die Varsrivier nog aan die meeste waterbehooeftes van die stad voldoen.

Let wel: Die Liesbeek staan op sekere kaarte aangedui met die name Amstel-, Soete- en selfs Varsrivier. Laasgenoemde naam skep verwarring.

Bibiografie
-----------

* Burman, Jose: Safe to the sea. Kaapstad: Human & Rousseau, 1962.
* Robertson, T.C.: Die mens en ons bodem. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, 1966.
| Neusiedlermeer |
| --- |
| Satellietbeeld van die Neusiedlermeer |
| Kaart van die Neusiedlermeergebied |
| Koördinate: | 47°49′N 16°45′O﻿ / ﻿47.817°N 16.750°O﻿ / 47.817; 16.750Koördinate: 47°49′N 16°45′O﻿ / ﻿47.817°N 16.750°O﻿ / 47.817; 16.750 |
| Ligging: | Oostenryk, Hongarye |
| Soort: | Steppemeer |
| Oppervlakte: | 315 km² (122 myl²) |
| Gemiddelde diepte: | 1 meter (3 voet, 3 duim) |
| Maksimum diepte: | 1,8 meter (5 voet, 11 duim) |
| Volume: | 0,325 km³ (0,078 myl³) |
| Lengte: | 36 km (22 myl) |
| Breedte: | 12 km (7,5 myl) |
| Opvangsgebied: | 1 120 km² (430 myl²) |
| Invloei: | neerslag, Wulka |
| Uitvloei: | verdamping (90%), Einserkanal (kunsmatig) |
| Nedersettings: | Neusiedl am See, Rust |

Digte rietbosse langs die Neusiedlermeer se oewer is 'n belangrike habitat vir seldsame voëlspesies
Watersportentoesiaste in Rust am See, Oostenryk
Twee grysganse in die Nasionale Park Neusiedler See-Seewinkel, Burgenland, Oostenryk
Die **Neusiedlermeer** (Duits: *Neusiedlersee*, vernoem na die nedersetting Neusiedl aan sy oewer; Hongaars: *Fertő-tó*, afgelei van *fertő* "moeras") is die mees westelike steppemeer in Europa, geleë in die Oostenrykse deelstaat Burgenland en Noordwes-Hongarye.

Die meer, naas die Balaton in Hongarye een van min steppemere in Europa, het vermoedelik enkele miljoen jare gelede as gevolg van tektoniese daling ontstaan. Dit is tans die laagste punt in Oostenryk, op 115 meter bo seevlak, met 'n totale lengte van 36 km en 'n wydte van tussen 6 en 14 km. Die Neusiedlermeer word deur 'n klein stroompie en daarnaas waarskynlik nog ondergrondse bronne gevoed. Die meer het 'n lae soutgehalte en geen natuurlike uitloop nie. Sy waterspieël is relatief laag, met tussen vier en ses voet, terwyl sy oppervlakte (sowat 350 vierkante km, waarvan die grootste deel op Oostenrykse staatsgebied geleë is) as gevolg van klimaatsinvloed varieer. Die digte rietbosse langs sy oewer is 'n belangrike habitat vir baie seldsame spesies van trekvoëls en word as 'n internasionale reservaat beskerm. Die Fertö / Neusiedlersee Kulturele Landskap is in 2001 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

'n Kanaal, wat tussen 1873 en 1895 ontstaan het, verbind die meer met die Rabnitz-rivier (Hongaars: Répce-), 'n syrivier van die Donau. Die meer het ekonomiese betekenis vir die sellulosebedryf en as ontspanningsgebied, veral vir die bevolking van die nabygeleë federale hoofstad Wene. Die grootste nedersettings langs sy oewer is Neusiedl, Podersdorf en die wyndorp Rust. Wingerde langs oosoewer van die meer lewer Zweigelt-wyne van die hoogste gehalte op.
Die **neutkrakers** (***Nucifraga***) is ’n genus van drie spesies sangvoëls in die familie Corvidae wat verwant is aan die gaaie en kraaie. Die genusnaam is ’n Nieu-Latynse vertaling van die Duitse *Nussbrecher*, "neutbreker".

Beskrywing
----------

Die belangrikste voedselbronne van die neutkrakers is die saad van verskeie dennebome, veral dié in koue klimaatstreke met groot sade: *P. albicaulis, P. armandii, P. cembra, P. flexilis, P. koraiensis, P. parviflora, P. peuce, P. pumila, P. sibirica* en *P. wallichiana*, asook die bome van die subgenus *Ducampopinus*. In sommige streke waar geen van dié dennebome voorkom nie, vorm die saad van spardenne (*Picea*) en haselaars (*Corylus*) ’n belangrike deel van die dieet. Die voëls se snawels is spesiaal aangepas om die sade uit die dennekeëls te grawe.

Hulle eet ook verskeie insekte, soos die larwes van bye en perdebye, voëleiers en aas as dit beskikbaar is.

Die neste word gewoonlik hoog op in ’n naaldboom gebou. Twee tot vier eiers word gewoonlik gelê en hulle broei ná 18 dae uit. Nie een van die spesies migreer nie, maar hulle sal hul hougebied verlaat as daar ’n tekort aan kos is.

Bestaande spesies
-----------------

| Beeld | Wetenskaplike naam | Algemene naam | Verspreiding |
| --- | --- | --- | --- |
|  | *Nucifraga caryocatactes* | Gevlekte neutkraker | Europa en Asië |
|  | *Nucifraga multipunctata* | Kasjmierneutkraker | Die Himalaja |
|  | *Nucifraga columbiana* | Grysneutkraker | Westelike Noord-Amerika |
|