**Vooruitskouing** (Engels: *Foresight*) word algemeen gebruik in toekomskunde of toekomsstudies om aktiwiteite te beskryf soos:

* kritiese denke rakende langtermynontwikkelings,
* debat en vir sommige futuriste wat normatief is en fokus op aksie wat gedryf word deur hul waardes, wat moontlik besig is met die poging om breër deelnemende demokrasie te skep. Vooruitskouing is egter 'n stel vaardighede en nie 'n waardesisteem nie.
* die toekoms te skep, veral deur openbare beleid te beïnvloed.

In die afgelope paar dekades word scenario-metodes byvoorbeeld baie gebruik in Noord Amerika en Europa vir beleidsvormings doeleindes. Die ForSociety-netwerk versamel nasionale vooruitskouingspanne van die meeste Europese lande, en die European Foresight Monitoring Project versamel materiaal oor vooruitskouingsaktiwiteite regoor die wêreld. Daarbenewens word vooruitskouingsmetodes meer en meer gebruik in streeksbeplanning en besluitneming ('streeksvooruitskouing'). Verskeie nie-Europese dinkskrums soos Strategic Foresight Group is ook besig met vooruitskouingstudies.

Die vooruitskouing van toekomskunde staan ook bekend as strategiese vooruitskouing. Hierdie vooruitskouing wat gebruik word en beskryf professionele futuriste wat opgelei is in onder andere magisterprogramme. Vooruitskouing is 'n navorsingsgedrewe praktyk om die verwagte en alternatiewe toekomste te ondersoek en die gebruik van leidende toekomsstudie om strategie voor te lig. Vooruitskouing sluit die begrip van die relevante onlangse verlede in; toekomsskandering om insig oor die toekoms te versamel, insluitend tendensnavorsing; omgewingsnavorsing om moontlike tendensbreuke van ontwikkelings op die rand en ander afwykings wat tot alternatiewe toekoms kan lei, te ondersoek. Ander take sluit in visioneering om voorkeur toekomstige situasies te definieer; strategieë te ontwerp om hierdie toekoms te skep; en die aanpassing van die huidige dryfkragte om hierdie plan te implementeer. Daar is opvallende, maar nie volledige oorvleueling tussen vooruitskouing , strategiese beplanning, veranderingsbestuur, voorspelling en ontwerpdenke nie. 

Terselfdertyd word die gebruik van vooruitskouing vir maatskappye ("korporatiewe vooruitskouing") al hoe meer professioneel en wydverspreid. Korporatiewe vooruitskouing word gebruik om strategiese bestuur te ondersteun, nuwe besigheidsvelde te identifiseer en die innovasievermoë van 'n onderneming te verhoog.

Vooruitskouing is nie dieselfde as toekomsnavorsing of strategiese beplanning nie, maar daar is heelwat raakpunte. Dit bevat 'n reeks benaderings wat die drie bogenoemde komponente kombineer, wat herskep kan word as:

* toekomste (voorspelling, vooruitskouing, vooruitsigte),
* beplanning (strategiese analise, prioriteitsstelling), en
* netwerk skepping (deelnemende, dialogiese) metodologie en oriëntasies.

In teenstelling met sommige toekomskundige projekte wat soms teoreties is, is baie vooruitskouingsprogramme ontwerp om beleid te beïnvloed - dikwels navorsing en ontwikkeling-beleid. Soms is veral tegnologiebeleid elitisties; vooruitskouing probeer om verder te gaan as die "gewone verdagtes" en wyd verspreide intelligensie in te samel. Hierdie drie werkslyne was al algemeen in Franse toekomsstudies wat *la prospective* genoem is. In die negentigerjare was daar 'n sterk oplewing in die stelselmatige organisering van hierdie metodes in grootskaalse programme vir Tegnologie-Vooruitsig in Europa en elders geword het. 

Vooruitskouing maak dus gebruik van tradisies van langtermynbeplanning, strategiese beplanning, horisontale beleidskepping, demokratiese beplanning en deelnemende toekomskunde - maar is ook sterk beïnvloed deur sistemiese benaderings tot innovasiestudies, wetenskap- en tegnologiebeleid sowel as analise van 'kritieke tegnologieë'

Baie van die metodes wat gewoonlik met vooruitskouing geassosieer word - Delphi-opnames, scenario-werkswinkels, ensovoorts - kom uit die toekomskunde. Die vloeidiagram aan die regterkant gee 'n oorsig van sommige van die tegnieke soos dit verband hou met die scenario soos omskryf in die intuïtiewe logika-tradisie. 

Vooruitskouing hom besig hou met:

* Die langtermyn - toekomste wat gewoonlik minstens tien jaar ver is (hoewel daar enkele uitsonderings hierop is, veral in die gebruik daarvan in die privaatsektor). Aangesien vooruitskouing aksiegerig is (die beplanningskakel), sal dit selde gerig wees op perspektiewe buite enkele dekades weg (hoewel besluite soos vliegtuigontwerp, kragstasie-konstruksie of ander belangrike infrastruktuurbesluite ter sprake is, kan die beplanningshorison heel moontlik die helfte van 'n eeu wees).

* Alternatiewe toekomste: dit is nuttig om alternatiewe weë van ontwikkeling te ondersoek, nie net wat tans waarskynlik geglo word nie, of soos gewoonlik nie. Vooruitskouing sal dikwels verskeie scenario's opstel. Dit kan 'n tussentydse stap wees om 'n positiewe visie, suksesscenario's, en 'n aspirasietoekoms te skep. Soms sal alternatiewe scenario's 'n groot deel van die uitset van die vooruitskouing-werk wees, en die besluit oor die toekoms wat gebou moet word, word aan ander meganismes oorgelaat.

Notas
-----

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.