**Seksuele stimulasie** of **seksuele prikkeling** is enige prikkeling (insluitende liggaamlike kontak) wat lei tot seksuele opwekking, of dit verhoog en handhaaf, en tot ’n orgasme kan lei. Hoewel seksuele opwekking kan plaasvind sonder fisieke stimulasie, verg ’n orgasme gewoonlik seksuele stimulasie.

Die term dui dikwels op die stimulasie van die geslagsdele, maar kan ook ander metodes insluit, soos sintuiglike prikkeling (sig of gehoor) en geestelike prikkeling (deur te lees of fantaseer). Voldoende stimilasie van die man se penis of die vrou se klitoris het gewoonlik ’n orgasme tot gevolg.

Stimulasie kan self toegepas word (byvoorbeeld tydens masturbasie), deur ’n maat (tydens seks), deur die gebruik van ’n voorwerp of deur ’n kombinasie van bogenoemde metodes. Sommige mense stel ’n orgasme uit (Engels: *edging*) deur die vlak van stimulasie te beheer om die seksuele plesier te verleng.

Fisieke seksuele stimulasie
---------------------------

### Geslagsdele

Die erogene sones van die liggaam.
Fisieke seksuele stimulasie bestaan gewoonlik uit die aanraking van die geslagsdele of ander erogene (seksueel sensitiewe) sones. Masturbasie, erotiese masserings en seks is soorte seksuele stimulasie wat die geslagsdele betref. Seksuele opwekking word gewoonlik meegebring deur sensitiewe senuwees in hierdie liggaamsdele; hulle skei chemiese stowwe af wat plesier verskaf (endorfiene) en deur die brein as vergoeding vir stimulasie ervaar word. Iemand kan ook seksueel opgewek raak deur ’n maat se geslagsdele of ander dele van die liggaam aan te raak. 

Die doel van seksspeelgoed is om op ander maniere plesier te verskaf. Iemand kan dit alleen of saam met ’n ander persoon gebruik. Hulle kan nuwe soorte stimulasie verskaf wat die liggaam nie kan doen nie, soos vibrasies. Seksspeelgoed word al duisende jare as bron van seksuele stimulasie gebruik. Daar is sedert die Ou Steentydperk al dildo's, wat van sliksteen gemaak en blink gepoleer is. Dildo's is ook van kameelmis gemaak en met hars bedek. Historici is onseker of hierdie voorwerpe vir godsdienstige rituele of persoonlike plesier gebruik is. Dit is wel bekend dat dildo's vir vrugbaarheidsrituele gebruik is. Die antieke Grieke het dildo's van ’n gekerfde penis gemaak en met leer of diere se derms oorgetrek om dit natuurliker te laat voel. Die Romeine het dildo's met twee punte gemaak vir gebruik saam met ’n seksmaat. Antieke Chinese dildo's is van brons en ander metale gemaak en sommige was hol vir die gebruik van vloeistof om ejakulasie na te maak. Hulle is dikwels deur ryk Chinese mans gebruik wat te veel vroue gehad het om te bevredig. 

In Persië is geglo die bloed van ’n vrou se maagdevlies is onrein en moet deur mans vermy word. Die aand voor ’n bruid se troue sou ’n plaaslike geestelike haar maagdevlies met ’n groot klipdildo skeur – ’n ritueel waarmee die maagdelikheid van die bruid ook getoets is.

### Niegenitale stimulasie

Daar is baie ander maniere waarop ’n mens seksueel gestimuleer kan word as deur die geslagsdele. Die tepels, bobene, lippe en nek is van die sones wat seksuele prikkeling ervaar wanneer hulle aangeraak word. 

Seksuele prikkeling deur die stimulasie van ’n tepel, Konstantin Somof (18de eeu).
Tepels: In ’n studie is ’n vraelys oor seksuele aktiwiteit aan mense gegee om te beantwoord en 81,5% van vroue het gesê die stimulasie van hulle tepels laat hulle seksuele opwekking ervaar of die opwinding word daardeur verhoog. Volgens 59,1% vra hulle dat hulle tepels tydens seks gestimuleer word. Ook 51,7% van mans het gesê die stimulasie van hulle tepels bring seksuele opwekking mee, en 39% het gesê dit verhoog hulle seksuele opwekking. Navorsing met breinskanderingstegnologie het bevind die stimulasie van ’n vrou se tepels lei tot die aktivering in die genitale streek van die sensoriese korteks. Die navorsing dui daarop dat die sensasies genitale orgasmes is wat deur tepelstimulasie veroorsaak word en kan ook regstreeks aan die "genitale deel van die brein" gekoppel wees. Volgens ’n ander studie kan die sensasie van ’n vrou se tepels dieselfde pad na die brein volg as sensasies van die vagina, klitoris en serviks. Tepelstimulasie kan sametrekkings van die baarmoeder veroorsaak wat dan ’n sensasie in die genitale deel van die brein meebring.

Bobene: In 2012 het die Kaliforniese Instituut vir Tegnologie die brein se reaksies in heteroseksuele mans getoets terwyl hulle binnebobene aangeraak word tydens ’n MRB-skandering. Hulle het ’n video gekyk van óf ’n vrou óf ’n man wat hulle bobene aanraak. Hulle het groter seksuele plesier ervaar wanneer hulle gedink het dit is ’n vrou wat aan hulle raak as ’n man, en die skanderings het ’n groter vlak van opwinding van hulle sensoriese korteks aangedui. 

Lippe: Lippe bevat ’n groot aantal senuwee-eindpunte en word beskou as ’n erogene sone. Meer mans as vroue het in ’n studie gesê hulle ervaar plesier uit die aanraking van hulle lippe. Mans kan ook visueel geprikkel word deur na ’n vrou se lippe te kyk. In ’n studie het mans gesê hulle hou van ’n vrou met voller lippe, want dit is vir hulle ’n aanduiding van jeugdigheid.

Nek: In ’n studie moes 800 deelnemers die erogene intensiteit van 41 verskillende dele van hulle liggaam ’n telling van 0 tot 10 gee. Vroue se telling vir hulle nek was groter as mans s’n.

### Geslagsverskille in erogene sones

Onderstaande tabel wys die geslagsverskille in erogene sones. Dit sluit die top-10-streke vir albei geslagte in wat sensitief vir seksuele stimulasie is. Elke liggaamsdeel het ’n telling uit 10 gekry volgens sensualiteit vir aanraking. Buiten liggaamsdele wat tussen mans en vroue verskil, soos die penis en klitoris, is baie erogene sones dieselfde en almal bevat baie senuwee-eindpunte. In die studie word aangedui vroue het meer sones wat baie geprikkel word as mans.

| Vroue | Mans |
| --- | --- |
|  | Gemiddeld | Standaardafwyking |  | Gemiddeld | Standaardafwyking |
| Klitoris | 9,17 | 2,12 | Penis | 9,00 | 2,50 |
| Vagina | 8,40 | 2,35 | Mond/lippe | 7,03 | 2,68 |
| Mond/lippe | 7,91 | 2,27 | Skrotum | 6,50 | 3,72 |
| Nekholte | 7,51 | 2,70 | Binnebobene | 5,84 | 3,39 |
| Bors | 7,35 | 2,73 | Nekholte | 5,65 | 3,50 |
| Tepels | 7,35 | 3,15 | Tepels | 4,89 | 3,79 |
| Binnebobene | 6,70 | 2,99 | Perineum | 4,81 | 4,10 |
| Agternek | 6,20 | 3,15 | Skaamhaarlyn | 4,80 | 3,82 |
| Ore | 5,06 | 3,40 | Agternek | 4,53 | 3,42 |
| Lae rug | 4,73 | 3,38 | Ore | 4,30 | 3,50 |

Alternatiewe prosesse
---------------------

Die menslike seksuele reaksie is ’n dinamiese kombinasie van kognitiewe, emosionele en fisiologiese prosesse. Hoewel die algemeenste vorms van seksuele stimulasie wat bespreek is fantasie en fisieke stimulasie van die geslagsdele en ander erogene sones is, kan seksuele opwekking ook meegebring word deur alternatiewe prosesse wat deur die sig-, reuk- en gehoorsintuig aangevuur word.

### Sigsintuig

Visuele stimulasie is waarskynlyk naas tasbare prosesse die vorm van seksuele stimulasie wat die beste nagevors is. ’n Oënskynlike voorbeeld is voyeurisme – ’n praktyk waar iemand skelmpies ander dophou terwyl hulle aantrek of seks het. Hoewel dit sosiaal-hostories as ’n onaanvaarbare vorm van "seksuele afwyking" beskou word, beklemtoon dit die menslike neiging om seksuele stimulasie te ervaar deur na iets te kyk. Pornografie, ’n bedryf wat miljarde rande laat instroom, is nog ’n voorbeeld. ’n Algemene aanname in die gemeenskap en die media is dat mans meer op visuele seksuele stimulasie reageer as vroue. Dit is ook waar volgens Alfred Kinsey en ander.

Albei geslagte kan egter deur kykstof gestimuleer word. In een studie is visuele stimulasie getoets deur mense na ’n video te laat kyk. Hoewel dit hoër onder mans was, het albei geslagte seksuele prikkeling getoon. Hulle fisiologiese reaksies op die video het ook eienskappe van seksuele opwekking gewys, soos ’n toename in adrenalien. ’n Daaropvolgende studie onder mans het getoon hulle kan ’n stywe ereksie kry deur bloot na ’n erotiese video te kyk.

In studies oor visuele stimulasie as ’n middel tot seksuele stimulasie is bevind seksuele opwekking word hoofsaaklik verbind met die aktivering van die limbiese en paralimbiese korteks van die brein en in subkortikale strukture, gepaardgaande met ’n deaktivering in verskeie dele van die temporale korteks. Dieselfde streke word geaktiveer tydens fisieke seksuele stimulasie, en dit beklemtoon hoe kragtig visuele stimulasie kan wees vir seksuele opwekking.

### Reuksintuig

Reuk is uiters belangrik by menslike seksuele gedrag. In een studie daaroor is bevind mans ervaar ’n seksuele prikkeling in reaksie op vroue se parfuum. Deelnemers moes tellings aan reukstimilasies en waargenome seksuele opwekking toeken terwyl hulle MRB-skanderings ondergaan het. Die resulate het getoon reukstimulasie met ’n parfuum vir vroue het spesiale breinstreke geaktiveer wat met seksuele opwekking in mans verbind word.

Die ontleding van evolusionêre geslagsverskille in voortplantingstrategieë kan die belangrikheid van reuk in seksuele opwekking help verduidelik vanweë die verband daarvan met immunologiese profiele en die lewensvatbaarheid van nakomelinge. Dit is omdat reuk kan help om bloedskande te voorkom deur dele van ’n individu se genetiese toerusting weer te gee. In een studie het mans visuele en reukinligting as ewe belangrik vir die kies van ’n seksmaat beskou, terwyl vroue reukinligting as die heel belangrikste faktor beskou het. Vroue het ook liggaamsreuk uitgesonder as die sintuiglike faktor wat hulle seksuele begeerte die negatiefste kan beïnvloed.

### Gehoorsintuig

Ouditiewe stimulante kan ook seksuele opwekking en die ondervinding van plesier verhoog. Die maak van geluide tydens seksuele opwekking en aktiwiteit is algemeen onder primate en mense. Dit sluit in sugte, kreune, harder en vinniger asemhaling en, soms tydens orgasme, uitroepe van ekstase. Baie mans en vroue vind hierdie geluide opwindend en ervaar hoër seksuele opwekking.

Selfs wanneer dit nie saam met aanraking plaasvind nie, kan geluide hoogs stimulerend wees. Erotiese materiaal (wat hoofsaaklik op mans gerig is) gebruik sulke geluide in ’n groot mate. Reeds in die 1920's en '30's het sangers van verskeie genres "dowwe kreune" vir ’n erotiese uitwerking gebruik. Vaudeville-jazzsangers het dikwels seksgeluide in hulle liedere ingewerk. Selfs hedendaagse musiek soos Prince se "Orgasm" en Marvin Gaye se "You Sure Love to Ball" sluit klanke van die vroulike orgasme in. Navorsing het gewys musiek kan ’n seksuele stimulant wees. In ’n studie oor gemoedstemmings het die blootstelling aan sekere soorte musiek gelei tot aansienlik groter penisswellings en subjektiewe seksuele opwekking by mans. Vroue in ’n soortgelyke eksperiment het nie groot fisieke reaksies op sekere soorte musiek getoon nie, maar het aangedui hulle het hoër vlakke van seksuele opwekking ervaar.

Geestelike stimulasie
---------------------

Seksuele opwekking sluit in gevoelens, aantrekking en begeerte, sowel as fisiologiese veranderings. Dit kan benewens deur fisieke prosesse ook deur geestelike stimulasie teweeggebring word, soos fantasieë, erotiese letterkunde, rolvertolking en verbeelding.

Vasbinding kan ’n seksuele fantasie wees en word dikwels in BDSM gebruik.
### Fantasie

Seksuele fantasie is ’n vorm van geestelike seksuele stimulasie wat baie mense toepas. Dit is wanneer iemand hom of haar ’n seksuele ondervinding verbeel terwyl hulle wakker is. Fantasie het minder sosiale en veiligheidsperke as die werklike lewe. Dit gee mense die vryheid om met dinge te eksperimenteer en aan dinge te dink wat hulle nie noodwendig in die werklike lewe sal beproef nie. Dit kan enigiets wees, van om jou iemand kaal voor te stel tot ’n seksondervinding met ’n mitiese wese. Algemene seksuele fantasieë sluit in verbeelde ondervindings met ’n geliefde, die herleef van vorige ondervindings en ondervindings met baie seksmaats. Dit is algemeen om fantasieë te hê oor iets wat jy nie in die werklike lewe sal doen nie of iets wat taboe of onwettig is, soos om iemand te dwing of self gedwing te word om seks te hê, seks met ’n vreemdeling of seks met ’n seun of meisie of ’n ouer mens.

Dit is nuttig vir navorsing, veral wat heteroseksuele betref, want dit maak verskille tussen mans en vroue se voorkeure duideliker as studies oor gedrag. Baie seksuele fantasieë kom by beide mans en vroue voor, moontlik vanweë kulturele invloede. Geslagsverskille kom egter wel voor. Mans is meer geneig as vroue om hulle in ’n dominerende of aktiewe rol voor te stel, terwyl vroue dikwels ’n passiewe rol in hulle fantasieë inneem. Vroue se fantasieë bevat gewoonlik aansienlik meer teerheid en verbintenis (*commitment*), terwyl mans meer geneig is om te fantaseer deur visuele beelde en in groot besonderhede. Een verduidelik kan die evolusionêre verskille in die rol van mans en vroue wees. Vroue, wat hulle kinders nege maande lank binne-in hulle dra en dikwels die hoofversorger is, wil ’n groter mate van verbintenis hê om hulle kinders se oorlewing te verseker.

Fantasieë kan voordele hê, soos groter seksuele opwekking en begeerte. Individue wat hulle fantasieë met hulle lewensmaats deel, het gewoonlik ’n bevredigender sekslewe. Of hulle dit sal deel, hang egter van die fantasieë af. ’n Negatiewe gevolg is dat dit al met seksmisdaad verbind is; baie seksuele oortreders het al aangevoer dat hulle fantasieë gehad het wat met hulle misdaad verband hou.

### Drome

Nagtelike stortings, of "nat drome", gebeur wanneer mans tydens slaap ejakuleer. Dit gebeur tydens die hooffase van slaap. Dit bewys erotiese drome alleen kan mans stimuleer, hoewel ereksies algemeen in dié fase voorkom. Volgens studente se eie erkennings ervaar tot 22% van jong vroue ’n orgasme tydens slaap, hoewel dit meer gereeld by ouer studente as jonger studente voorkom. Die orgasmes het verband gehou met positiewe gevoelens soos seksuele opwinding, maar ook met stres.

### Seksuele rolvertolking

Dit is wanneer mense die rol van karakters of tonele gebruik om mekaar te stimuleer. Dit kan seksuele fantasieë of seksuele fetisjisme insluit, soos BDSM (vasbinding en dissipline, dominansie en onderdanigheid, sadisme en masochisme) of ouderdomspeletjies. Dit kan ook aanlyn gedoen word deur stories aan mekaar te stuur of jou in die rol van ’n karakter voor te stel. Fisieke teenwoordigheid is dus nie ’n vereiste nie. Dit is vir baie jongmense genotvol en opwindend.

Rolvertolking kan ook sekstonele insluit met karakters uit bekende stories wat nie in die oorspronklike verhale seksueel of romanties verbind word nie (*fan fiction*). *Slash fiction* is ’n soort rolspel waarin karakters van dieselfde geslag (gewoonlik mans) romanties of seksueel by mekaar betrokke raak. Dit laat mense toe om stimulerende dinge te deel wat teen die kulturele norme is.

Bronne
------

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia