recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Howard Webster Byers

mens| Geslag | ManlikWysig |
| Land van burgerskap | Verenigde State van AmerikaWysig |
| Gegewe naam | HowardWysig |
| Geboortedatum | 25 Desember 1856Wysig |
| Sterfdatum | 24 Maart 1928Wysig |
| Beroep | politikusWysig |
| Politieke amp | lid van die Iowa Huis van VerteenwoordigersWysig |
| Lid van politieke party | Republikeinse PartyWysig |

**Howard Webster Byers** (25 Desember 1856 – 24 Maart 1928) was 'n Amerikaanse prokureur en politikus.

Hy is gebore in Woodstock, Richland County, Wisconsin, Byers het saam met sy ouers na Hancock County, Iowa verhuis. Byers het die publieke skole in Wisconsin en Iowa bygewoon. Byers het die regte gestudeer en is toegelaat tot die Iowa balie in 1888. Hy het 'n regspraktyk gehad in Harlan, Iowa. Vanaf 1894 tot 1898 en van 1900 tot 1902, het Byers in die Iowa Huis van Verteenwoordigers gedien en was 'n Republikein. Hy het ook gedien as spreker van die huis. Vanaf 1907 tot 1909, het Byers gedien as Iowa se Prokureur-Generaal. Hy het verhuis na Des Moines, Iowa. Byers het gesterf in 'n hospitaal in Des Moines, Iowa.
Dr. **Louis Luyt** (18 Junie 1932 – 1 Februarie 2013) was ’n Suid-Afrikaanse sakeman en voormalige politikus en rugbyadministrateur. Luyt het vir hom naam gemaak as ’n jong rugbyster; hy het daarna die maatskappye *Triomf Kunsmis* en *Luyt Brouerye* gestig; en het beheer oor die Ellispark-stadion in Johannesburg namens die TRVU (Transvaalse Rugby Voetbalunie) oorgeneem in 1984. Luyt het veral bekendheid verwerf deur sy betrokkenheid by die Inligtingsdebakel van 1978 en sy beweerde finansiering om The Citizen-tabletkoerant namens die regering op die been te bring.

Biografie
---------

Oswald Louis Petrus Poleÿ Luyt is op 18 Junie 1932 op Britstown, Noord-Kaap, Suid-Afrika gebore.

Loopbaan as rugbyadministrateur
-------------------------------

Luyt was president van die Suid-Afrikaanse Rugbyunie toe die Springbokke die Rugby Wêreldbeker 1995 gewen het. Tydens die amptelike funksie wat vir die Springbokke en Nieu-Seeland ná die eindwedstryd gereël was, verklaar hy dat as Suid-Afrika aan die vorige twee Wêreldbekers deelgeneem het, hulle óók sou gewen het – insluitend die 1987-toernooi wat deur die All Blacks gewen is. Die All Blacks het die funksie daarna uit protes verlaat.

Dr. Luyt het die springbok-handelsmerk in 1996 vir S.A. Rugby geregistreer.

Loopbaan as politikus
---------------------

In 1998 bedank Luyt as rugbyunie-president nadat hy van rassisme en finansiële wanbestuur beskuldig is, en stig daarna ’n politieke party. Hy was vanaf 1999 lid van die Parlement van Suid-Afrika as leier van die Federale Alliansie. Die party het later met die Vryheidsfront saamgesmelt.

Bibliografie
------------

* Du Preez, Max (2001). *Louis Luyt Unauthorised*. Zebra-uitgewers.
Die **Universiteit van Mpumalanga** is gesetel in Mbombela, Suid-Afrika. Dit is in 2013 deur President Jacob Zuma bekend gemaak en in 2014 was daar 'n beskeie inname van honderd-en-veertig studente. Die Universiteit sluit die infrastruktuur van drie destyds-bestaande instellings in, naamlik die Laeveld Kollege van Landbou, die gasvryheidskool by KaNyamazane en die Siyabuswa-onderwyskampus.

Geskiedenis
-----------

In 1996 het die Universiteitsopvoedingskomitee en die Universiteits Technikon-onderwyssamewerkingskomitee saamgesmelt, en het David Mabuza, voormalige Lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Onderwys, die vestiging van 'n universiteit in die provinsie in die vooruitsig gestel. Die Nasionale Instituut vir Hoër Onderwys in Mpumalanga, wat in 2006 gestig is onder leiding van wyle prof. CC Mokadi, het die voorsiening van Hoër Onderwys in die provinsie gekoördineer. 'n Belangrike mylpaal was die besluit wat tydens die Nasionale Kongres se Nasionale Algemene Raadsvergadering in Durban geneem is, waar daar in 2010 besluit is om twee nuwe universiteite te stig. Hierdie besluit was instrumenteel in die vestiging van 'n universiteit in die provinsie Mpumalanga, wat tot dusver nie oor 'n openbare universiteit beskik het nie.

In 2010 het die Minister van Hoër Onderwys en Opleiding, Blade Nzimande, twee taakspanne aangestel om die lewensvatbaarheid van nuwe universiteite in Mpumalanga en die Noord-Kaap te ondersoek. Die Mpumalanga-taakspan wat in September 2011 'n gunstige verslag voorgelê het, het die vestiging van 'n nuwe Universiteit in Mpumalanga aanbeveel, onder leiding van Prof. TZ Mthembu.

In Julie 2013 het President Jacob Zuma die naam van die nuwe universiteit as die *Universiteit van Mpumalanga* bekend gemaak asook die name van die lede van die tussentydse raad om formele toesig te hou. Die Universiteit van Mpumalanga, 'n omvattende openbare universiteit, is op 22 Augustus 2013 formeel en wetlik afgekondig deur die publikasie van Staatskoerant-kennisgewing (Nr 36772).

Kampusse
--------

Die universiteit is verdeel in twee akademiese kampusse - die hoofkampus op Mbombela en die onderwysersopleidingkampus op Siyabuswa.

Akademiese aanbiedinge
----------------------

Tans bied die universiteit die volgende kursusse aan:

* Baccalaureus artium (BA-graad)
* Baccalaureus Educationis (Grondslagfaseonderrig) BEd-graad
* Baccalaureus in Landbou (Landbou-uitbreidinggraad)
* Baccalaureus scientiae (BS-graad)
* Baccalaureus in Ontwikkelingstudies
* Baccalaureus Kommersieel Algemeen (BCom-graad)
* Diploma in Gasvryheidsbestuur
* Diploma in Landbou (Plantproduksie)
* Diploma in Inligtingskommunikasietegnologie (Toepassingsontwikkeling)
* Diploma in Natuurbewaring
Die sierlike geboue van die Hoërskool De Villiers Graaff is reeds meer as 'n eeu gelede opgerig met geld geskenk deur sir David Pieter de Villiers Graaff.
Sir David Pieter de Villiers Graaff luister na 'n adres van die moeders van die skool wat hom bedank vir sy skenking van £100 000.
Die **Hoërskool De Villiers Graaff** is 'n dubbelmediumhoërskool op die Bolandse dorp Villiersdorp en is genoem na sir David Pieter de Villiers Graaff, nyweraar, kabinetsminister en vader van die latere leier van die Verenigde Party, sir De Villiers Graaff.

Die skool is in 1872 opgerig, maar in 1901 bewillig sir David die geld (£100 000) en grond vir die bou van 'n nuwe skool wat in 1907 sy huidige naam gekry het. Dit is ontwerp deur Alexander Forsyth en John Parker en opgerig deur mnr. AB Reid & Kie. Die plaaslike laerskool is ook na die weldoener vernoem.

Huidige stand
-------------

Die skool het in 2010 201 leerders van gr. 8 tot 12 gehad, van wie 112 meisies en 89 seuns was. Die skoolhoof was mnr. M.C. Botha en die jaarlikse skoolfonds R5 940,00. Die skoolhoof word bygestaan deur sowat 12 onderwysers vir 'n gunstige onderwyser-leerder-verhouding van minder as 1:15. Teen 2012 het die leerders afgeneem tot 193, waarvan 102 meisies en 91 seuns was, maar teen 2014 toegeneem tot 203, van wie 102 steeds meisies en 101 seuns was. Mev. Marietjie Freislich was die skoolhoof en die res van die personeel het bestaan uit 15 onderwysers. In 2015 was die leerdertal 231 en die skoolhoof me. G.G. Loubser. In 2021 het die skool 371 leerders gehad, 190 mesies en 181 seuns.
Voorblad van 'n Franse vertaling van *Syn en Tyd*
**Syn en Tyd** (Duits: *Sein und Zeit* en Engelsː *Being and Time*) is in 1927 gepubliseer en is die *magnum opus* (groot werk) van die Duitse filosoof Martin Heidegger. Met hierdie boek open Heidegger die pad om in 1928 hoogleraar te word aan die Fakulteit Wysbegeerte van die Universiteit van Freiburg en vestig hy sy naam as 'n oorspronklike denker.

Heidegger bied *Syn en Tyd* aan as 'n ondersoek na die 'vraag van die Syn'. Hierdie vraag is volgens Heidegger deur filosowe voor hom, onvoldoende hanteer. Hy neem stelling in teen René Descartes en Immanuel Kant wat die werklikheid beskryf as 'n versameling voorwerpe met welbekende eienskappe, wat deur 'n onderwerp waargeneem word. Volgens Heidegger ontbreek hierdie waarneming voldoende ervaringsgrond.

Heidegger poog in *Syn en Tyd* om die hele menslike bestaan in sekere sin te verstaan. Waarheid is hier vir Heidegger "onverborgenheid" (*alètheia*). Die waarheid van iets kom tot stand omdat die "Syn" dit so laat wees soos dit is en die waarheid dus aanwesig maak, terwyl die "Syn" self afwesig bly.

In die tradisie van die fenomenologie erken Heidegger alleen Syn, wat, mits dit 'ontsluit' is, 'ontdek' kan word. Of hierdie Syn daadwerkelik ontek kan word hang altyd saam met die manier waarop ons met ons handelinge in die wêreld omgaan (die 'sorg') en dit vind weer sy grond in die manier waarop ons onsself ervaar (eksistensialisme). Dit is waarop die bestaan betrekking het, word deur Heidegger *Dasein* genoem: 'n Syn wat vir ditself geslote is, wat ons altyd self is en dit wat "in-die-wêreld" is.

Betroubare handelinge neem die Syn in beslag en skep daarmee die meeste individuele toestand van die Dasein. In oomblikke van krisis, wanneer betroubare handelinge probleme aanspreek, doen skielik weer ander Syn voor. By die verdere ondersoek van Dasein, ontdek Heidegger die fundamentele rol van die tydelikheid van die menslike bestaan. Hy laat onder andere sien hoe vanuit die onlosmaklike verbondenheid met syn bestaan (in-die-wêreld-wees en die geworpenheid) die mens uit die sorg om sy eie bestaan - hom rig op sy finale toekoms en vanuit die toekoms sy verlede interpreteer - sy huidige bestaan in sy moontlikhede vorm gee.

Die gedagtes oor mens-wees as Dasein, as in-die-wêreld-wees, as medemens-wees, as syn-na-die-dood (*Sein-zum Tode)*, opvattinge oor niks, oor gespas en ongepaste lewe, oor angs en dood, oor geworpenheid en sorg is tot vandag basisbegrippe in die wysbegeerte.

Literatuur
----------

* ELISABETH E. DEN HARTOG - DE HAAS (2005) 'Sein und Zeit' als reconstructie van de wending tot authenticiteit (Damon Budel), Dissertasie

Notas
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. | 

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11955783j (data)
* GND: 4131103-6
* VIAF: 187114558
* WorldCat Identities (via VIAF): 187114558

 |
*Hierdie artikel behoort versmelt te word met Université de Montréal.*

The Université de Montréal(UdeM; Franse uitspraak: ​[ynivɛʁsite də mɔ̃ʁeal]) is 'n Franssprekende navorsingsuniversiteit wat geleë is in Montreal, Quebec, Kanada.

Die universiteit se hoofkampus is geleë op die noordelike hang van *Mount Royal* in die *Outremont* en *Côte-des-Neiges* buurte (administratiewe gemeentes/eenhede). Die institusie bestaan uit dertien fakulteite, meer as sestig departemente en twee geaffilieerde skole: naamlik die *Polytechnique Montréal* (Skool van Ingenieurswese, voorheen die *École Polytechnique de Montréal*) en *HEC Montréal* (Besigheidsskool). Dit bied meer as 650 voorgraadse en nagraadse programme aan, insluitende 71 doktorale programme.

Die universiteit was in 1878 gestig as 'n satellietkampus van die *Université Laval*. Dit het egter 'n onafhanklike instelling geword toe dit uitgereik is met 'n Pouslike traktaat in 1919, en 'n provinsiale traktaat in 1920. Die *Université de Montréal* het in 1942 geskuif van Montreal se Latynse buurt na sy huidige of teenswoordige ligging te *Mount Royal*. Dit was in 1967 tot 'n sekulêre instansie verander by wyse van nog 'n provinsiale traktaat.

Die skool is mede-opvoedkundig (beide geslagte), en het meer as 34,335 voorgraadse studente, en oor die 11,925 nagraadse studente (uitgesluit geaffilieerde skole). Alumni en voormalige studente is regoor [Kanada woonagtig, asook regoor die wêreld, met noemenswaardige alumni wat dien as regeringsamptenare, akademici, en sakeleiers. Die universiteit is al erken deur 'n aantal publikasies wat universitêre of tersiêre prestasie betref, insluitende die *Academic Ranking of World Universities*, die *Times Higher Education World University Rankings*, *QS World University Rankings*, en die *U.S. News & World Report Best Global University Ranking*.

Notas
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

 |

Bronne
------

1. ↑   "2007 Annual Report. Université de Montréal. Toegang verkry op 20 Oktober 2008.
2. ↑  General overview of Université de Montréal
Diagramatiese voorstelling van 'n seestaraat wat *see* of *oseaan 1* met *see* of *oseaan 2* verbind tussen landmassas 1 en 2
'n **Seestraat** is 'n nou kanaal water wat twee groter waterliggame met mekaar verbind en dus tussen twee landmassas lê. Die terme *seestraat*, *kanaal*, *deurgang* en *see-arm* kan sinonieme van mekaar en omruilbaar wees. Kanaal en see-arm kan egter ook ander betekenisse hê. Baie seestrate is ekonomies belangrik. Seestrate kan op belangrike skeepsroetes lê en oorloës is al geveg ter wille van die beheer van hierdie seestrate. Talle kunsmatige kanale is opgerig om twee waterliggame oor land te verbind.

Bekende seestrate in die wêreld sluit in die Straat van Dover, tussen Engeland en Frankryk, wat die Noordsee met die Engelse Kanaal verbind; die Straat van Gibraltar, die enigste natuurlike deurgang tussen die Atlantiese Oseaan en die Middellandse See; die Bosporus en die Dardanelle, wat die Middellandse- en Swartsee verbind; die Beringstraat tussen Alaska en Siberië wat die Stille- en Arktiese Oseane verbind; en die Straat van Malakka, wat tussen die Maleise Skiereiland en Sumatra lê en die Indiese Oseaan met die Suid-Chinese See verbind.

Alhoewel riviere en kanale baie keer 'n brug tussen twee groot mere of 'n meer en 'n see vorm en dit lyk of hulle die formele definisie van seestrate bevredig, word gewoonlik nie na hulle as seetstrate of strate verwys nie. Seestrate is gewoonlik baie groter, wyer strukture waar water nie in 'n enkele rigting vloei nie, en verbind gewoonlik twee see's.

Seestrate is die dualis van landengtes. Dit wil sê, terwyl seestrate tussen twee landmassas lê en twee groter waterliggame verbind, lê landengtes tussen twee waterliggame en verbind twee groter landmassas.
Brood uit die hemel; 'n Amerikaanse B-17 los voedsel bo die verwoeste lughawe Schiphol
**Operasie Manna en Cowhound** was 'n operasie van die Geallieerdes aan die einde van April 1945 om die honger bevolking van die provinsies Utrecht, Noord- en Suid-Holland wat steeds onder Duitse besetting was te hulp te kom.

Die westelike provinsies van Nederland kon maklik van die res van die land geskei word deur 'n strook land met water te laat oorstroom. Hierdie verdediging is in 1672 met sukses gebruik om die inval van Lodewyk XIV te stuit, maar in die Tweede Wêreldoorlog het dit tot 'n groot humanitêre ramp gelei. Hitler het beveel om die 'Vesting Holland' tot die laaste te behou en die Geallieerdes het besluit om eers Duitsland self te onderwerp. Die Vesting Holland het daarom tot die oorgawe van 5 Mei 1945 afgeslote van die buitewêreld in hande van die Nazi's gebly. Dit het tot groot honger en gebrek aan talle materiale gelei, soos byvoorbeeld seep, leer, rubber, medisyne en brandstowwe.

Talle mense het van honger, koue of siektes omgekom. Die aantal is nie presies bekend nie, maar dit word beraam op 22 000. In April het die Geallieerdes en ook die Neutrales soos Swede besef dat tyd om die mense te red min geraak het. Hulle het toestemming gevra om die bomwerpers brood en ander voedsel te laat los bo Nederland. Op 29 April het die eerste vlugte begin, 'n week voor die kapitulasie.
Die Mercury-Redstone BD lansering.
**Mercury-Redstone BD** was 'n onbemande vuurpyl ontwikkelingsvlug wat deel was van die Amerikaanse Mercury-program. Die vuurpyl is op 24 Maart 1961 gelanseer vanaf lanseringsplatform 5 by Kaap Canaveral, Florida. Bo-op die Redstone-vuurpyl was 'n leë weergawe van die Mercury-ruimtetuig, net 'n dop.
Na die probleme wat met die Mercury-Redstone 2 vlug ondervind was, wat die sjimpansee Ham aan boord gehad het, was dit duidelik dat die Mercury-Redstone-vuurpyl nog ontwikkelings werk nodig gehad alvorens dit 'n geskik was vir menslike gebruik. 

Wernher von Braun het die Mercury-Redstone BD vlug tussen Mercury-Redstone 2 en Mercury-Redstone 3 geskeduleer. Daar was protes teen sy besluit, ook vanaf ruimteman Alan Shepard. Hulle argument was dat die probleme met MR-2 gou geïdentifiseer en oplossings maklik gevind was. Von Braun het egter voet by stuk gehou dat die Redstone-vuurpyl nie geskik was vir gebruik deur mense nie en dat hy eers tevrede sal wees wanneer 'n perfekte toetsvlug voltooi is. 

Die oorsaak van vorige Redstone-vuurpyl se te veel versnellings was veroorsaak deur 'n servoklep wat nie die vloei van waterstofperoksied na die stoomgenerator korrek gereguleer het nie. Dit het veroorsaak dat die brandstofpompe te veel krag gekry het. Die stootkrag reguleerder en snelheid integreerder was gemodifiseer op die MR-BD en later Mercury-Redstone vuurpyle om hulle te verhoed om die snelheid beperking te oorskry. Daar was ook ander modifikasies gemaak om die enjin te verhoed om af te skakel wanneer die brandstoftoevoer swak is en dit eerder met 'n instruksie gedoen word; dit het gelei tot 'n onbeplande sendingstaaksituasie en het ook die lanseerontsnapstelsel geaktiveer met die Mercury-Redstone 2 sending.

**Die vertaling van die res van hierdie artikel is steeds onvoltooid.** Voel vry om self die res aan te pak, en verwyder dan hierdie kennisgewing wanneer die werk voltooi is.
Victor Franke
Kol. **Victor Franke** (21 Julie 1866 tot 7 September 1936) was die laaste Duitse militêre bevelvoerder in Duits-Suidwes-Afrika.

Hy is in 1866 in Zuckmantel in Silesië, destyds deel van Duitsland, gebore. Hy het reeds as jong seun by die leër aangesluit en is in 1896 na Suidwes-Afrika gestuur en gou die aandag op hom gevestig deur sy dapperheid en bekwaamheid. Hy het veral beroemd geword tydens die Herero-oorlog toe hy die Duitse magte van 'n gewisse nederlaag by Grootberg gered het. 

Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het Franke, na die onverwagte dood van die amptelike bevelvoerder, outomaties hoof geword van die Duitse magte wat teen die oormag Suid-Afrikaanse troepe onder die bevel van genl. Louis Botha gestuur is om die kolonie onder die Britse invloedsfeer te bring. Hy het op 15 Junie 1915 by Khorab oorgegee na 'n lang en dappere veldtog.

Die Franke-toring op Omaruru is na hom vernoem om sy dapperheid tydens die Herero-oorlog te gedenk. Dit is vandag nog een van die dorpie se vername besienswaardighede.

Franke het in 1936 in Hamburg, Duitsland, gesterf.

Bronne
------

* Rosenthal, Eric; *Encyclopaedia of Southern Africa*; Juta and Company Limited, Cape Town & Johannesburg, 1980.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 124436595
* ISNI: 0000 0000 5019 7578
* LCCN: no2004107671
* NTA: 070451451
* VIAF: 77248129
* WorldCat Identities: lccn-no2004107671

 |
’n Ou kinemetriese seismograaf.
Animasie van die Indonesiese tsoenami van 2004.
**Seismologie** (van die Griekse σεισμός *seismós*, "aardbewing", en -λογία *-logía*, "studie van") is ’n wetenskaplike dissipline in geofisika wat handel oor die bestudering, beskrywing en meting van seismiese golwe by aardbewings. Daarbenewens word die omgewingsgevolge van aardbewings soos tsoenami's bestudeer, asook uiteenlopende seismiese bronne soos vulkaniese, tektoniese, oseaniese, atmosferiese en kunsmatige prosesse soos ontploffings.

Insig in die Aarde se binnekant
-------------------------------

Die netwerk seismograwe waarmee ’n groot deel van die Aarde bedek is, is die vernaamste bron van inligting oor die inwendige struktuur van die Aarde.

Die straalbane van seismiese golwe word bepaal deur die verhoudings in seismiese snelhede tussen verskillende lae in die Aarde. Snelheidsverskille word veroorsaak deur die wisselende druk en temperatuur van die materiale waaruit die Aarde opgebou is. Met ’n aardbewing word verskillende soorte seismiese golwe opgewek. Uit die verskille in looptyd van die golwe na meetstasies wat ver uit mekaar geleë is, kan veranderings in seismiese snelhede tussen verskillende lae in die Aarde afgelei word.

Weerkaatste of afgebuigde golwe volg verskillende straalbane deur die aardlae en lewer daarom tegelykertyd inligting oor verskillende dieptes. Deur by ’n groot aantal meetstasies gegewens te versamel kan verskille in seismiese snelhede deur die Aarde heen aangeteken word. Dit verskaf indirekte inligting oor die aanwesige materiale in die Aarde.

Deur soveel moontlik gegewens te kombineer is modelle opgestel vir seismiese snelhede, en dit bied insig in die interne struktuur van die Aarde.

Voorspelling van aardbewings
----------------------------

Hoewel die ontstaan van die teorie oor plaattektoniek ’n veel beter insig gegee het in die prosesse wat tot die ontstaan van aardskokke lei, is ’n noukeurig voorspelling nog grotendeels onmoontlik.

Tog het die wetenskap daarin geslaag om gebiede te eien waar aardskokke die waarskynlikste sal voorkom, en al hoe meer kennis word byvoorbeeld in argitektuur toegepas om die gevolge van ’n aardbewing ten minste te verminder.

’n Belangrike instrument in seismologie is die seismometer, of seismograaf. Hiermee kan nie net natuurlike skokke waargeneem word nie, maar ook skokke wat deur die mens veroorsaak word, soos ’n atoomontploffing.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Seismologie.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.
Diploïede selle het twee keer die getal chromosome as haploïede selle.
**Ploïdie** is die getal chromosome in die kern van ’n biologiese sel. ’n Gameet (eier- of spermsel) bevat gewoonlik ’n volle stel chromosome wat ’n enkele kopie van elk van die chromosome insluit. Die gametiese of **haploïede** getal (*n*) is die getal chromosome in ’n gameet. Twee gamete vorm ’n **diploïede** sigoot met dubbel dié getal chromosome (2*n*), dus twee kopieë van elk van die chromosome. Vir die mens, ’n diploïede spesie, is *x* = *n* = 23. ’n Tipiese menslike somatiese of liggaamsel bevat dus 46 chromosome: 2 volle haploïede stelle, wat 23 pare chromosome uitmaak.

Omdat die chromosoomgetal gewoonlik net deur meiose verminder word, erf en handhaaf die selle van die liggaam die chromosoomgetal van die sigoot.

Selle word beskryf na aanleiding van die getal chromosoomstelle (die ploïede vlak) wat hulle bevat: **monoploïed** (1 stel), **diploïed** (2 stelle), **triploïed** (3 stelle), **tetraploïed** (4 stelle) ens.
Die **glansende erdslangetjie** (*Leptotyphlops scutifrons*) is die algemeenste van die nege spesies erdslangetjies wat in Suider-Afrika voorkom.

'n Glansende erdslangetjie is 'n baie klein, baie dun slangetjie met 'n grys-swart kleur; daar word ook soms na die slangetjie as die "draadslang" verwys. Net soos die erdslange, het die glansende erdslangetjie onderontwikkelde oë, wat as swart vlekkies op sy stomp kop vertoon. Die slang het 'n glansende, silindriese lyf (vandaar die naam), wat met klein, gladde, oorvleulende skubbe aan die rug- en onderkant bedek is. Dit het 'n lang stert met 'n stekelpunt. Glansende erdslangetjies se lengte wissel van 18 tot 24 cm.

Die glansende erdslangetjie word in die noordelike dele van Suider-Afrika aangetref, behalwe in die Namibwoestyn. Dit is 'n grawende slang, maar kan ook waargeneem word in termietneste of onder blaarafval en tussen verrottende plantmateriaal (insluitende verrotte boomstamme), waar dit klein insekte jag.

Die slang se dieet bestaan hoofsaaklik uit mier- en termietlarwes, maar dit vreet ook ander klein insekte. Die wyfie lê telkens 3 tot 7 klein, langwerpige eiers.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van slange

Bronnelys
---------

* *Slange* (1986), deur Rod Patterson. Eerste uitgawe. Struik uitgewers: Kaapstad. ISBN 0-86977-288-0
* *Die Natuurlewe van Suider-Afrika* (2000), deur Vincent Carruthers. Struik uitgewers. ISBN 1-86872-452-2

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q639852
* ADW: Leptotyphlops\_scutifrons
* EoL: 1056133
* GBIF: 2448295
* iNaturalist: 32439
* ITIS: 634494
* IUCN: 44979898
* NCBI: 711071

 |
Die Duitse term **Rotspon** verwys na Franse rooiwyn wat in een van die Noord-Duitse Hansestede gestoor en gebottel is en eers hier sy tipiese karakter gekry het. Die term is afgelei van die Nederduitse *spon* ("houtspaander").

Die mees bekende Rotspon is *Lübecker Rotspon* - Bordeaux-rooiwyn wat in wynvate uit Frankryk ingevoer, in die Hansestad Lübeck gebêre is totdat hy ryp was en daarna gebottel is. In Lübeck het veral die onderneming van Carl Tesdorpf in die historiese Mengstraße vir hierdie wyn bekend gestaan. Maar ook ander Hansestede soos Bremen, Hamburg en Münster (Wesfale) het hul eie Rotspon-tradisie ontwikkel.

Die handel met Rotspon het al in die 13de eeu 'n aanvang geneem, maar het eers in die 16de en 17de eeu noemenswaardig toegeneem. Volgens oorlewerings het wynmakers uit Bordeaux soms besoeke aan die Duitse Hansestede afgelê en hul eie wyne nie meer herken nie: As gevolg van die seevervoer en die stoor in barriquevate, wat van eikehout gemaak was, het die wyne se karakter aansienlik verbeter.

Die Nederduitse digter Fritz Reuter was een van die grootste liefhebbers van Rotspon-wyne, terwyl die skrywer Thomas Mann Rotspon-wyn in sy roman *Die Buddenbrooks* verewig het.
Die **glansspinnekopbos** (*Serruria candicans*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Serruria* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, waar dit voorkom vanaf Elandskloof tot by die Slanghoekberge en Paardeberg by Malmesbury. Die struik is regop en word slegs 80 cm hoog en dra blomme van Julie tot Desember.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei in bergfynbos en -renosterveld op hoogtes van 60 - 160 m.

In Engels staan dit as die *Shiny Spiderhead* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18080321
* GBIF: 3997881
* iNaturalist: 594451
* IPNI: 706503-1
* IUCN: 113232803
* Plant List: tro-26500250
* Tropicos: 26500250

 |
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Trias | Vroeg | Indusium | **jonger** |
| Perm | Lopingium | Changhsingium | 252,2–254,1 |
| Wuchiapingium | 254,1–259,8 |
| Guadalupium | Capitanium | 259,8–265,1 |
| Wordium | 265,1–268,8 |
| Roadium | 268,8–272,3 |
| Sisuralium | Kungurium | 272,3–283,5 |
| Artinskium | 283,5–290,1 |
| Sakmarium | 290,1–295,0 |
| Asselium | 295,0–298,9 |
| Karboon | Pennsylvanium | Gzhelium | **ouer** |
| Die verdeling van die Perm (IKS). |

Die **Wordium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede in onderskeidelik die sisteem en periode Perm (epog/serie Guadalupium). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die etage/tydsnede was van sowat 268,8 tot 265,1 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Roadium en gevolg deur die Capitanium.

Naam en definisie
-----------------

Die tipeligging van die Wordium is in die Guadalupe-berge in Texas, VSA. Die basis word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die Conodonta *Jinogondolella aserrata* en die bokant deur die eerste voorkoms van die Conodonta *Jinogondolella postserrata*.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
'n Pluimpie
Piktogram wat Pluimbal aandui
Pluimbal word gespeel
**Pluimbal** (Engels: *Badminton*) is 'n sport waartydens opponente rakette gebruik om 'n pluimpie oor die net na mekaar te slaan. Pluimbal word in 'n saal gespeel sodat wind en weer nie die spel beïnvloed nie.

Spelvorme:

* mans enkelspel
* dames enkelspel
* mans dubbelspel
* dames dubbelspel
* gemengde dubbelspel

Pluimbal is 'n binnenshuise sportsoort wat baie ooreenkomste met tennis toon. Dit word egter met 'n veerpluim in plaas van 'n bal gespeel en die klem val meer op vaart as op krag. 

Spelers moet dan ook oor 'n besondere reaksievermoë en groot beweeglikheid beskik. Op internasionale vlak blink veral Asiatiese pluimbalspelers uit. Die spel word ook in Suid-Afrika gespeel. 

'n Spel soortgelyk aan pluimbal is reeds in die 17de eeu in Europa gespeel, maar die moderne weergawe daarvan is uit Indië afkomstig, waar Engelse soldate daarmee kennis gemaak het. Dit is in omstreeks 1870 in die Weste op die Engelse landgoed Badminton bekend gestel (vandaar die Engelse naam vir die spel: badminton) en van 1893 af op georganiseerde grondslag in Engeland gespeel. 

Pluimbal toon verskeie ooreenkomste met tennis, maar word hoofsaaklik binnenshuis gespeel met 'n ligte veerpluim in plaas van 'n bal. Die klem val ook eerder op vaart as op krag en 'n hou word feitlik altyd met die gewrig uitgevoer en nie met 'n deurswaaihou soos by tennis nie. Die pluim, wat gemiddeld 5 g weeg, kan na 'n harde hou met 'n snelheid van tot 200 km/h trek. Spelers moet oor 'n besondere reaksievermoë en groot beweeglikheid beskik. 

Voetwerk is baie belangrik en kom in verskeie opsigte met dié van boks ooreen. Ondanks die hoë vereistes wat dus aan 'n speler gestel word, kan pluimbalspelers lank hul topgehalte handhaaf en dit het al verskeie kere gebeur dat belangrike titels oor 'n tydperk van 10 of meer jaar deur dieselfde speler gehou is. Pluimbal word deur sowel mans as vroue gespeel en daar kan net soos by tennis enkelspel-, dubbelspel- of gemengde dubbelspelwedstryde gespeel word. 

'n Wedstryd word gewen deur die speler of span wat eerste 2 stelle gewen het. 'n Stel bestaan uit 15 punte vir mans en 11 punte vir vroue. As die telling in 'n manswedstryd 13-13 en in 'n vrouewedstryd 9-9 is, kan die speler wat eerste 13 (of 9) punte behaal het, besluit dat die wedstryd normaalweg moet voortgaan totdat een speler 15 punte het, of dat die wedstryd beslis moet word op grond van die beste telling uit die volgende 5 punte. 

Op 14-14 (10-10 vir vroue) kan normaalweg gespeel word totdat een speler 15 (11) het, of die wedstryd kan op grond van die volgende 2 punte beslis word. Punte kan slegs behaal word deur die speler wat afslaan. By enkelspelwedstryde behou 'n speler sy afslaan tot hy 'n fout begaan, en by dubbelspelwedstryde kry albei spelers van 'n span eers die geleentheid om af te slaan; hulle kan dus 2 foute begaan voordat die ander span kan afslaan. Daar is geen wêreldkampioenskapsbyeenkoms nie, maar die jaarlikse Engelse kampioenskappe word as sodanig beskou.

Bronne
------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409648, volume 23. bl. 19
Solon het die wette vir skuldverligting deurgevoer
**Seisachtheia** (Grieks: **σεισάχθεια**, van *seiein*, om te skud, en *achthos*, 'n las, d.w.s. die afskud van laste) was 'n stel wette wat deur die Atheense wetgewer Solon ingestel is, ten einde die wydverspreide lyfeienskap en vorme van slawerny af te skaf wat in Athene van die 6de eeu v.C. buitensporig toegeneem het, deur middel van skuldverligting. Volgens Aristoteles se *Grondwet van die Atheners*, het skuldenaars onder die voorafgaande regstatus, hulle land afgestaan aan skuldeisers, wanneer hulle nie oor die vermoë vir terugbetaling beskik het nie, en *hektemoroi* geword, oftewel lyfeienes wat hul voormalige eiendom bewerk het, en 'n sesde van die opbrengs aan hul skuldeisers afgestaan het. Sou die skuld die gewaardeerde waarde van die skuldenaar se totale bates oorskry, sou die skuldenaar en sy familie almal die skuldeiser se slawe word. Dieselde sou gebeur indien 'n man sou versaak op skuld waarvan die ooreengekome kollateraal, die skuldenaar se persoonlike vryheid was.

Die *seisachtheia*-wette het alle uitstaande skulde onmiddellik ter syde gestel, terugwerkend alle voorheen verknegde skuldenaars bevry, die gekonfiskeerde eiendomme van die onderhoriges aan die *hektemorioi* terugbesorg, en die aanbieding van persoonlike vryheid as kollateraal verbied in alle toekomstige skulde. 'n Maksimumperk op die grootte van eiendom is ook ingestel, ongeag die wetlike wyse waarop dit bekom is (insluitend deur 'n huwelik), gemik op die voorkoming van die buitensporige opbou van land deur invloedryke families.
*Hierdie artikel handel oor die stad in die Verenigde State van Amerika. Vir die Britse stad, sien Plymouth.*

**Plymouth** (historiese spellings **Plimouth** en **Plimoth**) is 'n stad in die Plymouth-distrik van die deelstaat Massachusetts, VSA, sowat 64 kilometer suid van Boston. Met 'n bevolking van 58 681 in 2009 en 'n oppervlakte van 347 vk kilometer (waarvan 249,8 vk km land) is Plymouth die grootste munisipaliteit in Massachusetts.

Plymouth is naas Brockton een van die twee administratiewe setels van die Plymouth-distrik. Die stad is vernoem na Plymouth in Devon, Engeland en staan vandag veral as die landingsplek van die Britse skip *Mayflower* en die Pelgrimvaders wat hier in 1620 voet aan wal gesit het om 'n nedersetting te stig waar hulle hul geloof sonder inmenging van die staat se kant af kon beoefen. Plymouth is die oudste munisipaliteit in Nieu-Engeland en een van die oudste in die Verenigde State. Dit is daarnaas ook die oudste oorspronklik Britse nedersetting wat vanaf sy stigting tot vandag toe permanent bewoon was.

Plymouth word met 'n aantal bekende historiese gebeurtenisse vereenselwig, soos byvoorbeeld een van die eerste Oesdankfeeste (*Thanksgiving*), en het vanaf sy stigting in 1620 tot en met 1691, die jaar van sy ontbinding, as die hoofstad van die Plymouth-kolonie gedien.

Plymouth is in 'n gebied geleë wat as South Shore bekend staan en het in die 19de eeu tot 'n beduidende sentrum van die toumakerbedryf, vissery en skeepsbou ontwikkel. Die wêreld se grootste toumaker-maatskappy, die Plymouth Cordage Company, het vroeër sy hoofkwartier in Plymouth gehad. Terwyl Plymouth nog steeds 'n besige seehawe is, het toerisme intussen die hoofbron van inkomste geword.
**Gladys Mgudlandlu** (1925–1979) was een van Suid-Afrika se beste uitbeelders van die Afrikakuns en ook die eerste Swart vrou in die land wat ’n beroepskunstenaar geword het. Sy is in 1925 op Peddie, naby Grahamstad in Oos-Kaap, gebore.

Sy het by haar grootmoeder grootgeword, en in die stat waar sy haar kinderjare deurgebring het, was dit die gewoonte van die Fingo-stam om hulle hutte se mure te versier. Die vere en gekleurde klei waarmee Gladys Mgudlandlu haar hutte se mure geverf het, was haar eerste kennismaking met die skilderkuns. As kind het sy die bynaam *Nomfanekiso* ("die een wat prente skilder") gekry. Die woord kan ook beteken "iemand vir wie gelag moet word", 'n bynaam wat sy gekry het omdat 'n (professionele) kunstenaar in daardie stadium geen besondere aansien onder die Xhosas geniet het nie.

Die legendes en mites van die Xhosas wat haar grootmoeder haar vertel het, het later as 'n groot bron van inspirasie vir Gladys Mgudlandlu se kuns gedien. Gladys Mgudlandlu is in 1948 na Kaapstad, waar sy eers as verpleegster en later as onderwyseres gewerk het. Hoewel sy nooit formele kunsonderrig ontvang het nie, het sy jare lank kunsonderrig aan die Athlone-skool gegee.

Sy het eers in 1957 ernstig begin skilder. In 1962 het Jean Fuchs, die destydse direkteur van die Suid-Afrikaanse Kunsgalery, haar werk gesien en haar oortuig om 'n uitstalling te hou. Talle geslaagde uitstallings van haar werk is sedertdien in Suid-Afrika aangebied.

Omdat Gladys Mgudlandlu aanvanklik geen esel gehad het nie en slegs saans kon skilder, het sy haar doek plat op 'n tafel neergelê en by die lig van 'n lamp geskilder. Dit het egter so 'n gewoonte geword dat sy mettertyd op geen ander manier kon skilder nie. 'n Uitsonderlike kenmerk van haar werk is dat die beeld byna sonder uitsondering van 'n hoë punt af weergegee word.

Haar kunswerk het hoofsaaklik die tradisionele lewe van haar mense uitgebeeld: klein statjies en statstonele, voëls en diere van haar tuisland, die mense self. Sy het van helder, vrolike kleure gebruik gemaak, en die geel en aardse kleure wat dikwels in haar werk aangetref word, is oorblyfsels van die tyd toe sy hutmure met gekleurde klei beskilder het. Hoewel Gladys Mgudlandlu nooit opdragwerke wou uitvoer nie, het sy tog 'n muurskildering vir die destydse Departement van Bantoeonderwys gemaak. Sy is in 1979 op 54-jarige ouderdom oorlede.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0-908409-59-1, volume 18, bl. 212
'n **Plurisentriese** of **polisentriese taal** word in die sinchroniese taalkunde beskou as 'n taal met meerdere standaardvariëteite. So strek die taalgebied van 'n plurisentriese taal dikwels, maar nie altyd nie, oor staatsgrense heen, of selfs oor meer as een vasteland soos in die geval van Engels, Frans of Portugees.

In die diachroniese taalkunde word 'n plurisentriese taal gedefinieer as 'n taal wat gedurende sy ontwikkeling deur meer as een taalkundige sentrum in gelyke mate beïnvloed is.

Voorbeelde vanuit 'n sinchroniese perspektief
---------------------------------------------

In sy taalkundige werk *Pluricentric Languages* behandel die Australiese taalkundige Michael Clyne (1939–2010) Arabies, Armeens, (Hoog-)Chinees, Duits, Engels, Frans, Hindi-Oerdoe (Hindoestani), Koreaans, Maleis, Nederlands, Portugees, Sweeds, Serwokroaties, Spaans, Tamil en Pidgin-Engels in die Stille Oseaangebied (Tok Pisin, Bislama, Pijin en Torres Creole) as belangrike voorbeelde van polisentriese tale. Plurisentrisme is dus allesbehalwe 'n uitsondering ten opsigte van tale met baie sprekers, maar eerder die reël.

Maar daar is selfs relatief klein tale soos Karpato-Rusyns met vier verskillende standaardvariëteite in Slowakye, Oekraïne, Hongarye en Pole. Ander voorbeelde van klein plurisentriese tale is Inuktitut, Pandjabi, Persies, Roemeens, Suid-Sotho en Swahili. Selfs "dooie" tale kan plurisentries wees, soos byvoorbeeld Latyn wat danksy die invloed van plaaslike volkstale gedurende die Middeleeue en die vroeë moderne tyd verder ontwikkel is in verskillende variëteite, Kerkslawies of Sanskrit waarvoor in verskillende streke in Indië ook met verskillende alfabette geskryf word.

In sommige opsigte kan ook Hebreeus by die lang lys van plurisentriese tale gevoeg word – nie net vanweë 'n afwykende woordeskat en grammatika nie, maar ook weens die afwykende uitspraak in die sinagogale liturgiese konteks. Hier word die uitspraak bepaal deur die kulturele agtergrond en herkoms van 'n spreker. Die moderne Hebreeuse uitspraak baseer nogtans op die tradisionele Sefardiese uitspraak met enkele Asjkenasi-elemente.

### Drie standaardterme vir "slagroom" in die plurisentriese Duitse taalgebied

| **Duitsland** | **Oostenryk** | **Switserland** |
| --- | --- | --- |
| **Schlagsahne** | **Schlagobers** | **Rahm** |
Die Parthenon stel die antieke Griekse kultuur voor en is een van die herkenbaarste simbole van die klassieke Oudheid.
Die **klassieke Oudheid** is die tydperk van kulturele geskiedenis tussen die 8ste eeu v.C. en die 6de eeu n.C. wat in die gebied om die Middellandse See gesentreer was. Dit sluit die ineengeskakelde beskawings van antieke Griekeland en antieke Rome in wat bekend is as die "Grieks-Romeinse wêreld". Dit is die tydperk waarin beide die Griekse en Romeinse gemeenskap gefloreer en groot invloed oor ’n groot deel van Europa, Noord-Afrika en Wes-Asië uitgeoefen het.

Die begin daarvan word gewoonlik beskou as die vroegs aangetekende Griekse eposse van Homeros (8ste-7de eeu v.C.), en dit duur deur die opkoms van die Christendom (1ste eeu n.C.) en die val van die Wes-Romeinse Ryk (5de eeu n.C.). Dit eindig met die agteruitgang van die klassieke kultuur tydens die laat Oudheid (250-750), ’n tydperk wat oorvleuel met die vroeë Middeleeue (600-1000). Dit dek dus ’n groot omvang van geskiedenisse, gebiede, kulture en tydperke. 

Die kultuur van die antieke Grieke, saam met sommige invloede van die antieke Nabye Ooste, was die basis van Europese kuns, filosofie, gemeenskap en opvoeding, tot met die tyd van die Romeinse Ryk. Die Romeine het dié kultuur bewaar, nagemaak en oor Europa versprei totdat hulle self daarmee kon meeding, en die klassieke wêreld het Latyn sowel as Grieks begin praat.

Dié Grieks-Romeinse kultuurbasis was uiters invloedryk wat betref die taal, politiek, reg, opvoedingstelsels, filosofie, wetenskap, oorlogvoering, poësie, historiografie, etiek, retoriek, kuns en argitektuur van die moderne wêreld. Oorblywende fragmente van die klassieke kultuur het tot ’n herlewing gelei wat in die 14de eeu begin het en later bekend was as die Renaissance. Verskeie neoklassieke herlewings het in die 18de en 19de eeu plaasgevind.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12035247g (data)
* GND: 4068754-5
* LCCN: sh85026450
* NKC: ph118500

 |
|  |
| --- |
| **Emmentaler** |
| Emmentaler |
|  |
| Herkoms | Emmental (Switserland) |
| Vetgehalte | 40 % |
| Vorm | Silindries, deursnee 70-100 cm |
| Hoogte | 12-25 cm |
| Gewig | 60-130 kg |
| Tipe | Harde tot halfharde kaas |
| Oorsprong | Koeimelk |

**Emmentaler** is 'n halfharde Switserse kaas, wat oorspronklik uit die Emmental (Emmenvallei) in die ooste van die kanton Bern kom. Emmentaler het intussen 'n generiese naam geword, en kaas met hierdie naam word tans ook in Duitsland, Oostenryk, Denemarke, Frankryk, Finland en Ierland vervaardig.

Emmentaler word van koeimelk gemaak en as ronde kaas met 'n gemiddelde gewig van 75 kilogram bemark.

Die beste tyd om die Switserse kaas van oorsprong te geniet is van Mei tot Oktober, na 'n veredelingstyd van tenminste drie maande. 'n Besonder geurige smaak vereis dat die kaas oor 'n tydperk van agt tot twaalf maande verfyn word.

Die jaarlikse Europese Emmentaler-produksie beloop tot nagenoeg 490 000 ton of sowat ses persent van die totale melkopbrengs van hierdie lande. Frankryk is tans die grootste produsent met sowat 240 000 ton of twaalf persent van die jaarlikse Franse melkproduksie. Veertien persent van die Franse Emmentaler word uitgevoer.
**Podolsk** (Russies: Подо́льск) is 'n nywerheidstad in die Russiese Moskou-oblast, sowat 40 km suid van Moskou. Die stad dien as die administratiewe hoofstad van die rajon Podolsk. Podolsk, wat aan die Pachra-rivier (een van die sytakke van die Moskwa-rivier) geleë is, is die grootste nedersetting in die Moskou-oblast met 'n bevolking van 218 537 (2014).

Geskiedenis
-----------

Podolsk het uit 'n klein nedersetting, Podol, ontstaan en het in die 18de eeu die Moskouse Danilof-klooster gehuisves. Keiserin Katharina II het in 1791 stadstatus aan die nedersetting toegeken.

Voor die Russiese Rewolusie van 1917 was Podolsk een van die mees geïndustrialiseerde stede van Rusland. 'n Fabriek van die Duitse maatskappy Singer het hier naaimasjiene vervaardig.

Die Oeljanof-familie was hier woonagtig. Wladimir Oeljanof, beter bekend as Wladimir Lenin, het die stad verskeie kere besoek en hier 'n stuk grond en 'n klein huis besit. In 1900 is 'n vergadering van Sosiaal-Demokrate uit Moskou en ander Russiese stede in Podolsk gehou om hulle ondersteuning vir die koerant *Iskra* te kry wat destyds gestig is.

In 1971 is die Orde van die Rooi Banier van Arbeid aan Podolsk toegeken. In die Sowjet-tyd was die stad een van die grootste nywerheidsentra in die Moskou-oblast. In dié tyd was daar meer as sewentig fabrieke in die stad wat werk aan 'n groot deel van die plaaslike bevolking verskaf het. In 2000 is 'n groot militêre basis gestig.

Podolsk is die setel van die sentrale argief van die Russiese departement van verdediging.

Susterstede
-----------

* Amstetten, Oostenryk
* Bălţi, Moldowa
* Bar, Montenegro
* Borisow, Wit-Rusland
* Tsjernowtsi, Oekraïne
* Henan, Volksrepubliek China
* Kawarna, Bulgarye
* Kladno, Tsjeggië
* Ohrid, Masedonië
* Saint-Ouen, Frankryk
* Sjoemen, Bulgarye
* Soechoemi, Abkasië/Georgië
* Trier-Land, Duitsland
* Wanadzor, Armenië
* Warmińsko-mazurskie, Pole
**Emmanuel Hiel** (30 Mei 1834 – 27 Augustus 1899), was 'n Vlaams-Nederlandse digter en prosaskrywer.

Hiel is in Sint-Gillis-Dendermonde gebore. Gedurende sy lewe het hy verskillende poste beklee, van onderwyser en regeringsamptenaar tot joernalis en boekhandelaar. Sy laaste poste was dié van bibliotekaris by die Nywerheidsmuseum en professor in deklamasie aan die Konservatorium in Brussel. 

Hiel het 'n aktiewe en prominente rol gespeel in die Vlaamse Beweging in België en sy naam word verbind met die van Jan van Beers, Jan Frans Willems en Peter Benoit. Benoit het van Hiel se verse getoonset, vernaam in sy oratoriums *Lucifer* (opgevoer in Londen in die Royal Albert Hall en elders) en *De Schelde*. Hierdie en ander musiek het 'n groot bydrae gelewer tot die gewildheid van Hiel se skryfwerk in skole en onder Belgiese koorverenigings. 

Hiel het ook verskeie lirieke uit die buiteland vertaal. Sy weergawe van Tennyson se *Dora* is omstreeks 1871 in Antwerpen gepubliseer. Ter herdenking van vyftig jaar van Belgiese onafhanklikheid het hy vir die nasionale fees in Brussel in 1880 twee kantates getiteld *Belgenland* en *Rer Belgenland* gekomponeer. 

Hiel se pogings om Walloniese invloede teë te werk en 'n *toenadering* tussen Nederlanders in die noorde en die Teutoniese rasse-simpatiseerders oorkant die Ryn te bewerkstellig het hom baie gewild gemaak by albei. 'n Volume van sy beste gedigte het in 1874 die eerste deel uitgemaak van 'n bundel bestaande uit werke deur Nederlandse skrywers wat in Leipzig, Duitsland gepubliseer is. 

Hy is in 1899 in Schaarbeek oorlede.

Bibliografie
------------

Van sy meer bekende digterlike werke is:

* *Looverkens* (1857)
* *Nieuwe Liedekens* (1861)
* *Gedichten* (1863)
* *Psalmen, Zangen, en Oratorios* (1869)
* *De Wind* (1869), 'n inspirerende kantate wat groot sukses behaal het en gul ontvang is
* *De Liefde in Leven* (1870)
* *Elle* en *Isa* (twee musikale dramas, 1874)
* *Liederen voor Groote en Kleine Kinderen* (1879)
* *Jakoba van Beieren* ('n poëtiese drama, 1880)
* *Mathilda van Denemarken* ('n liriese drama, 1890)

Sy versamelde poëtiese werke is in 1885 in drie bundels in Roeselare gepubliseer.

Sien ook
--------

* Vlaamse literatuur
***Podocarpus*** is 'n plantgenus wat hoort tot die familie *Podocarpaceae*.

Selfs vandag is daar  nog geelboutbome van hoër as 40 m en ŉ stamdeursnit van meer as 2 m. Saam met ons  inheemse sipresse (die seder- en sapreebome) is die geelhoutbome die enigste Suid-Afrikaanse verteenwoordiger van die *Pinophyta*, wat dennebome bome, sipresse, spardenne, jenewerbome en lorke insluit. 

*Pinophyta* is gewoonlik keëldraend, maar die geelboutboom het sade in ronde doppe met ŉ vleesagtige huid. Manlike en vroulike bome kom voor. Die geelhoutboom is immergroen en saadverspreiding vind hoofsaaklik deur middel van voëls plaas. Een van die voëls wat die geelhoutboom help versprei, is die helderkleurige loerie. Die *Podocarpaceae*, die geelhoutfamilie, bestaan volgens die jongste indeling uit net drie spesies:

* *Podocarpus latifolius* ("egte" geelhout);
* *Podocarpus henkelii* (Henkel-se-geelhout);
* *Podocarpus elongatus* (Breëriviergeelhout).

In die vroeë dae van die volksplanting het geelhout ŉ belangrike rol gespeel. Dit was waarskynlik die dienlikste van die inheemse houtsoorte en gevolglik is geelhoutbome in groter getalle as enige ander boomsoort omgekap. 

Die goue, gloeiende, syagtige voorkoms van die verwerkte hout maak dit ŉ gesogte houtsoort vir die vervaardiging van meubels; dit vertoon veral indrukwekkend as dit saam met stinkhout gebruik word. In die tuin van die Uniegebou in Pretoria, staan etlike geelhoutbome. In die Nasionale Botaniese Tuin te Kirstenbosch, in Kaapstad, kan etlike geelhoutbome gesien word, en geelhoutbome versier die Edinburgh-rylaan op pad na Constantia in die Kaapse Skiereiland.

Kyk ook
-------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Outeniekwageelhout

Bronne
------

* KENNIS, 1980, ISBN 0798108231, volume 1, bl. 167
* Conifer Specialis Groep (1998). Podocarpus latifolius. 2006 IUCN Rooilys van Bedreigde spesies. IUBN 2006. Besoek op 12 Mei 2006.
* Suid-Afrikaanse Staatsimbole
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q157524
* APDB: 201462
* Conifers.org: Podocarpus
* EoL: 13999
* EPPO: 1PODG
* FloraBase: 20918
* FoC: 126161
* Fossilworks: 264290
* GBIF: 5284386
* GRIN: 9623
* iNaturalist: 85284
* IPNI: 328880-2
* ITIS: 183488
* NCBI: 3363
* PLANTS: PODOC
* Tropicos: 40012551

 |