recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n Glas witwyn
Wit druiwe in 'n wingerd van die Moeselvallei, Duitsland
Torrontés-wynproe in Cafayate, Argentinië.
**Witwyn** word - in teenstelling met rooiwyn - meesal van wit druiwe gemaak. Ook die produksiemetode verskil van dié van rooiwyn. Hierby word die druiwesap sonder die skille en stingels gefermenteer.

Aangesien die skille naastenby eenhonderd persent van die druiwe se kleurstowwe bevat, is dit eweneens moontlik om witwyn van rooi druiwe te maak. Hierby word die druiwe vinnig na die wyngoed geneem en gepers. Skille en sap word onmiddellik daarna van mekaar geskei.

Witwyn, wat van rooi kultivare gemaak is (veral uit die omgewing van Bordeaux), word Claret (Frans: *Clairet*) genoem. Blanc de Noir is 'n Franse wyn uit die Champagnestreek, wat eweneens van rooi druiwe gepers word.

Witwynproduksie
---------------

Gewoonlik word die sap van wit druiwe sonder skille en stingels gefermenteer - dit wil sê suiker word in 'n natuurlike proses na alkohol omgeskakel, terwyl koolsuur (koolstofdioksied) vrygestel word.

Naas wit kan ook rooi druiwe vir die produksie van witwyn gebruik word; hierdie soort witwyne word dikwels *Blanc de Noirs* (Frans, letterlik "Wit (wyn) uit swart (druiwe)") genoem. Franse sjampanje word byvoorbeeld grotendeels van rooi druiwe van kultivars soos Pinot Noir en Pinot Meunier gemaak. Aangesien slegs die druiweskille rooi kleurstowwe bevat, kry wyn net 'n rooi kleur wanneer hierdie kleurstowwe tydens die fermentasieproses deur alkohol vrygesit word. Darnaas speel ook die druiwesap en suiker 'n belangrike rol by die proses. Vir rooiwyn word dus ook die druiweskille 'n tyd lank gefermenteer sodat hulle hul kleurstowwe aan die druiwesap kan oordra.

Witwyn word teen temperature van tussen 15 en 18 °C gefermenteer; die fermentasieproses word sodoende verleng om ligte witwynsoorte te verkry. Die fermentasie teen hoër temperature van tot by 30 °C lewer daarenteen voller en ryker witwyne op. Ná die fermentasieproses word wyn en gis van mekaar geskei. Hierna word die witwyn gefiltreer en gebottel.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4237050-4

 |
Tipiese landskapstoneel in Neu-Venedig
Die ligging van Neu-Venedig in die suidooste van Berlyn, oos van die meer Müggelsee
**Neu-Venedig** (letterlik "Nieu-Venesië") is 'n woonbuurt met talle naweekhuise in die Berlynse stadswyk Rahnsdorf. Sy naam is afgelei van die vyf kanale en die twaalf brûe wat daaroor gebou is. Die kanaalstelsel het 'n totale lengte van vyf kilometer.

Die buurt is aan die Müggelspreerivier tüssen die mere Dämeritzsee en Müggelsee suid van die laan Fürstenwalder Allee geleë. Die Spreerivier vorm hier 'n klein rivierdelta en vertak in vyf kanale. Neu-Venedig word in die ooste deur die straat Lagunenweg en in die weste en suide deur die Rialtoring omring. Die laasgenoemde straat loop oor vier brûe en het sy naam aan die Rialtobrug in Venesië te danke.

Die gebied was oorspronklik 'n vleiland wat deel uitgemaak het van die landgoed Rahnsdorf. In 1924, ná die stigting van *Großberlin* (Berlyn binne sy huidige grense), is met die bou van kanale begin om die gebied as ontspanningsterrein vir watersport te ontwikkel. Die terrein is tot en met 1926 droog gelê. Erwe op die sewe eilande van Neu-Venedig is vir twee Ryksmark per vierkante meter aan Berlyners verkoop. Alle erwe in die buurt is regstreeks aan een van hierdie kanale geleë en beskik dikwels oor hul eie vasmeerplek of boothuis. In die DDR-era het talle funksionarisse van die Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland (SED) hier oor naweekhuise (DDR-Duits: *Datschen*) beskik.
Hans Herrmann, 2007
**Hans Herrmann** is 'n sakeman en nyweraar van Saldanha aan die Kaapse Weskus.

Herrmann het in 1968 uit Duitsland na Suid-Afrika geëmigreer op soek na 'n beter lewe, omdat die vooruitsigte vir hom as ambagsman in Duitsland nie rooskleurig geluk het nie. Sy eerste werk was die regmaak van padboumasjienerie wat gebruik is vir die teer van die pad tussen Carnarvon en Williston in die noordwestelike Karoo. Daarna verhuis hy in April 1970 na Saldanha waar hy 'n vennootskap met drie vennote begin vir die herstel van meesal vissersbote se meganika.

In 1992 breek Herrmann weg van die vennootskap en stig Hansing Engineering, eers as beslote korporasie, maar meer onlangs as maatskappy. 

Herrmann se groot passie is die opleiding van die jeug as ambagslui. Hy het reeds in die vroeë jare sewentig gekleurde leerlinge onder sy vleuel geneem, ondanks apartheidswetgewing wat dit verbied het. Sowat drie jaar gelede het hy opleiding onder die beskerming van Merseta, die sektorale opleidingsowerheid vir die meganiese en ingenieursbedryf, begin.

Herrmann is die grootste enkele befondser van opposisiepartye in die munisipale gebied Saldanhabaai, hoewel hy reeds sedert 1997 'n ingeskrewe lid van die Volkstaatbeweging is. Op 'n besoek aan Orania het hy die behoefte aan 'n eerste-wêreldse ingenieurswerkswinkel gesien en toe aangebied om 'n inwoner van die Volkstaatdorpie op Saldanha op te lei om die taak waar te neem.

Bronne
------

* *Swartland en Weskus Herald*, 7 Junie 2007, bl. 14.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

**Neuendettelsau** (uitspraak: Neuen-dettels-Au, in die volksmond: "Deddlsa", voorheen ook "Beddlhē") is 'n munisipaliteit in die distrik Ansbach in Middelfrankland in Beiere in die suide van Duitsland.

Die plek is die eerste keer in 1298 genoem in verband met 'n herehuis Tetelsau. Neuendettelsau was eeue lank 'n klein plattelandse gemeenskap met ongeveer 400 inwoners, vergelykbaar met die naburige dorpe Vestenberg en Dürrenmungenau. Deur die werk van Wilhelm Löhe, wat vanaf 1837 predikant in Neuendettelsau was, het die plek 'n groot verandering ondergaan. Die Diakonie Neuendettelsau het ontstaan uit Löhe se sosiale verbintenis en het later die grootste werkgewer in Wes -Sentraal -Franconia geword. Neuendettelsau is u. a. Ligging van die Löhe-Campus, die kliniek Neuendettelsau, die Paramentik en die doeane hond skool. Mission EineWelt kan ook teruggevoer word na Löhe se werk. Sedert 1949 is Neuendettelsau 'n universiteitsplek met die Augustana Universiteit wat in 1947 gestig is vir die opleiding van teoloë. Om hierdie rede kan Neuendettelsau homself 'n universiteitsgemeenskap noem. Vanaf die 2000's is 'n groter nywerheidsgebied oos van Neuendettelsau opgerig. In 2016 is Neuendettelsau- Heilsbronn - Windsbach verhef tot 'n middelste middel. Neuendettelsau is sedert 2019 'n billike handelsgemeenskap.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Hipochloriet   |
|  |  |

Bleikmiddel, 'n oplossing van natriumhipochloriet
'n **Hipochloriet** is 'n sout wat die anioon ClO- bevat, wat die suurres van onderchlorigsuur HOCl is.

Die chlooratoom het 'n oksidasietoestand van +1. Hipochloriete is sterk oksidante.

Produksie
---------

Die elektrolise van pekel lewer chloorgas Cl2 en natronloog (bytsoda), 'n oplossing van natriumhidroksied NaOH. By lae temperature kan hulle 'n autoredoksreaksie ondergaan wat chloried- en hipochlorietione vorm:

{\displaystyle Cl\_{2}\to Cl^{+}+Cl^{-}}
{\displaystyle Cl^{+}+OH^{-}\to HOCl}
{\displaystyle Cl\_{2}+2OH^{-}\to HOCl+OH^{-}+Cl^{-}\to H\_{2}O+ClO^{-}+Cl^{-}}
In basiese oplossings is die hipochloriet-ioon stabiel maar by toevoeging van soutsuur HCl word onderchlorigsuur HOCl en uiteindelik Cl2 teruggevorm.

Toepassings
-----------

Bleikmiddel is 'n oplossing van natriumhipochloriet en word baie in die huishouding gebruik. Kalsiumhipochloriet is die aktiewe bestandeel van watersuiweringstablette vir drinkwater en opgaartenks.

Sien ook
--------

* Lys van anione
*Quem terra, pontus*, 'n Pre-Tridentien Mis
**Hans Buchner** (ook bekend as **Joannes Buchner**, **Hans von Constanz**; gebore 26 Oktober 1483 in Ravensburg; sterf in Maart 1538, waarskynlik in Konstanz) was 'n belangrike Duitse orrelis en komponis.

Buchner was 'n student van Paul Hofhaimer, en het moontlik vir keiser Maximilian I, keiser van die Heilige Romeinse Ryk, gewerk in Hofhaimer se afwesigheid. Vanaf 1506 werk hy in Constance as die orrelis vir die katedraal. Sy verhouding met Heinrich Isaac is onduidelik, maar drie van die verse wat hy getoonset het kan gevind word in dieselfde transposisies as die *Choralis Constantinus* (hy het ook die *Victimae paschali laudes* getoonset, terwyl Isaac 'n ander Paas-sekwensie gebruik het, die *Laudes salvatori*). Toe die biskop in die loop van die Reformasie gedwing is om sy setel na Meersburg te verskuif het Buchner hom gevolg ten einde in sy pos voort te gaan, terwyl hy 'n woning in Konstanz behou het. In 1529 doen hy aansoek om 'n pos by Speyer, maar eis blykbaar 'n te hoë salaris. Hy is dikwels gevra om nuwe orrels te ondersoek, soos dié van Zurich en Heidelberg.

Sy belangrikste nalatenskap is die *Fundamentbuch*, 'n versameling bestaande uit orrelmusiek wat ook 'n inleiding bevat tot speeltegnieke en improvisasie. Buchner se *Versamelde Orrelwerke (Sämtliche Orgelwerke)* is deur Jost Harro Schmidt geredigeer as volumes 54 & 55 van *Das Erbe deutscher Musik* (Litolff/Frankfurt, 1974). Onder sy leerlinge was die Switserse orrelis en komponis Fridolin Sicher.
**Hipotermie (verkluiming)** is 'n toestand waarin die sentrale liggaamstemperatuur (die hoogste temperatuur in die middel van die lyf) van 'n persoon so ver gedaal het dat die normale metabolisme in gevaar kom. Liggaamstemperatuur wissel by normale gesonde mense tussen ongeveer 37,5 ºC (soms hoër by inspanning) en 35,5 ºC, of soms laer, soos vroeg in die môre tydens slaap. Liggaamstemperature onder 32 ºC veroorsaak dat funksies afneem, en enigiets onder 30 ºC is uiters skadelik.

Hipotermie begin as die liggaamstemperatuur daal tot onder 35 °C. As die liggaamstemperatuur onder 32 °C daal, word die situasie kritiek. Liggaamstemperature onder 27 °C is sonder mediese ingryping byna altyd dodelik, hoewel daar gevalle bekend is waar 'n persoon met 'n liggaamstemperatuur van 14 °C oorleef het.

Hartstilstand en breinfunksie
-----------------------------

Hipotermie kan ook lewensreddend wees. Die brein sterf naamlik reeds af wanneer die sirkulasie slegs enkele minute stop, maar by laer temperatuur kan dat veel langer duur (ander organe is minder in gevaar, aangesien hulle 'n sirkulasiestilstand langer kan oorleef). Hierdeur is dit soms moontlik om verdrinking in baie koue water te oorleef. Die slagoffer verloor bewussyn en die hartklop (bloedsomloop) stop. Die slagoffer lyk klinies dood. Deur die koue van die water raak die brein egter nog nie so vinnig onherroeplik beskadig nie. In sommige gevalle is dit nog moontlik om sulke slagoffers te laat herleef.

Soorte
------

Daar is twee soorte hipotermie te onderskei, akute en chroniese. Akute hipotermie is die gevaarlikste; die liggaamstemperatuur daal vinnig, dikwels binne sekondes of minute as 'n slagoffer bv. deur die ys van 'n bevrore meer sak. 

Chroniese hipotermie vind plaas as die liggaam oor 'n lang tyd verkoel word. Iemand wat in yskoue water beland, sal oor die algemeen binne enkele minute te koud wees om self aktief te kan swem. Die gevaar van 'n fatale einde word ook vergroot deur hewige uitputting van die sparteling.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12125218v (data)
* GND: 4140401-4
* LCCN: sh85063825
* NDL: 00576898
* NKC: ph398377

 |
Die **Geelveer** (*Aulax cancellata*) is 'n struik wat endemies is aan die Wes-Kaap en die Oos-Kaap en wat tot die genus *Aulax* behoort. Dit plant is wydverspreid, dit kom op die Kaapse Skiereiland, Hottentots-Hollandberge tot by die Langeberg, Kougaberge, Swartberg en Kammanassieberge voor. Die struik groei regop met 'n enkelstam en word tot 2,5 meter hoog. 

Die plant vrek in 'n brand maar die sade oorleef. Die plant is tweeslagtig, manlike en vroulike blomme groei aan verskillende plante. Die plante blom van November tot Februarie. 'n Verskeidenheid insekspesies help met die bestuiwing van die plante. Vroulike blomme verdroog en vorm 'n houtagtige doppie waarin die sade vorm en bewaar word. Die plant groei in sandsteengrond op hoogtes van 0 tot 1 200 m. 

In Engels staan die plant bekend as die *Channel-leaf Featherbush*.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15063235
* GBIF: 5636472
* iNaturalist: 580852
* IPNI: 703055-1
* IUCN: 112519616
* NCBI: 379204
* Plant List: kew-2666291
* Tropicos: 26500809

 |
| **Osorno**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Vlag** |
|  |
|  |
|  |
| **Wapen** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Chili |
|  **Streek** |  Los Lagos |
|  **Koördinate** | 40°35′00″S 72°10′00″W﻿ / ﻿40.58333°S 72.16667°W﻿ / -40.58333; -72.16667 |
|  **Gestig op** | 1558 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 951 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 35 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2009) | 160.475 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 152,97/vk km |
|  - Metropolitaanse gebied |  |
|  **Tydsone** | UTC -3 |
|
|  **Burgemeester** | Jaime Bertín |
|   **Amptelike Webwerf** | www.municipalidadosorno.cl  |
|

Osorno gesien vanaf 'n hoogte.
Osorno, is die stad en munisipaliteit in die suide van Chili, wat is die hoofstad van dieselfde naam en die Provinsie van Osorno. Osorno is 'n belangrike stad in Región de Los Lagos en die suide van die land.

In 2009 was daar sowat 160.475 inwoners, maak dit die sestiende volk rijkste stad in Chili, en die tweede in die Región de Los Lagos.

8,7% van die bevolking identifiseer homself as inheems nie. Osorno is 'n belangrike punt van die aankoms van die duitse immigrante wat aangekom het in die gebied in die 19de eeu.
**Osman III** of **Ottoman III** (Ottomaanse Turks: عثمان ثالث, moderne Turks: III.Osman; 2/3 Januarie 1699 – 30 Januarie/30 Oktober 1757) was van 1754 tot 1757 sultan van die Ottomaanse Ryk.

Hy was die jonger broer van Mahmoed I en die seun van Mustafa II. Hy was nie ’n belangrike prins nie en sy kort bewind is gekenmerk deur ’n groeiende onverdraagsaamheid teenoor nie-Moslems (Christene en Jode is gelas om klere of lapelwapens te dra om hul godsdiens aan te dui) en vir ’n brand in Istanboel.

Osman het die grootste deel van sy lewe in afsondering in die kafes gewoon en toe hy sultan word, het hy vreemde gewoontes gehad. Hy het musiek en vroue gehaat – hy het musiek in die paleis verbied en ysterskoene gedra sodat vroue hom kon hoor aankom en padgee. Hy is in 1757 sonder kinders dood.

Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

| * l
* b
* w
Ottomaanse sultans volgens tydperk |
| --- |
| Opgang (1299-1453) | 
* Osman I
* Orhan
* Murat I
* Bajezid I
* (Tussenregering)
* Mehmet I
* Murat II
* Mehmet II

 |  |
| Groei (1453–1683) | 
* Bajezid II
* Selim I
* Süleyman die Manjifieke
* Selim II
* Murat III
* Mehmet III
* Ahmet I
* Mustafa I
* Osman II
* Murat IV
* Ibrahim
* Mehmet IV

 |
| Stagnasie (1683–1827)  | 
* Süleyman II
* Ahmet II
* Mustafa II
* Ahmet III
* Mahmoed I
* Osman III
* Mustafa III
* Abdülhamid I
* Selim III
* Mustafa IV
* Mahmoed II

 |
| Verval (1828–1908) | 
* Abdülmecid I
* Abdülaziz
* Murat V
* Abdülhamid II

 |
| Ondergang (1908–1923) | 
* Mehmet V
* Mehmet VI
* Abdülmecid II

 |
Kunstenaarsvoorstelling van 'n spekulatiewe maan om HD188753Ab.
Animasie van die opbou van HD188753.
**HD188753** is 'n stelsel van drie sterre in die sterrebeeld Swaan op 149 ligjaar afstand. Die sterre in die stelsel is van mekaar geskei deur 'n afstand van ongeveer die afstand tussen Saturnus en die son. Een van die sterre is 'n geeldwerg, die ander 'n oranjedwerg en die laaste 'n rooidwerg.

Die helderheid van die stelsel bedra +7,43. Dit is te swak om waarneembaar te wees met die blote oog, maar met 'n klein teleskoop is dit goed sigbaar. George Washington Hough het in 1895 ontdek dat dit 'n meervoudige ster is.

Hierdie sonnestelsel is relatief dig opmekaar gepak; die begeleidende sterre, HD188753B en HD188753C, draai albei op 'n afstand van sowat 12 astronomiese eenhede (AE, ongeveer die afstand Aarde-Saturnus) rondom 'n swaarder, sentrale ster, HD188753A. Dit gebeur met 'n omlooptyd van 25,7 jaar. Die planeet draai ook op 'n taamlik kort afstand van 0,05 AE om hierdie sentrale ster. Die twee begeleidende sterre draai in 'n soort piroeëtte om mekaar met 'n omlooptyd van 156 dae.

Moontlike planeet
-----------------

In die stelsel is met die Keckteleskoop in Julie 2005 deur die Poolse astronoom Maciej Konacki ondersoek, toe 'n planeet, HD188753Ab, van 1,14 Jupitermassas blykbaar ontdek is. Dit het wetenskaplikes laat dink aan die planeet Tatooine uit Star Wars sodat daar tans gepraat word van 'n Tatooineagtige planeet. Die bestaan van die planeet is egter nog nie deur ander wetenskaplikes bevestig nie.

Volgens die huidige (2005) gedagtes oor die ontstaan van 'n sonnestelsel sou mens in meervoudige sterre egter geen planete verwag nie. Die feit dat planete in hierdie soort sterretrio's kan voorkom, kan dalk beteken dat skattings vir die aantal planete in ons melkwegstelsel hoër geraam moet word, immers, sowat 60% van sterre behoort tot 'n meervoudige ster.

HD188753Ab sal egter nie die eerste planeet wees om by 'n dubbelster gevind te word nie; in 2003 reeds is 'n eksoplaneet ontdek wat rondom Gamma Cephei wentel. In hierdie dubbelster draai die sterre egter op sodanige afstand om mekaar, dat hulle min onderlinge invloed het.

Hierdie planeet sou behoort tot die klasse van warm Jupiters, 'n algemene soort eksoplaneet wat relatief swaar is en binne enkele dae rondom hulle ster draai. Die vonds bevraagteken heersende opvattings dat hierdie soort planete op relatief groot afstand van hulle ster gevorm word en later na binne wentel. Mense probeer met hierdie vermoedens die vonds van warm Jupiters te laat rym met bestaande teorieë oor die ontstaan van sonnestelsels, maar dit lyk asof hierdie mening definitief opgeskop moet word. Die ontdekkers trek 'n versigtige gevolgtrekking dat dit voorkom asof die protoplanetêre skywe, waaruit planete ontstaan, heeltemal verskillend in samestelling kan wees, sodat ons eie sonnestelsel nie noodwendig 'n voorbeeld vir alle sterre is nie.

Bronne
------

* Giant planet seeks nursery place - Nature - volume 436, nommer 7082, bls. 182.  (rekening vereis)
* Persberig JPL  Geargiveer 17 Julie 2005 op Wayback Machine
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Osoon  |
| IUSTC-naam | trisuurstof |
| Struktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | O3 |
| Molêre massa | 48.0 [g/mol] |
| CAS-nommer | 10028-15-6   |
| Voorkoms | ligteblou gas   |
| Reuk | skerp |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | -193 °C |
| Kookpunt | -112 °C |
| Digtheid | 1,6\*lug |
| Oplosbaarheid | 570 mg/L water 20 °C suiwere osoon  |
| **Termodinamies**  |
| ΔfH~~o~~ | 142.7 [kJ/mol]  |
| Henry se konstante | 1.17 x 10-2[mol/L.atm] - 2400[K] |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | N/A  |
| LD50 | 12,6 dpm, 3 uur (muis) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Osoon** (**O3**) is 'n reaktiewe allotroop van suurstof. 'n Osoonmolekuul is 'n polêre molekuul wat uit drie kovalentgebonde suurstofatome bestaan. Dit is 'n irriterende, giftige gas met 'n ligteblou kleur teen standaardtemperatuur en -druk. Dit word 'n donkerblou vloeistof onder -112 °C en 'n donkerblou vastestof onder -193 °C.

Atmosfeer
---------

Osoon kom in die osoonlaag in die boonste gedeelte van die stratosfeer van die aarde voor, wat laasgenoemde se natuurlike beskerming teen die son se ultravioletstraling (hoë energiestraling) is. Osoon in die stratosfeer is dus "goeie osoon" wat die son se ultravioletstraling absorbeer en sodoende die mense, diere en plante teen die hoë energiestraling beskerm. Die vorming van ozone in die stratosfeer is 'n fotochemiese proses. Suurstof neem energie op deur absorpsie van 'n foton en dissosieer:

{\displaystyle O\_{2}+h\nu \to O+O}
'n Suurstofatoom reageer met 'n suurstof molekuul, maar hierdie reaksie vereis dat 'n derde molekuul M die oorskot aan energie kan wegdra 

{\displaystyle O\_{2}+O+M\to O\_{3}+M^{\*}}
Die ultraviolette straling van die son en suurstofatome kan osoon ook weer vernietig:

{\displaystyle O\_{3}+h\nu \to O+O\_{2}}
{\displaystyle O\_{3}+O\to 2O\_{2}}
Die osoongat bo Antarktika
'n Ewewigskonsentrasie van osoon sal so vorm, veral omdat die vernietiging nie baie vinnig verloop nie. Tydens die winter sal egter aan die pole die osoonkonsentrasie terugloop omdat daar lang tyd geen sonlig meer is nie, maar die terugloop is nie baie vinnig nie

Die aanwesigheid van freon uit spuitbusse en koelkaste in die atmosfeer het dit egter verander omdat chlooratome wat ontstaan deur fotodissosiasie van freon as 'n katalisator vir die afbraakproses optree. Dit veroorsaak die osoongat bo die pole.

Een stap is byvoorbeeld:

{\displaystyle CFCl\_{3}+h\nu \to CFCl\_{2}+Cl}
{\displaystyle Cl+O\_{3}\to ClO+O\_{2}}
Bo die pole is die temperatuur soms baie laag (190K) en die yskristalle in die atmosfeer versterk die katalitiese effekte.

Daar word ook osoon in die troposfeer aangetref. Maar anders is die osoon in die osoonlaag, is hierdie "slegte osoon" wat skadelik is vir asemhalende wesens. Die het 'n irriterende effek op die mens se neus, keel en oë, en beskadig longweefsel en plante.
**Richard Neutra**

**Oostenryks-Amerikaanse argitek**

---

**Gebore**  

8 April 1892  

in Wene, Oostenryk-Hongarye

---

**Oorlede**  

16 April 1970 (op 78)  

in Wuppertal, Duitsland

---

**Skool**  

Modernistiese argitektuur

---

**Beduidende projekte**  
  

  

Neutra House, Silverlake, Los Angeles

---

  

Miller House in Palm Springs, Kalifornië, VSA ("Woestyn-modernisme")

---

**Toekennings en pryse**  

Wilhelm Exner-medalje (1959)

---

AIA se Goue Medalje (19777)

**Richard Joseph Neutra** (Duitse uitspraak: [ˌʁiçaʁt ˈnɔʏ̯tʁaː], Engels: [ˈnɔɪtrə]; \* 8 April 1892, † 16 April 1970) was 'n Oostenryks-Amerikaanse argitek wat die grootste deel van sy loopbaan in Suid-Kalifornië werksaam was en bekendheid verwerf het as een van die leidende verteenwoordigers van modernistiese boukuns.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90127917
* BNE: XX1220680
* BNF: cb12197717t (data)
* CANTIC: a11403664
* CiNii: DA01759645
* GND: 118734679
* HDS: 027394
* ISNI: 0000 0001 2137 2987
* LCCN: n50004597
* LNB: 000186362
* NDL: 00451178
* NKC: jn20030923035
* NLA: 36537261
* NLG: 237357
* NLI: 000099170
* NLK: KAC2018G0743
* NLP: A12213913
* NSK: 000086655
* NTA: 069929807
* RERO: 02-A027597027
* RKD: 235524
* The SBN id CUBV119236 is not valid.
* SELIBR: 218298
* SNAC: w63x8846
* SUDOC: 027703274
* Trove: 1279418
* ULAN: 500017837
* VIAF: 66513638
* WorldCat Identities: lccn-n50004597

 |
*Sandwich clock* (1971), *Ritz-Italora*, Milaan, Italië
IBM 5140 Draagbare rekenaar (1986-1987)  
*Museo Nazionale della Scienza e della Tecnologia Leonardo da Vinci*, Milaan
Klapbare radiotoestel *Brionvega TS 522* (2004)
**Richard Sapper** (\* 30 Mei 1932 in München; † 31 Desember 2015 in Milaan) was 'n Duitse industriële ontwerper en dosent wat hom in Milaan gevestig het en daar ook werksaam was. Hy word as een van die voorste ontwerpers van sy generasie beskou - met 'n suiwer estetiese vormtaal wat tegelykertyd vernuwend was en altyd verrasings opgelewer het, maar dikwels ook vol humor was.

Die groot verskeidenheid Produkte, wat Richard Sapper ontwuikkel en ontwerp het, strek van skepe en motors tot rekenaars en ander elektroniese toestelle, meubels en kombuistoestelle wat in opdrag van bekende ondernemings soos Alessi, Artemide, B&B Italia, Brionvega, Heuer, IBM, Kartell, Knoll, Lenovo, Lorenz Milano, Magis, Molteni en baie ander ontstaan het. Richard Sapper was vanaf 1980 as hoof industriële ontwerpkonsultant vir IBM en later Lenovo werksaam.

Vir sy werk is Sapper met 'n verskeidenheid uitstallings en internasionale pryse vereer soos die befaamde *Compasso d’Oro* (elf keer) en die *Lucky Strike Designer Award* (wat deur die *Raymond Loewy Foundation* toegeken word). Die produkte en voorwerpe, wat hy ontwerp het (onder meer vir die befaamde Italiaanse vervaardiger van verbruikerselektronika, *Brionvega*), maak deel uit van die permanente versamelings van bekende musea soos die *Museum of Modern Art (MoMA)* in New York en die Londense *Victoria and Albert Museum*.
Die **Geelstert-tamarin** (*Anampses meleagrides*) is 'n vis wat voorkom in die Stille Oseaan, die Indiese Oseaan, die Rooisee, Oman en aan die ooskus van Afrika suidwaarts tot by sentraal KwaZulu-Natal. In Engels staan die vis bekend as die *Yellowtail tamarin*.

Identifikasie
-------------

Die vis word tot 22 cm lank. Alle onvolwasse visse en volwasse wyfies het dieselfde kleur patroon. Hul lyf is donkerbruin tot swart en daar is 'n klein wit kolletjie op elke skub terwyl die stert geel is. Die kop, anale- en dorsalevinne het ook kolletjies op. Die agterste dorsale- en analevinne het oogkolle op.

Die volwasse mannetjies is rooibruin tot groenerig met kort vertikale strepies op elke skub. Daar is onreëlmatige blou strepe op die kop en keel. Die stertvin het klein, blou kolletjies met donker rante op.

Die vis leef in aflandige koraal- en rotsriwwe in water wat 5 tot 60m diep is. Hulle verkies areas waar daar 'n mengsel van sand, koraal en rotse is. Die vis begraaf homself ook snags in die sand of as gevaar dreig. Die wyfies vorm klein, los groepies gewoonlik naby 'n mannetjie. Die vis is altyd aan die beweeg en stop net om klein vissies of bodem ongewerweldes te eet.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *The Reef Guide: Fishes, corals, nudibranchs & other invertebrates: East & South Coasts of Southern Africa.* Dennis King & Valda Fraser. Struik Nature. 2014 ISBN 978-1-77584-018-3
**Love is in the Bin** (**Liefde is in die asblik**) is 'n 2018 kunsingryping deur Banksy by Sotheby's Londen, met 'n onverwagte selfvernietiging van sy 2006-skildery *Girl with Balloon*, onmiddellik nadat dit op 'n veiling verkoop is vir 'n rekord bedrag van £ 1 042 000. Volgens Sotheby's is dit "die eerste kunswerk in die geskiedenis wat lewend geskep is tydens 'n veiling."

Oospronklike werk
-----------------

Die skildery is 'n aanpassing van Banksy se 2002 muurskildery *Girl with Balloon*, wat skaars was as 'n unieke werk eerder as 'n drukstuk. Dit is deur hom aan 'n vriend gegee kort na die "Barely Legal"-uitstalling in 2006. Banksy het gesê hy het die selfvernietigingsmeganisme op hierdie tydstip voorberei indien die werk ooit vir veiling aangebied sou word.

Veiling en selfvernietiging
---------------------------

Sotheby's Londen het die skildery op 5 Oktober 2018 op 'n veiling verkoop teen 'n kunstenaarrekordprys van £ 1 042 000. Binne sekondes na die hamer neergekom het het die doek begin skuif uit die onderkant van die raam, versnipperd tot die hoorbare geluid van 'n sirene en die verrassende uitroepe van die deelnemers. Die werk is in 'n diep raam geplaas en was ingeprop om ingeboude elektriese ligte te laat werk, wat ook die verborge papiersnippermasjien aangedryf het. Sotheby's het gesê hulle het geen voorkennis van die meganisme of die beplande snipperaksie gehad nie.

Na die versnippering was daar 'n onderhandeling met die koper om die koop te bevestig. Op 11 Oktober 2018 is ooreengekom dat die transaksie teen die oorspronklike prys sou voortgaan. Die werk is hernoem deur Banksy se verteenwoordigers van *Girl with Balloon* na *Love is in the Bin*. Kunsmarkkenners het gespekuleer dat die "selfvernietiging" die waarde van die kunswerk verhoog het. Sotheby's het 'n verklaring uitgereik wat dit genoem het as "...die eerste kunswerk in die geskiedenis wat lewend geskep is tydens 'n veiling".

Daar is berig dat die kunstenaar 'n video van die gebeurtenis op Instagram opgelaai het, wat die konstruksie van die versnippingsmeganisme in die raam getoon het, maar die plasing is later verwyder. Banksy het nog 'n video vrygestel wat daarop dui dat die plan was om die skildery heeltemal te versnipper. Die skildery word gewys met die woorde: "In repetisies het dit elke keer gewerk".

Spekulasies
-----------

Daar is bespiegel dat 'n man wat by die versnippering was, Banksy of iemand aan hom gekoppel was.

Kort na die veiling het Josh Gilbert, 'n kunstenaar en smid, gestel dat daar 'n aantal teenstrydighede was met hoe die werk ditself gesnipper het.
**Donkergat** was 'n bekende walvisstasie aan die Weskus van Suid-Afrika.

Hierdie walvisabattoir was geleë by 33° 4′ 55″ suid, 18° 0′ 5.99″ oos, in 'n klein baai op die noordelike punt van die smal skiereiland wat Langebaan se strandmeer van die Atlantiese Oseaan skei. 

Aanvanklik was Donkergat 'n kwarantynpos vir mense wat aansteeklike siektes onderlede gehad het. Grafstene dui ook daarop dat daar verskeie drenkelinge begrawe lê. Baie vroeg in die 20ste eeu ontwikkel Johann Bryde hier die eerste moderne walvisstasie op grond wat hy huur van John de Villiers, 1ste Baron de Villiers. Bryde bring die skepe Val en Matilda tot sink om 'n kaai te vorm.

Walvisjagters van oor die hele wêreld, en veral van Noorweë, het die fabriek gebruik. In 40 jaar is hier 20 000 walvisse geslag en binne die eerste 4 jaar het die maatskappy traan ter waarde van £100 000 verkoop. Tussen die Eerste en Tweede Wêreldoorlog is die fabriek gesluit weens 'n te lae prys vir die walvisolie. Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die fabriek weer goeie sake gedoen en na die oorlog is in een seisoen selfs 2000 walviskarkasse hier aan wal gebring. 

Na die 1960’s het die walvisvangs baie afgeneem en is die fabriek in 1967 gesluit. Dit het ook 'n einde gebring aan die onaangename reuk wat oor die gebied gehang het afkomstig van die ketels waarin die walvisspek verwerk is. Nog jare lank na die sluiting van die fabriek het die see daar rondom gewemel van die haaie wat gelok is deur die slagafval. Haaiaanvalle het toe nog gereeld voorgekom, maar tans is dit 'n gewilde gebied by branderplankryers en hengelaars.

Trivia
------

In 1962 is hier in die pens van 'n walvis een van die wêreld se grootste pylinkvisse aangetref.

Bronne
------

* Green, Lawrence G.: A giant in hiding. Kaapstad: Howard Timmins, 1970
* Green, Lawrence G.: South African Beachcomber. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1958
* Snyman, Dana: Jagters van die diepsee. In: Onder die radar. Stories uit ons land. Kaapstad: Tafelberg, 2013. ISBN-13:978-0-624-06227-1
| Boeddhisme |
| --- |
|  |
| Stigter |
| Siddhartha Gautama |
| Volgelinge |
| 
488–535 miljoen |
| Geskiedenis |
| Geskiedenis van Boeddhisme • Kloosterlewe |
| Belangrike begrippe |
| Afhanklike ontstaan • Dharma • Drie Juwele • Drie kenmerke van die bestaan • Dukkha • Edel Agtvoudige Pad • Karma • Nirwana • Samsara • Verligting • Vier Edel Waarhede |
| Strominge |
| Mahayana • Suiwer Land • Theravada • Tibettaanse Boeddhisme • Vajrayana • Zen |
| Geskrifte |
| Boeddhavamsa • Pali-kanon • Lotussoetra |
| s • b • w |

**Suiwer Land-Boeddhisme**, in die Weste ook bekend as **Amidisme**, is ’n groot tak van Mahayana-Boeddhisme en een van die mees algemene tradisies van Boeddhisme in Oos-Asië. Suiwer Land se leringe sentreer om Amitabha Boeddha.

Die praktyke en begrippe wat in Suiwer Land voorkom, word aangetref in die basiese Mahayana-kosmologie en is ’n belangrike deel van dié tradisie in China, Japan, Korea, Viëtnam en Tibet. Die term "Suiwer Land-Boeddhisme" kan verwys na die Suiwer Land-tradisie of Suiwer Land-leerstellings van Mahayana, sowel as die aparte Suiwer Land-sekte wat in Japan ontwikkel het. In die Japannese Boeddhisme het Suiwer Land-leringe ontwikkel in ’n onafhanklike institusionele sekte, soos gesien kan word in die Jōdo-shū- en die Jōdo Shinshū-skool.

Die Suiwer Land
---------------

Volgens hedendaagse Suiwer Land-tradisies sit Amitabha die dharma uiteen in sy boeddha-veld (Sanskrit: *buddhakṣetra*), of "suiwer land" (Chinees: *jìngtǔ*), ’n streek wat verposing bied van karma-oorgang. Amitabha se land van Sukhavati is ’n pragtige land wat alle ander ryke oortref. Daar is baie gode, mense, blomme en vrugte, asook bome wat wense vervul en waar seldsame voëls skuiling soek. Om die Suiwer Land binne te gaan is gelykstaande aan die behaling van verligting. Hierna word die persoon deur Amitabha Boeddha en verskeie bodhisattvas onderrig totdat hy volle en algehele verligting behaal. Hy kan dan kies of hy as ’n bodhisattva na enige van die ses vlakke van die bestaan wil terugkeer om ander mense te help en of hy in die Suiwer Land wil bly en boeddhaskap behaal.

In die Mahayana-tradisie is daar baie boeddhas, en elke boeddha het sy eie suiwer land. Amitabha se land van Sukhavati lê in ’n westelike rigting, terwyl Akshobhya se suiwer land van Abhirati in ’n oostelike rigting lê. Terwyl Japannese Boeddhiste albei erken, is Oostelike Suiwer Land-Boeddhisme minder gewild as die Westelike Suiwer Land-weergawe. Hoewel daar ook ander suiwer lande, is, is Amitabha s’n verreweg die gewildste.
Motorola se Surfboard-kabelmodem
'n **Kabelmodem** is 'n modem wat toegang bied tot 'n datasein wat deur middel van die kabeltelevisie-infrastruktuur gestuur word. Kabelmodems word veral gebruik vir breëband-internetdienste en trek voordeel uit die kabeltelevisie-netwerk se ongebruikte bandwydte.

Kabelmodems is tans nog die mees gebruiklike hardeware vir breëbanddienste in die Verenigde State en Kanada, maar word ook in Australië en Europa gebruik en dikwels as deel van *triple play*-pakkette bemark wat 'n gekombineerde toegang tot kabeltelevisie-, telefoon- en internetdienste verskaf. 

Kabeltelevisie pronk met baie hoë af- en oplaaispoede, waarby die aflaaispoed vir kommersiële klante 50 megagrepe of meer per sekonde en vir residensiële internet-toegange tussen 2 en 10 megagrepe per sekonde kan beloop. Weens die hoë koste wat aan hierdie soort breëbanddienste verbonde is, raak ADSL-toegange per telefoonlyn, die mees gebruiklike breëband-tegnologie in Europese lande, nou ook in die VSA toenemend gewild.

Streng gesproke moet kabelmodems eerder as 'n netwerkbrug gedefinieer word. Internet-diensverskaffers bied soms kabelmodem-hardeware te koop of te huur aan wat 'n brug met 'n netwerkspil of roeteerder kombineer.

In die 30 lidstate van die OECD is daar teen die einde van 2006 reeds sowat 57 miljoen kabelmodems vir breëband-internettoegang ingespan, waarvan sowat die helfte in die Verenigde State. Kabelmodems se markaandeel het byna 30 persent beloop en was die tweede mees gebruiklike tegnologie na ADSL.
**3200 Phaethon** is 'n hemelliggaam wat gewoonlik as asteroïde geklassifiseer word, hoewel sy herkoms onseker is. Dit is in 1983 ontdek.

Phaethon het 'n seldsame blou kleur, 'n lae albedo (0,07) en 'n sterk elliptiese wentelbaan wat van digby die son tot buite Mars se wentelbaan strek. Hierdie baan lyk soos 'n komeet s'n, maar in teenstelling met komete vorm Phaethon geen koma, 'n wolk van stof en gas, nie.
Phaethon kan ook tot naby die Aarde kom. Dit het in 1974 gebeur en weer op 16 Desember 2017, toe dit 10,3 miljoen kilometer van ons planeet af verbygeskeer het. Die blou kleur is waarskynlik die gevolg van die hoë temperatuur (800 oC) waaraan Phaethon in die nabyheid van die son blootgestel word. Phaethon se wentelbaan kom ooreen met die bane van die Geminides, wat in Desember altyd vir 'n meteoorreën sorg. Daar word vermoed dat Phaethon dit veroorsaak.

Japannese sending
-----------------

Die Japannese ruimtevaartorganisasie JAXA het planne vir 'n sending in 2022 om die DESTINY+-ruimtetuig by Phaethon te laat verbyvlieg.
**Sharm El Sheikh Internasionale Lughawe** (Arabies: مطار شرم الشيخ الدولي‎ *Maṭār Sharm El Sheikh El Dawli* ) is 'n internasionale lughawe geleë in Sharm El Sheikh, Egipte. Dit is die derde besigste lughawe in Egipte ná Kaïro Internasionale Lughawe en Hurghada Internasionale Lughawe. Die lughawe was voorheen bekend as Ophira Internasionale Lughawe.

 Beheertoring by Sharm El Sheikh Internasionale Lughawe
Die lughawe is op 14 Mei 1968 as 'n Israeliese lugmagbasis geopen. Na die ondertekening van die Egipte-Israel-vredesverdrag in 1979 en die daaropvolgende Israeliese onttrekking aan die Sinai-skiereiland, is dit as 'n burgerlike lughawe heropen.

Die grootste gereelde vliegtuig wat die lughawe benut het, was 'n Boeing 747-400 wat deur Transaero Airlines bedryf word. Hierdie vlugte wat vanaf Moskou vertrek het, het geëindig toe Transaero se bedrywighede in Oktober 2015 gestaak is. British Airways het die enigste gereelde geskeduleerde Boeing 777-200ER -diens (vanaf Gatwick-lughawe) bedryf. Hierdie diens is egter gestaak weens kommer oor die neerstort van Metrojet-vlug 9268 op 31 Oktober 2015.

In 2008 het die Egiptiese Lughawehouermaatskappy planne aangekondig om 'n derde nuwe terminaal by die lughawe te bou. In Julie 2009 het die Egiptiese Beheermaatskappy vir Lughawens en Lugnavigasie (EHCAAN) 'n kontrak met die Spaanse konstruksie-ontwerpers Pointec vir die derde terminaal onderteken. Die terminaal is beplan om die lughawe se kapasiteit van 7,5 tot 15 miljoen passasiers per jaar te verdubbel. Die projek se primêre koste is op $420 miljoen geraam. Die ontwerpfase sou vroeg in 2010 voltooi wees. Internasionale kontrakteurs is toe genooi vir 'n oop tender om die terminaal te bou, wat geskeduleer was om heeltemal gebou te wees teen 2015. Teen September 2016 het konstruksie nog nie begin nie. 

Teen November 2015 het passasiersgetalle aansienlik afgeneem weens die val van Metrojet-vlug 9268 op 31 Oktober 2015. Dit het daartoe gelei dat lugdienste vlugte vanaf die lughawe gekanselleer het en reddingsvlugte vir gestrande passasiers onderneem het. Regerings van Rusland en Europese lande soos die Verenigde Koninkryk het lugrederye verbied om na die lughawe te vlieg, met verwysing na veiligheidskwessies wat na die ongeluk uitgelig is. Die regering van die Verenigde Koninkryk, het alle reise na en van Sharm El Sheikh afgeraai.

In Januarie 2018 is aangekondig dat EgyptAir Express 'n basis by die lughawe sal open vir sy inkomende vloot Airbus A220's. Dit sal die hoeveelheid bestemmings wat deur die lugredery by die lughawe bedien word, verhoog met die moontlikheid om ononderbroke na stede in Italië, Duitsland, Marokko en Indië te vlieg.

Op 22 Oktober 2019 het die VK die vlugverbod op vlugte tussen Britse lughawens en Sharm El Sheikh opgehef.

Op 1 November 2019 het TUI AG, moedermaatskappy van TUI Airways en TUI UK 'n hervatting van vlugte na die lughawe aangekondig, wat in Februarie 2020 sou begin. 

Op 9 Augustus 2021 het Rossiya Airlines die eerste vlug in 5 jaar tussen Rusland en Sharm El Sheikh onderneem, sedert die verbod op vlugte tussen die oord en Rusland, weens die val van Metrojet-vlug 9268.
Zerzura was ‘n langvergete en raaiselagtige oase in ‘n afgeleë deel van die Sahara in Egipte.

Ligging
-------

Zerzura bestaan uit drie omarambas genaamd Talh, Abd el Melik en Hamra op 24° noorderbreedte en tussen 25° en 25° 30ˈ oosterlengte. Dit is net noordwes van die Gilf Kebir-plato en amper waar Egipte aan Libië en die Soedan grens.

Ligging
-------

Vroeg in 20ste eeu was daar nog groot dele van die Sahara grotendeels onbekend weens moeilike bereikbaarheid, die aanhoudende verskuiwende sandduine en die gebrek aan water. In die oasisdorpies soos Dakhla, Farafra en Baharia het die inwoners aan mekaar verhale vertel van verlore oases en dorpe met fabelagtige rykdomme. Die bekendste storie het gegaan oor die legendariese oase Zerzura. Waarskynlik was dit gebaseer op ‘n manuskrip in Arabies getiteld "Zerzura – oase van die klein voëltjies" uit die 13de eeu waarin beweer is dat daar in Zerzura groot skatte te vind is. "Die boek van die verborge pêrels" uit die 15de eeu beskryf Zerzura weer as ‘n dorp met witgekalkte huise en ook groot weelde.

Soektogte
---------

Die Egipte-kenner John Wilkinson het in 1835 verslag gelewer van sy gesprek met ‘n Arabier wat die oase teengekom het op soek na ‘n verlore kameel. Volgens hom was daar palmbome, fonteine en murasies. In 1909 het Harding King en in 1915 John Bell tevergeefs na die verlore oase gesoek. Sedertdien was daar groot vordering in die tegnologie en kon ligte motorvoertuie in die woestynsand gebruik word en vliegtuie om die terrein uit die lug te bestudeer. Lazlo Almasy, ‘n Hongaarse ontdekker en avonturier, raak betrokke en luister na alle gerugte en legendes en bestudeer alle kaarte en historiese geskrifte en kom tot die slotsom dat die verlore oase in die omgewing van die Gilf Kebir-plato moet wees. In 1932 vlieg Almasy en ‘n geselskap oor die gebied en volg dit later op met ‘n tog oor die duine na die drie omarambas. Geen teken van bouvalle van ‘n moontlik verlore stad is gevind nie. Dit en die verhale van rykdommme blyk blook fantasie te wees. Akasiebome toon dat daar nou slegs ondergrondse water is. Rotsgravures wat meer as 5500 jaar oud is, is die enigste bewyse van vroeëre menslike bewoning.

Organisasies
------------

Deelnemers aan die soektog oor die jare heen het gereeld byeengekom en het bekend geword as die Zerzura-klub. Ook die Royal Georgraphical Society het hom beywer vir die soektogte.

Bibliografie
------------

* Gilliam, Ron: The quest for Zerzura. historynet.com/the-quest-for-zerzura.htm
* Green, Lawrence G.: These wonders to behold. Kaapstad: Howard Timmins, 1959.
* Scot, Harold: Zerzura – the lost oasis of the Libyan desert. www.harold-scot.com
**Leon Wessels** (gebore 19 April 1946)  is 'n Suid-Afrikaanse prokureur, politikus, en aktivis wat in die blanke minderheidsregering van die Nasionale Party tydens apartheid gedien het.  Hy was een van die min Afrikanerpolitici om openbare berou vir die dade van daardie regering te toon.

Onderwys
--------

Soos F.W. de Klerk  het hy aan die Hoërskool Monument in Krugersdorp, Suid-Afrika, skoolgegaan. Nadat hy in 1963 gematrikuleer het, behaal Wessels die Baccalaureus in regte (LLB)-graad aan die Potchefstroomse Universiteit in 1972 en in 2001 die Doktor in die regte (LLD)-graad aan die Randse Afrikaanse Universiteit. As voorgraadse student was hy voorsitter van die Universiteit se Studenteraad (SR), en van 1971 tot 1973 president van die Afrikaner Studentebond (ASB), 'n studente-organisasie waarin vele Afrikanerleiers hul politieke kwekelingskap ondergaan het.

Apartheid-era politikus
-----------------------

Wessels tree toe tot die nasionale politiek in 1977 toe hy verkies is as parlementslid (LP) vir die kiesafdeling Krugersdorp, 'n Afrikanervesting. Alhoewel hy gedurende die volgende twee dekades toenemend geïdentifiseer is as 'n *verligte* ('n lid van die party se meer liberale vleuel), het hy deur partygeledere gevorder om 'n kabinetslid te word in die laaste apartheidsadministrasie as minister van plaaslike regering, nasionale behuising en mannekrag.

By die verhore van die Suid-Afrikaanse Waarheid-en-versoeningskommissie oor onwettige dade van die land se veiligheidsmagte, het Wessels – 'n voormalige adjunkminister van wet en orde – erken: "Ek glo nie die politieke verdediging van 'ek het nie geweet nie' is beskikbaar vir my nie omdat ek in baie opsigte nie wou weet nie".

In 1999 hy aangestel in die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie waar hy verantwoordelik was vir die monitering van die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting, 'n wet wat sentraal staan in die versekering van deursigtigheid in die regering, die sakewêreld en die burgerlike samelewing.

Persoonlik
----------

Sy vrou, Tersia Wessels, het in 2009 'n lid van die Gauteng provinsiale wetgewer geword vir die Congress of the People
**David Poole** (17 September 1925 – 27 Augustus 1991) was 'n Suid-Afrikaanse balletdanser, choreograaf en balletonderwyser wat aan Suid-Afrikaanse ballet internasionale status besorg het. Hy is in Kaapstad gebore. Hy het sy balletopleiding aanvanklik van Dulcie Howes aan die Balletskool van die Universiteit van Kaapstad ontvang, en is in 1947 na Engeland, waar hy lid geword het van die Sadler's Wells-balletgeselskap in Londen. Hy was tot in 1955 aan die groep verbonde, waar hy 'n ruk lank die hoofdanser was.

Daarna was hy lid van die Ballet Rambert en die Bolsjoi-balletgeselskap. Aan die einde van 1957 het Poole na Suid-Afrika teruggekeer en in 1959 lektor en choreograaf aan die Balletskool van die Universiteit van Kaapstad geword. In 1970 het hy Dulcie Howes as artistieke direkteur van Kruik-ballet opgevolg. In 1972 het hy hoof van die Balletskool geword, maar steeds ook as artistieke leier van Kruik se balletgeselskap opgetree. Poole het 'n groot aandeel gehad in die bevordering van ballet in Suid-Afrika.

Hy glo aan die skepping van 'n eie ballettradisie vir Suid-Afrika, binne die grense van die klassieke ballet. Hy het al verskeie choreografieë geskep. In 1957 het hy *The square* (op musiek van Glaser) gechoreografeer, die eerste vollengte Suid-Afrikaanse ballet, wat deur die Eoan-groep opgevoer is.

Ander choreografiese skeppinge van Poole sluit in *Die neutkraker* (musiek deur *Tsjaikofski*) in 1960, *Die sneeukoningin* (musiek deur Tsjaikofski) in 1966, *A midsummer night's dream* (musiek deur Händel) in 1970, *Sylvia* (musiek deur Delibes) in 1971, *Claire de lune* (musiek deur Debussy) in 1971. *Die vuurvoël* (musiek deur Strawinski) in 1974 en *Tristan und Isolde* (musiek deur Wagner) in 1974. *Die Reënkoningin* (1973) is gebaseer op 'n legende wat onder die Vendas in Noord-Transvaal vertel word, en is dus eg Suid-Afrikaans.

Bronnelys
---------

* Botha, Amanda: David Poole - hy bou aan 'n Suid-Afrikaanse ballettradisie. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 33, nr. 4, Junie 1974.
* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0-908409-64-8, volume 23, bl. 48

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: nr2002038450
* SNAC: w67d31xs
* VIAF: 17161523
* WorldCat Identities: lccn-nr2002038450

 |
Die Engelse Devonshire-redoute op die Bermuda-eilande (1614)
'n Model van 'n redoute-fort
'n Reliëfplan van die versterkings van Neuf-Brisach, Elsas, Frankryk, vanaf 1698 ontwerp en gebou deur Sébastien Le Prestre de Vauban, militêre ingenieur in diens van koning Lodewyk XIV, as sy laaste groot projek. By die toegangspoorte is redoutes opgerig
'n **Redoute** (ook **redout** ontleen uit Frans; Italiaans: *ridotto*; uit die Latynse *reductus* "teruggetrokke"), is 'n klein geslote veldskans, gewoonlik as vierkante versterking opgerig, dikwels as poligoon (veelhoek) uitsluitlik uitspringende hoeke, maar in sy mees volmaakte vorm as ronde vesting verwesenlik. As permanente of tydelike fortifikasie het dit vanaf die 16de tot die 19de eeu deel uitgemaak van militêre vestingbou. Redoutes is normaalweg buite 'n fort gevestig om die buitenste lyn van verdediging te vorm, of te beskerm. Dit word ook gebruik op kuste, om die afwerping en deurtog van soldate te belemmer, of tot stilstand te bring. Die ontwikkeling van moderne bewegingsoorlog-taktieke het die gebruik van redoutes uitgedien geraak.
**Marjorie Wallace** OIS (1925, Edinburgh – 26 Junie 2005, Onrus) was 'n Suid-Afrikaanse skilder wat in Skotland gebore is en daar groot geword en studeer het. Nadat sy die Afrikaanse skrywer Jan Rabie in Parys ontmoet het en met hom getroud is, het sy haar in 1955 saam met hom in Suid-Afrika gevestig.

Wallace het van 1942 tot 1947 kuns studeer by die Edinburgh *College of Art*. Sy het reeds vroeg beïndruk as kunstenaar en het die jongste persoon ooit geword om verkies te word tot die Koninklike Skotse Kunsakademie. In 1947 word die Andrew Grant-reisbeurs aan haar toegeken wat dit vir haar moontlik maak om na Europa te reis. Sy woon 'n aantal jare in Parys waar sy aan 'n aantal groepuitstallings deelneem. Sy hou haar eerste solo-uitstalling in Edinburgh in *The Scottish Gallery*.

Wallace en Rabie is op 4 Januarie 1955 in die Britse Ambassade in Parys getroud. In Oktober 1955 verhuis die egpaar na Kaapstad waar hulle ’n huis in Groenpunt met Eric Laubscher en sy vrou Claude Boucharain gedeel het.