recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Joernalistiek** is die werk van 'n joernalis as bydraer tot die media of dikwels ook as ander medewerker aan 'n joernalistieke medium.

Basiese omskrywing
------------------

Joernalistiek het veral betrekking op die versamel en verwerking van bydraes tot die pers, televisie, radio en meer onlangs ook die internet. Die joernalistiek kan dui op algemene verslaggewing oor 'n wye spektrum onderwerpe in al vier die bogenoemde media of ook op spesialisverslaggewing, byvoorbeeld wanneer 'n joernalis hom of haar toespits op 'n bepaalde belangstellingsveld, byvoorbeeld die omgewing, gesondheid, misdaad, leefstyl, vermaak, motors of opvoeding.

Joernalistiek word beskou as 'n byna onmiddellike vorm van geskiedskrywing.

Objektiwiteit
-------------

Hoewel een van die hoofvereistes van die joernalistiek ewewig en objektiwiteit is, is dit in die praktyk nie altyd die geval nie. Baie media, veral koerante, het 'n bepaalde politieke vooroordeel. In Suid-Afrika was dit veral voor 1994 die geval met sekere (meesal Afrikaanse koerante) wat die Nasionale Party ondersteun het, en sekere (meesal Engelse koerante) wat die Verenigde Party en later ook die Progressiewe Federale Party ondersteun het. In gevalle waar 'n medium so 'n bepaalde politieke uitkyk handhaaf, is dit selde vir die bestuur (hetsy redaksioneel of algemeen) nodig om joernaliste te sensoreer, omdat sulke media meesal net joernaliste aanstel wat hulle politieke vooroordeel huldig.

Loopbaan
--------

Joernalistiek as loopbaan word gekenmerk deur lang en ongereelde ure, werkspanning, swak besoldiging en ooreising. Aan die pluskant ervaar joernaliste byna daaglikse bevrediging wanneer hulle werk uitgesaai of gepubliseer word. Joernaliste kry die bykomende bevrediging dat hulle kan meehelp om die openbare mening te vorm. Veral weens die swak besoldiging verlaat baie joernaliste uiteindelik die beroep vir meer lonende werk in loopbane in onder meer openbare skakelwese.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX532668
* BNF: cb11940665x (data)
* GND: 4028779-8
* LCCN: sh85070736
* NARA: 10638984

 |
Tagliatelle met ’n vleissous.
Tagliatelle
**Tagliatelle** ([taʎːaˈtɛlːe], van die Italiaanse werkwoord *tagliare*, "om te sny") is ’n tradisionele soort pasta van Emilia-Romagna en Marche, streke van Italië. Dit is lang, plat linte van meel en eiers soortgelyk aan fettuccine; gewoonlik sowat 6,5 mm tot 10 mm breed. Dit kan voorgesit word met ’n verskeidenheid souse, hoewel die klassieke sous daarby ’n vleis- of bolognesesous is. Tagliolini is ’n ander soort tagliatelle wat lank en rond is in plaas van lank en plat.

Beide tagliolini en tagliatelle is ’n eierpasta. Die tradisionele verhouding is een eier per 100 g meel. Bavette is dunner as tagliatelle; bavettine is nog dunner.

Geregte
-------

Die tekstuur is poreus en grof, en dit maak dié soort pasta ideaal vir dik souse, gewoonlik met vleis in, asook sekere groentesouse soos *briciole e noci* (met broodkrummels en neute), *uovo e formaggio* (met eiers en kaas) of die eenvoudige *pomodoro e basilico* (met tamaties en basilie).
**Tai Yai** (လိၵ်ႈတႆ, [lik táj] luister (hulp·inligting)) of **Shan** is 'n Tai-Kadai-taal wat deur sowat 3,3 miljoen mense in Mianmar, Thailand en die Volksrepubliek China gepraat word. Dit word veral in die Shan-deelstaat van Mianmar gepraat, maar ook in die Kachin-deelstaat, Noord-Thailand en in 'n mindere mate in die Indiese deelstaat Assam. Tai Yai is verwant aan Lao en Thai, die amptelike tale van onderskeidelik Laos en Thailand.

Die Tai Yai-skrif
Die presiese aantal Tai Yai-sprekers is onbekend. In 2001 het Patrick Johnstone en Jason Mandryk die aantal sprekers in Mianmar op sowat 3,2 miljoen geskat; die Mahidol-universiteit se Instituut vir Taal en Kultur het in 2006 die aantal in Thailand op sowat 95 000 beraam, maar met vlugtelinge uit Mianmar tel hulle nou omtrent 'n miljoen. Baie Tai Yai praat plaaslike dialekte, maar ook tale van hul handelsvennote. As gevolg van die Birmaanse burgeroorlog is net min Tai Yai in staat om die Tai Yai-skrif te lees, wat aan die Birmaanse skrif ontleen is.
| Cyrilliese letter Ѧ |
| --- |
|  |
| **Cyrilliese alfabet** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | Ё | Є | Ж | Ѕ | З |
| И | І | Ї | Й | Ј | К | Л |
| Љ | М | Н | Њ | О | П | Р |
| С | Т | Ћ | Ќ | У | Ў | Ф |
| Х | Ц | Ч | Џ | Ш | Щ | Ъ |
| Ы | Ь | Э | Ю | Я |   |   |
| **Ou letters** |
| Ҁ | Ѹ | Ѡ | Ѻ | Ѿ | Ѣ | Ꙗ |   |
| Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ | Ѱ |
| Ѵ | Ѷ | Ѳ |   |   |   |   |

**Ѧ** (kleinletter: **ѧ**) is ’n letter van die ou Cyrilliese en die Glagolitiese alfabet wat nie meer gebruik word nie. Dit is "klein joes" genoem. ’n Variant van die letter was "groot joes" (**Ѫ ѫ**). Eersgenoemde het waarskynlik die nasale voorklinker /ɛ̃ /voorgestel en laasgenoemde die nasale agterklinker /ɔ̃]/. Albei het gejotifiseerde variante gehad: die "gejotifiseerde klein joes" (**Ѩ ѩ**) en "gejotifiseerde groot joes" (**Ѭ ѭ**), wat met die Cyrilliese letter І gevorm is.

Alle moderne tale wat die Cyrilliese alfabet gebruik, het hul nasale klinkers verloor en dit het dié letters oorbodig gemaak. Die kursiewe vorm van "klein joes" is mettertyd aangepas om die Cyrilliese letter Я (/ja/) te vorm, wat steeds gebruik word.
**Johan Blignaut** (1953–1997) was ’n Suid-Afrikaanse akteur, regisseur, draaiboekskrywer en vervaardiger van rolprente oor die bruin gemeenskap. Hy is bekend vir Afrikaanse flieks soos *Mamza* (1985), *Tojan* (1986) en *Die posman* (1987).

Lewensloop
----------

Blignaut matrikuleer aan die Dr. E.G. Jansen Hoërskool in Boksburg waarna hy van 1977 tot 1978 aan amateurteater deelneem en pryse van die ATKV vir beste akteur en regisseur wen.

Van 1975 was hy aan die Corsair-dramagroep verbonde wat op die sogenaamde gekleurde gemeenskappe gekonsentreer het. Hy het daarna 'n prominente skrywer, regisseur en vervaardiger in die teater, televisie en film geword. In 1989 het hy *Showdata* begin, 'n databasis van die Suid-Afrikaanse filmindustrie in die 1980's en 1990's.

Blignaut het op 17 Desember 1997 selfmoord gepleeg. Hy was 44 jaar oud.

Filmografie
-----------

* *Absent Without Leave*, 1990
* *The Native Who Caused All the Trouble*, 1989
* *Davey*, 1987
* *Die Posman*, 1987
* *Tojan*, 1986
* *Mamza*, 1985
**Joezjno-Sachalinsk** (Russies: Ю́жно-Сахали́нск) is die hoofstad van Sachalin-oblast, Rusland, wat Sachalin-eiland en die Koerile insluit. Die bevolking in 2013 was 190 227. Dit was van 1882 tot 1905 bekend as **Wladimirofka** (Владимировка) en van 1905 tot 1946 as **Tojohara** (Japannees: 豊原).

Geskiedenis
-----------

Die vroeë dae van Wladimirofka.
Die stad was aanvanklik ’n klein dorpie met die naam Wladimirofka wat in 1882 deur gevangenes gestig is. Ná die Russies-Japannese Oorlog van 1904–1905 is die suidelike deel van Sachalin-eiland aan Japan toegeken en Wladimirofka is hernoem tot Tojohara.

Aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog is die Japannese deel van Sachalin-eiland deur Sowjet-troepe beset. Die stad het deel van die Sowjetunie geword en is Joezjno-Sachalinsk genoem.

Vanweë groot beleggings deur oliemaatskappy in veral die noordelike deel van die eiland, het dit aansienlik gegroei. Die aanvraag na natuurlike hulpbronne deur Japan, China en Suid-Korea verseker dat die eiland nog lank gaan vooruitgaan.

Demografie
----------

Die meeste inwoners is etniese Russe, maar daar woon ook ’n aansienlike aantal Koreane, asook verskeie minderheidsgroepe, in die stad.
Die **Nigerrivier** (Engels: *Niger River*, Frans: *(le) fleuve Niger* [(lə) flœv niʒɛʁ]) is 'n groot suid-vloeiende rivier in Wes-Afrika. Die rivier, met 'n lengte van 4 180 km (2 597 myl), is ná die Nylrivier en die Kongorivier die derde langste rivier in Afrika. Beide die lande Niger en Nigerië, geleë langs die rivieroewers, is daarna genoem.

Riviereiland aan 'n breë plek van die Nigerrivier in Mali
Satellietbeeld van die Nigerrivier se noordelike loop in Mali. Op die linkerkant is bronriviere van die Sénégalrivier te sien
Riviereiland in Niamey, Niger
Die Nigerrivier ontspring in die Hooglande van Guinee, net oos van die grens met Sierra Leone. Die rivier begin in 'n noordoostelike rigting vloei deur Guinee tot by die grens van Mali. Hier bereik die Nigerrivier dié land se hoofstad, Bamako, en vloei verder in 'n noordoostelike rigting tot by Timboektoe. Net oos hiervan bereik die rivier sy noordelikste punt in die suidelike deel van die Sahara-woestyn en draai in 'n suidoostelike rigting. Naby Gao vloei dit deur die Sahelstreek en kruis Niger se grens. Hier vloei die rivier deur Niamey, die hoofstad van Niger. Aansluitend vorm die rivier gedeeltelik die grens tussen Benin en Niger en bereik die drielandepunt tussen Niger, Burkina Faso en Benin. Die rivier bereik Nigerië en verlaat die Soedangebied, wat deur 'n reënwoud opgevolg word. In die suidelike sentrum van Nigerië net suid van die hoofstad Abuja, mond die Benuerivier, die Nigerrivier se grootste sytak, uit. Vanaf hier vloei die rivier in 'n suidelike rigting en mond in die uitgestrekte Nigerdelta naby die hawestad Port Harcourt in die Golf van Guinee uit.

Die Nigerrivier word in Manding *Jeliba* of *Joliba* ("Groot Water"), *Orimiri* of *Orimili* ("Groot Water") in Igbo, *Egerew n-Igerewen* ("rivier van riviere") in Toearegs, *Isa Ber* ("groot rivier") in Songhay, *Kwara* in Hausa en *Oya* in Joroeba genoem. Die naam is vermoedelik afgelei van die Latynse woord *niger* vir swart of die Toearegse woord *Egerew n-igerewen*, wat vir die middelloop rondom Timboektoe gebruik is. Timboektoe was vroeër die suidelike einde van die Trans-Sahara-handel met die westelike Middellandse See en bron van die meeste Europese kennis in die gebied.

Europese magte het geglo dat die Sénégalrivier die mondingsrivier van die Nigerrivier is in die tyd toe hulle in die 16de en 17de eeu skepe langs die kus van Wes-Afrika begin stuur het. Mungo Park het in die 18de eeu die eerste Europese ontdekkingsreisiger geword wat die Nigerrivier vir die eerste keer in sy hele loop bevaar en destydse ryke besoek het. Daardeur is die verloop van die Nigerrivier verken.

Sien ook
--------

* Lys van riviere in Afrika
Die **panpsigisme** is die filosofiese leer wat stel dat die  gees, die siel, die bewustheid van die psige 'n universele of primordiale eienskap is, van alles wat bestaan. Panpsigisme gaan van die standpunt uit uit dat alle materie besiel is, 'n soort van bewustheid het of 'n psigiese aard het; wat ook wel ook die wêreldsiel genoem kan word. Die panpsigisme is een van die oudste filosofiese teorieë, wat toegeskryf word aan filosowe soos: Thales, Plato, Baruch Spinoza en Gottfried Wilhelm Leibniz. Volgens byvoorbeeld Aristoteles het die eerste Griekse filosoof Thales van Milete (ongeveer 624 - 545 vC) verklaar dat; "alles vol gode sit" en volgens hom word dit bewys deur die werking van magnete. Die panpsigisme word ook gevind in die antieke filosofieë soos die Stoïsisme, Vedanta en Mahayana. In die 19de eeu was panpsigisme 'n standaard teorie in die filosofie van die gees, maar die belangstelling daarin het afgeneem in die middel van die 20ste eeu weens die opkoms van die logiese positivisme; wat alleen dit aanvaar wat daadwerklik sintuiglik waargeneem en vasgestel kan word. Deur onder andere die bekendheid en die aanduidings van die "moeilike probleem van bewussyn" het die panpsigisme weer gegroei.

Panpsigisme is aan verskeie ander metafisiese posisies verwant. Panpsigisme het dit eens met die idealisme dat alles in 'n sekere sin geestelik is, maar stel dat die geestelike 'n eie werklikheid het. Panpsigiste en dualiste is dit eens dat geestelike eienskappe nie gereduseer kan word tot fisieke eienskappe nie, maar dit is daarenteen volgens panpsigisme wel verweef in die realiteit. Die panpsigisme is ook eens met die neutrale monisme; dat geestelike en fisiese fundamentele gesien nie te skei nie, maar waar neutraal monisme neutraal bly stel panpsigisme dat die fisiese die 'verswakte' geestelike is. Panpsigisme is ook verenigbaar met nie-reduktiewe fisiesisme; in soverre dat geestelike eienskappe toegeskryf word aan fisiese eienskappe, maar dan wel op sigself. Monopsigisme is ook vergelykbaar, wat stel dat alle mense dieselfde ewige siel, gees, bewustheid van verstand met mekaar deel; in plaas van aparte entiteite. Hierdie leerstelling kom voor in Boeddhisme, Hindoeïsme, Sabianisme, kabbala, Averroïsme en Rastafarianisme.

Die paneksperientialisme is 'n vorm van panpsigisme, wat soms aangedui word as die stroming wat stel dat 'n bewuste ervaring van die bewustheid, 'n fundamentele bestanddeel van die heelal is. Dit word geassosieer met die filosofieë van onder andere Charles Hartshorne en Alfred North Whitehead. Hoewel die term paneksperientialisme bedink is deur David Ray Griffin; om die prosesfilosofiese opvatting te onderskei van die panpsigisme. Whitehead se prosesfilosofie, of ook wel die filosofie van die organisme, stel dat die fundamentele elemente van die heelal sogenaamde 'ervaringsgebeurtenisse' is, wat nog kleiner is as subatomiese deeltjies. David Chalmers impliseer dat die bewussyn net soos ruimte, tyd en massa tot die fundamentele groothede behoort. Sodat onbekende fenomene wat nog nie verklaar is nie (met behulp van die fisiese metodes) duideliker omskryf kan word.
'n Verskeidenheid soorte kos.
**Voedsel**, ook bekend as **kos**, is enigiets wat grotendeels uit organiese stowwe soos koolhidrate, vette, proteïene en ook water bestaan, en wat deur lewende wesens opgeneem kan word vir die voedingswaarde daarvan, sowel as vir die plesier daarvan. Dit kan òf gaargemaak, òf rou geëet word.

Gaargemaakte voedsel
--------------------

* byna alle vleisgeregte
* 'n gekookte Sondagete
* vis-en-tjips
* braaivleis en boerewors
* potjiekos
* aartappels, mieliepap, rys, spaghetti, noedels
* beet, broccoli, groenboontjies, ertjies, kool, pampoen, wortels
* alle hoender- en pluimveegeregte
* hamburgers en kaasburgers
* eiers (gebak, gekook, omgeroer, geposjeer)
* soppe
* brood
* pizza

Rou voedsel
-----------

* Koue slaaie, bevattende tamaties, wortels, komkommer, blaarslaai, uie en kruie.
* vrugte, bv. appels, appelkose, druiwe, lemoene, pruime, perskes, piesangs ens.
* neute en peulsade
* melk, kaas, jogurt
* koeldrank

Oorskietvoedsel
---------------

Daar word na die oorgeblewe voedsel van 'n maaltyd verwys as "oorskietkos" of "oorskietvoedsel". In die meeste kulture word oorskietkos by nuwe maaltye geïntegreer: dit is egter belangrik om oorskietkos binne 'n dag of twee te gebruik (afhangende van die voedsel) om voedselvergifting deur afbraakbakterieë te voorkom.

Oorskietkos kom ook in restaurante voor, waar dit óf deur die restaurant weggegooi word, óf deur die kliënt na sy huis geneem word. Die oorskiet word dan in 'n "woefkardoes", "brakkiesakkie" of "brakkiepakkie" verpak (al drie terme is afkomstig van die Engelse "doggy bag"). Die naam is 'n eufemisme: die oorskiet word dikwels deur die kliënt tuis genuttig en minder dikwels deur dié se troeteldier. Dié verskynsel is egter nie in alle lande 'n gewoonte nie.

Sommige kulture beskou dit as 'n simbool van tevredenheid met die dis wanneer 'n klein stukkie onaangeraakte kos op die bord gelos word, terwyl ander hierdie houding as onbeskof beskou. In sommige kulture is dit ook goeie maniere om 'n halfgebyte stukkie op die bord te los. Hierdie stukkie word nie as oorskiet beskryf nie, omdat dit nie geëet sal word nie.

Sien ook
--------

* Stapelvoedsel
'n Lucia-optog in Swede, 2007
Die **Luciafees**, wat volgens ou tradisies veral in Swede en op die Italiaanse eiland Sisilië op 13 Desember gevier word, lui saam met Advent die Kersfeestyd in. Luciadag is nogtans geen openbare vakansiedag in Swede nie.

Die Sweedse Luciafees-tradisie het sy oorsprong in sowel Heidense asook Christelike sedes. Volgens ou volksverhale was die wêreld in hierdie nag onder heerskappy van baie bonatuurlike magte. Mense het selfs geglo dat diere in die Lucianag sou kon praat. Alle Kersfeesvoorbereidings moes op Luciadag klaar wees, en mense het 'n klein feesmaal gehou. Selfs huisdiere is 'n ekstra rantsoen gevoer. In die laaste tyd van die Juliaanse kalender – dit wil sê voor die invoering van die Gregoriaanse kalender in die 18de eeu – het die Luciafees met die wintersonstilstand op die Noordelike Halfrond saamgeval.

Lucia is een van min kerklike feesdae in die Luthers-Protestantse Skandinawiese lande wat ter ere van 'n heilige gevier word – Sint Lucia, die beskermheilige van Syrakus wat in die 4de eeu oorlede is. Die Luciafeesvieringe en tradisies wat daarmee gepaard gaan was deur die eeue aan verandering onderworpe. Teen die vorige eeuwisseling (1900) was die Luciafeestradisie orals in Swede gevestig en is die fees in die verskillende landsdele ook op dieselfde manier gevier.

Die huidige moderne Luciatradisie het sy oorsprong nogtans in die weste van die land, in Västergötland en Värmland van waar dit dwarsoor Swede uitgebrei het. In die 20ste eeu is die Luciafeestradisie daarnaas ook in ander gebiede oorgeneem, soos byvoorbeeld in die Sweedssprekende geweste van Finland, gedeeltelik selfs in Denemarke en Noorweë asook in Sweedse emigrantegesinne in die Verenigde State.
Nasa-Satellietbeeld van die Ganges-vlaktes met die Himalaja in die noorde en die Yamuna in die suide
Die **Yamuna** (Hindi en Sanskrit: यमुना *Yamunā* [ˈjʌmʊnaː]), ook **Jamuna** (जमुना *Jamunā* [ˈdʒʌmʊnaː]) of **Jumna**, is die grootste sytak van die Ganges. Die rivier, met 'n lengte van 1 376 km (855 myl), vloei in die suidweste ewewydig aan die Ganges se boloop. Net soos die Ganges word die Yamuna hoogs vereer in Hindoeïsme. Dié rivier vorm saam met die Ganges die *Doab* (Hindi: दोआब *doāb*, afgelei van Persies: دو ﺁب *do-āb* "twee waters"), een van die mees intensief besproeide landbougebiede van Indië.

Die Yamuna ontspring naby die Yamunotri-tempel in Noord-Indië binne die Himalaja, net suid van die grens tot die Chinese outonome gewes Tibet in die deelstaat Uttarakhand. Aansluitend vloei dié rivier in 'n suidwestelike rigting en vorm die grens tussen die deelstate Haryana en Uttar Pradesh. Hier vloei die Yamuna deur die uniegebied Delhi met die Indiese hoofstad Nieu-Delhi. Verder suid verlaat dié rivier die grensgebied tussen die twee deelstate en bereik Agra, waar die Unesco-wêrelderfenisgebied Taj Mahal langs die oewer staan. Vanaf hier vloei die Yamuna in 'n suidoostelike rigting tussen die stede Gwalior in die weste en Kanpur in die ooste. Verder oos mond dié rivier in Allahabad in die Ganges uit.

Die Ganges en Yamuna se saamvloei is een van die heiligste plekke in Hindoeïsme en volgens die mitologie mond hier nog die heilige Sarasvati-rivier in die Ganges uit, wat die *Triveni Sangam* vorm. Hier word elke 12 jaar die Kumbh Mela gevier, waarby die pelgrims hul sondes in die riviere wegspoel.

Fotogalery
----------

* Die Yamunotri-tempel naby die Yamuna se oorsprong
* Sononder by die Taj Mahal aan die Yamuna
* Die Taj Mahal in Agra langs die Yamuna
* Saamvloei van die Ganges en Yamuna in Allahabad
BO: Yakshi. REGS: Yaksha.


**Yaksha** (Sanskrit: यक्ष *yakṣa*; Pali *yakkha*) is ’n algemene soort natuurgees wat gewoonlik goedaardig, maar soms stout en seksueel aggressief is, of wispelturige bewaarders van die natuurlike skatte wat in die aarde en boomwortels versteek is. Hulle kom voor in Hindoeïstiese, Djainistiese en Boeddhistiese geskrifte sowel as antieke en Middeleeuse tempels van Suid- en Suidoos-Asië as beskermgode. Die vroulike vorm is **yakshi** (*yakṣī*) of **yakshini** (*yakṣiṇī*).

Die yakshas kan onskuldige natuurfeë wees wat met die woude en berge verbind word, maar daar is ook ’n donkerder weergawe wat ’n soort spook is wat in die wildernis voorkom en reisigers inwag en verslind.

Kubera
------

In die Hindoemitologie is Kubera (Sanskrit: कुबेर; Pali: Kuvera) die god van rykdom en vooruitgang. Hy word beskou as die koning van die yakshas, regent van die Noorde (*Dik-pala*) en beskermer van die wêreld (*Lokapala*). Hy is die hoofgod van verskeie soorte halfgode en eienaar van die wêreld se skatte. Hy word dikwels as plomp, behang met juwele, uitgebeeld en dra ’n geldpot en knuppel. Sy rydier is die muishond. 

Kubera word dikwels gesien saam met ’n ander godsdiensfiguur, Lakshmi, die Hindoegodin van rykdom, geluk en vooruitgang.
**Joha Fourie** (\*1925, Bultfontein –) is ’n Afrikaanse dramaturg wat verskeie eenbedrywe en geleentheidsgedigte skryf. Sy is ook aktief in haar gemeenskap betrokke.

Lewe en werk
------------

Joha Fourie is in 1925 op Bultfontein gebore en vestig haar later op Roodepoort. Sy is betrokke by verskeie organisasies en is onder andere ’n stigterslid en eerste sekretaresse van die Afrikaanse Randse Toneelorganisasie, asook stigter en voorsitster van die Roodepoort Uitvoerende Kunste Organisasie. Sy is ook bedrywig in die gemeenskapslewe en is onder meer medestigter van die Suiderkruisfonds.

Skryfwerk
---------

As skryfster skryf sy talle geleentheidsgedigte en eenbedrywe. Haar eenbedryf *Die ‘E’ sonder die strepie* word deur P.J. du Toit en Temple Hauptfleisch opgeneem in die versamelbundel *Voetlig I*. Lede van die blommerangskikkingsklub vergader en die onderliggende verhoudings en wedywering tussen hulle word geskets. *Mevrou die hoof se vrou* word deur Dalro gepubliseer.

Sy skryf ook die vollengte drama *Kruidjie-roer-my-nie*, die ongepubliseerde eenbedrywe *Die ma-fias,* *Constance Lingerie* en *Misdade van die vaders* en die operette *Die abnormale familie Retief*.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikaies |
| --- | --- |
| 1986 | *Mevrou die hoof se vrou* |
| 1987 | *Kruidjie-roer-my-nie* |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Du Toit, P.J. en Hauptfleisch, Temple. *Voetlig 1*. De Jager-HAUM Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1983
* Van Coller, H.P. (red.) *Perspektief en Profiel Deel I*. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998

### Internet

* Van Heerden, Anneke LitNet:
Die gegenschein verskyn op dié foto as 'n helder kol van links bo na regs onder bo die Baie Groot Teleskoop.
**Gegenschein** (uit Duits; letterlik "teengloed" of "opposisielig") is 'n dowwe verligte kol in die naglug wat reg teenoor die son aan die ander kant van die aarde geleë is. Die trustrooiing van sonlig deur interplanetêre stof veroorsaak dié optiese verskynsel.

Verduideliking
--------------

Nes sodiaklig, is gegenschein sonlig wat deur interplanetêre stof teruggestrooi word. Die meeste van dié stof wentel naby die sonnebaan om die son, met 'n moontlike konsentrasie van deeltjies by die L2-punt van die aarde-son-stelsel.

Gegenschein word van sodiaklig onderskei deur sy groot invalshoek van sonlig op die stofdeeltjies. Dit vorm 'n effens helderder elliptiese kol direk regoor die son binne die dowwer band van sodiaklig. Die intensiteit van die gegenschein word relatief verhoog omdat elke stofdeeltjie teen volle fase gesien word.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Lucas Sithole** was 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar wat op 15 November 1931 in KwaThema, Springs, gebore is. Hy het 'n jaar lank onder Cecil Skotnes aan die Polly Street Art Centre gestudeer en hom voltyds aan die beeldhoukuns gewy.

Lucas Sithole het in al die groot sentra in Suid-Afrika uitgestal en aan talle groeptentoonstellings deelgeneem, onder meer aan die Artists of Fame and Promise-uitstalling wat in 1960 in Johannesburg aangebied is, waar hy 'n tweede prys met sy werk verower het. Hy het ook reeds in Londen en Duitsland uitgestal en Suid-Afrika op die Venesiaanse Biënnale van 1968 verteenwoordig. Sithole se gunstelingmateriale was hardehoutsoorte, klip en vloeibare staal.

Sy gunstelingonderwerp was die mens en die dier, en veral die Afrikamens in die moderne samelewing. Sy halfabstrakte, figuratiewe werke het 'n religieuse inslag, met die mens as sentrifugale krag. Sy werk kan "Afrika-Gotiek" genoem word: hy ook klem gelê op die vertikale, en daar is dieselfde soort edelheid, kalmte en eenvoudige ritme van buitelyne as die wat in werke uit die Gotiek aangetref word. Lucas Sithole is op 8 Mei 1994 in Pongola oorlede.

Bronnelys
---------

* *Wêreldspektrum*, 1982, ISBN 0-908409-66-4, volume 25, bl. 125

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 122499433
* ISNI: 0000 0000 7864 291X
* LCCN: n81060195
* SNAC: w64n71mr
* SUDOC: 07600256X
* ULAN: 500123971
* VIAF: 3355543
* WorldCat Identities: lccn-n81060195

 |
**Siegfried Sassoon**  

**Engelse digter en skrywer**  
  


---

**Gebore**   

8 September 1886   

in Matfield, Kent, Engeland,  
 Groot-Brittanje

---

**Oorlede**   

1 September 1967   

Heytesbury, Wiltshire, Engeland

---

**Literêre genres**  
  

Oorlogspoësie, fiksie, biografie  
  


---

**Bekende werke**  
  

*The Complete Memoirs of George Sherston*

**Siegfried Loraine Sassoon** (\* 8 September 1886, † 1 September 1967) was 'n beduidende Engelse digter, skrywer en soldaat. Sassoon, wat dekorasies vir dapperheid tydens die gevegte aan die Wesfront ontvang het, het - naas Rupert Brooke, Wilfred Owen en Isaac Rosenberg - een van die leidende *War Poets* of digters van die Eerste Wêreldoorlog geword.

In sy gedigte het hy sowel die verskrikkings van die loopgrawe beskryf asook 'n satiriese blik op die patriotiese aanmatigings van diegene van sy tydgenote gebied wat, vanuit sy oogpunt, vir die nasionalisties-gedrewe oorlog verantwoordelik was. Later het hy bekendheid met sy prosawerke verwerf, waaronder sy fiksionele outobiografie wat algemeen as die "Sherston-trilogie" bekend staan.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX5129785
* BNF: cb12024904p (data)
* GND: 118642243
* ISNI: 0000 0001 0923 2033
* LCCN: n80056884
* MusicBrainz: 0ff588ef-f7f7-4a73-b293-4df3d1eb39ca
* NDL: 00621431
* NKC: kup19970000086748
* NLA: 36363059
* NTA: 068973276
* The SBN id MILV013804 is not valid.
* SELIBR: 210115
* SNAC: w6xg9qbm
* SUDOC: 027609162
* Trove: 1251220
* ULAN: 500288732
* VIAF: 89412247
* WorldCat Identities: lccn-n80056884

 |
Zelt Musik Festival 2015. Freiburg, Duitsland
Zelt Musik Festival 2015. Freiburg, Duitsland
**Juan Vasquez Esteban Aristizabal** (gebore 9 Augustus 1972 in Medellín, Antioquia, Colombia), beter bekend as **Juanes** is 'n sanger, liedjieskrywer, regisseur en aktivis. Hy sing Colombiaanse pop en rock wat in Spaans versmelt is met verskillende musikale ritmes. Hy is ook 'n uitgesproke aktivis vir maatskaplike en humanitêre kwessies. Sy verhoognaam, Juanes, is sy bynaam uit sy kinderjare, en is 'n samestelling van sy eerste naam en die eerste lettergreep van die tweede. Juanes het 'n deel van sy kinderjare in die munisipaliteit van Carolina del Principe (westelike Colombia) en later in Medellín deurgebring.

Juanes het wêreldwyd meer as miljoen eksemplare van sy vier albums verkoop, en dié was suksesvol op al vyf kontinente. Hy is 'n wydreisende sanger na Spaanssprekende lande, en is die mees erkende kunstenaar in Colombia.

Diskografie
-----------

* 2000 -  *Fíjate Bien*
* 2002 -  *Un Día Normal*
* 2004 -  *Mi Sangre*
* 2007 -  *La Vida... Es Un Ratico*
* 2010 - *P.A.R.C.E.*

### Lirieke

* 2000 - *Fíjate Bien*
* 2002 - *A Dios le pido*
* 2005 - *La camisa negra*
* 2007 - *Me Enamora*
* 2010 - *Yerbatero*

DVD's
-----

* 2003 -  *El Diario de Juanes*
* 2008 -  *La Vida... Es Un Ratico (en vivo)*

Toere
-----

* La vida Wêreldtoer
* Mi Sangre Wêreldtoer
* P.A.R.C.E. Toer

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX1538772
* BNF: cb14558208v (data)
* CANTIC: a11253411
* GND: 135330068
* IMDb: nm1535150
* ISNI: 0000 0000 7824 2609
* LCCN: no2002098345
* MusicBrainz: 8b0f05ce-354e-4121-9e0b-8b4732ea844f
* NKC: xx0029944
* NTA: 304869503
* SUDOC: 086261525
* VIAF: 2143263
* WorldCat Identities: lccn-no2002098345

 |
Die Siberiese kraton se huidige ligging in Asië.
Die **Siberiese kraton** of **Angaraland** is in die hartjie van Siberië geleë en beslaan die huidige Sentraal-Siberiese Plato. Dit is ’n uiters antieke kraton wat voor die Perm-periode ’n aparte kontinent, **Siberia**, gevorm het.

Prekambriese geskiedenis
------------------------

Sowat 2,5 miljard jaar gelede het die Siberiese kraton saam met die Kanadese Skild deel uitgemaak van die kontinent Arktika. Sowat 1,1 miljard jaar gelede het dit deel geword van die superkontinent Rodinië, totdat laasgenoemde sowat 750 miljoen jaar gelede verbrokkel het. Die kraton het toe deel van die kleiner superkontinent Protolaurasië geword. Sowat 600 miljoen jaar gelede het Protolaurasië deel geword van die groot suidelike superkontinent Pannotië, maar sowat 50 miljoen jaar later het beide Pannotië en Protolaurasië verdeel en die kontinente Laurentia, Baltica en Siberia geword.

Paleosoïese geskiedenis
-----------------------

Siberia was ’n aparte kontinent deur die Vroeë Paleosoïkum totdat dit tydens die Karboon-periode met die kleiner kontinent Kazachstanië gebots het. Nog ’n botsing met Baltica tydens die Perm het gelei tot die vorming van die superkontinent Pangea en die Siberiese Trappe.

Mesosoïkum en Kainosoïkum
-------------------------

Pangea het tydens die Jura opgebreek, hoewel Siberia en Laurasië aaneengebly het. Laurasië het tydens die Kryt geleidelik verbrokkel en Siberia het deel gebly van die huidige noordoostelike Eurasië.

Die Siberiese kraton is vandag deel van die klein superkontinent Afro-Eurasië. Oor sowat 250 miljoen jaar kan Siberia in die subtropiese streek val en deel vorm van ’n nuwe superkontinent, Pangea Ultima.
**Die Dapper Muis** is 'n tradisionele Afrikaanse liedjie.

Lirieke
-------

Die eerste vers van die liedjie is:

Ek's 'n dapper muis, kyk hoe stap ek deur die huis,  

en daar's niks waarvoor ek skrik nie.  

Vir niemand is ek bang, daar is niks wat my kan vang,  

nee daar's niks waarvoor ek skrik nie.  

En sê nou daar's 'n kat?  

Oe, 'n kat!  

Ja, 'n kat met 'n huis wat altyd hunker na 'n muis.  

Ag nou ja!  

Buiten vir 'n kat, is daar niks waarvoor ek skrik nie.

Ek's 'n dapper muis, kyk hoe stap ek deur die huis,  

en daar's niks waarvoor ek skrik nie.  

Vir niemand is ek bang, daar is niks wat my kan vang,  

nee daar's niks waarvoor ek skrik nie.

En sê nou daar's 'n valletjie?  

Oe, 'n valletjie!  

Ja, 'n ding wat val met 'n gruwelike knal.  

Ag nou ja!  

Buiten vir 'n kat en 'n valletjie,  

is daar niks waarvoor ek skrik nie.

Ek's 'n dapper muis, kyk hoe stap ek deur die huis,  

en daar's niks waarvoor ek skrik nie.  

Vir niemand is ek bang, daar is niks wat my kan vang,  

nee daar's niks waarvoor ek skrik nie.

En sê nou daar's 'n uil?  

Oe, 'n uil!  

Ja, 'n uil van wie muise altyd skuil.  

Ag nou ja!  

Buiten vir 'n kat en 'n valletjie en 'n uil,  

is daar niks waarvoor ek skrik nie.

En wat van 'n lawaai, soos 'n haan wat kraai,  

en 'n gebreek en 'n gekraak en iets wat tjiep-tjiep maak.  

En 'n geklingel en 'n getingel en 'n gekletter en 'n geknetter,  

en 'n boems en 'n kardoems.

Waar's jy?

O buiten vir 'n kat met 'n gryns wat altyd hunker na 'n muis  

en 'n ding wat val met 'n gruwelike knal  

en 'n uil in die nag wat vir muise sit en wag  

en 'n huis met 'n lawaai soos 'n haan wat kraai.  

'n Gebreek, 'n gekraak, iets wat tjiep-tjiep maak.  

'n Getjingel, 'n getingel, 'n gekletter, 'n geknetter  

en 'n boem en 'n kardoems  

Oe-eee!  

Is daar niks waarvoor ek skrik nie.

Jy jok!
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Sianied   |
|  |   |
| Termochemiese radius | 1,87 Å   |
| {\displaystyle \Lambda \_{m}^{-}} | 78,0 [Scm2/mol] |

Die **Sianied** is 'n sout van blousuur (waterstofsianied) met 'n formule CN−.

Die oksidasietoestand van die koolstofatoom is +4. Die bekendste sianiede is kalium- en natriumsianied (KCN en NaCN) wat in waterige oplossings goedoplosbare soute is en 'n basiese oplossing gee omrede blousuur 'n swak suur is en die sianiedioon in water gedeeltelik sal hidroliseer volgens die reaksie:

{\displaystyle CN^{-}+H\_{2}O\to HCN+OH^{-}}
Sianiede en hul oplossings is uiters giftig en in suuroplossings word blousuur vrygestel. Dit is 'n kleurlose en taamlik vlugtige vloeistof wat kenmerkend soos bitter amandels ruik en 'n snelwerkende dodelike gif is. Die dood volg binne sekondes na inaseming van blousuurdampe. Dit was ook 'n gewilde middel in die verlede om mense te vergif en is gebruik vir teregstellings.

Die sianiedioon is 'n goeie kompleksvormer. Met yster kan byvoorbeeld sianoferrate gevorm word:

heksasianoferraat(II): {\displaystyle Fe^{2+}+6CN^{-}\to Fe(CN)\_{6}^{4-}}
heksasianoferraat(III): {\displaystyle Fe^{3+}+6CN^{-}\to Fe(CN)\_{6}^{3-}}
Hierdie stowwe is baie minder giftig as die sianiede self.

Sien ook
--------

* Lys van anione
* Pseudohalogeen
* Sianogeen

Bronne
------

* *Dokter in die huis*, Dr Jan van Elfen, 1993 ISBN 0 624 03234 5

1. ↑  *Thermochemical Radii of Complex Ions* Helen K. Roobottom, H. Donald B. Jenkins, Jack Passmore, Leslie Glasser Journal of Chemical Education 76(11) 1999, bls. 1570
2. ↑  aqion.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4148424-1
* LCCN: sh85035028
* NDL: 00570870
* NKC: ph273306

 |
**Leukemie** is 'n kwaadaardige bloedsiekte wat hoofsaaklik gekenmerk word deur witbloedselle (leukosiete) wat die onvermoë het om volwassenheid te bereik.

Klassifisering van leukemie
---------------------------

Leukemie word geklassifiseer in vier hoofgroepe:

1. Akute Miëloïede Leukemie (AML)
2. Chroniese Miëloïede Leukemie (CML)
3. Akute Limfoblastiese Leukemie (ALL)
4. Chroniese Limfositiese Leukemie (CLL)

Daar is noemenswaardige verskille tussen akute en chroniese leukemie.

|  |  |
| --- | --- |
| **Akute leukemie:*** Selle is in die blaststadium (jonk, onvolwasse).
* Selle het 'n kort lewenssiklus.
* Tydverloop van siekte is kort.
 | **Chroniese leukemie:*** Tydverloop van siekte is lank (kan oor jare strek)
* Volwasse witbloedselle (Leukosiete)
* Selle leef langer, maar is minder aggressief
 |

Etiologie
---------

Verskeie faktore speel 'n rol in die ontstaan van leukemie. Navorsing het bewys dat genetika 'n oorheersende rol speel in die ontwikkeling van die siekte. 'n Persoon wat tot 'n familie behoort waar iemand leukemie gehad het, het 'n genetiese pre-disposisie om ook die siekte te ontwikkel.

Epidemiologie
-------------

Akute leukemie kom algemeen voor in persone onder die ouderdom van 20. Chroniese Leukemie tas gewoonlik slegs volwassenes bo die ouderdom van 40 jaar aan. Dit is ook bewys deur navorsing dat meer mans as vrouens geneig is om leukemie te ontwikkel, hetsy akuut of chronies.

### Akute leukemie

Die behandeling van akute leukemie geskied hoofsaaklik in drie fases. Tydens fase 1 word die pasiënt behandel met chemoterapie wat die selle vernietig. Sodra bepaal is dat al die kwaadaardige (maligne) selle vernietig is, verkeer die pasiënt in 'n toestand van remissie.

In fase 2 word lae dosisse chemoterapie toegedien om te keer dat die pasiënt nie weer maligne selle ontwikkel nie.
Fase 3 word die instandhoudingsfase genoem. Pasiënte word deurgaans gemonitor oor 'n tydperk van 'n paar jaar om te verseker dat die pasiënt in remissie bly. Die pasiënt sal elke paar maande vir 'n lumbale punksie gaan om te kyk of daar enige abnormale selle teenwoordig is. Indien daar weer abnormale selle teenwoordig is, word weer begin by fase 1.  Pasiënte moet ook dopgehou word vir enige kliniese tekens wat kan dui op die ontstaan van akute leukemie.

### Chroniese leukemie

Pasiënte wat chroniese leukemie ontwikkel, is gewoonlik baie ouer. Chroniese leukemie het ook nie 'n merkwaardige uitwerking op die gesondheid van die pasiënt nie. Dokters verkies om nie pasiënte met chemoterapie (sitostatiese middels) te behandel nie. Behandeling word hoofsaaklik gegee om simptome te verlig.

Chroniese leukemie word hoofsaaklik behandel met bloedoortapping. Pasiënte is geneig om baie anemies te raak, wat veroorsaak dat hulle geweldig moeg is. Gereelde bloedtransfusies bring verligting van simptome.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119378053 (data)
* GND: 4035487-8
* LCCN: sh85076285
* NARA: 10639801
* NDL: 00562843
* NSK: 000180835

 |
**Sibusiso Duma** (geb. 6 Mei 1984) is ’n Suid-Afrikaanse reeksmoordenaar wat in 2007 en 2009 aan onderskeidelik twee en vyf moorde skuldig bevind en tot agt keer lewenslange tronkstraf gevonnis is. Hy was veral bedrywing om die stad Pietermaritzburg in KwaZulu-Natal.

Duma is ’n gewelddadige psigopaat wat sy slagoffers beroof, ontvoer, gemartel, verkrag en vermoor het. Hy was ’n minibustaxidrywer en het sy voertuig gebruik om slagoffers te kry en soms as ’n moordtuig. Sy metode het van slagoffer tot slagoffer verskil; hy was dus ’n ongeorganiseerde moordenaar.

Moorde en vonnis
----------------

Duma het op 9 September 2007 die eerste keer gemoor toe hy sy minibustaxi gebruik het om die veiligheidswag Mqeku Zondi om te stamp en twee keer oor hom te ry. Hy het toe sy slagoffer beroof van geld en ’n pistool.

Op die aand van 14 Oktober 2007 het Duma en ’n medepligtige, Simphiwe Khesi, by ’n plaaslike sjebeen gedrink. Toe hulle die sjebeen net ná seweuur verlaat, het hulle besef daar is nie meer minibustaxi's beskikbaar nie. Hulle het besluit om ’n motor te kaap om mee huis toe te gaan. Hulle het die 29-jarige bankwerknemer Patricia Kippen (39) doodgeskiet. Dit het inwoners se aandag getrek en die twee mans het sonder die motor gevlug. Kort daarna het hulle die oudmisdaadverslaggewer Elaine Anderson (59) doodgeskiet.

Op 19 Oktober 2007 het Duma vir Hlengiwe Shangase vermoor. Hy het haar naby haar huis ingewag en haar na ’n afgesonderde gebied geneem, waar hy haar verkrag het. Hy het haar toe in die kop geskiet met die pistool wat hy van Zondi gesteel het.

Die volgende dag het Duma twee mans gekaap en vermoor: Masizane Mtshatsha en Thamsanqua Mbindwane. ’n Uur later, terwyl hy in die gesteelde voertuig gery het, het hy nog drie slagoffers gekaap: Tsepo Mhlongo, Linda Jali en ’n tienermeisie. Die twee mans is besteel, beveel om uit die motor te klim en toe geskiet en vir dood agtergelaat. Duma en Khesi, wat weer saam met hom was, het die jong meisie na ’n begraafplaas geneem, waar hulle haar verkrag het. Duma het toe met die gesteelde voertuig ’n paar keer oor haar gery om haar te vermoor.

Duma se laaste moord was op 25 Oktober 2007 toe hy ’n onderwyseres van Pinetown, Noxolo Dlamini, gekaap, beroof, verkrag en vermoor het. 

Hy is aanvanklik op 14 November 2007 saam met Khesi aangekla en gevonnis weens die moorde op Kippen en Anderson. Albei mans het benewens twee lewenslange tronkvonnisse 15 jaar gekry vir ’n poging om Anderson te beroof. Duma het ook 15 jaar gekry vir die roof op Kippen, en Khesi 20 jaar. Albei mans het gelag toe hulle gevonnis word.

Op 4 Augustus 2009 is Duma aangekla van sy verskeie ander misdade. Op 17 Augustus het hy nog ses lewenslange vonnisse gekry plus altesaam 104 jaar.

Sien ook
--------

* Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars
**Marin Mersenne** (Oizé, 8 September 1588 – Parys, 1 September 1648) was 'n Franse priester, wiskundige, teoloog, filosoof en wetenskaplike. Hy speel 'n belangrike rol in die verspreiding van wiskundige en wetenskaplike kennis. Sy eie wiskundige bydrae is die Mersenne-priemgetalle.

Lewensloop
----------

Marin Mersenne word gebore naby Oizé, Le Mans (vandag Sarthe, Frankryk). Mersenne studeer aan die Kollege van Le Mans en die Jesuïete-kollege in La Flèche, waar 'n lewenslange vriendskap met Descartes, sy mede-student, ontstaan. Van 1609 tot 1611 studeer hy teologie aan die Sorbonne. Hy word lid van die Orde van die Miniemen, en leef volgens 'n streng gelofte van armoede. Binne hiedie orde sit hy sy studie voort in Nigeon en Meaux. In 1612 keer hy terug na Parys waar hy priester word aan die koninklike paleis.

Sy monnikkamer in Parys, waar hy die grootste deel van sy lewe bly, word 'n ontmoetingsplek vir Fermat, Blaise Pascal, Gassendi, Roberval, Beaugrand en andere wiskundiges en wetenskaplikes. Ook via korrespondensie het hy baie kontak met wetenskaplikes in die hele Europa. Op die wyse kry hy informasie oor die nuutste wetenskaplike ontdekkings, wat hy weer deel met sy wetenskaplike vriende. Hy speel daarmee 'n belangrike rol in die verspreiding van wiskundige kennis in 'n periode waarin daar nog geen wetenskaplike en wiskundige tydskrifte in omloop was nie. Op hierdie wyse word nuwe wetenskaplike kennis baie vinniger versprei as in die voorafgaande eeue die geval was.

Mersenne ondersoek die priemgetalle en probeer 'n formule te vind wat alle priemgetalle sou voortbring of bevat. In die besonder ondersoek hy getalle van die soort 2p - 1 met p priem; die priemgetalle van hierdie soort staan bekend as Mersenne-priemgetalle.

Mersenne verdedig Descartes en Galileo Galilei teen teologiese kritiek en poog om die pseudowetensaplike karakter van die alchemie en die astrologie aan te toon.

Hy lewer verskillende wetenskaplike bydraes tot die akoestiek en die meganika. Hy doen byvoorbeeld die eerste meeting van die spoed van klank, en stel die wet van Mersenne op, waarvolgens die frekwesie van 'n trillende snaar ewenredig is met die wortel van die spankrag en omgekeerd eweredig is met die lengte van die snaar en die wortel van die massa per lengte-eenheid.

Bron
----

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Marin Mersenne.
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90403725
* BNE: XX841183
* BNF: cb119157157 (data)
* CANTIC: a10325670
* CiNii: DA01409246
* GND: 118581201
* ISNI: 0000 0001 2129 6363
* LCCN: n84115241
* MusicBrainz: e1ef33e5-310e-43ea-a5d8-3f9a55249d0a
* MGP: 125434
* NKC: ola2004235381
* NLA: 35347925
* NLI: 000203975
* NLP: A31837360
* NTA: 068559666
* RERO: 02-A003586318
* The SBN id UFIV057021 is not valid.
* SELIBR: 76649
* SNAC: w6r24q5s
* SUDOC: 027024717
* Trove: 920751
* VIAF: 41843933
* WorldCat Identities: lccn-n84115241

 |
Die rots Lore-Ley.
’n Standbeeld van die karakter Lore-Ley.
Die **Loreley** (ook onder meer **Lorelei** en **Lore-Ley**) is ’n rots in die Rynrivier. Die 132 meter hoë rots is aan die oostelike oewer van die Ryn in ’n Unesco-wêrelderfenisgebied geleë en rys hoog en steil op aan die binnekant van ’n kromming in die rivier.

Fiktiewe karakter
-----------------

In die Duitse letterkunde is **Lore-Ley** ’n towenares wat in 1801 haar verskyning gemaak het in die ballade "Lore Lay" in Clemens Brentano se roman *Godwi* (1801). Hierdie karakter van Brentano was so gewild dat mense teen die middel van die 19de eeu al geglo het sy verhaal is ’n antieke legende – ook aangesien dit ooreenkomste getoon het met reeds bekende verhale uit die Griekse mitologie, soos dié van die nimf Echo, wat in ’n rots verander, en die Sirenes, wat matrose met hul sang lok. Lore Lay lok ook mans met haar skoonheid en veroorsaak hul dood. 

In Heinrich Heine se gedig *Die Lore-Ley* van 1824 vergaan matrose se skepe in die Ryn wanneer hul aandag deur haar sang afgelei word. Die gedig is al baie getoonset, onder andere in 1824 deur Friedrich Silcher. Dit is ook die wysie van die Afrikaanse volksliedjie "Daar Gaan uit Vergange se Dae", waarvoor Jan F.E. Celliers die woorde geskryf het.

Die Lore-Ley
------------

> 
> Ich weiß nicht was soll es bedeuten,  
> 
> Dass ich so traurig bin;  
> 
> Ein Märchen aus uralten Zeiten,  
> 
> Das kommt mir nicht aus dem Sinn.  
> 
>   
> 
> Die Luft ist kühl und es dunkelt,  
> 
> Und ruhig fließt der Rhein;  
> 
> Der Gipfel des Berges funkelt  
> 
> Im Abendsonnenschein.  
> 
>   
> 
> Die schönste Jungfrau sitzet  
> 
> Dort oben wunderbar;  
> 
> Ihr goldnes Geschmeide blitzet,  
> 
> Sie kämmt ihr goldenes Haar.  
> 
>   
> 
> Sie kämmt es mit goldenem Kamme  
> 
> Und singt ein Lied dabei;  
> 
> Das hat eine wundersame,  
> 
> Gewaltige Melodei.  
> 
>   
> 
> Den Schiffer im kleinen Schiffe  
> 
> Ergreift es mit wildem Weh;  
> 
> Er schaut nicht die Felsenriffe,  
> 
> Er schaut nur hinauf in die Höh.  
> 
>   
> 
> Ich glaube, die Wellen verschlingen  
> 
> Am Ende Schiffer und Kahn;  
> 
> Und das hat mit ihrem Singen  
> 
> Die Lore-Ley getan.
> 
> 
>
**Lorenzo Bellini** (gebore op 3 September 1643, Florence, sterf op 8 Januarie 1704, Florence) was ‘n geneesheer en anatomis wat die versamelings-, of uitskeidingskanale van die nier, bekend as Bellini se kanale, beskryf het.
In Exercitatio anatomica de structura et usu renum (1662; "Anatomiese Oefeninge op die Struktuur en Funksionering van die Nier"), wat gepubliseer was toe Bellini ‘n 19-jarige student by die Universiteit van Pisa was, het hy vir die eerste keer getoon dat die nier bestaan uit ‘n groot aantal klein kanale. Bellini was vir 30 jaar ‘n professor by Pisa, en het die smaakorgane (1665) beskryf en die belang van urine-analise as ‘n hulpmiddel tot diagnose beklemtoon (1683). Hy was ‘n pionier in die pogings om fisiologiese funksies te verduidelik met verwysing na fisiese beginsels. Nadat hy afgetree het uit die universiteit en hom in Florence gevestig het (1693 of 1694), het hy geneesheer tot Hertog Cosimo III en Pous Clemens XI geword.

*Opuscula*, 1695
Tekening van nierkanale deur *Lorenzo Bellini*.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **Hierdie artikel moet skoongemaak of andersins verbeter word.**Hierdie artikel voldoen nie tans aan die hoë gehaltestandaarde waarna Wikipedia streef nie. Voel vry om self in te spring en verbeterings te maak, en verwyder hierdie kennisgewing ná die tyd. Vir meer hulp, sien die redigeringshulp. Daar is moontlik kommentaar in die artikel of op die besprekingsblad oor wat verbeter moet word. |

Die **Juche-toring** (amptelik die **toring van die Juche idee**) is 'n monument in Pyongyang, Noord-Korea. Die toring is vernoem na die beginsel van Juche, wat ontwikkel is deur Kim Il Sung as 'n mengsel van outarkie, selfstandigheid, nasionalisme, Koreaanse tradisionalisme, en Marxisme- Leninisme.

Voltooi in 1982, is die toring opgerig op die oostelike oewer van die River Taedong, direk oorkant Kim Il Sungplein aan die ander kant van die rivier. Dit is gemaak om Kim Il Sung se 70ste verjaardag te herdenk. Kim Jong-il word amptelik aangedui as die toring se ontwerper.

Die 170m hoë struktuur is 'n viersydige tapse spits van 150m (die hoogste in graniet), wat 25.550 blokke bevat (365 × 70, een vir elke dag van Kim Il Sung se lewe, uitgesonderd aanvullende dae), beklee met 'n wit keursteen met sewentig verdelers en bekroon met 'n 20m hoë, 45 ton sware, verligte metale fakkel. Dit is moontlik om die toring te beklim (daar is 'n hysbak) en daar is 'n wye uitsig oor Pyongyang vanaf die uitkykpunt net onder die fakkel. In die basis van die toring is daar ontvangskamers waar soms video's getoon word oor die toring se ideologiese belang. Dit word aangeneem dat dié toring op die Washington-monument gemodelleer is, wat dit oortref met minder as 'n meter in hoogte. Die Juche-toring is die tweede hoogste monumentale kolom in die wêreld na die San Jacinto Monument, wat 2,9m langer is.

Wat verband hou met die toring is 'n 30m hoë standbeeld wat bestaan ​​uit drie figure - een met 'n hamer, een met 'n sekel en een met 'n kwas (wat 'n geïdealiseerde werker, 'n boer en 'n skrywende intellektueel voorstel, soortgelyk aan die Russiese *werker en kolkhozvrou* standbeeld). Die drie gereedskappe vorm die kentekens van die Koreaanse Arbeidersparty. Daar is ses kleiner groepe simbole, elk 10m hoog, van ander aspekte van Kim Il Sung se ideologie. Naby die toring is ook 'n muur van 82 vriendskapsgedenkplate, na bewering van buitelandse ondersteuners.

Galery
------

* 
*

Notas
-----

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Juche-toring***. |
Die **gehardesuikerbos** (*Protea tenax*) is 'n blomdraende struik wat aan die bekende Proteagenus behoort. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en kom voor in die Outeniekwa-, Tsitsikamma-, Kouga- en Groot-Winterhoekberge asook die Baviaanskloof. Dit is deel van die fynbos-bioom. Die struik rank laag op die grond en word 4 m in deursnee en blom hoofsaaklik van Mei tot September.

Die plant vrek in 'n brand maar die sade oorleef. Die saad word geberg in 'n doppie, na twee jaar vrygelaat en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van knaagdiere. Die plant groei in verskillende habitatte op hoogtes van 1 250 – 1 750 m.

In Engels staan dit as die *Tenacious sugarbush* bekend.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* Biodiversityexplorer
* Protea Atlas
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15585947
* GBIF: 5636533
* iNaturalist: 592544
* IPNI: 706181-1
* IUCN: 113221498
* NCBI: 273530
* Plant List: tro-26500551

 |