recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Plakaat wat die 12de *Salon de l'Automobile* (1910) adverteer.  
Dit is geteken deur die kunstenaar.
Die **Paryse Motorskou** (Frans: *Mondial de l'Automobile*) is 'n tweejaarlikse motorskou wat in Parys gehou word. Dit word gedurende Oktober gehou en is een van die belangrikste motorskoue, dikwels met baie nuwe produksiemotor- en konsepmotordebuuts. Die vertoning vind tans in Paris Expo Porte de Versailles plaas. Die *Mondial* word deur die *Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles* aangebied, wat dit as 'n groot internasionale motorskou beskou.

In 2016 het die Parys-motorskou 1 253 513 besoekers verwelkom, wat dit die mees besoekte motorskou ter wêreld maak, voor Tokio en Frankfurt.

Die sleutelsyfers van die vertoning is: 125 000 m2 se uitstalruimte, 8 pawiljoene, 260 handelsmerke uit 18 lande, 65 wêreldpremières, meer as 10 000 toetsritte vir elektriese en hibriede motors, en meer as 10 000 joernaliste uit 103 lande. Tot 1986 is dit die ***Salon de l'Automobile*** genoem; dit het die naam *Mondial de l'Automobile* in 1988 en *Mondial Parys Motorskou* in 2018 aangeneem.

Die skou was jaarliks tot 1976 gehou; sedertdien word dit tweejaarliks gehou.
**FC Porto** is 'n Portugese sportklub in die stad Porto, wat bekend is in die wêreld vir sy sokkerspan. By die klub beoefen hulle ook o.a. basketbal, boks, handbal, fietsry en swem. Die sokkerspan speel sy tuiswedstryde in die Estádio do Dragão, wat 'n kapasiteit van 52 000 sitplekke het. *FC Porto* is na hulle mededinger Benfica die gewildste span in die Portugese Primeira Liga en het al baie pryse gewen (soos twee keer die Champions League, twee keer die UEFA-Beker en 28 keer die nasionale titel). *Die Drake* het ook mededinging met die ander span uit *Porto*: Boavista FC.

Erelys
------

* **Kampioen van Portugal (30)**

1934–35, 1938–39, 1939–40, 1955–56, 1958–59, 1977–78, 1978–79, 1984–85, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 1991–92, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 2002–03, 2003–04, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2017–18, 2019–20, 2021–22
* **Portugese Beker (20)**

1921, 1923, 1924, 1925, 1956, 1958, 1968, 1977, 1984, 1988, 1991, 1994, 1998, 2000, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011
(naaswenner (12): 1953, 1959, 1961, 1964, 1978, 1980, 1981, 1983, 1985, 1992, 2004, 2008)
* **Portugese Supercup (22)**

1981, 1983, 1984, 1986, 1990, 1991, 1993, 1994, 1996, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2018, 2020
(naaswenner (9): 1979, 1985, 1988, 1992, 1995, 1997, 2000, 2007, 2008)
* **Champions League (2)**

1987, 2004
* **Bekerwenner-beker**

(naaswenner (1): 1984)
* **Europa League (2)**

2003, 2011
* **Europese Supercup (1)**

1987
(naaswenner (3): 2003, 2004, 2011)
* **Wêreldbeker vir Klubs (2)**

1987, 2004

Bekende sokkerspelers en afrigters
----------------------------------

### Spelers

* Bruno Alves
* Benni McCarthy
* Ricardo Carvalho
* Deco
* Derlei
* Radamel Falcao
* Paulo Ferreira

### Afrigters

* Co Adriaanse
* José Mourinho
* Bobby Robson
* André Villas-Boas
Aesopus soos verbeeld deur Diego Velázquez, om en by 1640
Aesopus moralisatus, 1485
**Aesopus** (ook **Esopus**; Grieks: *Αἴσωπος* Aisopos) (620-560 v.C.) was 'n Antieke Griekse skrywer van kort stories, bekend as *Aesopus se fabels*. Die stories gebruik vermenslikte diere en lewelose voorwerpe om sedelessies oor te dra. Van sy meer bekende fabels sluit in: "*Die skilpad en die haas*", "*Die wolf en die skaapwagter*", "*Die jakkals en die druiwe*" en "*Die noordewind en die son*". Laasgenoemde word dikwels in die taalkunde gebruik om vergelykings tussen verskillende tale of variëteite van 'n taal te doen.

Daar is min oor Aesopus se lewe bekend en sy geskrifte het nie behoue gebly nie. Tog is daar talle verhale wat oor die eeue uit verskeie tale versamel is, wat aan hom toegedig word. Van die verhale word tot vandag toe nog gebruik, veral in kinderstories en strokiesprente.

In die fabel van "Die skilpad en die haas", as voorbeeld, daag 'n haas 'n skilpad vir 'n wedloop uit. Die haas is seker van sy oorwinning en neem nie die wedloop ernstig op nie. Hy neem middagslapies en sy aandag word deur allerlei dinge afgetrek. Die skilpad, daarteenoor, is doelgerig en neem die resies ernstig op. Ten spyte daarvan dat die skilpad veel stadiger is, wen hy uiteindelik die wedloop. En so is dit ook met mense, die wat volhard behaal sukses.

Afrikaanse vertalings
---------------------

* *Die mooiste verhale van Esopus*, vertaal deur Johannes Petrus Jansen van Rensburg, 1970
* *Vyftig fabels in Afrikaans*, vertaal deur Piet Boshoff & Gafie Van Wyk, 2000, ISBN 978-1-874900-36-8
* *Esopus se fabels : die volledige versameling*, vertaal deur Piet Boshoff & Gafie van Wyk, 2008, ISBN 978-0-620-42662-6
Die huidige iPod-familie, van links na regs: iPod Shuffle, iPod Nano, iPod Classic, iPod Touch.
**iPod** is 'n tipe draagbare mediaspeler wat deur Apple ontwerp en versprei word. Die iPod-projek is in Oktober 2001 van stapel gestuur. Daar is tans 'n verskeidenheid iPod-produkte: die oorspronklike hardeskyfgebaseerde iPod classic, die iPod touch (wat soortgelyk is aan die iPhone, die iPod nano wat ook video's kan speel, en die skermlose iPod shuffle. Vorige produkte sluit in die iPod mini wat deur die iPod nano verplaas is, en die iPod photo wat in die huidige iPods geïntegreer is. Die iPod classic-modelle stoor multimedia op 'n interne hardeskyf, terwyl al die ander modelle flash geheue gebruik sodat die produk in 'n kleiner grootte beskikbaar kan wees. Net soos vele ander digitale draagbare musiekspelers, kan iPods ook gebruik word om soos 'n groot USB-geheuestaaf te funksioneer deurdat enige soort data daarop gestoor kan word.

Apple se iTunes-sagteware word gebruik om musiek vanaf die rekenaar op die iPod te sit. iTunes stoor 'n musiekbiblioteek op die gebruiker se rekenaar en kan musiek speel, CD's skryf, en musiek van 'n musiek-CD rip. Apple het sy ontwikkeling op die iPod se unieke gebruikerskoppelvlak en sy gebruikersvriendelikheid gefokus, eerder as op tegniese bekwaamheid. Sedert April 2007 is daar al meer as 100 miljoen Apple iPods wêreldwyd verkoop.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb14548815k (data)
* GND: 4744904-4
* LCCN: sh2004002275

 |
*Clotted cream* met 'n sagte kors bo-op
**Clotted cream** (soms ook **clouted cream** of **Devonshire cream** genoem) is 'n soort dik room wat van volroommelk gemaak word. 

Die melk word indirek met stoom of in 'n waterbad verhit en daarna in 'n vlak pan gegooi om af te koel. Terwyl dit afkoel, begin die room of melkvet na die oppervlakte van die melk opstyg waar dit klontjies (Engels: *clots* of *clouts*) vorm. *Clotted cream* is 'n belangrike bestanddeel van Britse *cream tea*, 'n ligte maaltyd wat in die namiddag bedien word.

Alhoewel die presiese oorsprong nie bekend is nie, word *clotted cream* gewoonlik met melkboerderye in die suid-weste van Engeland, veral Cornwall en Devon, verbind. Die grootste kommersiële produsent is *Rodda's* in Redruth, Cornwall wat daagliks sowat 25 ton se *clotted cream* vervaardig. Die benaming *Cornish clotted cream* word sedert 1998 deur 'n verordening van die Europese Unie as room van oorsprong beskerm mits die melk in Cornwall geproduseer is en die vetgehalte nie laer is as 55% nie.
ZX Spectrum (1982)
ZX Spectrum 128K, 'n 8 bis-rekenaar van 1986
**Sir Clive Marles Sinclair** (30 Julie 1940 – 16 September 2021) was 'n Engelse entrepreneur en uitvinder wat veral in die laat 1970's en vroeë 1980's met sy ontwikkelings op die gebied van verbruikerselektronika bekendheid verwerf het, waaronder die eerste sakrekenaar, die Verenigde Koninkryk se eerste digitale horlosie, tuisrekenaars en draagbare televisietoestelle.

Nadat hy enkele jaar lank as assistentredakteur van *Practical Wireless* en *Instrument Practice* werksaam was, het Sinclair in 1961 sy eie onderneming, *Sinclair Radionics*, gestig waar hy in 1972 met die *Sinclair Executive* die eerste plat sakrekenaar ter wêreld ontwikkel en vervaardig het. Sinclair het hom later op die vervaardiging van tuisrekenaars toegespits en die *Sinclair ZX80* ontwikkel, die Verenigde Koninkryk se eerste tuisrekenaar wat op die massamark gemik is en vir minder as £100 verkoop is. Dit is opgevolg deur *Sinclair Research* se ZX81 en ZX Spectrum-rekenaars. Die laasgenoemde sou in die vroeë dae van die Britse tuisrekenaarbedryf 'n beslissende rol speel. Sinclair het in 2010 opgemerk dat hy self nie van rekenaars gebruik maak nie en die telefoon bo e-pos verkies.

Sinclair, wat in 1983 tot die ridderstand verhef is, het later *Sinclair Vehicles* gestig en die *Sinclair C5* ontwikkel, 'n battery-aangedrewe elektriese motor waarmee hy egter geen kommersiële sukses kon behaal nie. Sinclair het hom sedertdien op persoonlike vervoermiddels toegespits en onder meer die A-fiets ontwikkel, 'n voubare fiets vir pendelaars met 'n gewig van 5,5 kg wat maklik gevou en in openbare vervoermiddels saamgeneem kan word.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12030414v (data)
* DBLP: 09/4497
* GND: 13380996X
* IMDb: nm1906152
* ISNI: 0000 0000 7880 3517
* LCCN: n86060457
* NLA: 35501361
* NTA: 071783008
* SUDOC: 028476093
* Trove: 976046
* VIAF: 45502502
* WorldCat Identities: lccn-n86060457

 |
**Hermann Wilhelm Göring** (12 Januarie 1893 - 15 Oktober 1946) was 'n Duitse politieke en militêre leier, oorlogsmisdadiger en 'n lid van die Nazi-party. Hy was 'n vlieënier in die Eerste Wêreldoorlog en later toe die Nazi-party in bewind gekom het is hy bevelvoerder van die Luftwaffe gemaak, 'n titel wat hy gehou het totdat hy in die laaste dae van Nazi-Duitsland deur Robert Ritter von Greim vervang is. Sy vader is Heinrich Göring.

Hy was 'n vroeë lid van die Nazi-party, waar hy een die gewondes in Adolf Hitler se mislukte putsch van 1923 was. Toe hy behandeling vir sy wonde gekry het, het hy 'n verslawing aan morfien ontwikkel.

Toe Hitler in 1933 kanselier geword het hy Göring Minister sonder portefeulje gemaak. Een van sy eerste aksies was om die Gestapo te vorm, wat hy in 1934 aan Heinrich Himmler gegee het. Hy het vinnig magtig geword en het gou die tweede magtigste man in Nazi-Duitsland, na Hitler, geword. Hy is opperbevelvoerder van die Luftwaffe gemaak en in 1940 toe Frankryk aan Duitsland oorgegee het is die spesiale geskep rang van Reichsmarchall, wat hom beheer oor alle offisiere in die Duitse militêr gegee het, aan hom gegee.

In 1945 toe Duitsland aan die Geallieërde magte oorgegee het is Göring deur Amerikaanse magte gevange geneem. By die Neurenberg-verhore in 1946 is hy tot die dood gevonnis vir oorlogsmisdaad, maar het die aand voor sy teregstelling selfmoord gepleeg.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90088012
* BNE: XX956068
* BNF: cb11968086k (data)
* CANTIC: a11362133
* GND: 118540157
* IMDb: nm0351425
* ISNI: 0000 0001 0889 3964
* LCCN: n80061235
* LNB: 000215796
* MusicBrainz: 99678931-d43b-4317-a58a-641e06d048f3
* NARA: 10582147
* NDL: 00541487
* NKC: jn20000700623
* NLA: 35135939
* NLG: 293298
* NLI: 000058369
* NLP: A11791548
* NTA: 07140385X
* RKD: 462199
* The SBN id CUBV077598 is not valid.
* SELIBR: 206992
* SNAC: w6c53hvh
* SUDOC: 027693317
* Trove: 837748
* ULAN: 500318537
* VIAF: 39385942
* WorldCat Identities: lccn-n80061235

 |
**Herman Johan Ludolph Douwes**, beter bekend as **H.J.L. Douwes**, (1898–?) was ’n Afrikaanse dramaturg en kunstenaar.

Lewe en werk
------------

Die Bloemfonteinse Normaalkollege, 1907.
Douwes is op 13 Augustus 1898 in Claremont in Kaapstad gebore as enigste kind van Johannes Ludolf Douwes en Helen Raubenheimer. Sy vader was ’n skilder en argitek oorspronklik van Zutphen in Nederland en hy was verantwoordelik vir die ontwerp van verskeie openbare geboue in Kaapstad. Die dood van sy vader ’n jaar na sy geboorte noop sy weduweemoeder om later na die familieplaas in die distrik George te verhuis. As kind hou hy homself besig met kuns en teken verskeie figuurtjies en diertjies. Tot 1909 word hy op die plaas groot, waarna hy vir die eerste keer op elfjarige ouderdom na die kosskool op George gestuur word. Hier "spring" hy verskeie standerds en matrikuleer in 1918. Hy gaan hou skool in die Vrystaat, maar skryf hom na drie jaar as student aan die Bloemfonteinse Normaalkollege, waar hy ’n Onderwyskursus en ’n Kunskursus volg en in die eerste klas met lof slaag. In 1924 begin hy in Transvaal skoolhou waar hy opleiding aan die Kunsskool van die Johannesburgse Tegniese Kollege ontvang, terwyl hy sy daarna B.A.-studie in die Skone Kunste deeltyds voortsit aan die Universiteit van Suid-Afrika. Later word hy kunsonderwyser by die Hoërskool Linden in Johannesburg. Hy was ook ’n knap skilder, wat verskeie skilderye maak, onder andere ’n lewensgrootte portretstudie van generaal J.J. Pienaar, voormalige Administrateur van Transvaal. Gedurende 1933 bied hy tentoonstellings in Hamburg en Berlyn aan. Hy was getroud met Hester Marthina Raubenheimer en die egpaar het twee kinders gehad.

Skryfwerk
---------

As onderwyser skryf hy "*Ses feëspele vir ons kleinspan*", wat toneelstukkies is vir opvoering deur laerskole. Hierdie is die eerste bundel wat deur Voortrekkerpers gedruk word. Van hierdie spele word op radio uitgesaai en die spel "*Windvoël*" in hierdie bundel word deur die Unie Onderwysdepartement verfilm, onder regie van die skrywer. Die drama "*Elsie*" het die subtitel "*Saam met die Voortrekkers na die Noorde*" en behandel die lotgevalle wat die Voortrekkers te beurt val.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1937 | Ses feëspele vir ons kleinspan |
| 1949 | Elsie |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Kannemeyer, J.C.: "Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2" Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk. 1983
* Brosjure van die Republiekfees 1966 • Kunsuitstallings in amptelike opdrag gereël deur die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging

### Internet

* Geni:

### Ongepubliseerde dokumente

* Douwes, H.J.L. "Korte lewenskets". Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN). Bloemfontein.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* WorldCat Identities: np-douwes, h j l

 |
Model 350A FM-multipleks-stereo-radio-ontvanger van 1961 - die eerste van sy soort op die Amerikaanse mark
**H.H. Scott, Inc.** was een van die leidende handelsmerke in die Amerikaanse hoëtroubedryf wat in die "Goue Tydperk" van die elektronebuis gefloreer het, naas *Fisher*, *Marantz*, *McIntosh* en *Harman Kardon*. Dit is in 1947 deur Hermon Hosmer Scott in Maynard, Massachusetts gestig. 

H.H. Scott het van die eerste FM-stereo-multipleks-radiotoestelle en -ontvangers aangebied. H.H. Scott was self aktief betrokke by vroeë stereo-multipleks-uitsaaitoetse wat deur die radiostasie WCRB in Boston deurgevoer is, een van die eerste drie stasies in die Verenigde State wat radioprogramme in multipleks-stereoklank uitgesaai het.

Sommige van Scott se oudiokomponente is as selfboupakkette verkoop en kan maklik aan die letter *L* in hul modelnaam herken word, soos *LK* (versterker) of *LT* (radiotoestel).

Klassieke H.H. Scott elektronebuis-klanktoerusting is gewild by versamelaars.

Die handelsmerk H.H. Scott is in 1985 deur *Emerson Electronics* gekoop en bestaan as 'n afdeling van dié onderneming voort. H.H. Scott of Audioscott verbruikerselektronika soos radiotoestelle, motorklankstelsels en MP3-spelers word sedert 1999 deur *alfa group*, 'n Hong Kong-gebaseerde filiaalmaatskappy van *Emerson*, vervaardig.
**H.H. Broodryk** (\*1891- onbekend) was ’n Afrikaanse skrywer. Broodryk skryf ook onder die skuilnaam **Beeba**.

Lewe en werk
------------

Hugo Henry Broodryk is in 1891 gebore. Hy beklee ’n aantal verantwoordelike betrekkings in die onderwysberoep, waarna hy hom in die politiek begewe as kandidaat vir die Nasionale Party. In 1943 verloor hy die verkiesing in die Tuine-kiesafdeling in die Kaap teen die kandidaat van die Verenigde Party.

Skryfwerk
---------

Onder die skuilnaam Beeba skryf hy veral speurverhale soos *Die diamantkoper en ander speurderstories* en *Die diamanthalssnoer en drie ander speurdersverhale*. *Bont beelde* bevat ’n aantal sketse, waaronder *Die dokter se gedagte* wat oorspronklik in 1928 in Die Huisgenoot verskyn het. Hierin kry die uitlandse dokter Arnot (wat arend beteken) sy eerste pasiënt, die eienaar van die Phoenix Hotel, met die feniks in die hotel se naam natuurlik die legendariese voël wat uit die asse verrys. Die lykbesorger is egter soos ’n aasvoël op die uitkyk vir sy volgende kliënt. 

Indrukwekkend vir hierdie stadium van die ontwikkeling van die Afrikaanse kortverhaal is die slim spel wat die skrywer met sy name speel. Hierdie verhaal word deur Daniel Hugo in die versamelbundel *Tydskrif 2* opgeneem en die kortverhaal *Die jongste* word deur M.S.B. Kritzinger opgeneem in die versamelbundel *Die jongste Afrikaanse kortverhale*. *Kykies in die politiek* is herinneringe uit sy dae as politikus, wat onder sy eie naam verskyn. Hy skryf ook ’n aantal skoolboekies met onderrig oor die Afrikaanse taal, spesifiek gemik op gebruik in die verskillende standerds (1-6) van die laerskool.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
|  | Beeba |
| 1929 | Die diamantkoper en ander speurderstories |
|  | Die diamanthalssnoer en drie ander speurdersverhale |
| 1930 | Bont beelde |
|  | H.H. Broodryk |
| 1923 | Juta se Afrikaanse taalboekies |
|  | Juta se Afrikaanse verhaaltjies in die spreek-, stel- en leesonderwys |
| 1948 | Kykies in die politiek |

Bronnelys
---------

### Boeke

* Kritzinger, M.S.B. (samesteller) "Die jongste Afrikaanse kortverhale" J.H. de Bussy Pretoria en H.A.U.M. Pretoria. Vyfde druk. 1944

### Internet

* Noordwes-Universiteit:
* Worldcat:
* Wybenga, Gretel Beeld:
**Milla Louw** (5 Oktober 1922 – 1 April 2012) was 'n Afrikaanse aktrise en stemafrigter wat van die grootste name in die plaaslike bedryf opgelei het. Sy het onder andere akteurs soos Marius Weyers, Wilna Snyman en Ivan Zimmermann afgerig.

Biografie
---------

Louw is in 1922 op die plaas Langlaagte tussen Vredenburg en Saldanha gebore.

Sy matrikuleer van die Hoërskool Jan van Riebeeck, waar sy al reeds drama-klasse geneem het. Daarna verwerf sy 'n graad in maatskaplike werk aan die Universiteit van Stellenbosch. Sy was ook een van die eerste studente wat by die Akademie vir Dramakuns (ADK) ingeskryf het, en behaal hier haar drame-lisensiaat. Later het sy self by die ADK klas gegee.

Die eerste rolprent waarin sy speel is *Huis op Horings* (1963) saam met Anna Neethling-Pohl en met Truida Pohl as regisseur. Daarna volg *Die Geheim Van Nantes* in 1969 waar sy die rol van Julia du Toit vir regisseur Dirk de Villiers gespeel het.

Sy is op 1 April 2012 in die St. George's-hospitaal in Port Elizabeth aan 'n hartaanval oorlede. Sy word oorleef deur drie dogters, tien kleinkinders en ses agterkleinkinders.

Filmografie
-----------

TV-reekse
* Nommer Asseblief (1979–1980)
* Willem
* Agter Elke Man
* Egoli
* 7de Laan as *Tannie Schoeman*
* Binnelanders
* Rosie vir Bromley Cawood as *Ouma Wolhuter*

Rolprente
* Iemand soos Jy (1978)
* Afspraak in die Kalahari (1973)
* Salomien (1972)
* Hulda Versteegh MD (1970)
* Die Geheim van Nantes (1969) as *Julia du Toit*
* Huis op Horings (1963)
Die **Afrikaanderwijk** 'n is 'n ou arbeiderswyk in die Rotterdamse kwartier Feijenoord. Die wyk het ontstaan rondom 1900 toe die hawens in Rotterdam-Suid gegrawe is. Om die hawe-arbeiders te huisves is daar vinnig woonwyke rondom die hawegebiede gebou, waarvan die Afrikaanderwijk ook een is.

Die wyk se naam is van die straatname ontleen, wat oor die algemeen op Suid-Afrika gebaseer is, met name soos Bloemfonteinstraat, Kaapstraat, Pretorialaan, Transvaalstraat en in die besonder ter ere van die Afrikanerleiers uit die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) (Paul Krugerstraat, Bothastraat, Christiaan de Wetstraat, Cronjestraat, Joubertstraat, Schalk Burgerstraat).

Die Afrikaanderwijk was een van die eerste Nederlandse wyke waar 'n meerderheid van die bevolking uit buitelanders bestaan het. Deesdae is die Afrikaanderwijk 'n *internationale wyk* met baie Surinamers, Turke, Marokkane en Antilliane met nog enkele oorspronklike, meesal ouer, Nederlanders.

Fotogalery
----------

* Buurtwerk
* Protestants-Christelijke Basisschool Da Costa uit 1909.
* R.E.T. remise Hilledijk, dit word tussen 2010-2011 vervang deur 'n groter remise in die Beverwaard.
* Gewelskildering op die Kocatepe Moskee, die voormalige *Van Oldenbarnevelt Scholengemeenschap*.
* Geweltekening bo die café aan die Martinus Steijnstraat hoek Hilledijk.
**Zahn de Bruyn** is 'n Afrikaanse digter en programbestuurder by die Universiteit Stellenbosch se Sakeskool.

Lewe en werk
------------

Zahn de Bruyn is in 1965 in Kaapstad gebore en word op 'n kleinhoewe by The Crags, naby Plettenbergbaai groot. Sy matrikuleer in 1982 aan die Hoërskool Knysna en studeer daarna vanaf 1983 verder aan die Universiteit Stellenbosch, waar sy in 1986 'n B.A.-graad behaal met Frans, filosofie en politieke filosofie as hoofvakke. Daarna reis sy van Oktober 1988 in die buiteland en vertoef onder meer in Israel, Oos-Europa en Parys, waar sy onder andere 'n sieklike bejaarde vrou oppas. Sy word later 'n programbestuurder by die Universiteit Stellenbosch se Bestuurskool vir uitvoerende bedryfsleieropvoeding. Ná haar troue staan sy bekend as Zahn de Bruyn-Stander.

Skryfwerk
---------

Sy debuteer reeds op agtienjarige leeftyd met die bundel *Kaia vir die tye*. Hierin word veral die skoollewe en jeugdige gevoelens ontgin. Hoewel die beperkte lewensraamwerk uit die tematiek blyk, toon die bundel tog groot belofte met 'n vars kyk op bekende dinge, beskryf met 'n positiewe drif en die direktheid van onskuld. Haar gedig *Wêreld* word in die Noordwesprovinsie en in die Wes-Kaap voorgeskryf vir eksaminering van Afrikaans as Tweede Taal. In 2000 wen haar gedig *Train ponderings of a drowning rat* 'n tweede prys in 'n kompetisie uitgeskryf deur die "Poetry Institute of Africa". Van haar gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder *Groot verseboek*, *Die Afrikaanse poësie in 'n duisend en enkele gedigte* en *Goudaar*. In 2020 word haar gedig 'Fetus in biologie-klas' opgeneem in *Vers en vrou*. Sy publiseer ook in letterkundige tydskrifte soos *Standpunte*. Haar kortverhaal *Die afspraak* word opgeneem in die versamelbundel *Vrou: Mens* saamgestel deur Corlia Fourie.

Publikasies
-----------

| Jaar | Publikasies |
| --- | --- |
| 1983 | Kaia vir die tye |

Bronnelys
---------

### Boeke

* De Bruyn, Zahn "Kaia vir die tye" Tafelberg-Uitgewers. Kaapstad. Eerste uitgawe. Eerste druk. 1983
* De Wet, K. (samest.) 2020. *Vers & vrou*. Kaapstad: Human & Rousseau.
* Kannemeyer, J.C. "Die Afrikaanse literatuur 1652-2004" Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe. 2005

### Internet

* Esaach:

### Resensies

1. ↑  Brink, André P.: Rapport 3 Junie 1984
2. ↑  Cilliers-Preller, Rika. Die Burger. 28 Junie 1984
3. ↑  Cloete, T.T. "Tydskrif vir Letterkunde" Jaargang 22 no. 4, November 1984
Zakkie Eloff en René van Zyl-Eloff, sy vrou wat hy as kunsstudent in Pretoria leer ken het, kies in 1962 werk vir 'n uitstalling.
**Zaccharia (Zakkie) Eloff** (1925–2004), 'n Suid-Afrikaanse skilder van die dier in die natuur, is in 1925 in Botswana gebore. Hy het egter sy skoolopleiding aan die Pretoria Boys High School ontvang, waar hy kuns onder Walter Battiss studeer het. Sy naskoolse kunsopleiding het hy in Johannesburg onder Maurice van Essche en Phyllis Gardiner ontvang. In 1957 is hy op 'n studiereis na die buiteland, waar hy aan die Central School of Art in Londen gewerk het.

Hy het ook talle Europese lande besoek. Daarna was hy tot in 1961 aan die Pretoriase Kunsskool verbonde. Hy het die onderwysberoep verlaat en 'n wildbewaarder in die Etosha-wildtuin in Namibië (destyds Suidwes) geword. Daarna was hy 'n voltydse kunstenaar op Witrivier. Eloff se werk is gekenmerk deur buitengewone waarneming en kennis van die dier se gedragspatroon in sy natuurlike omgewing.

Saam met die kunstenaar Fritz Krampe van Namibië word hy alom as die belangrikste uitbeelder van die wilde dier in die Suid-Afrikaanse kuns beskou. Sy kuns is sterk grafies georiënteer en hy het ook naam gemaak as tekenaar en grafiese kunstenaar. Sy tekeninge getuig van 'n sensitiewe, ritmiese Iyngebruik en die ekonomiese gebruik van middele. Voorbeelde van sy kuns is in verskeie openbare en private versamelings oor die hele land opgeneem.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, Volume 6, bl.105, ISBN 0-908409-45-1
* Zakkie Eloff. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 6, nr. 2, Desember 1956
Zakumi op 'n Indonesiese posseël
**Zakumi** (gebore 16 Junie 1994) is die amptelike gelukbringer (mascot) vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010. Hy is 'n opgeruimde en sportiewe luiperd met groen hare wat op 22 September 2008 bekendgestel is. Sy naam is afgelei van "ZA", die ISO 3166-1-landkode vir Suid-Afrika, en "kumi", 'n woord wat tien in verskeie Afrikatale beteken.

Profiel
-------

Zakumi is op Jeugdag in 1994 gebore. Die groep-A wedstryd tussen Suid-Afrika en Uruguay vind ook op Jeugdag in 2010 plaas. Hy word in 2010 16-jaar oud om 16 jaar van demokrasie te gedenk.

Die groen en geel (goud) kleure van die karakter stem met die sprotsdrag wat algemeen deur Suid-Afrikaanse spanne gebruik word, insluitende die Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan, ooreen.

*Andries Odendaal* van Kaapstad het die oorspronklike karakter ontwerp.

Die amptelike slagspreuk van Zakumi is "Zakumi speel regverdig" (of "Zakumi's game is Fair Play" in Engels). Die slagspreuk was op advertensiesborde tydens die 2009-konfederasiebeker gebruik, en daarna was dit ook tydens die 2010-wêreldbeker gebruik.

Volgens 'n grapperige FIFA-tekenprent het Zakumi sy hare groen gekleur sodat hy teen die groen gras van die sokkerveld gekamoefleer sal wees.

Omstredenheid
-------------

'n Kontrak vir die vervaardiging van die Zakumi-gelukbringers is aan 'n maatskappy wat deur *Dr. Shiaan-Bin Huang* besit word toegeken. Hy is 'n ANC-lid in die Suid-Afrikaanse parlement. Die vervaardiging van die gelukbringer is toe aan 'n Chinese vervaardiger (*Sjanghai Fashion Plastic Products*) uitgekontrakteer. COSATU het sy kommer hieroor uitgespreek en voorgestel dat die produk eerder plaaslik vervaardig moet word.

Na bewerings van slawearbeid by *Sjanghai Fashion Plastic Products* se fabriek is 'n oudit deur die *Global Brands*-groep (die lisensiehouer) uitgevoer waartydens sekere ongerymdhede opgespoor is. Die vervaardiger het egter ontken dat hy slawearbeid gebruik en verklaar dat die werkomstandighede van sy werknemers "uiters goed" is.
Die **Maloti-rooivlerkie** (*Pseudobarbus quathlambae*) is 'n varswatervis wat endemies is aan Lesotho. Dit kom voor in die bolope van die Oranjerivier. In Engels staan dit bekend as die *Maloti minnow*.

Voorkoms
--------

Die vis het baie klein skubbetjies en die lyf is slank. Daar is 'n paar baarde om die mond. Die mannetjies het verskeie klein tuberkels op die kop. Die vis is olyf of grys-bruin tot donker blou aan die bokant en silwer-wit aan die onderkant. Daar is 'n donker, horisontale streep oor die lyf en donker kolle of golwende lyne op die rug. By die volwasse visse is die basis van die vinne skarlaken. Die vis word tot 130 mm lank.

Habitat
-------

Die vis leef in poele en helder strome. Hulle vreet waterinsekte en broei in die somer. Die eiers word gelê in rotsskeure en tussen klippe en rotse. Die onvolwasse visse leef in skole saam in groter poele; die volwasse visse leef enkel of in klein groepies saam.

Bewaringstatus
--------------

Die spesie is krities bedreigd en slegs ses kolonies van die vis bestaan nog. Hulle voortbestaan word belemmer deur die bou van damme, paaie en toeslikking van hul habitat. Ingevoerde forel bedreig ook die spesie. Die vis geniet beskerming in die Sehlabathebe Nasionale Park in Lesotho.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
*Die koster van Kerlaz*, deur Jules Breton, 1868
'n **Koster** (uit die Latyn *custos* = bewaker), in Kerklatyn ook **sacrista** genoem, is 'n persoon wat, ofskoon hy besoldiging ontvang al dan nie, belas is met die daaglikse sorg van die kerkgebou en die plasing van verskillende voorwerpe vir die liturgiese erediens, soos die liturgiese drank- en voedselhouers en 'n glas water op die kansel of preekgestoelte.

Die funksie van koster bestaan binne sowel die Katolisisme as die Protestantisme.

Hy is 'n belangrike figuur in allerlei praktiese aangeleenthede in en om die kerkgebou, soos beligting, verwarming, onderhoudstakies en ook in die tuin en/of begraafplaas (*kerkhof*). 

Die verskillende take van die koster verskil van kerk tot kerk, in oorleg met die kerkbestuur. Dikwels oefen hy in kleiner kerke verskillende funksies uit: toringmeester, kerkmeester, kerkbalju (*suisse*), orrelis, voorsanger, klokluier, hoof-akoliet en sakristein, tuinier en soms selfs grafgrawer. Kleiner kerke beskik dikwels oor funksionarisse wat die pligte vervul wat deur die koster vervul word. Die meeste van die werksaamhede is gedurende die middeleeue en die vroeë Kerk, asook in baie van die groter kerke, verrig deur een of meer afsonderlike persone, dikwels priesters of geestelikes met laer ordening, welke take later (behalwe in kloosters) deurgaans deur leke verrig is.

In Vlaandere is die koster-orrelis verenig in die beroepsvereniging genaamd *Sacrista*, wat sedert 1961 die tydskrif *Gewijde dienst* publiseer.

Keiser-koster
-------------

Weens sy tallose bemoeienisse met kerklike aangeleenthede is die Habsburgse keiser van die Heilige Romeinse Ryk, keiser Josef II, ook die "keiser-koster" genoem.

Notas
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. | 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15608493r (data)
* GND: 4074740-2
* LCCN: sh85116397

 |
Audi AI Trail quattro
Audi e-Tron
Audi Aicon IAA
**Audi** is 'n vervaardiger van Duitse sport- en luukse motors met sy hoofkwartier in Ingolstadt (Beiere). Audi behoort aan die Volkswagengroep. Audi-motors word tans in Ingolstadt, Neckarsulm (Duitsland), Győr (Hongarye), Bratislava (Slowakye), São José dos Pinhais (Brasilië), Changchun (Volksrepubliek China) en Brussel (België) vervaardig.

Geskiedenis
-----------

Die handelsmerk het sy oorsprong in die motoronderneming Horch Automobielwerke, wat in 1899 gestig is. Hierdie onderneming is gestig deur die vorige Benzwerknemer, August Horch saam met drie vennote. Na elf jaar het hierdie samewerking tot 'n einde gekom. Horch wou bekendheid verwerf vir sy handelsmerk deur met die naam aan motorsport deel te neem. Sy vennote was dit nie eens nie, want dit sou te duur wees. Hulle het hom in 1909 afgedank. August Horch wou toe 'n nuwe motorfabriek begin met 'n belegging van 'n welgestelde vriend, maar kon nie meer sy eie naam daarvoor gebruik nie. Vorige vennote het die Horchnaam intussen as 'n handelsmerk geregistreer. Die tienjarige seun van hierdie welgestelde vriend het die gesprek tussen sy pa en August Horch gehoor en gesê: 'Horch is in Latyn Audi, waarom noem julle die nuwe fabriek nie Audi nie? "En so is die handelsnaam Audi gebore.

In die dertigerjare het Audi, DKW, Horch en Wanderer saamgesmelt tot een beheermaatskappy: Auto Union. Die handelsmerke bly naas mekaar bestaan. Die bekende logo met die verweefde vier ringe, geïnspireer deur die Olimpiese Spele wat in 1936 na Duitsland sou kom, simboliseer die samewerking van hierdie vier handelsmerke waaruit die huidige Audi gebore is.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het Auto Union gepantserde voertuie en ander militêre voertuie vervaardig eerder as motors. Na die oorlog hervat burgerlike produksie en die fabriek kom in die hande van Mercedes Benz.

Leuse
-----

Audi se Duitse leuse is *Vorsprung durch Technik* – dit word normaalweg nie vertaal nie. Dit beteken "Voorsprong deur tegnologie". Audi het die embleem van vier ringe oorgeneem van sy voorganger, Auto Union, destyds 'n konglomeraat van Audi, DKW, Horch en Wanderer.

Lys van Audi-voertuie
---------------------

### Produksievoertuie

* Audi A1
* Audi A2
* Audi A3
* Audi S3
* Audi A4
* Audi S4
* Audi RS4
* Audi A5
* Audi R8
* Audi A6
* Audi S6
* Audi RS6
* Audi Q3
* Audi Q5
* Audi Q7
* Audi A8
* Audi S8
* Audi TT

### Historiese modelle

* Audi 50
* Audi 80/90/4000
* Audi 100/200/5000
* Audi Quattro
* Audi V8
* Audi UrS4/S6

### Konsepvoertuie

* Audi RSQ ontwerp vir die film (2004) I, Robot.
* Audi Allroad quattro Concept
* Audi Shooting Brake
* Audi Avus quattro
* Audi Quattro Spyder
* Audi Avantissimo
* Audi Pikes Peak quattro
* Audi Nuvolari quattro
* Audi Le Mans quattro
* Audi Roadjet
**Gerard Bhengu** (1910–1990; ook bekend as **Bengu Benghu**) was ’n Suid-Afrikaanse kunstenaar. Hy was selfonderleg en het in waterverf en sepia (swartbruin verf uit die blaas van 'n inkvis) gewerk. Hy is veral bekend vir sy portretstudies en uitbeelding van die townshiplewe van Durban.

Beknopte biografie
------------------

Gerard Bhengu is op 6 September 1910 by die Mariannhill-sendingstasie in Centecow, Natal gebore. Hy is aan die Rooms-Katolieke sendingskool van Esibomvwini in Centecow onderrig, waar sy talent ontdek is.

Van 1926 tot 1931 maak Bhengu 150 sketse waarin hy die landelike stamlewe in Centecow vir dr. Max Kohler dokumenteer. Kohler het van hierdie tekeninge gebruik om sy etnografiese en mediese publikasies te illustreer. Van 1932 tot 1933 het hy in Ixopo gewoon, waar hy in opdrag van biskop Fleischer 'n aantal prente met godsdienstige temas verf. Daarna is hy van 1934 tot 1937 by die Edendale-opleidingskollege onder die borgskap van dr. D.M. Malcolm (Hoofinspekteur van Inheemse Onderwys in Natal) en mnr. S.R. Dent (Inspekteur van Inheemse Onderwys) onderrig.

Die Departement van Naturellesake het hom gevra om 'n muurskildery vir die Ryksuitstalling te verf, wat die ontwikkeling van swart mense 'van dorp na universiteit' uitbeeld. Hy het dit nooit voltooi nie, maar het nogtans die uitstalling in Johannesburg bygewoon.

Van 1940 tot 1949 skilder hy tonele van die alledaagse Zoeloe-lewe en portrette van swart mense. Hierdie skilderye is in die Payne Brothers-afdelingswinkel in Weststraat, Durban verkoop.

Van 1959 het hy in Cato Manor gewoon, totdat dit gesloop is, waarna hy na Umlazi in Durban verhuis. Hy het Zoeloe-verhale vir Phyllis Savory se *Bantu Fireside Tales* (1958) geïllustreer. In die 1960's illustreer hy 'n boek oor sy eie lewe en werk, wat ook deur Phyllis Savory geskryf is.

Bhengu is in 1990 oorlede.
Die **ster-helmknorhaan** (*Dactyloptena peterseni*) is 'n vis wat in die Indiese-Pasifiese area voorkom en aan die ooskus van Afrika vanaf die Rooisee tot by Algoabaai. In Engels staan die vis bekend as die *Starry helmet gurnard*.

Voorkoms
--------

Hulle lywe is oranje-rooi met geelgroen kolletjies op, en wit aan die onderkant. Die pektorale vinne is groen in die middel met geel strepe wat reghoekig oor die vinne strek. Die vis word tot 56 cm groot en weeg dan 1.5 kg. Die vis se pektorale vinne is groter as normaalweg en lyk inderdaad soos vlerke. Die visse kan egter nie vlieg soos die vlieënde visse nie en indien die vis uit die water gehaal word frommel die pektorale vinne op soos 'n nat lap.

Habitat
-------

Die visse kom gewoonlik in sanderige of gruisbodems voor naby riwwe in water van tussen 50 en 250 m diep. Hulle gebruik die pektorale vinne om oor die bodem te kruip en dit in die proses oop te krap om klein skaaldiertjies te ontbloot as prooi. Wanneer die vis vinnig swem word die pektorale vinne teruggevou langs die liggaam en slegs die stert word aangewend om die vis aan te dryf.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
Die **Sterkfonteindam** is naby Harrismith in die Vrystaat, Suid-Afrika, geleë. Die dam is in 1977 gebou en het 'n kapasiteit van 2 656 miljoen m³ en 'n oppervlakte van omtrent 67,26 km². Die damwal is 93 m hoog en is 'n grondwal. Die dam is in die Nuwejaarspruit (wat in die Wilgerivier invloei) geleë. Die Sterkfonteindam is deel van die Tugela-Vaal-waterprojek.

Dit is die hoofopgaareenheid van die Tugela-Vaalprojek en dien as 'n reserwedam waarvandaan water deur middel van die Wilgerivier (wat in die Vaaldam uitloop) na die Vaal- en die Bloemhofdam vrygelaat word wanneer hul watervlakke te laag daal. 

Hoewel dit slegs 20 % van die wateroppervlakte van die Vaaldam beslaan, is die Sterkfonteindam se opgaarvermoë 10 % groter. Die gunstige faktore, asook die feit dat dit so na aan die eskarp is, waar die verdamping aansienlik laer is as in die gebiede waar die ander damme geleë is, maak dit uiters geskik as 'n reserwedam. 

Toe dit in 1977 vir die eerste keer in bedryf gestel is, was die opgaarvermoe 1 203 miljoen m3. Die vermoë word in die tweede fase tot 2 656 miljoen m3 vergroot, terwyl die hoogte van die damwal van 63 tot 69 m en die kruinlengte daarvan van 2 290 tot 3 060 m vergroot word. 

By volvlakhoogte sal die wateroppervlakte uiteindelik 6 937 ha beslaan. Na die uitbreidings sal die Sterkfonteindam die grootste grondvuldam in Suid-Afrika wees. Dit is ook die enigste Suid-Afrikaanse dam wat die lys van die Internasionale Kommissie van Groot Damme verskyn. 

Vanweë die Sterkfonteindam se klein opvanggebied van 191 km2 het dit nie vloedoorlope nie en dit is ook in die opsig waarskynlik die grootste dam ter wêreld sonder soortgelyke strukture.

Fotogallery
-----------

* Die eerste van drie inligtingsborde lang 'n rusarea 'n entjie van die R74 wat oor die dam uitkyk.Die eerste van drie inligtingsborde lang 'n rusarea 'n entjie van die R74 wat oor die dam uitkyk.
* Die tweede inligtingsbord.Die tweede inligtingsbord.
* Die derde inligtingsbord.Die derde inligtingsbord.
* Chalets langs die waterlyn. Let op die droë kondisies in die winter (bevorderlik vir brande).Chalets langs die waterlyn. Let op die droë kondisies in die winter (bevorderlik vir brande).
* Kampeer area langs die water.Kampeer area langs die water.
* Die grondwal aan die oostekant van die dam.Die grondwal aan die oostekant van die dam.
* Die stuwal wat die Sterkfonteindam van die Driekloofdam skei.Die stuwal wat die Sterkfonteindam van die Driekloofdam skei.

Sien ook
--------

* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

Bronne
------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409680, volume 27, bl. 166
* Lys van Suid-Afrikaanse Damme van die Departement van Waterwese.
* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4
Die **Ruïne Horen** word op topografiese kaarte dikwels ook "kasteel Rosenberg" genoem. Die ruïne was oorspronklik 'n kasteel op 'n heuwel bo Küttigen in die Switserse Kanton Aargau. Dit is op 'n uitloper van die Kirchberg - ongeveer 500 m noordwes van die dorp se kerk - en 450 meter bo seespieël geleë. Hierdie kasteel behoort tot die soort wat "motte" genoem word wat los vertaal kan word as "heuwelkasteel". (Horen is 'n verkorte vorm van die woord Hochrain.)

Geskiedenis
-----------

Dit is onbekend wie die familie was wat die kasteel laat bou het asook die jaar waarin dit gebou is. Opgrawings dui egter aan dat die kasteel in die 12de eeu bewoon is. Die kasteel het oorspronklik uit slegs 'n ovale "bering" (ringmuur) met bevestigde ingang en 'n woon-toring bestaan. Die suidooste-kant van die kasteel is deur 'n diep sloot (halsgraben) beveilig. Om 1200 is die kasteel reeds nie meer bewoon nie. Die laaste bewoners van die kasteel was die Kloosterhere van Münster.

Die oorspronklike naam van die kasteel is nie bekend nie. Sy huidige naam het hy van die omliggende plase ontleen en dateer uit die tyd na die middeleeue. Deur die loop van die 19de eeu het die kasteel die naam van "Kasteel Rosenberg" gekry.

In 1960 het argeologiese uitgrawings in en om die ruïne begin en is die murasies gerestoureer. Voor die uitgrawings het slegs die toegegroeide sloot en 'n stuk muur daarvan getuig dat daar eens 'n kasteel op die heuwel gestaan het. Die murasies is toe weer in 1989 gerestoureer.
**Ruth Williams Khama** of **Lady Khama** (9 Desember 1923 – 22 Mei 2002) was die vrou van Botswana se eerste president Sir Seretse Khama, die opperhoof van die Bamangwatostam. Sy het gedien as die eerste presidentsvrou van Botswana van 1966 tot 1980.

Lady Khama was 'n voormalige ambulansbestuurder van Blackheath, Londen. Sy het die destydse prins Seretse Khama ontmoet toe hy in die regte gestudeer het in Engeland en terwyl sy as 'n klerk by Lloyd's van Londen gewerk het. Hul veelrassige huwelik in 1948 het ongemak uitgelok in beide Suid-Afrika en aanvanklik in Botswana, en hulle het as uitgewekenes in Engeland gewoon tot in 1956. Hulle het toe verhuis na Botswana. Lady Khama was 'n invloedryke, polities aktiewe presidentsvrou tydens haar man se ampstermyn as president, 1966–1980.

Haar twee seuns, Ian en Tshekedi, is prominente politici in Botswana. Ian Khama was die president van Botswana gewees van 2008–2018.

Ruth Williams Khama is aan keelkanker oorlede op die ouderdom van 78, en is in Botswana begrawe.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb155012951 (data)
* ISNI: 0000 0000 4334 5472
* LCCN: no90013587
* NTA: 296783005
* VIAF: 29091840
* WorldCat Identities: lccn-no90013587

 |
**Wynand du Toit** (gebore 1958, Wes-Kaap) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en oud-soldaat van die SAW. Hy skryf meestal in Afrikaans.

Du Toit het op 'n koringplaas in die Wes-Kaap grootgeword. In 1977 het hy permanent by die SAW aangesluit. Nadat hy sy B.Mil-graad (Baccalaureusgraad in militêre wetenskap) verwerf het, het hy suksesvol keuring en opleiding by die spesialemagte-eenheid ondergaan. Hy het 'n see-gebaseerde operateur geword by 4 Verkenningsregiment in Langebaan in die Kaap, vanwaar hy aan verskeie operasies deelgeneem het. Hy is later gevange geneem tydens 'n aanval op die olieryke eksklawe van Cabinda, Angola. Nadat hy twee en 'n half jaar in afsondering in 'n Angolese gevangenis deurgebring het, is hy vrygelaat tydens 'n uitgebreide uitruiling van gevangenes in Maputo, Mosambiek. Hy het op 31-jarige ouderdom uit die weermag afgetree met die rang van luitenant-kolonel.

Hy het uitgeblink as 'n openbare en motiveringspreker, en het boerderybedrywighede in Suid-Afrika, Namibië en Angola begin terwyl hy met verskeie ander projekte besig was, soos onder andere vervoerdienste na Angola, veiligheidsdienste en kommersiële konstruksiewerk.

Sy tyd as huursoldaat in Angola na die einde van die Grensoorlog het daartoe gelei dat hy bande gesmee het en verbintenisse opgedoen het met van sy voormalige vyande. Hy het as voorsitter van die Kalkplato Boerevereniging in Namibië gedien, en het die vereniging as 'n arbeids-afgevaardigde by die Namibiese-boereunie verteenwoordig. Hy was 'n lid van die Gautengse Meesterbouersvereniging, en het by die ontstaan van die ondersoek na boerderymoontlikhede in die Republiek die Kongo die vise-president van Kongo-Landbou geword. Hy boer tans deeltyds op sy plaas *Belle Terre* in die Republiek die Kongo (Brazzaville).

Hy het sy lewensverhaal in twee boeke verwoord getiteld *Judasbok* en *Josefskleed*. Hierdie lewensgetroue verhale is gevolg deur nog drie oorlogsfiksie-boeke. Hy skryf meestal in Afrikaans maar ook in Engels, met sy boek *Judasbok* wat in Engels vertaal is onder die titel *Judas Goat*. Agt boeke het reeds uit sy pen verskyn naamlik, *Judasbok*, *Josefskleed*, *The long lost Grave*, *S-98*, *Destiny*, *Pelindaba Protokol – Die asem van Allah*, *Soldaat* en *Kaplyn – waar ons weer ontmoet.*

Hy skryf tans voltyds wanneer hy nie besig is met plaasbedrywighede in die Kongo nie. 

Du Toit het in Februarie 2014 die Nasionale Orde van Verdienstelikheid van die Republiek die Kongo ontvang. Hy is getroud met Frances du Toit (née Mostert) en het twee kinders, 'n seun en 'n dogter. Hy het ook twee kinders uit sy vorige huwelik. Sy eggenote Frances is in KwaZulu-Natal gebore en het in Pretoria grootgeword waar sy aan Hoërskool Waterkloof gematrikuleer het. Hulle is in September 2006 getroud. Frances is Wynand se persoonlike assistent en sy bestuur ook die bemarking en verkope van sy boeke.

Publikasies
-----------

* *Judasbok* (in Engels vertaal onder die titel *Judas Goat*)
* *Josefskleed*
* *The long lost Grave*
* *S-98*
* *Destiny*
* *Pelindaba Protokol – Die asem van Allah*
* *Soldaat*
* *Kaplyn – waar ons weer ontmoet*
* *Kompas*
’n Foto wat met ’n wyehoeklens geneem is om soveel moontlik van die wolke af te neem.
Een van Canon se gewildste wyehoeklense is die 17-40 mm f/4 L-retrofokus-zoemlens.
’n **Wyehoeklens** verwys in fotografie en kinematografie na ’n lens waarvan die fokusafstand aansienlik kleiner is as by ’n "normale" lens. Dit laat die fotograaf toe om ’n groter deel van die toneel op film vas te lê; dit is veral nuttig in argitektuur-, binnneshuise en landskapfotografie waar die fotograaf dalk nie in staat is om ver genoeg van die toneel af te beweeg om ’n spesifieke voorwerp in sy geheel in sy visier te kry nie.

Nog ’n gebruik is om die verskil in grootte of afstand tussen voorwerpe op die voor- en agtergrond te beklemtoon; nader voorwerpe lyk baie groter as verder afgeleë voorwerpe. Dié verskynsel kan gebruik word om voorwerpe op die voorgrond te laat uitstaan, terwyl die agtergrond ’n groot gebied dek.

By ’n normale lens in stilfotografie is die fokusafstand min of meer so groot soos die diagonale lengte van die filmraampie of beeldsensor. Vir 35 mm-kameras is die diagonale lengte van die film 43 mm en ’n tipiese "normale" lens het ’n fokusafstand van 50 mm. ’n Wyehoeklens se fokusafstand is 35 mm en korter.

In kinematografie word ’n fokusafstand van dubbel die diagonaal as "normaal" beskou.