recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n E-boekleser met sy kenmerkende elektroniese ink-skerm (Amazon Kindle Paperwhite, 2de generasie)
Drie generasies van Amazon se *Kindle*-e-boekleser-produkreeks: *Kindle 2*, *Kindle 3* en *Kindle 4*
'n **E-boekleser** (dikwels ook kort **e-leser** of **e-boektoestel** genoem) is 'n mobiele elektroniese toestel wat veral ontwerp is om elektroniese boeke, dagblaaie en tydskrifte aanlyn te lees.

E-boeklesers is so dun, klein en lig soos tabletrekenaars sodat hulle maklik in 'n tas saamgedra kan word. Tabletrekenaars en e-boeklesers verskil nogtans ten opsigte van hul aanraakskerms. Eersgenoemde het gewoonlik 'n skerm met 'n hoë verfristempo wat dit meer geskik maak vir interaksie. Tabletrekenaars is daarteen vir 'n wyer verskeidenheid inhoud ontwerp.

Die meeste e-boeklesers is met swart-en-wit-skerms toegerus wat die voorkoms van gedrukte letters naboots – sogenaamde elektroniese papier of elektroniese ink. Hierdie gespesialiseerde skerms kombineer lae energieverbruik (slegs wanneer 'n mens bladsye omblaai word energie verbruik) met 'n relatief hoë kontras wat leesbaarheid selfs in helder sonlig vergemaklik. Elektroniese boeke, tydskrifte en koerante kan by aanlynwinkels gekoop en afgelaai of by biblioteke elektronies uitgeleen word.

E-boeklesers maak gewoonlik gebruik van spesiale lêerformate soos e-pub en mobi, terwyl ook ander formate soos byvoorbeeld PDF, HTML en TXT gelees kan word. Daar is nogtans steeds twee mededingende formate op die mark. Die Amerikaanse aanlynwinkel *Amazon.com* het vir sy *Kindle*-e-boekleser 'n eie formaat ontwikkel, terwyl die meeste Europese uitgewerye hul e-boeke tans in die e-pub-formaat aanbied. Die beskikbaarheid van titels in 'n bepaalde taal is dan ook afhanklik van die formaat wat op 'n nasionale mark beskikbaar is. Dikwels word spesiale sagteware benodig om 'n vreemde formaat te konverteer. In Oktober 2013 was daar reeds meer as 1 500 Afrikaanse e-boeke in die *Kindle*-formaat beskikbaar, alhoewel daar tans nog geen Suid-Afrikaanse filiaal van *Amazon.com* bestaan nie.

Sien ook
--------

* PocketBook Reader
Die dorp Alice was oorspronklik die setel van die afdeling Victoria-Oos.
**Victoria-Oos** is 'n streek in die Nkonkobe Plaaslike Munisipaliteit in die Oos-Kaap. Dit lê tussen die Katrivier, ('n sytak van die Groot-Visrivier), in die weste, die Tyhumerivier ('n tak van die Keiskammarivier) in die ooste en die Amatholeberge in die noorde. Die gebied beslaan 319 km2 en het ± 6 000 inwoners. Alice, Hogsback, Universiteit van Fort Hare en Lovedale Kollege is die enigste bevolkingskonsentrasies. Boerdery en toerisme is die vernaamste inkomstebronne. Die R345-pad loop van noord na suid en die R63-pad van wes na oos deur die gebied. 

Ná die Sewende Grensoorlog (1847) het die goewerneur, sir Harry Smith, die vorige neutrale gebied tussen die Groot-Visrivier en die Keiskammarivier tot 'n provinsie van die Kaapkolonie verklaar met die naam Victoria-Oos. Die destydse grense was die Katrivier, die Groot-Visrivier, die Keiskammariver, die Amatolaberge, die see en die noordelike deel is begrens deur die Swart-Keirivier en die Klipplaatrivier. Fort Peddie, Fort Beaufort en Fort Willshire was binne die gebied geleë.
Sowjet-posseël om die Wenera 1-sending te gedenk.
Die **Wenera 1** was die Sowjetunie se tweede vlug om die planeet Venus te verken. Dit is op 12 Februarie 1961 gelanseer. Die **Venus 1- Outomatiese Interplanetêre Stasie** het bestaan uit ’n ronde romp met ’n koepel vooraan. Dit was altesaam 2,035 meter lank en het 643,5 kg geweeg. Twee sonpanele was aan die romp geheg en ’n antenne van twee meter sou data van Venus na die Aarde stuur.

Aan boord was wetenskapinstrumente soos ’n magnetometer, metereoriet-opspoorders en instrumente om sonwind en kosmiese strale te meet. Binne-in die koepel was ’n KDU-414-enjin vir midvlug-aanpassings.

Die Wenera 1 is gelanseer ’n week ná die mislukking van die Sowjetunie se eerste verkenningstuig na Venus, die Spoetnik 7. Dit is in twee stadiums gelanseer. Die **Spoetnik 8** van 7 ton is in ’n wentelbaan om die aarde geplaas en die interplanetêre stasie is van daar na Venus gelanseer.

Inligting oor sonwind en kosmiese strale is op drie geleenthede suksesvol na die aarde gestuur. Sewe dae later is data nie op die geskeduleerde tyd gestuur nie. Op 19 en 20 Mei 1961 het Wenera 1 binne 100 000 km van Venus verybybeweeg en ’n heliosentriese wentelbaan binnegegaan.

Daar word geglo dat die instrumente ophou werk het omdat die tuig oorverhit het. Hoewel geen inligting oor Venus na die aarde gestuur is nie, was die Wenera 1 ’n belangrike mylpaal in ruimtetuig-ontwerp – dit was die eerste werklik moderne verkenningstuig en die eerste een wat midvlug-aanpassings kon maak.

Sien ook
--------

* Wenera-ruimteprogram
Die **Wet van Hess** bepaal dat die totale entalpieverandering gedurende die hele verloop van 'n chemiese reaksie onafhanklik is van die volgorde van stappe wat geneem word.

Dit kan verduidelik word deur die volgende voorbeeld:

Voorbeeld
---------

Wat is die verandering in entalpie van die volgende reaksie:

{\displaystyle 2C(s)+H\_{2}(g)\rightarrow C\_{2}H\_{2}(g)}
Die verandering in entalpie van die volgende eksotermiese reaksies is bekend:

{\displaystyle C\_{2}H\_{2}(g)+{\frac {5}{2}}O\_{2}(g)\rightarrow 2CO\_{2}(g)+H\_{2}O(l)\qquad \Delta H=-1299.6kJ/mol}
{\displaystyle C(s)+O\_{2}(g)\rightarrow CO\_{2}(g)\qquad \qquad \Delta H=-393.5kJ/mol}
{\displaystyle H\_{2}(g)+{\frac {1}{2}}O\_{2}(g)\rightarrow H\_{2}O(l)\qquad \qquad \Delta H=-285.8kJ/mol}
Herskryf die drie reaksies hierbo sodat die som van die reaksies dieselfde gee as die reaksie waarvan ons die verandering in entalpie wil bereken:

{\displaystyle 2CO\_{2}(g)+H\_{2}O(l)\rightarrow C\_{2}H\_{2}(g)+{\frac {5}{2}}O\_{2}(g)\qquad \Delta H=+1299.6kJ/mol}
{\displaystyle 2C(s)+2O\_{2}(g)\rightarrow 2CO\_{2}(g)\qquad \qquad \Delta H=-787.0kJ/mol}
{\displaystyle H\_{2}(g)+{\frac {1}{2}}O\_{2}(g)\rightarrow H\_{2}O(l)\qquad \qquad \Delta H=-285.8kJ/mol}
Indien hierdie drie reaksies bymekaar getel word, kanselleer {\displaystyle 2CO\_{2}(g)}, {\displaystyle {\frac {5}{2}}O\_{2}(g)} en {\displaystyle H\_{2}O(g)} uit. Die totale verandering in entalpie word bereken as 1299.6 -787.0 - 285.8 = 226.2 kJ/mol

Dus:

{\displaystyle 2C(s)+H\_{2}(g)\rightarrow C\_{2}H\_{2}(g)\qquad \Delta H=+226.2kJ/mol}
Dit is dus 'n endotermiese reaksie ('n reaksie wat energie opneem).

Bronnelys
---------

* Chakrabarty, D.K. (2001). *An Introduction to Physical Chemistry*. Mumbai: Alpha Science. pp. 34–37. ISBN 1-84265-059-9.
* Leicester, Henry M. (1951). "Germain Henri Hess and the Foundations of Thermochemistry". *The Journal of Chemical Education*. **28** (11): 581–583. Bibcode:1951JChEd..28..581L. doi:10.1021/ed028p581.
Die Drakedeurgang wat die grenspunte A, B, C, D, E en F, ooreengekom tussen Chile en Argentinië, aandui
'n Toerisme skip wat oor die Drakedeurgang vaar na Antarktica
Diepte profiel van saliniteit en temperatuur van die oppervlakte
Die **Drakedeurgang** is die watermassa tussen Kaap Hoorn in Suid-Amerika en die Suidelike Shetlandeilande van Antarktika. Dit verbind die Atlantiese Oseaan se Scotiasee met die suidooste van die Stille Oseaan en strek tot teen die Suidelike Oseaan. Die deurgang is vernoem na die 16-eeuse Engelse ontdekkingsreisiger Sir Francis Drake.

Die Drakedeurgang word beskou as een van die gevaarlikste deurgange vir skeepsvaart. Die strome hier het geen weerstand van landmassas nie en die golwe word tot 12 m hoog, vandaar die deurgang se reputasie as *die mees kragtigste samevloeiing van seë*.

Omrede die Drakedeurgang die nouste deurgang rondom Antarktika is, beinvloed sy bestaan en vorm die sirkulasie van seewater rondom Antarktika wesenlik asook die termohaliene sirkulasie sowel as die wêreld se klimaat.

Die batimetrie van die Drakedeurgang speel 'n belangrike rol in die globale vermening van oseaanwater.
**Wenera 15** (Russies: Венера-15 wat Venus 15 beteken) was 'n onbemande Sowjetse ruimtetuig wat deel van die Wenera-ruimteprogram was om Venus te karteer. Die onbemande tuig het om Venus gewentel en sy hoofdoelwit was om die oppervlakte van Venus te karteer met 'n hoëresolusie afbeeldingstelsel. Wenera 15 was identies aan Wenera 16 en sy ontwerp was gebaseer op vroeëre Wenera ontwerpe.

Sending profiel
---------------

Vlug profiel van Wenera 15
Wenera 15 is gelanseer op 2 Junie 1983 om 02:38:39 UTC en het in 'n wentelbaan om Venus gegaan op 10 Oktober 1983, net 'n dag voor Wenera 16.

Die vlak van Wenera 15 se wentelbaan het ongeveer 4° relatief tot Wenera 16 s'n verskil. Dit het verseker dat 'n gebied weer afgeneem kan word indien benodig. Die ruimtetuig het 'n bykans polêre wentelbaan gevolg met 'n perikiterion van ~1000 km by 62°N breedtegraad en 'n apokiterion van ~65000 km met 'n inklinasie van ~90°. Die omwentelingstyd was ~24 ure.

Tesame met Wenera 16 het die ruimtetuig die gebied vanaf die noordpool suidwaarts tot by ongeveer 30°N gekarteer (ongeveer 25% van Venus se oppervlakte) oor die agt maande tydperk van kartering.

Ruimtetuig struktuur
--------------------

Die Wenera 15 en 16 ruimtetuie was identies en hul ontwerp was gebaseer op die Wenera 9 wenteltuig en die Wenera 14 satellietbus. Elke tuig het uit 'n 5 m lang silinder met 'n diameter van 0.6 m bestaan waaraan 'n 1.4 m paraboolantenne vir die sintetiese diafragma radar (SDR) asook 'n 1 m paraboolantenne vir die radio hoogtemeter aan die eenkant geheg is. Die elektriese as van die radio hoogtemeter antenne was in lyn met die as van die lengte van die silinder. Die elektriese as van die SDR het verskil met die as silinder met ongeveer 10°. Aan die teenoorgestelde kant van die silinder was brandstoftenks en aandrywingsvuurpyle geïnstalleer. Daar was twee vierkantige sonsel ranskikkings, wat soos vlerke uit gesteek het, aan die kante van die silinder. Daar was ook 2,6 m paraboolantenne aan die kant van die silinder vir radio kommunikasie. Beide die twee Wenera's het 4 000 kg geweeg.

Die sintetiese diafragma radars aanboord van beide die ruimtetuie was nodig op die sendings omrede niks anders deur die dik wolke van Venus kon dring nie. Daar was ook rekenaars aanboord wat die beelde gestoor het totdat die hele beeld voltooi was. Die radarstelsels het tegnies die landingstuie van die vorige Wenerasendings vervang. 

Die volgende instrumente was aanboord van die ruimtetuig:

* Polyus-V sintetiese diafragma radar
* Omega radio hoogtemeter
* Infrarooi Fourier Spektrometer
* Kosmiesestraal bespeurders (6 sensors)
* Sonplasma bespeurders

Om by Venus uit te kom was Wenera 15 in 'n heliosentriese wentelbaan geplaas met 'n perihelium van 0.71 AE, 'n afelium van 1.01 AE, 'n eksentrisiteit van 0.17, 'n inklinasie van 2.3° en 'n wenteltyd van 293 dae.
Die **Fairey Firefly** was 'n veg- en verkenningsvliegtuig wat deur die Britse Vloot gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog op hulle vliegdekskepe. Dit was 'n tweesitplek, eenmotorige monovlerkvliegtuig. Dit het die *Fairey Fulmar* vervang. Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 22 Desember 1941 voltooi.

Verbeterings
------------

Die vliegtuig se vlerke kon terugvou sodat dit in die loods van 'n vliegdekskip kon pas. Die Mk1, toegerus met 'n Griffon-motor, was ongeveer 64km/g vinniger as die *Fulmar* met 'n *Merlin-motor*; tog was dit nog te stadig vir die gemiddelde vegvliegtuig van die tyd.

Die *Firefly* was beter bewapen as die *Fulmar*; dit het oor vier 20 mm kanonne beskik teenoor die *Fulmar* se agt masjiengewere. 'n Voordeel van die *Firefly* is dat dit goeie hanteringseienskappe teen lae snelhede het, 'n absolute vereiste vir 'n vliegdekgebaseerde vliegtuig.

Nagvegter
---------

Daar is vroeg reeds in die produksie ook 'n nagvegterweergawe van die *Fairey Firefly* ontwikkel. Dit is toegerus met klein onderskepradars in die vlerke. Die ekstra toerusting aanboord het egter die vliegtuig se gravitasiepunt beinvloed en die nagvegter se romp is verleng met 47,7 cm. Die model het bekend gestaan as die N.F2. Die N.F2 was in klein getalle gebou omrede daar later beter radartoerusting beskikbaar was wat in die bestaande vliegtuig gepas het. Later is radar as 'n standaard op alle *Firefly's* geinstalleer. Die nagvegters is ook met spesiale gloedonderdrukkers op die uitlaatpype toegerus om die gloed te verskans.

Die *Firefly* is nie werklik 'n klassieke vegvliegtuig nie, maar het uitgemunt in die rol as 'n aanvals- en verkenningsvliegtuig. Die *Firefly* het sy eerste luggevegoorwinning behaal op 2 Januarie 1945 toe 'n vegter van 1770 Eskader 'n Japannese *Oscar*-vliegtuig afgeskiet het. Dit het naby 'n olieraffinadery in Sumatra gebeur.

In die weke na Japan oorgegee het is die *Firefly* gebruik om voorrade aan die krygsgevangenes te verskaf op die hoofeiland. *Firefly's* van die Britse Vloot het aan die Korea-oorlog deelgeneem asook in 1954 in Maleisië.

Tegniese besonderhede
---------------------

Fairey Firefly Mk I

Besonderhede van die Fairey Firefly F.1:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Rolls-Royce Griffon XII |
| Kraglewering per motor | 1 990 perdekrag |
| Vlerkspan | 13,56 m |
| Lengte | 11,46 m |
| Hoogte | 4,14 m |
| Vlerkoppervlakte | 30,48 m2 |
| Normale opstygmassa | 6 360 kg |
| Maksimumsnelheid | 509 km/h |
| Operasionele hoogte | 8 534 m |
| Togafstand | 2 092 km |
| Bewapening | Vier 20 mm kanonne in vlerke |
|

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Vlag van die President van Botswana
Die **President van Botswana** (Engels: *President of the Republic of Botswana*) is volgens die grondwet van Botswana die staatshoof en die regeringshoof van dié land sowel as die bevelvoerder-in-hoof van die gewapende magte.

Die president word vir 'n vyf-jaar termyn verkies wat gelyktydig met die van die Nasionale Vergadering loop. Sedert 1997 is hy is beperk tot 'n ampstermyn van 10 jaar in die kantoor (gelykstaande aan twee volle terme), selfs al is hulle nie opvolgend nie. Kandidate vir die wetgewer verklaar wie hulle ondersteun vir die presidentsamp wanneer hulle hul nominasie-vraestelle herberg. Die kandidaat wat 'n meerderheid ontvang van endossemente van die Nasionale Vergadering se verkose lede is outomaties verkies. Indien geen kandidaat 'n meerderheid van endossemente ontvang nie, besluit die Nasionale Vergadering om die president deur 'n eenvoudige meerderheid te kies, voordat dit die spesiaal verkose lede medekies. Indien geen president verkies word na drie stemme nie, of as die Spreker bepaal dat geen kandidaat genoeg ondersteuning het om verkies te word, is die wetgewing outomaties ontbind. In die praktyk is die president die leier van die meerderheidsparty in die Vergadering.

Presidente van Botswana sedert 1966
-----------------------------------

Partye
   Botswana Democratic Party (BDP)

Simbole
* † in amp oorlede

| # | Beeld | Naam(Geboorte–Dood) | Verkies | Amp begin | Amp verlaat | Party |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | **Seretse Khama**(1921–1980) | 1965196919741979 | 30 September 1966 | 13 Julie 1980† | BDP |
| 2 |  | **Quett Masire**(1925–2017) | 198419891994 | 18 Julie 1980 | 31 Maart 1998 | BDP |
| 3 |  | **Festus Mogae**(1939–) | 19992004 | 1 April 1998 | 1 April 2008 | BDP |
| 4 |  | **Ian Khama**(1953–) | 20092014 | 1 April 2008 | 1 April 2018 | BDP |
| 5 |  | **Mokgweetsi Masisi**(1962–) | – | 1 April 2018 | Ampsbekleër | BDP |
***Ruschia indecora*** is 'n vetplantjie uit die vygiefamilie wat endemies aan Suid-Afrika is. Die spesie word in die Wes-Kaap aangetref vanaf die Olifantsrivier tot by Bloubergstrand en word ook as deel van die fynbos beskou. Die plant het 'n voorkomsgebied van 4456 km² en het reeds habitat afgestaan aan gewasverbouing. In die suide van sy voorkomsgebied het reeds 80% van sy habitat verlore gegaan. Daar is tans twaalf subpopulasies bekend. Ontwikkeling aan die kus tussen Velddrif en Melkbosstrand word ook 'n groter bedreiging. Die oorblywende populasie word bedreig deur ontwikkeling, oorbeweiding en indringerplante.

Dit is 'n struik wat tot 50 cm hoog word en dra silwer of wit blomme, 8–10 mm in deursnee, van September tot Oktober.

Bronne
------

* John Manning. 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 ISBN 978 1 77584 590 4
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q17251762
* EoL: 5170191
* GBIF: 5554220
* iNaturalist: 119316
* IPNI: 364342-1
* Plant List: tro-703123
* Tropicos: 703123

 |
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Lood(II)jodied |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |
| Chemiese formule | PbI2 |
| Molêre massa | 461,01 g/mole |
| CAS-nommer | 10101-63-0   |
| Voorkoms | geel vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Strukturbericht | C6 |
| Smeltpunt | 402 °C |
| Kookpunt | 954 °C |
| Digtheid | 6,16 g/mL @ 25 °C |
| Oplosbaarheid |   |
| Ksp | 4.41×10−9 (20 °C) |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |   |
| LD50 | 500,1 [mg/kg]  |
| LC50 | 1,5 [mg/L] 4h (stof) |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Lood(II)jodied** is 'n sout van lood in sy +2 oksidasietoestand en waterstofjodied.

Dit is 'n geel vastestof en 'n diamagnetiese halfgeleier met 'n direkte bandgaping van 2,34 eV.

Kristalstruktuur
----------------

Lood(II)jodied het dieselfde algemene kristalstruktuur as kadmiumjodied CdI2 (C6 in die strukturbericht-klassifikasie) en soos vir dié verbinding is daar heelparty politipes bekend. In 1975 was reeds oor 40 daarvan berig en in die jare 1980 was die struktuur van 17 van hulle bepaal. Beckman noem 2H, 4H, 6H, 6R, 8H, 10H. 12H, 14H, 18R, 20H, 30H en 36R. Die a en b as in die lae in ongeveer 455 pm. Die c-as is 'n veelvoud van 697,9 pm.

Chemiese eienskappe
-------------------

Lood(II)jodied is moeilik oplosbaar in water. Die oplossing is kleurloos. Indien twee gekonsentreerde oplossings van lood(II)nitraat en kaliumjodied saamgevoeg word slaan dit neer as goudgeel kristalle:

{\displaystyle Pb^{2+}(aq)+2NO\_{3}^{-}(aq)+2K^{+}(aq)+2I^{-}(aq)\rightarrow 2NO\_{3}^{-}(aq)+2K^{+}(aq)+PbI\_{2}(s)\downarrow }
Die neerslag se oplosbaarheid kan enigsins deur kook vergroot word. Dit los ook op in oormaat kaliumjodiedoplossing deur die vorming van 'n komplekse ioon:

{\displaystyle PbI\_{2}(s)+I^{-}(aq)\leftrightarrows PbI\_{3}^{-}(aq)}
Lood(II)jodied kan met metielammoniumjodied reageer. Dit word gewoonlik in andere oplosmiddels soos DMSO of N.N-demetielformamied gedoen en lewer CH3NH2PbI3. Hierdie stof het 'n perovskiet-struktuur en is 'n veelbelowende perovskietsonsel-materiaal. Dit het 'n hoë beweeglikheid vir gate (3,9x10-3 [cm2/(Vs)]) en 'n lae rekombinasiespoed.
Mercedes-Benz *MB 511* marine diesel-enjin.
'n **V20-enjin** is 'n V-enjin met 20 silinders. Enjins van hierdie aantal silinders is nie algemeen in motorvoertuie nie, maar hierdie konfigurasie word in sommige diesel lokomotiewe gebruik. Byvoorbeeld, is die 1960 EMD SD45 diesel-elektriese lokomotief toegerus met 'n 20-silinder EMD 645E3 tweeslagenjin. Die enjinnaam is gebaseer op die verplasing van elke silinder in kubieke duim. In hierdie geval, dit is 645 kubieke duim (10.6 L) vir elk van die 20 silinders vir 'n totaal van 211 L. Kraglewering is 3600 perdekrag (2.7 MW), netto vir traksie, met die maksimum brutokraglewering nader aan 5000 pk wanneer bedryf in self-toets, met die gegenereerde uitset deur resistors verbruik. 

EMD het 'n opgegradeerde / spesiale weergawe van SD45 later geproduseer, EMD SD45-2 en EMD SD45T-2, steeds aangedryf deur die 20-silinder EMD 645E3, maar EMD SD45-2 het 'n paar veranderinge aan die agterkant van die lokomotief se lang enjinkap, terwyl EMD SD45T -2 het 'n lokomotief verkoeling stelsel veranderinge, wat bekend staan as "tonnelmotor". 20-silinder 710-reeks diesel enjin is ook gebou vir die EMD SD80MAC lokomotief.

EMD vervaardig steeds hierdie enjins, wat hoofsaaklik gebruik word in die krag produksie en mariene nywerhede. 'n EMD 20-710 kan meer as 5000 perdekrag produseer. V20 dieselenjins is ook ter see gebruik: Mercedes-Benz het 'n so 'n enjin. Wärtsilä ook produseer tans 'n V20-enjin vir gebruik in kragsentrales wat 13.500 perdekrag (10 MW) produseer. MTU Friedrichshafen produseer 'n 20-silinder dieselenjin genoem die 20V4000, wat gebruik word in mariene en spooraanwendings, soos die Brookville BL36PH lokomotief.
**Emmanuel Faber** (Grenoble, 22 Januarie 1964) is 'n Franse sakeman.

Hy is verkose president van die International Sustainability Standards Board.

Beroep
------

Faber het 'n deel van sy kinderjare in Saint-Bonnet-en-Champsaur deurgebring. Nadat hy in 1980 aan Gap hoërskool gegradueer het, het hy aan HEC Paris gegradueer. Hy het sy eerste werk in 1986 by die bestuurskonsultasiemaatskappy Bain & Company gekry, toe na Barings Bank verhuis en vandaar na Legris Industries. By Legris Industries is hy in 1996 as HUB aangestel.

’n Jaar later het hy by die voedselmaatskappy Danone begin werk. Saam met die Nobelpryswenner Muhammad Yunus het hy onder meer die sosiale onderneming Grameen Danone Foods in Bangladesj gestig. Saam met Martin Hirsch was hy aktief in die Emmaus-projekte wat deur wyle Capuchin-vader Abbé Pierre bestuur is. In Oktober 2014 het hy uitvoerende hoof van Danone geword, wat Franck Riboud opvolg, maar hierdie pos verloor ná weke se besprekings by die toesighoudende raadsvergadering op 14 Maart 2021, nadat hy op 1 Maart 2021 as voorsitter van die direksie moes bedank. Sy opvolger sal Gilles Schnepp.

Hy is die pa van drie kinders.
'n Illustrasie uit die Juniusmanuskrip.
Die **Juniusmanuskrip** is een van die vier groot kodekse van die Oudengelse letterkunde. Dit is in die 10de eeu geskryf en bevat gedigte wat handel oor Bybelse onderwerpe. Moderne redakteurs meen die manuskrip bestaan uit vier gedigte, wat hulle noem *Genesis*, *Eksodus*, *Daniël* en *Christus en Satan*.

Skrywer en naam
---------------

Die identiteit van die skrywer is onbekend. Daar is lank geglo dit is die werk van Cædmon, die 7de-eeuse Angel-Saksiese godsdiensdigter, en dit is dus die **Cædmonmanuskrip** genoem. Dié teorie word nou verwerp weens die verskille tussen die gedigte. Die huidige naam kom van die Nederlands-Engelse geleerde Franciscus Junius, wat die inhoud in 1655 die eerste keer geredigeer en die manuskrip aan die Oxford-universiteit bemaak het.

Die kodeks bestaan uit twee dele, wat Boek I en Boek II genoem word, en bevat verskeie illustrasies. Boek I bevat die gedigte *Genesis A*, *Genesis B*, *Eksodus* en *Daniël*, terwyl Boek II net *Christus en Satan* bevat. Die meeste geleerdes glo nou verskeie skrywers het die manuskrip geskryf. Verder is Boek I deur dieselfde skriba oorgeskryf, terwyl Boek II (wat net uit *Christus en Satan* bestaan) deur drie verskillende skribas "met ronder handskrifte" oorgeskryf is.

Illustrasies
------------

Die manuskrip is gedeeltelik geïllustreer. Dit lyk of twee illustreerders afsonderlik daaraan gewerk het. Die eerste skriba het spasies in die teks gelos vir illustrasies wat nooit voltooi is nie. Net sowat 'n derde van die illustrasies het dit op die ou end tot in die manuskrip gemaak.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Petrus Lombardus** (by Novara (Lombardie), *circa* 1100 – Parys, 20 Julie 1160) was 'n middeleeuse teoloog en skolastikus. Die naam Lombardus dui op sy Lombardiese afkoms.

Lewensloop
----------

Hy studeer regte in Bologna en teologie in Parys, waar hy vanaf 1140 vir 20 jaar lank doseer aan 'n kloosterskool. In 1159 word hy aangestel as biskop van Parys.

Hy skryf verskeie bybelkommentare wat ook lei tot sy belangrikste werk: die *Sententies*, 'n samestelling bestaande uit vier dele, die *Libri IV* *Sententiarum*. Hy het moontlik al in 1142 daaraan begin werk. In 1152 voltooi hy die eerste weergawe, die finale weergawe word in 1158 uitgegee. Dit word ook die standaard teologiese handboek van die 13de tot die 16e eeu. Die werk word egter ook betwis deur sommige individue en word hy beskuldig van kettery. Nadat Lombardus deur die Vierde Lateraanse Konsilie in 1215 onder beskerming geneem was, word die gesag van die werk deur die Kerk bekragtig. Hierna word die boek die hoofwerk van die middeleeuse skolastiek. Belangrik vir die Rooms-Katolieke Kerk was dat hy die aantal sakramente op sewe stel. Verwysend na dié werk, word Petrus Lombardus ook die *Magister Sententiarum* genoem.

In die boek neem hy ten opsigte van baie vraagstukke 'n sentrale posisie in. Elke vraag of tesis word gevolg deur noem van argumente voor en teen, en dan voorsien hy sy eie geargumenteerde antwoord. Elke teoloog word in die dertiende eeu word gemeet aan die behaal van die *licentia ubique docendi* te behaal, wat die reg verleen het om oorals onderrig te gee oor die *Sententies* van Petrus Lombardus. Die dosent wat dit vermag, word 'n *sententiarius* genoem.Daar is ook verskeie kommentare geskryf op die werk, deur onder andere Bonaventura (Giovanni di Fidanza), Thomas van Aquino en Willem van Ockham.

Pous Benedictus XVI
-------------------

Die werke en denkwyse van Lombardus is weer aktueel binne die katolieke kerk sedert pous Benedictus XVI hom in 'n toespraak op 30 Desember 2009 as voorbeeld voorhou vir alle katolieke teoloë. Die manier waarop Lombardus die verhouding tussen vroue en mans omskryf sien die pous as toekomstige leidraad vir die katolieke denke: die vrou is nie 'n baas oor die man nie, of ook nie 'n slavin nie, maar 'n kameraad.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90611634
* BNE: XX886836
* BNF: cb12519482z (data)
* CANTIC: a10441906
* GND: 11859334X
* ISNI: 0000 0001 2132 8839
* LCCN: n50047672
* NKC: ola2002159438
* NLA: 35600767
* The NLP id a0000001182811 is not valid.
* NSK: 000084546
* NTA: 071406166
* RERO: 02-A000129864
* The SBN id MILV045178 is not valid.
* SELIBR: 196578
* SNAC: w6zp458k
* SUDOC: 034438793
* Trove: 1010376
* VIAF: 51797933
* WorldCat Identities: lccn-n50047672

 |
Eier van *Cygnus olor*
Kuikens
Die **witswaan** is 'n swaan wat inheems aan dele van Europa, Skandinawië en Asië is.

Verspreiding en habitat
-----------------------

Die witswaan word op die Britse Eilande, in Nederland, Denemarke, suidelike Swede, Roemenië, Rusland en Klein-Asië aangetref. Die voël is ook na Noord-Amerika geneem, waar dit tans 'n wye verspreiding geniet en in baie gebiede 'n permanente spesie is.

Witswane is die algemeenste swaan in die natuur, in parke of landhoewes in hulle natuurlike verspreidingsgebied, alhoewel hulle tydens die winter meer algemeen by seewater is. Hulle woon in beskutte baaie, oop moeraslande, mere en poele.

Voorkoms
--------

Witswane is groot voëls, met 'n lengte van tussen 144 en 158 cm. Mannetjies is oor die algemeen groter as die vroutjies, maar verder kom hulle voorkoms ooreen. 'n Volwasse witswaan het 'n vlerkspan van tussen 2 en 2,5 meter. Soos die naam aandui, het die witswaan wit vere. Hulle word van die Noord-Amerikaanse swane onderskei deur 'n bult op die boonste snawel en die kleur van die snawel: oranje, met 'n swart basis en punt.

Dieet
-----

Die witswaan vreet waterplante en lêkorrels vir hoenders of eende, asook drywende korrels. Hy sal soms ook waterliewende insekte, vissies en paddas vreet, maar nie dikwels nie. Witswane duik nie, maar dompel hulle koppe nek-en-al onder die water op soek na kos.

Voortplanting
-------------

Die witswaan het nie slegs een maat nie, maar kan tot vier maats hê. Dit is egter algemeen dat 'n witswaan hom tot een maat sal beperk vir ten minste een spesifieke broeiseisoen, om die sukses van voortplanting te verseker. Die broeiseisoen begin gewoonlik in Augustus en duur tot November. Die nes word in rivierbeddings gebou van strooi, blare en takkies gebou, soms word 'n ou nes hergebruik, soos dié van 'n muskusrot.

Die wyfie lê 4 to 7 gryswit eiers wat na ongeveer 35 tot 38 dae uitbroei. Die eiers is gemiddeld 101 x 61 mm groot en weeg ongeveer 238 g. Die kuikens sal soms op hulle ouers se rûe ry. Die kuikens is self na drie jaar geslagsryp. Die oudste aangetekende witswaan in die natuur het 19 jaar oud geword, maar in gevangenskap kan hulle tot 30 of 40 jaar oud word.

Bronnelys
---------

'n Witswaanpaartjie vreet waterplante.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Cygnus olor***. |

* Ivory, A. 2002. "Cygnus olor", *Animal Diversity Web*.
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria. ISBN 0799334286

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q25402
* ADW: Cygnus\_olor
* ARKive: cygnus-olor
* Avibase: 694C127A5D849FFE
* BioLib: 8426
* eBird: mutswa
* EoL: 45510543
* EPPO: CYGNOL
* Fauna Europaea: 96468
* GBIF: 2498343
* IBC: mute-swan-cygnus-olor
* iNaturalist: 6921
* ITIS: 174985
* IUCN: 22679839
* NCBI: 8869
* WoRMS: 159090
* Xeno-canto: Cygnus-olor

 |
Vir die wettige pous met dieselfde naam sien Pous Celestinus II.
**Celestinus II** gebore **Teobaldo Boccapecci** (in Latyn **Theobaldus Buccapecus**} was 'n pous van die Rooms Katolieke Kerk vir 'n paar dae vanaf 15 Desember 1124. Omdat sy verkiesing nie volledig voltrek is nie, is sy naam nie opgeneem in die amptelike lys van pouse nie en geld hy dus as 'n teenpous.

Biografie
---------

**Teobaldo Boccapecci** was waarskynlik 'n lid van die Romeinse adel. Tot 17 April 1121 is hy kardinaal-diaken van Santa Maria Nuova aangestel deur Pous Paschalis II. Op 6 April 1123 word hy aangestel as kardinaal-priester van Sint Anastasia in Rome.

Op 13 Desember 1124 sterf Pous Callixtus II. Drie dae later word Buccapecus verkies as sy opvolger en hy kies die naam **Celestinus II**. Die verkiesing word egter onderbreek deur gewapende troepe onder leiding van Robert Frangipani ook lid van die Romeinse adel en lid van die keiserlike party in die Investituurstryd. Die aanwesiges word verdryf en die adel benoem hulle eie kandidaat, Lamberto Scannabecchi wat die naam Honorius II aanneem. Honorius het die goedkeuring van keiser Hendrik V van die Heilige Romeinse Ryk gehad. Na 'n paar dae bedank Honorius uit sy amp omdat hy nie met geweld wou pous word nie. Celestinus se aanhangers het die gebaar baie waardeer. 'n Kort tydjie later bedank Celestinus ook uit sy amp om die impasse op te los. Dit is nie duidelik of die bedanking vrywillig of onder druk was nie. Na Celestinus se aftrede is Honorius toe as pous gewy op 21 Desember 1124.
Iris Apfel (Maart 2015).
**Iris Apfel** (gebore 29 Augustus 1921) is 'n Amerikaanse sakevrou, binnehuisversierder en mode-ikoon.

Biografie
---------

Die Joodse Apfel is in 1921 gebore as **Iris Barrel**. Sy was die enigste kind. Haar pa se gesin werk in die loodglasbedryf; haar in Rusland gebore ma het 'n klerewinkel gehad. Apfel het kunsgeskiedenis aan die Universiteit van New York gestudeer en 'n kunsskool aan die Wisconsin-Madison Universiteit bygewoon. As jong vrou werk sy vir die toonaangewende tydskrif *Women's Wear Daily* en vir die binnehuisversierder Elinor Johnson. Sy was ook die assistent van die illustreerder Robert Goodman.

In 1947 ontmoet sy die tekstielhandelaar Carl Apfel (1914-2015), met wie sy 'n jaar later trou. Die egpaar het die tekstielmaatskappy Old World Weavers in 1950 gestig en ook die Withuis en die Metropolitan Museum of Art versier. Iris Apfel het nie-Westerse klere gekoop tydens lang reise en het dit gereeld na elegante partytjies gedra nadat sy teruggekeer het huis toe. Die egpaar tree in 1992 af.

Haar spesiale kledingstyl het mense geïnspireer om 'n uitstalling saam te stel en 'n dokumentêr te maak. In 2016 verskyn Apfel in 'n advertensieveldtog vir die Citroën DS3 en was die gesig van die mode-handelsmerk Blue Illusion. Speelgoedvervaardiger Mattel het in 2018 'n Barbie-pop ontwikkel wat deur Apple geïnspireer is.
**Militêre ingenieurswese** word losweg gedefinieer as die kuns, wetenskap en praktyk van die ontwerp en bou van militêre werke en die instandhouding van lyne van militêre vervoer en militêre kommunikasie. Militêre ingenieurs is ook verantwoordelik vir logistiek agter militêre taktiek. Moderne militêre ingenieurswese verskil van siviele ingenieurswese. In die 20ste en 21ste eeue sluit militêre ingenieurswese ook kern, biologies, en chemiese oorlogvoering-verdediging en ander ingenieursdissiplines soos meganiese en elektriese ingenieurstegnieke in.

Volgens NAVO is "militêre ingenieurswese daardie ingenieursaktiwiteit wat onderneem word, ongeag die komponent of diens, om die fisiese bedryfsomgewing te vorm. Militêre ingenieurswese inkorporeer ondersteuning om te maneuver en vir die mag as geheel, insluitend militêre ingenieursfunksies soos ingenieurondersteuning tot mag beskerming, teen-geïmproviseerde ploftoestelle, omgewingsbeskerming, ingenieur-intelligensie en militêre soektog. Militêre ingenieurswese sluit nie die aktiwiteite in wat onderneem word deur daardie 'ingenieurs' wat voertuie, vaartuie, vliegtuie, wapenstelsels en toerusting in stand hou, herstel en bedryf nie."

Militêre ingenieurswese is 'n akademiese vak wat in militêre akademies of skole vir militêre ingenieurswese onderrig word. Die konstruksie- en slopingstake wat met militêre ingenieurswese verband hou, word gewoonlik deur militêre ingenieurs uitgevoer, insluitend soldate wat as sappeurs of pioniers opgelei is. In moderne leërs word soldate wat opgelei is om sulke take uit te voer terwyl hulle in die frontlines is dikwels gevegsingenieurs genoem.

In sommige lande kan militêre ingenieurs ook nie-militêre konstruksietake in vredestyd verrig soos vloedbeheer en riviernavigasiewerke, maar sulke aktiwiteite val nie binne die bestek van militêre ingenieurswese nie.
'n **Taalmodel** is 'n waarskynlikheidsverdeling van natuurlike taal. Gegewe enige volgorde van woorde van lengte m, sal ‘n taalmodel ‘n waarskynlikheid {\displaystyle P(w\_{1},\ldots ,w\_{m})} aan die hele volgorde toewys. Taalmodelle genereer waarskynlikhede deur opleiding op tekskorpusse in een of baie tale. Gegewe dat tale gebruik kan word om 'n oneindige verskeidenheid geldige sinne uit te druk (die eienskap van digitale oneindigheid), staan taalmodellering voor die probleem om nie-nul waarskynlikhede toe te ken aan linguisties geldige rye wat dalk nooit in die opleidingsdata teëgekom kan word nie. Verskeie modelleringsbenaderings is ontwerp om hierdie probleem te oorkom, soos die toepassing van die Markov-eienskap of die gebruik van neurale argitekture soos herhalende neurale netwerke of transformators.

Taalmodelle is nuttig vir 'n verskeidenheid probleme in rekenaarlinguistiek; vanaf aanvanklike toepassings in spraakherkenning om te verseker dat onsinnige (d.w.s. lae-waarskynlikheid) woordreekse nie voorspel word nie, vir wyer gebruik in masjienvertaling (bv. evaluasie van kandidaatvertalings), natuurlike taalgenerering (generering van meer mensagtige teks), woordsoortetikettering, ontleding, optiese karakterherkenning, handskrifherkenning, grammatika-induksie, inligtingherwinning, en ander toepassings.

Taalmodelle word gebruik in inligtingherwinning in die navraagwaarskynlikheidsmodel. Daar word 'n aparte taalmodel met elke dokument in 'n versameling geassosieer. Dokumente word gerangskik op grond van die waarskynlikheid van die navraag Q in die dokument se taalmodel: {\displaystyle M\_{d}}: {\displaystyle P(Q\mid M\_{d})}. Gewoonlik word die unigram-taalmodel vir hierdie doel gebruik.
Die **Angelsaksers** was 'n kulturele groep wat Engeland in die vroeë Middeleeue bewoon het. Hul oorsprong is van die setlaars wat in die 5de eeu vanaf die vasteland van Europa na Brittanje gekom het. Die etnogenese van die **Angelsaksers** het egter binne Brittanje plaasgevind, en die identiteit is nie bloot ingevoer nie. Angelsaksiese identiteit het ontstaan ​​uit die interaksie tussen inkomende groepe van verskeie Germaanse stamme, beide onder mekaar en met inheemse Britte. Baie van die inheemse Britte het mettertyd die Angelsaksiese kultuur en taal aangeneem en is geassimileer. Die **Angelsaksers** het die konsep en die Koninkryk van Engeland gevestig. 

Histories dui die Angelsaksiese tydperk op die tydperk in Brittanje tussen ongeveer 450 en 1066, na hul aanvanklike vestiging en tot en met die Normandiese verowering. Die vroeë Angelsaksiese tydperk sluit die skepping van 'n Engelse nasie in. Gedurende hierdie tydperk is die Christendom gevestig en daar was 'n opbloei van letterkunde en taal. Handveste en wetgewing is ook ingestel. Die term Angelsaksies word algemeen gebruik vir die taal wat deur die **Angelsaksers** in Engeland en suidoostelike Skotland gepraat en geskryf is, vanaf ten minste die middel van die 5de eeu tot die middel van die 12de eeu. In wetenskaplike gebruik word dit meer algemeen Ou Engels genoem. 

Die geskiedenis van die **Angelsaksers** is die geskiedenis van 'n kulturele identiteit. Dit het uit uiteenlopende groepe ontwikkel in assosiasie met die mense se aanvaarding van die Christendom en was 'n integrale deel van die stigting van verskeie koninkryke. Bedreig deur uitgebreide Deense Wikinginvalle en militêre besetting van Oos-Engeland, is hierdie identiteit hervestig; dit het tot ná die Normandiese verowering oorheers. 

Angelsaksiese materiële kultuur kan steeds gesien word in argitektuur, kleredragstyle, verligte tekste, metaalwerk en ander kuns. Agter die simboliese aard van hierdie kulturele embleme is daar sterk elemente van stam- en heerskapsbande. Die elite het hulself tot konings verklaar wat burge of versterkte nedersettings ontwikkel het, en het hulle rolle en volke in Bybelse terme geïdentifiseer. 

Die term Angelsaksies is in die 8ste eeu (in Latyn en op die vasteland) begin gebruik om "Germaanse" groepe in Brittanje van dié op die vasteland (Ou-Sakse en Anglia in Noord-Duitsland) te onderskei.

Bronne
------

* Hamerow, Helena; Hinton, David A.; Crawford, Sally, eds. (2011), *The Oxford Handbook of Anglo-Saxon Archaeology.*, Oxford: OUP, ISBN 978-0-19-921214-9
* Higham, Nicholas J.; Ryan, Martin J. (2013), *The Anglo-Saxon World*, Yale University Press, ISBN 978-0-300-12534-4
* Hills, Catherine (2003), *Origins of the English*, London: Duckworth, ISBN 0-7156-3191-8
* Koch, John T. (2006), *Celtic Culture: A Historical Encyclopedia*, Santa Barbara and Oxford: ABC-CLIO, ISBN 1-85109-440-7
* Stenton, Sir Frank M. (1987), *Anglo-Saxon England*, The Oxford History of England, **II** (3rd ed.), OUP, ISBN 0-19-821716-1
Die **Bahreinse Grand Prix** (Arabies: جائزة البحرين الكبرى) is 'n jaarlikse Formule Eenkampioenskapswedren in Bahrein geborg deur Gulf Air. Die eerste wedren het by die Bahrein Internasionale Renbaan plaasgevind op 4 April 2004. Dit het geskiedenis gemaak as die eerste Formule Een Grand Prix wat in die Midde-Ooste gehou is, en het 'n toekenning vir die "Besgeorganiseerde Grand Prix" van FIA ontvang.

Die Bahreinse Grand Prix was gewoonlik die derde wedren op die jaarlikse Formule Een-kalender. Maar in die 2006-seisoen het Bahrein plekke geruil met die tradisionele eerste wedren van die seisoen, die Australiese Grand Prix, wat teruggeskuif is om 'n botsing met die Statebondspele te vermy. In 2010 het Bahrein weer die openingswedren van die seisoen gehou en die motors het die volle 6.299 km (3.914 myl) "Endurance Circuit" gejaag om F1 se diamandjubileum te vier.

Vorige wenners
--------------


| Jaar | Renjaer | Vervaardiger | Plek |
| --- | --- | --- | --- |
| 2024 |  Max Verstappen | Vlag van Oostenryk Red Bull-Honda RBPT | Sakhir |
| 2023 |  Max Verstappen | Vlag van Oostenryk Red Bull-Honda RBPT |
| 2022 |  Charles Leclerc | Vlag van Italië Ferrari |
| 2021 | Vlag van Verenigde Koninkryk Lewis Hamilton | Vlag van Duitsland Mercedes |
| 2020 | Vlag van Verenigde Koninkryk Lewis Hamilton | Vlag van Duitsland Mercedes |
| 2019 | Vlag van Verenigde Koninkryk Lewis Hamilton | Vlag van Duitsland Mercedes |
| 2018 | Vlag van Duitsland Sebastian Vettel | Vlag van Italië Ferrari |
| 2017 | Vlag van Duitsland Sebastian Vettel | Vlag van Italië Ferrari |
| 2016 | Vlag van Duitsland Nico Rosberg | Vlag van Duitsland Mercedes |
| 2015 | Vlag van Verenigde Koninkryk Lewis Hamilton | Vlag van Duitsland Mercedes |
| 2014 | Vlag van Verenigde Koninkryk Lewis Hamilton | Vlag van Verenigde Koninkryk McLaren-Mercedes |
| 2013 | Vlag van Duitsland Sebastian Vettel | Vlag van Italië Ferrari |
| 2012 | Vlag van Duitsland Sebastian Vettel | Vlag van Italië Ferrari |
| 2011 | *Gekanselleer weens betogings* |
| 2010 | Vlag van Spanje Fernando Alonso | Vlag van Italië Ferrari |
| 2009 | Vlag van Verenigde Koninkryk Jenson Button | Vlag van Duitsland Braun-Mercedes |
| 2008 | Vlag van Brasilië Felipe Massa | Vlag van Italië Ferrari |
| 2007 | Vlag van Brasilië Felipe Massa | Vlag van Italië Ferrari |
| 2006 | Vlag van Spanje Fernando Alonso | Vlag van Frankryk Renault |
| 2005 | Vlag van Spanje Fernando Alonso | Vlag van Frankryk Renault |
| 2004 | Vlag van Duitsland Michael Schumacher | Vlag van Italië Ferrari |
Die verskuiwing van die Sonnestelsel se barisentrum relatief tot die Son.
’n **Heliosentriese wentelbaan** (ook genoem ’n **sirkumsolêre wentelbaan**) is ’n wentelbaan om die barisentrum, of massamiddelpunt, van die Sonnestelsel, wat gewoonlik binne of baie na aan die oppervlak van die Son is. Alle planete, komete en asteroïdes in die Sonnestelsel, en die Son self, is in so ’n wentelbaan, so ook baie ruimtetuie en stukke ruimterommel. Die mane in die Sonnestelsel, daarenteen, is nie in heliosentriese wentelbane nie, want hulle wentel om hulle onderskeie planete.

Die Sonnestelsel se barisentrum, wat altyd baie na aan die Son is, skuif mettertyd deur die ruimte na gelang van waar ander groot liggame, soos Jupiter en ander reuseplanete, op dié tydstip geleë is. ’n Soortgelyke verskynsel help in die opsporing van eksoplanete deur middel van die radialesnelheidsmetode.

Die voorvoegsel "helio-" kom van die Griekse ἥλιος en beteken "Son", asook Helios, die verpersoonliking van die Son in Griekse mitologie.

Die eerste ruimtetuig wat in ’n heliosentriese wentelbaan geplaas is, is Loena 1 in 1959.

Sien ook
--------

* Geostasionêre wentelbaan
* Lae aardwentelbaan
* Sinchroniese rotasie
* Sinchroniese wentelbaan
* Subsinchroniese wentelbaan
* Supersinchroniese wentelbaan

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
’n **Supersinchroniese wentelbaan** is ’n wentelbaan met ’n periode wat langer is as dié van ’n sinchroniese wentelbaan. ’n Sinchroniese wentelbaan het ’n wentelperiode wat ooreenstem met die rotasieperiode van die liggaam waarin die wentelbaan se massamiddelpunt lê.

Voorbeelde
----------

Mars se mane, Phobos en Deimos, is onderskeidelik in ’n subsinchroniese en supersinchroniese wentelbaan. Phobos wentel vinniger om Mars as wat Mars se rotasiespoed is en Deimos stadiger.
Die meeste mane in die Sonnestelsel is in supersinchroniese wentelbane. Die Maan is in ’n supersinchroniese wentelbaan met die Aarde en wentel stadiger as die Aarde se rotasieperiode van 24 uur. Die binneste maan van Mars, Phobos, is in ’n subsinchroniese wentelbaan met ’n periode van net 0,32 dae. Die buitenste maan, Deimos, is in ’n supersinchroniese wentelbaan.

* Geostasionêre wentelbaan
* Heliosentriese wentelbaan
* Lae aardwentelbaan
* Sinchroniese rotasie
* Sinchroniese wentelbaan
* Subsinchroniese wentelbaan

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Swart rookgate is in 1979 die eerste keer op die Oos-Pasifiese Rug ontdek.
'n Wit rookgat naby Japan.
**Rookgate** kom voor by hipotermiese bronne op die bodem van die diepsee. Hier ontsnap warm water, wat verskeie opgeloste minerale bevat, en meng met die kouer omliggende water. In die proses slaan die opgeloste minerale in rofweg ronde mineraalstrukture neer en vorm donker of ligte wolke fyn deeltjies, na gelang van hulle samestelling. Dit wek die indruk van 'n rookwolk wat uit 'n skoorsteenvormige struktuur trek.

Sommige van dié strukture kan tot 60 m hoog word. 'n Voorbeeld was "Godzilla", 'n struktuur op die bodem van die Stille Oseaan naby Oregon wat 40 m hoog geword het voordat dit in 1996 omgeval het.

Kenmerke
--------

Sulfiede en ander soute van yster, mangaan, koper en sink word opgelos in die water wat by rookgate ontsnap. Dié water kan 'n temperatuur van tot 300 °C bereik. Dit kom in aanraking met die koue seewater van sowat 2 °C. Tydens die verkoelingsproses slaan fyn mineraaldeeltjies neer en vorm die "skoorsteen" sowel as die "rook" wat deur die gate vrygestel word. As die deeltjies ryk is aan ystersoute het dit 'n kenmerkende swartgrys kleur, en daarom word daarna verwys as 'n **swart rookgat**. Indien groot hoeveelhede sulfate in die water opgelos is, word 'n ligte wolk gevorm, wat 'n **wit rookgat** genoem word.

Beide swart en wit rookgate kan in 'n hidrotermiese veld voorkom: swart rookgate gewoonlik in die middel en wit rookgate aan die kant, op 'n sekere afstand van die hittebronne. 

Sommige swart rookgate in die Azores-deel van die Mid-Atlantiese Rug is uiters ryk aan metale soos yster. Hulle is in 1979 die eerste keer aan die Oos-Pasifiese Rug ontdek deur wetenskaplikes van die Scripps-instituut van Oseanografie. Nog swart rookgate is nou bekend in die Atlantiese en Stille Oseaan, op 'n gemiddelde diepte van 2 100 m. Die noordelikste swart rookgate is 'n groep van vyf wat as Loki's Castle bekend is. Hulle is in 2008 tussen Groenland en Noorweë ontdek deur wetenskaplikes van die Universiteit van Bergen. Dié swart rookgate is noemenswaardig omdat hulle voorkom in 'n stabieler gebied van die aardkors, waar tektoniese kragte minder is en die gevolglike velde hidrotermiese bronne minder algemeen is.

Wit rookgate stel minerale van 'n ligter kleur vry, soos dié wat barium, kalsium en silikon bevat. Hulle het ook gewoonlik pluime van 'n laer temperatuur, moontlik omdat hulle dikwels verder van hulle hittebron af geleë is.

Lees ook
--------

* Draakasemgat

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Rookgat.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Duitse Wikipedia vertaal.
**Franco Nero** (gebore as **Francesco Clemente Giuseppe Sparanero**; 23 November 1941) is ’n Italiaanse akteur.

Loopbaan
--------

Nero se rolprentdebuut was in ’n klein rol in *La ragazza in prestito* (1964). Sy eerste hoofrol was in 1966 in *Django*, steeds een van sy bekendste prente. In dié jaar het hy in nog agt prente gespeel, onder meer *Texas, Adios* en *Massacre Time*.

In 1967 was hy in *Camelot* te sien as Lancelot. Op die stel het hy sy lewensmaat van baie jare en later sy vrou, Vanessa Redgrave, ontmoet. Omdat sy Engels nie baie goed was nie, was sy keuse van rolprente beperk. Hy was wel in *The Virgin and the Gypsy* (1970), *Force 10 from Navarone* (1978), *Enter the Ninja* (1981) en *Die Hard 2* (1990).

In die Italiaanse prent *I guappi* (1974).
Hoewel hy dikwels dieselfde soort karakters vertolk het, het hy tog ’n groot verskeidenheid rolle gespeel, soos Abel in die epiese *The Bible: In The Beginning* (1966), ’n vernederde ingenieur wat wraak soek in *Street Law*, ’n gay luitenant in *Querelle* (1982) en ’n Serwiese Middeleeuse held in *The Falcon* (1983). Hy het in meer as 150 prente verskyn en het een geskryf en vervaardig: *Jonathan degli orsi* (1993). Hy het ook daarin gespeel.

Sy ander prente sluit in *Tristana* (1970), *The Versace Murder* (1998) en *Megiddo: The Omega Code 2*. Hy was ook die verteller in die prent *Rasputin* (2010).

In 2010 het Nero ook saam met Redgrave in *Letters to Juliet* verskyn. In 2011 het hy ’n ster ontvang op die Italiaanse Walk of Fame in Toronto, Kanada. Die jaar daarna het hy ’n kameerol vertolk in *Django Unchained* in ’n toneel saam met Jamie Foxx, wat Django in dié fliek speel. 

Nero en Redgrave se seun, Carlo Gabriel Redgrave Sparanero (professioneel bekend as Carlo Gabriel Nero), is ’n draaiboekskrywer en regisseur.