|  |
| --- |
|  |
| Deel van 'n reeks oor **Wetenskap** |
| 
Formele wetenskappe

Wiskunde
Wiskundige logika 
Wiskundige statistiek 
Rekenaarwetenskap

 |
| 
Fisiese wetenskappe

**Fisika**
Toegepaste fisika · Atoomfisika
Rekenaarfisika
Vastetoestandsfisika
Eksperimentele fisika · Meganika
Kernfisika
Deeltjiefisika · Plasmafisika
Kwantummeganika
Vastetoestandmeganika · Teoretiese fisika
Termodinamika · Entropie
Algemene relatiwiteit · M-teorie
Spesiale relatiwiteit
**Chemie**
Suur-basischemie · Alchemie
Analitiese chemie · Astrochemie
Biochemie · Kristallografie
Omgewingschemie · Voedselchemie
Geochemie · Groen chemie
Anorganiese chemie · Materiaalkunde
Molekulêre fisika · Kernchemie
Organiese chemie · Fotochemie
Fisiese chemie · Stralingschemie
Elektrochemie · Organometaalchemie
Vastestofchemie · Stereochemie
Polimeerchemie · Grondchemie
Oppervlaktechemie · Teoretiese chemie
**Sterrekunde**
Astrofisika · Kosmologie
Sterrestelsels · Astrogeologie
Planetologie · Stellêre astrologie
**Aardwetenskap**
Aardrykskunde
Atmosfeerwetenskappe · Ekologie
Omgewingsleer · Aardmeetkunde
Geologie · Geomorfologie
Geofisika · Glasiologie · Hidrologie
Limnologie · Mineralogie · Oseanografie
Paleoklimatologie · Palinologie
Fisiese geografie · Grondkunde
Ruimtewetenskap

 |
| 
Natuurwetenskappe

**Biologie**
Anatomie · Astrobiologie · Biochemie
Biogeografie · Biologiese ingenieurswese · Biofisika
Gedragsneurowetenskap · Biotegnologie
Plantkunde · Selbiologie · Bewaringsbiologie · Kriobiologie
Ontwikkelingsbiologie
Ekologie · Etnobiologie
Evolusionêre biologie · Genetika
Gerontologie · Immunologie · Limnologie
Mariene biologie · Mikrobiologie
Molekulêre biologie · Neurowetenskap
Paleontologie · Parasitologie · Fisiologie
Radiobiologie · Grondbiologie
Sistematiek · Teoretiese biologie
Toksikologie · Soölogie

 |
| 
Sosiale en Geesteswetenskappe

Antropologie · Argeologie
Kriminalistiek · Demografie
Ekonomie · Geografie
Geskiedenis · Taalwetenskappe
Politieke wetenskap · Sielkunde
Sosiologie

 |
| 
Toegepaste wetenskappe

**Ingenieurswese**
Landbou · Ruimte · BiomediesChemies · Siviel ·
RekenaarElektries · Brandbestryding · Geneties Bedryfs- · Meganies · Militêr
Myn · Kern · Operasienavorsing Robotika · Sagteware
**Gesonheidswetenskappe**
Biologiese ingenieurswese · Tandheelkunde
Epidemiologie · Gesondheidsorg · Geneeskunde
Verpleging · Farmasie · Maatskaplike werk
Veeartsenykunde

 |
| 
Verwante onderwerpe

**Interdissiplinariteit**
Toegepaste fisika · Kunsmatige intelligensie
Bio-etiek · Bio-inligting · Biogeografie
Biomediese ingenieurswese · Biostatistiek
Kognitiewe wetenskap · Rekenaarlinguistiek
Kultuurstudies · Kubernetika
Omgewingstudies · Etniese studies
Evolusiesielkunde · Bosbou
Gesondheid · Biblioteekkunde · Logika
Wiskundige biologie · Wiskundige fisika
Wetenskaplike modellering · Neurale ingenieurswese
Neurowetenskap · Politieke ekonomie
Wetenskap-en-tegnologiestudies
Wetenskapstudies · Semiotiek · Sosiobiologie
Stelselteorie · Transdissiplinariteit
Stadsbeplanning
**Wetenskaplike metode**
**Geskiedenis van wetenskap**
**Wetenskapsfilosofie**
**Wetenskapsbeleid**
**Randwetenskap**
**Pseudowetenskap**

 |
| s • b • w |

**Demografie** (van die Griekse woorde δῆμος *dēmos*, "die volk", en γράφω *graphō*, "skryf, beskrywing, meting") is die wetenskaplike studie van die grootte, samestelling en verandering van menslike bevolkings.

Demografiese ontleding kan hele gemeenskappe dek, of groepe wat gedefinieer word volgens kriteria soos opvoeding, nasionaliteit, godsdiens en etnisiteit. Opvoedkundige instellings behandel demografie gewoonlik as ’n terrein van sosiologie, hoewel daar verskeie onafhanklike demografiese dissiplines is. Na aanleiding van demografiese navorsing oor die aarde kan demograwe die wêreld se bevolking tot die jaar 2050 en 2100 raam. 

Formele demografie se studieveld is beperk tot die meting van bevolkingsprosesse, terwyl die breër veld sosiale demografie of bevolkingstudies ook die verhoudings tussen ekonomiese, sosiale, kulturele en biologiese prosesse ontleed wat ’n bevolking beïnvloed.

Metodes
-------

Twee maniere word gebruik om data te versamel: direk en indirek. Vir elk is daar verskillende metodes wat gebruik kan word.

### Direkte metodes

Direkte dataversameling word verkry deur statistiese registers wat alle geboortes en sterftes boekstaaf, sowel as sekere veranderings in status soos huwelike, egskeidings en migrasie (registrasie van woonplek). In ontwikkelde lande is registerstatistieke die beste metode om die getal geboortes en sterftes te raam.

’n Kaart van lande volgende bevolking.
’n Sensus is nog ’n algemene metode. Dit word gewoonlik deur ’n nasionale regering uitgevoer in ’n poging om elke persoon in die land te tel. In teenstelling met registerstatistieke, wat gewoonlik voortdurend versamel en op ’n jaarlikse basis opgesom word, vind ’n sensus gewoonlik elke 10 jaar of so plaas, en dit is dus nie die beste bron van data oor geboortes en sterftes nie. Ontledings word gewoonlik ná ’n sesus gedoen om te raam hoeveel te min of te veel mense aangeteken is. 

Met ’n sensus word meer inligting ingesamel as net hoeveel mense in ’n land is, soos gesinne en huishoudings asook individuele gegewens soos ouderdom, geslag, huwelikstatus, opvoeding, werknemingstatus, beroepe en geografiese ligging. Nog inligting wat verkry kan word, is oor migrasie (plek van geboorte en vorige woonplekke), taal, godsdiens, nasionaliteit (of etnisiteit) en burgerskap. 

In lande waar registrasiestatistieke onvoldoende is, kan ’n sensus ook gebruik word as ’n regstreekse bron van inligting oor vrugbaarheid en sterflikheid.

### Indirekte metodes

Indirekte metodes van dataversameling word vereis in lande en tydperke wanneer volle data nie beskikbaar is nie, soos in sommige ontwikkelende lande of in die geval van historiese demografie. Een van dié metodes is die "sustermetode", waar vroue gevra word hoeveel van hulle susters al oorlede is of kinders gehad het, en op watter ouderdom. Deur middel van hierdie opnames kan navorsers dan geboorte- en sterftesyfers vir die hele bevolking onregstreeks raam. Nog ’n indirekte metode in eietydse demografie is om mense uit te vra oor sibbes, ouers en kinders. In historiese demografie is ander metodes nodig.

Algemene statistieke
--------------------

’n Paar van die statistieke wat ingewin word, is:

* Die **algemene geboortesyfer**, die jaarlikse getal geboortes per 1 000 mense.
* Die **algemene vrugbaarheidsyfer**, die jaarlikse getal geboortes per 1 000 vroue van vrugbare ouderdomme (dikwels 15-49 jaar, maar soms 15-44).
* Die **ouderdomspesifieke vrugbaarheidsyfer**, die jaarlikse getal geboortes per 1 000 vroue in spesifieke ouderdomsgroepe (gewoonlik 15-19, 20-24, esovoorts).
* Die **algemene sterftesyfer**, die jaarlike getal sterftes per 1 000 mense.
* Die **kindersterftesyfer**, die jaarlikse getal sterftes onder kinders jonger as ’n jaar per 1 000 geboortes.
* Die **lewensverwagting**, die getal jare wat ’n individu op ’n sekere ouderdom kan verwag om te lewe in die lig van die huidige sterftesyfer.

’n Stabiele bevolking is een met ’n konstante algemene geboorte- en sterftesyfer vir so ’n lang tyd dat die persentasie mense in elke ouderdomsgroep konstant bly, of anders met ’n bevolkingspiramide waarvan die struktuur onveranderd bly. ’n Stabiele bevolking bly nie noodwendig dieselfde grootte nie; dit kan groter of kleiner word.

’n Stilstaande bevolking is een waarvan die grootte konstant bly (die verskil tussen algemene geboortes en algemene sterftes is nul).

Basiese vergelyking
-------------------

Veronderstel ’n land (of ander entiteit) bevat *Bevolkingt* persone op tyd *t*.
Wat is die grootte van die bevolking op tyd *t* + 1 ?

{\displaystyle {\text{Bevolking}}\_{t+1}={\text{Bevolking}}\_{t}+{\text{Natuurlike Toename}}\_{t}+{\text{Netto Migrasie}}\_{t}}
Natuurlike toename van tyd *t* tot *t* + 1:

{\displaystyle {\text{Natuurlike Toename}}\_{t}={\text{Geboortes}}\_{t}-{\text{Sterftes}}\_{t}}
Netto migrasie van tyd *t* tot *t* + 1:

{\displaystyle {\text{Netto Migrasie}}\_{t}={\text{Immigrasie}}\_{t}-{\text{Emigrasie}}\_{t}}
Hierdie basiese vergelyking kan ook gebruik word vir groepe binne ’n bevolking. Die bevolkingsgrootte van ’n etniese groep binne ’n gegewe gemeenskap of land is byvoorbeeld onderworpe aan dieselfde bronne van verandering. Wanneer etniese groepe ter sprake is, sal "netto migrasie" dalk onderverdeel moet word in fisieke migrasie en etniese reïdentifikasie. Individue wat hulle etniese etiket verander of wie se etniese klassifikasie in regeringstatistieke mettertyd verander, kan beskou word as dat hulle van een groep na ’n ander migreer.

Hoewel die basiese demografievergelyking volgens definisie altyd werk, is die registrasie en tel van gebeure (geboortes, sterftes, immigrasie, emigrasie) onderworpe aan foute. Voorsiening moet dus gemaak word vir foute in die statistieke voordat ’n raming van die grootte of verandering in ’n bevolking gemaak word.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Demografie.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX525534
* BNF: cb11934148q (data)
* GND: 4011412-0
* LCCN: sh85036659
* LNB: 000053029
* NKC: ph117181

 |