**Isaac Manuel Francisco Albéniz y Pascual** (Spaans: iˈsak alˈβeniθ; 29 Mei 1860 – 18 Mei 1909) was a Katalaanse virtuoos , pianis, komponis, en Dirigent. Hy is een van die vooraanstaande komponiste van die Post-Romanties era, wat 'n beduidende invloed op sy tydgenote gehad het asook op jonger komponiste. Hy is die beste bekend om sy klavierwerke wat gebaseer is op Spaanse volksidiome.

Transkripsies van baie van sy werke, soos *Asturias (Leyenda)*, *Granada (Albéniz)*, *Sevilla (Albéniz)*, *Cadiz (Albéniz)*, *Córdoba (Albéniz)*, *Cataluña (Albéniz)*, en die *Tango in D*, is belangrike stukke vir klassieke kitaar, alhoewel hulle nie vir die kitaar gekomponeer was nie. Die persoonlike manuskripte van Albéniz word gepreserveer in onder andere die *Biblioteca de Catalunya*.

Lewe
----

Albéniz met sy dogter Laura
Hy is gebore in Camprodon, Girona Provinsie, as die kind van Ángel Albéniz ('n doeane beampte) en sy vrou , Dolors Pascual.
Albéniz was 'n wonderkind wat vir die eerste keer op die ouderdom van vier musiek opgevoer het. Op die ouderdom van sewe jaar, nadat hy klaarblyklik lesse geneem het by Antoine François Marmontel, het hy die toelatingseksamen vir klavier geslaag by die Parys Konservatoria , maar hy is egter toelating geweier omrede daar geglo is dat hy te jonk was.  Teen die tyd dat hy die ouderdom van 12 jaar bereik het, het hy reeds baie keer gepoog om van die huis af weg te hardloop.

Sy konsertloopbaan het op die ouderdom van nege jaar begin toe sy vader saam met beide Isaac en sy suster , Clementina, deur noordelike Spanje getoer het. 'n Gewilde mite is dat Albéniz op die ouderdom van twaalf weggekruip het in 'n skip wat oppad was na Buenos Aires. Hy het glo toe homself in Kuba gevind, en daarna in die Verenigde State, en konserte gespeel in New York Stad , San Francisco en toe na Liverpool , Londen en Leipzig gereis. Teen die ouderdom van vyftien jaar sou hy glo alreeds wêreldwyd konserte gegee het. 

Die storie is nie heeltemal onwaar nie, Albéniz het die wêreld vol gereis as 'n opvoerder, maar hy was egter vergesel van sy *vader*; wat as doeane agent verplig was om gereeld te reis. Dit kan bevestig word deur die vergelyking van Albéniz se konsertdatums met sy vader se reisskedule. 

Na 'n kort verblyf in 1876 by die Leipzig Konservatoria, het hy by die Koninklike Konservatoria van Brussel gaan studeer nadat Koning Alfons se persoonlike sekretaris, Guillermo Morphy, vir hom 'n koninklike toekenning verkry het. Graaf Morphy het 'n hoë dunk van Albéniz gehad, wie later sy *Sevilla (Albéniz)* aan Morphy se vrou sou wy toe dit in Parys sy premieropvoering ontvang het in Januarie 1886.

In 1880 het Albéniz na Boedapest, Hongarye gegaan om saam met Franz Liszt te studeer, net om uit te vind dat Liszt in Weimar, Duitsland, was.

In 1883 het hy die onderwyser en komponis, Felip Pedrell, ontmoet wat hom geïnspireer het om Spaanse musiek soos die *Chants d'Espagne* te skryf. Die eerste beweging (Prelude) van daardie suite, wat later 'n ander titel gegee is na die komponis se dood synde *Asturias (Leyenda)*, is waarskynlik vandag die bekendste as deel van die klassieke kitaar repertoire, alhoewel dit oorspronklik gekomponeer was vir klavier. (Baie van Albéniz se ander komposisies was ook getranskribeer vir kitaar, veral deur Francisco Tárrega.) By die 1888 Barcelona Universele Uitstalling het die klaviervervaardiger Sébastien Érard 'n reeks van 20 konserte wat Albéniz se musiek bevat geborg.

*Ex libris* Isaac Albéniz deur Ismael Smith, gedateer omtrent 1921
Die toppunt van Albéniz se konsertloopbaan word beskou as die tydperk tussen 1889 tot 1892 toe hy konserttoere regdeur Europa gehad het. Gedurende die 1890's het Albéniz in Londen en Parys gewoon. Hy het vir Londen sekere musikale komedies geskryf wat hom die aandag van die vermoënde en welgestelde Francis Money-Coutts besorg het. Money-Coutts het hom opdrag gegee en voorsien van librettos vir die opera *Henry Clifford (opera)* en vir 'n voorgestelde trilogie van *Arthuriaanse* operas. Die eerste van hierdie, *Merlin (opera)* (1898–1902), was vermoed verlore te wees, maar was onlangs ge-herkonstrueer en opgevoer. Albéniz het nooit die voorgestelde opera, *Lancelot*, voltooi nie (slegs die eerste deel is klaargemaak, as 'n vokale en klavierstuk), en hy het ook nooit die operastuk *Guinevere* , die laaste deel, begin nie.

In 1900 het hy begin ly aan Bright se siekte en teruggekeer na die skryf van klaviermusiek. Tussen 1905 en 1908 het hy sy finale meesterstuk, *Iberia* (1908), geskryf, wat 'n suite van twaalf klavier "indrukke" is.

In 1883 het die komponis met sy student, Rosina Jordana, getrou. Hulle het drie kinders gehad naamlik: Blanca (wat in 1886 dood is), Laura ('n skilderes), en Alfonso (wat vir Real Madrid C.F. gespeel het in die vroee 1900s voordat hy 'n loopbaan as 'n diplomaat begin het). Twee ander kinders het in in hul kinderskoene beswyk. Sy agterkleindogter is Cécilia Attias, voormalige vrou van Nicolas Sarkozy.

Albéniz het op die ouderdom van 48 op 18 Mei 1909 beswyk aan sy niersiekte in Cambo-les-Bains, in Labourd, suidwes-Frankryk. Slegs 'n paar weke voor sy dood het die regering van Frankryk aan Albéniz sy hoogste eer, die Grand-Croix de la Légion d'honneur , toegeken. Hy is begrawe in die Montjuïc Begraafplaas, in Barcelona , Spanje.

Musiek
------

### Vroee Werke

Albéniz se vroeë werke was meestal in die styl van "salon musiek". Albéniz se eerste gepubliseerde komposisie, *Marcha Militar*, het in 1868 verskyn. 'n Aantal werke wat voor die tyd geskryf is is nou verlore. Hy het voortgegaan om te komponeer in tradisionele style wat gestrek het van Jean-Philippe Rameau, Johann Sebastian Bach, Ludwig van Beethoven, Frédéric Chopin en Franz Liszt tot die middel 1880s. Hy het ook ten minste vyf zarzuelas geskryf, van wie almal nou verlore is, behalwe twee.

Miskien is die beste bron op die werke Albéniz self. Hy word as volg aangehaal betreffende die werke van sy vroeëre periode:

> Daar is tussen hulle 'n paar dinge wat nie heeltemal nutteloos is nie. Die musiek is 'n bietjie infantiel, oppervlakkig, geestig; maar op die einde; is die mense, ons Spaanse mense, iets van alles daarvan. Ek glo dat die mense reg is wanneer hulle aangeroer word deur *Córdoba, Mallorca*; deur die *copla* van die *Sevillanas*, deur die *Serenata*; en *Granada*. In al die werke merk ek nou dat musikale wetenskap minder [deel daarvan] is, minder van die grootse idee; maar [met] meer kleur, sonlig, die geur van olywe. Daardie musiek van die jeug, met sy kleine sondetjies en snaaksighede wat amper die sentimentele aanstellerigheid uitwys...kom vir my voor soos die uitgrawings in die Alhambra, daardie eienaardige *arabesques* wat nie veel sê met hulle draaie en vorme nie, maar wat soos die lug is, soos die son, soos die nagtegale en merele van sy tuin. Hulle is meer waardevol as al die ander kenmerke van Moorse Spanje, wat, alhoewel ons nie daarvan mag hou nie, die ware Spanje is.
> 
> 

### Middel periode

*Albéniz*, soos gesien deur Ramon Casas (MNAC)
Gedurende die laat 1880s was die sterk invloed van die Spaanse styl merkbaar in Albéniz se musiek. In 1883 het Albéniz die onderwyser en komponis, Felipe Pedrell, ontmoet. Pedrell was die hooffiguur in die ontwikkeling van nasionalistiese Spaanse musiek. In sy boek *Die Musiek van Spanje*, beskryf Gilbert Chase Pedrell se invloed op Albéniz: "Wat Albéniz van Pedrell verkry het was bowenal 'n geestelike oriëntasie, die te berde bringing van die wonderlike waardes wat inherent is aan Spaanse musiek." Felipe Pedrell het Albéniz geïnspireer om Spaanse musiek te skryf soos die *Suite española*, Op. 47, wat bekend is om sy delikate, vervlegde melodie en skielike dinamiese veranderinge.

Bykomend tot die Spaanse gees wat ingemeng is in Albéniz se musiek, het hy ook ander eienskappe daarin geïnkorporeer. In haar biografie van Albéniz, merk Pola Baytelman vier karakteristieke op van die musiek van sy middel periode, en wel as volg:

> 1. Die dansritmes van Spanje, waarvan daar 'n groot variëteit van is. 2. Die gebruik van *cante jondo*, wat diepliggende of diepgaande sang beteken. Dit is die mees ernstige en hartroerende variëteit van flamenco of Spaanse sigeunersang, wat dikwels handel met temas van dood. 3. Die gebruik van eksotiese skale wat ook geassosieer word met flamenco musiek. Die Frigiese mode is die meeste prominent in Albéniz se musiek, alhoewel hy ook die Eoliese mode en Miksolodiaanse mode gebruik het sowel as die heeltoon skaal. 4. Die oordrag van kitaar idiome na klavierstukke.
> 
> 

Na sy huwelik het Albéniz hom in Madrid, Spain gevestig en 'n aansienlike kwantiteit musiek tydens 'n relatief kort tydperk gekomponeer. Teen 1886 het hy oor die vyftig klavierstukke gekomponeer. Albéniz se biograaf, Walter A. Clark verklaar dat stukke van hierdie periode 'n entoesiastiese ontvangs gehad het tydens die komponis se vele konserte. Chase beskryf die musiek van hierdie tydperk as volg,

> Deur die neem van die kitaar as sy instrumentale model, en deur die grootlikse verkryging van inspirasie vanaf die besondere kenmerke van die volksmusiek van die mense van AndalusiëSjabloon:Nsmdns , maar sonder die gebruik van ware volkstemasSjabloon:Nsmdns , produseer Albéniz 'n styl van die Spaanse tradisionele idioom wat, terwyl dit ten volle artisties is, 'n boeiende indruk gee van spontane improvisasie...*Cordoba* is die stuk wat die styl van Albéniz gedurende hierdie tydperk die beste verteenwoordig, met sy spookagtig pragtige melodie, teen die skerp dissonansie van die geplukte begeleiding wat die note van die Moorse Gusla namaak. Hier is die bedwelmende aroma van jasmyn tussen die swaaiende palmbome, die droomagtige fantasie van 'n Andalusiese "Arabiese Nagte*, waarin Albéniz sy verbeelding op laat laat gaan.*
> 
> 

### Latere periode

Terwyl Albéniz se grootste prestasie naamlik, *Iberia (Albéniz)*, geskryf was gedurende die laaste jare van sy lewe in Frankryk, is baie van die voorafgaande werke bekend, en van groot belang. Die vyf stukke in die suite *Chants d'Espagne*, (*Liedere van Spanje*) is 'n behoorlike voorbeeld van die komposisionele idees wat hy gedurende sy middel periode ondersoek het. Die suite toon wat die Albéniz biograaf Walter Aaron Clark na verwys as "die eerste bloei van sy unieke kreatiewe genialiteit", en die roeringe van komposisionele eksplorasie wat die kenmerk van sy latere werke sou word. Hierdie periode sluit ook sy opera werke *Merlin (opera), Henry Clifford (opera)*, en *Pepita Jiménez* in. Sy orkestrale werke van hierdie tydperk sluit die *Spaanse Rapsodie* (1887) en *Katalonië* in (1899), wat gewy is aan Ramon Casas i Carbó, wat sy vollengte portret in 1894 geskilder het.

In rolprente
------------

'n Rolprent oor sy lewe getiteld *Albéniz (rolprent)* was in 1947 gemaak. Dit was in Argentinië geproduseer.

Bronne
------

* Barulich, Frances (n.d.). "Albéniz, Isaac". *Grove Music Online*. Oxford Music Online.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
* Chase, Gilbert (1959). *The Music of Spain*. New York: Dover Publications.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
* Clark, Walter Aaron (2002). *Isaac Albéniz: Portrait of a Romantic* (revised uitg.). New York: Oxford University Press. ISBN 9780199250523.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
* Henley, Darren; Lihoreau, Tim (2010). *The A–Z of Classic.fm Music: The perfect companion to the world of classical music*. London: Vivat Direct Limited (trading as Reader's Digest). ISBN 978 0 276 44605 4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)