recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Engelsman se graf** by Merweville herdenk die slagoffers van die Tweede Vryheidsoorlog uit die Koup en die Moordenaarskaroo.

Net buite die dorp in die rigting van Prins Albertweg (op die N1 nasionale pad), 100 m van die pad tussen doringbome en langs die Koedoeskloof dui 'n klein grafsteen en 'n marmerkruis die graf aan van luitenant **Walter Oliphant Arnot**. Arnot het in Maart 1900 uit Australië gekom om die Britte in hul oorlogspoging by te staan. Op sy verkenningstogte in die omgewing van Merweville het hy die Afrikaanssprekende boere goed leer ken en 'n begrip vir hul standpunt in die oorlog ontwikkel. Dit het voorgekom of hy met die vyand geheul het. Die gevolg was dat hy op 16 April 1902 selfmoord pleeg en 'n vrou en vier kinders in Australië agterlaat. Arnot is begrawe waar hy gesterf het. Sy vrou het gereël vir die oprigting van die grafsteen en die inwoners van Merweville het onderneem om die graf te onderhou.

Lees ook
--------

* Japie Hauptfleisch
* Klaarstroom

Bibliografie
------------

* Lötter, Daniël: Die grootpad is 'n grondpad - 'n koffiekuier by Karoomense. Pretoria: Protea Boekhuis, 2020. ISBN 978-1-4853-1116-4
* Schoeman, Chris: The historical Karoo. Traces of the past in South Africa's arid interior. Kaapstad: Zebra Press, 2013. ISBN 978-1-77022-568-8
* www.heritage.org.za/karoo/merwe.htm
* www.skdm.co.za
Die **dwergbok** (*Neotragus pygmaeus*) is 'n Wes-Afrikaanse bokkie, erken as die wêreld se kleinste bokkie. Dit is die eerste keer beskryf deur die Sweedse dierkundige Carl Linnaeus in 1758. Dit staan net 25 sentimeter (10 dm) by die skouer en weeg 2,5-3 kg. 'n Kenmerk is die lang en slanke bene, met die agterbene tweekeer so lank as die voorbene. Horings word slegs deur manlike lede gedra; die horings is kort, glad en puntig, meet 2.5-3 cm en buig agtertoe. Die sagte pels is rooi tot goudbruin, in skerp kontras met die wit ventrale dele. In vergelyking met die Bates se pigmeebokke, het dwergbokke 'n lang snoet, breër lippe, 'n kleiner mond en kleiner wangspiere.

Die dwergbokkie word gekategoriseer as 'n veilige spesie deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur en Natuurlike Hulpbronne (IUBN). Daar word gevrees dat bevolkings daal as gevolg van habitatagteruitgang die uitbreiding van menslike nedersettings. 'n Beduidende bedreiging vir die oorlewing van hierdie bokkies is die jagmaak op hulle vir bosvleis.

Beskrywing
----------

Nabyskoot van 'n dwergbokkie.
'n Individu by die San Diego Dieretuin

Ekologie en gedrag
------------------

Dwergbokke verkies digbegroeide gebiede met vars struike en ander plante. Dit leef in die warm, klam laeveldse woude algemeen in Wes-Afrikalande soos die Ivoorkus, Ghana, Guinee, Liberië en Sierra Leone. 

Die dier is tipies aktief in die nag, en dwergbokke vertoon merkwaardige paraatheid. Gebiede word gemerk met mis.

### Dieet

Synde 'n herbivoor, verkies dwergbokke klein hoeveelhede vars blare en lote; vrugte en swamme word soms ingeneem. Individue kan dikwels na nuwe plekke beweeg op soek na kos en vars plantgroeisels.

### Voortplanting

Dwergbokke is monogaam, hoewel poligamie soms waargeneem word. Beide geslagte raak seksueel volwasse so vroeg as op ses maande. Geboortes is aangemeld in November en Desember. 'n Enkele, delikate jongeling word gebore na 'n onbekende dratydperk, en weeg 0,8–1 kilogram (1,8–2,2 lb) – byna 'n derde van 'n volwassene se gewig. Jongelinge verskyn soortgelyk aan die volwassenes in kleur. Die maksimumlewensduur van 'n gevange dwergbok is op ses jaar en agt maande geskat deur 'n studie in 1993.
**Enid Blyton** (1897–1968) was ’n Britse skrywer van kinderboeke. Sy is veral bekend vir haar reekse oor *Knikkie* (*Noddy*), die *Famous Five* en *Secret Seven*. Sedert die 1930's is meer as 600 miljoen eksemplare van haar boeke verkoop. Hoewel sy lank gelede oorlede is, is haar werk steeds gewild by kinders.

Blyton se werk bestaan onder andere uit boekreekse met terugkerende karakters vir verskillende ouderdomsgroepe. Haar boeke is verbeeldingryk, maar gewoonlik sonder towerkuns. Die boeke is in bykans 90 tale vertaal en is veral gewild in lande soos Engeland en Australië.

Beknopte biografie
------------------

Twee van Blyton se karakters, Knikkie (*Noddy*) en Groot-ore (*Big Ears*).
Plaket in Dulwich.
Blyton se huis in Bourne End (Buckinghamshire).
Enid Mary Blyton is op 11 Augustus 1897 in East Dulwich in Suid-Londen as die oudste van drie kinders gebore. Haar eerste boek, *Child Whispers*, 'n versameling van gedigte, is 1922 gepubliseer.

Ná die kommersiële sukses van haar vroeë romans, soos *Adventures of the Wishing Chair* (1937) en *The Enchanted Wood* (1939) het sy 'n literêre ryk van haar eie opgebou. Sy het soms tot vyftig boeke per jaar geskryf, bo en behalwe haar produktiewe bydraes tot tydskrifte en koerante. Haar skryfwerk was onbeplan en het grootliks uit haar onderbewussyn opgespring. Sy het haar stories getik soos gebeure voor haar ontvou het.

In die 1950's was haar werk toenemend omstrede onder literêre kritici, onderwysers en ouers, omdat dit volgens hulle nie literêre meriete gehad het nie. Sommige biblioteke en skole het selfs haar werk verbied. Van die 1930's tot die 1950's het die BBC ook geweier om van haar werk uit te saai. Haar boeke is gekritiseer as elitisties, seksisties, rassisties, xenofobies en in stryd met die meer liberale omgewing van die opkomende, post-oorlogse Brittanje. Haar boeke was egter tot haar dood in 1968 topverkopers gewees.

Blyton het gevoel dat sy 'n verantwoordelikheid teenoor haar lesers het. Sy wou hulle van 'n sterk morele raamwerk voorsien, en het hulle aangemoedig om verdienstelike sake te ondersteun. Sy het onder andere klubs gestig en ondersteun wat fondse vir liefdadigheid en dierebeskerming insamel het.

Haar oeuvre bestaan uit ongeveer 600 titels. Daar word vertel dat sy soms 10 000 woorde per dag geskryf het, wat daarop dui dat sy moontlik hulp van ander skrywers ontvang het. Sy het dit hewig ontken en dit is nooit bewys nie. Sy het later haar metode van werk in 'n onderhoud uiteengesit. Sy het gemeld dat sy die avontuur *Famous Five* in slegs vier dae op papier neergepen het.

Blyton is twee keer getroud en het twee dogters gehad. Sy is op 28 November 1968 in Hampstead (Londen) aan Alzheimer se siekte oorlede.

Afrikaanse vertaling
--------------------

Die Noddy-reeks is in Afrikaans vertaal:

* Knikkie gaan na speelgoedland (boek no 1)
* Hoera vir klein Knikkie (boek no 2, nuwe uitgawe)
* Knikkie en sy kar (boek no 3)
* Wees dapper, klein Knikkie (boek no 4)
* Pas tog op, Knikkie (boek 5)
* Jy’s 'n goeie maat, Knikkie! (boek 6)
**Denis Beckett** (1946-) is 'n Suid-Afrikaanse skrywer, joernalis en TV-persoonlikheid. Onder sy boeke tel *Radical Middle: Confessions of an Accidental Revolutionary*, *Trekking*, *Still Trekking*, *Jetlag: SA Airways in the Andrews Era* en *The Road Stops at Nowhere*. In die 1980’s was hy redakteur van die politieke tydskrif *Frontline*.

Lewensloop
----------

Denis Beckett is op 10 Desember 1946 in Londen, Engeland gebore. Hy verwerf ’n BA- en LLB-graad aan die Universiteit van die Witwatersrand. Beckett werk aanvanklik as advokaat, maar besluit in 1972 om die joernalistiekwêreld aan te durf, en werk onder meer by The Star, Rand Daily Mail, *World*, *Drum* en *The Voice*. Van 1979 tot 1991 was hy is die redakteur van die anti-apartheidtydskrif *Frontline*. In die 1990’s word hy veral bekend vir sy TV-program, *Beckett’s Trek* op SAUK-TV (1994–2001). Hy was ook 'n rubriekskrywer vir The Sowetan, The Star, Beeld, Sunday Times en City Press, asook omroeper op *Radio 702* en *SAfm*. Hy lewer tans gereelde bydraes vir *Moneyweb*.

Publikasies
-----------

Fiksie:

* *Magenta*, 2008, UKZN Press

Niefiksie:

* *Permanent Peace: From Apartheid to Democracy*, 1985, Saga Press
* *The Fallacy of Heroes*, 1988, Saga Press
* *Trekking: In Search of the Real South Africa*, 1996, Penguin
* *Still Trekking*, 1997, Penguin
* *Madibaland*, 1998, Penguin
* *The Road Stops at Nowhere*, 1998, Penguin
* *Jetlag: SA Airways in the Andrews Era*, 2001, Penguin
* *Flying with Pride: The Story of the South African Flag*, 2002, WildNet Africa
* *Redeeming Features*, 2004, Penguin
* *Themba’s Head*, 2009, Saga Press
* *Radical Middle*, 2010, Tafelberg, ISBN 978-0-624-04912-8
**Iwan I van Moskou** of **Iwan Kalita** (Russies: Ива́н I Дани́лович Калита́ ; 1288 – 31 Maart 1340) was van 1325 die prins van Moskou en van 1328 die grootprins van Wladimir. Hy was die seun van Daniil van Moskou.

Bewind
------

Ná die dood van sy ouer broer Joeri III het Iwan prins van Moskou geword. Hy was een van die prinse wat meegeding het om die amp van grootprins van Wladimir, wat deur die khan van die Goue Horde toegeken is. Die prinse van Moskou se belangrikste teenstanders om die titel was die prinse van Twer – Michail, Dmitri die Verskriklike Oë en Aleksander, wat almal die amp gekry en toe verloor het. Hulle is almal deur die Goue Horde tereggestel.

In 1328 het Iwan Kalita toestemming van die khan gekry om die grootprins van Wladimir te word. Een van die redes waarom Moskou al hoe belangriker geword het, was omdat dit deur ander Russiese gebiede omring was en dus minder aangeval is. Al hoe meer mense wat moeg was vir plundertogte het daarheen getrek. Iwan het mense van ander gebiede genooi om daar te kom woon en Russe gekoop wat tydens strooptogte deur die Goue Horde gevange geneem is. Hy het van al die rowers in sy gebied ontslae geraak en dit dus veilig vir handelaars gemaak om te reis. Dit het gelei tot ’n vreedsame tydperk in Moskou.

Iwan het Moskou ook ryk gemaak deur lojaal aan die Horde te bly, vandaar sy bynaam, *Kalita* of "Geldsak". Hy het grond om Moskou opgekoop en ander stede het self by Moskou aangesluit – Oeglitsj in 1323, Belozero in 1328–1338, Galitsj in 1340. Hy het ook geld aan ander prinsdomme geleen en hulle het al hoe dieper in die skuld geraak. Hulle is later deur Iwan se opvolgers geannekseer. Iwan se grootste sukses was egter om die khan te oorreed dat sy seun Semjon die Trotse hom moet opvolg as grootprins van Wladimir. Van toe af het die prinse van Moskou feitlik altyd oor die ander stede regeer.

Die stad het bly groei onder Iwan en bouwerk aan die Moskouse Kremlin is in dié tyd begin.

Bronne
------

* V.O. Kluchevsky. The course of Russian history. Lecture #21
* Janet Martin, Medieval Russia 980-1584
**Mudene Smuts** (noemnaam **Dene**, Bloemfontein, 13 Julie 1949 – Kaapstad, 21 April 2016) was 'n Suid-Afrikaanse tydskrifredakteur en parlementslid van die Demokratiese Party en die Demokratiese Alliansie.

Smuts is in Bloemfontein gebore en getoë. Haar vader was regter Frank Smuts. Dene het haar skoolloopbaan voltooi aan die C&N Meisieskool Oranje waar sy reeds uitgeblink het. Ná skool het sy ’n B.A. (Hons.) aan die Universiteit Stellenbosch behaal waar sy in die studenteraad gedien het. Sy betree die joernalistiek as verslaggewer by die Kaapse dagblad *Die Burger*. Later was sy redakteur van die Naspers-vrouetydskrif *Fair Lady*. Haar bedanking was een van die opspraakwekkendste deur ’n redakteur in Suid-Afrika. Sy is oornag by die tydskrif weg nadat die Nasionaalgesinde bestuur haar verbied het om ’n artikel te plaas wat die Nasionale Party ’n grenssetel in ’n algemene verkiesing kon kos. Daarna was sy besturende redakteur van die meningsblad *Leadership*. Smuts was ook ’n bekroonde skrywer.

In die algemene verkiesing op 6 September 1989 het Smuts die veilige opposisiekiesafdeling Groote Schuur vir die toe vyf maande oue Demokratiese Party gewen. Sy was ’n voorstander van spraakvryheid en onder andere skaduminister van uitsaaiwese en telekommunikasie vir die DP. Tydens KODESA was Smuts een van die DP se afgevaardigdes wat moes verseker dat dié party se liberale waardes in die nuwe Grondwet vervat word. In 1992 het sy die eerste vroulike sweep in die parlement geword en van 1994 tot 1997 as die DP se partyvoorsitter opgetree.

In die eerste demokratiese verkiesing op 27 April 1994 was Smuts een van net sewe LP’s van die DP wat die paal gehaal het en die enigste vrou. Sy het onder andere gedien as DP-woordvoerder oor die Waarheid-en-versoeningskommissie, die Grondwet en menseregte. Smuts het meegehelp aan die opstel van die Handves van Menseregte in die Grondwet. Ná die stigting van die Demokratiese Alliansie in Junie 2000 was sy dié party se woordvoerder oor justisie en grondwetlike ontwikkeling.

Sy was gekant teen die DP se samesmelting in 2000 met sy aartsvyand, die Nuwe Nasionale Party, ten einde die DA te vorm, maar het haar later daarin berus en as DA-LP gedien tot 2014, toe sy uit die openbare lewe getree het.

Haar afsterwe
-------------

Smuts het haar dogter, Julia, op Donderdag 21 April 2016 gebel en gekla oor 'n kwaai borspyn. Teen die tyd dat Julia haar ma se huis in Kenilworth in Kaapstad se suidelike voorstede bereik het, was sy reeds oorlede. Sy word ook oorleef deur ’n seun, wat ’n ingenieur is.

Bronne
------

* (en)  *Liberal stalwart Dene Smuts dies*, TimesLive.co.za, 22 April 2016. URL besoek op 22 April 2316.
* (en)  Former DA MP Dene Smuts has died, EWN.co.za, 22 April 2016. URL besoek op 22 April 2016.
Krygskuns te perd met toepassing van die *couched lance*-tegniek
Detail van 'n tapyt uit die 2de helfte van die 11de eeu, Bayeux
'n **Lans** (Latyn: "Lancia") is 'n tipe stoot- of steekwapen. Dit bestaan uit 'n lang skag wat tipies van staal, maar in sommige gevalle ook van bamboes, gemaak word. Aan die einde is 'n plat metaallem vasgemaak. Dit het 'n totale lengte van 3,5 tot 4,5 meter. 

Dit het ontwikkel uit die spies, vir gebruik deur kavallerie. Anders as die spies, word die lans nooit gegooi nie. Dit is 'n wapen wat hoofsaaklik geassosieer word met ridders, wat die lans as oorlogswapen en vir toernooie gebruik het.

Die lanse wat in toernooie gebruik is het verskil van die wat vir oorlog bestem was. Dit was gewoonlik stomp en uitgehol sodat dit afgebreek het en nie jou opponent tydens 'n toernooi deurboor het nie.

Die lanse wat tydens oorlogvoering gebruik is was skerp (om die teenstander te steek) en goed gebalanseer vir eenhandige gebruik.

Geskiedkundige gebruik
----------------------

In die Middeleeue was die swaard en lans die belangrikste wapens vir die gewapende ridder. Indien dit nodig was kon hy ook 'n dolk gebruik. Om homself te beskerm het die ridder beskermde uitrusting gedra. Dit het egter nie volledige beskerming gebied nie, wat daartoe gelei het dat hy steeds meer liggaamsdele met ysterplate moes bedek. Uiteindelik is die harnas ontwikkel. Dit het daartoe gelei dat die gebruik van die lans na 1000 ook verander het. Die houtskag met die ysterpunt van ongeveer 15 cm het oorgebly, maar ridders het die lans op ander maniere begin hanteer. Tot op daardie stadium is die lans bohands opgehef vir steekdoeleindes of onder die regterarm gehou om dit te balanseer. Navorsing toon dat swaarder lanse vanaf die laaste kwart van die elfde eeu onder die oksel vasgeklem is en met die regterhand agter 'n steekring vasgehou is. Die ring is aangebring om tydens 'n konfrontasie weerstand te bied. Die lans is skuins oor die perd se nek na links gehou. Deur 'n hoë spoed met sy perd te bereik kon die ridder 'n dodelike steek lewer. Dit word die "couched lance"-tegniek genoem. Maurice Keen noem 'n ridder wat hierdie tegniek gebruik tereg 'n "menslike projektiel". Die ridder moes spesiaal opgelei word vir hierdie tegniek. Terselfdertyd moes hy sy skild met sy linkerhand vashou, die leisels beheer en in die saal bly. Die saal is spesiaal vir hierdie tegniek aangepas.
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Kryt | Vroeg | Berriasium | **jonger** |
| Jura | Laat | Titonium | 145,0–152,1 |
| Kimmeridgium | 152,1–157,3 |
| Oxfordium | 157,3–163,5 |
| Middel | Callovium | 163,5–166,1 |
| Batonium | 166,1–168,3 |
| Bajosium | 168,3–170,3 |
| Aalenium | 170,3–174,1 |
| Vroeg | Toarsium | 174,1–182,7 |
| Pliensbachium | 182,7–190,8 |
| Sinemurium | 190,8–199,3 |
| Hettangium | 199,3–201,3 |
| Trias | Laat | Rhaetium | **ouer** |
| Die verdeling van die Jura (IKS). |

Abrictosaurus, ’n dinosourus uit die Bo-Elliot-formasie (Hettangium-Sinemurium) in Lesotho en die Kaapprovinsie.
Die **Hettangium** is die eerste chronostratigrafiese etage sowel as geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Jura (serie/epog Vroeë Jura). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in hierdie tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 201,3 tot 199,3 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Rhaetium en gevolg deur die Sinemurium.

Naam en definisie
-----------------

Die Hettangium is genoem na die plek Hettange-Grande in het Franse département Moselle. Die naam is in 1864 vir die eerste keer gebruik deur die Switserse geoloog Eugène Renevier.

Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die gladde ammoniet *Psiloceras planorbis*, en die bokant deur die eerste voorkoms van die ammonietgenera *Vermiceras* en *Metophioceras*.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
* (fr)  Renevier, E.: *Notices géologiques et paléontologiques sur les Alpes Vaudoises, et les régions environnantes. I. Infralias et Zone à Avicula contorta (Étage Rhaetien) des Alpes Vaudoises* Bulletin de la Société Vaudoise des Sciences Naturelles **8**, p. 39-97.
Gemini 1 word lanseer
**Gemini 1** was die eerste sending van NASA se Gemini-program. Dit was 'n onbemande toetssending van die Gemini ruimtetuig met die doelwit om die strukturele integriteit van die nuutontwerpte ruimtetuig en die verbeterde Titan II vuurpyl te toets. Dit was ook die eerste keer dat die nuwe opsporing- en kommunikasiestelsels vir die Gemini-program getoets is. Dit is ook gebruik om die grondbeheerpersoneel op te lei vir die bemande Gemini-sendings.

Gemini 1 se lansering was aanvanklik geskeduleer vir Desember 1963 maar probleme tydens die ontwikkeling van die ruimtetuig en die vuurpyl het die lansering met vier maande vertraag. Gemini 1 is gelanseer vanaf lanseringsplatform 19 by Kaap Kennedy op 8 April 1964. Die ruimtetuig was bo-op die stadium twee vuurpyl geïnstalleer. Die sending was beplan vir drie omwentelings van die aarde terwyl datatoetswerk gedoen is. Die ruimtetuig het egter in die ruimte gebly vir 64 omwentelings totdat atmosferiese weerstand dit na die aarde laat terugval het. Die ontwerpfilosofie was dat die ruimtetuig nie herwin kan word nie en gate is in sy hitteskild geboor om te verseker dat dit sal uitbrand in die atmosfeer wanneer dit terugval na die aarde.
Die skulpe van individue in die tweekleppige weekdierspesie *Donax variabilis* toon verskillende kleure en patrone in hul fenotipes.
’n **Fenotipe** is die samestelling van ’n organisme se waarneembare eienskappe, soos sy morfologie, ontwikkeling, biochemiese of psigologiese eienskappe, gedrag, gevolge van gedrag (soos voëlneste) ens. Richard Dawkins het in 1978 en weer in 1982 voorgestel voëlneste en ander strukture soos bewerdamme is "uitgebreide fenotipes". ’n Fenotipe is die eindproduk van ’n organisme se gene plus die invloed van omgewingsfaktore en die wisselwerking tussen die twee. Met omgewingsfaktore word hier bedoel alle faktore wat vanaf die sigootvorming die kenmerke van 'n individu kan beïnvloed. Wanneer twee of meer duidelik verskillende fenotipes in dieselfde bevolking of spesie bestaan, word dit polimorf genoem.

Die genotipe van ’n organisme daarteenoor, is die oorgeërfde instruksies wat dit in sy genetiese kode dra. Nie alle organismes met dieselfde genotipe lyk dieselfde of tree dieselfde op nie, want voorkoms en optrede word beïnvloed deur omgewings- en ontwikkelingsfaktore en skep so verskillende fenotipes. Net so het alle organismes wat dieselfde lyk, nie noodwendig dieselfde genotipe nie.

Hierdie onderskeid tussen genotipe en fenotipe is in 1911 deur Wilhelm Johannsen voorgestel om ’n onderskeid te maak tussen ’n organisme se oorgeërfde eienskappe en die eindproduk van hierdie oorgeërfde eienskappe.
*Schwarzwälder Kirschwasser* - kirsch uit die Swartwoud **Kirsch** (Duits: *Kirschwasser*), ook bekend as **kersiebrandewyn**, is, soos die naam aandui, 'n brandewyn wat uitsluitlik van gefermenteerde kersies gedistilleer word. Kersies wat vir kirsch gebruik word is gewoonlik kleiner as kersies wat in winkels aangebied word, maar word deur 'n hoër suikergehalte en sterker geur gekenmerk. Die gehalte van die kirsch word hoofsaaklik deur die kersies se geurstowwe bepaal. Kirsch word teen 'n drinktemperatuur van 14-16 °C geniet.

Kirsch is ook 'n gewilde geurmiddel in die kookkuns en 'n belangrike bestanddeel van onder meer Swartwoudkoek, Zuger-kersiekoek (*Zuger Kirschtorte*), Muotathaler-kersieroomtert (*Muotathaler Rahmkirschtorte*) en ander Duitse en Switserse koekspesialiteite. Kirsch word in Switserland ook as 'n bestanddeel van kaas-fondues gebruik.

Kirsch uit die Duitse gebied Swartwoud (*Schwarzwälder Kirschwasser*) is 'n kirsch van oorsprong. Wit alkoholiese dranke soos kirsch, wat van vrugte gedistilleer word, is orals in die Duits-Alemanniese dialekgebied (Baden, Switserland en Elsas) en in Oostenryk gewild.
**Ben Nevis**  (Skots-Gaelies: *Beinn Nibheis*, [peˈɲivəʃ]) is 'n berg in Skotland wat 1 344 meter hoog is. Dit is ook die hoogste berg op die Britse Eilande. Die piek is aan die westelike kant van die Grampian Mountains-bergreeks in die Lochaber-streek van die Skotse Hoogland naby Fort William geleë.

Ben Nevis is 'n gewilde trekpleister vir staptoeriste en bergklimmers en word jaarliks deur 'n geskatte 100 000 besoekers bestyg, waarvan sowat driekwart die Poniepad-roete vanaf Glen Nevis volg. Die rotswande aan die noordelike kant van Ben Nevis word as van die hoogstes in die Verenigde Koninkryk gereken en bied rotsklim- en rotsklouteropsies van verskillende moeilikheidsgrade vir bergklimmers. Hulle is ook die belangrikste bestemming vir ysklimentoesiaste in die land.

Die toppunt van Ben Nevis is die ineengestorte koepel van 'n ou vulkaan waar die bouvalle van 'n vroeëre weerstasie, wat tussen 1883 en 1904 beman was, besigtig kan word. Die weerkundige gegewens, wat in daardie tydperk versamel is, speel steeds 'n belangrike rol by die ontleding van weerwaarnemings in Skotse berggebiede. Die Skotse natuur- en weerkundige C.T.R. Wilson (1869–1959), wat 'n tyd lank by die weerstasie werksaam was, is hier geïnspireer tot die uitvinding van sy "wolkekamer" (ook Wilson-kamer genoem), 'n verklikker vir ioniserende straling.

* Ben Nevis in die verte.
* Oorlogsgedenkteken op die kruin.
Müller-Thurgau
**Müller-Thurgau** is 'n wit druiwesoort wat vars en ligte wyne oplewer. Om regs- en bemarkingsredes word na die kultivar ook as **Rivaner** verwys.

Müller-Thurgau is 'n taamlik jong kultivar wat in 1882 deur die Switserse wynnavorser Hermann Müller (1850–1927), wat aan die Duitse navorsingsinstituut Geisenheim in die Rheingau verbonde was, gekweek is. Sy naam is afgelei van Müller se van en sy Switserse geboortekanton, Thurgau.

Die kultivar word tans op 42 000 hektaar wingerd verbou en maak van Müller-Thurgau die suksesvolste nuutgekweekte kultivar ter wêreld. Een van Müller se oorspronklike steggies het in Wädenswil in Switserland bewaar gebly. Meer onlangse genetiese ondersoeke het gestaaf dat Müller sy sukses met 'n kruising van Riesling en Madeleine royale behaal het. In die Switserse navorsingsinstituut te Wädenswil is Müller se nuwe kultivar verder ontwikkel en in 1913 na hom vernoem. Die sinoniem *Rivaner* is 'n afkorting van *Riesling* en *Silvaner*, twee kultivars wat oor 'n lang tydperk as die genetiese "ouers" van Müller-Thurgau beskou is.
**Khorixas** is 'n dorp van 6000 inwoners in die suide van die Kunenestreek van Namibië. Dit was voorheen die hoofstad van Damaraland tuisland voor Namibië se onafhanklikheid. Die meeste van die inwoners is van die Damara- etniese groep. Die dorp is geleë naby 'n belangrike deposito van versteende hout en die Twyfelfonteinvallei, bekend vir sy rotskuns.

Ekonomie en infrastruktuur
--------------------------

Khorixas landingstrook en die C39 (2018)
Die plaaslike hospitaal en 'n paar ander plaaslike kantore is nog steeds in Khorixas geleë, al is die hoofstad van die Kunenestreek nou in Opuwo. Daar is ses skole en een tak van die Universiteit van Namibië (UNAM) in Khorixas.

Khorixas ly aan 'n gebrek van ekonomiese ontwikkeling en werkgeleenthede, wat lei tot frustrasie en uiterlike migrasie onder baie van die dorp se jeug. Die werkloosheidsyfer in die dorp is sowat 70%. Donkerhoek, die dorp se informele nedersetting, het nie water of elektrisiteit nie.

Khorixas het 'n landing strook nege kilometer oos van die dorp parallel met die hoofpad C39. Die aanloopbaan getalle is 09/27 en die hoogte bo seevlak is 3320 voet.
Ds. G.J.U. Rothman.
Die NG kerk Louisvale.
Die **NG gemeente Louisvale** is ’n gemeente in die weste van die Sinode Noord-Kaapland, ’n streeksinode van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika.

Die gemeente Louisvale is in 1932 as Grootrivier gestig, maar nadat drie wyke in 1949 van Grootrivier afgestig het, het die moedergemeente se naam verander na Louisvale, terwyl die dogtergemeente die moedergemeente se naam aangeneem en as NG gemeente Grootrivier bekendgestaan het.

In die Kerkbode van 11 Januarie 1933 verskyn die volgende berig onder die opskrif "Stigting van nuwe gemeente": "Hiermee word kennis gegee dat daar volgens 'n offisiële berig van die H.E. Scriba van die Ring van Upington op 10 Des. 1932 'n nuwe gemeente in gemelde Ring gestig is. Die besonderhede is as volg: Die naam van die gemeente is ‘Grootrivier'. Die grense van die gemeente is die van die ou gemeente Upington suid van die Oranjerivier. Die nuwe gemeente Grootrivier bestaan dus uit al die rivierplase ten suide van die Oranjerivier, van die westelike grens van Grootdrink tot die oostelike grens van Blaauwskop, insluitende die nedersettings Louisvale, Vaalkoppies en Karos. . ."

Op die eerste gekombineerde kerkraadsvergadering, gehou op 23 Januarie 1933, is ds. D.F. du Toit, tweede leraar van Upington, na die nuwe gemeente beroep. Hy het die beroep aangeneem. Ds. Du Toit het in die nuwe gemeente baanbrekerswerk in die ware sin van die woord gedoen. Die gemeente was uitgestrek, die paaie uiters treurig, sy gemeentelede het baie verspreid gewoon, daar was nie 'n sentrale of liewer geen pastorie nie, en die eredienste moes in enige gebou wat beskikbaar was, gehou word. Verder is ds. Du Toit swaar getref deur die dood van sy eggenote slegs 'n paar maande ná hul huwelik. Ten spyte van al die teenslae en struikelblokke, het hy nogtans sy werk met prysenswaardige ywer en nougesetheid verrig. 

Nadat ds. Du Toit in 1938 'n beroep na Groot-Brakrivier aangeneem het, is hy opgevolg deur ds. W. Fullard, wat as hulpprediker in die gemeente gearbei het. Eers tydens sy bediening is 'n pastorie vir die gemeente aangekoop. Ds. Fullard is opgevolg deur ds. C.M. Oosthuizen, wat slegs 18 maande in die gemeente werksaam was. 

Die gemeente was gelukkig om spoedig 'n nuwe leraar in die persoon van ds. B.J. Cronje te kry. Ds. Cronje het met groot ywer voortgegaan met die taak waarmee ds. Fullard begin het, naamlik die insameling van geld vir die bou van 'n kerk op Louisvale. Tydens ds. Cronje se bediening stig die wyke Vaalkoppies, Matjiesrivier en Karos af, en vorm saam die nuwe gemeente Grootrivier. Die moedergemeente sou voortaan onder die naam Louisvale bekendstaan. Die volgende predikant was ds. G.J.U. Rothman. In sy tyd het die gemeente die hoop gekoester om spoedig ’n nuwe en sierlike kerkgebou op te rig.

Bron
----

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Boris Vian
**Boris Paul Vian** (10 Maart 1920, Ville-d'Avray - 23 Junie 1959, naby Parys) was 'n Franse skrywer, digter, chansonnier en trompetspeler van jazzmusiek. Hy het ook werke onder die skuilnaam **Vernon Sullivan** gepubliseer.

Lewe en werk
------------

Sy werk was dikwels omstrede, veral in Frankryk in die vyftigerjare. Hy het 11 romans, vier digbundels, verskillende teaterstukke, filmtekste, chansons asook ander werke geskryf. Vian het ook Raymond Chandler se werk in Frans vertaal.

As trompetspeler kon hy gereeld gehoor word in die jazzklub "Tabou", toe in die Rue Dauphine, naby die literêre en kulturele sentrum Saint-Germain-des-Prés in Parys. Vian het ongeveer 400 liedjies geskryf. Sy bekendste is *Le déserteur*, 'n pasifistiese lied wat tydens die oorlog in Frans Indochina geskryf is. Na aanleiding van hierdie lied is Vian deur die Franse regering aangekla, maar vrygespreek. Sy liedjies is opgeneem deur talle ander kunstenaars, waaronder Serge Reggiani, Juliette Gréco, Nana Mouskouri, Yves Montand, Magali Noël en Henri Salvador. Serge Gainsbourg het gesê dat Vian hom geïnspireer het om liedjies te skryf.

As jazz-entoesias het Vian onder andere opgetree as skakelbeampte vir Duke Ellington en Miles Davis in Parys. Hy het vir verskeie Franse jazz-tydskrifte (*Jazz Hot*, *Paris Jazz*) geskryf en verskeie artikels oor jazz gepubliseer, sowel in Frankryk as in die Verenigde State.

Vian het van jongs af hartprobleme gehad: 'n sleg behandelde angina, toe hy twee jaar oud was, het gelei tot 'n swak funksionerende aorta. Hy is op 'n stadium afgeraai om trompet te speel, want "elke noot wat hy gespeel het, sou hom 'n dag van sy lewe kos". Vian het nieteenstaande daarmee voortgegaan. Hy was oortuig dat hy nie oud sou word nie, wat sy enorme hoë produksie verklaar.

Afsterwe
--------

Vian het op die oggend van 23 Junie 1959 die première van 'n rolprent bygewoon wat gebaseer was op sy roman *J'irai cracher sur vos tombes*. Hy het 'n rusie gehad met die rolprentvervaardigers oor hul interpretasie van sy boek, en het reeds in die openbaar aangekondig dat sy naam nie in die krediete moes verskyn nie. 'n Paar minute na die aanvang van die rolprent het hy in sy stoel inmekaargesak en op pad na die hospitaal aan 'n hartaanval gesterf. Hy was maar 39 jaar oud.

Bibliografie (keur)
-------------------

#### As Boris Vian

* *Trouble dans les Andains* (1947, postuum in 1966 gepubliseer)
* *Vercoquin et le plancton* (1947)
* *L'Écume des Jours* (1947)
* *L'automne a Pékin* (1947)
* *Les Fourmis* (1949, kortverhale)
* *L'Herbe rouge* (1950)
* *L'Arrache-coeur* (1953)
* *Le loup garou* (postuum gepubliseer in 1970, kortverhale)
* *Tête de Méduse* (1974)

#### As Vernon Sullivan

* *J'irai cracher sur vos tombes* (1946)
* *Les morts ont tous la même peau* (1947)
* *Et on tuera tous les affreux* (1948)
* *Elles se rendent pas compte* (1949)

Bronne
------

* *Boris Vian. Biografie.*. Deur Philippe Boggio (vertaling Théo Buckinx), De Prom 1996.
Ds. Louis Vorster, LV vir Albert van 1915 tot 1920.
Die landdrosdistrik, afdelingsraadgebied en kiesafdeling rondom Burgersdorp in die Oos-Kaap het aanvanklik as **Albert** bekendgestaan.

Die distriksgrense is in 1848 vasgestel as die Oranjerivier in die noorde, die distriksgrense van Aliwal-Noord in die ooste, Wodehouse en Molteno in die suide en Steynsburg en Venterstad in die weste.

In die tweede helfte van die 19de eeu was Albert 'n brandpunt in die ontwaking van Afrikaner-nasionalisme in die Kaapkolonie. Veral op inisiatief van D.P. van den Heever is 'n boerevereniging gestig wat hom sterk beywer het vir die gebruik van Nederlands in die parlement. 'n Gevolg hiervan was die stigting van 'n tak van die Afrikanerbond sowel as 'n koerant op Burgersdorp.

Vanaf Uniewording tot 1948 het die volgende persone die kiesafdeling in die Kaapse parlement verteenwoordig: die bekende senior advokaat en minister Henry Burton van 1910 tot 1915, ds. Louis Vorster van 1915 tot 1920, Charles Arthur Augustus Sephton van 1921 tot 1924, Lourens Jacobus Steytler van 1924 tot 1938 en dr. Frederik Hendricus Boltman van 1938 tot 1948.

Albert, prinsgemaal, die man van koningin Victoria, se naam is aan hierdie distrik sowel as aan die dorp Prins Albert gegee. Albertinia se naam het 'n ander herkoms.

Sien ook
--------

* Lys van streeksname in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 1. Stellenbosch: Albertyn-Uitgewery, 1992. ISBN 0-949948-18-7
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 1. Kaapstad: Nasou, 1970.
**Borrie** is die gemaalde wortel van *Curcuma longa*, wat aan die gemmerplant verwant is. Dit word in Nederland *geelwortel* of *koenjit* genoem, waar dit gebruik word vir Indonesiese geregte. Dit is 'n vaste bestanddeel van kerrie, waaraan dit die geel kleur verleen. Die spesery se smaak is effens bitter.

Herkoms van die woord
---------------------

Die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (2003) sê dat die woord ontleen is aan die Maleise woord *boreh*, wat 'n borrie-gebaseerde geel smeersel vir die liggaam is. Die eerste optekening in vroeë tale was in 1685, o.a. in die vorme *borry borry*, *boraij* en *borborry*.

Herkoms van die spesery
-----------------------

Die meerderheid van die borrie-oes kom uit Indië.

Toepassings
-----------

Borrie het 'n kenmerkende geur en moet daarom slegs gebruik word indien dit wel in 'n bepaalde gereg hoort. Borrie is onmisbaar vir die smaak en kleur van kerriegeregte en dit kleur ook rys geel, soos gebruiklik is by bobotie. 

Dit kan ook gebruik word as 'n kleurstof vir ink.

Papier wat in 'n oplossing met borrie deurweek en vervolgens gedroog is, word soms as 'n *reagens* gebruik om die aanwesigheid van 'n basis (alkali) aan te toon. Dit kry 'n bruinrooi kleur by die aanwesigheid van alkaliese stowwe. Die keerpunt word bereik by 'n pH van omtrent 8-9.

Gebruik in wondbehandeling en patentkwessie
-------------------------------------------

Borriepoeier
Borriepoeier word in Indië tradisioneel aangewend vir die behandeling van wondjies en skrape. In 1995 is daar 'n patent toegestaan aan die Universiteit van Mississippi vir 'n wondbehandelingsmiddel gebaseer op borrie. Hierdie patent is egter die volgende jaar teengestaan deur die Indiese Council of Scientific & Industrial Research en ingetrek. Die rede hiervoor was nie die eeue-oue gebruik nie, maar die feit dat dié middel reeds vroeër beskryf was in 'n wetenskaplike tydskrif (Michael Hardt en Antonio Negri, *Multitude*, Hamish Hamilton; London, 2005).

Borrie teen Alzheimer se siekte
-------------------------------

Borrie word in Asië ook aangewend as geneesmiddel vir allerlei siektes, soos trombose en breinsiektes waaronder Alzheimer se siekte en Parkinson se siekte. Navorsing aan die Rhodes-universiteit in Grahamstad het die heilsame werking van die wortel bevestig en verklaar. Sheril Daniel het navorsing gedoen op kukurmien, een van die drie ontstekingswerende stowwe wat volop in borrie voorkom. Hy het bevind dat kukurmien die harsings van rotte beskerm teen beskadiging deur sianied, lood en kadmium. Die stof bind aan hierdie giftige verbindings voordat hulle skade kan berokken aan die brein. Daniel dink dat die veelvuldige gebruik van borrie in Indiese geregte die oorsaak daarvan is dat Alzheimer se siekte nouliks in Indië voorkom.
Die **NG Gemeente Melmoth** is ’n gemeente in die Sinode van KwaZulu-Natal.

Die eerste kerk is vandag nog in gebruik.
Die amptelike geskiedenis van die NG Kerk in Zoeloeland het op 15 Junie 1894 begin toe die gemeente Melmoth onder leiding van ds. Former Sypkens (voorsitter), predikant van Newcastle van 1889 tot 1897, en oudl. T. R. Boshoff (secundus), albei lede van "de Kerkelijke Comissie der Ned. Geref. Kerk van Natal", in die teenwoordigheid van 23 manslidmate afgestig is. Dit is gedoen in opdrag van die Sinode van Natal, wat in April 1894 op Ladysmith sitting gehad het.

Ten tyde van die afstigting was die kerkgebou, waarvan sir Marshall Clark die hoeksteen op 11 Nov. 1893 gelê het, blykbaar reeds voltooi. Hoewel die gemeente destyds oor die hele Zoeloeland gestrek het, was die lidmate nog te min om aan die beroep van ’n eie leraar te dink. Konsulente moes die bearbeiding behartig langer as twee dekades behartig, want eers op 25 Februarie 1919 is ’n eie leraar beroep in die persoon van ds. C.J. Brink, wie se enigste vorige standplaas Prieska as hulpprediker van 1916 tot 1917 was. Hy is op 24 Januarie 1920 bevestig en kan as die baanbreker van die NG Kerk in Zoeloeland bestempel, volgens die gemeente se medewerker aan Ons gemeentelike feesalbum (1952). Vyf en twintig jaar lank, tot sy dood einde November 1944 "het hy die werk van die Here in hierdie uitgestrekte gemeente met die grootste ywer en getrouheid behartig". Hy het in die tuig gesterf. Op 29 September 1945 is hy opgevolg deur ds. J.H. Lourens, wat weer in 1949 deur ds. M.T.S. Zeeman opgevolg is.

In 1942 het die eerste afstigting in die gemeente plaasgevind toe Empangeni ’n selfstandige gemeente word. In November 1949 het nog ’n afstigting plaasgevind, naamlik dié van Eshowe, wat vir eers ’n kombinasie-gemeente met Melmoth sou wees aangesien die twee gemeentes nog te swak was om elkeen ’n eie leraar te onderhou. Aan die vooraand van die afstigting het Melmoth se lidmate sowat 520 getel, wat min of meer gelykop tussen moeder en dogter verdeel is. Melmoth het destyds ook ’n ruim saal op Nongoma gehad. Eshowe se toringkerk is in 1950 ingewy, terwyl op Gingindlovu ook ’n kerksaaltjie was.

In Ons gemeentelike feesalbum het Melmoth se medewerker geskryf daar kon nog nie vasgestel word wanneer die plaaslike sendinggemeente gestig is nie, "maar ons Kerk het so vroeg as 1900 reeds hier ’n evangelis in diens gehad". Die eerste sendeling uit die moederkerk se geledere, eerw. J. H. Ries, is in 1948 hier georden, maar het reeds in 1950 vertrek. Die plan was toe om ná die oorkoms van die vyf Noord-Natalse gemeentes – Utrecht, Vryheid, Paulpietersburg, Babanango en Louwsburg – weer ’n sendeling te beroep. Intussen het drie evangeliste die werk behartig.

Bronne
------

* (nl)  Maeder, ds. G.A. en Zinn, Christian. 1917. *Ons Kerk Album*. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller), 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
**Alastair Bruce** (1972-) is ’n Suid-Afrikaanse skrywer. Sy distopiese eerste roman, *Wall of Days*, het Amazon se invloedryke *Rising Star*-prys in 2011 gewen. Sy tweede roman, *Boy on the Wire*, is in 2015 uitgegee. Hy werk tans aan sy derde roman.

Bruce is in 1972 in Port Elizabeth gebore, maar word in Kaapstad groot waar hy dan ook 'n meestersgraad in literatuur verwerf. Hy verlaat Suid-Afrika vir die Verenigde State, maar emigreer in 1997 na die Verenigde Koninkryk. Hy woon tans in Buckinghamshire, Engeland.

Die hoofkarakter van *Wall of Days* is Bran, wat al tien jaar op 'n eiland gewoon. Hy is daar in ballingskap van diegene wie se leier hy was, en hy merk die dae teen die muur van sy grot af. Op 'n dag gebeur iets wat sulke sterk herinneringe by Bran oproep dat hy homself oorreed om terug te keer, selfs al beteken dit dat hy teregstel sal word. Die vriendskap van 'n kind anker hom soos hy die verskriklike dade waarvoor hy aanspreeklik is herleef.

Werke
-----

* *Wall of Days*, 2011, ISBN 978-1-84668-801-0
* *Boy on the Wire*, 2015, ISBN 978-1-78125-454-7
Die kerkgebou by Dalehamweg 30, Alan Manor,

Die binnekant van die gemeente se kerkgebou, einde 2017.
Die hoeksteen van die kerkgebou.
Die **NG gemeente Mondeor** was ’n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Ring van Turffontein en die Sinode Hoëveld. In 2022 het dit met Deo Gloria Gemeenskapskerk en Townsview as Ligbaken Gemeente saamgesmelt.

Die gedurige afname in die lidmaattalle van die gemeentes in die suide van Johannesburg het Mondeor later en minder drasties getref as die ander gemeentes in die ring, want in 1985 het Mondeor ’n sieletal van 1 020 gehad, 10,4% van die totaal, in 1995 (nadat Doornkop by Mondeor ingelyf is) was dit 1 490, 19,2% van die totaal, maar in 2016 net 515, hoewel Mondeor se aandeel in daardie jaar toegeneem het tot 25,3% weens ’n selfs skerper afname in die ander sewe gemeentes se sieletal. Die ander sewe gemeentes se gemiddelde sieletal was toe sowat 215.

Mondeor het op 6 September 1961, dieselfde dag as Kroonrand in Ridgeway, van die toe 11 jaar oue moedergemeente Johannesburg-Suid afgestig. So vinnig was die toename in die Afrikaanse bevolking van die suide van Johannesburg destyds dat Johannesburg-Suid in 1957 die gemeente Danie Theron kon afstig en in 1959 Grasmere, wat later die naam Spioenkop gekry en oorgedra is aan die Sinode van Wes-Transvaal (nou Goudland).

Ds. G.J. Erasmus het die hoeksteen van Mondeor se kerkgebou by Dalehamweg 30, Alan Manor, op 9 September 1967 gelê, drie dae ná die gemeente se sesde verjaardag.

Bron
----

* (af)  Olivier, ds. P.L. (samesteller). (1952). *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Ds. Hendrik Rudolph Cilliers, eerste leraar van Maltahöhe van 1948 tot 1952.
Ds. Pieter Jacobus van Jaarsveld, leraar van 1969 tot 1977. Dié foto is in 1952 geneem toe hy leraar was van die NG gemeente Grootrivier (Karos).
**NG gemeente Maltahöhe** is 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Namibië. In 2010 het die gemeente 143 belydende lidmate gehad en het ds. Gert Peens dit volgens ooreenkoms saam met die NG gemeente Bethanie bedien. Teen 2012 het dié getal skerp afgeneem tot net 96 en was ds. Sarel Visser Maltahöhe se pastorale hulp.

Die gemeente is op 26 Oktober 1946 afgestig van die moedergemeente van al die gemeentes in Suidwes-Afrika, die Gibeon. As lede van die Ringskommissie van Gibeon, waaronder die nuwe gemeente sou ressorteer, was by die stigting teenwoordig di. S.H. van der Spuy, J.R. Holzapfel en J.T, Potgieter. Met sy stigting het Maltahöhe, buiten die hele distrik met dieselfde naam wat meer as 30 000 km² beslaan het, ook 'n deel van Rehoboth ingesluit. Ondanks die groot oppervlak was die lidmaattal maar 260.

So dankbaar was die lidmate dat hul eie gemeente gestig kon word, dat hulle op die stigtingsdag £840 as besondere dankoffer gestort het. Nadat sewe beroepe onsuksesvol uitgebring is, het ds. H.R. Cilliers van Tierberg, late Parow-Oos, nadat hy vir die tweede maal beroep is, hom die beroep laat welgeval. Hy is op 31 Januarie 1948 as eerste leraar bevestig en het die volgende dag na aanleiding van Hand. 10:7 sy intreepreek gelewer: "Kyk, ek kom - om u wil, o God, te doen." 

Die gemeente het, voor die kerkgebou opgerig is, 'n kerksaal op die dorp besit, waarvan die hoeksteen op 24 Augustus deur eerw. Leonard gelê is, terwyl nog twee kerksale in die distrik gebou is. 'n Doeltreffende pastorie is op 6 Julie 1950 ingewy. Teen 1950 het die lidmate tot 330 toegeneem.

Enkele leraars
--------------

* Hendrik Rudolf Cilliers, 1948 - 1952, eerste leraar
* Gert Stephanus Burgers, 1953 - 1958
* Gert Andries Johannes Jacobs, 13 Maart 1965 - 1969
* Pieter Jacobus van Jaarsveld, 1969 - 1977
* Erich Dürr Botha, 1977 - 1981
* Franz Johannes Wilhelm Gottschalk, 1981 - 1982
* George Frederick de Bruyn, 19 Augustus 1983 - 1986 (waarna NG gemeente Deben)

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers.
**Île aux Cochons** (Varkeiland), geleë by 46°06′S 50°14′O﻿ / ﻿46.100°S 50.233°O﻿ / -46.100; 50.233 110 km wes van Île de la Possession met oppervlak 67 km² is die mees westelike van die Crozeteilande. Dit is van vulkaniese oorsprong met klein onaktiewe kraters wat plek-plek voorkom. Die hoogste punt is 826 m op Mont Richard-Foy. Die kuslyn word deur lae hange gevorm. Die varke wat ingevoer is om kos te verskaf aan robjagters en ander besoekers aan die eilande is reeds uitgeroei, maar daar kom steeds katte, konyne en muise voor. Daar is geen menslike infrastruktuur op die eiland nie en die eiland word selde deur wetenskaplike ekspedisies besoek.

Île aux Cochons behoort tot die westelike groep Crozet eilande (Frans: *L'Occidental*) wat in 1772 deur Marion-Dufresne die *Iles Froides* (Koue eilande) genoem is. Die Engelse en Amerikaanse robjagters het die eilande in die 19de eeu herdoop na *Hog Island* (Frans: *Ile des Cochons*) as gevolg van die invoer van die soogdiere as voedselbron. Guillaume Lesquin gee dit in 1825 die naam *Ile Dauphine* ter ere van die hertogin van Angoulême, dogter van Louis XVI.

Die eiland bied tuiste aan honderde-duisende pikkewyne. Tussen 400 en 500- duisend Koningpikkewyne broei op die eiland. Langkuifpikkewyn (272 000) en die Oostelike Geelkuifpikkewyn (51 000 ) en Witoorpikkewyne (5000 tot 6000) word ook aangetref.

Ander voëls wat op die eiland voorkom sluit in die Grootmalmok, Bruinmalmok, Grootnellie, Marionwalvisvoël (4 000 000 ), Swartstertwalvisvoël, Kleinduikstormvoël (*Pelecanoides georgicus* – 1 000 000), Keiserduiker (*Phalacrocorax atriceps*) en Bruinroofmeeu.

Ander diere op die eiland sluit pelsrobbe en suidelike seeolifante in.
Île de la Possession (links) en Île de l'Est (regs)
Die 150 km² groot **Île de la Possession** is die grootste van die vyf Crozeteilande. Die eiland se naam verwys na die In-besit-neem plegtigheid wat op 24 Januarie 1772 gehou is toe Julien Crozet aan wal gegaan het en 'n bottel met 'n perkament in die naam van koning Louis XV van Frankryk neergelê het. Die eiland se bergagtige landskap word deur diep gletservalleie deurkruis. Die hoogste punt is die 934 meter hoë *Pic du Mascarin*. Die valleie en kusgebiede is bedek deur subantarktiese plantegroei. Swart rotte kom op die grootste deel van die eiland voor. Die eiland is onbewoon behalwe vir 'n navorsingstasie, beman deur omtrent 20 mense, aan die oostelike punt. Aan die Ooskus bied die *La Baie du Marin* beskutting teen die winde uit die weste. Die eerste kamp is in 1961 in die omgewing van *La Grande Manchotière* opgerig. Die permanente basis is in 1963–1964 op die plato bo Port-Alfred en la Grande Manchotière aan die voet van *Mont Branca* opgerig, op 'n hoogte van byna 130 meter. Die naam, Base Alfred Faure is in 1969 aan die basis gegee en dit is vernoem na die Alfred Faure (1925–1968), meteoroloog en eerste hoof van die sending van 1961 tot 1962.
**Leonard Raymond Reitstein** (6 Junie 1928 – 2 Augustus 2019) was 'n gerespekteerde lid van die Joodse gemeenskap in Suid-Afrika. Hy het 'n groot rol in die ontwikkeling van skaak in Suid-Afrika gespeel. Hy is in Kaapstad gebore en het skoolgegaan aan Seepunt Laerskool vir seuns en later die Hoërskool Oudtshoorn. Sy pa, Julian, was 'n Joodse vlugteling en sy ma, Greta, 'n kunstenares en digteres.

Hy was president van die Kaapstad Skaakklub en SA Skaakfederasie. Hy het in verskeie plekke regoor die wêreld skaak gespeel, selfs in Kuba in 1966 waar hy vir Fidel Castro ontmoet het. Hier was hy die kaptein van die SA Skaakspan. Hy het boeke oor skaak geskryf, onder meer *Test Your Chess* en *A History of Chess in South Africa*. Hy het ook die tydskrif *The South African Chess Player* self uitgegee.

Hy het onder andere vir *Blumberg & Kleinman* gewerk en later vir die *Joodse Raad van Afgevaardigdes*. Hy het in 1953 met Ruth getrou en drie kinders is uit die huwelik gebore. Hy is op 2 Augustus 2019 in Kaapstad oorlede.

Bron
----

* *SA Skaak verloor 'n reus met Reitstein se dood.* Rapport, 13 Oktober 2019
Die ***Verhaal van Ragnar Lodbrok*** (Oudnoors: *Ragnars saga loðbrókar*) is 'n Yslandse legendariese saga uit die 13de eeu oor die Wikingheerser Ragnar Lodbrok. Dit is deel van die manuskrip van die *Völsunga saga*, waarop dit volg.

Inhoud en konteks
-----------------

Die verhaal dek die oorsprong van Aslaug, Ragnar se poging om die hand te wen van Thora Borgarhjortr, sy latere huwelik met Aslaug, die dade van hulle seuns (en Aslaug) op die slagveld en Ragnar se moord deur koning Aelle van Northumbria.

Die saga se bronne sluit in Adam van Bremen en Saxo Grammaticus, met wie se beskrywing in *Gesta Danorum* hy baie ooreenstem wat betref Ragnar se poging om Thora se hand te wen, sy huwelik met Aslaug en die dade van hulle seuns.

Bibliografie
------------

* Schlauch, Margaret (1978). *The saga of the Volsungs: the saga of Ragnar Lodbrok together with the Lay of Kraka*. New York: Ams Press. ISBN 978-0404147044.
* Waggoner, Ben (2009). *The Sagas of Ragnar Lodbrok*. New Haven, CT: Troth Publications. ISBN 978-0578021386.

Skakels
-------

* Uitgawe met moderne Yslandse spelling by Netútgáfan
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb121332742 (data)
* GND: 4275710-1
* LCCN: n95121192
* SELIBR: 326568
* SUDOC: 029781558
* VIAF: 183978755
* WorldCat Identities (via VIAF): 183978755

 |