recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Brukkaros** (ook genoem Gross Brukkaros en **Geitsi Gubib**) is 'n rustende vulkaan op 'n 100 km afstand noordnoordwes van Keetmanshoop in Namibië.

Na die laaste fase van die opbreek van Gondwanaland in die Krytperiode was daar verskeie plekke in Suider-Afrika waar magma deur die aardkors gebars het. Hoewel hier by Keetmanshoop 84 miljoen jaar gelede 'n vulkaniese uitbarsting was wat maar slegs 'n jaar of dalk twee jaar aangehou het, is daar geen tekens van lawa nie. Toe die stygende magma met die grondwater in aanraking gekom het, was daar waarskynlik 'n reuse ontploffing van gasse wat die 2½ km wye caldera ('n ringberg) van sandsteen gevorm het. Die hoogste punt van 1 586 m bo seevlak is op die oostelike rand van die ring en dit is ongeveer 650 m bo die omringende landskap. Die kratervloer is 'n 350 m onder die kraterrand.

Tydens die Duitse bestuur van Namibië was daar 'n heliograafstasie op Brukkaros. Tussen 1926 en 1931 het die Smithsonian Institute 'n waarnemingspos op die westelike kraterrand gehad om sonuitstraling te bestudeer. Vir 'n periode was dr. Arthur Bleksley hier betrokke. Tans is daar 'n mas vir langafstandradioverkeer.

Onder die Nama het die berg bekend gestaan as Geitsi Gubib, omdat die voorkoms van die berg vir hulle ooreenkomste getoon het met die lendekleed gedra deur Khoikhoivroue. In Afrikaans is na die lendekleed verwys as 'n broek-en-karos, wat in Duits Brukkaros geword het.

Pad na die berg.
Op die kratervloer groei baie kokerbome. Dit is moeilik om Brukkaros te besoek. Paaie is nie maklik begaanbaar nie en lang afstande moet gestap word. Drinkwater en telefoonkontak is nie beskikbaar nie. Kampeerplek is in die veld.

Berseba, 10 km suidwaarts, is in 1850 deur die Rynse sendeling Samuel Hahn gestig.

Bibliografie
------------

* Coulson, David: Mountain odyssey in Southern Africa. Johannesburg: MacMillan, 1983. ISBN 0-86954-137-4
* Olivier, W. en S.: Visitor's guide to Namibia. Johannesburg: Southern, 1989. ISBN 1-86812-155-0
**Sint-Helenaberg** (Engels: *Mount Saint Helens*), is 'n vulkaan in die administratiewe distrik Skamania County, Washington, VSA.

Verklaring van die naam
-----------------------

Die berg maak deel uit van die Cascade-reeks. Net soos die meeste ander vulkane in die Cascade-reeks is Sint-Helenaberg 'n stratovulkaan. Hy staan by die Indiane bekend as **Louwale-Clough**, wat *"rokende vuurberg"* beteken in die taal van die Klickitat. In Engels is die berg na die Britse eerste Baron van Sint-Helena vernoem, nadat 'n Britse reisigersgeselskap die gebied op kaart neergelê het.

Uitbarsting
-----------

Die uitbarsting van 18 Mei 1980 veroorsaak 'n rookpluim van 10 km hoog
Die vulkaan is veral bekend vanweë die groot uitbarsting op 18 Mei 1980. Dit was die mees dodelike en verwoestende vulkaanuitbarsting in die geskiedenis van die Verenigde State. 57 persone is dood en 200 huise, 47 brûe, 24 km spoorweë en 300 km paaie is vernietig. Die uitbarsting is deur 'n aardbewing van 5,1 op die Richterskaal voorafgegaan, sowel as deur die opblaas van die top van die berg, wat nou meer as 400 m laer as vantevore is.

Die krag van hierdie uitbarsting is vergelykbaar met 500 keer die krag van die atoombom wat op Hirosjima laat val is. Voordat die eintlike uitbarsting plaasgevind het, het 'n enorme pliniaanse wolk uit die kratermond opgestyg. 'n Groot piroklastiese wolk, met 'n temperatuur van rondom 500 °C, het alles op sy afdraende weg verwoes. Daar het 'n groot krater (caldera) ontstaan. Bome in 'n baie wye omtrek is platgevee. Onbeskermde persone is deur die piroklastiese stroom oorval en is binne enkele tellings lewend gekook. As die vulkaan nie in só 'n ylbevolkte area geleë was nie, sou die aantal slagoffers enorm kon gewees het. Die vulkaan was reeds lank onaktief, maar sedert sy ontdekking in die agttiende eeu was daar wél 'n aantal klein uitbarstings.

In September 2004 het die berg opnuut begin rook, maar 'n groot uitbarsting het nie plaasgevind nie. Op 8 Maart 2005 stoot die vulkaan 'n ruim 10 km hoë wolk van as en stoom uit, terwyl 'n ligte aardbewing van 2,5 op die Richterskaal geregistreer is. Die rookuitbarsting het ongeveer 'n halfuur lank geduur en was van ver af sigbaar.

Gevaarsones
-----------

Al vóór die beroemde uitbarsting van die vulkaan was die gebied ingedeel in twee gevaarsones. Die rooi sone was naaste aan die vulkaan geleë en was as die gevaarlikste gebied gereken. Die blou sone was steeds lewensbedreigend, maar was minder ernstig. Desondanks was die oorgrote meerderheid van ál die slagoffers buite hierdie sones.
| **Wüstiet** |
| --- |
|    |
| Wüstite (swart) met goethiet (bruin)   |
| Kleur | swart  |
| Glans | metallies  |
| Hardheid | 5 - 5,5 (Mohs)  |
| Ruimtegroep | Fm3m  |
| Strukturbericht-kode | B1  |
| Nommer | 225  |
| Eenheidsel | a = 4.296 Å |
| \* Lys van minerale |
| Portaal  Geologie |

**Wüstiet** is 'n mineraal. Dit is 'n ysteroksied met formule FeO. Dit is vernoem na die Duitse geoloog en paleontoloog Ewald Wüst (1875-1934).

As mineraal is dit taamlik seldsaam. Dit word in bepaalde meteoriete aangetref of anders het die mens dit meesal veroorsaak, byvoorbeeld in slakke.

Kristalstruktuur
----------------

Die ideale FeO-struktuur is die haliet-struktuur (NaCl), maar dit is, altans onder drukke <10 GPa nie stabiel nie,. Onder 576 °C is dit ook 'n metastabiele fase wat ekssolusie (fase-uitskeiding) kan ondergaan in Fe en magnetiet.

Wüstiet wat as mineraal aangetref word, is nie-stoigiometriese Fe1-xO en bevat daarom nie net Fe2+-ione is sy rooster nie. (Wat bo 576 °C stabiel word is Fe0.94O pleks van FeO). Die mineraal het 'n ingewikkelde defek-ordening. Die suurstofatome vorm 'n kubiese digpakking en soos in die geval van maghemiet is daar oktaëderholtes [ ]; en tetraëderholtes ( ) gevul. Indien leë holtes (defekte) met □ genoteer word kan die struktuur weergegee word as [Fe2+1-3xFe3+2x-t□x+t](Fe3+t) waar 0.04<x<0,12 en 2,0<(x+t)/t<4,5 Merk op dat in ideale NaCl-struktuur alle oktaëderholtes alleenlik en geen van die tetraëderholtes gevul is nie. 
Watter ordening dit presies het hang af van die samestelling en die temperatuurgeskiedenis omdat daar korte-afstandsordening kan optree (klustering).
**Soembawa** (Indonesies: *Pulau Sumbawa*) is die tweede grootste van die Klein-Soenda-eilande na Timor en is in die weste van dié argipel, in die suide van die eilandnasie Indonesië, geleë. Die eiland word begrens deur die Floressee in die noorde en die oop Indiese Oseaan in die suide. Soembawa bestaan basies uit twee dele, wat in die suide deur 'n nou landbrug verbind word.

Rysvelde in die weste van Soembawa
Nasa-Satellietbeeld van die kaldera of groot krater van die vulkaan Tambora wat as gevolg van die massiewe uitbarsting in 1815 ontstaan het
Soembawa is in die ooste van Lombok, in die weste van Flores en in die noordweste van Soemba geleë. In die noorde, oorkant die Floressee, lê Soelawesi, en verder wes Java. Soembawa het 'n bevolking van 1 391 340 in 2014 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 15 214,13 km².

Soembawa se geologie is gekenmerk deur baie aktiewe vulkane wat dié eiland van wes na oos gevorm het. Soembawa se vulkane behoort tot die Ring van Vuur wat die Stille Oseaan van Nieu-Seeland tot Chili omsirkel. Byvoorbeeld is die eiland se hoogste berg, Tambora, 'n aktiewe stratovulkaan en lê in die noorde van die eiland. Dié vulkaan se bekendste uitbarsting in April 1815 het een jaar later in Europa en Noord-Amerika die Jaar sonder somer veroorsaak.
Die ontwerp van die steen.
'n Foto van die steen, 'n replika daarvan en die uitsig vanaf die Woodhouse-krans.
Die **Swastikasteen** is 'n klip met 'n ontwerp wat baie soos 'n swastika lyk en op die Woodhouse-krans aan die noordekant van Ilkley Moor in Wes-Yorkshire, Engeland, geleë is. Die ontwerp het 'n dubbele buitelyn met vier gekromde arms en 'n aangehegte S-vorm; elk omring 'n klein, ronde holte. Soortgelyke holtes word op ander klippe daarnaby aangetref.

Dit lyk baie soos die Rosa camuna-ontwerpe van Italië. Daar is 'n moontlikheid dat Kelte tydens die Romeinse besetting 'n paar honderd jaar v.C. deur die gebied beweeg het waar die Rosa camuna-ontwerpe geleë is, die swastikaontwerp as deel van hulle stamsimbolisme oorgeneem en dit op rotse uitgekrap het toe hulle in Ilkley gestasioneer was.

Skakels
-------

* Die Swastikasteen

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Swastikasteen.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

Koördinate: 53°55′08″N 1°51′43″W﻿ / ﻿53.91889°N 1.86194°W﻿ / 53.91889; -1.86194
Vroue wat ’n hidjab dra.
’n **Hidjab** of **hijab** (Arabies: حجاب; IFA: hɪˈdʒɑːb) is ’n sluier wat Moslemvroue in die openbaar dra of in die teenwoordigheid van mans wat nie deel van hul nabye familie is nie. Dit bedek die kop en skouers. Die term kan ook uitgebrei word na enige kleed wat die kop, gesig of liggaam bedek om aan ’n sekere mate van fatsoenlikheid te voldoen. Die term kan ook gebruik word om na die afsondering van vroue van mans in die openbaar te verwys, of dit kan ’n metafisiese dimensie aandui, byvoorbeeld om te verwys na "die sluier wat die mens of die wêreld van God skei".

Simbool van fatsoenlikheid
--------------------------

In die meeste gevalle word die hidjab deur Moslemvroue gedra as ’n simbool van fatsoenlikheid en privaatheid. Volgens die *Encyclopedia of Islam and Muslim World* behels fatsoenlikheid in die Koran beide mans en vroue se "blik, houding, kleredrag en geslagsdele". Die Koran raai Moslemvroue aan om fatsoenlik aan te trek. Sommige Sjaria omskryf dit as die bedekking van alles behalwe die gesig, elmboë en knieë. Dié riglyne word gevind in hadit en fikh, wat ontstaan het ná die openbaring van die Koran, maar volgens sommige is dit afgelei van verse uit die Koran.

In die Koran verwys die term "hidjab" na ’n afskeiding of gordyn in die letterlike en metaforiese sin. Die vers waarin dit letterlik gebruik word, word gewoonlik verstaan dat dit verwys na die gordyn wat besoekers aan Mohammed se huis geskei het van sy vrou se woonkwartier. (In die Afrikaanse Koran word die woord "gordyn" gebruik.) Dit laat sommige glo die opdrag in die Koran om die hidjab te dra, is van toepassing op die vroue van Mohammed, en nie vroue in die algemeen nie.

Sekere lande soos Iran en Saoedi-Arabië vereis die dra van die hidjab in die openbaar. Ander lande het weer wette afgekondig wat sekere of alle soorte hidjab in die openbaar of op sekere plekke verbied. Vroue ondervind in sekere dele van die wêreld ook nieamptelike druk om die hidjab in die algemeen of in sekere vorme te dra of nie. Dit sluit fisieke aanvalle in.

Sien ook
--------

* Boerka
* Nikab
**Sonnedou** verwys na 'n klas van plante (*Drosera*) wat met sy amper 200 soorte, die tweede grootste genus vleisvretende plante vorm. Kenmerkend is die blare wat gomkliere besit en waardeur prooi gelok
en gevang word. So kan dié plante ook in voedingstofarme grond gedy, soos in vene.

Beide die botaniese naam (van die Antieke Grieks δρόσος: *drosos* = "dou, doudruppels") sowel as die Afrikaanse naam, verwys na die glansende druppels gom wat op die blare voorkom.

Die genus is amper wêreldwyd verspreid. Hoof-verspreidingsgebiede is Australië, Suid-Amerika en Suid-Afrika. Talle soorte word deur menslike uitbreiding en aktiwiteite bedreig, terwyl enkeles as troetelplante aangehou word.

Kenmerke
--------

Kaapse sonnedou (*D. capensis*)
Sonnedou-soorte is selde eenjarige en meestal meerjarige kruidagtige plante, rosette-vormend, regopstaande of klimplante met 'n groeihoogte van een tot eenhonderd sentimeter. Klimmende sonnedou-soorte kan egter nog langer word, meer as 3 Meter is al berig (*Drosera erythrogyne*).

Hulle kan aantoonbaar 'n ouderdom van oor die 50 jare bereik. Die genus is vir die opname van stikstowwe deur insekte gespesialiseer, veral by die dwergsonnedou-soorte waar die nitraatreduktase ensiem wat plante normaalweg vir die opgaar van grondverwante nitraat benodig, totaal afwesig is.
Oseaniese oppervlakstrome.
'n **Seestroom** is 'n aanhoudende, gerigte beweging van seewater wat veroorsaak word deur 'n verskeidenheid faktore wat op die water inwerk, soos wind, die Corioliskrag, brekende golwe, kabbeling en verskille in temperature en soutgehalte. Dieptekontoere, kuslynkonfigurasies en wisselwerkings met ander strome beïnvloed 'n stroom se rigting en sterkte. 

Seestrome is hoofsaaklik horisontale waterbewegings.

Omskrywing
----------

Seestrome vloei vir groot afstande en saam vorm hulle die globale vervoerband van seewater, wat 'n belangrike rol speel in die bepaling van die klimaat van baie van die Aarde se streke. Hulle beïnvloed veral die temperatuur van die streke waardeur hulle vloei. Warm strome wat aan kuslyne met 'n gematigde temperatuur vloei, verhoog die temperatuur van die gebied deurdat dit die seebries verhit wat oor die gebied waai.

Die beste voorbeeld is dalk die Golfstroom, wat Noordwes-Europa se klimaat baie gematiger maak as dié van lande soos Kanada wat op dieselfde breedtegraad lê. Nog 'n voorbeeld is Lima, Peru, waarvan die koeler subtropiese klimaat kontrasteer met dié van die omringende tropiese klimate vanweë die koue Humboldtstroom.

Seestrome is dus patrone van watervloei wat klimaatstreke en weerpatrone oor die hele wêreld beïnvloed. Benewens wind en digtheid, speel ander faktore ook 'n rol, insluitende die vorm en konfigurasie van die seebekken waardeur hulle vloei. Die twee basiese soorte strome – oppervlak- en diepseestrome – help bepaal die aard en vloei van seestrome oor die planeet.

Termohaliene sirkulasie
-----------------------

Termohaliene sirkulasie is die vervoerband van die Aarde se seewater. "Termo-" dui op temperatuur en "-halien" op soutgehalte. Albei faktore het 'n invloed op die digtheid van water en dus op die feit of water styg of daal.

Sout water is 2 tot 3 present swaarder as soet water, en koue water is swaarder as warmer water. Die sout water sal na die bodem sink en na die kant wegstroom. Hierdeur ontstaan 'n konveksiestroming, in dié geval 'n termohaliene stroming genoem. Die Golfstroom is so 'n voorbeeld. 

Termohaliene sirkulasie is 'n wêreldwye verskynsel en belangrik vir die hele klimaatstelsel van die Aarde.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4130725-2
* LCCN: sh85093884
* NDL: 00564617
* NKC: ph740243

 |
Kaart van die Gasastrook
Die **Gasastrook** is 'n dun kusstrook langs die Middellandse See in die Midde-Ooste. In Arabies is dit bekend as قطاع غزة, *Qitˁɑ' Ġazzah/Qita' Ghazzah* en in Hebreeus as רצועת עזה, *Retzu'at 'Azza*). Die strook is genoem na die hoofstad, Gasa, en het ongeveer 2,3 miljoen inwoners, van wie die meeste Palestyne is. Die oppervlakte van die Gasastrook is 360 km². Die Gasastrook word tans nie as 'n wetlike onderdeel van enige heersende land gesien nie, maar word wel deur die Palestynse Outoriteite regeer. Die Gasastrook vorm saam met die Wesoewer die Staat van Palestina.

Israel is in beheer van die Gasastrook se lugweë en seeroetes. Die strook self en sy bevolking val onder die gesag van die Palestynse Nasionale Outoriteite wat ook die Gasastrook se Rafah-grenspos na Egipte onder toesig van die Europese Unie beheer.

Israel hou vol dat hul besetting van Gasa geëindig het met die eensydige onttrekking. Die Palestynse Outoriteite en sommige regsgeleerdes en menseregtedeskundiges hou vol dat die besetting steeds voortgaan as gevolg van Israel se volgehoue en volledige beheer van die strook.
|  |
| --- |
| **Taung-kind** |
| 'n Beeld van die fossiel. |
| 

---

 |
| Algemene naam | Taung-kind |
| Katalogusnommer | Taung 1 |
| Spesie | *Australopithecus africanus* |
| Ouderdom | Sowat 2,8 miljoen jaar; dood op 3,3 jaar |
| Plek ontdek | Taung, Suid-Afrika |
| Datum ontdek | 1924 |

’n Rekonstruksie van die Taung-kind se gesig.
Die **Taung-kind** is ’n skedel van die *Australopithecus africanus* wat in 1924 in ’n kalkgroef in Taung, Suid-Afrika, gevind is deur werkers van die Northern Lime Company. Die skedel het in die besit gekom van Raymond Dart, ’n anatoom van die Universiteit van die Witwatersrand, en hy het die belangrikheid daarvan besef. Hy het die ontdekking in 1925 in die tydskrif *Nature* gepubliseer en gesê die skedel is van ’n tussenspesie tussen die aap en die mens. Dit is destyds deur die wetenskaplike gemeenskap verwerp weens die geloof dat ’n groter kopbeenkapasiteit nodig was vir loop op twee bene. Sir Arthur Keith het gemeen die kopbeen is dié van ’n jong aap, waarskynlik ’n klein gorilla. Die publiek het die nuwe genus eers 20 jaar later aanvaar en dit het toe ’n ware lid van die Homininae geword. 

Die Taung-kind is sowat 2,5 miljoen jaar oud. Daar is eers gereken hy was tussen ses en agt jaar oud toe hy dood is, maar nuwe studies van sy tande het gewys hy was moontlik tussen drie en vier jaar oud. 

Die kind het regop geloop, was sowat 125 cm lank en het 30 tot 34 kg geweeg. Sy breinkapasiteit was 405 cm3 en hy het hoofsaaklik in ’n savanne gewoon. Vergelykings met ’n kind van nege dui daarop dat die groeisnelheid tot puberteit van die *A. africanus* dieselfde was as dié van ’n sjimpansee.

Jongste navorsing
-----------------

’n Onlangse mikro-CT-skandering wat deur dr. Kristian Carlson van die Instituut vir Menslike Evolusie aan die Universiteit van die Witwatersrand gedoen is, het gewys die Taung-kind het nie die skedelaanpassings van moderne babas gehad nie. Die sagte plekke op die kop en die naat wat oor die kop loop, ontbreek. Sy bevindings is op 25 Augustus 2014 in die *Proceedings of the National Academy of Sciences* gepubliseer. 

Die metopiese naat maak die geboorteproses makliker en stel die brein in staat om te vergroot. Dit lyk dus nie of die *Australopithecus africanus* se brein baie groot geword het nie, al het hy reeds op twee bene geloop. Dit bewys ook teorieë verkeerd dat die Taung-kind se brein, veral die prefrontale deel, dieselfde as moderne babas s’n ontwikkel het. 

Carlson glo die kopbeenontwikkeling van moderne babas het miljoene jare ná die Taung-kind eers ontstaan, in die eerste *Homo*-spesies toe hulle groter breine begin ontwikkel het.
Die letter ß in verskillende lettertipes
**ß** (uitgespreek as **Eszett** [ɛsˈt͜sɛt], ook *scharfes S* of *Scharf-S* ("stemlose s") genoem) is 'n letter van die Duitse alfabet en die enigste wat uitsluitlik in die Duitse taal voorkom. Dit het oorspronklik uit die ligatuur of koppelletter tussen die lang ſ ('n variant van die letter s) en 'n grafiese variant van die letter z ontstaan.

Die ß is 'n medeklinkerletter waarmee die stemlose s-klank (stemlose alveolare frikatief, in die internasionale fonetiese alfabet: [s]) weergegee word. Tans word die ß uitsluitlik in die Duitse skryftaal gebruik, met uitsondering van Switserland en Liechtenstein waar dit gereeld deur *ss* vervang word (behalwe in publikasies wat op die hele Duitse taalgebied gemik is). Die Duitssprekende minderhede in België, Denemarke (Noord-Sleeswyk) en Italië (Suid-Tirool) gebruik die „ß" in hul skryftaal volgens die spelreëls van Duitsland, Oostenryk en Luxemburg. Dieselfde geld vir Duitssprekende Namibiërs.

Met die Duitse spellingshervorming van 1996 is die voorheen onreëlmatige spelling van *ß* en *ss* by die uitspraak aangepas. Tans kan die ß slegs op 'n lang klinker of 'n diftong volg (soos byvoorbeeld in *Fuß*, *Spaß*, *weiß*). Kort klinkers vereis nou die ss-spelling (*muss*, *Fass*, *Russland* - voor 1996: *muß*, *Faß*, *Rußland*).

Alhoewel die ß tans in ander tale, insluitende Afrikaans en Engels, nie meer gebruik word nie, het dit as ſs-ligatuur nog tot in die 18de eeu deel uitgemaak van 'n aantal alfabette, waaronder Sweeds. In baie middeleeuse, maar ook in moderne dokumente kom 'n teken, wat baie op die letter ß lyk, as afkorting vir *sch* voor, byvoorbeeld vir die geldeenheid Schilling.

Tot op 29 Junie 2017 was die ß die enigste letter in die Duitse alfabet sonder 'n amptelike hoofletter.
**Teorie** is 'n kontemplerende en rasionele tipe abstrakte of veralgemenende denke, of die resultate van sulke denke. Afhangende van die konteks, kan die resultate byvoorbeeld insluit algemene verduidelikings van hoe die natuur werk. Die woord het sy wortels in Antieke Griekeland, maar in die moderne gebruik het dit verskeie verskillende, verwante betekenisse aangeneem.

'n Teorie kan *normatief* (of voorskriftelik) wees, wat beteken: 'n veronderstelling oor wat behoort te wees. Dit bied "doelwitte, norme en standaarde". 'n Teorie kan 'n liggaam van kennis wees, wat moontlik mag of nie mag verband hou met spesifieke verduidelikende modelle nie. Om te teoretiseer is om hierdie liggaam van kennis te ontwikkel.

In Aristoteles se definisies, word teorie baie dikwels gekontrasteer met "praktyk" (uit die Griekse *praxis*, πρᾶξις) 'n Griekse term vir "doen", wat teenoor teorie staan, want suiwer teorie behels geen doen nie, afgesien van dit self.

In die moderne wetenskap, verwys die term "teorie" na wetenskaplike teorieë, 'n goed-bevestigde tipe van verduideliking van die natuur, gemaak op 'n manier wat in ooreenstemming is met die wetenskaplike metode, en die vervulling van die kriteria wat vereis word deur moderne wetenskap. Sulke teorieë word beskryf op so 'n manier dat enige wetenskaplike in die veld in 'n posisie is om dit te verstaan en om óf empiriese ondersteuning te voorsien ("verifieer") óf om dit empiries te weerspreek ("vervals"). Wetenskaplike teorieë is die mees betroubare, streng en omvattende vorm van wetenskaplike kennis, in teenstelling met die meer algemene gebruik van die woord "teorie" wat impliseer dat iets onbewys of spekulatief is (wat beter beskryf word deur die woord "hipotese"). Wetenskaplike teorieë word onderskei van hipoteses, wat individuele empiries-toetsbare veronderstellings is, en wetenskaplike wette, wat 'n beskrywing is van hoe die natuur sal optree onder sekere omstandighede.

Sien ook
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sien ***teorie*** in Wiktionary, die vrye woordeboek. |

* Teorie van alles
* Inligtingsteorie
* Milanković-teorie
* Teorie van Pythagoras
* Skopos-teorie

Notas
-----

1. ↑  Schafersman, Steven D. "An Introduction to Science". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Januarie 2018. Besoek op 18 November 2016.
2. ↑  *Science, evolution, and creationism*. Washington, D.C.: National Academies Press. 2008. p. 11. ISBN 0-309-10586-2. Besoek op 26 September 2015.
Die dorp Thonburi aan die regteroewer (westekant) van die Chao Phraya (hier links onder) oorkant die fort van Bangkok tydens die Beleg van Bangkok in 1688.
**Thonburi** (Thai: ธนบุรี) is 'n deel van moderne Bangkok. In die tyd van die Koninkryk Ayutthaya het sy ligging aan die westeroewer (regterkant) by die mond van die Chao Phrayarivier dit 'n belangrike garnisoendorp gemaak. Dit word in die naam weerspieël: *thon* (ธน), "rykdom", en *buri* (บุรี), "fort".

Geskiedenis
-----------

In 1767, ná die verwoesting van Ayutthaya deur die Birmane, het generaal Taksin Thonburi terugverower en dit die hoofstad van die Koninkryk Thonburi gemaak, met homself as koning. Hy is op 6 April 1782 onttroon. Rama I, die nuwe koning, het die hoofstad na die oorkant die rivier geskuif, waar hy die stad Bangkok op 21 April 1782 amptelik gestig het.:p.14 Thonburi het 'n onafhanklike dorp en provinsie gebly tot in 1971, toe dit met Bangkok versmelt is.

Thonburi het minder ontwikkel gebly as die oorkant van die rivier. Baie van die tradisionele waterweë, of *khlongs*, bestaan nog daar, terwyl hulle nie meer aan die ander kant van die rivier voorkom nie. In 1950 het Bangkok sowat 1,3 miljoen inwoners gehad en die munisipaliteit Thonburi sowat 400 000. In 1970 was Thonburi Thailand se tweede grootste stad, met sowat 600 000 inwoners.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Lawameer in die Halema'uma'u-krater
'n Gloeinde gaspluim van swaweldioksied onder Hawai se nagtelike sterrehemel
**Kīlauea** (Engels: [ˌkiːlaʊˈeɪə], Amerikaanse Engels: [ˌkɪləˈweɪə]; Hawais: [tiːlɐwˈwɛjə]) is 'n aktiewe skildvulkaan in die eilandgroep en Amerikaanse deelstaat Hawaii. Dit is die jongste en tans aktiefste van vyf vulkane wat saam die namgewende eiland Hawaii (dikwels ook Groot Eiland genoem om verwarring met die hele eilandgroep en deelstaat te voorkom) vorm. Die vulkaan, wat langs die suidkus van die eiland geleë is, is tussen 300 000 en 600 000 jaar oud en het sowat 100 000 jaar gelede bo die water van die Stille Oseaan begin oprys.

Hawaiërs het oorspronklik net na die vulkaanpiek se kaldera as Kīlauea verwys. Eers in die moderne tydperk het aardwetenskaplikes begin om die hele vulkaan so te noem - 'n taalgebruik wat later ook in die algemene omgangstaal ingeburger geraak het. 

Die vulkaan het godsdienstige en mitologiese betekenis as tradisionele woonplek van Pele, die Hawaise vulkaangodin. Ou Hawaise gesange en mondelinge oorlewerings vertel van vroeëre uitbarstings wat as die werk van 'n woedende Pele beskryf word. Die eerste Europeër, wat die vulkaanpiek met sy eie oë kon sein, was die sendeling William Ellis wat in 1823 'n besoek aan die gebied gebring het.

Die vulkaan se kaldera het gedurende die 19de en vroeë 20ste eeu byna ononderbroke vulkaniese aktiwiteit getoon. Sedert 1952 was daar altesaam 34 uitbarstings. Langs die sogenaamde *East Rift Zone* het in Januarie 1983 'n periode van voortgesette aktiwiteit begin wat steeds voortduur. In Maart 2008 het 'n verdere opening in die vulkaanpiek se Halema‘uma‘u-krater ontstaan, met 'n borrelende lawapoel en 'n gaspluim.

Kīlauea is oorspronklik as 'n satelliet (newevulkaan) van Mauna Loa, die grootste vulkaan ter wêreld, beskou. Meer onlangse vulkanologiese navorsing het egter getoon dat Kīlauea oor 'n selfstandige magmastelsel beskik wat tot 'n diepte van 60 kilometer strek. Die piek van Kīlauea maak saam met Mauna Kea en Kohala deel uit van 'n boogvormige reeks vulkane. Mauna Loa is buite hierdie reeks geleë.
**Paleomagnetisme** is die navorsing van die magnetisasie en sy rigting van gesteentes van 'n bepaalde ouderdom.

Daar is party minerale wat by hulle vorming deur die magnetiese veld van die aarde permanent gemagnetiseer word. Meting van hulle magnetisasie kan daardeur inligtings verskaf oor die magneetveld van die aarde op die moment van vorming. Daaruit kan afgelei word op watter breedtegraad die gesteente gevorm is en watter rigting die magneetveld toe gehad het.

Omdraaiing
----------

Die magnetiese strepe ewewydig aan die midde-oseaniese rug
Die magneetveld van die aarde het talle kere in die aardgeskiedenis van rigting verander: die magnetiese suidpool het die noordpool geword en andersom. Die posisie van die kontinente het ook verander deur die plaattektoniek. Paleomagnetisme speel 'n sleutelrol in die navorsing van die paleogeografie van ons planeet.

Die tektoniek vervaardig meer oseaankors by die rug wat op die plaatgrens lê. Dit skuif die oseaanbodem sydelings opsy. Die nuwe materiaal is aanvanklik magma wat 'n hoë temperatuur het. Terwyl dit afkoel raak dit deur die magneetveld van die aarde gemagnetiseer. Hierdeur word die magneetveld se rigting vasgelê. Navorsing het duidelik gemaak dat dit 'n patroon van magnetiese strepe veroorsaak wat ewewydig aan die rug loop. Die magnetisasie se rigting wissel van streep tot streep omdat tydens die geskiedenis van die aarde die planeet se magneetveld herhaaldelik omgekeer het.

Belangrike minerale
-------------------

Minerale wat in paleomagnetisme belangrik is:

| Mineraal | formule | Curie-punt (°C) | Oorsprong |
| --- | --- | --- | --- |
| magnetiet | Fe3O4 | 580 | magmaties, soms metamorfies of chemies |
| titanomagnetiet | Fe2FexTi1-xO4 | 150- 580 | magmaties, soms metamorfies of chemies |
| hematiet | α-Fe2O3 | 675 | sediment, chemies, soms magmaties of metamorf |
| maghemiet | γ-Fe2O3 | 590-675 (gaan oor in hematiet 250-750) | chemies |
| magneetkies | FeS1+x x<-0,14 | 320 | magmaties, chemies |
| goethiet | α-FeOOH | 120 | chemies (verwering) |
| lepidokrosiet | γ-FeOOH | <25 (verloor water 250 ->maghemiet | chemies (verwering) |
| greigiet | Fe4S4 | ~330 (ontbind ~200) | chemies (anoksiese sediment) |
Die lae van die Aarde en sy atmosfeer.
Die **aardkern** is die binnenste deel van die Aarde; dit strek van die onderkant van die aardmantel op ’n diepte van sowat 2 900 km tot by die middelpunt van die Aarde op ’n diepte van ongeveer 6 370 km. Die aardkern omvat 16% van die volume van die Aarde en 32% van die massa.

Met seismologiese ondersoeke is vasgestel dat die digtheid van die Aarde op 2 900 km skielik toeneem, van ongeveer 5 500 tot 10 000 kg/m3, wat dui op ’n skielike verandering van die chemiese samestelling. Die kern bestaan grotendeels uit nikkelyster. Die grens tussen die mantel en kern word die Wiechert-Gutenberg-diskontinuïteit genoem.

Die aardkern word verdeel in ’n vaste binnekern en ’n vloeibare buitekern.

Buitekern
---------

Die feit dat longitudinale P-golwe (primêre of drukgolwe) wel deur die buitekern voortgeplant word, maar transversale S-golwe (sekondêre golwe) nie, dui daarop dat die nikkelyster in die buitekern grotendeels vloeibaar is. Konveksiestrome in die buitekern is verantwoordelik vir die opwekking van die Aarde se magneetveld. Twee prosesse is vir die konveksie in die buitekern verantwoordelik:

* Die belangrikste is waarskynlik die gedeeltelike stolling van vloeibare buitekernmateriaal op die binnekern. Veral die swaarder elemente word afgeset en ’n ligter residu bly oor. Dit het die neiging om te styg in die swaarder omringende buitekernmateriaal.
* ’n Tweede oorsaak is die oordrag van hitte deur die materiaal bo in die buitekern aan die aardmantel. Hierdeur koel dit af en word dit swaarder, waardeur dit na onder sink.

Binnekern
---------

Die Deense seismoloog Inge Lehmann het in 1936 aangetoon dat die binnekern (op ’n diepte van tussen 5 110 en 6 370 km) wel weer vas is. Ondanks die baie hoë temperatuur van sowat 5 800 K is die yster hier vas vanweë die baie hoë druk, wat in die middel tot 3 500 000 atmosfeer styg. Met ’n onlangse ondersoek (op 3 Desember 2012) deur die Franse instituut CNRS is vasgestel dat die temperatuur in die binnekern tot sowat 6 000 K styg. 

Die binnekern as geheel ondervind geen swaartekrag nie, omdat dit van alle kante deur dieselfde hoeveelheid massa omring word.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Aardkern.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4152675-2
* LCCN: sh85040429
* NKC: ph163341

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

Die vlak van die sonnebaan kan mooi gesien word op hierdie foto van 1994 deur die Clementine-ruimtetuig. Clementine se kamera wys hier (van regs na links) die Maan, verlig deur die aarde se weerkaatsing, die Son se gloed wat oor die donker deel van die maan opkom en die planete Saturnus, Mars en Mercurius (die drie kolle links onder).
Die sonnebaan van die kant af gesien. Dit wys die planete Mercurius, Venus, Aarde en Mars en toon aan hoe die planete op dieselfde vlak om die Son beweeg.
Die **sonnebaan** (ook die **ekliptika** genoem) omskryf die vlak wat die wentelbaan van die Aarde om die Son bevat. Die wentelbaan van die meeste planete in die sonnestelsel lê baie na aan dié vlak. Van die Aarde gesien is dit 'n reusesirkel (om die waarnemer) wat deur die hemelruim loop en die verskillende punte van die son se pad oor die verloop van 'n jaar daarop bevat relatief tot die sterre op die agtergrond. 

Die diereriem lê ook op die sonnebaan. Die sonnebaan vorm 'n hoek van ~23.5° met die hemelewenaar vanweë die helling van die aarde se as met betrekking tot sy wentelbaan. Die wentelbaan van die Maan vorm 'n helling van ~5° met betrekking tot die sonnebaan.

Omdat daar ~365.25 dae in 'n jaar is en daar 360 grade in 'n sirkel is, lyk dit asof die son met ongeveer 'n graad per dag met die sonnebaan langs beweeg. Hierdie beweging is van wes na oos, in teenstelling met die skynbare oos-wes-beweging van die hemelruim.

Die sonnebaan en die hemelewenaar kruis mekaar op twee punte direk teenoor mekaar. Hierdie punte is die dag-en-nag-eweninge, wanneer die dag en nag op alle plekke op aarde ongeveer 12 uur lank is.

Die punt op die sonnebaan wat die verste noord is van die hemelewenaar word die wintersonkeerpunt of -sonstandpunt genoem (die somersonkeerpunt in die Noordelike Halfrond) en wanneer die punt die verste suid van die hemelewenaar is, is die omgekeerde waar. Die son se skynbare jaarlikse beweging langs die sonnebaan is die gevolg van die Aarde se wentelbeweging en hellingshoek.

Wanneer die Maan tydens donkermaan die sonnebaan kruis (knope genoem), sal 'n sonsverduistering plaasvind.
| Golf van Napels |
| --- |
| Satellietbeeld van die Golf van Napels |
| Kaart van die Golf van Napels |
| Koördinate: | 40°44′7″N 14°16′31″O﻿ / ﻿40.73528°N 14.27528°O﻿ / 40.73528; 14.27528Koördinate: 40°44′7″N 14°16′31″O﻿ / ﻿40.73528°N 14.27528°O﻿ / 40.73528; 14.27528 |
| Ligging: | Italië |
| Soort: | Golf van die Middellandse See |
| Oppervlakte: | 870 km² |
| Gemiddelde diepte: | 170 m |
| Lengte: | 15 km |
| Breedte: | 30 km |
| Uitvloei: | Tirreense See |
| Eiland/e: | Capri, Ischia, Procida |
| Nedersettings: | Napels |

'n Uitsig oor die Golf van Napels by Napels met Vesuvius in die agtergrond
Die **Golf van Napels** (Italiaans: *Golfo di Napoli*, Napolitaans: *Gurfo 'e Napule*) is 'n baai aan die weskus van Suid-Italië in die Italiaanse streek Kampanië.

Aan die Golf van Napels lê (kloksgewys van noordwes na suidoos) die ruïnes van die ou Romeinse stad Baiae, die stad Pozzuoli met die Campi Flegrei, die stad Napels, die vulkaan Vesuvius met die opgrawings van die Romeinse stede Pompeji en Herculaneum en uiteindelik die stede Torre del Greco en Castellammare di Stabia. Aan die suidoostekant word die Golf van Napels deur die skiereiland van Sorrento begrens.

Die Golf van Napels word min of meer 'verleng' deur drie eilande: Capri in die suide en Ischia en Procida in die noorde. Verdere eilande is Vivara ten suidweste van Procida en Nisida (by Pozzuoli). In die middel van die Golf van Napels is daar egter geen eilande nie. Een moontlike verklaring hiervoor is dat die hele Golf van Napels die krater (kaldera) van 'n supervulkaan kan wees.
**Verspeelde lente** is 'n roman van Johannes van Melle (Nasionale Boekhandel, 1963). Dit is in 1984 onder regie van Manie van Rensburg tot 'n suksesvolle televisiereeks verwerk met Ian Roberts en Elize Cawood in die hoofrole. Groot dele van die tonele is in die Tankwa-Karoo geskiet op die plaas Elandsvlei

Rolverdeling
------------

* Elize Cawood as Pop le Roux
* Ian Roberts as Hermaans Cronjé
* Brian O'Shaughnessy as Jan Greyling
* Tertius Meintjies as Gert Greyling
* Wilma Stockenström as Griet le Roux
* Limpie Basson as Sagrys le Roux
* André Rossouw as Job Cronjé
* Isabella Bosman as Hessie Cronjé

Storielyn
---------

Pop le Roux (gespeel deur Elize Cawood) is ’n mooi, maar betreklik onontwikkelde, boeremeisie uit ’n arm familie. Die jong mans van die kontrei ding almal met mekaar mee om haar guns te wen. Die man wat sy lief het, is Manie Cronjé, maar hy is net so arm en Pop sien nie kans om verder swaar te kry nie. Sy trou uiteindelik met Jan Greyling, die ryk wewenaar. Geleidelik pas sy haar by haar nuwe lewe aan en word ’n goeie vrou vir Jan. Maar jare later as hy sterf en Manie ook ’n wewenaar is, bewerkstellig sy dit so dat sy weer by Manie uitkom.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse televisiereekse
**Tūheitia Pōtatau Te Wherowhero VII** KStJ GCCT KCLJ (gebore as **Tūheitia Paki** op 21 April 1955 en gekroon as ***kiingi* Tūheitia**) het in 2006 die Maori-koning in Nieu-Seeland geword. Hy is die oudste seun van die vorige Maori-monarg, Te Arikinui dame Te Atairangikaahu. Hy is as haar opvolger aangekondig en gekroon op 21 Augustus 2006, die dag van haar begrafnis.

Tūheitia is getroud met *makau ariki* (koningingemalin) Atawhai en hulle het drie kinders.

Poukai
------

Die Poukai is 'n jaarlikse reeks besoeke deur die Maori-koning aan verskeie *marae*, 'n tradisie wat van die 19de eeu dateer. Poukai is deur die tweede Maori-koning, Tāwhiao, ingestel. Hy het gesê: "Ek het hierdie instelling begin om die weduwees, ontneemdes en behoeftiges te voed; dit is 'n deur wat geopen is vir die talle mense en die gawe van voedsel."

Daar is elke jaar 29 Poukai en koning Tuheitia woon elkeen by.

Politieke betrokkenheid
-----------------------

Koning Tuheitia is aan die voortou van baie politieke kwessies, veral insake die Maori's. In 2018 het hy, in samewerking met die Nieu-Seelandse polisie en die departement van justisie, die Iwi Justice Panel gestig. Dit het ten doel om tronkstrafsyfers onder Maori's te verlaag, wat van die hoogste van enige inheemse volk in die wêreld is.

In 2017 het koning Tuheitia 'n grondverskuiwende oomblik vir die Kingitanga ingelei met die ondertekening van 'n formele ooreenkoms met die departement van korrektiewe dienste, namens die regering van Nieu-Seeland. Die ooreenkoms het onder meer gelei tot die ontwikkeling van 'n reïntegrasiesentrum vir vroue in die tronk wat die lewe geskenk het terwyl hulle daar is. In 'n buitengewone besoek aan 'n vrouetronk in Auckland het die koning moeders en hulle kinders besoek en belowe om nog te doen vir mense wat tronkstraf uitdien.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tūheitia Paki.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
'n Weswaartse blik oor Burmanbos-natuurreservaat en aanliggende woonstelgeboue
**Burmanbos-natuurreservaat** is geleë in Morningside, Durban, sowat 8 km noord van die sentrale besigheidsdistrik. Dit is 'n klein kuswoud wat ongeveer 55 hektaar beslaan, en deel uitmaak van Durban se Opelugstelsel (D'MOSS). Onder die reservaat se uitstaande woudboomsoorte tel die platkroon, boskoorsbessie en rooiboekenhout.

Dit bied drie wandelpaaie aan besoekers, die Pithi (500 m), Hadeda (1 km) en Bosolien (2 km) voetpaaie, wat deur die bos vleg om toegang tot die verskeie flora en fauna te bied. 'n Uitkykplatform aan die noordepunt van die buitenste voetpad bied 'n wye uitsig oor die Umgenirivier, vanaf Connaught-brug tot die Blue lagoon.

Die fauna is oorwegend skugtere spesies. Die reservaat bevat Durban se grootste bevolking blouduikers, benewens duiker, gebande en swartkwasmuishond, ystervarke en troppe blouape. Die voëllewe is meer aktief in die oggendure en word maklikste vanaf die sentrale privaatpad besigtig. Dit sluit in rooibekkakelaars, mikstert- en kleinbyvangers, nataljanfrederik, geelborskleinjantjies en paradysvlieëvangers.
'n Skildery deur Congo.
**Congo** (1954- 1964) was 'n sjimpansee wat geleer het om te kan verf op papier en skilderdoek, onder beskerming van die dierkundige, etoloog, en surrealistiese skilder Desmond Morris. Hy het die meeste van sy werk gelewer in die laat 1950's. Sy styl is beskryf as abstrakte impressionisme.

Drie van Congo se skilderye is by 'n veiling te Bonhams ingesluit tesame met werke deur Renoir en Andy Warhol - Congo se werk het verkoop teen 'n hoër as verwagte prys, terwyl die werk van Renior en Warhol geen aanbiedinge gekry het nie. Die Amerikaanse versamelaar Howard Hong het al drie stukke van Congo se werk gekoop teen $26,352 (VS dollar)(prys soos in 2005).

In sy leeftyd het Congo ongeveer 400 sketse en skilderye geskep, meestal tussen die ouderdom twee tot vier jaar. Hy sterf in 1964 as gevolg van die komplikasies van tering.

Sy kunswerk het reaksies ontlok wat gewissel het tussen minagting tot skeptisisme onder die destydse resensente. Ten minste een ander kunstenaar het skynbaar onder sy ondersteuners getel: Pablo Picasso het na bewering 'n Congo-skildery op sy ateljeemuur gehad nadat hy dit as geskenk ontvang het.

Bron
----

Onder meer vertaal vanaf Congo (chimpanzee).
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Koper(II)sulfaat |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | CuSO4 |
| Molêre massa | 159,6 [g/mol] |
| CAS-nommer | 7758-98-7   |
| Voorkoms | kleurlose, wit vastestof   |
| Reuk | Reukloos  |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | 840,9 pm; 670,9 pm; 483,3 pm   |
| Ruimtegroep | Pnma  |
| Nommer | 62 |
| Smeltpunt | ontbind ~800°C |
| Kookpunt |  |
| Digtheid | 3,6 °C |
| Oplosbaarheid | 203 [g/L] @ 20°C |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | onbrandbaar  |
| LD50 | 481 [mg/kg] |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Koper(II)sulfaat** is 'n sout van koper in sy +2 oksidasietoestand en swawelsuur met formule CuSO4. 

In sy watervrye vorm is dit 'n wit vastestof, maar die stof vorm 'n drietal hidrate en sy pentahidraat is diepblou en baie bekender as sy anhidraat. Daar is ook 'n koper(I)sulfaat met koper in sy laer +1 oksidasietoestand.

Struktuur
---------

Jahn-Tellerverwringing van 'n d9-ioon
Watervrye kopersulfaat kristalliseer in 'n ortorombiese struktuur. Die sulfaatione het 'n tetraëdriese vorm. Die koperione het 'n 3d9-konfigurasie. Daar kort dus net een elektron om die tien 3d-orbitale te vul. Mens kan sê daar is 'n gat: h+ Die koperione ondergaan Jahn-Tellerverwringing. Hulle is omring deur ses suurstofatome wat deel van die sulfaatione uitmaak, maar die omringing is 'n *verwronge* oktaëder. In 'n perfekte oktaëder sou die Cu-3d-orbitale in drie lae t2g en twee hoër eg-orbitale opgedeel wees en die een elektron wat kort sou in 'n tweevoudig ontaarde orbitaal sit. 'n Verlaging van die simmetrie splits die tweevoudig ontaarde orbitaal op in twee nie-ontaarde z2- en x2-y2-orbitale. Die gat h+ sit nou in die x2-y2-orbitaal en hierdie konfigurasie is stabieler omdat dit 'n laer totale energie besit. In die watervrye kopersulfaat se kristalstruktuur is die koperatoom daarom omring deur 'n verwronge oktaëder met vier kort Cu-O afstande en twee wat langer is.

Hidrate
-------

Kopersulfaat vorm drie hidrate:

* Die monohidraat CuSO4.1H2O liggroenerig blou
* Die trihidraat CuSO4.3H2O groenerig blou
* Die pentahidraat CuSO4.5H2O diepblou

Termogravimetrie van die blou pentahidraat is in baie universiteite 'n gunstelingeksperiment om die werking van hierdie tegniek te demonstreer. Die stof verloor 14,1% van sy massa teen 100°C en nog 14,1% teen 140°C. Dit verteenwoordig die verlies van tweemaal twee watermolekules. Die laaste watermolekule word teen 240°C vrygestel. Teen 800°C is daar opnuut massaverlies omdat die sulfaat ontbind.

{\displaystyle {CuSO\_{4}.5H\_{2}O}\xrightarrow {100C} {CuSO\_{4}.3H\_{2}O+2H\_{2}O\uparrow }}
{\displaystyle {CuSO\_{4}.3H\_{2}O}\xrightarrow {140C} {CuSO\_{4}.1H\_{2}O+2H\_{2}O\uparrow }}
{\displaystyle {CuSO\_{4}.1H\_{2}O}\xrightarrow {240C} {CuSO\_{4}+H\_{2}O\uparrow }}
{\displaystyle {2CuSO\_{4}}\xrightarrow {800C} {2CuO+2SO\_{2}\uparrow +O\_{2}\uparrow }}
**Football Club de Nantes**, algemeen bekend as **FC Nantes** of eenvoudig **Nantes**, is 'n Franse professionele sokkerklub in Nantes in Pays de la Loire. Die klub is op 21 April 1943 tydens die Tweede Wêreldoorlog gestig as gevolg van plaaslike klubs in die stad wat bymekaarkom het om een groot klub te vorm. Van 1992 tot 2007 word na die klub as FC Nantes Atlantique verwys voordat hy aan die begin van die 2007 – 08 seisoen na sy huidige naam teruggekeer het. Nantes speel in Liga 1, die eerste afdeling van sokker in Frankryk. Nantes is een van die suksesvolste klubs in Franse sokker, nadat hy agt Liga 1 titels gewen het, vier Coupe de France wen en een Coupe de la Ligue-oorwinning behaal het.

Die klub is bekend vir sy *jeu à la nantaise*, of Nantes-stylspelsy kollektiewe gees, hoofsaaklik voorgestaan onder afrigters soos José Arribas, Jean-Claude Suaudeau en Raynald Denoueix en sy jeugstelsel, wat spelers soos Marcel Desailly, Didier Deschamps, Mickaël Landreau, Claude Makélélé, Christian Karembeu en Jérémy Toulalan ontwikkel het.

Geskiedenis
-----------

### Stigting

Die klub is in 1943 gestig. Die eerste wedstryd wat Nantes as 'n professionele span gespeel het, het in die Stade Olympique de Colombes teen CA Paris plaasgevind, waar Nantes 2 – 0 geseëvier het. Die eerste tuiswedstryd was 'n nederlaag van dieselfde telling teen Troyes.
**Yuriy Georgiyevich Sedykh** (11 Junie 1955 - 14 September 2021) was 'n baan- en veldatleet wat die Sowjetunie van 1976 tot 1991 in hamergooi verteenwoordig het. Hy was 'n Europese, Wêreld- en Olimpiese kampioen en hou die wêreldrekord met 'n afstand van 86,74 m in 1986.

Loopbaan
--------

Sedykh is in Novocherkassk, Rusland, gebore en het in Nikopol, Oekraïne, grootgeword. Hy het in 1967 begin om atletiek te oefen onder leiding van die afrigter Vladimir Volovik. Hy het in Burevestnik en later by die Gewapende magte se sportvereniging in Kijif geoefen. Later het hy die rang van majoor in die Sowjetleër behaal. Vanaf 1972 word hy afgerig deur Anatoliy Bondarchuk, wat algemeen beskou word as een van die beste hamergooi afrigters ter wêreld. In 1973 word hy lid van die Sowjetunie se Nasionale Junior Atletiekspan.

Mededinging
-----------

Sedykh het goue medaljes verower tydens die Olimpiese Spele 1976 en die Olimpiese Spele van 1980. Hy was ook eerste op die Goodwill Games in 1986. Hy het 'n wêreldrekord van 86,74 m op die Europese kampioenskappe in Stuttgart in 1986 opgestel, waar hy sy derde titel agtereenvolgens verower het. Hy het ook eerste op die Wêreldkampioenskappe in 1991 gekom.

Slegs Sedykh en Sergey Litvinov het verder as 86 meter in die geskiedenis van dié sport gegooi.

Sedykh se wêreldrekord van 1986 word opgemerk vir sy langlewendheid en dat dit dateer uit 'n tyd toe atletiek die omvang van die gebruik van prestasieverbeterende dwelmgebruik begin besef het. In sy boek *The Rodchenkov Affair* in 2020 het die Russiese fluitjieblaser tov middelmisbruik, Grigory Rodchenkov, gesê dat Sedykh 'n swaar gebruiker van steroïedes was. Sedykh het egter die aantygings van middelmisbruik ontken.

Afrigting
---------

Sedykh het na sy uittrede Franse hamergooiers afgerig, byvoorbeeld Nicolas Figère (80,88 m).

Tegniek
-------

Anders as baie gooiers, het Sedykh drie rotasies eerder as vier gebruik. Hy het ook gereeld met ligter of swaarder hamers geoefen. Sy tegniek was gebaseer op die 'stoot' van die bal na links en toelaat dat die hamer hom laat draai.

Persoonlike lewe
----------------

Sedykh was voorheen getroud met die Sowjet-200 m Olimpiese kampioen Lyudmila Kondratyeva, en trou daarna met die voormalige Sowjet-skutter en die wêreldrekordhouer Natalya Lisovskaya wat goud verower het tydens die Olimpiese Spele in 1988. Hulle het 'n dogter, Alexia, gebore in 1993, wat die eerste keer in die dameshamergooi op die 2010 Olimpiese spele in Singapoer gekom het. Sedykh en sy gesin verhuis na Parys, Frankryk, waar hy krag en kondisionering op hoëronderwysvlak afgerig het.

Sedykh is op 14 September 2021 op 66-jarige ouderdom in Frankryk oorlede aan 'n hartaanval.