recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die Klipperroete, soos dit deur seilskepe op hul roete tussen Engeland en Australië en Nieu-Seeland bevaar is
Die **Klipperroete** was die tradisionele roete wat klipperskepe op hul vaarte tussen Europa en bestemmings in die Verre Ooste, Australië en Nieu-Seeland gevolg het. Die vaarroete is gebaseer op die ouer Nederlandse Brouwerroete wat skepe op hul vaart tussen die Kaap die Goeie Hoop en die Indonesiese eiland Java bevaar het.

Die Klipperroete het van wes na oos deur die Suidelike Oseaan geloop waar seilskepe voordeel kon trek uit sterk waaiende winde, die sogenaamde *Roaring Forties* tussen die 40ste en 50ste breedtegrade. Baie skepe het in die stormsterktewinde en onstuimige see op die tuiswaartse roete na Europa vergaan, veral as hulle Kaap Hoorn verby geseil het.

Nogtans was die Klipperroete tot in die laat 19de eeu die belangrikste handelsroete ter wêreld waarop goedere soos tee, wol en porselein saam met pos vervoer is. Indrukwekkende smal seilskepe met betreklik groot seiloppervlakte en weinig diepgang is deur skeepswerwe ontwerp om die uitdagings langs die roete die hoof te kan bied en die seereis in die kortste tyd te voltooi, soos die befaamde Britse teeklipper *Cutty Sark* wat in opdrag van die entrepreneur John Willis in die laat 1860's deur die Skotse werf *Scott and Linton*  in Dumbarton gebou is.

'n Aantal internasionale ontwikkelinge het in die 1840's 'n behoefte geskep om kompakte premiumprys-goedere en betalende passasiers vinnig na hul bestemmings te vervoer: die ontdekking van goud in Kalifornië in 1848 en Australië in 1851, die Verenigde Koninkryk se instemming om Amerikaanse handelsmaatskappye en rederye tot die winsgewende teehandel toe te laat, en die Krimoorlog tussen 1853 en 1856 waartydens verskeie seegebiede as oorlogsones omseil moes word.

Die ontwerpers van klippers kon, net soos kapteins en navigeerders, voordeel trek uit die gevorderde kennis van wêreldwye seestromings en windpatrone. Die vinnigste klipperskepe, soos die *Flying Cloud*, kon die roete vanaf die Amerikaanse Noordooste na San Francisco, rondom Kaap Hoorn, in 89 dae voltooi - in teenstelling met gewone skepe se vaartyd van 200 dae. In die teenoorgestelde rigting het klippers vanaf Londen na Sydney, rondom die Kaap die Goeie Hoop, die seereis in honderd dae voltooi. Die *Cutty Sark* was die rekordhouer op dié roete met 72 dae.

As kommersiële seeroete het die Klipperroete met die koms van stoomskepe en die opening van die Suez- (in 1869) en Panamakanale (in 1914) in onbruik verval. As die vinnigste seilroete om die wêreld speel dit egter steeds 'n belangrike rol vir 'n verskeidenheid bekende wedvaarte soos die *Around Alone* en *Vendée Globe*.
Ds. J.W.G. Strasheim was tussen 1890 en sy aftrede in 1926 leraar van drie NG gemeentes, waarvan Klerksdorp sowel as Germiston nie meer bestaan nie.
Ds. **Jacob Willem Gideon Strasheim** (1 Augustus 1860 - Kaapstad, 17 Oktober 1930) was 'n leraar in die Nederduitse Gereformeerde Kerk.

Ds. Strasheim se ouers het omstreeks 1850 uit Nederland na Suid-Afrika gekom. Hy het sy eerste skoolopleiding en sy voorbereidende opleiding studie tot die Kweekskool ontvang onder sy ouer broer, Pieter, wat eers onderwyser was op Swellendam en in die Paarl en later predikant geword het. 

In 1889 is ds. Strasheim tot die evangeliebediening toegelaat en georden en bevestig as leraar van die NG gemeente Klerksdorp op 25 April 1890. Hy sou sy hele amptelike lewe, wat oor meer as 36 jaar gestrek het, in die destydse Transvaal deurgebring. In 1910 het hy 'n beroep aangeneem na die NG gemeente Germiston en in 1918 het hy die eerste vaste leraar geword van die NG gemeente Hendrina. In laasgenoemde gemeente het hy gebly tot 1926 toe hy, ná die bereiking van die pensioenouderdom, sy emeritaat aanvaar het.

Hy het eers op Johannesburg gaan woon om sy rus te geniet, maar gerus het hy eintlik nie, want wanneer sy kragte dit toegelaat het, en waar hy ook al die geleentheid gekry het, het hy die evangelie "met gloed en opgewektheid verkondig, waartoe hy dan ook goeie gawes van hart en verstand gehad het" (volgens eer. Andries Dreyer). Hy het al die lang jare met "vreugde en seën" gedien. 

Op 'n besoek aan familie in Kaapstad ter wille van sy gesondheid is hy in Oktober 1930 in die Volkshospitaal oorlede en twee dae daarna uit die Groote Kerk in die Mowbrayse kerkhof begrawe.

Bronne
------

* Dreyer, eerw. A. 1931. *Jaarboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1931*, Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke.
| **Stad Kópavogur***Kópavogsbær*
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Land** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Ysland |
|  **Gewes** | Höfuðborgarsvæðið |
|  **Koördinate** | 64°06′N 21°54′W﻿ / ﻿64.100°N 21.900°W﻿ / 64.100; -21.900 |
|  **Stigting** | 1948 |
|  **Oppervlak:** |   |
|  - Totaal | 83,72 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 0 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2015) | 33 205 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 415/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +0 (GMT) |
|
|  **Burgemeester** | Ármann Kristinn Ólafsson |
|  **Amptelike Webwerf** | www.kopavogur.is |
|

**Kópavogur** (Yslands: [ˈkʰoːupavɔɣʏr̥], letterlik "Die klein baai van die seehondjie", amptelik: **Kópavogsbær**) is met 'n bevolking van 33 205 (2015) die tweede grootste stad van Ysland. Kópavogur lê in die metropolitaanse gebied van die hoofstad Reykjavik in die suidweste van die land. Kópavogur het 'n gemengde stadskarakter wat sowel deur die tipiese woonstelblokke en ander residensiële geboue van 'n voorstad asook sakegebiede gekenmerk word.

Geskiedenis
-----------

Kópavogur het gedurende die Deense handelsmonopolie in Ysland in die tydperk tussen 1602 en 1787 'n belangrike historiese rol gespeel - hier is in 1622 die dokument onderteken waarmee die Yslanders die oppergesag van Denemarke oor hul land moes erken.

Nogtans was die gebied van Kópavogur tot by die dertigerjare van die 20ste eeu yl bevolk en het eers met die toenemende verstedeliking van die Yslandse bevolking 'n vinnige bevolkingsgroei getoon.

Argitektuur
-----------

### Sekulêre boukuns

Tans beskik Kópavogur oor die grootste winkelsentrum van Ysland, Smáralind. Hierdie sentrum pronk met die tweede hoogste gebou van die land, terwyl die hoogste, die Smáratorg-toring met 'n beplande hoogte van 77,6 meter, tans opgerig word.

### Sakrale boukuns

Die Kópavogskirkja op die Kópavogur-heuwel is deur die argitekte Hörður Bjarnason en Ragnar Emilsson ontwerp en op 12 Desember 1962 ingewy. Die buitengewone dakkonstruksie lyk op die Deense argitek Jørn Utzon se ontwerp vir die beroemde Operahuis van Sydney (Australië).

Die kerkgebou se binneruimte is volgens die bouplan van 'n saalkerk ontwerp en baseer op die Griekse kruis. Die altaar lê in die ooste, terwyl die kerkorrel hom op 'n galery in die weste bevind. Twee bykomende galerye in die noorde en suide van die kerk bied sitplekke vir besoekers.

Die kerkvenster is deur Gerður Helgadóttir ontwerp en skep met hulle merendeels blou en rooi kleure 'n besondere atmosfeer.
Cecilia Wessels tree in Desember 1949 op saam met die koor van die Kaapse Skiereiland onder leiding van Japie Malan tydens die inhuldiging van die Voortrekkermonument.
**Cecilia Wessels** (\* 7 Augustus 1895, Bloemfontein – † 14 Desember 1970, Kaapstad) was ’n Suid-Afrikaanse operasangeres.

Wessels is in die Oranje-Vrystaat gebore as die dogter van sir Cornelius Wessels, administrateur van die provinsie. Sy ontvang haar skoolopleiding in Bloemfontein en Kaapstad en haar sangopleiding aan die Suid-Afrikaanse Musiekkollege in Kaapstad onder professor Henry Bell en voltooi haar opleiding later aan die Royal Academy of Music in Londen. Sy maak haar debuut as konsertsangeres, maar slaan in 1924 oor na operamusiek toe sy met die Old Vic Company optree in *Tannhäuser*, *Carmen* en *Il Trovatore*. Die volgende jaar onderneem sy ’n reis na Suid-Afrika, wat die begin was van haar lang en geslaagde loopbaan as sopraan in haar geboorteland. In Engeland het sy onder meer saam met bekende dirigente soos sir Henry Wood en sir Malcolm Sargent gewerk. Van die operahuise waar sy veral in Wagner-operas te sien was, was onder meer Bayreuth, Sadler’s Wells en Berlyn.

Wessels was waarskynlik die eerste Suid-Afrikaanse sangeres wat oorsee naam gemaak het, hoewel latere sangeresse soos Marita Napier, Emma Renzi en Mimi Coertse groter roem sou verwerf. Sy was, danksy vele konserttoere, ’n bekende en beminde persoonlikheid in die hele destyde Unie van Suid-Afrika asook in Suid-Rhodesië en Suidwes-Afrika. Op dié konserte het sy gewoonlik Mornay du Plessis se Afrikaanse kunslied "Liefdeswee", wat hy spesiaal vir haar gekomponeer het, gesing.

Sy het oor ’n tydperk van ’n halwe eeu ’n bekende naam in Suider-Afrika geword en het by so te sê elke amptelike geleentheid opgetree. Hieronder tel die inwyding van die Voortrekkermonument in 1949, die Van Riebeeck-fees van 1952, die inhuldiging van verskeie staatspresidente en die ingebruikneming van die Groote Kerk se orrel.

Die ou herehuis waarin sy jare lank in die Kaapstadse voorstad Rondebosch gewoon het (Milnerweg 44), is vandag nog ’n sierlike baken, maar is volgens oorlewering ook ’n spookhuis.

Bronne
------

* Schirmer, Peter (1981). *Die Beknopte Geïllustreerde Ensiklopedie van Suid-Afrika*. Johannesburg: Central News Agency.
'n Krygermonnik uit die Kamakoera-tydperk. Boeddhistiese gemeenskappe het in dié tyd oor aansienlike strydmagte beskik om hul regte te beskerm of hul grond teen mededingers te verdedig. Hierdie Sōhei dra 'n monnikskleed oor sy wapenrusting, terwyl sy hoof met 'n kesa bedek is  
Foto: K. Ogawa (1860−1929), in: *Military Costumes in Old Japan*
Die *sōhei* Benkei saam met Minamoto no Yoshitsune, militêre bevelvoerder van die Minamoto-familie
Boeddha-standbeeld in Enryaku-ji
Die ordinasiesaal (*Kaidan-in*) van Enryaku-ji
***Sōhei*** (Japannees: 僧兵|僧兵 [soːheː] «monnik-soldaat») was Boeddhistiese krygermonnike in Middeleeuse en feodale Japan. By tye in die geskiedenis het hulle oor só veel mag en invloed beskik dat selfs keiserlike en militêre owerhede genoodsaak was om met hulle saam te werk.

Die Sōhei se magsgroei het saamgeval met die toenemende invloed van die Boeddhistiese Tendai-skool tussen die 10de en 17de eeu. Die krygermonnike het grondbesit beskerm en 'n strategie van afskrikking teenoor mededingende Boeddhistiese skole gevolg. Hulle het 'n beslissende rol gespeel in die uitbreiding van Boeddhisme en die vorming van verskillende skole gedurende die Kamakoera-tydperk. 

Japannese Sōhei het baie ooreenkomste getoon met Europese lekebroers, lede van 'n monniksorde wat self nie geordineer is nie. Net soos die lede van die Duitse Ridderorde, die krygermonnike van Duitssprekende gebiede, en die militêre ridderordes in die tydperk van die Kruistogte het Sōhei nie as individuele stryders of as lede van kleiner tempelgemeenskappe opgetree nie, maar eerder as krygers binne 'n betreklik groot broederskap of monniksorde. Die stamtempel van 'n Sōhei-orde kon uit 'n aantal, moontlik tientalle of honderde, kleiner tempels, oefensale en ondergeskikte tempels bestaan.

Een van die bekendste Sōhei-kloosters is Enryaku-ji op die bergpiek Hiei-zan, net buite Kioto.

Literatuur
----------

* Mikael S. Adolphson: *The Teeth and Claws of the Buddha: Monastic Warriors and Sohei in Japanese History*. Honolulu, HI: University of Hawai’i Press 2007
**William Richard Tolbert, jr.** (13 Mei, 1913 - 12 April, 1980) was president van Liberië vanaf  1971 tot 1980. Opgelei as staatsamptenaar, betree hy die huis van verteenwoordigers in 1943 vir die True Whig Party, toe die enigste wettige party in die land. Hy is verkies tot vise-president onder William Tubman in 1955 en dien in daardie posisie tot Tubman se dood in 1971.

Nadat hy president geword het met die dood van Tubman, het Tolbert 'n paar liberale hervormings begin en die skepping van 'n opposisieparty, die Progressiewe Alliansie van Liberië, toegelaat, die eerste opposisie in 125 jaar van Liberië se onafhanklikheid. Alhoewel sy regering herkies is in 1975, is hy skerp gekritiseer oor die ekonomiese ongelykheid tussen verskillende sektore van die bevolking, veral die Amerikaans-Liberiërs wat die land sedert die onafhanklikheid oorheers het, en die verskillende inheemse etniese groepe wat die meerderheid van die bevolking uitmaak.

Die spanning is in Liberië gedurende April 1979 op die spits gedryf, toe honderde betogers deur die strate van die hoofstad, Monrovia, optrek en betoog het teen die skerp styging in die prys van rys. Tolbert beveel dat sy troepe op die betogers moet skiet, en ongeveer sewentig mense is dood. Ondanks pogings om orde te herstel, het onluste in die hele Liberië ontstaan, en pogings om die opposisie te vernietig deur sy leiers in hegtenis te neem, het misluk.

Op 12 April 1980 word Tolbert omvergewerp en vermoor in 'n staatsgreep onder leiding van Samuel Doe, 'n etniese Krahn. Met sy dood het die Amerikaans-Liberiese oorheersing van die land tot 'n einde gekom. Later, na die staatsgreep, het Samuel Doe 'n militêre diktatorskap ingestel deur 'n groot deel van Tolbert se kabinet summier uit te voer. Ironies genoeg is Doe in September 1990 vermoor.
**William Webb Ellis** (\* 24 November 1806 – † 24 Januarie 1872) word dikwels beskou as die vader van Rugby. Die storie oor hoe hy die spel begin het word deur baie in twyfel getrek. Sy naam is nietemin in die verhaal oor die ontstaan van rugby gevestig en is sy naam verewig in die Webb Ellis-beker wat aan die wenners van die Rugbywêreldbeker oorhandig word. Selfs al was Webb Ellis die eerste om die hardloop met die bal in die hand te begin, was dit nie hierdie aksie wat gelei het tot skei van voetbal as 'n sport in twee onderafdelings nie. Daardie skeiding het eers later gebeur toe die stigters van sokker besluit het om die lak van 'n speler deur hom op sy skeen te skop te verbied. Die tradisionele spelers het dit as 'n onmanlike reël beskou.

Biografie
---------

Standbeeld van William Webb Ellis by Rugby School
William is gebore in Salford, Lancashire, (ander bronne beweer egter dit was in Manchester). Web Ellis het self in 'n sensus gesê dat hy in Manchester gebore is in 'n sensus-opname van 1851 aangesien hy daarheen verhuis het. Hy was die seun van James Ellis, 'n offisier in die Dragoon Guards, en Ann Webb waarmee in 1804 te Exeter in die huwelik getree het. Na James se dood tydens die Slag van Albuera in 1812 het Mevrou Ellis besluit om na Rugby in Warwickshire te verhuis om te verseker dat William en sy ouer broer Thomas 'n goeie opvoeding by die Rugby School sou kon ontvang. William het die skool daar bygewoon in die jare 1816 tot 1825 en was bekend as 'n goeie skolier en uitmuntende krieketspeler. Die insident waar Webb Ellis die bal tydens 'n voetbalwedstryd opgetel het en daarmee gehardloop het, het na oorlewering in die laaste helfte van 1823 gebeur.

Nadat hy die Rugby verlaat het, het hy in 1826 te Universiteit van Oxford gaan studeer op agtienjarige ouderdom. Daar het hy krieket vir Brasenose College, Oxford gespeel. Hy het toe gedien as kapelaan by St George's, Albermarle Steet in Londen en toe as rektor by St Clement Danes in Strand, Londen. In 1855 word hy rektor by Laver Magdalen in Essex waar die enigste bekende portret van hom in die Illustrated London Post verskyn het nadat hy 'n roerende preek gelewer het met die Krimoorlog as onderwerp. Hy is in die suide van Frankryk oorlede in 1872 waar sy graf deur Ross McWhirter in 1958 herontdek en opgeknap is.
**Thomas Hugo le Roux** (1883 – 1970) was ‘n prominente akademikus, taalkundige en fonetikus in Afrikaans.

Biografie
---------

Hy is in Worcester in die Wes-Kaap in Suid-Afrika gebore as Thomas Hugo le Roux, maar het onder sy voorletters T.H le Roux geskryf en publiseer.  

Hy behaal ‘n B.A graad in Stellenbosch waarna hy verder studeer aan die Ryksuniversiteit te Leiden (1904 tot 1910) waar hy ‘n doktorsgraad voltooi in Nederlandse letterkunde.  

Vanaf Maart 1910 hou hy ‘n professorskap in Nederlands en Moderne Tale (Duits en Frans ingesluit) by die voormalige Transvaalse Universiteit Kollege (later Universiteit van Pretoria genoem) en in 1920 van wat die Departement van Nederlands en Afrikaans, met Germaanse Filosofie bygevoeg in 1928 sodat dit van 1936 bekend staan as die Departement van Afrikaans, Nederlands en Germaanse Taalkunde.
Le Roux het verskeie posisies beklee oor die jare, onder andere as raadslid van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en voorsitter van die Taaladvies Kommittee vir die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK).  

Hy tree af by die Universiteit in 1948 en is in 1970 oorlede.

Bydrae tot die Suid-Afrikaanse Teater en die Uitvoerende Kunste
---------------------------------------------------------------

Hy lewer ‘n belangrike bydrae tot die standaardisering van uitspraak en grammatika in Afrikaans (ook by die SAUK). Verder het hy ook tekse redigeer van en die voorwoorde geskryf vir ‘n reeks vereenvoudigde weergawes van dramas deur Vondel: Josef in Dotan (Pretoria, J.H de Busy, 1922), Jefta, J.H de Busy, 1922) Adam in Ballingschap J.H. de Busy, 1923, Gijsbrecht van Amstel (J.H. de Busy, 1925), Lucifer (met J.J Groneweg, J.H. de Busy, 1926), Gebroeders (J.H. de Busy, 1937). 

Hy was ook 'n aktiewe voorstander van 'n nasionale teater vanaf 1935 - 1947.

Bronne
------

* Doodsberig: "Thomas Hugo le Roux Worcester (Kaapkolonie) 18 Maart 1883 - Pretoria 27 November 1970", Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1971[1]
* ESAT Bibliography
* South African Theatre Personalities

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0000 2658 3129
* LCCN: n84125148
* VIAF: 29713710
* WorldCat Identities: lccn-n84125148

 |
'n Blou T-hemp
T-hempdag in Leipzig
Replika van 'n Copa Libertadores 1989 sporthemp
'n **T-hemp** (of **teehemp**) is 'n styl van geslagslose materiaalhemp, vernoem na die T-vorm van sy liggaam en moue. Dit word gewoonlik geassosieer met kort moue, 'n ronde nek lyn bekend as 'n *bemanningnek*, met geen kraag.

Tipies gemaak van katoentekstiel en in 'n trui gebrei, het dit 'n eiesoortige soepel tekstuur in vergelyking met die hemde gemaak van geweefde lap. Die meerderheid van die moderne weergawes het 'n liggaam gemaak van 'n voortdurend geweefde buis, op 'n sirkulêre tol, sodat die bolyf geen kantnate het nie. Die vervaardiging van T-hemde is hoogs geoutomatiseer, en kan die sny met laser of waterstralers insluit.

Die **T-hemp** het ontwikkel uit onderklere wat gebruik was in die 19de eeu, deur middel van die sny van die een-stukonderklere in aparte bo- en onderkantklere, met die bokant lank genoeg om die snoepie onder die lyfband en boude te bedek. Met of sonder knope, is hulle aangeneem deur mynwerkers en vuurstokers gedurende die laat 19de eeu as 'n geskikte bekleding vir warm en klam omgewings.

'n Nike, Inc. T-hemp met die bewoording: Ek is nie 'n rabbedoe nie — ek is net beter as jy.
As aanglipklere sonder knope het hulle oorspronklik gewild geraak in die Verenigde State toe dit uitgereik is deur die Amerikaanse Vloot tydens die Spaans-Amerikaanse Oorlog van 1898. Hierdie was 'n bemanningsnek, kortmou, wit katoenhemp onder 'n uniform gedra. Dit het algemeen geword vir die matrose en seesoldate in werkspanne, die vroeë duikbote, en tropiese klimate om hul uniformbaadjie uit te trek en slegs hul T-hemde te dra, wat dan ook maar vuil kon word.

Dit het gou gewild geword as 'n onderste laag van die klere vir werkers in verskeie nywerhede, insluitende die landbousektor en weermag. Die T-hemp het gemaklik gepas, maklik skoongemaak, en was goedkoop, en om hierdie redes het dit ook die hemp van keuse vir jong seuns geword. Seuns se hemde word gemaak in verskillende kleure en patrone. Tydens die Groot Depressie, is die T-hemp dikwels gedra as die standaardkledingstuk vir plaaswerk, sowel as ander kere wanneer die bolyf bedek moes wees, maar liggewigmateriaal steeds verkies is.

'n V-nek T-hemp het 'n V-vormige halslyn, eerder as die ronde hals van die meer algemene bemanningsnekhemp. Die V-nek is ingestel sodat die hals van die onderhemp nie uitsteek as 'n boonste hemp gedra word nie, deur die vermindering van die sigbare lapgedeelte.

Verwante kledingitems
---------------------

* hemp
* denimbroek
* plakkies
Die 79,2 MW **Emu Downs Windplaas** (30°30′S 115°20′E﻿ / ﻿30.500°S 115.333°O﻿ / -30.500; 115.333) is 'n gesamentlike ontwikkeling van die Stanwell Corporation en Griffin Energy. Bouwerk aan dié $180 miljoen projek is in November 2005 begin. Die windplaas is ongeveer 200 kilometer noord van Perth, naby Cervantes. Die projek is in bedryf gestel in Oktober 2006.

Emu Downs Windplaas bestaan uit 48 windturbines (elkeen met 1,65 MW opwekkingsvermoë), 'n substasie, interverbinding met die hoof 132 kV elektrisiteitsnetwerk, administrasie en store asook 'n netwerk van toegangspaaie. Die windplaas is naby aan die kus geleë met 'n hoë kwaliteit windhulpbron met verhoogde windsnelhede wat saamval met hoë kragverbruik.

Die windplaas verskaf elektrisiteit vir 'n ontsoutingsaanleg, 260 km ter suide van die windplaas. Die Kwinana ontsoutingsaanleg, wat net suid van Perth geleë is, vervaardig ongeveer 152 miljoen liter se vars drinkwater uit seewater vanuit die Indiese Oseaan.

Die Emu Downs Windplaas is geakkrediteer onder die bepalings van die Australiese regering se Wet op Hernubare Energie van 2000 en ook as 'n Groen Kragopwekker deur die *Sustainable Energy Development Authority* (Owerheid vir Volhoubare Energie-ontwikkeling).
**Emo Adams** (gebore **Imraan Adams**, 9 April 1978) is 'n Suid-Afrikaanse akteur, sanger en tv-persoonlikheid wat veral bekend is vir sy produksies saam met David Kramer en wyle Taliep Petersen.

Loopbaan
--------

Hy het die vermaaklikheidsbedryf op 9-jarige ouderdom met die rol van *Broe'tjie* in David Kramer en Taliep Petersen se *District 6: The Musical* betree. Sedertdien het hy die hoofrol van Kramer en Petersen se *Kat & the Kings* met lang speelvakke in Frankfurt, Wene, Las Vegas en Londen gespeel. 

Adams het sy debuutalbum in 2007 getiteld "*Tall, Dark & Afrikaans*" vrygestel. In 2008 het hy die rol van Solly in die SAUK2 se mini-reeks "Malan en Kie". Hy is meer onlangs die aanbieder van die program *Noot vir Noot* ook op SAUK2, asook *Jou Show Met Emo* op kykNET.

Persoonlike lewe
----------------

Adams is op 9 April 1978 in Mitchells Plain in Kaapstad gebore. Sy pa is Omar "Boeta Maan" Adams, ook ’n bekende in musiekkringe, en sy ma is Mardeah. Hy het ook 'n broer, Loukmaan.

Emo is op Nuwejaarsdag 2017 met Michelle Gildenhuys, 'n mej. Suid-Afrika-finalis van 2008, getroud. Die spogonthaal is by die Ashanti Landgoed in die Paarl gehou.

Filmografie
-----------

* 100 meter Leeuloop, 2013
* Pretville, 2012
* Alie Barber, op kykNET as *Lovebite*
* Malan en Kie op SAUK2 as Solly
* Jou Show Met Emo op kykNET

Diskografie
-----------

* Tall, Dark & Afrikaans, 2007
**En die Vonke Spat** is 'n swart-en-wit Afrikaanse rolprent wat op 2 Oktober 1961 vrygestel is. Die regisseur was Pierre de Wet.

Genre
-----

Die rolprent is 'n romantiese komedie. Dit het geen ouderdomsperk nie en is goeie gesinsvermaak.

Hoofrolspelers
--------------

* Frederik Burgers as Koot du Toit
* Marié du Toit as Esmé du Toit, die buurvrou
* Jan Cronjé as Wessels, Eskom se verteenwoordiger
* Pieter Bezuidenhout as Septimus Labuschagne
* Esther Mentz as Chrissie
* Gerrie Albertse
* Danie Maree
* Abrie van Rooyen
* Willie van Rensburg
* Awie Labuschagne

Storielyn
---------

Oom Koot, 'n koppige boer weier volstrek dat elektrisiteitspale oor sy plaas opgesit word. Hy kom goed genoeg oor die weg met sy paraffienstofie, opsitkers en flikkerende lampe. Dan vind hy tot sy ontsteltenis uit dat sy windpomp eintlik op sy buurvrou, by wie hy probeer aanlê, se grond is. Intussen steel diewe die koperdraad van die elektrisiteitskabels en hy word verdink. Op die ou einde trek hy die diewe vas en kry tog 'n kans om sy buurvrou vir die ja-woord te vra.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
|  |
| --- |
| **Joodse Museum in Berlyn** |
|  |
| Die Joodse Museum in Berlyn |
| 

---

 |
| Plek | Berlyn |
| Land | Duitsland |
| Openingsjaar | 1999 |
| Tipe museum | Duits-Joodse geskiedenis |
| Webtuiste | *www.jmberlin.de/* |

Die Joodse Museum, soos gesien vanuit die suide, met die "Tuin van Ballingskap" in die voorgrond
Die **Joodse Museum** in Berlyn, wat in 1999 as die grootste Joodse museum in Europa ingewy is, behandel 2 000 jaar se Duits-Joodse geskiedenis en die wisselvallige betrekkinge tussen Jode en Nie-Jode in Duitsland. Die museum huisves 'n permanente asook verskillende wisselende uitstallings, 'n omvattende argief, die *Rafael Roth Learning Center* en 'n aantal navorsingsinstellings. Die verskeie afdelings dokumenteer almal Joodse kultuur en Joods-Duitse geskiedenis.

Die museum-kompleks in die Berlynse stadswyk Kreuzberg behels 'n historiese gebou in die barok-styl en 'n nuwe gebou met 'n kenmerkende kronkelende vorm, wat deur die Amerikaanse argitek Daniel Libeskind ontwerp is en 'n gebarste Dawidster simboliseer.

Die museum word deur 'n federale Duitse stigting onder die leiding van W. Michael Blumenthal bestuur en was in 2012 met 720 000 besoekers een van die mees besoekte museums in Berlyn.
**Emund die Oue** of **Edmund** (Sweeds: *Emund den gamle*) was van omstreeks 1050 tot omstreeks 1060 koning van Swede. Hy was die seun van Olof Skötkonung en het sy broer, Anund Jakob, opgevolg. Sy kort bewind is gekenmerk deur onmin oor kerkbeleide en 'n afbakening van die Sweeds-Deense grens waaroor histories gedebatteer word.

Hy het twee bekende kinders gehad: Anund, wat voor sy vader oorlede is, en 'n dogter wie se naam nie bekend is nie, maar die eggenote was van koning Stenkil van Swede.

Emund was die laaste koning van die antieke Huis van Munsö. Hy het tot minstens die somer van 1060 nog gelewe, en is waarskynlik kort daarna dood. Volgens Adam van Bremen is hy opgevolg deur sy "nefie of stiefseun", of waarskynlik sy skoonseun, Stenkil. Met sy bewind het 'n nuwe dinastie begin wat tot die 1120's geduur het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Anund Jakob** | **Sweedse koning** | Opvolger**Stenkil →** |
**MAK – Oostenrykse Museum vir Toegepaste en Eietydse Kuns**  


---

**Haus am Ring, Wene**

Vlag van Oostenryk Oostenryk

---

**Stigting**  

1863

---

**Webtuiste**  

*MAK Wene*

Die **MAK – Oostenrykse Museum vir Toegepaste en Eietydse Kuns**, wat in die historiese *Haus am Ring* in Wene gehuisves word, is een van die belangrikste musea van sy soort wêreldwyd. Die museum, wat oorspronklik in 1863 as Keiserlike en koninklike Oostenrykse Museum vir Kuns en Nywerheid (*k. k. Österreichisches Museum für Kunst und Industrie*) gestig is om 'n monsterversameling te vertoon, beskik tans oor 'n unieke versameling kunswerke wat die buitengewone verbinding tussen toegepaste kuns, ontwerp, argitektuur en eietydse kuns verduidelik.

Met die ombou van die MAK in 1986 is nuwe strategieë ontwikkel om die omvangryke versamelings aan die publiek te vertoon. Sentraal staan die idee om die kunserfenis tesame met eietydse bydraes van kunstenaars soos Barbara Bloom, eichinger oder knechtl, Günther Förg, Gangart, Franz Graf, Jenny Holzer, Donald Judd, Peter Noever, Manfred Wakolbinger en Heimo Zobernig te rangskik. Vertoonsale is in 'n chronologiese volgorde ingerig, met die doelwit om eerder buitengewone kunswerke as hele reekse daarvan te vertoon en dele daarvan gereeld te roteer.
| **Słupsk***Stolp*

 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Pole |
|  **Woiwodskap** |  Wes-Pommere |
|  **Distrik** | Selfregerende stad |
|  **Koördinate** | 54°28′N 17°2′O﻿ / ﻿54.467°N 17.033°O﻿ / 54.467; 17.033 |
|  **Stigting** | 9de eeu |
|  **Stadstatus** | 1265 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 43,15 km² |
|  **Hoogte bo seevlak** | 22 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2010) | 96 655 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 2 250/km² |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 |
|  **Stadspresident** | Robert Biedroń |
|  **Amptelike Webwerf** | *www.slupsk.pl* |
|

**Słupsk** [ˈswupsk], Duits *Stolp*, is 'n stad in die Poolse Woiwodskap Pommere en die administratiewe setel van die Powiat Słupski. 

Słupsk is oorspronklik deur ambagsmanne en handelaars gestig - die eerste verwysings na die nedersetting, wat deur inheemse Kasjoebiërs en Duitse setlaars bewoon is, dateer uit die 11de eeu. In die 14de eeu het Słupsk tot die Hanseverbond van Noord-Duitse stede toegetree en danksy die handel met barnsteen 'n ekonomiese bloeitydperk beleef. Vanaf die 15de eeu tot die middel van die 17de eeu het die hertoë van Pommere-Wolgast hul hertogdom vanuit Słupsk geregeer. In 1653 het die stad Pruisies geword.

Słupsk is in Maart 1945 deur die Rooi Leër beset en is net een dag later deur 'n brandramp grotendeels vernietig. Tussen 1975 en 1998 het Słupsk as administratiewe hoofstad van die gelyknamige woiwodskap gefungeer, maar is as gevolg van administratiewe hervormings op 1 Januarie 1999 by die Woiwodskap Pommere ingesluit. 

Vanweë sy ryk argitektoniese erfenis word na Słupsk dikwels ook as die "Klein-Parys van Pommere" verwys.
Die **Oosseevloot** of **Baltiese Vloot** (Russies: Балтийский флот, *Baltijiski flot*) van Rusland se hoofkwartier is in Kaliningrad. Die vloot het ’n lang geskiedenis as deel van die Sowjetvloot en is nou deel van die Russiese Vloot.

Die ondergang van die Sowjetunie het die Oosseevloot van sleutelbasisse in Letland, Litaue en Estland ontneem en Kaliningrad-oblast is nou die vloot se enigste ysvrye basis in die Oossee. Verder word Kaliningrad deur Pole en Litaue van die res van Rusland afgesny.

Toe Rusland daarop aandring om Kaliningrad as ’n swaar gewapende garnisoen te behou, het dit aansienlike internasionale kritiek ontlok, veral van Pole. Königsberg is in 1945 as deel van die Potsdam-ooreenkoms aan die Sowjetunie toegeken, maar die Russiese Federasie het geen wettige titelregte tot die enklawe nie.

Gewapende magte wat net so groot is soos die hele Poolse Weermag is in die Kaliningrad-oblast gestasioneer.

Toe Rusland tussen 1992 en 1994 al sy voormalige Warskouverdrag-magte uit Pole en die Baltiese lande onttrek het, is sommige lug-, vloot- en landmagte na Kaliningrad verskuif, oënskynlik omdat daar behuisingstekorte elders in Rusland was.

Toerusting van ’n ou dieselelektriese Sowjet-duikboot B-413 (Б-413), wat in 1969 gebou is, in die Museum van die Wêreldoseaan in Kaliningrad.
Ontwikkelings in Rusland se federale regeringstelsel het in die afgelope paar jaar daartoe gelei dat sommige gebiede in Rusland aansienlike outonomiteit verkry het, veral Kaliningrad, waar die vrye ekonomiese gebied Jantar opgerig is.

Die ander groot basis van die Oosseevloot is by Kronstadt, ’n satellietdorp van Sint Petersburg. Dit is geleë op die Kotlin-eiland in die Golf van Finland, sowat 29 km noordwes van Sint Petersburg.

In 1996 het die vloot 9 duikbote, 23 oppervlak-vegskepe, 3 kruisers, 2 torpedojaers, 18 fregatte en ongeveer 65 kleiner vaartuie gehad. In die middel van 2000 was daar sowat 100 verskillende tipes gevegskepe, terwyl sy maritieme lugvaartgroepeenhede toegerus was met 112 vliegtuie.

In 1904 is die vloot na die Stille Oseaan gestuur om in die Russies-Japannese Oorlog van 1904–1905 te veg en in 1905 is dit tydens die Slag van Tsushima vernietig. Die geskiedkundige slag het die Russiese mag in Oos-Asië ’n ernstige knou toegedien.

In 1936 het ’n deel van die Oosseevloot die Noordelike Seeroete na die Stille Oseaan onderneem waar ’n gewapende konflik met Japan gedreig het.

Admiraals van die Vloot:

* Zinowi Petrowitsj Rozjdestwenski

Skepe en duikbote benoem tot die vloot:

* Sowjetduikboot M-256, ’n Projek 615-kortafstand-aanvalsduikboot (diesel) van die Sowjetvloot.
Die **Oos-Mebon** (Khmer: ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត) is ’n 10de-eeuse tempel in Angkor, Kambodja. Dit is tydens die bewind van koning Rajendravarman gebou en staan op ’n kunsmatige eiland in die middel van die nou droë Oos-Baray.:73–75:116

Beskrywing
----------

Die Oos-Mebon was gewy aan die Hindoegod Shiva en is gebou ter ere van die koning se ouers. Die ligging van die tempel dui op die Khmer-argitektuur se aandag aan oriëntasie en windrigtings. Dit is gebou op ’n as van noord na suid met Rajendravarman se hooftempel, Pre Rup, sowat 1 200 m suid daarvan net buite die baray. Dit lê ook op ’n oos-wes-as met die paleistempel Phimeanakas, nog een van Rajendravarman se projekte, sowat 6 800 m wes daarvan.

Dit het dieselfde styl as Pre Rup; dit het twee omringende mure en drie vlakke. Die boumateriaal sluit in sandsteen, stene, lateriet en pleisterkalk. Heel bo is ’n sentrale toring op ’n vierkantige platform wat omring word deur vier kleiner torings by die platform se hoeke. 

Die beelde by die Oos-Mebon is uiteenlopend en besonders – dit sluit olifante van twee meter hoog by hoeke van die eerste en tweede vlak in. Godsdienstonele sluit in die god Indra op sy olifant met drie koppe, Airavata, en Shiva op sy ryding, die heilige bul Nandi. 

Besoekers wat van die boonste vlak af uitkyk, kan hulle die uitgestrekte waters voorstel wat die tempel voorheen omring het. Vier landingsplekke op die grondvlak herinner daaraan dat die tempel eens met bote bereik is.

Galery
------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Hoofpoort
 |
| Hoofpoort
  |

|  |
| --- |
| ’n Olifant wat waghou
 |
| ’n Olifant wat waghou
  |

|  |
| --- |
| Nog ’n beeld van ’n olifant
 |
| Nog ’n beeld van ’n olifant
  |

|  |
| --- |
| Laer terras met die beeld van ’n olifant
 |
| Laer terras met die beeld van ’n olifant
  |

|  |
| --- |
| Latei wat Indra op Airavata uitbeeld
 |
| Latei wat Indra op Airavata uitbeeld
  |

|  |
| --- |
| Detail
 |
| Detail
  |

|  |
| --- |
| Trappe na die boonste terras en tempel
 |
| Trappe na die boonste terras en tempel
  |

|  |
| --- |
| Hooftempel
 |
| Hooftempel
  |

|  |
| --- |
| Binnekant van die tempel
 |
| Binnekant van die tempel
  |

 |

Sien ook
--------

* Wes-Mebon

Ekstra bronne
-------------

* Freeman, Michael and Jacques, Claude. *Ancient Angkor*. River Books, 1999. ISBN 0-8348-0426-3.
* Rooney, Dawn. *Angkor*. Airphoto International Ltd. 2002.
**Araroet** (ook bekend as **pylwortel**) is 'n maklik verteerbare eetbare stysel wat oorspronklik slegs vervaardig is uit die wortels van die plant *Maranta arundinacea*.

Voorkoms
--------

Hierdie bossieagtige meerjarige *M. arundinacea* is inheems in die tropiese reënwoude van die noordooste van Suid-Amerika en op die Wes-Indiese Eilande.

Plant
-----

Die plant het stingels tot 1½ m lank, baie blare en wit blomme. Die wortelstokke word tot 30 cm lank en die knolle bevat stysel met besondere eienskappe. As die knolle vol is van die stysel word hulle geoes, geskil, goed gewas en fyn gerasper tot pulp en daarna verwerk tot 'n ligte wit poeier. Dit kan dus vergelyk word met aartappels, patats, taro en kassawe.

Gebruik
-------

Araroet bevat geen vitamiene en baie min proteïne. As die poeier in water gekook word, word dit 'n reukloose, kleurlose en amper smaaklose deurskynende jellie. Dit leen hom besonder goed tot die gebruik in die maak van koekies, sjokolade en vla en as verdikker in soppe.

Ander plante
------------

Regte araroet word slegs vervaardig uit *M. arundinacea*. Die naam word egter dikwels verkeerdelik gebruik vir stysel wat uit ander plante berei word en dan as 'n plaasvervanger vir die skaarser, beter en duurder araroet aangebied word. So is bv. *Curcuma augustifolia* (familie van borrie) inheems aan die Oos-Indiese eilande en sy wortels is ook ryk aan setmeel. Kassawemeel word ook dikwels as araroet verkoop, maar dit het nie die voedingswaarde en jelllievormende eienskappe nie.

Etimologie
----------

Die naam van die plant, die poeier en die jellie kom waarskynlik uit die tale van die noordooste van Suid-Amerika. Engelse koloniste het daarvan "arrowroot" gemaak, wat in Afrikaans en Nederlands vertaal word as pylwortel.

Lees ook
--------

* agar-agar
**Arbeider en Kolchoswerkster**  

**Al-Russiese Uitstallingsentrum  
 Moskou, Russiese Federasie**  
  


---

**Materiaal**   
 
Vlekvrye staal

---

**Hoogte**  

24,5 meter  
  


---

---

**Beeldhoueres**  

Vera Moechina (1889–1953)

---

**Stylperiode**  

Sosialistiese realisme / Art Deco

***Arbeider en Kolchoswerkster*** (Russies: Рабо́чий и колхо́зница, *Rabotsji i kolchoznitsa*) is 'n Sowjet-Russiese standbeeld van monumentele afmetings wat met sy simboliek - 'n manlike en 'n vroulike figuur wat 'n hamer en 'n sekel (☭) omhoog hou en sodoende die hamer-en-sekel-simbool vorm - die ideale van die Sowjet-tydperk versinnebeeld.

Die monument van vlekvrye staal met 'n hoogte van 24,5 m is deur die bekende Sowjet-Russiese beeldhoueres Vera Moechina (1889–1953) ter geleentheid van die *Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne* ("Internasionale Uitstalling van Kuns en Tegnologie in die moderne lewe") geskep wat in 1937 in die Franse hoofstad Parys gehou is. Die standbeeld is later na Moskou geneem.

Kunshistories gesien is *Arbeider en Kolchoswerkster* 'n kunswerk wat sowel by die Sosialistiese realisme asook die Art Deco-stylperiode gereken.
Die **Ooskus-longvis** (*Protopterus amphibius*) is 'n varswatervis wat in die kusgebiede van Oos-Afrika tussen Somalië en Kenia voorkom, asook die delta van die Zambezirivier.

Die Ooskus-longvis se voorkoms is eenders as dié van die Suider-Afrikaanse longvis, met sagte, ronde skubbe en 'n verlengde lyf wat tot 'n punt afgespits is. Die vis het slanke bors- en buikwinne wat ook afgespits is, terwyl sy rug- en anaalvin slegs sagte strale het. Die borsvinne het breë vliese. Sy kop is groter as dié van die Suider-Afrikaanse longvis en sy rugvin is ook nader aan sy kop; die afstand tussen sy snoet en sy rugvin is tussen 1,4 en 1,7 maal die koplengte.

Ooskus-longvisse is 'n egalige blougrys of leikleurig met onopvallende swart kolletjies; hulle pense is liggrys en hulle koppe is donker van onder met wit kolletjies of kronkelstrepies. 'n Gemiddelde volwasse vis het 'n totale lengte van 412 mm.

Soos die naam te kenne gee, het 'n longvis 'n long waarmee hy asem kan haal en wat hom in staat stel om in die suurstofarme waters van tropiese panne, vleie en moerasse te lewe. 'n Kenmerkende eienskap van die longvis is dat hy in staat is om, wanneer die watervlak sak, 'n holte in die sagte afsaksels te grawe. Hy versteek hom dan in die holte en skei 'n slymkokon af om die opening te vul. Die longvis kan dan vir sewe tot agt maande in 'n rustende toestand in hierdie holte bly (estivering), tot sy habitat weer oorstroom word. Tydens hierdie periode haal hy asem deur 'n gaatjie in die kokon.

Hierdie vis is 'n onskadelike vis en van min kommersiële waarde vir die mens: dit word deur plaaslike inwoners gevang, maar die presiese verkoopwaarde is nie bekend nie. Die Ooskus-longvis is redelik kwesbaar vir bedreiging.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *'n Volledige Gids tot die Varswatervisse van Suider-Afrika* (1993), deur Paul Skelton. Eerste uitgawe, Southern Boekuitgewers: Halfweghuis. ISBN 1-86812-351-0
Cecil John Rhodes se standbeeld in die Kompanjiestuin.
Standbeeld by die Universiteit van Kaapstad.
Standbeeld by Kimberley.
Borsbeeld by die Oxford-universiteit.
In Suid-Afrika, Zimbabwe en Engeland is daar verskeie stand- en borsbeelde van Cecil John Rhodes. Rhodes was 'n Britse kolonialis, sakeman, mynmagnaat en politikus in Suid-Afrika. Rhodesië (tans Zimbabwe) is na hom vernoem. Die Rhodes-beurs word uit sy boedel gefinansier.

Kaapstad
--------

a. Naby die teekamer in die Kompanjiestuin is 'n beeld in brons deur Henry Pegram. Dit is in 1908 opgerig en is byna dubbeld lewensgroot en toon Rhodes se hele lyf. Hy dra 'n driedelige pak en met sy linkerhand wys hy noordwaarts. Die voetstuk is van rofgekapte sandsteen. Op die voetstuk staan "*Your hinterland is there*". Peter Blum sê is sy gedig "Oor monnemente gepraat"

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | .... Cecil Rhodes wat jou wys
wa' die reisiesbaan lê;.... |  |

b. By die Rhodes-gedenkteken aan die voet van Duiwelspiek is 'n borsbeeld van Rhodes deur J.M. Swan. Hierdie beeld is in Julie 2020 ernstig beskadig.

c. Voor die hoofgebou van die Universiteit van Kaapstad was 'n beeld van Rhodes deur Marion Walgate waar hy sit. Dit is in 1934 onthul en op 9 April 2015 deur die universiteit se raad laat verwyder nadat 'n groep studente daarteen betoog het. Die beeld is onder luide toejuiging op 'n vragmotor gelaai en na 'n onbekende ligging verskuif.

Kimberley
---------

a. In Dutoitspanweg is 'n ruiterstandbeeld van Rhodes. Die grond waarop dit staan is geskenk deur Alfred Beit. Geld is in Suid-Afrika en die buiteland ingesamel om die beeld te betaal. Die beeldhouer was sir William Hamo Thornycroft. Op die voetstuk word Rhodes se openbare lewe in die Kaapkolonie en Rhodesië uitgebeeld. Hierdie beeld van 72 ton word as een van die beste van Rhodes beskou. Dit is op 4 Desember 1907 deur die goewerneur van die Kaapkolonie, sir Walter Hely-Hutchinson, onthul.

b. By die Kimberley Klub staan 'n vollengte beeld van Rhodes geklee in 'n driedelige pak met 'n hoed in sy linkerhand. Hierdie beeld deur John Tweed is uit 1932. Aanvanklik het dit in Stasiestraat in Mahikeng gestaan.

Grahamstad
----------

Die Rhodes-universiteit besit 'n borsbeeld van Rhodes in wit marmer deur Henry Pegram.

Harare
------

In Harare is 'n vollengte standbeeld van Rhodes in die tuin van die Nasionale Argief. Hierdie beeld deur John Tweed is op 11 Mei 1911 onthul en het tot 31 Julie 1980 in Jameson-laan gestaan.

Bulawayo
--------

Die standbeeld in Bulawayo is uit 1902 en deur John Tweed. Waarskynlik is dit die enigste beeld wat dateer uit Rhodes se lewe. Aanvanklik was dit in Main Street, maar is later na die Bulawayo Museum verskuif.

Engeland
--------

In Engeland is daar ongeveer 'n 15 stand- en borsbeelde van Rhodes. Die borsbeeld wat die indrukwekkende fasade van Oriel College (Universiteit van Oxford) vorm, is die bekendste.

Bibliografie
------------

* Scott, John: Garden's Rhodes the wrong man. It's really a double named Lister. BY, Die Burger, 18 April 2015.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, dele 1 tot 12. Kaapstad: Nasou, 1970–1976.
**Johan Willem Frederik Werumeus Buning** (4 Mei 1891, Velp - 16 November 1958, Amsterdam) was 'n Nederlandse digter en skrywer.

Lewensloop
----------

Voorletters van Jan van Krimpen op die eerste bladsy van *In Memoriam* deur J.W.F. Werumeus Buning
Werumeus Buning het gestudeer om 'n notaris te word, maar sy opleiding gestaak ten einde kunsredakteur van *De Telegraaf* te word. Aangemoedig deur sy vriend Adriaan Roland Holst het hy hom toegespits op die skryf van gedigte. In 1921 het sy eerste digbundel, *In memoriam*, verskyn, wat handel oor die dood van sy geliefde. Daarna het *Hemel en Aarde* (1927) gevolg, waarin Werumeus Buning gepoog het om die ballade stylvorm te bemeester. Dit is in dié digvorm wat hy sy grootste sukses behaal het: *Mária Lécina* (1932), wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Kees Stip geparodieer is as *Dieuwertje Diekema*, gevolg deur *Drie balladen* (1935), waarvan die *Ballade van den boer* die bekendste is ("Maar de boer, hij ploegde voort..."). Werumeus Buning was ook 'n entoesias van, en deskundige skrywer, betreffende kulinêre sake; sien byvoorbeeld sy *100 avonturen met een pollepel; (1937)*.

Werumeus Buning het tydens die oorlog toegetree tot die *Kultuurkamer* (Die *Nederlandsche Kultuurkamer* was 'n instelling wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog deur die Duitse besetters gestig is, en waaraan alle kunstenaars, skrywers, joernaliste, musikante, rolprentakteurs en verhoogkunstenaars verbonde moes wees ten einde toegelaat te mag word om te werk. Die doelwit daarvan was om die pers en die kunswêreld onder streng beheer te hou, en waar nodig te sensureer. Die Kamer het 'n onderdeel gevorm van die nazifikasie van die Nederlandse samelewing tydens die besetting) wat hom na die oorlog 'n publikasieverbod van 'n jaar opgelewer het. As gevolg daarvan het sy populariteit afgeneem. Na die bevryding was hy behalwe digter ook redakteur van die *Elseviers Weekblad* en vertaler van onder andere Shakespeare, Cervantes en Herman Melville se werke.

Pryse
-----

* D.A. Thieme-prys, 1926
* Tollens-prys, 1943
Die **Oosseefinse** of **Balto-Finse tale** is 'n reeks verwante tale met 'n gemene oorsprong wat in die gebied aan die ooskus van die Oossee deur ongeveer 7 miljoen mense gepraat word. Dit is 'n onderafdeling van die Fins-Samiese tale wat tot die Fins-Oegriese tak van die Oeraalse taalfamilie behoort.

Oosseefins is 'n dialek kontinuum wat gewoonlik in sewe tale verdeel word. Die hoof moderne Oosseefins tale is Fins en Estnies Die ander Finse tale in die Oossee gebied is Ingries, Karelies, Wepsies, Woties, wat om die Finse Golf en die mere Onega en Ladoga gepraat word asook Võro wat in die suidooste van Estland gepraat word en Lyfs in Lyfland in Letland. Ludies word soms van Karelies onderskei en Seto van Estnies en Võro.

Fins en Estnies is amptelike tale van die Europese Unie en Finland en Estland onderskeidelik. Die kleiner Oosseefinse tale is almal bedreig en Lyfs en Woties het beide minder as 100 sprekers oor en word as uiters bedreig beskou. Fins en Estnies is die enigste van die tale wat gevestigde literêre tale is. Meänkieli (in noordelike Swede in die Tornedal en Kven in Finnmark in Noorweë is Finse dialekte wat deur die twee Skandinawiese lande as onafhanklike minderheidstale erken word.

Die Oosseefinse tale deel 'n aantal kenmerke soos die gebrek aan grammatikale geslag, gebrek aan lidwoorde, soortgelyke klem, komplekse klanklengtes, konsonant gradiasie, ens.

Die taalfamilieboom in die inligtingskas verteenwoordig die tradisionele binêre boom vir die Oraalse tale. Sommige vakkundiges is van mening dat aanpassings in Oeralies gemaak moet word wat tot 'n kleiner boom lei.
Die **Oostelike kurper** (*Astatotilapia calliptera*) is 'n varswatervis wat voorkom in die laer Zambezi-, Pungwe-, Buzi- en Saverivier-stelsels. Dit kom ook voor in die Malawimeer se opvanggebied. In Engels staan die vis bekend as die *Eastern river bream*.

Voorkoms
--------

Die vis is olyfgroen van kleur met 8-9 donker, vertikale olyf bane oor die lyf. Daar is 'n breë donker streep van die oë tot by die hoek van die bek. Die skubbe in die middel van die vis het blou rante en is geeloranje in die middel. Die onderkant van die kop is blou en die dorsalevin is ligswart met geeloranje kolle op en die rant is rooi. Die stertvin is geel met donker oranje kolle op. Die anale vin is ook ligswart by die basis en word geel na die rante met oranje kolle op.

Broeiende mannetjies het helderblou koppe en die agterste, onderste gedeelte van die lyf is ook blou met 'n geel pens. Daar is helder oranje kolle en blou-en-rooi skynsels op die dorsale- en anale vinne. Die vis word tot 110 mm groot.

Habitat
-------

Die vis leef in 'n verskeidenheid riviere en moerasagtige areas.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Kurper
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q293154
* EoL: 208590
* FishBase: 6707
* GBIF: 2371453
* iNaturalist: 94738
* ITIS: 648316
* IUCN: 181801
* NCBI: 8154
* WoRMS: 1015837

 |