recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Aardse agtergrondbestraling** verwys na die bestraling afkomstig uit radioaktiewe materiaal op die aarde. Radioaktiewe materiaal word oral in die natuur gevind. Dit kom natuurlik voor in die grond, rotse, water, lug en plante. Die grootste bekommernis oor radionukliede vir aardse bestraling is algemene elemente met klein hoeveelhede radioaktiewe isotope, soos kalium en koolstof, of skaarse dog uiters radioaktiewe elemente soos uraan, torium, radium en radon. Die meeste van hierdie bronne is egter aan die afneem, weens radioaktiewe verval sedert die skepping van die aarde en omdat daar tans geen groot hoeveelhede daarvan na die aarde gebring word nie. Die huidige aktiwiteit van uraan-238 op die aarde is dus die helfte soveel as wat dit aanvanklik was omdat dit 'n halfleeftyd van 4,5 miljard jaar het. Kalium-40, met 'n halfleeftyd van 1,25 miljard jaar, is tans slegs omtrent 7% so aktief as wat dit aanvanklik was. Die effek wat die afname in hoeveelheid van hierdie isotope (as gevolg van radioaktiewe verval) op mense het is egter minimaal. Dít is omdat mense té onlangs hul verskyning op die aarde gemaak het vir die verskil in aktiwiteit oor 'n fraksie van 'n halfleeftyd om 'n beduidende impak te hê. Met ander woorde, die menslike geskiedenis is só kort in vergelyking met 'n halfleeftyd van 'n miljard jaar, dat die aktiwiteit van hierdie langlewende isotope so te sê konstant gebly het tydens die aanwesigheid van die mens op die aarde. Baie korter halfleeftyd- (en dus ook meer intensief-radioaktiewe) isotope het egter nie radioaktief uit die aardse omgewing verval nie, weens die natuurlike verval van hierdie isotope in ander radioaktiewe elemente en isotope, asook die natuurlike vervaardiging van sommige. Voorbeelde is koolstof-14 (kosmogenies), radium-226 (vervalproduk van uraan-238), en radon-222 (vervalproduk van radium-226).

Sien ook
--------

* Agtergrondbestraling
* Radioaktiwiteit
Die **aardroos-suikerbos** (*Protea pudens*) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Protea genus behoort. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en kom op die Elim-vlakte by Agulhas voor waar dit deel van die fynbos-bioom is. Die plant is plat en word 1 m in deursnee en blom van Mei tot September met die hoogtepunt van Julie tot Augustus.

Die plant vrek nadat die veld gebrand het, maar die sade oorleef. Die saad word geberg in 'n doppie en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei in swaar, sanderige kleigrond op hoogtes van 30 - 40 m bo seevlak.

In Engels staan dit as die *Bashful Sugarbush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18079400
* ARKive: protea-pudens
* GBIF: 5636843
* iNaturalist: 592534
* IPNI: 706062-1
* IUCN: 113214172
* NCBI: 273578
* Plant List: tro-26500508
* Tropicos: 26500508

 |
**Aigues-Mortes** [ɛgˈmɔʀt] is 'n stad en ou seehawe in Petite Camargue, naby Nîmes in Suid-Frankryk en sowat vyf kilometer oos van La Grande-Motte, wat deur koning Lodewyk IX as seehawe vir die kruistogte van die jare 1246 en 1270 gestig is.

Die tipiese Middeleeuse roosterpatroon van Aigues-Mortes
Aigues-Mortes is met sy tipiese roosterpatroon van reguit strate wat mekaar kruis is 'n voortreflike voorbeeld van middeleeuse stadsbeplanning.

Danksy die koninklike bevordering van die handel beleef die stad 'n bloeitydperk, wat eers teen die middel van die 14de eeu tot 'n einde kom. Die stad is daarna grotendeels verlaat.

Die oorspronklike kruisvaarderstad is grotendeels bewaar en die huidige stad met 7 891 inwoners (2008) is 'n gewilde toeristebestemming in die département Gard (région Languedoc-Roussillon). Aigues-Mortes lê nou sowat vier kilometer van die kuslyn af en word deur middel van 'n kanaal met die see verbind. Die belangrikste bronne van inkomste naas die toerisme is wynbou en soutontginning.

Geskiedenis
-----------

Die Middeleeuse stadspoort
Die stadsmuur van Aigues-Mortes
Die Romeinse Gaius Marius berig van 'n nedersetting wat reeds in die jaar 102 v.C. bestaan. Die naam Ayga Mortas (Dooie Waters) word vir die eerste keer in die 10de eeu gebruik. Tot by die 16de eeu bly Aigues-Mortes 'n belangrike vervoersentrum van die Mediterreense Frankryk.
Die **Msinga-broodboom** (*Encephalartos msinganus*) is 'n kritiek bedreigde spesie van die genus *Encephalartos*. Die boom is endemies aan KwaZulu-Natal en kom in die gebied rondom Msinga voor. Die boom verkies volson of ligte skaduwee in goedgedreineerde grond en indien dit genoeg water kry, groei dit vinnig. Die plant word tot 3 m hoog. Die boom is eenslagtig: manlike en vroulike plante is afsonderlike eksemplare. 

Die broodboom groei in struikgroepe en kort grasveld, gewoonlik tussen rotse op noordelike berghellings en sandsteenkranse op hoogtes van 900 tot 1 200 m bo seevlak. Daar is tans ongeveer 250 bome oor in hul natuurlike omgewing.

Die boom is eers in 1996 deur Piet Vorster as 'n unieke spesie geklassifiseer, voorheen was dit as deel van *Encephalartos natalensis* beskou. Die plant se FSA-nommer is 14.7. In Engels staan die broodboom as die *Msinga cycad* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
* PZA Sanbi

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q3724990
* ARKive: encephalartos-msinganus
* EoL: 630846
* GBIF: 2683709
* GRIN: 405718
* iNaturalist: 135940
* IPNI: 989158-1
* ITIS: 899721
* IUCN: 41894
* NCBI: 179214
* Plant List: kew-2788668
* Species+: 13762
* Tropicos: 50137887
* WCSP: 385225

 |
**Ahmed Kérékou** (vroeër: **Mathieu Kérékou**; 2 September 1933 – 14 Oktober 2015) het vanaf 1972 tot 1991 en vanaf 4 April 1996 tot 6 April 2006 as president van Benin in Wes-Afrika gedien.

Ahmed Kérékou in 1976
Hy word op 2 September 1933 in Natitingou gebore. Hy kry sy opleiding by 'n militêre skool en word adjudant van die president Hubert Coutoucou Maga. Hy is die aanvoerder van 'n groep offisiers wat in Oktober 1972 die Presidentsraad onder leiding van Justin Ahomadegbé omverwerp en verklaar homself tot staatspresident. Hy wysig die naam van die staat Dahomé na Volksrepubliek van Benin en volg 'n sosialistiese beleid.

Met die val van die Oos-Europese sosialisme begin sy magsbasis verswak, en na 'n reeks massabetogings stem hy in om vrye verkiesings toe te laat. Hy word in die amp van staatspresident opgevolg deur Nicéphore Soglo, wat 'n oorwinning in die presidentsverkiesing van Maart 1991 behaal.

In April 1996 word Ahmed Kérékou vir 'n tweede ampstermyn as staatspresident gekies.
Die Msjatta-fasade
Die **Msjatta-fasade** is die reliëf-versierde fasade van die Jordaanse woestynkasteel Msjatta wat teen die middel van die 8ste eeu n.C. ontstaan het. Die fasade het deel uitgemaak van die paleis van Msjatta, waarvan die bouvalle sowat dertig kilometer suid van die Jordaanse hoofstad Amman geleë is. Oorblyfsels van die gebou kan nog steeds op die terrein van Amman se lughawe besigtig word.

Die paleis het oorspronklik as Oemajadiese winterkwartier gedien, en boubedrywighede het waarskynlik tydens die regentskap van kalief Al-Walid II (743-744) begin. Ná vdie moord op die kalief het die paleis onvoltooi gebly en is 'n kort tyd later deur 'n aardbewing verniel. Die benaming Msjatta is van plaaslike Bedoeïne oorgeneem aangesien die oorspronklike naam nie oorlewer is nie.

Die bouvalle van die paleis is in 1840 ontdek. Weens vrese dat waardevolle dele van die kasteel vir die bou van die Hedjas-spoorweg gebruik sou kon word, is die Osmaanse soeltan Abdülhamit II oorreed om die fasade aan die Duitse keiser Wilhelm II te skenk. Groot dele daarvan is in 1903 na die Kaiser-Friedrich-Museum (tans Bodemuseum) geneem wat destyds nog in aanbou was. In 1932 is die fasade in die Pergamonmuseum opgebou. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die boukunswerk ernstig beskadig.

Die Msjatta-fasade is tans naas die Aleppo-kamer een van die hooftrekpleisters in die Museum vir Islamitiese Kuns, 'n afdeling van die Pergamonmuseum te Berlyn. Die fasade is hier oor 'n lengte van 33 meter en 'n hoogte van vyf meter met twee torings heropgebou en is 'n goeie voorbeeld van vroeë Islamitiese boukuns.
**Frederik Bester Howard (Erik) Laubscher** (1927 – 22 Mei 2013) was ’n Suid-Afrikaanse skilder. Hy is in Tulbagh in die Wes-Kaap gebore. Nadat hy in 1945 aan Queen’s College op Queenstown gematrikuleer het, het hy ’n jaar lank kunsonderrig van Maurice van Essche in Kaapstad ontvang. In 1947 is hy na Londen, waar hy onder Frank Slater aan die Slade-kunsskool in die portretkuns gestudeer het. Van 1949 tot 1951 het hy aan verskeie kunsinrigtings en onder verskeie leermeesters in die skilderkuns studeer.

*Slawekwartiere* deur Erik Laubscher
Laubscher het eers aan die Anglo-Franse kunssentrum studeer, en daarna aan die Montmartre-Akademie in Parys onder Fernand Leger. Hy het aan verskeie uitstallings in die buiteland deelgeneem, maar het in dié tyd vir ’n paar maande na Suid-Afrika teruggekeer om sy eerste eenmanuitstalling in Kaapstad aan te bied.

In 1953 het hy na Suid-Afrika teruggekeer om die pos van hoof van die Continental School of Arts in Kaapstad te aanvaar. (Die skool se naam het in dieselfde jaar na die Contemporary School of Art verander.) Hy het dié pos net tot 1955 beklee, waarna hy aktief by die aktiwiteite van verskeie kunsinstellings en -liggame betrokke was. Gedurende die tydperk van 1955 tot 1969 het Laubscher as onder meer ’n kleurkonsultant en verkoopman by ’n verfmaatskappy gewerk, en het hoofsaaklik in sy vrye tyd geskilder. In 1969 is hy as kunsdirekteur van die Kaapstadse Kunssentrum aangestel en in 1970 het hy die Ruth Prowse-kunssentrum in Woodstock, Kaapstad, gestig waar hy ook as hoof gedien het.

Erik Laubscher was ook voorsitter of ondervoorsitter van verskeie kunsverenigings, hy was medestigter (saam met Marjorie Wallace) van die jaarlikse Cape Salon en was die eerste Suid-Afrikaanse kunstenaar wat die Carnegie-beurs vir verdere studie in die VSA ontvang het (1966). Sedert 1973 was hy ook kunsresensent van die tydskrif *To The Point.*

Laubscher het eenmanuitstallings in Kaapstad, Stellenbosch, Pretoria, Johannesburg en Genève gehou, en het aan etlike nasionale en internasionale groepuitstallings deelgeneem. Hy is bekend vir sy uitbeeldings van die Kaapse landskap. Van sy openbare opdragte is ’n muurpaneel – wat selle en chromosome simboliseer – vir die mediese fakulteit van die Universiteit van Stellenbosch; 4 mosaïekmuurpanele vir die Tygerberg Hospitaal in Parow en muurskilderinge vir die destydse Jan Smutslughawe en die Knysna-winkelsentrum. Sy werk word verteenwoordig in onder meer die Suid-Afrikaanse Nasionale Galery, die Hester Rupert-museum op Graaff-Reinet en die Pretoriase Kunsmuseum.

Laubscher was 86 toe hy op 22 Mei 2013 in Houtbaai oorlede is.

Bronnelys
---------

* Gray, Stepehn: Erik Laubscher and Landscape. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 19, nr. 3, Maart 1970

* *Wêreldspektrum*, Vol. 16, 202-203, ISBN 0 908409 57 5

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0000 7491 5087
* LCCN: no2010016092
* VIAF: 106932607
* WorldCat Identities: lccn-no2010016092

 |
Die **aarbeispinnekopbos** (*Serruria aemula*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Serruria* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit voorkom op die Kaapse Vlakte vanaf Kaapstad tot by Firgrove. Die struik is regop en word slegs 50 cm hoog en dra blomme van Julie tot Oktober.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei hoofsaaklik in sand op hoogtes van 0 - 70 m.

In Engels staan dit as die *Strawberry Spiderhead* bekend.

Een van die plant se subspesies *Serruria aemula congesta* het uitgesterf as gevolg van die druk van menslike verstedeliking. Dit was ook voorheen bekend as *Serruria ciliata*.

Galery
------

* 
* 
*

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q5490380
* GBIF: 3998027
* iNaturalist: 119259
* IPNI: 706484-1
* IUCN: 113230212
* NCBI: 206288
* Plant List: tro-26500230
* Tropicos: 26500230

 |
Die **Allende-meteoriet** is die grootste koolstofhoudende chondrietmeteoriet wat nog op Aarde ontdek is. Die vuurbal is vroeg op 8 Februarie 1969 oor die Mexikaanse staat Chihuahua gesien.

Omdat die meteoriet in die aardatmosfeer opgebreek het, is 'n uitgebreide soektog na fragmente gelas, en meer as 2 ton meteoriete is herwin. Die beskikbaarheid van groot hoeveelhede van dié wetenskaplik belangrike chondrietklas het gelei tot talle ondersoeke deur baie wetenskaplikes; dit word dikwels beskryf as die "bes bestudeerde meteoriet in die geskiedenis".

Koolstofdraende chondriete maak sowat 4% uit van alle waargenome meteorietvalle. Voor 1969 was dié klas net bekend uit 'n klein getal ongewone meteoriete wat in 1864 in Frankryk geval het. Meteoriete soortgelyk aan Allende was bekend, maar klein en swak bestudeer.

Val en verstrooiingsveld
------------------------

Die oorspronklike klip was vermoedelik so groot soos 'n motor en het die atmosfeer teen meer as 16 km/s getref. Die val het vroeg die oggend van 8 Februarie 1969 plaasgevind. Teen 01:05 plaaslike tyd het 'n groot vuurbal uit die suidweste gekom en die lug honderde kilometers ver verlig. Dit het ontplof en in duisende stukke opgebreek vanweë die atmosfeer se weerstand. Die meteoriet het in Noord-Mexiko geval, naby die dorp Pueblito de Allende in die deelstaat Chihuahua. 

Klippe is oor 'n groot gebied verstrooi, en dit is sover bekend een van die grootste verstrooiingevelde: sowat 8 by 50 km. Dit is 'n woestynstreek, meestal plat en met min en lae plantegroei. Honderde fragmente is kort ná die val herwin. Sowat 2 tot 3 ton spesimens is oor 'n tydperk van meer as 25 jaar versamel. Selfs vandag nog word spesimens nou en dan ontdek.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 26°58′N 105°19′W﻿ / ﻿26.967°N 105.317°W﻿ / 26.967; -105.317

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85003652

 |
|  |  |
| --- | --- |
| **Groep** | **2** |
| **Periode** |
| **2** | 4Be |
| **3** | 12Mg |
| **4** | 20Ca |
| **5** | 38Sr |
| **6** | 56Ba |
| **7** | 88Ra |

Die **aardalkalimetale** is die reeks elemente in Groep 2 (IUPAC-nommer) van die periodieke tabel: berillium, magnesium, kalsium, stronsium, barium en radium (wat nie altyd as sulks beskou word nie vanweë hul baie kort halfleeftyd).

Die elemente in die groep stem met mekaar ooreen ten opsigte van hulle elektronkonfigurasie [X]ns2, waar [X] 'n edelgas verteenwoordig. Die twee elektrone in die buitenste s-subskil kan die atoom maklik verlaat en daarom vorm die aardalkalimetale katione met 'n dubbele lading.

M => M2+ + 2 e-
Alle elemente uit die groep is onedele metale en die oksiede is basisse. Die sterkte van die M(OH)2 basis neem toe van bo na onder in die kolom. Die soute los oor die algemeen minder goed op in water as die soute van die alkalimetale, maar die oplosbaarheid is egter oor die algemeen nog redelik goed.

Die aardalkalimetale is silwerkleuringe-, sagte-, lae digtheid metale, wat geredelik met halagene reageer om ioniese soute te vorm. Die elemente reageer ook soos die alkalimetale met water (nie heeltemal so vinnig nie) om sterk alkaliese hidroksiede te vorm.

Die aardalkalimetale kry hulle naam na aanleiding van hulle oksiede, die *aardalkali's*, waarvan die outydse name berillia, magnesia, kalk, strontia en baryta was. "Aarde" is ’n ou term wat vroeë wetenskaplikes vir niemetaalstowwe gebruik het wat wateronoplosbaar en verhittingsbestand is – eienskappe wat ook hierdie oksiede het. Die besef dat hierdie aardes nie elemente was nie, maar verbindings, word toegeskryf aan die chemikus Antoine Lavoisier. In sy *Traité Élémentaire de Chimie* (*Elemente van Chemie*) van 1789 het hy hulle *Substances simples salifiables terreuses*, of soutvormende aardelemente, genoem. Later het hy voorgestel dat die aardalkali's metaaloksiede kan wees, maar het erken dat dit blote bespiegeling was. In 1808 word Humphry Davy die eerste persoon wat voorbeelde van die metale verkry deur die elektrolise van hulle gesmelte soute.

| Ander groepe |
| --- |
| Alkalimetale (1) |
| **Aardalkalimetale** (2) |
| Boorgroep (13) |
| Koolstofgroep (14) |
| Stikstofgroep (15) |
| Suurstofgroep (16) |
| Halogene (17) |
| Edelgasse (18) |
| Kopergroep (11) |
| Sinkgroep (12) |
| Skandiumgroep (3) |
| Titaangroep (4) |
| Vanadiumgroep (5) |
| Chroomgroep (6) |
| Mangaangroep (7) |
| Platinumgroep (8, 9 en 10) |
**Fernando Tomo Lopes Cardoso** (gebore 18 Junie 2004) bekend onder sy verhoognaam **Kins Ferna's** is 'n kunstenaar, komponis en vervaardiger van Mosambiek.

Progressiewe lewe
-----------------

Fernando Tomo Lopes Cardoso, het van kleins af daarvan gedroom om 'n musikale kunstenaar te wees.

Hy is gebore op die 18de Junie 2004 in Beira, Mosambiek. Waar hy deur sy ouers grootgemaak is. Hy het die Volledige Primêre Skool De Matacuane vir die primêre vlak en die Samora Moisés Machel Sekondêre Skool vir die sekondêre vlak bygewoon.

Kins Ferna's word beskou as een van die kunstenaars wat deur sy eenvoud populêre simpatie in elke aksie wat hy uitvoer, koester. Van kleins af het Kins Ferna's besluit om te wed dat hy 'n wese sou wees wat vir ander sou lewe.

Regdeur sy optrede het Kins Ferna's bevoorregte solidariteitsveldtogte wat poog om benadeelde mense te bevoordeel. Onder hierdie inisiatiewe het Kins Ferna's Mosambiekers genooi om *Natal Esperança*-aksies te bevorder, wat die aanbod van etes aan hawelose mense of ander in nood op Oukersaand waardeer. Net so het Kins Ferna's reeds aksies uitgevoer ten gunste van bejaardes, sowel as kinders met verskillende behoeftes.

Dit is belangrik om te beklemtoon dat Kins Ferna's in elke radioprogram 'n groot mate van vreugde en solidariteit dra, waar sy hoofdoel is om goed vir ander te doen. Sy passie vir musiek is bowenal om vreugde en goed aan ander oor te dra, aangesien hy verstaan ​​dat dit sy missie op aarde is.

Musiekloopbaan
--------------

Kins Ferna het op 13 reeds daaraan gedink om deel van 'n musiekgroep te wees. Maar hy het van plan verander en sy eerste liedjie in die ateljee naby sy huis gaan opneem.

Na 'n geruime tyd is Kins Ferna's aan die musiekbedryf bekendgestel, hy het sy eerste enkelsnit "De boa" op blogger vrygestel en na 'n paar maande het hy sy musiek op Spotify en baie ander internasionale stroomplatforms soos Deezer en meer vrygestel.

Kins Ferna's is veral bekend vir sy enkelsnitte "Sunset" en "Hope", wat hom meer as 5 000 strome op Spotify en ander musiekstroomplatforms besorg het. En hy het ’n YouTube-kanaal geskep wat hy vir musiek gebruik en ook om te onderrig, wenke te gee, te mentor en ander vervaardigers en kunstenaars te help om by die musiekbedryf i te pas.

Diskografie
-----------

* (2019) De Boa - enkellopend
* (2021) Sonsondergang - Enkellopend
* (2022) Sad Type Beat - enkelsnit
* (2022) Hoop - enkellopend

Albums
------

* (2022) Revolusie Vol. 1
* (2022) Destiny
* (2022) Vaporizer I

Toekennings en nominasies
-------------------------

### Mosambiek Musiektoekennings (MMA)

* Die Mosambiekse Musiektoekennings is jaarlikse toekennings wat deur BCI aangebied word om erkenning te gee aan uitstaande prestasies in die Mosambiekse musiekbedryf.
**Postkoloniale desillusie**, ook **postkoloniale ontnugtering** is 'n verwysing na een van die jongste literêre strominge in Afrikaans wat onder postkoloniale tekste gekategoriseer word.

Hierdie stroming behels die uitbeelding van 'n ru teleurstelling in die destydse postapartheid-droom van die 1990's (met Nelson Mandela aan bewind) wat nie bewaarheid is nie. Hierdie *droom* behels die versoening van alle rasse en 'n beter toekoms waar almal in harmonie sal saamverkeer.

Deur toenemende plaasmoorde, bendegeweld en ander geweldsmisdaad, rassehaat, haatspraak, dwelmmisbruik, voorstedelike verval, werkloosheid, korrupsie, nepotisme, swak dienslewering, losbandigheid, armoede, vigs, xenofobie, regstellende aksie, ineenstorting van strukture en organisasies wat sekerheid en stabiliteit gehandhaaf het, ekologiese agteruitgang, breinkwyn (*braindrain*), die stigmatisering en kollektiewe skuldgevoel van die Afrikaner, die kwyn van Afrikaans en inheemse tale deur Engels wat die botoon voer – ontaard hierdie *heilstaat*-droom in 'n nagmerrie.

Omrede postkoloniale tekste ten doel het om stem te gee aan die onderdruktes en gemarginaliseerdes, word die Afrikaner as een van dié aan die woord gestel.

Gewoonlik is die hoofkarakter 'n Afrikanerman en heteroseksuele patriarg in sy laat-dertigs of vroeë veertigs met dienspligervaring van tydens die Grensoorlog (van die 1980's) agter die blad. Die ligging in die verhale speel gewoonlik in die Kaap af (tot so ver as Stellenbosch), omrede dit as die simboliese geboorteplek van die Afrikanerdom beskou word. Gesinne is disfunksioneel en verbrokkel. Rassespanning word nie vooropgestel nie, maar rassisme kom wel in die romans voor, hoewel blankes en bruinmense solidariteit vertoon en (seksuele) liefde oor die kleurgrens niks ongewoon is nie. Al die bogenoemde nagmerrie-elemente word in die verhale eksplisiet uitgebeeld. Ook is daar 'n oop einde in die verhaal: een daad of doelwit is wel bereik, maar die verval van die Suid-Afrikaanse samelewing en die karakter se eie probleme kan eenvoudig nie gestop of verminder word nie.

Hierdie genre kan ook as 'n uitvloeisel van die Grensliteratuur beskou word.
Hier word die oudsoldaat ontnugter met die besef dat sy deelname aan die destydse Bosoorlog / Grensoorlog (1965 – April 1989) bykans geen waarde meer het nie, behalwe dat hierdie verworwe krygskennis nou ingespan moet word in sy daaglikse stryd om oorlewing.

Voorbeelde van literêre tekste
------------------------------

* *Die Buiteveld*, John Miles.(2003)
* *Donkermaan*, André P. Brink (2001)
* *Horrelpoot*, Eben Venter. (2006)
* *Miskruier*, Jaco Botha. (2005)
* *Oemkhonto van die nasie*, Piet Haasbroek. (2001)
* *Om na 'n wit plafon te staar*, Jaco Kirsten. (2009)

Bron
----

* Roos, Henriette. 2007. Onweerswolke oor die Wes-Kaap. Lokale onrus en globale "malaise" in resente Suid-Afrikaanse prosatekste. *Stilet* XIX(2): 118-133.
Alleen pare (getoon as pare kolletjies) in die Lewis-struktuur van die hidroksied-ioon
In die chemie verwys 'n **alleenpaar** (of soms 'n **alleenelektronpaar**) na 'n paar valenselektrone wat nie met 'n ander atoom in 'n kovalente binding gedeel word nie en word soms 'n **ongedeelde** of **nie-bindende paar** genoem. Alleenpare word in die buitenste elektronskil van atome aangetref. Hulle kan geïdentifiseer word deur 'n Lewis-struktuur te gebruik. Elektronpare word dus as alleenpare beskou as twee elektrone gekoppel is, maar nie in chemiese binding gebruik word nie. Dus, die aantal alleenpaar-elektrone plus die aantal bindingselektrone is gelyk aan die totale aantal valenselektrone rondom 'n atoom.

'n Enkele alleenpaar kan gevind word met atome in die stikstofgroep soos stikstof in ammoniak. Twee alleenpare kan gevind word met atome in die kalkogeengroep soos suurstof in water. Die halogene kan drie alleenpare dra soos in waterstofchloried.

Alleenpare in (A) ammoniak, (B) water en (C) waterstofchloried

Die alleenpaar-konsep word gebruik in valensskil-elektronpaar-afstotingsteorie (VSEPA-teorie) wat die vorms van molekules verduidelik. Daar word ook na hulle verwys in die chemie van Lewis-sure en -basisse. Nie alle nie-bindende elektronpare word deur chemici beskou as alleenpare nie. Voorbeelde hiervan is die oorgangsmetale waar die nie-bindende pare nie die molekulêre meetkunde beïnvloed nie en dus stereochemies onaktief is. In die molekulêre orbitale-teorie is die konsep van 'n alleenpaar minder onderskeidend, aangesien die ooreenstemming tussen 'n orbitaal en komponente van 'n Lewis-struktuur dikwels nie eenvoudig is nie. Nietemin word besette nie-bindende orbitale (of orbitale met meestal nie-bindende karakter) gereeld geïdentifiseer as alleenpare. Berekeningskriteria vir die aanwesigheid van alleenpare gebruik afgeleides van die elektrondigtheid, elektrostatiese potensiaal of die elektronlokaliseringsfunksie.

In die VSEPA-teorie vorm die elektronpare op die suurstofatoom in water die hoekpunte van 'n tetraëder met die alleenpare op twee van die vier hoekpunte. Die H-O-H-bindingshoek is 104,5°, minder as die 109° wat vir 'n tetraëdriese hoek voorspel word, en dit kan verklaar word deur 'n afstootlike wisselwerking tussen die alleenpare. In teenstelling, in koolstofdioksied (met geen alleenpare nie) is die elektrone almal betrokke by binding en die molekule is lineêr met suurstofatome aan weerskante van die koolstofatoom.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |
| --- |
| Water
 |
| Water
  |

|  |
| --- |
| Koolstofdioksied
 |
| Koolstofdioksied
  |

 |

Aantekeninge
------------

1. ↑  Die kalkogeengroep is groep 16 van die Periodieke tabel en sluit suurstof (O), swawel (S), selenium (Se), tellurium (Te) en polonium (Po) in. Die chemies-ongekarakteriseerde sintetiese element livermorium (Lv) word voorspel om deel uit te maak van hierdie groep.
**Ahmet III** (Ottomaanse Turks: احمد ثالث, moderne Turks: III.Ahmet; 30/31 Desember 1673 – 1 Julie 1736) was van 1703–1730 sultan van die Ottomaanse Ryk.

Hy was die seun van sultan Mehmet IV en het die troon in 1703 bestyg nadat sy broer Mustafa II geabdikeer het. Hy het goeie betrekkinge met Frankryk aangeknoop, waarskynlik in die lig van Rusland se dreigende houding. Ná Swede se nederlaag in 1709 teen Rusland het hy beskerming aan koning Karel XII van Swede gebied.

In 1710 het die koning sultan Ahmet oorreed om oorlog teen Rusland te verklaar en die Turke het die Russe verslaan. Die Ottomane se daaropvolgende oorwinnings het Ahmet in staat gestel om teen Moskou op te ruk en Rusland se mag te verbreek. Hy het egter nuus ontvang dat die ryk deur die Perse aangeval word en dit het sy aandag van Rusland afgetrek.

Hy was toenemend ongewild weens sy uitspattigheid en op 20 September 1730 is hy in ’n opstand gedwing om te abdikeer. Sy broerskind Mahmoed I, die seun van Mustafa II, het hom opgevolg. Hy is ses jaar later oorlede.

Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

| * l
* b
* w
Ottomaanse sultans volgens tydperk |
| --- |
| Opgang (1299-1453) | 
* Osman I
* Orhan
* Murat I
* Bajezid I
* (Tussenregering)
* Mehmet I
* Murat II
* Mehmet II

 |  |
| Groei (1453–1683) | 
* Bajezid II
* Selim I
* Süleyman die Manjifieke
* Selim II
* Murat III
* Mehmet III
* Ahmet I
* Mustafa I
* Osman II
* Murat IV
* Ibrahim
* Mehmet IV

 |
| Stagnasie (1683–1827)  | 
* Süleyman II
* Ahmet II
* Mustafa II
* Ahmet III
* Mahmoed I
* Osman III
* Mustafa III
* Abdülhamid I
* Selim III
* Mustafa IV
* Mahmoed II

 |
| Verval (1828–1908) | 
* Abdülmecid I
* Abdülaziz
* Murat V
* Abdülhamid II

 |
| Ondergang (1908–1923) | 
* Mehmet V
* Mehmet VI
* Abdülmecid II

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb162026056 (data)
* GND: 101094108
* ISNI: 0000 0000 7853 2569
* LCCN: n79084711
* MusicBrainz: 3925729c-522a-4592-ab95-dd5d7ed5243e
* NLP: A25195657
* NTA: 331211203
* TDVİA: ahmed-iii
* VIAF: 290225144
* WorldCat Identities: lccn-n79084711

 |
*Hierdie is 'n glos.*
 'n Voorbeeld van glos in Hindi-Urdu. Hier is 'n paar verse deur Faiz Ahmed Faiz.'n Voorbeeld van die gebruik van glosse in Hindi-Urdu. Hier is 'n paar verse deur Faiz Ahmed Faiz, tesame met kommentaar in glosse.
Die glosse in hierdie Latynse kodeks, Glosas Emilianensesare, word beskou as die eerste frases in die Kastiliaanse taal**.**
'n **Glos** of *glosse*, van die Griekse γλώσσα, is 'n aantekening wat by 'n ander teks geskryf word.

Glosse verskaf dikwels kommentaar op die teks, waardeur dit beter te begryp is. In die antieke geskiedenis, toe mense boekrolle gebruik het, is dit gedoen deur die kommentaar in die middel van die teks by te voeg (interlineêr), waardeur dit by 'n volgende kopie onduidelik kon word wat in die oorspronklike teks gestaan het. Aan die einde van die Keisertyd geword egter meer gereeld kodekse gebruik, oftewel egte boeke met bladsye.

In ou handskrifte hou mens rekening met hierdie soort opmerkings deur ekstra breë marges te gebruik. In die middeleeue word daar dikwels op hierdie wyse verder kommentaar gelewer op werke wat uit die Klassieke era oorgebly het.

Hierdie breë marges vind ons ook in die oudste gedrukte boeke. In ou geskrifte kan mens rondom 'n kort teks in die middel van die bladsy soms 'n hele reeks glosse vind, van binne na buite in chronologiese volgorde geplaas. Hulle kan ook 'n in gedrukte boek so georden wees. Hierdie kommentare, soos op die Codex Justinianus, dra so by tot die verdere ontwikkeling van bepaalde teologiese, juridiese, filosofiese en wetenskaplike ontwikkelings. Later gebruik mense hiervoor (voet)notas. Ook die rabbynse literatuur, byvoorbeeld die Talmoed, is op hierdie wyse in die loop van die eeue van 'n meervoud glosseringe voorsien.
Die **dowwekwassie** (*Sorocephalus palustris*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Sorocephalus* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap waar dit op die Kogelberg voorkom. Die plant was as uitgesterf beskou en in 1984 laas gesien. Baie min inligting is beskikbaar van die spesie.

Die struik blom vanaf Februarie. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die plant is tweeslagtig en bestuiwing vind deur die werking van insekte plaas. Die vrugte word, twee maande nadat die plant geblom het, ryp en die sade val na die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant groei in veenagtige gronde op hoogtes van 1050 - 1200 m.

In Engels staan die struik as die *Mat clusterhead* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18081748
* GBIF: 3996055
* iNaturalist: 566354
* IPNI: 706693-1
* IUCN: 113240318
* Plant List: tro-26500171
* Tropicos: 26500171

 |
**Zeerust** is 'n kommersiële dorp in die Ngaka Modiri Molema-distrik in Noordwesprovinsie, Suid-Afrika. Die dorp is geleë in die Maricovallei, 135 kilometer wes van Rustenburg en ongeveer 240 kilometer noordwes van Johannesburg. Die N4 nasionale pad, die hoofverbindingsroete tussen Suid-Afrika en Botswana, loop ook deur die dorp. Groot beesplase word in die gebied gevind, sowel as koring-, mielie-, tabak- en sitrusplase. Daar is ook fluoriet- en chromietmyne in die omgewing. Toerisme vorm 'n vinnig-ontwikkelende bedryf.

Geskiedenis
-----------

Die oorspronklike naam van die plaas waarop die dorp gestig is was Sefathlani / Sebatlani (stowwerige plek) wat behoort het aan Casper Hendrik Coetzee, wat dit in 1858 gekoop het. Die plaas is later hernoem na Hazenjacht, en daarna Hazia / Hazeah. Casper Coetzee het Walter Seymore gekontrakteer om 'n kerk en 'n fort op die plaas te bou, maar hy (Casper) het gesterf voor hierdie voltooi is. In 1866, het die plaas in die hande van sy neef / swaer Diederik Jacobus Coetzee beland, wat die potensiaal van die ontwikkeling van 'n dorp op die plaas gesien het. Hy het enkele erwe uitgemeet met die idee om 'n dorp te begin. Hy het osrieme gebruik om die plotte af te meet in plaas van die aanvaarde opmeterskettings. Op 20 Maart 1867, is die eerste erwe van die nuutgestigte Coetzee-Rust per openbare veiling verkoop in Potchefstroom, voor die amptelike erkenning van die versoek om 'n dorp te begin kon verleen word. Die naam Coetzee se Rust is later verkort tot Zeerust. Munisipale status is verkry op 18 Maart 1936.

Zeerust was egter nie die eerste dorp in hierdie gebied nie. Die eer behoort aan Jacobsdal, 'n klein dorpie ongeveer 10 km suid van Zeerust geleë op die plaas Vergenoegd, naby die lusernstasie. Die gewildheid van Zeerust as handelsentrum het die einde van Jacobsdal beteken, en nou bestaan dit nie meer as 'n dorp nie.

Die belangrikste tale gebesig in Zeerust is Afrikaans (35%) en Tswana (32%) onderskeidelik. Die Batswana noem die dorp *Sefatlhane*. Na afloop van die demokratiese bedeling in 1994 is die naam van die munisipaliteit-Zeerust verander na Ramotshere Moiloa, 'n middel-20ste eeuse hoof van die Bahurutshe boo Moiloa, wat ook 'n politieke vyand van die apartheidsregering was.

Die stad is 'n kommersiële spilpunt vir die meeste van die dorpe in die Lehurutshe gebied, insluitend; Lekgophung, Supingstad, Moshana, Serake, Rietpan, Motswedi, Dinokana, Lekubu, Mosweu, Ntsweletsoku, Mokgola, Borakalalo en Gopane.

Sien ook
--------

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Kaditshwene

Bronne
------

* Pieter de Jager(2001). "Die Korannafonteiners"
**Lineêr A** is die moderne benaming van 'n antieke skryfstelsel wat deur mense van die Minoïese beskawing op die eiland Kreta in Griekeland gebruik is. 

Lineêr A is 'n lettergreepskrif wat ongeveer 2000 v.C. in gebruik geneem is. Dit word nie ten volle verstaan nie en dit is nie heeltemal seker in watter taal dit geskryf is nie. Die skrif is waarskynlik hoofsaaklik gebruik vir rekeningkunde in die administrasie, wat in die groot paleise gebaseer was. Lineêr A is tot die 15de eeu v.C. gebruik. 

Hierdie skrif is voorafgegaan deur die Kretensiese hiërogliewe (waaruit dit blykbaar ontwikkel het) en is deur Lineêr B vervang. Laasgenoemde is gebruik vir tekste in Grieks, maar die taal van Lineêr A was blykbaar anders. Daar word gedebatteer oor die verhouding tussen Lineêr A en Lineêr B; in die verlede is die algemene opinie gehuldig dat Lineêr B uit die vroeëre Lineêr A ontwikkel het, terwyl moderne navorsers ingewikkelder verhoudings oorweeg (dat hulle uit verskillende variëteite van hiërogliewe ontwikkel het).

LInear A is verwant aan die Siprominoïese lettergreepskrif (SM), wat ongeveer 100-200 jaar later op Siprus ontstaan het. Die verhouding tussen hierdie twee is onduidelik; dit is moontlik dat SM uit die hiërogliewe eerder as van Lineêr A ontwikkel het.

Die Suid-Afrikaanse taalkundige Maurice Pope het 'n korpus van inskripsies van Lineêr A (in samewerking met Jacques Raison) voorberei, wat later in België gepubliseer is.

| Lineêr A |
| --- |
| \*01-\*20 | \*21-\*30 | \*31-\*53 | \*54-\*74 | \*76-\*122 | \*123-\*306 |
|  | *DA*
*\*01* |  | *QI*
*\*21* |  | *SA*
*\*31* |  | *WA*
*\*54* |  | *\*76* |  | *\*123* |
|  | *RO*
*\*02* |  | *\*21f* |  | *\*34* |  | *\*55* |  | *KA*
*\*77* |  | *\*131a* |
|  | *PA*
*\*03* |  | *\*21m* |  | *TI*
*\*37* |  | *PA3*
*\*56* |  | *QE*
*\*78* |  | *\*131b* |
|  | *TE*
*\*04* |  | *MI?*
*\*22* |  | *E*
*\*38* |  | *JA*
*\*57* |  | *WO2*?
*\*79* |  | *\*131c* |
|  | *\*05* |  | *\*22f* |  | *PI*
*\*39* |  | *SU*
*\*58* |  | *MA*
*\*80* |  | *\*164* |
|  | *NA*
*\*06* |  | *\*22m* |  | *WI*
*\*40* |  | *TA*
*\*59* |  | *KU*
*\*81* |  | *\*171* |
|  | *DI*
*\*07* |  | *MU*
*\*23* |  | *SI*
*\*41* |  | *RA*
*\*60* |  | *\*82* |  | *\*180* |
|  | *A*
*\*08* |  | *\*23m* |  | *KE*
*\*44* |  | *O*
*\*61* |  | *\*85* |  | *\*188* |
|  | *S*
*\*09* |  | *NE*
*\*24* |  | *\*45* |  | *JU*
*\*65* |  | *\*86* |  | *\*191* |
|  | *\*10* |  | *RU*
*\*26* |  | *\*46* |  | *TA2*
*\*66* |  | *TWE*
*\*87* |  | *\*301* |
|  | *\*11* |  | *RE*
*\*27* |  | *\*47* |  | *KI*
*\*67* |  | *\*100/\*102* |  | *\*302* |
|  | *ME*
*\*13* |  | *I*
*\*28* |  | *\*49* |  | *TU*
*\*69* |  | *\*118* |  | *\*303* |
|  | *QA2*
*\*16* |  | *\*28b* |  | *PU*
*\*50* |  | *\*70* |  | *\*120* |  | *\*304* |
|  | *ZA*
*\*17* |  | *\*29* |  | *DU*
*\*51* |  | *MI*
*\*73* |  | *\*120b* |  | *\*305* |
|  | *ZO*
*\*20* |  | *NI*
*\*30* |  | *\*53* |  | *ZE*
*\*74* |  | *\*122* |  | *\*306* |

Sien ook
--------

* Lineêr B

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11936971x (data)
* LCCN: sh85066609
* NDL: 00567678
* NKC: ph524433

 |
Bien Donné se opstal.
**Bien Donné** is 'n navorsingsplaas vir sagtevrugte by Simondium, Groot-Drakenstein digby die Paarl. Die herehuis op die plaas is 'n uitstekende voorbeeld van die Kaaps-Hollandse boustyl.

Ligging
-------

Die plaas lê aan die linkeroewer van die Bergrivier. Oorkant die rivier is die Drakenstein-gevangenis en ten suide van die plaas lê die historiese plase Zandvliet (nou Solms-Delta) en Boschendal. Bien Donné lê op nagenoeg 33° 51' suid en 18º 59' oos.

Navorsing
---------

Die plaas van 235 ha is sedert 1936 staatseiendom. Bladwisselende en sub-tropiese vrugtebome en 'n wingerd vir tafeldruiwe is aangeplant. In die boorde word toetse gedoen oor bemesting, insekbestryding, besproeiing en snoeimetodes. Navorsing word o.a. op die metodes van verkoeling, inmaak en vervoer van die sagtevrugte na markte in die buiteland gedoen. Uitstallings en boeredae word gereeld gehou om nuwe produkte aan produsente en verbruikers bekend te stel.

Geskiedenis
-----------

In 1699 is die plase Watergat en Zonder Naam aan Pierre Lombard, die sieketrooster van die Hugenote, toegeken. Jan de Villiers van Boschendal word in 1762 die eienaar en sy seun bou die huis. Ses jaar later word Daniël Hermanus Joubert die eienaar. In 1837 word die twee plase verdeel en kry die deel waarop die huis staan die naam Bien Donné, dit beteken 'n "goeie geskenk". Rhodes Fruit Farms het die plaas in 1929 gekoop.

Huis
----

Die indrukwekkende H-vormige huis is in 1800 deur Dawid de Villiers laat bou. Moslem-vakmanne is waarskynlik verantwoordelik vir die ryklik versierde gewels. Deur die jare heen is daar aan die buite- sowel as die binnekant tydens restourasiewerk veranderinge aan die huis aangebring. Bekende argitekte soos F.K. Kendall, Herbert Baker en Revel Fox was daarby betrokke.

Monument
--------

Bien Donné se huis in die Kaaps-Hollandse styl is een van die mooiste huise in daardie styl wat nog bestaan. Die plaaswerf met die huis, wynkelder en buitegeboue aan die suidekant is tot provinsiale erfenisterrein verklaar. Dit sluit ook die grond binne die ringmuur, die leivoor en die dam aan die suidekant in.

Bibliografie
------------

* Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, Calvinia, Colesberg, Uitenhage. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. ISBN 1-86842-191-0
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 2. Kaapstad: Nasou, 1970.
* Walton, James: Homesteads and villages of South Africa. Pretoria: J.L. van Schaik, 1952.
* www.arc.agric.za
* www.biendonne.com
**Edmund Rüdiger Stoiber** (\* 28 September 1941 in Oberaudorf, Landkreis Rosenheim) is 'n Duitse politikus (CSU).
Vanaf 1993 tot 2007 was hy ministerpresident van die Vrystaat van Beiere en vanaf 1999 tot 2007 voorsitter van die CSU-party. Sedert 2007 is hy erevoorsitter van die CSU. 

Met Stoiber as topkandidaat bereik die CSU gedurende die Beierse provinsiale verkiesing in 2003 volgens die sitplekverdeling hul beste stemresultaat ooit, in die hele Bondsrepubliek. Vir die algemene verkiesing in 2002 was hy kanselierkandidaat van die Union. Op 30 September 2007 het hy amptelik as ministerpresident afgetree en was nog tot die nuwe verkiesing van die nuwe Beierse ministerpresident op 9 Oktober 2007 amptelik (waarnemend) in bevel.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 118618512
* IMDb: nm1537879
* ISNI: 0000 0001 0950 7818
* LCCN: n87151023
* NKC: js20020311007
* NLP: A33848762
* NTA: 191083615
* SUDOC: 080205445
* VIAF: 5723867
* WorldCat Identities: lccn-n87151023

 |
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Dr. J.S. Moroka** |

 |
|  |
|  |
| **Provinsie** | Mpumalanga |
| **Distriksmunisipaliteit** | Nkangala |
| **Tipe** | Plaaslike Munisipaliteit |
| **Munisipale kode** | MP316 |
| **Burgemeester** | Grace Tinny Mthimunye |
| **Hoofstad** | Siyabuswa |
|  |  |
| **Grootste tale** | Ndebele, Noord-Sotho, Tswana, Tsonga |
| **Area** | 1 416 km²   |
| **Bevolking** | 249 705 (2011) |

Die **Dr. J.S. Moroka Plaaslike Munisipaliteit** is een van die plaaslike munisipaliteite in die Nkangala-distriksmunisipaliteit in Mpumalanga, Suid-Afrika.

Hoofplekke
----------

*Statistiek SA* verdeel vir die 2011-sensus die munisipaliteit in 49 hoofplekke (*main place*) in:

Allemansdrift • Borolo • Dihekeng • Ditlhokwe • Dr JS Moroka NU • Ga-Morwe • Kameelpoort • Kgobokwane • Koedoespoort • Leeufontein • Lefiso • Lefiswane • Leseleseleng • Loding • Madubaduba • Maganagobuswa • Magola • Makometsane • Mantlole • Mapoch • Marapyane • Marothobolong • Masobye • Matimpule • Matshiding • Metsemadiba • Mmaduma • Mmamethlake • Mogononeng • Moletji • Moretele • Morwe • Moteti • Nokaneng • Phake • Phake Thabeng • Pieterskraal • Ramantsho • Ramokgeletsane • Seabe • Semohlase • Senotlelo • Siyabuswa • Terateng • Thabana • Ukukhanya • Vaalbank • Waterval.

| * l
* b
* w
Munisipaliteite van Mpumalanga |
| --- |
| Distrikte enplaaslikemunisipaliteite | 

|  |  |
| --- | --- |
| Gert Sibande | 
* Albert Luthuli
* Msukaligwa
* Mkhondo
* Pixley ka Seme
* Lekwa
* Dipaleseng
* Govan Mbeki

 |
| Nkangala | 
* Victor Khanye
* Emalahleni
* Steve Tshwete
* Emakhazeni
* Thembisile Hani
* Dr. J.S. Moroka

 |
| Ehlanzeni | 
* Thaba Chweu
* Mbombela
* Nkomazi
* Bosbokrand

 |

 |  |
Die **Oerlikon 35 mm-tweelingkanon** of **Oerlikon GDF** is 'n gesleepte lugafweerkanon wat deur *Oerlikon Contraves* vervaardig word.

Die stelsel het oorspronklik as die **2 ZLA/353 ML** bekend gestaan, maar dis later verander na **GDF-001**. Die stelsel is in die laat-1950s ontwikkel en word deur ongeveer 30 lande gebruik.

Ontwerp en ontwikkeling
-----------------------

Die stelsel maak gebruik van 35 mm outomatiese kanonne, wat oorspronklik as die **353 MK** bekend gestaan het, maar nou die KD-reeks heet. Dieselfde KD-reeks 35 mm-kanonne word in die Leopard 1-gebasseerde *Gepard* en Tipe 74-tenkbasseerde *Tipe 87 SPAAG* en T-55-basseerde Marksman selfaangedrewe lugafweerkanonne gebruik.

Die stelsel kan saam met die alleenstaande *Super Fledermaus*-vuurbeheerradar gebruik word, wat teen die laat-1970s opgegradeer is na die *Skyguard*-stelsel.

In 1980 is 'n opgegradeerde model, die GDF-002, geproduseer, wat verbeterde sig en die vermoë gehad het om deur 'n aparte digitale vuurstelsel beheer te word. In 1985 is 'n opgegradeerde model geproduseer, die GDF-005, wat 'n Gunking 3D-rekenaarbeheerde sig met 'n geïntegreerde laserteikenvinder en digitale beheerstelsel gebied het.

Die kanonne word gewoonlik deur 'n 5-ton 6×6 trok vervoer.
**Stilton** is ’n Engelse kaas waarvan daar twee soorte is: blou, wat bekend is vir sy sterk smaak en reuk, en die minder bekende wit. Albei word in Europa beskerm; net kase wat in Derbyshire, Leicestershire en Nottinghamshire volgens streng regulasies gemaak word, mag die naam "stilton" kry. Die kaas wat deesdae gemaak word op die dorp Stilton (wat nou in Cambridgeshire val en van waar die naam kom) kan dus nie as stiltonkaas verkoop word nie.

Vervaardiging
-------------

Bloubessie- wit stilton.
Blou stilton se kenmerkende blou are word verkry deur die kors van die kaas met staalnaalde te deurboor; dit laat lug in die kaas instroom. Die vervaardiging en verouderingsproses duur sowat 9 tot 12 weke. Plaaslike, gepasteuriseerde melk word gebruik.

Net ses melkerye kan stilton maak: drie in Leicestershire, twee in Nottinghamshire en een in Derbyshire. Hulle word onderwerp aan gereelde oudits deur ’n onafhanklike agentskap.

Verbruik
--------

Blou stilton word dikwels saam met seldery of pere geëet. Dit word ook gebruik om groentesop mee te geur, veral romerige seldery- of broccolisop. Dit word ook saam met kraakbeskuitjies of brood geniet, ’n kaassous kan daarvan gemaak word om oor ’n steak te eet of dit kan in ’n slaai gekrummel word. Port of sjerrie gaan goed saam daarmee. 

Die buitelaag van die kaas vorm natuurlik tydens die verouderingsproses en is ten volle eetbaar, anders as die buitelaag van kase soos edam.
Die suidelike aansig van Linlithgow-paleis.
Die groot saal, of parlementshuis.
Die ruïnes van **Linlithgow-paleis** (Engels: *Linlithgow Palace*) is op die dorp Linlithgow in Skotland geleë, sowat 24 km wes van Edinburg. Die paleis was in die 15de en 16de eeu een van die hoofwonings van die monarge van Skotland. Nadat die land se konings in 1603 ook die monarge van Engeland geword het, is die paleis min gebruik en in 1746 is dit grootliks afgebrand. Dit is nou ’n toeriste-attraksie.

Geskiedenis
-----------

’n Koninklike herehuis het in die 12de eeu op die plek gestaan. Dit is in die 14de eeu vervang deur ’n fort onder Engelse magte onder Eduard I.

In 1424 is die dorp Linlithgow gedeeltelik verwoes in ’n groot brand. Koning Jakobus I het die paleis laat herbou. Jakobus III en Jakobus IV het aansienlik laat aanbou. Jakobus V, wat in April 1512 in die paleis gebore is, het verder laat aanbou. Maria, koningin van die Skotte, is in Desember 1542 in die paleis gebore en het tydens haar bewind soms daar oorgebly. Nadat Jakobus VI van Skotland in 1603 ook koning van Engeland geword het, is die paleis min gebruik omdat die hof Engeland toe geskuif het. Tussen 1618 en 1622 het James VI dit laat herbou nadat dit vervalle geraak het. Die enigste monarg wat egter daarna in Linlithgow gebly het, was Karel I, wat in 1633 ’n nag daar deurgebring het.

Die paleis het daarna weer vervalle geraak. In Januarie 1746 het die leër van George II se jongste seun, prins Willem, die grootste deel van die paleis afgebrand.

Die paleis word sedert die vroeë 19de eeu bewaar en is vandag vir die publiek oop.
**Serie A** (Italiaans: [ˈsɛːrje ˈa]) is die hoogste sokkerafdeling in Italië. Twintig klubs speel in hierdie betaalde manskompetisie. Elke klub speel twee keer per seisoen teen mekaar, met een weg-, en een tuiswedstryd. Die eerste vier plekke plaas hulleself vir die UEFA Champions League. Die vierde en vyfde plekke sal in die UEFA Europa League speel. Teen die einde van die seisoen word die onderste drie spanne afgeskuif (gerelegeer) na die Serie B (tweede vlak van die Italiaanse sokker). Al die 20 spanne uit beide Serie A en Serie B kwalifiseer saam met die boonste vier spanne uit Serie C vir die Coppa Italia (Italiaans vir: "Italiaanse beker"). Die Serie A-wenner en die Coppa Italia-wenner sal dan om die Supercoppa Italiana ("Italiaanse Superbeker") meeding.

Die wenner van die Serie A mag die volgende seisoen die *Scudetto* dra
Die Supercoppa Italiana ("Italiaanse Superbeker")
SSC Napoli is tans die kampioen.

Klubs in seisoen 2022/23
------------------------

* Atalanta
* Bologna
* Cremonese
* Empoli
* Fiorentina
* Hellas Verona
* Internazionale
* Juventus
* Lazio
* Lecce
* Milan
* Monza
* Napoli
* Roma
* Salernitana
* Sampdoria
* Sassuolo
* Spezia
* Torino
* Udinese
Die **Mtamvunarivier** is 'n groot rivier wat die binnelandse grens vorm tussen die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal in Suid-Afrika. Die rivier het 'n breë Indiese Oseaan-monding net suid van Port Edward, wat dit ideaal maak vir motorboot- en ander watersporte. 

Die Mtamvunarivier is ongeveer 162 km lank met 'n opvanggebied van ongeveer 1 553 km². Die naam beteken "die nemer van mondevol" in Xhosa as gevolg van die skade wat die rivier veroorsaak tydens vloede. 

Oorlewering vertel dat enige persoon wat nie sy sonde bely voor hy die rivier oorsteek nie, sal deur die watergeeste weggevoer word. Dit is skynbaar ook die tuiste van meerminne; hulle word gereeld waargeneem waar hul op maanlig-aande in die water baljaar.

Geskiedenis
-----------

Geskiedkundig en polities is die Mtamvunarivier die noordelike grens van Pondoland.

In 1552 het 'n Portugese skip naby die monding van die Mtamvunarivier gesink en plaaslike bevolking het probeer handel dryf met die seevaarders wat van die skip gered is.

Ekologie
--------

Die Umtamvuna Natuurreservaat is 'n bewaringsgebied aan die KwaZulu-Natalkant van die Mtamvunarivierkloof. Die rivier maak 'n deel uit van die Mvoti-tot-Umzimkulu Waterbestuursarea.

Sien ook
--------

* C.H. Mitchellbrug
* Lys van riviere in Afrika

Bronne
------

* T.V. Bulpin: *Illustrated guide to southern Africa*. Reader’s Digest Ass. South Africa, Kaapstad 1985, ISBN 0-947008-17-9