recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Agterkant van die Villa Déramond-Barre te Saint-Denis; die mure is bedek met dakspane
Die huise op Réunion het 'n kenmerkende boustyl, waaronder ook dié uit die 19de eeu.

Beskrywing
----------

Die *villa*-tipe huise, wat in hul tyd aan die rykes behoort het, bestaan uit verskillende dele. Die een deel was beplan rondom die daglewe buite: bedags het die arbeiders buite en om die huis gewerk. Hierbuite vind mens die kookskerm met sy houtvuur, die sanitêre geriewe, die tuin en veranda. Die ander huisdeel is ingerig vir die aandlewe: die slaapvertrekke en binnenshuise eetkamer.

Tydens die kolonisering van die eiland was daar geen boumeester nie; elke eienaar en sy arbeiders het maar die huis na goeddunke gebou met die middele wat tot hul beskikking was. Wel belangrik hier was die ventilasie om die somerhitte draagliker te maak. Die huis is dus op 'n fondasie gebou wat 'n natuurlike lugstroom deurlaat, danksy heelwat belugtingsopeninge.

Op die oog af vertoon die gebou *simmetries*, maar eintlik het die arbeiders sonder 'n argitek byderhand bloot 'n streep deur die grond getrek en alkant twee identiese dele gebou. Dit het in wese reghoekige huise opgelewer.

Die veranda (stoep) is die fokuspunt. Dit vorm 'n terras aan die voorkant van die huis, en vertoon sodoende die weelde, swier en rykdom straat se kant toe.

Die huis word afgerond deur 'n tuin vol inheemse plante uit die bos. Hier kry mens gewoonlik 'n kweekhuis met orgideë, anthuriums en verskeie varingspesies.


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Franse Wikipedia vertaal. | 

 |
Vlag van die Soewereine Militêre Orde van Malta
Die **Soewereine Militêre Orde van Malta** (**SMOM**), amptelik die Soewereine Militêre Hospitaler Orde van St Johannes van Jerusalem, van Rhodes en van Malta (Italiaans: *Sovrano Militare Ordine Ospedaliero di San Giovanni di Gerusalemme di Rodi e di Malta*; Latyn: *Supremus Militaris Ordo Hospitalarius Sancti Ioannis Hierosolymitani Rhodiensis et Melitensis*), algemeen bekend as die **Orde van Malta**, **Malta Orde van Ridders van Malta**, is 'n Katolieke godsdienstige orde, tradisioneel van militêre, ridderlike en adelike aard. Alhoewel die orde geen gebied besit nie, is die orde 'n soewereine entiteit in die volkereg en het dit diplomatieke betrekkinge met verskeie lande.

SMOM beweer kontinuïteit met die Orde van die Johanniters, 'n ridderlike orde wat gestig is c. 1099 deur die Salige Gerard in die Koninkryk van Jerusalem.  Die orde word gelei deur 'n verkose prins en grootmeester.  Sy leuse is *Tuitio fidei et obsequium pauperum* (Verdediging van die geloof en hulp aan die armes). Die orde vereer die Maagd Maria as hul beskermvrou, onder die titel *Our Lady of Philermos*. Die hedendaagse rol van die orde is grootliks gefokus op die verskaffing van humanitêre hulp en bystand met internasionale humanitêre betrekkinge, met die doel dat dit sedert 1994 permanente waarnemerstatus by die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies het.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Soewereine Militêre Orde van Malta.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX144828
* BNF: cb118777640 (data)
* CANTIC: a11507779
* GND: 43583-1
* ISNI: 0000 0001 2216 3036
* LCCN: n79114238
* NLA: 35276777
* NLI: 000076955
* NLP: A17850356
* SELIBR: 314876
* SUDOC: 084016213
* VIAF: 125677859
* WorldCat Identities: viaf-132388343

 |
*Hierdie artikel handel oor die rivier. Vir die gelyknamige dorp, sien Botrivier, Wes-Kaap.*

Die **Botrivier** ontspring in die berge naby Franschhoek en vloei daarna deur ‘n vallei na die dorpie Botrivier. Verder vloei dit deur ‘n wye vlakte tussen berge na die see. Vanaf die Viljoenspas in die Groenberg is daar suidwaarts ‘n goeie uitsig oor die bolope van die Botrivier en die Riviersonderend (rivier). 

By sy mond vorm die rivier ‘n lagune, bekend as die Botriviervlei, van 9km lank en 2km breed. Aan die oostekant daarvan lê Hawston en Fisherhaven en aan die westekant Kleinmond. Die lagune is gevul met seewater, behalwe as die rivier in die winter dalk in vloed is.

Die rivier is nou verbind met die ontwikkeling van die westelike deel van die Overberg. In die laat 17de eeu het die Hessekwa-groep van die Khoi onder kapt. Goukou dikwels op die oewers kamp opgeslaan om hul vee te laat suip. Hul beeste het vet geword en goeie melk gelewer. Vandaar dat die Khoi die naam Gouga of dan Botterrivier daaraan gegee het. In die volksmond het die naam afgeslyt na Botrivier.

So vroeg as 1672 meld sersant Cruijthoff in sy dagboek dat hy die Botrivier oorgesteek het. In September 1708 verkry Ferdinand Appel weiregte aan die rivier. Waar die dorpie vandag is, het VOC-amptenare met die Khoi onderhandel oor beeste vir die Kaapse nedersetting. 

In 1839 was daar ‘n poging om die lagune in ‘n hawe vir die Overberg te ontwikkel. Daar het niks van gekom nie, want die rivier is stroomop van die lagune nie bevaarbaar nie. Boonop vloei die rivier byna nie in die somer nie. Op 18 Augustus 1879 strand die Italiaanse skip *Pisa* by die rivier se mond.

Verskeie kleiner riviere voed die Botrivier. Vanaf noordoos vloei die Swartrivier vanaf Caledon in die Botrivier net nadat die R43-provinsiale pad na Hermanus uit die N2 nasionale pad weggedraai het. Geen noemenswaardige damme kom in hierdie rivierstelsel voor nie, alhoewel bereken is dat dit ‘n jaarlikse afloop van meer as 10 000 megaliter het.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Waters of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1970.
|  |
| --- |
| **Tomme de Savoie** |
|  |
| Herkoms | Savoie |
| Vetgehalte | 20 tot 45 % |
| Vorm | Silindries, deursnee 18 cm |
| Hoogte | 5 tot 8 cm |
| Gewig | 1 tot 2 kg |
| Tipe | Halfharde kaas |
| Oorsprong | Afgeroomde koeimelk |

**Tomme de Savoie** is 'n variant van Tomme-kaas wat in die Savoie-gebied (départements Savoie en Haut-Savoie) van die Franse Alpe gemaak word. Dit is 'n milde, halfharde kaas met 'n beige kleur in sy binneste en 'n dik grys kors. Die Tomme de Savoie is die bekendste van die verskillende Alpynse en Savoiardiese Tomme-bergkaassoorte.

Net soos ander Tomme-variante word Tomme de Savoie gewoonlik van afgeroomde koeimelk gemaak (die room word vir botter of ander kaassoorte gebruik) en het derhalwe 'n relatief lae vetgehalte van tussen 20 en 45 persent. Die kaas word dwarsdeur die jaar gemaak en ontwikkel sy karakter na gelang van die koeie se voedsel wat saam met die seisoene van somergras na winterhooi wissel.

Die kaas word gewoonlik in skywe met 'n deursnee van sowat 18 sentimeter, 'n dikte van 5 tot 8 sentimeter en 'n gewig tussen 1 en 2 kilogram vervaardig. Dit word eers gepers en word daarna vir rypwording enkele maande lank in 'n tradisonele kelder gestoor. Hierdeur kry die kaas sy tipiese dik kors en dikwels ook 'n sagte "kaaskelder"-smaak.
In Islam is **soenna**, die tradisies en praktyke van die Islamitiese profeet Mohammed wat 'n model vir Moslems daarstel om na te volg. Die soenna is wat al die Moslems van Mohammed se tyd klaarblyklik gesien en gevolg het en aan die volgende geslagte oorgedra het. Volgens klassieke Islamitiese teorieë, word die soenna gedokumenteer deur hadit (die verbaal-oorgedraagde rekord van die leringe, dade en gesegdes, stille toestemmings of afkeuring van Mohammed), en saam met die Koran (die boek van Islam), is die goddelike openbaring gelewer deur Mohammed wat die primêre bronne van Islamitiese wet en geloof/teologie uitmaak.

Wat verskil van Sunni klassieke Islamitiese teorieë is dié van Shia Moslems, wat meen dat die Twaalf Imams die soenna interpreteer, en Sufi wat meen dat Mohammed die waardes van soenna oorgedra het deur 'n reeks Sufi-onderwysers. 

Volgens Moslem-oortuiging was Mohammed die beste voorbeeld vir Moslems, en verskeie verse in die Koran verklaar sy gedrag voorbeeldig, en beveel sy volgelinge om hom te gehoorsaam. Soenna bied 'n basis nie net vir belangrike wette en rituele in Islam soos hoe om salat te bid nie, maar vir "selfs die mees alledaagse aktiwiteite", soos die volgorde waarin vingernaels geknip moet word of die korrekte lengte van 'n baard.

In die pre-Islamitiese tydperk is soenna gebruik om "manier van optrede" te beteken, hetsy goed of sleg. Gedurende die vroeë Islamitiese tydperk het die term verwys na enige goeie presedent wat deur mense van die verlede geskep is, insluitend beide Mohammed en sy metgeselle. Daarbenewens was die soenna van Mohammed nie noodwendig met hadith geassosieer nie.

Die klassieke betekenis wat nou heers, is later in die laat tweede eeu van Islam bekendgestel, toe onder die invloed van die geleerde Al-Shafi'i, Muhammad se voorbeeld soos opgeteken in hadit voorrang geniet bo alle ander presedente wat deur ander owerhede gestel is. Die term al-sunnah is toe uiteindelik as sinoniem met die soenna van Mohammed beskou, gebaseer op hadith-verslae. Die opname van die soenna was ook 'n Arabiese tradisie en sodra hulle hul tot Islam bekeer het, het Arabiere hierdie gebruik ook in hul godsdiens ingevoer.
Gebied waar krimpsiekte voorkom. Dit is hoofsaaklik in die sukkulente Karoo.
**Krimpsiekte**, **nenta** of **kotieldonose** is 'n siekte wat veral voorkom in skape en angorabokke, hoewel beeste en perde ook vatbaar is. Die siekte is die eerste keer deur John Croumbie Brown in 1863 beskryf. Dit word deur chroniese vergiftiging met hartglikosiede in die veld veroorsaak.

In Suid-Afrika kom daar twee soorte glikosiede voor wat hierdie eienskap openbaar:

* kardenoliede
* bufadiënoliede

Die chroniese tipe van die siekte word veral deur plantspesies uit die vetplantfamilie *Crassulaceae*, soos *Cotyledon*, *Tylecodon* en *Kalanchoe*, veroorsaak. Die tulp- en slangkopvergiftiging (deur spesies van die genera *Moraea* en *Drimia*) het net akute vergiftiging ten gevolg.

Uit krimpsiekbos is *kotieldosied* geïsoleer, wat in 'n dosis van 0,01-0,015 mg per kg liggaamsmassa krimpsiekte kan veroorsaak.

Die gevolge van die siekte kan verlamming wees of selfs die dood. In 2007 het navorsers gevind dat daar moontlik 'n entstof teen die siekte geproduseer kan word.
Die **Kuifkopboskraai** (*Bycanistes brevis*) is 'n groot neushoringvoël, met 'n lengte van 75 tot 80 cm, gekarakteriseer deur 'n baie groot roomkleurige kas op die snawel, wat kleiner by die wyfie is. Die kop is silwergrys en die res van die vere is swart, behalwe 'n breë wit streep op die laer rug. 

Kuifkopboskraaie kom minder gereeld voor en is gelokaliseerde inwoners van die hoë immergroen woude van Oos-Afrika vanaf Ethiopië tot Suid-Afrika. In Zimbabwe word hulle bedreig deur die vernietiging van habitat. Gewoonlik leef hulle in pare maar hulle maak soms nes in swerms van honderde individue. 

Hierdie neushoringvoël eet vrugte, insekte, klein voëltjies, knaagdiere, klein reptiele en honderdpote. Hulle paar in die lente (September en Oktober) en lê groepe van 1 tot 3 wit eiers, wat tot 40 dae neem om uit te broei. Die jong voëls bly by beide ouers vir ongeveer 80 dae.

Galery
------

* 
* 
* 
* Wyfie (bo) en mannetjie (onder)Wyfie (bo) en mannetjie (onder)

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
**Eric Marlon Bishop** (gebore op 13 Desember 1967), professioneel bekend as **Jamie Foxx**, is ’n Amerikaanse akteur, sanger en komediant.

Loopbaan
--------

Foxx se ster op die Hollywood Walk of Fame.
Foxx het ’n Oscar, Bafta en Golden Globe vir beste akteur gewen vir die biografiese prent *Ray* (2004). In dieselfde jaar is hy benoem vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler vir sy spel in die aksiefliek *Collateral*.

Ander noemenswaardige rolle sluit in die titelrol in *Django Unchained* (2012), die superskurk Electro in *The Amazing Spider-Man 2* (2014) en William Stacks in die 2014-weergawe van *Annie*. Hy was ook in die televisie-komedieprogram *In Living Color* (1990-1994) en sy eie TV-program, die sitkom *The Jamie Foxx Show* (1996-2001), waarin hy Jamie King jr. speel.

Foxx is ook ’n bekroonde musikant, met ’n Grammy agter sy naam en vier albums wat hoog op die US Billboard 200 was: *Unpredictable* (2005), wat boaan was, *Intuition* (2008), *Best Night of My Life* (2010) en *Hollywood: A Story of a Dozen Roses* (2015).

In September 2007 het hy 'n ster op die Hollywood Walk of Fame gekry.
'n Franse posbode op stelte (Pays de Buch, in die vroeë jare van die 20ste eeu)
Man en vrou op stelte.
**Stelte** is pale uit hout of metaal, wat al eeue lank deur mense gebruik word om hoog bo-oor die grond te kan staan. Hulle is dikwels van 'n trappie voorsien, waarop 'n mens met sy voete kan staan, of van rieme waarmee die stelte aan die bene vasgebind is. Stelte is gewoonlik tussen 20 en 75 sentimeter hoog, maar daar is ook hoër variante van tot by sewe of agt meter. Die wêreldrekord is met stelte van meer as tien meter opgestel. 

Naas 'n gewilde vermaak in sirkusse en by straatteateropvoerings word stelte orals ter wêreld as 'n nuttige hulpmiddel gebruik, byvoorbeeld in moerasgebiede. Ook geboue in oorstromingsgebiede, op strande en op onstabiele grond word dikwels op stelte opgerig, om skade deur water, golwe en aard- en sandbewegings te voorkom.

Geskiedenis en gebruik
----------------------

Stelte is vermoedelik reeds in die Middeleeue vir vermaak gebruik, terwyl hulle in die Suid-Amerikaanse Andes-gebergte en in Asië as kinderspel gewild geraak het. Stelte het vir Franse stukadore en Marokkaanse en Kaliforniese vrugteplukkers as 'n nuttige werkgereedskap gedien. 

In verskillende kulture speel die dans op stelte 'n besondere rol. Een van die bekendste voorbeelde is die *bergers landais* in Frankryk. Oorspronklik was dit skaapwagters in die département Landes, wat vermoedelik sedert die 18de eeu met behulp van stelte wag oor hulle skape gehou het. Later is hierdie stelte by volksdanse en wedlope gebruik.

Die tradisie van steltloop het ook in ander Europese lande gebiede soos België, Noord-Spanje en Nederland ontwikkel. In Namur (Wallonië) vind sportwedstryde met steltlopers al sedert die 15de eeu plaas.

Steltloop speel ook in Afrikalande 'n belangrike rol, veral in Wes-Afrikaanse lande soos Togo, Benin, Mali, Ghana en Côte d'Ivoire (Ivoorkus). Daar is egter uiteenlopende gebruike en simbolieke. Die Dogon in Mali en mense in Togo beoefen steltloop net tydens bepaalde plegtighede; hier word stelte van tussen twee en vier meter gebruik.
**Alpha Condé** (gebore 4 Maart 1938) is 'n Guinese politikus wat van Desember 2010 tot September 2021 president van Guinee was. Hy het dekades lank in opposisie teen 'n opeenvolging van regimes in Guinee deurgebring, sonder sukses deelgeneem teen president Lansana Conté in die presidentsverkiesing van 1993 en 1998. Hy het die *Rassemblement du Peuple Guinéen* (RPG) gelei, 'n opposisieparty. Condé het weer in die presidensiële verkiesing in 2010 deelgeneem en is in 'n tweede ronde tot president van Guinee verkies. Toe hy daardie Desember in sy amp intree, word hy die eerste vry verkose president in die land se geskiedenis. Condé is in 2015 herkies met byna 58 persent van die stemme.

Met sy verkiesing in 2010 het Conde beweer dat hy Guinee as 'n demokrasie sou versterk en korrupsie in sy land sou beveg, maar hy en sy seun is sedertdien betrokke by 'n aantal korrupsieskandale wat meestal met die mynbedryf verband hou, en hulle word daarvan verdink dat hulle die verkiesing manipuleer het.

Op 30 Januarie 2017 het Condé Chad se Idriss Deby opgevolg as hoof van die Afrika-unie. Hy is later op 28 Januarie 2018 opgevolg deur die Rwandese president Paul Kagame.

Op 5 September 2021, kondig kolonel Mamady Doumbouya aan dat Condé in hegtenis geneem is tydens 'n staatsgreep..

Op 9 Desember 2022 het die Amerikaanse tesourie 'n lys gepubliseer van meer as veertig persoonlikhede wat geteiken is deur sanksies vir dade van korrupsie en menseregteskendings. Onder die teikens van die Office of Foreign Assets Control (OFAC), is die finansiële beheerliggaam van die Tesourie-departement Karim Keïta..
Versameling van etniese groepe
'n **Etniese groep** of **etnisiteit** is 'n kategorie vir mense wat met mekaar identifiseer, gewoonlik op die basis van 'n vermoede gemeensame oorsprong of herkoms of op ooreenkomste soos 'n gemeensame taal of dialek, geskiedenis, samelewing, kultuur of nasie. Die term etnisiteit word dikwels sinoniem met nasie, veral in gevalle van etniese nasionalisme, gebruik, en is apart van, maar hou verband met die konsep van rasse.

Etnisiteit is gewoonlik 'n oorgeërfde status gebaseer op die samelewing waarin 'n mens leef. Die lidmaatskap aan 'n etniese groep word gewoonlik deur 'n gedeelde kulturele erfenis, herkoms, oorsprongsmite, geskiedenis, vaderland, taal of dialek, simboliese stelsels soos godsdiens, mitologie en rituele, kombuis, aantrekstyl, kuns of fisieke voorkoms gedefinieer. Etniese groepe praat gereeld verwante tale en deel 'n soortgelyke genepoel. As gevolg van taalverskuiwing, akkulturasie, aanneming of godsdienstige bekering is dit soms moontlik vir individue of groepe om die een etniese groep te verlaat en deel te word van 'n ander (behalwe vir etniese groepe wat homogeniteit of rasuiwerheid as 'n belangrike lidmaatskapkriterium beklemtoon).

Die grootste etniese groepe in moderne tye bestaan uit honderde miljoene se individue (met die Han-Chinese wat die grootste is), terwyl die kleinstes beperk is tot 'n paar dosyn individue (talle inheemse volke wêreldwyd). Etniese groepe kan in subgroepe of stamme onderverdeel word, wat mettertyd as gevolg van endogamie of fisiese isolasie van die ouergroep self etniese groepe kan word. Omgekeerd kan voorheen afsonderlike etnisiteite saamsmelt om 'n pan-etnisiteit te vorm (soos die Han-Chinees) en kan uiteindelik in een enkele etnisiteit saamsmelt. Òf dit nou deur verdeling óf samesmelting is, die vorming van 'n aparte etniese identiteit word etnogenese genoem.
Die term **Kaukasiese tale** verwys na tale wat in die Kaukasusgebied gepraat word. Die Kaukasus staan ook bekend as die "berg van tale". In die Kaukasus word sowat 40 tale deur altesaam nege miljoen mense gebesig.

Etniese kaart van die Kaukasus-streek
Die term "Kaukasiese tale" word veral in 'n geografiese samehang gebruik en is nie 'n taalkundige term nie. Die Georgiese taalkundige Arnold Chikobawa het wel 'n Ibero-Kaukasiese taalfamilie voorgestel, alhoewel dit algemeen verwerp is. Die inheemse Kaukasiese tale behoort aan drie aparte taalfamilies wat geen onderlinge genetiese verwantskap toon nie:

* Kartweliese of Suid-Kaukasiese tale (waaronder Georgies),
* Noordwes-Kaukasiese of Abchaz-Adigiese tale (waaronder Awaars, Ingoesjeties en Tsjetsjnies),
* Noordoos-Kaukasiese of Nacho-Dagestanse tale (waaronder Abazyns, Abchasies, Adigies en Kabardies).

Die laasgenoemde twee taalfamilies behoort dalk aan 'n gemeensame taalfamilie, die Noord-Kaukasiese tale. Die Kaukasiese tale behels dalk ook drie uitgestorwe tale: Hatties, Hurrities en Urarteïes.

In die Kaukasus word ook ander tale gebesig wat aan ander taalfamilies behoort soos die Indo-Europese Osseties en die Turkse Karatsjai-Balkaries. Na hierdie tale word oor die algemeen nie as "Kaukasies" verwys nie.

Bronne
------

* (en)  George Hewitt: *Introduction to the study of the languages of the Caucasus*. LINCOM EUROPA, München 2004. ISBN 3-89586-734-9
Die **Rooiborskurper** (*Tilapia rendalli*) is 'n varswatervis wat in die Kunenerivier, Okavangorivier, die Zambezirivier en ooskusriviere suidwaarts tot by die Sibayameer voorkom. Die vis kom ook in die Malawimeer en Tanganjikameer voor. In Engels staan die vis bekend as die *Redbreast tilapia*.

Twee rooiborskurpers wat in die Palalarivier, Limpopo, gevang is. Foto: Leonie Kellermann

Voorkoms
--------

Die volwasse vis is olyfgroen tot bruin van kleur en het dikwels onreëlmatige verspreide blou skubbe op die lyf. Daar is 5-7 donker, breë vertikale olyfkleurige strepe op die lyf. Daar is 'n donker kol op die agterste, onderste gedeelte van die dorsale vin - die sogenaamde *tilapia kol*. Die keel en bors is helderrooi. Die rante van die dorsale-, anale- en stertvinne wissel van geel tot rooi. Die vis word tot 40 cm lank en weeg 2 kg. Die Suid-Afrikaanse hengelrekord is 1,845 kg, dié van Zimbabwe is 1,62 kg en dié van Malawi is 1,03 kg.

Habitat
-------

Die vis is bestand teen temperatuurverskille van 11-37 °C en soutgehalte van 19 dele per duisend. Hulle leef in stil water met baie plantegroei in vloedvlaktes en moerasse. Die vis vreet waterplante en alge maar sal ook klein ongewerweldes vreet. Broeipare maak die plantegroei skoon en maak 'n nes met 'n deursnee van 0.5-1.3 m. Binne in die nes is etlike broeikamers wat die eiers en larwes beskerm. Die onvolwasse visse bly in die nes totdat hulle ongeveer 15 mm lank is.

Trivia
------

Die vis word gebruik vir onkruidplantbeheer in damme. Daar is twee subspesies geïdentifiseer naamlik *T. rendalli rendalli* en *T. rendalli swierstra*.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Kurper
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q149282
* BioLib: 145253
* FishBase: 1397
* GBIF: 9312593
* iNaturalist: 528869
* IUCN: 60690
* NCBI: 8129
* WoRMS: 1013588

 |
**Etniese suiwering in Bhoetan** verwys na 'n reeks inisiatiewe om die Lhotshampa, of etniese Nepalese, uit Bhoetan te verwyder.

Sedert die laat 1980's het inter-etniese spanning in Bhoetan toegeneem, wat tot die vlug van baie Lhotshampa, of etniese Nepalese, van Bhoetan na Nepal gelei het. Baie van diegene is deur die Bhoetanese weermag verdryf. Teen 1996 het meer as 100 000 Bhoetanese vlugtelinge in vlugtelingkampe in Nepal gewoon. Baie is sedertdien hervestig in Westerse nasies.

Lhotshampa
----------

Die Lhotshampa of Lhotsampa (Nepalees: ल्होत्साम्पा; Tibettaans: ལྷོ་མཚམས་པ་, Wylie: *lho-mtshams-pa*) bevolking is 'n heterogene Bhoetanese volk van Nepalese afkoms. Die Lhotshampa-mense is inheems aan die suide van Bhoetan, en word dus algemeen na verwys as Suidlanders. Vanaf 2007 is die meeste van die Lhotshampas, of Bhoetanese vlugtelinge, hervestig na derde lande, soos die Verenigde State, Kanada, Australië, die Verenigde Koninkryk en ander Europese lande. Vandag is die aantal Lhotshampa in Nepal aansienlik minder as in die Verenigde State en ander lande waar hulle hervestig is. Die mense van Nepalese oorsprong het in die 19de eeu hul begin vestig in onbewoonde gebiede in die suide van Bhoetan.

Uitsetting
----------

Sedert die laat 1980's is meer as 100 000 Lhotshampa uit Bhoetan gedwing. Hulle is deur die owerheid beskuldig daarvan dat hulle onwettige vreemdelinge in die land sou wees. Tussen 1988–1993 het duisende ander die land verlaat weens etniese en politieke onderdrukking. In 1990 het gewelddadige etniese onrus en anti-regeringsprotes in die suide van Bhoetan uitgebreek en word groter demokrasie en respek vir minderheidsregte geëis. Daardie jaar, het die Bhutan Peoples' Party, wie se lede meestal Lhotshampa is, 'n veldtog van geweld teen die Bhutanese regering begin. In die nasleep van hierdie onrus het duisende mense uit Bhoetan gevlug. Meeste het hulself in Nepal se sewe vlugtelingkampe gevestig (op 20 Januarie 2010 het 85 544 vlugtelinge in die kampe gebly) of in Indië gaan werk. Die VSA se Departement van Buitelandse Sake het in 2008 geraam dat ongeveer 35% van die bevolking van Bhoetan Lhotshampa as die ontheemde vlugtelinge ook as burgers gereken word.
Die **Os** (牛, *niú*) is die tweede dier in die twaalfjaarlikse siklus van die Chinese astrologie, volgens die Chinese kalender. Dit hou ook verband met Oos-Asiatiese diereriem- en kalenderstelsels. Die **Jaar van die Os** word verbind met die Aardse taksimbool 丑. 

Dit kan ook as **Bees** vertaal word; die karakters 牛/丑 verwys na beeste in die algemeen, beide manlik en vroulik.

Beskrywing
----------

Volgens een legende is daar ’n rede vir die volgorde van die twaalf diere in die twaalfjaarsiklus. Daarvolgens is ’n resies oor ’n groot rivier gehou en die volgorde van die diere in die siklus is die volgorde waarin hulle die resies voltooi het. Die os het tweede gekom, net ná die Rot.

Die Chinese tekens word ook die diereriem genoem omdat geglo word ’n mens se persoonlikheid word deur die dier beïnvloed wat oor jou geboortedatum heers. Net so word die jaar waaroor ’n spesifieke dier heers, daardeur gekenmerk. Die invloed is veral sterk by mense wat in die jaar van die dier gebore is.

Dieselfde twaalf diere word gebruik om die siklus van ure in ’n dag te simboliseer – elk word verbind met ’n tydperk van twee uur. Die tydperk van die Os is van 01:00 tot 03:00 – die tyd wanneer osse stadig begin herkou.

In Chinese simbologie word Osse beskou as noulettend, versigtig en geduldig, maar ook hardkoppig en preuts.

Jare en die Vyf Elemente
------------------------

Mense wat binne dié datums gebore is, is in die Jaar van die Os gebore, met ook die volgende elementêre teken:

| Begindatum | Einddatum | Hemelse tak |
| --- | --- | --- |
| 24 Januarie 1925 | 12 Februarie 1926 | Houtos |
| 11 Februarie 1937 | 30 Januarie 1938 | Vuuros |
| 29 Januarie 1949 | 16 Februarie 1950 | Aardos |
| 15 Februarie 1961 | 4 Februarie 1962 | Metaalos |
| 3 Februarie 1973 | 22 Januarie 1974 | Wateros |
| 20 Februarie 1985 | 8 Februarie 1986 | Houtos |
| 7 Februarie 1997 | 27 Januarie 1998 | Vuuros |
| 26 Januarie 2009 | 13 Februarie 2010 | Aardos |
| 12 Februarie 2021 | 31 Januarie 2022 | Metaalos |
| 31 Januarie 2033 | 18 Februarie 2034 | Wateros |

Osse en hul maats
-----------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Teken** | **Beste maats** | **Gemiddelde maats** | **Slegte maats** |
| Os | Os, Slang, Haan | Draak, Aap, Rot, Hond, Tier, Perd, Vark, Konyn | Bok |

Basiese astrologiese elemente
-----------------------------

|  |  |
| --- | --- |
| Aardse tak van geboortejaar | Chǒu |
| Die Vyf Elemente | Aarde |
| Jin/jang | Jin |
| Maanmaand | 12de |
| Gelukkige nommers | 8, 9, 3; vermy: 6 |
| Gelukkige blomme | tulp, immergroen, perskebloeisel, roos |
| Gelukkige kleure | Blou, rooi, pers; vermy: wit, groen |
| Seisoen | Winter |
| Naaste Westerse teken | Steenbok |

Sien ook
--------

* Aardos
* Houtos
* Metaalos
* Vuuros
* Wateros
**Oscar Chalupsky** (1963-) is ’n Suid-Afrikaanse kanovaarder en lewensredder. Hy en sy broer Herman het Springbokkleure in kanovaart en seelewensredding verwerf. Gedurende die 1980’s en vroeë 1990’s het hulle die ysterman- en branderski-kompetisies in Suid-Afrika gedomineer en talle internasionale kompetisies gewen. By die Olimpiese Spele in 1992 in Barcelona was Oscar die kaptein van Suid-Afrika se roeispan (Mans K-4, 1000 meter), waartydens hulle tot die halfeindronde deurgedring het. Hy was al twaalf keer die wêreld se branderski-kampioen, selfs in 2012, toe hy al 49 jaar oud was. Oscar en Herman se pa, Paul Chalupsky, was op sy dag ook kaptein van die Springbokkanospan gewees.

Lewensloop
----------

Oscar Chalupsky is op 1 Maart 1963 gebore en het die Westville Boys Hoërskool in Durban bygewoon. In 1979 word hy die jongste Suid-Afrikaner om sy land in lewensredding te verteenwoordig. In sy laaste skooljaar (1980) verteenwoordig hy Natal tydens die Cravenweekrugby, ontvang hy Suid-Afrikaanse kleure vir waterpolo en lewensredding, en word hy die eerste persoon om beide die mans junior en senior ysterman-titels in te palm.
Die **swartkwasmuishond** (*Galerella sanguinea*) is 'n muishond wat onder andere in sentraal, die noorde en ooste van Suid-Afrika, Botswana, Mosambiek en Zimbabwe voorkom. Die muishond is verwant aan die Kaokolandse Swartkwasmuishond.

Kleur en bou
------------

'n Swartkwasmuishond
'n Swartkwasmuishond in 'n Tsjeggiese dieretuin.
Die muishond is slank gebou met 'n lang stert wat eindig in 'n swart punt. Wanneer hy beweeg word die stert in die lug opgekrul soos die van 'n leeu. Die soogdier is gespikkeld, bruin tot rooibruin van kleur. Die mannetjie is effe groter as die wyfie. Die mannetjie kan tot 640 gram weeg en die wyfie tot 530 gram.

Habitat
-------

Die muishond is 'n tipiese bosveldspesie maar kom ook voor in redelike operige dele waar daar genoeg skuiling is.

Ander feite
-----------

Hulle is daglewend en kom eers na sonop uit en is alleenlopers. Die muishond kan ook bome klim en as hy skrik versteen hy in sy spore. Hulle vreet hoofsaaklik termiete, kewers, sprinkane, miere, akkedisse, vrugte en muise. Kuikens en eiers is ook op hulle spyskaart. Die muishonde se natuurlike vyande is die rooijakkals, luiperd, leeu en sivet. Een tot twee kleintjies word vanaf Oktober tot Maart gebore en die verwagte lewensduur is ±8 jaar.

Sien ook
--------

* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

Bron
----

* Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009. ISBN 978-1-875093-46-5.
**Boca Juniors** is 'n Argentynse sokkerspan uit die wyk Boca in Buenos Aires. Die span speel in die Primera División (die hoogste afdeling). *Boca* speel se tuiswedstryde in La Bombonera, wat 'n kapasiteit vir 58.000 ondersteuners het.
*Boca* is een van die gewildste spanne in Argentinië en het al 34 nasionale kampioenskappe, 6 Copa Libertadores en 3 Wêreldbekers gewen. Die ondersteuners van die klub het sterk mededinging met die ondersteuners van River Plate (wat ook in Buenos Aires speel). Hierdie derby staan bekend as die Superclásico.

Erelys
------

* **Kampioen van Argentinië (34)**

1919, 1920, 1923, 1924, 1926, 1930, 1931, 1934, 1935, 1940, 1943, 1944, 1954, 1962, 1964, 1965, 1969 Nacional, 1970 Nacional, 1976 Metropolitano, 1976 Nacional, 1981 Metropolitano, 1992 Apertura, 1998 Apertura, 1999 Clausura, 2000 Apertura, 2003 Apertura, 2005 Apertura, 2006 Clausura, 2008 Apertura, 2011 Apertura, 2015, 2016/17, 2017/18 , 2019/20
* **Copa Libertadores (6)**

1977, 1978, 2000, 2001, 2003, 2007
(naaswenner (5): 1963, 1979, 2004, 2012, 2018)
* **Copa Sudamericana (2)**

2004, 2005
* **Recopa Sudamericana (4)**

1990, 2005, 2006, 2008
(naaswenner (1): 2004)
* **Wêreldbeker vir Klubs (3)**

1977, 2000, 2003
(naaswenner (2): 2001, 2007)

Bekende sokkerspelers
---------------------

* Diego Maradona
* Roberto Mouzo
* Martín Palermo
* Román Riquelme
* Carlos Tévez

*La Bombonera*.
Die **Rooistompie** (*Mimetes cucullatus*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Mimetes* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en die Oos-Kaap en kom voor vanaf Citrusdal, die Koue Bokkeveldberge tot Kogelberg, Kaapse Skiereiland, deur die Elimvlakte, Potberg, Caledon, Swartberg, Riviersonderendberge, oostelike Langeberg, Outeniekwaberge tot by die Kougaberge en Rooiberg. Dit is die mees verspreide van al die stompies. Die struik het multistamme en word 2 m hoog. Die struik blom regdeur die jaar met die hoogtepunt van Augustus tot Maart. 

Die plant spruit weer uit na 'n brand. Twee tot ses maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is tweeslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei in sanderige grond op hoogtes van 0-1 200 m.

In Engels staan dit as die *Common Pagoda* bekend.

Galery
------

* 
* 
* 
* 
*

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q5552792
* GBIF: 8349333
* iNaturalist: 532040
* IPNI: 705218-1
* IUCN: 113180978
* NCBI: 531917
* Plant List: tro-26500318

 |
Die skool se wapen.
Die **Privaatskool Elnatan** is ’n Afrikaansmedium- privaat skool op die dorp Stampriet in die streek Hardap, Namibië, wat onderrig aan leerlinge van gr. 1 tot gr. 12 bied.

Elnatan is in April 1992 gestig nadat die eerste regering van ’n onafhanklike Namibië onderrig in enige taal buiten Engels aan alle skole vanaf gr. 4 beperk het. Die skool is geregistreer by die Namibiese ministerie van onderwys en bied onderrig aan sowat 220 leerlinge van gr. 1 tot 12. Die personeellede tel sowat 47, onderwysers, administratiewe, terrein- en koshuispersoneel ingesluit. Meer as 80% van die leerlinge gaan tuis in die skool se vier koshuise omdat hulle uit alle uithoeke van die land kom om die skool by te woon en omdat Stampriet 'n baie klein bevolking het. 

Hoewel al die groot dorpe en die hoofstad, Windhoek, minstens een privaat skool het wat onderrig aan meestal Afrikaanssprekende leerders deur feitlik uitsluitlik Afrikaanse onderwysers bied, word net aan Elnatan en die volgende skole moedertaalonderrig tot in gr. 12 gebied: Keetmanshoop Privaatskool, Privaatskool Moria (Outjo), Windhoek Afrikaanse Privaatskool, Tsumeb Gimnasium en Pro-Ed Akademie (Swakopmund). Op Gobabis, byvoorbeeld, geskied onderrig aan die Gobabis Gimnasium van gr. 4 af in Engels, en so ook aan die Berg-op Akademie op Okahandja en die Walvis Bay Private High School, die voormalige Hoërskool Walvisbaai. Edugate Academy op Otjiwarongo se onderrig medium tot gr. 4 is Afrikaans; van gr. 5 tot 12 is dit Engels. 

Die skoolterrein is geleë tussen 52 palmbome wat meer as 115 jaar oud is en voortdurend gevoed word deur die arteriese bronne van Stampriet. Dagskoliere word aangery per bus vanaf Mariental, maar alle ander skoliere gaan tuis in een van vier koshuise.

In 2011 het Elnatan begin om 'n beroepsgerigte baan aan te bied vir leerlinge wat nie akademies kan vorder nie. Hulle leer om 'n ambag soos sweis, motorwerktuigkunde of gasvryheid te beoefen sodat wanneer hulle klaar is met skool, hulle 'n NTA-kwalifikasie agter hulle naam kan skryf. Die kinders is ingeskrewe leerlinge van Elnatan en hulle kan inskakel by al die skool se bedrywighede en sportaktiwiteite. Onderrig in dié afdeling geskied deur middel van Engels.

Bron
----

* (af)  Die skool se webtuiste. URL besoek op 18 Maart 2016.
* (af)  *Suiderland*. URL besoek op 17 November 2017.
Die **swartkopwielewaal** is 'n algemene standvoël.

Identifikasie
-------------

Die swartkopwieliewaal word aan sy swart kop en pienk snawel uitgeken; in teenstelling met die swartkeelgeelvink wat 'n swart snawel het. Die geslagte lyk eners en het 'n gemiddelde lengte van 25 cm.

Habitat
-------

Hierdie voëls kom een-een of in pare voor in klam, goed ontwikkelde bosveld of gemengde bosveld, oewerbos en uitheemse bome. Hulle is lawaaierige, opvallende voëls wat die droë sentrale en westelike streke van Suider-Afrika vermy.

Verspreiding
------------

Kom voor in die suidelike dele van die Wes-Kaap en Oos-Kaap, KwaZulu-Natal, eSwatini, Mpumalanga, Limpopoprovinsie, Mosambiek, Zimbabwe, die noordoostelike deel van Botswana, die Caprivistrook en die noordelike deel van Namibië.

Geluid
------

Sy gewone geroep is 'n helder "fioee"; uiter ook 'n skor alarmroep "tjurr".

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bron
----

* Newman se Voëls van Suider-Afrika; ISBN 1868729826

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q1589193
* BioLib: 27304
* eBird: abhori1
* GBIF: 2488966
* iNaturalist: 7876
* ITIS: 561702
* IUCN: 22706421
* NCBI: 175010
* WoRMS: 221034
* Xeno-canto: Oriolus-larvatus

 |
Die **Groenkurper** (*Sargochromis codringtonii*) is 'n varswatervis wat in die Okavangorivier, boonste gedeelte van die Zambezirivier, die Kafuerivier en die Karibadam voorkom. In Engels staan die vis bekend as die *Green bream* of *Green happy*.

Voorkoms
--------

Die groenkurper se snoet is skraal, die bek is relatief klein en die vis lyk nie veglustig nie. Daar is twee rye tande op elke kaak, dun gebuig en kegelvormig. Daar is ook soms tande voor die voorste ry, in die bokaak, wat dan 'n derde ry gee. Die keeltande is kragtig maar nie soos in die ligrooskurper nie.

Mannetjies wat broei is donker olyfgroen tot swart. Die onvolwasse visse en nie-broeiende volwasse visse is grys tot olyfgroen en die basis van die skubbe is roesrooi. Die vispopulasie van die Kafuerivier is gelerig aan die onderkant en die dorsale- en anale vinne het rooi rante en daar is donkerrooi kolletjies op die dorsale- en stertvinne terwyl daar ligte rooi kolletjies op die analevin is.

Die skubbe is grof en daar kom 28 tot 32 op die systreep voor.

Die vis word tot 29 cm lank. Die Zimbabwe-hengelrekord is 2,21 kg en die Caprivi-hengelrekord is 1,195 kg.

Habitat
-------

Die vis leef in diep, stil water in stadigvloeiende strome en vloedvlakte mere met waterplante.

Hulle vreet sade, klein slakke en waterinsekte. Hulle word gevang met klein kunsaas naby die bodem gesleep of erdwurms, uitgedopte slakke of mossels.

Die wyfie hou die kleintjies in die mond en die visse broei in die somer; hulle broei moontlik twee keer in die seisoen.

Die mannetjie bereik volwassenheid wanneer hulle 150 mm lank is en die wyfie 125–150 mm.

Die vis is redelik skaars, of word min gevang. Hy word ook maklik verwar met die ligrooskurper. Let dan op sy reguit profiel, skraal snoet en effense hol stert, as verskil teenoor die pienkkurper.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Kurper
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* Skelton, Paul: *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa*. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
* Botha, Willem: *Hengelvisse in die Caprivi*. 1984.
Die **Privatschule Swakopmund/Private School Swakopmund (PSS)** is 'n selfstandige, privaat skool op die Namibiese kusdorp Swakopmund wat onderrig bied in Duits of Engels aan leerders van graad een tot sewe en van graad agt tot twaalf in Engels, maar met Duits hetsy as moeder- of vreemde taal as 'n verpligte vak.

Die PSS het ontstaan weens 'n behoefte van die Duitssprekende inwoners van die dorp om 'n skool te hê waar hulle kinders steeds in hul moedertaal onderrig kan word nadat die Namibiese regering ná onafhanklikheid in 1990 weggedoen het met alle sekondêre onderwys in tale buiten Engels; trouens, moedertaalonderrig in staatskole word net tot die derde graad gebied. Die eertydse Deutsche Oberschule Swakopmund het byvoorbeeld die Engelstalige Namib High School geword en so 'n einde gebring aan die jare lange praktyk dat Duitssprekende leerders tot minstens in hulle negende jaar in hulle moedertaal onderrig kon word, waarna hulle óf in Engels óf in Afrikaans onderrig is tot matriek. PSS bied onderrig in Duits sowel as Engels tot die sewende skooljaar en daarna net in Engels, hoewel Duits 'n verpligte vak is, hetsy as eerste of as vreemde taal.

Die skool strewe daarna om klasse daar te stel van nie meer nie as sowat 22 leerders elk sodat veral leerders wat intellektueel benadeel is, individuele aandag kan kry. Die skool tref ook die nodige maatreëls om leerders voor te berei op die uitdagings van die tegnologie wat die samelewing vandag kenmerk.
Die **Proet** (Duits: *Pruth*; Roemeens: *Prut*, [prut], Oekraïens: Прут) is 'n groot suid-vloeiende rivier in Oos-Europa. Die rivier, met 'n lengte van 953 km, vorm die derde grootste sytak van die Donau na die Tisza en die Sava. Die Proet is die laaste groot sytak van die Donau voor sy monding in die Swartsee en is veral as grensrivier tussen verskeie voormalige lande en ryke van historiese belang.

Die Proet as grensrivier tussen Moldowa (regs) en Roemenië (links)
Die Proet ontspring naby die berg Howerla, Iwano-Frankifsk-oblast, Oekraïne, in die Karpate, net noord van die grens tot Roemenië. Net wes ontspring die Tisza, 'n ander groot sytak van die Donau. Aansluitend maak die Proet 'n skerp boog in 'n noordelike rigting, voordat hy in 'n suidoostelike rigting begin vloei en na sowat 100 km Tsjerniftsi, hoofstad van die gelyknamige oblast en historiese sentrum van die Boekowina, bereik. Na 'n verdere 100 km vloei die Proet in 'n suidelike rigting en vorm vir die res van sy loop die grens tussen Moldowa en Roemenië, parallel tot die Siret verder wes. Net oos van Galați, Roemenië, mond die Proet naby Giurgiulești, Moldowa, in die Donau uit, net oos van die Siret se monding in die Donau en voordat die Donau sy mondingsdelta in die Swartsee bereik.

Geskiedenis
-----------

*Alexandros Ypsilantis steek die Proet oor [in 1822]* deur Peter von Hess, Benakimuseum, Athene
Ontwikkeling van Roemenië se grondgebied tussen 1859 en 2010
Tydens die bestaan van die Romeinse Ryk het die Proet, wat deur die Romeine *Pyretus* genoem is, sedert die verowering deur Trajanus in 101 die oostelike grens van die Romeinse provinsie Dacië gevorm. Ander benamings in die oudheid was in antieke Grieks Πυρετός, of Skities *Porata* (moontlik), *Hierasus* (Ιερασός) of *Gerasius*.

Van historiese belang is die Vrede van Proet, wat Pieter I van Rusland na die Proet-veldtog op 23 Julie 1711 moes sluit, nadat sy leër naby die dorp Huși deur die Ottomane omsingel is.

Een eeu later is op 28 Mei 1812 in Boekarest die Vrede van Boekarest tussen Aleksander I van Rusland en Mahmoed II onderteken, waarmee die Agte Russies-Turkse Oorlog (1806–1812) beëindig is. Vervolgens het die Russiese Ryk die oostelike gedeelte – oos van die Proet – van die Prinsdom Moldawië ontvang, later Bessarabië genoem. Dus het die Dnister vanaf 1812 nie meer die grens tussen die Ottomaanse en die Russiese Ryk gevorm nie, maar die Proet sowat 200 km verder wes. In omruiling vir hierdie territoriale wins het Rusland afstand gedoen van sy aansprake op die Donauprinsdome onder Ottomaanse gesag, Moldawië (wes van die Proet) en Walachye.

Tussen 1918 en 1939 was die rivier deels in Pole en deels in Groter Roemenië (Roemeens: *România Mare*) geleë. Voor die Eerste Wêreldoorlog het die rivier die grens tussen Roemenië en die Russiese Ryk gevorm. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Proet die grens tussen Roemenië en die Sowjetunie afgebaken. Deesdae vorm die river op 'n lengte van 695 km die grens tussen Roemenië en Moldowa.
Die **krinkhout** (*Securidaca longepedunculata*) is 'n klein boompie wat wydverspreid voorkom in Afrika.

Die boom se FSA-nommer is 303.

Die boom staan ook bekend as *bruidsboom*, *langboslaag*, *rooipeultjie*, *seepbasboom* en die *veselbasboom*.

Beskrywing
----------

Die boom het kort, stywe takkies waaraan die blare, blomme en vrugte gedra word. Die blare is enkelvoudig en glad met 'n effense ingerolde rand. Die blomme wissel van pienk tot pers en is sowat 10 mm lank. Die vrug, 'n neut, is sowat 4 cm lank en het 'n vlerk. In Engels staan die boom bekend as die *Violet-tree*.

Verspreiding
------------

In Suid-Afrika word dit aangetref in Gauteng, Limpopo en Noordwes. In die res van Afrika is die boom inheems in Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratiese Republiek die Kongo, Ethiopië, Gambië, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkus, Kameroen, Kenia, Malawi, Mali, Mauritanië, Mosambiek, Namibië, Niger, Nigerië, Rwanda, Senegal, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Sierra Leone, Soedan, Tanzanië, Togo, Tsjad, Uganda, Zambië en Zimbabwe.

Galery
------

* BlomBlom
* BasBas

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q3477578
* APDB: 176419
* EoL: 5496033
* GBIF: 7344617
* GRIN: 33460
* iNaturalist: 340404
* IPNI: 692714-1
* NCBI: 690845
* Plant List: kew-2599285

 |
Die gemeente se kerkgebou is blykbaar een van Gerard Moerdyk se laaste kerkontwerpe.
Vooraansig van die kerkgebou.
Die **NG gemeente Noordhoek** is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Vrystaatse Sinode.

AS gevolg van die snelle uitbreiding van die stad Bloemfontein in die jare veertig, veral aan die noordoostekant, het die NG gemeente De Bloem so groot geword dat die afstigting van 'n nuwe gemeente noodsaaklik geword het. Op 'n kerkraadsvergadering van die gemeente De Bloem, gehou op 18 November 1948, is afstigting bespreek en toestemming tot die stigting van 'n nuwe gemeente gegee. Op 23 April 1949 is 'n afstigtingsvergadering in die saal van die Noordskool gehou en is 'n nuwe gemeente van die gemeente De Bloem afgestig. Uit 'n paar name voorgestel is Noordhoek as die naam van die nuwe gemeente vasgestel. As konsulent is ds. G. Thom van Bloemfontein-Oos aangestel. G.M. Burger is aangestel as die eerste scriba-kassier en mev. J.C. Pauw as die eerste orreliste. 

Nadat die gemeente vyf maande met veel vrug deur ds. J.G. Strydom, oudsendingsekretaris van die Vrystaatse Kerk, bearbei is, is ds. P.J. Janse van Rensburg op 4 Februarie 1950 as die eerste leraar van die gemeente bevestig. Binne die eerste drie jaar ná afstigting het die gemeente met rasse skrede vooruitgegaan. Die getal lidmate het van ongeveer 750 tot byna 1 000 aangegroei. Toe het reeds bloeiende takke van die Vrouesendingbond, Strewersvereniging en Kinderkrans in die gemeente bestaan. Daar was reeds 'n pragtige nuwe pastorie en planne vir 'n kerkgebou is binne twee jaar ná afstigting opgestel. Dié gebou was glo een van Gerard Moerdyk se laaste kerkontwerpe.

Einde 1984, toe die gemeente 35 jaar oud was, was hier nog 1 039 belydende en 425 dooplidmate, terwyl die moedergemeente De Bloem onderskeidelik 1 592 en 550 gehad het. Nog 35 jaar later, einde 2014 toe Noordhoek 70 jaar oud was, het die belydende lidmate afgeneem tot 233 en die dooplimate tot 90. De Bloem se lidmaattalle was toe onderskeidelik 730 en 95. In 2022 se NG Kerk Jaarboek is Noordhoek se belydende lidmate aangedui as 199 en die dooplidmate 39. De Bloem was toe 710 en 60.

Bronne
------

* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Die NG kerk Morgenzon, ontwerp deur Gerard Moerdyk en ingewy in November 1930.
Ds. J.J. Griesel.
Die NG gemeente Morgenzon is ’n gemeente in die Nederduitse Gereformeerde Kerk se Hoëveld Sinode met sy middelpunt op die dorpie Morgenzon in Mpumalanga.

Die gemeente Morgenzon is in September 1912 gestig. Alles moes vanuit die grond begin word. In Maart 1914 is die eerste leraar in die persoon van prop. D.P. Ackerman bevestig. Deur hartlike samewerking het die gemeente toe reeds 'n pastorie en doelmatige kerkgebou besit. In 1927 het die gemeente 'n sierlike kerksaal tot diens van die Here daargestel. Veral die susters van die gemeente het huIle hiervoor beywer. 

Onder die aansporing en ywer van leraar en leraarsvrou, het die gemeente 'n kerkboufonds opgebou. Einde 1927 vertrek die pastoriepaar na Bethlehem. Die vakature word in Maart gevul deur prop. J.J. Griesel, wat meer as 40 jaar hier gearbei het. November 1930 wy die gemeente die sierlike kerkgebou teen 'n koste van £15 000 aan die diens van die Here. Die argitek was Gerard Moerdyk. Ongelukkig moes die gemeente in 1949 feitlik die hele gebou teen 'n koste van £11 000 deur reparasies laat verander. Onder die bekwame leiding van boukontrakteur F.P. van Heerden is die werk stewig en sierlik gedoen. Omstreeks 1951 kon die gemeente besit neem van 'n pragtige elektriese pyporrel wat sonder skuld ingewy is. Die koste daarvan (£3 600) is die bewys van die ywer en inspanning van die susters in die gemeente. Destyds is ook pragtige skole en koshuise ter waarde van £200 000 ingewy. 

Die gemeente is destyds gekenmerk deur hartlike samewerking, liefde teenoor die pastoriegesin en ywer vir die Heer. Die verenigings en Sondagskool in die gemeente het geseënde werk gedoen, aldus Ons gemeentelike feesalbum (1952).

Enkele leraars
--------------

* Ackerman, Daniël Petrus, 28 Maart 1914 – 1927
* Griesel, Johannes Jacobus 1927 – 1972.

Bronne
------

* (af)  Olivier, ds. P.L. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.