recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
|  |
| Pschentin hiërogliewe |

’n Farao met ’n Pschent.
Die **Pschent** (Antieke Grieks: ψχεντ) was die naam van die dubbele kroon van Antieke Egipte. Die Egiptenare het dit gewoonlik die **sechemti** *(sḫm.tỉ)*, die "Twee Magtiges", genoem. Dit was ’n kombinasie van die rooi Desjret-kroon van Benede-Egipte en die wit Hedjet-kroon van Bo-Egipte. 

Die Pschent was verteenwoordigend van die farao se mag oor die hele verenigde Egipte. Dit het twee dieresimbole bevat: die kobra, bekend as die oeraeoes, wat die Benede-Egiptiese godin Wadjet verteenwoordig het, en ’n aasvoël as verteenwoordiger van die Bo-Egiptiese godin Nechbet. Hulle is aan die voorkant van die Pschent vasgemaak en is die "Twee Dames" genoem.

Argeologie en mitologie
-----------------------

Nes die Desjret- en die Hedjet-kroon, het geen Pschent bewaar gebly nie. Dit is net bekend uit afbeeldings, inskripsies en antieke verhale.

Van die gode wat soms met die dubbele kroon uitgebeeld word, is Horus en Atoem, wat albei die farao verteenwoordig het of ’n spesiale verhouding met hom gehad het.

* Die Pschent.
* ’n Beeld van Amenhotep III met die kroon.
* Die valkgod Horus met die dubbele kroon.
* ’n Ring van Ptolemaeus VI met die Pschent.
*Die geboorte van die geseënde Maagd Maria*, skildery deur Giotto, in die Scrovegni-kapel, Padua, Italië (ca. 1305)
*Mariageboorte* (1486–1490), fresko deur Domenico Ghirlandaio (1449–1494)
Die fees **Mariageboorte** word in die kerkjaar van die Rooms-Katolieke Kerk, die Oosters-Ortodokse Kerk en die Anglikaanse Kerk op 8 September gehou. Dit herdenk die geboorte van Maria, die moeder van Jesus van Nasaret.

Die moderne Bybelse kanon verwys nie eksplisiet na Maria se geboorte nie. Die vroegste bekende beskrywing na Maria se geboorte is in die Proto-Evangelie van Jakobus (5,2), 'n apokriewe boek uit die laat tweede eeu, waar haar ouers, Sint Anna en Sint Joachim genoem word, te vinde.

In die geval van heiliges herdenk die Rooms-Katolieke Kerk hul sterfdatum, met Sint Johannes die Doper en Maria wie se geboortedatums ook herdenk word. Die rede hiervoor is die unieke sending wat elkeen in die verlossingsgeskiedenis gehad het, maar tradisioneel ook omdat hulle (nes die profeet Jeremia, Jeremia 1,5) vanaf geboorte heilig was (Maria weens die Onbevlekte Ontvangenis; Johannes is volgens die tradisionele interpretasie van Lukas 1,15 in Sint Elizabeth se baarmoeder geheilig).

Toewyding aan die onskuld van Maria onder hierdie Mariatitel word in baie kulture oor die hele wêreld gevier. Tientalle kerke is aan die leerstelling van Mariageboorte gewy.

Geskiedenis
-----------

Die fees ontstaan aan die einde van die 5de eeu uit die inwydingsfees van die hedendaagse Sint-Anna-kerk in Jerusalem, 'n basilika, wat op die tradisionele geboorteplek van Maria opgerig is. In die 7de eeu is die fees van die Geboorte van *Teotokos* ("Godbaarder") in die kerke van beide die ooste en die weste gehou. Volgens die datum van Mariageboorte is later die datum van die – jonger – hoogfees Maria Onbevlekte Ontvangenis op 8 Desember, nege maande voor 8 September, bepaal. Saam met die Mariageboorte het Pous Sergius I die Mariafeeste Mariaboodskap, Marialigmis en Mariahemelvaart ingestel.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Koolsuur |
| Struktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | H2CO3 |
| Molêre massa | 62.025 [g/mol] |
| CAS-nommer | 15630-89-4 |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | nie-stabiel |
| Kookpunt | nie-stabiel |
| Digtheid |  |
| Oplosbaarheid |  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa | 6,35 en 10,33 |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | Onbrandbaar |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Koolsuur** is 'n nie-stabiele chemiese verbinding met formule H2CO3. Dit is 'n diprotiese brønstedsuur. Sy afgeleide soute bevat die waterstofkarbonaat-ione HCO−3 (ook bekend as bikarbonaat) of die karbonaat-ione CO2−3.

Koolsuur vorm wanneer koolstofdioksied oplos in water, maar die molekuul het net 'n lewensduur van ongeveer 26 milisekonde. Dit reageer skielik met water om hidronium en bikarbonaat te vorm:

{\displaystyle CO\_{2}+2H\_{2}O\to H\_{2}CO\_{3}+H\_{2}O\to H\_{3}O^{+}+HCO\_{3}^{-}}
In basiese oplossings verskuif hierdie reaksies na regs en sal die reskonsentrasie van koolsuur baie laag wees. In suur oplossings sal die reaksie na links skuif en sal koolstofdioksied uit die oplossing verdryf word, soos uit 'n gaskoeldrankie.

Arrhenius-teorie
----------------

In die Arrhenius-teorie van sure en basisse is koolsuur 'n probleem gewees, omrede die pogings om dié stof in suiwere vorm te isoleer altyd gefaal het. In die 19de eeu is dit aanvanklik die enigste manier gewees om regtig aan te toon dat 'n bepaalde stof bestaan en wat sy formule kan wees. Arrhenius het koolsuur daarom as 'n "hipotetiese" suur moet aanneem waarvan die karbonate en bikarbonate "afgelei" sou wees. Ongelukkig is dit nie die enigste hipotetiese suur of basis gewees wat dié teorie het moet aanneem. Hierdie probleem is in 1923 met die koms van die Brønsted-Lowry- en die Lewis-teorieë opgelos. Hierdie teorieë kyk na die molekulêre spesie, nie na die hele, isoleerbare stof nie en 'n onstabiele molekule soos H2CO3 wat net vlugtig bestaan is vir die Brønsted-Lowry-teorie nie 'n probleem nie. In basiese oplossings is dit ook moontlik aan te neem dat CO2 die (Lewis-)suur is wat met hidroksiel reageer, sonder om aan te neem dat die eintlike koolsuurmolekuul 'n rol speel.

Kyk ook
-------

* Lys van sure en basisse
Een van die portrette uit Gustav Klimt se Goue Fase beeld Adele Bloch-Bauer uit, die dogter van 'n Weense bankier  
Olieverf, silwer en goud op doek, 1907. Meue Galerie New York
*Der Kuss*  
Olie op doek, 1907. Belvedere, Wene
**Gustav Klimt** (\* 14 Julie 1862 in Baumgarten naby Wene; † 6 Februarie 1918 in die 9de distrik van Wene) was 'n Oostenrykse skilder wat bekendheid verwerf het as een van die beduidendste verteenwoordigers van die Weense Jugendstil en as medestigter en eerste president van die avantgarde-kunsbeweging *Wiener Secession*. Sy werk toon onder meer invloede van Japannese kuns en kunstegnieke.

Die gunstelingontwerp van Klimt se skilderye, muurskilderye, sketse en ander kunswerke was die vroulike liggaam. As bekwame portretskilder het hy die salondames van Wene se leidende kringe teen 'n goue of (vanaf 1910) kleurryke agtergrond op doek verewig. Daarnaas het hy belang gestel in landskapskildery waarvoor hy inspirasies langs die oewers van die Oostenrykse Attermeer en sy omgewing gevind het. Hier het Klimt tussen 1900 en 1916 byna elke jaar sy somervakansie deurgebring.

Maar uiteindelik was dit sy meesterlike portrette van *femmes fatales* - uitbeeldings van aanloklike en verleidende, maar ook onheilspellende en doodbringende vroue - waarmee hy wêreldfaam verwerf het: Pallas Athene, Judith of die Waterslange. 'n Ander sleutelwerk is sy olieskildery *Der Kuss* ("Die Kus", 1907/08) wat 'n liefdespaar teen 'n goue agtergrond as die romantiese versmelting van man en vrou op 'n eensame, maar idilliese blommeveld uitbeeld. Hierdie werk reflekteer die kunstenaar se waarneming van 'n ander befaamde kunswerk - die Franse beeldhouer Auguste Rodin se interpretasie van 'n kus.

In teenstelling met ander Weense kunstenaars van sy tyd het Klimt 'n teruggetrokke lewe gevoer. Hy was nooit getroud nie en het met sy moeder en twee eweneens ongetroude susters in 'n beskeie woonstel saamgewoon. Nogtans was hy die vader van ses buite-egtelike kinders wat hy nie aangeneem het nie, maar vir wie hy onderhoud betaal het.

Gustav Klimt is ná 'n beroerte op die ouderdom van 55 in Wene oorlede.
'n **Pseudopenis** is enige struktuur aan 'n dier wat oppervlakkig na 'n penis lyk, maar wat inderdaad uit 'n ander ontwikkelingsroete spruit.

Soogdiere
---------

By soogdiere het elke volwaardige, tipies volwasse mannetjie 'n penis, alhoewel by wyfies die klitoris soms tot só 'n mate vergroot is dat dit op 'n penis lyk. In sulke gevalle word na die klitoris as 'n pseudopenis verwys. Voorbeelde van pseudopenisse by soogdiere sluit in die wyfies van die gevlekte hiëna, doodskopaap, lemur, onvolwasse fretkat en beermarter. Die vergrote klitoris by die fossa word deur 'n klitorisbeen (*os clitoridis*) ondersteun, 'n been wat eenders is aan die penisbeen (*os penis*) wat in die meeste soogdiere gevind word. Die klitorisbeen en die pseudopenis van die fossa krimp egter soos wat die onvolwasse wyfie groei, anders as die meeste pseudepenis-spesies wat hul pseudepenisse behou. Die labia (oftewel skaamlippe) van die slingeraap is vergroot en word soms tydens vertoon gemisinterpreteer as 'n pseudopenis.

Die soogdierlike pseudopenis blyk bloot vir vertoondoeleindes gebruik te word, met as uitsondering die gevlekte hiëna. Die wyfiehiëna gebruik haar pseudopenis bowenal vir urinering, kopulering en geboorteskenking. Dít maak dit soms moeilik vir die mannetjie om te paar as die wyfie nie haar volle samewerking gee nie. Hierdie fenomeen stel die wyfiegedomineerde samelewing van gevlekte hiënas in staat om verkragting uit te skakel.

Voëls
-----

Die mannetjies in slegs drie persent van voëlspesies het 'n fallus; die algemene urogenitaliese plan by beide mannetjies en wyfies is die kloaka, waardeur alle eliminasie en reproduksie, laasgenoemde via gejukstaposeerde kloakas, uitgevoer word. Sommige spesies, soos die loopvoëls, hoendervoëls, watervoëls, en sjakohoenders en hokko's ('n familie van woudlewende hoendervoëls) vertoon 'n fallus by die mannetjie. Hierdie fallus is 'n struktuur wat ontstaan uit die interne kloakamuur en word oor die algemeen aan spermakompetisie toegeskryf. 'n Bekende voorbeeld van 'n voël met 'n pseudopenis is die buffelwewer, wat egter steeds kan paar al word die pseudopenis buite werking gestel. Ander voorbeelde sluit in die rooieend en die Argentynse meereend. Die kurkpropvormige fallus van laasgenoemde kan tot 40 cm lank wees.

Sien ook
--------

* Penis
* Penisbeen
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Koolstofdisulfied |
| Struktuurformule van  |  |
| Chemiese formule | CS2 |
| Molêre massa | 76.139 [g/mol] |
| CAS-nommer | 75-15-0   |
| Reukdrempel | 0,1 dpm |
| **Fasegedrag** |
| Smeltpunt | -111,6°C |
| Kookpunt | 46,3°C |
| Digtheid | 1,2632 (rel. water) |
| Oplosbaarheid |  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt | -30°C  |
| Selfontbrandingspunt | 90°C  |
| LD50 | Akuut oraal in rotte: 3188 mg/kg; inaseming 12500 dpm 4 uur |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |

**Koolstofdisulfied** is 'n chemiese verbinding met die formule CS2. Dit is 'n vlugtige en giftige vloeistof wat baie brandbaar is.

Vervaardiging
-------------

Koolstofdisulfied word in die nywerheid op groot skaal vervaardig. Ongeveer 235 000 ton is in 1991 wêreldwyd geproduseer. Dit kan uit die elemente vervaardig word volgens die reaksie:

{\displaystyle C+2S\to CS\_{2}}
Swaweldamp word -onder uitsluiting van lug of vog- deur 'n bed van kool gelei by 800-1000°C en die gasvormige reaksieproduk word afgevoer. Dit bevat koolstofdioksied, waterstofsulfied, swaweldamp en karbonielsulfied, wat geskei moet word. 'n Ander metode om dit te vervaardig is uit metaan:

{\displaystyle CH\_{4}+4S\to CS\_{2}+2H\_{2}S}
Die produk koolstofdisulfied word dikwels onder water gestoor om sy ontbrandingsgevaar te verminder.

Gebruik
-------

Koolstofdisulfied is 'n goeie nie-polêre oplosmiddel. Dit los selfs swawel op. Die stof is reaktief en 55-65% van die produk word gebruik vir die vervaardiging van rayon en sellofaan. Koolstofdisulfied word grootskaals as oplosmiddel van sellulose vir die vervaardiging van kunssy gebruik. Ongelukkig kan die stof se giftigheid tot groot gesondheidsprobleme onder die werkers lei indien dit nie verhoed word dat hulle daaraan blootgestel word nie. 

Ione soos OR− of SH− en amiene kan lei tot nukleofiele aanval of die koolstofatoom en die vorming van tiokarbonate, xantate en ditiokarbamate. Dit word ook gebruik om koolstoftetrachloried te vervaardig volgens die reaksie: 

{\displaystyle CS\_{2}+3Cl\_{2}\to CCl\_{4}+S\_{2}Cl\_{2}}

Demonstrasie
------------

Die blaffende hond
'n Chemiese demonstrasie is die sogenoemde "blaffende hond". Dit is 'n reaksie tussen koolstofdisulfieddamp met distikstofoksied

{\displaystyle 8N\_{2}O+4CS\_{2}\to S\_{8}+8N\_{2}+4CO\_{2}}
Die **Aran-eilande** is 'n eilandgroep in Galwaybaai, Wes-Ierland, wat uit drie bewoonde en vier onbewoonde barre kalksteeneilande bestaan. Geologies vorm die argipel 'n natuurlike voortsetting van die Burren, 'n barre kalklandskap op die Ierse hoofeiland. Langs sy terrasvormige rotskus word min sandstrande aangetref. Net soos die Burren is die eilande 'n belangrike habitat vir skaars en bedreigde plantspesies.

Kaart van die Aran-eilande
Danksy die eilandgroep se afgeleë ligging langs die weskus van Ierland het die bewoners talle ou tradisies bewaar, insluitende die Ierse taal wat hier nog as omgangstaal gebesig word. Die Aran-eilande staan tans veral bekend vir die gelyknamige truie wat sedert die laat 19de eeu volgens tradisionele breipatrone van ongekleurde skaapwol vervaardig en wêreldwyd bemark word.

Die eilandgroep se ruwe kalklandskap is nie geskik vir landbou nie. Nogtans het bewoners klein kunsmatige akkers uit lae van seewier en sand geskep. Hierdie klein landbougronde, wat plaaslik "tuine" genoem word, word met klein steenmuurtjies afgebaken en beskerm. Landbou speel intussen 'n ondergeskikte rol in die eilande se ekonomie. Die belangrikste bedrywe is tans toerisme en visvangs.

Die Aran-eilande kan per veerboot of vliegtuig bereik word. Veerbote doen in Kilronan, die grootste nedersetting op Inishmore, aan. 'n Plaaslike lugredery, Aer Arann, verbind al drie bewoonde eilande met die streekslughawe van Connemara, sowat 38 km wes van Galway.
Teks (middel, regs): *quid expectamus nunc. Abent omnes uolucres nidos inceptos nisi ego et tu. Hebban olla uogala nestas hagunnan hinase hic enda thu uuat unbidan uue nu. Rector celi nos exaudi ut dignare nos saluare*.
Fragment uit die teks.
"**Hebban olla vogala**", somtyds gespel "**hebban olla uogala**", is die eerste drie woorde van 'n 11de eeuse teksfragment wat in Oudnederlands geskryf is. Die fragment is in 1932 ontdek op die flapteks van 'n manuskrip wat waarskynlik gemaak is in die abdy van Rochester, Kent, en by Oxford gehou word. Dit word gewoonlik beskou as 'n Wes-Vlaamse variant van Oudnederlands.

Dit word dikwels aangehaal. Die Nederlanders het lank geglo dat dit die enigste oorblywende Oudnederlandse teks was. Deskundiges was egter lank reeds bewus van ander bronne wat destyds nog nie toeganklik was nie. Vandag is daar reeds meer as 42,000 Oudnederlandse woord en frases ontdek uit bronne soos die Wachtendonck Psalms en die Leiden Willeram. Die oudste definitiewe bron wat bestaan is die Saliese wet.

Teks
----

Die volledige teks, 'n *probatio pennae*, d.w.s 'n "gekrabbel" deur die skrywer om sy pen te toets, word gewoonlik getranskribeer as *Hebban olla uogala nestas hagunnan hinase hic enda thu uuat unbidan uue nu*. Laasgenoemde is 'n woordelikse vertaling van die Latynse sin wat direk bokant dit geskryf is: *Abent omnes uolucres nidos inceptos nisi ego et tu quid expectamus nu(nc)*. Dit word rofweg in Afrikaans vertaal as *Al die voëls het neste begin, behalwe ek en jy - waarvoor wag ons nou?* en in Moderne Nederlands as: *Zijn alle vogels nesten begonnen, behalve ik en jij - waarop wachten we nu?*. Volgens Dr. Daniël Hugo het die Nederlandse — en daarom ook die Vlaamse– en Afrikaanse letterkunde — daarmee 'n aanvang geneem.

Verskeie teorieë
----------------

Muurpoësie in Leiden
Volgens professor Luc de Grauwe van die Universiteit van Gent kan die teks ook Oudengels wees, en meer spesifiek *Ou Kenties*.

Onlangs het professor Frits van Oostrom van die Universiteit van Utrecht dit gekoppel aan die Moorse Kharjas genre, wat verse insluit wat vroue tot hul afwesig minnaars sou rig. Hy kom tot die gevolgtrekking dat die fragment waarskynlik geskryf is deur 'n vrou, of uit 'n vroulike perspektief.

Sien ook
--------

* Vlaamse letterkunde
**Hedi Slimane** ([eˈdi sliˈman]; \* 5 Julie 1968) is 'n Franse fotograaf en modeontwerper. Tussen 2000 en 2007 het hy die pos van kreatiewe direkteur vir *Dior Homme*, die modehuis Christian Dior se mansklerereeks, beklee. Vanaf 2012 tot 2016 was hy kreatiewe direkteur vir Yves Saint Laurent. Laat in Januarie 2018 het die Franse vervaardiger van luukse goedere LVMH bekend gemaak dat Slimane opvolger sou word van Phoebe Philo as *Artistic, Creative and Image Director* vir die modehuis *Céline* waar hy damesmodes sal ontwerp asook nuwe reekse met Haute Couture-mode en mansklere loods. Daarnaas sal hy betrokke wees by die markinvoering van *Céline*-reukwater en die ontwerp en opening van *Céline*-modewinkels.

In November 2018 het die tydskrif *Vanity Fair* Hedi Slimane eerste geranglys in sy jaarlikse lys van die "50 invloedrykste Franse persoonlikhede ter wêreld". Slimane het wonings in Parys en Los Angeles (sedert 2007). Slimane se besluit om die Saint-Laurent-ontwerpateljee na Los Angeles te verskuif was 'n huldeblyk aan die Suid-Kaliforniese metropool se groeiende modebedryf.

Vroeë lewe
----------

Hedi Slimane in 2012
Slimane is in 1968 in die 19de arrondissement (stadsdistrik) van Parys vir 'n Tunisiese vader en Italiaanse moeder gebore. Op die ouderdom van 11 is sy belangstelling vir fotokuns gewek, en hy het sy eerste kamera ontvang en vinnig geleer hoe om prentjies in 'n donkerkamer te ontwikkel. 

Alhoewel nie van voorneme was om 'n loopbaan in die modebedryf te volg nie, het hy as 16-jarige begin om sy eie klere te ontwerp. Later het hy kunsgeskiedenis aan die Louvre-skool (*École du Louvre*) gestudeer en 'n beroepsopleiding as kleremaker in 'n modehuis vir mans gevolg. Vroeg in sy loopbaan het hy ook belang gestel in joernalisme en verslaggewing. Hiervoor het hy besoeke gebring aan die redaksiekantore van die gesiene dagblad *Le Monde*.
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Paleogeen | Paleoseen | Danium | **jonger** |
| Kryt | Laat | Maastricht | 66,0–72,1 |
| Campanium | 72,1–83,6 |
| Santonium | 83,6–86,3 |
| Coniakium | 86,3–89,8 |
| Turonium | 89,8–93,9 |
| Senomanium | 93,9–100,5 |
| Vroeg | Albium | 100,5–~113,0 |
| Aptium | ~113,0–~125,0 |
| Barremium | ~125,0–~129,4 |
| Hauterivium | ~129,4–~132,9 |
| Valanginium | ~132,9–~139,8 |
| Berriasium | ~139,8–~145,0 |
| Jura | Laat | Titonium | **ouer** |
| Die verdeling van die Kryt (IKS). |

Die **Valanginium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Kryt (serie/epog Vroeë Kryt). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 139,8 tot 132,9 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die eerste Kryt-etage, die Berriasium, en gevolg deur die Hauterivium.

Naam en definisie
-----------------

Die Valanginium is in 1853 deur Édouard Desor genoem na Valangin in Switserland. 

Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die Calpionellidae *Calpionellites darderi* en die ammoniet *Thurmanniceras pertransiens*, en die bokant deur die eerste voorkoms van die ammonietgenus *Acanthodiscus* (veral *A. radiatus*).

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
Die **Rainforestation natuurpark** is sowat 5 minute vanaf Kuranda, Noord-Queensland in Australië geleë. Dit beslaan 'n 40 hektaar gebied te midde van die Wêrelderfenis reënwoud. Die park is in 1976 oopgemaak. Die gebied is voorheen gebruik vir die verbouïng van koffie en lemoene.
Vandag het die Rainforestation baie uitgebrei met die doel om besoekers 'n insig in die inboorlingkultuur te gee, die Australiese natuurlewe en die reënwoud wat gelys is as 'n Wêrelderfenisgebied.

Rainforestation het drie hoofbesienswaardighede:

**Die militêre boot toer** – Neem die besoekers deur die reënwoud aan boord van 'n Tweede Wêreldoorlogse DUKW amfibiese tuig met 'n gids wat die plaaslike plant- en dierlewe toelig. Die toer gaan verder oor die waters van 'n groot meer en gaan ook deur 'n tropiese vrugtebord waar daar meer as 40 verskillende eksotiese tropiese vrugtebome aangeplant is.

**Pamagirri Aborigine Ervaring** – Hier word besoekers bekendgestel aan Aborigine kultuur. 'n Aborigine dans word opgevoer en 'n wandelroete waar besoekers leer om 'n boemerang te gooi en die didgeridoo te speel.

**Koala & Wildlife Park** – Laat mens toe om oor verhoogde plankpaadjies die natuurlewe te besigtig wat krokodille, koalas, kangaroes, Wallabies, dingos en wombats onder andere insluit.
**Raikoke** (Russies: Остров Райкоке; Japannees: 雷公計島, *Raikoke-tō*) is 'n klein onbewoonde vulkaaneiland in die sentrale gedeelte van die Koerile-argipel tussen Rusland en Japan, sowat 20 km noord van die eiland Matoea geleë. Administratief behoort Raikoke aan die Russiese Sachalin-oblast. 

Die vulkaaneiland Raikoke, soos gesien vanuit die Golovnin-seestraat
Raikoke se uitbarsting in 2019 het 'n groot wolk vulkaanas in die atmosfeer uitgestoot
Raikoke was ná sy laaste uitbarsting in 1924 byna 'n eeu lank 'n sluimerende vulkaan totdat dit op 22 Junie 2019 skielik uitgebars het. Die uitbarsting was so magtig dat dit volgens die Amerikaanse ruimte-administrasie Nasa nog deur astronaute in die Internasionale Ruimtestasie teen 'n hoogte van 408 km waargeneem kon word. Vulkaniese gasse en as, wat uit die 700 meter breë krater in die atmosfeer uitgestoot is, het aan sonsop- en -ondergange elders op Aarde 'n purperroi kleur gegee.

Wetenskaplikes neem aan dat die eiland se flora deur die uitbarsting vernietig is. Of Raikoke se groot kolonies van ysstormvoëls en Steller-seeleeus die uitbarsting oorleef het, is onbekend.
’n Brandende konka.
’n **Konka** (Xhosa: *inkonkxa*, "blik") is ’n houer vir warm kole, dikwels in die vorm van ’n staande of hangende bak of blik. Dit word gewoonlik gebruik om ’n vuur met steenkool in te maak en verskaf hitte, maar kan ook gebruik word vir kookdoeleindes en kulturele rituele. 

Konkas is op baie vroeë argeologiese terreine ontdek, soos die Nimrud-vuurbak wat ’n paar jaar gelede deur die Irakse Nasionale Museum opgegrawe is en uit 824 v.C. of selfs vroeër dateer.

Geskiedenis
-----------

’n Antieke Griekse konka uit die 6de/4de eeu v.C. in die Antieke Agora-museum in Athene.
Die Hebreeuse woord vir konka is van Egiptiese oorsprong en dit dui daarop dat dit van Egipte af ingevoer is. In die Bybel word twee keer na konkas verwys: Genesis 15:17 ("oond" in die Afrikaanse Bybel) en Jeremia 36:22-23 ("bak gloeiende kole"; "kolebak").

Die Romeinse keiser Jovianus is deur koolstofmonoksied vergiftig nadat hy in 364 in sy tent die walms van ’n konka ingeasem het, en dit het ’n einde gebring aan die afstammingslyn van Konstantyn die Grote.

Gebruike
--------

Ondanks die gevare van die verbranding van kole in oop vure, word dit algemeen gebruik as ’n bron van hitte. In baie kulture is ’n unieke weergawe van die konka ontwikkel. In Suid-Afrika word 'n groterige blik, gewoonlik ’n leë paraffienblik, se wand vol gate gekap voordat ’n vuur daarin gemaak word vir verwarming of om kos te kook.

Soms word die hittebron onder ’n lae tafel geplaas met komerse oorgegooi om die hitte vas te vang: die *kotatsu* in Japan, die *korsi* in Iran, die *sandali* in Afganistan en die voetstoof in Noord-Europa. In Spanje was die *brasero* die hoofbron van verhitting in huise tot vroeg in die 20ste eeu.

Wanneer roos- en wingerdsnoeisels gebrand word, stel dit ’n skerp, soet rook vry en dit is ook ’n goeie brandmiddel. Wanneer die dampe oorheersend raak, word aromatiese middels (laventelsaad of lemoenskille) soms bygevoeg.

In Japannees word ’n oop konka ’n *hibachi* genoem. Dit word hoofsaaklik vir kookdoeleindes gebruik en in rituele soos die Japannese teeseremonie.
Koördinate: 40°42′42″N 74°0′45″W﻿ / ﻿40.71167°N 74.01250°W﻿ / 40.71167; -74.01250

*Hierdie artikel handel oor die voormalige Wêreldhandelsentrum in New York.*
Die destydse Wêreldhandelsentrum
Die **Wêreldhandelsentrum** (Engels: *World Trade Center*) was 'n kompleks bestaande uit sewe geboue in New York, wat deur die Amerikaanse argitek Minoru Yamasaki ontwerp is. Dit is onder leiding van Larry Silverstein van die Haweowerheid van New York en New Jersey, rondom 'n sentrale plaza aan die suidekant van Manhattan in die hartjie van die finansiële distrik opgerig. Die kompleks was meestal bekend vanweë sy indrukwekkende Tweelingtorings met 110 verdiepings elk. Die geboue het 'n bomaanval op 26 Februarie 1993 oorleef. Al die geboue in die kompleks is egter met die terroriste-aanval op 11 September 2001 vernietig. Twee (die Tweelingtorings, geboue 1 en 2) het ineengestort en die ander (3, 4, 5, 6) is tydens die aanval onherstelbaar beskadig. Gebou 7 van die Wêreldhandelsentrum het ook ineengestort.

Oorsig
------

Die Tweelingtorings soos hulle in Julie 2001 daar uitgesien het
Die torings van die kompleks is deur die Amerikaanse argitek van Japannese afkoms, Minoru Yamasaki, in samewerking met Antonio Brittiochi ontwerp, en was een van die treffendste toepassings van die argitektoniese etiek van Le Corbusier asook 'n uitdrukking van Yamasaki se goties-modernistiese neigings. Die Wêreldhandelsentrum is in die vroeë 1970's onder leiding van die semi-onafhanklike Haweowerheid van New York en New Jersey opgerig.
Blason ville fr Antony
Die Croix de Berny fontein by die noordelike ingang na Antony
**Antony** (Franse uitspraak: ​[ɑ̃tɔni]) is 'n *commune* in die suidelike voorstede van Parys, Frankryk. Dit is 11.3 km (7.0 mi) geleë van die sentrum van Parys. Antony is 'n sub-prefektuur van die Hauts-de-Seine département. Dit is die setel van die arrondissement van Antony.

Dit word voorsien van water deur die Bièvre rivier, 'n sytak van die Seine, en is geleë aan die kruispad van belangrike vervoerroetes, vernaam die hoof noord-suid pad wat reeds vir 2,000 jaar bestaan. Tot die vroeë 20ste eeu het min verstedeliking plaasgevind, maar die stad het aansienlik tussen die twee Wêreldoorloë gegroei (van 4,000 tot 20,000 inwoners) onder Senator-Burgemeester Auguste Mounié. In die vroeë 1960's het die bevolking vinnig gegroei van 25,000 tot 50,000 ten einde gerepatrieerde persone uit Algerië (swartvoete) te akkommodeer. Die *commune* is nou geïnkorporeer in die Metropolitaanse Area van Parys. Dit is veral bekend vir die opvoedkundige instansies wat daarin geleë is, met een van die grootste privaat instellings in Frankryk en insgelyks ook in die mediese veld, met die grootste private instelling in Île-de-France.

Die inwoners van die *commune* staan bekend as *Antoniens* of *Antoniennes*.

Die *commune* is bekroon met **twee blomme** deur die *Nasionale Raad van Dorpe in Blom* tydens die *Kompetisie van Stede en Dorpe in Blom*.
Die skoolsaal met nog die ou naam daarbo.
'n Minstens 10 jaar oue naambord op die skool se perseel, afgeneem op 1 Januarie 2018, sowat 10 jaar nadat die skool verengels is.
Die st. 5-klas van die Laerskool Kensington, 1963.
Die **Laerskool Kensington** was die laaste Afrikaansmedium primêre skool in die oostelike voorstede van Johannesburg. 

Afrikaans as onderrigmedium is omstreeks 2008 uitgefaseer nadat die skool in 2003 dubbelmedium geword het, waarna dit eentalig Engelsmedium geword en die skool sedertdien bekendstaan as Kensington Primary School. Die skoolgebou is geleë in Cumberlandstraat, Kensington, reg langsaan die tradisioneel Engelsmedium Sir Edmund Hillary Primary School. 

Die skool in sy oorspronklike gedaante het op 3 Desember 1991 gesluit, dieselfde dag as die Laerskool Malvern en die Laerskool Johan Rissik in Troyeville nadat die Afrikaanssprekende inwoners in die ooste van Johannesburg jare lank algaande verminder het. Dit het ook gelei tot die samesmelting van die NG gemeente Jeppestown en die NG gemeente Malvern as die NG gemeente Kensington, ook in 1992. Die NG gemeente Belgravia is reeds omstreeks 1980 by Malvern ingelyf en die NG gemeente Bezuidenhoutsvallei min of meer dieselfde tyd by Jeppestown. Die Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos in Troyeville het reeds in 1986 ontbind (sien Gereformeerde kerk Johannesburg (herstig)), maar die Nederduitsch Hervormde gemeente Kensington, ’n hanetree vanaf die ou Gereformeerde kerk en NG kerk Jeppestown in Troyeville, het nog tot 2003 uitgehou.

Die eerste skoolhoof van die nuwe Laerskool Kensington, Leon van Eeden, was tydens die laaste drie jaar van die Laerskool Malvern se bestaan daardie skool se hoof. Einde 1991 het vyf van sy personeellede met vervroegde aftrede gegaan, terwyl sewe aangesluit het by Kensington. Hy het in 1994 afgetree en is kort daarna oorlede, waarna hy opgevolg is deur Herman van Schyff. Hy het sy eie lewe in 2006 geneem. 

Die nuwe Laerskool Kensington het met sowat 480 leerders begin en dié getal gehandhaaf namate die Afrikaanse leerders ál minder en die Engelse leerders (hoofsaaklik swart) ál meer geword het. Aan die begin het die skool se personeel bestaan uit Van Eeden en sewe van sy personeellede van Malvern, vyf van Johan Rissik en 20 van die ou Kensington. Met die ontbinding van hul skole het ook Johan Rissik se laaste hoof, Joon Kruger, en Kensington s’n, Giel Oberholzer, met pensioen afgetree.

Bron
----

* (af)  "Drie ou skole sluit hul hekke vir die laaste keer", *Beeld*, 4 Desember 1991.
Die Amsterdamse burgemeester Nicolaes Wiltsen het in 1705 'n kaart van Tartarye ("Die Land van die Tartare") gepubliseer
**Tartarye** is die historiese benaming van Sentraal-Asië, Noord-Asië en dele van Oos-Europa. Hierdie gebied was die tuisland van die Tatare, 'n sambreelterm wat vroeër algemeen gebruik is om na Mongole en Turkse volkere te verwys, en die gebied waaroor die Mongoolse Ryk en sy opvolgerstate beheer gehad het. Voor die tyd van die ontdekkingsreisigers Zheng He en Christophorus Columbus het Europeërs dikwels na alle onbekende gebiede buite Europa en Afrika as Tartarye verwys. 

Die term *Tartarye* is vanaf die middeleeue tot in die 19de eeu deur Europeërs gebruik, maar is deur moderne terme vervang nadat westelike verkenners met wetenskaplike navorsing oor die betrokke Asiatiese gebiede begin het en die politieke omstandighede en etniese identiteite met die uitbreiding van die Russiese Ryk en die vestiging van Russiese setlaars ingrypend verander het. In die Russiese konteks is die term *Tartarye* gewoonlik vervang met *Siberië*.

Tartarye is tradisioneel onderverdeel in:

* Klein- of Europese Tartarye wat die steppegebiede van Oos-Europa noord van die Swartsee behels en die Khanate Astrachan, Kasan en veral die Khanat van die Krim-Tatare met die Krim-skiereiland en die streke langs die benedeloop van die Dnjepr- en Don-riviere ingesluit het.
* Groot of Asiatiese Tartarye wat Sentraal- en Noord-Asië behels het.
* Hoog- of Chinese Tartarye met Oos-Turkestan, Mongolië en soms ook Tibet wat deel uitgemaak het van die Chinese Keiserryk.
* Vrye Tartarye of Westelike Turkestan voordat dit onder Russiese bewind gekom het.
* Moskowitiese of Russiese Tartarye wat na gelang van die Russiese uitbreiding dele van Siberië en Turkestan behels het.
* Oostelike Tartarye met Mantsjoerye en Oos-Siberië.
’n **Skalaar** verwys in die ruimste sin na ’n gewone getal. Die term word veral in wiskunde en fisika gebruik. Terwyl 'n vektor beide ’n rigting en ’n grootte het, het ’n skalaar slegs ’n grootte. 

In fisika word gepraat van ’n "skalêre grootheid" wanneer iets geen spesifieke rigting het en nie afhang van die koördinaatstelsel nie. Voorbeelde van skalare is:

* elektriese lading
* energie
* lugdruk
* massa
* spoed
* temperatuur
* tyd

Daarteenoor staan vektore, wat ’n grootte en rigting het, soos snelheid, krag, verplasing en ’n elektriese stroom.

Etimologie
----------

Die woord "skalaar" is afgelei van die Engelse woord *scale* (skaal, oftewel ’n reeks getalle), wat op sy beurt afgelei is van die Latynse woord *scala* ("leer").

Volgens die Oxford English Dictionary is die woord vir die eerste keer in 1846 gebruik deur W.R. Hamilton. Hy het dit gebruik na aanleiding van die reële deel van ’n kwaternioon:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | The algebraically real part may receive, according to the question in which it occurs, all values contained on the one scale of progression of numbers from negative to positive infinity; we shall call it therefore the scalar part. |  |
Die Shashe-rivier
**Tati** is die historiese naam vir die landstreek rondom Francistown in die ooste van Botswana.

Ligging
-------

Die gebied lê tussen die Shashe- en die Ramokgwebanariviere, die grens met Zimbabwe. Francistown, die hoofdorp van die streek, lê by die samevloeiing van die Tati- en die Incheriviere. Al die riviere is gewoonlik sandlope en het slegs water in die reënseisoen.

Ekonomie
--------

Die ekonomie van die streek wentel teenswoordig hoofsaaklik om die beesboery en toerisme. Alhoewel ook met varke, mielies, en sorghum geboer word. In 1964 is die laaste goudmyn gesluit, maar die delf van nikkel, koper, platinum en palladium het later nog 'n klein bydrae tot die ekonomie gelewer. Beide die hoofpad en die spoorlyn van Suid-Afrika na Bulawayo in Zimbabwe loop deur Francistown. Die inwoners van die streek onderhou nog noue bande met Matabeleland (Matabeleland-Suid).

Geskiedenis
-----------

Vroeë swart gemeenskappe het reeds goud in die Tati-omgewing aangetref. Karl Mauch was in die laat 1860's die eerste persoon wat in die moderne geskiedenis hier die eerste goud in Suider-Afrika ontdek het. Dit lei tot die eerste goudstormloop en Tati is die eerste gebied in die subkontinent waar blankes goud gedelf het. In 1868 het pres. M.W. Pretorius 'n tevergeefse poging aangewend om die grens van die ZAR weswaarts te verskuif om die nuwe goudveld by sy land in te sluit. Twee jaar later ken Lobengula konsessies aan sindikate toe om hier goud te delf. Toe dit misluk, ken hy in 1887 'n konsessie oor 600 000 ha toe aan Samuel Howard Edwards (1827–1922), 'n handelaar uit die Oos-Kaap en agent vir C.J. Rhodes, Alfred Beit en Charles Rudd. Die Tati Concessions Co. verkry nie slegs mynregte nie, maar ook regte op hout en weiveld en die reg om plakkers te verwyder. Daarna het die konsessie verskeie male van eienaars verwissel. Sedert 1894 was die gebied vir administratiewe doeleindes deel van die Betsjoeanaland Protektoraat, maar met erkenning van die regte van die konsessiehouers. 'n Petisie van blanke inwoners dat die gebied by Suid-Rhodesië (dus weer by Matabeleland) ingelyf moes word, is in 1938 deur die regering van Groot-Brittanje verwerp. Tati Concessions Co. en sy opvolgers het Tati bestuur as 'n kolonie binne 'n protektoraat. Eers in 1969 het die maatskappy toegegee aan politieke druk en sy beheer oor Franscistown verslap.

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: Full many a glorious morning. Kaapstad: Howrd Timmns, 1968.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-00321-7
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 10. Kaapstad: Nasou, 1974. ISBN 0-625-00326-8
Die **skaamblomsuikerbos** (*Protea pityphylla*) is 'n blomdraende struik wat hoort tot die bekende Protea genus. Die plant is endemies aan Suid-Afrika en kom voor in die Skurweberg, Hexrivierberge en Olifantsrivierberge. Die spesie is deel van die fynbos-bioom. Die struik word 1.0 m hoog. Dit blom van Mei tot September met die hoogtepunt van Mei tot Julie.

'n Brand vernietig die boom maar die sade oorleef. Die saad word deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. Dit is onbekend wat vir die bestuiwing verantwoordelik is. Die plant groei in bergagtige gebiede by groot rotse op hoogtes van 500 - 1 500 m.

In Engels staan dit as die *Ceres Sugarbush* bekend.

Galery
------

* 
*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome
* Lys van proteaspesies

Bronne
------

* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15583838
* GBIF: 5636909
* iNaturalist: 592532
* IPNI: 706045-1
* IUCN: 113213205
* NCBI: 273565
* Plant List: tro-26500503

 |
**Voëlent** of **vuurhoutjies** (*Tapinanthus oleifolius* (J.C.Wendl.) Danser) is 'n halfparasiet wat op talle bome kan groei. Dit is inheems aan Namibië en Suid-Afrika en kom in die provinsies Noord-Kaap, Vrystaat, Noordwes en Limpopo voor. Dit is op die SANBI-rooilys as 'veilig' gelys.

Hierdie plant groei aan bome vas en gebruik hul plantsap. Dit het verdikte blare wat vaalgroen van kleur is. Dit dra opvallende blomme wat gewoonlik 'n rooi kleur het en insekte aantrek. Die vrug het 'n rooi velletjie wat deur voëls gevreet word. Daaronder is die pit wat baie klewerig is en hom aan die voël se bek vasheg. Die voël probeer van die pit ontslae te raak deur dit teen 'n tak te vryf, wat die saadjie op 'n tak van 'n ander boom "ent". Op die plek waar dit vassit veroorsaak dit abnormale groei van die gasheer. Die 'houtrose' wat dit veroorsaak word soms as dekorasie gebruik.

Die halfparasiet tap in die gasheerboom se xileem en verkry daarmee stikstof- en koolstofverbindings. Hoewel die voëlent ook self fotosinteer, kan tussen 35% en 78% van die fotosintetiese produkte van die gasheer afkomstig wees.

Fotogalery
----------

* 
*
Die **N6** is een van die nasionale paaie in Suid-Afrika. Die pad verbind Oos-Londen met Bloemfontein.

Oos-Kaap
--------

Die N6 by Cathcart.
Die N6 begin in Oos-Londen, Oos-Kaap, waar dit vanaf die N2 nasionale pad aftak. Die pad kronkel en klim vanaf die kus die binneland in vir 55 km waar die hoofspoorlyn na Bloemfontein gekruis word by ’n plekkie met die naam Amabele. Die pad bereik Stutterheim 21 km later. Van Stutterheim is dit 48 km na Cathcart, ’n klein dorpie. Op die tog word die spoorlyn weer twee keer gekruis. Vanaf Cathcart na Queenstown is 61 km, die eerste werklike groot dorp op die N6. Die pad hou dan noord na Aliwal-Noord wat 163 km verder is. In die proses word daar oor die Penhoekpas gery wat die Stormberg kruis. Daar word ook deur Jamestown, ’n klein dorpie 54 km suid van Aliwal-Noord af, gery. Aliwal-Noord is aan die suidelike oewer van die Oranjerivier.

Vrystaat
--------

Generaal-Hertzog-brug oor die Oranjerivier by Aliwal-Noord.
Nadat die Oranjerivier gekruis is, feitlik in Aliwal-Noord, is dit 34 km na Rouxville in die Vrystaat. Die N6 hou nou noordoos, kruis die Caledonrivier, ’n groot sytak van die Oranjerivier en bereik Smithfield na 35 km. Van Smithfield af is die pad plat en reguit vir 70 km na Reddersburg. Die N1 nasionale pad het vroeër jare deur Reddersburg gegaan. Net noord van Reddersburg kruis die N6 die Rietrivier, hou feitlik noord vir 60 km en bereik Bloemfontein waar dit eindig in Kerkstraat.

Sien ook
--------

* Nasionale paaie in Suid-Afrika
**Andrew Tshidiso Motjuoadi** (1935–1968) is in die destydse Pietersburg gebore, maar hy het later in Mamelodi, Pretoria, gewerk en gewoon. Soos talle ander Swart Suid-Afrikaanse kunstenaars het hy homself geleer skilder. Hy het sy eerste uitstalling in 1963 in Johannesburg gehou. Hoewel hy 'n belese man was (hy het vir 'n BSc-graad aan die Universiteit van die Noorde gestudeer), het hy geglo dat hy deur 'n toordokter getoor is en nie lank sou leef nie. Hy is inderdaad in 1968 oorlede nadat hy in 1967 'n beroerteaanval gehad wat hom verlam het en hy mediese behandeling geweier het.

Gedurende sy kort kunsloopbaan het Motjuoadi heelwat erkenning vir sy werk ontvang. In 1964 het hy 'n opdrag vir die Amerikaanse filmregisseur Cornel Wilde uitgevoer.

Wilde was in Suid-Afrika om die rolprent *The Naked Prey* te vervaardig en het Motjuoadi gevra om skilderye vir die agtergrond van die erkenningslys te maak. In 1965 is Motjuoadi genooi om aan 'n uitstalling van Afrikakuns in Londen deel te neem en in 1966 het hy 'n toekenning as die beste kunstenaar van kleur ontvang in 'n wedstryd vir bekende en belowende kunstenaars in Johannesburg. Motjuoadi het egter so 'n afgesonderde lewe gelei dat hy eers 6 maande ná die toekenning aan hom gemaak is, toevallig daarvan te hore gekom het.

Motjuoadi was 'n townshipkunstenaar: Sy onderwerpe was die mense en tonele in sy onmiddellike omgewing, soos uitgehongerde honde, kaartspelers op straat, fluitspelers, en armoede. Hy was 'n uitstekende tekenkunstenaar en het alles tot in die fynste besonderheid weergegee. Hoewel sy werke soms skokkende toestande onthul het, was dit nooit geromantiseer of geïdealiseer, verwronge of sentimenteel nie. Hy het die townshiplewe met simpatie en meelewendheid weergegee.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, Vol. 19, 180, ISBN 0-908409-60-5
Die Asjantistreek se posisie in Ghana.
Die **streek Asjanti** is in die suide van Ghana geleë en is die derde grootste van 16 administratiewe streke. Dit het ’n oppervlakte van 24 389 km2, of 10,2 persent van Ghana se totale oppervlakte. Dit is egter die streek met die grootste bevolking: 4 780 380 volgens die 2011-sensus; dit is 19,4% van Ghana se totale bevolking. Die grootste stad en streekhoofstad is Kumasi.

Geskiedenis
-----------

In die laat 17de eeu het die Asantehene (koning van die Asjantivolk), Osei Tutu I (omstreeks 1695-1717), en sy hoofpriester, Okomfo Anokye, die Koninkryk Asjanti gestig. Onder Osei Tutu het die gebied geweldig uitgebrei en die weermag is in ’n doeltreffende gevegsmag omskep. In 1701 het die Asjantiweermag Denkyira verower, en dit het die Asjanti toegang tot die Golf van Guinee en die Atlantiese Oseaan-kushandel met Europeërs gegee.

In Januarie 1896 het ’n Britse ekspedisiemag onder bevel van Robert Baden-Powell in Kumasi aangekom. Die Asantehene het die Asjanti aangesê om nie weerstand te bied nie, want hy was bang vir ’n volksmoord. Kort daarna het goewerneur William Maxwell ook in Kumasi aangekom.

Die Asanteberge en Bosumtwimeer.
Brittanje het die gebiede van die Asjanti en die Fanti geannekseer. Asantehene Agyeman Prempeh is afgesit en gevange geneem, en hy en ander Asjantileiers is na die Seychelle verban. Die Asanteryk is ontbind. Die Britte het amptelik aangekondig die gebied van die Asjantiryk en die kusstreke is nou die Goudkuskolonie. 

In Januarie 1902 het die Britte die koninkryk finaal as ’n protektoraat afgekondig. Die Ashantiryk se selfregering is op 31 Januarie 1935 herstel en koning Prempeh II is in 1957 teruggeplaas op die troon. Toe Ghana sy onafhanklikheid van Brittanje in 1957 verkry, het die Asjantiryk ’n politieke unie met dié land gevorm.

Vandag bestaan die Asjantiryk as ’n konstitusioneel beskermde, subnasionale kwasistaat en tradisionele gesag in ’n verbintenis met die Republiek van Ghana. 

Die huidige Asjantikoning is Otumfuo Osei Tutu II Asantehene. Asjanti is die tuiste van die Bosumtwimeer, Ghana se enigste natuurlike meer. Die streek se huidige inkomste word hoofsaaklik verkry uit handel in goudstawe, kakao, kolaneute en landbou; woude is ook afgekap om broodwortels, mielies en jams te plant.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Asjanti (streek).

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4348127-9
* MusicBrainz: 25fe6000-c1e2-44a3-bcf2-1f6ac4d25176

 |
Stéphane Lissner
**Stéphane Lissner** (gebore op 23 Januarie 1953) is 'n Franse teaterdirekteur. Hy is sedert Julie 2014 direkteur van die Paryse Opera.

Lewe
----

Lissner was in die 12de arrondissement van Parys gebore as die seun van 'n maatskappybestuurder. Lissner is 'n student van die *Collège Stanislas de Paris* en die *lycée Henri-IV*. Nadat hy van kollege gegradueer het, het hy in 1972 die "Théâtre mécanique" in 'n klein gebou in die 7de arrondissement van Parys gestig. Hy het tot 1975 aan die hoof daarvan gestaan. Hy het in 1977 sy loopbaan in die openbare teaterindustrie begin as Sekretaris-generaal van die *Théâtre de la Commune* van Aubervilliers, en daarna was hy vanaf 1978 tot 1983 mededirekteur van die *Nouveau théâtre de Nice* gewees.

Hy het daarna tussen 1984 en 1987 aan die hoof gestaan van die "Printemps du théâtre", en het in 1984 klasgegee by die Université Paris-Dauphine en was aangestel as Direkteur-generaal van die *Théâtre du Châtelet* in Parys in 1988, terwyl hy sedert 1983 'n lid is van die Raad van direkteure. Hy het tot 1997 in die posisie gebly terwyl hy van 1994 tot 1996 die algemene bestuur van die Orchestre de Paris oorgeneem het.

Die bestuur van die Aix-en-Provence-fees is in 1998 aan hom toevertrou. Hy het ook van 1998 tot Junie 2005 aan die hoof gestaan van die *Théâtre des Bouffes du Nord* met Peter Brook, en staan sedert 2002 saam met Frédéric Franck aan die hoof van die *Théâtre de la Madeleine*.Hy sou tot 2009 aan die hoof staan van die bestuur van die Aix-fees, maar moes dit in 2006 vaarwel roep ten einde op voltydse grondslag die posisies van Superintendent en Artistieke Direkteur van die Teatro alla Scala in Milaan op te neem waarnatoe hy in April 2005 aangestel was en heraangestel was in November 2009.

In Oktober 2012 was hy aangestel as Adjunk-direkteur van die Paris Opera. Hy was ook aangestel om die destydse direkteur, Nicolas Joel, aan die einde van sy termyn in die somer van 2015 op te volg. Nicolas Joël se termyneinde was egter vervroeg (1 Augustus 2014), en derhalwe was Lissner reeds op 9 Julie 2014 amptelik as die Direkteur van die Paris Opera aangestel.

Kontroversie
------------

In Februarie 2015 was Lissner tydens 'n onderhoud op die program "Qui êtes-vous ?" van BFM Business aan 'n opera-vasvra deur 'n joernalis onderworpe gestel maar kon hy slegs 'n uittreksel van die vyf klassieke stukke wat gekies is (*La Wally*, *La forza del destino*, *Carmen*, *Tosca (opera)* en *Madame Butterfly*) herken, wat hom die bespotting van talle Internetgebruikers op die hals gehaal het.

In Mei 2018 het Lissner sy ondersteuning vir sy Direkteur van Dans, Aurélie Dupont uitgespreek, te midde van die bekendmaking deur die pers van 'n interne ondersoek wat gewys het op die wantroue van 'n meerderheid van dansers teenoor hul bestuur.

Pryse
-----

* Offisier van die *Ordre national de la Légion d'honneur* sedert 2017.

Publikasies
-----------

* *Métro Chapelle*, NiL Éditions, Parys 2000, ISBN 2-84111-187-3.
**Valda Jansen** (\* 1965, Aliwal-Noord, Oos-Kaap) is ’n Suid-Afrikaanse skrywer, digter, joernalis en radio-omroeper.

Lewe en werk
------------

Valda Jansen is in Desember 1965 in Aliwal-Noord gebore. Sy ontvang haar laerskoolopleiding by Dr. G.J. Joubert Primêre Skool in die Strand. Daarna gaan sy na die C.R. Rhoda Sekondêre Skool in die Strand en matrikuleer aan die Gordon Sekondêre Skool op Somerset-Wes. Sy studeer verder aan die Universiteit van Wes-Kaapland en behaal ’n B.A.-graad en Hoër Onderwysdiploma, waarna sy ook in Duitsland ’n taalkursus volg aan die Goethe-Instituut op die Middeleeuse dorpie Rothenburg ob der Tauber. Later gee sy Duits aan die Portland Sekondêre Skool te Mitchells Plein. In 1998 dien sy as sekretaris en later as ondervoorsitter van die Afrikaanse Skrywersvereniging. As joernalis werk sy vanaf 2004 by *Die Burger* en behartig onder andere die rubriek "*Van alle kante*". Daarna sluit sy haar in April 2007 by Radiosondergrense (RSG) aan as joernalis in nuusaktualiteit. In 2009 is sy ’n finalis met die toekennings van die ATKV-mediapryse vir Beste insetsel in ’n nuus- of dieptenuusprogram met haar insetsel in die program oor Adam Small en in 2010 is sy weer ’n finalis, hierdie keer vir Beste nuus- of dieptenuusprogram vir Monitor op Radiosondergrense. Vanaf Januarie 2014 is sy ’n vryskutskrywer in Kaapstad.

Skryfwerk
---------

Sy debuteer wanneer van haar gedigte opgeneem word in "*I Qabane Labantu*", die versamelbundel van versetpoësie onder redaksie van Ampie Coetzee en Hein Willemse en daarna ook in die versamelbundel "*Optog*". Haar gedig "*Toe skoene*" word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing "*Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte*" en van haar gedigte word ook opgeneem in "*Groot verseboek*". Haar kortverhaal "*Mooi Melissa*" verskyn in *Boeke-Insig* van Lente 2007. In Junie 2016 verskyn haar eerste roman, "*Hy kom met die skoenlappers*".

Publikasies
-----------

* *Hy kom met die skoenlappers* (2016)