recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bets Basson** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer en is in 1934 gebore.

Lewe en werk
------------

Sy studeer aan die Heidelberg Onderwyskollege, waar sy in 1954 'n Onderwysdiploma verwerf. Daarna hou sy skool by die Laerskole Aucklandpark, Unika, Hugenoot, Richmond en laastens by Trap der Jeugd in Vrededorp in Johannesburg, waar sy vanaf 1980 tot 1984 die hoof is. Intussen studeer sy verder en behaal in 1960 die Lisensiaat in Drama en Spraakopleiding aan die Universiteit van Suid-Afrika en in dieselfde jaar 'n verdere Onderwysdiploma in Minimale breindisfunksie en Spesiale Onderwys by die Onderwyskollege vir Verdere Opleiding. Vanaf 1960 tot 1995 bedryf sy haar eie geregistreerde ateljee in Drama-onderwys en met hierdie ateljee verower sy talle diplomas en trofeë. Vanaf 1984 is sy betrokke by en vanaf 1987 tot 1994 is sy die hoof van die *Johannesburg College of Education* se sentrum vir hoogs begaafde leerlinge. In hierdie kapasiteit doen sy baanbrekerswerk vir die erkenning van Drama as 'n sewende vak op skoolvlak.

Sy is vanaf 1960 lid van die Uitvoerende Raad van die Suid-Afrikaanse Gilde vir spraak en drama onderwysers, waar sy vanaf 1985 lid is van die uitvoerende raad en tussen 1990 en 1992 voorsitter is van die Raad. Hier is sy 'n stigterslid en kurrikulumbeplanner van die Gilde se Lisensiaat wat aangebied is deur Wits Technikon. In 1986 is sy 'n stigterslid (later erelid) en voorsitter van die Raad van Afrikaanse Beoordelaars; vanaf 1970 eksaminator by die Suid-Afrikaanse Gilde vir Spraak- en Drama-Onderwys en nasionale koördineerder van Mondelinge Kommunikasie en Vertolkingskunde; en vanaf 1970 is sy beoordelaar van kunswedstryde, toneelfeeste en redenaarskompetisies. Sy is ook vanaf 1970 tot 1995 betrokke by die regie van skoolleerlinge en studente se drama-opvoerings. Van 2004 tot 2009 is sy regisseur van verskeie opvoerings van Herman Charles Bosman se werk by die Grahamstad Nasionale Kunstefees, insluitende "*A leopard, a tree, Bosman, you & me*", "*Chocolate*", "*Bosman’s women*", "*Wild & fragrant*" en *"Bosman's veld maiden"*.

Skryfwerk
---------

Sy publiseer "***Vyf en sewentig monoloë***" en "***Vyf en veertig samesprake***", met beide versamelings wat in ouderdomsgroepe opgedeel is en stukke bevat wat op die verhoog maar ook in die klaskamer opgevoer kan word.

Publikasies
-----------

* **1988** Grimeer is pret
* **1991** Vyf en sewentig monoloë
* **1992** Vyf en veertig samesprake
'n Boeing 747-400 wat 4 kondensasiespore agterlaat.
Die kondensasiespore van 'n Lockheed C-141 Starlifter.
'n Straler se kondensasiespore.
Vliegtuig teë
**Kondensasiespore** (ook **vliegtuigstrepe** of **dampstrepe** genoem) is wolk-agtige spore van waterdamp of yskristalle wat deur vliegtuie in die atmosfeer gevorm word. Die uitlaatgasse van vliegtuigenjins produseer waterdamp en koolstofdioksied. Hierdie waterdamp kondenseer (verander van 'n gas na vastestof), aangesien die temperatuur op hoë hoogtes heelwat laer is. Dit word ook soms op vliegtuie se vlerkpunte waargeneem, as gevolg van die verandering in lugdruk soos lug oor die vliegtuig se vlerke vloei.

Kondensasiespore kan ure lank in die lug bly hang en oor groot gebiede uitsprei. Baie mense dink kondensasiespore is besoedeling wat deur vliegtuie se rook en uitlaatgasse veroorsaak word. Die spore wat waargeneem word is egter slegs gekondenseerde waterdamp.

Soos lugverkeer toeneem, word kondensasiespore al meer algemeen. Dit het 'n groot invloed op die atmosferiese temperatuur. Gedurende die dag weerkaats hierdie kondensasiespore inkomende sonlig, wat ’n algehele verkoeling van die atmosfeer veroorsaak. Snags word hitte egter onder die kondensasiespore vasgevang.

Sien ook
--------

* Chemspoor-samesweringsteorie
Kerkgebou van Bethlehem se N.G. Moedergemeente
Bethlehem se stadsaal
Die damwal van Loch Athlone, een van drie damme wat Bethlehem van water voorsien
**Bethlehem** is die grootste dorp in die Oos-Vrystaat in Suid-Afrika. Die streek word hoofsaaklik deur landbouverbouing gekenmerk.

Geskiedenis
-----------

Die dorp is in 1860 op die plaas Pretoriuskloof van ene J.C. Pretorius gestig, maar eers in 1884 geproklameer en munisipale status het eers in 1902 gevolg. Die naam is deur F.P. Naude, 'n plaaslike kerkleier gegee. Die naam Bethlehem beteken eintlik "broodhuis" of "beit lechem" in Hebreeus. Dit is 'n verwysing na die aard van landboubedrywighede in die area. Bethlehem is veral bekend vir graanverbouing en meer spesifiek koring.

Omgewing
--------

Naby dié dorp is drie groot damme wat Bethlehem se inwoners van water voorsien. Dit is naamlik die Loch Athlonedam (bekend vir sy restaurant wat in die vorm van 'n skip, die *Athlone Castle*, gebou is), die Gerrandsdam en die Sol Plaatjedam. Laasgenoemde was eers bekend as die Saulspoortdam, maar die naam is terstond verander na 'n bus gelaai met COSATU-geaffilieerde vakbondwerkers, wat vanaf Kimberley na QwaQwa onderweg was om 'n Meidag viering by te woon, teen 'n spoed in die dam ingejaag het in Mei 2003. Dosyne passasiers is dood in die grootste busramp in die land se geskiedenis.

Die dorp word gekenmerk deur sandsteengeboue wat in die middedorp voorkom. Sandsteen is vroeër gebruik as boumateriaal aangesien dit volop in die berge en koppies in die gebied voorkom.

Die N5 nasionale pad gaan deur Bethlehem.

Sport
-----

Die professionale sokkerspan Free State Stars, wat aan die Premier Sokkerliga deelneem, se tuisstadion is in Bethlehem. John van Reenen, voormalige wêreldrekordhouer in skyfwerp is hier gebore.

Sien ook
--------

* Gereformeerde kerk Bethlehem
* NG gemeente Bethlehem
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
**Gerhardus Johannes Hendrik (Gert) Steyn** (12 Februarie 1951 – 26 Julie 2018) was 'n Suid-Afrikaanse bokskampioen, eers weltergewig en toe later junior-middelgewig. Hy kom uit 'n bekende boksfamilie; sy broers Andries, Stoffel en Japie het almal geboks en sy vader Andries (sr.) was 'n befaamde boksafrigter. Hy het na bewering slegs ses van sy 85 gevegte as amateur verloor.

As beroepsbokser het hy die Suid-Afrikaanse weltergewigtitel in 1972 gewen nadat hy Spider Kelly met punte verslaan het. In 1975 het hy na die junior-middelgewigte opgeskuif. Hier het hy die kampioen geword toe hy Gert Craemer onttroon het. Hy het 32 van sy 45 beroepsgevegte gewen; 15 met uitklophoue. Sy laaste geveg was op 23 Mei 1980 teen Morris "Yankee" Mohloa wat hy op punte gewen het. Hy sou in 1978 om die WBV-wêreldtitel geboks het, maar sy teenstander Eddie Cazo het hom drie dae voor die geveg onttrek.

Hy is op 26 Julie 2018 in Krugersdorp aan 'n hartaanval oorlede.

Bron
----

* *SA boks verloor nog een van sy grotes*, *Beeld*, 28 Julie 2018.
Die Jökulsárlón met die gletsermond aan die linkerkant 'n Ysblok op die nabygeleë strand
**Jökulsárlón** (afgelei van Yslands *jökulsá* "gletserrivier" en *lón* "strandmeer") is die bekendste en grootste van Ysland se gletsermere in die suidooste van die land. Die meer is aan die suidelike kant van die Vatnajökull-gletser tussen die Nasionale Skaftafellpark en Höfn, die administratiewe sentrum van Suidoos-Ysland, geleë. Met 150 meter is die meer die derde diepste in Ysland.

Die gletsermeer het eers in die 20ste eeu ontstaan nadat aardbewegings die Breiðamerkurjökull-gletserrivier se toegang tot die see afgesny het. Volgens geoloë kan die rivierloop in die toekoms deur nuwe aardbewegings moontlik weer herstel word. Die meer
sal dan uitdroog.

Die Jökulsárlón is tans vanweë sy drywende ysberge, wat van die Breiðamerkurjökull se gletsertong wegbreek en hoogtes van tot by 15 meter bereik, een van die belangrikste toeriste-trekpleisters in Suidoos-Ysland. Die wye spektrum van kleurskakerings strek van grys en swart tot by ysblou. Die blou kleur word deur verskillende kristale en hul ligrefleksie veroorsaak, terwyl vulkaanas aan sommige ysberge 'n donker vooroms gee.

Die fauna van die gebied word deur die *skúa* of groot roofmeeu, wat in Junie en Julie naby die Jökulsárlón nes maak, en die meer se seehonde oorheers.

Digby die gletsermeer oorspan 'n brug die gletserrivier Jökulsá á Breiðamerkursandi. Die brug maak deel uit van die Yslandse ringpad *Hringvegur* wat langs die kuslyn van die land en ook langs die Jökulsárlón loop. As gevolg van die Atlantiese Oseaan se branders en die gepaardgaande erosie van die kus loop die brug gevaar om onderspoel te word. In hierdie geval sou die gletsermeer deur die natuurkragte in 'n oseaanbaai omskep word.

Die dramatiese natuurlandskap het naas talle fotograwe ook die rolprentbedryf al verskeie kere gelok, en die gletsermeer het as natuurlike agtergrond in rolprente soos *James Bond – A View To A Kill*, *James Bond – Die Another Day*, *Tomb Raider*, *Beowulf and Grendel* en *Batman Begins* gedien.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Jökulsárlón***. |
'n **API olie-waterskeier** is toerusting wat ontwerp is om groot hoeveelhede olie en vastestowwe in suspensie uit die uitvloeisels van olieraffinaderye, petrochemiese-, chemiese-, aardgasverwerkingsaanlegte en ander nywerheidsbronne te verwyder. Die naam is afgelei uit die feit dat sulke skeiers ontwerp word aan die hand van standaarde wat deur die Amerikaanse Petroleum Instituut (API) gepubliseer is.

Beskrywing van ontwerp en bedryf
--------------------------------

'n Tipiese gravimetriese API-skeier
Die API-skeier is 'n skeier wat swaartekrag gebruik om die skeiding van olie en water te bewerkstellig. Stokes se wet word gebruik om die snelheid waarmee die oliedruppels styg aan die hand van hulle grootte en digtheid te definieer. Die ontwerp van die olie-waterskeier is gegrond op die spesifieke digtheidsverskil tussen die olie en die afvalwater aangesien die digtheidsverskille groter is as die verskil tussen die water en die gesuspendeerde vastestowwe. Hierdie ontwerpskriterium bring mee dat die meeste gesuspendeerde vastestowwe na die bodem sal uitsak as 'n sedimentlaag en die olie sal styg om 'n laag bo-op die water sal vorm. Die afvalwater sal dan die middelste laag uitmaak.

Die olielaag word afgeskei en daarna herverwerk of mee weggedoen en die sedimentlaag word verwyder met 'n kettingskraper en 'n slykpomp. Die waterlaag word dan verder verwerk, gewoonlik met behulp van 'n opgeloste- lugflotteringsproses vir verdere olieverwydering en dan in een of ander biologiese behandelingseenheid vir die verwydering van ongewensde opgeloste chemiese stowwe.
Sophie Willan (gebore 21 Oktober 1987) is 'n Britse aktrise, verteller, skrywer en komediant.

Vroeë lewe
----------

Willan is gebore op 21 Oktober 1987, in Bolton waar sy grootgeword het, en as kind tyd in welsynsorg deurgebring het. aangesien haar ma 'n heroïenverslaafde was.  Sy het later as 'n  vroulike begeleidster gewerk om haar kunsloopbaan te finansier.

Teater en skerpskertsvertonings
-------------------------------

Willan het haar kunsloopbaan in teater begin en die feministiese teater/kabaretgroep *Eggs Collective* gestig.

Willan se skerpskertsvertonings neem inspirasie uit haar ongewone lewenservarings. In 2015 het sy die Magners Nuwe Komediant van die Jaar-toekenning gewen.
In 2016 het sy haar debuut skerpskertsvertonings-reeks *On Recor*d, gebaseer op haar ervarings van grootword in en uit die sorgstelsel, na die Edinburgh Fringe Festival geneem. ’n Landwye toer het in 2017 gevolg, insluitend 10 datums by Londen se Soho-teater en ’n kommissie om die program in ’n BBC Radio 4-reeks aan te pas, met ’n tweede reeks waarvoor die groenlig gegee is.

Haar tweede vertoning *Branded* was 'n verkenning van die etikette wat ander mense aan Willan toegeskryf het. In die program het sy haar verlede as 'n sekswerker aangespreek. Die program het 'n positiewe resensie in *The Guardian* gekry. Willan het die vertoning by die Edinburgh Fringe Festival 2017 opgevoer en 'n Herald Angel-toekenning en 'n benoeming vir beste vertoning ontvang.

Televisie
---------

Willan is die verteller van Channel 4 se *The Circle* en het by die rolverdeling van S*till Open All Hours* (BBC One) en *Click & Collect* (BBC One) aangesluit. Sy het Carol uitgebeeld in reeks 4 van die sketsprogram *Class Dismissed* (CBBC) en het komedie op *Live from The Comedy Store* (Comedy Central) *As Yet Untitled (Dave)* en *The Last Leg Correspondents* (C4) opgevoer.

Sy is ook genomineer as 'n Chortle Beste Nuweling, vereer op die *BBC New Talent Hot List* en het die eerste ontvanger van die BBC se Caroline Aherne Comedy-beurs geword. Sy was 'n South Bank Sky Arts-toekenning vir beste deurbraak genomineerde in 2018.

In 2020 is Willan se sitkom *Alma's Not Normal* aanvaar vir 'n 'n volledige reeks deur BBC Two, wat in 2021 vrygestel is, na die sukses van die loodsepisode. *The Mirror* het dit "...*Phoenix Nights* ontmoet *Fleabag*, gelei deur die gees van Victoria Wood" genoem; *The Times* het gesê: "Willan se skryfwerk is vaardig en duidelik baie persoonlik...opbouend en vreemd betowerend" Willan het 'n Television Craft-toekenning vir Beste Skrywer: Komedie vir die loodsepisode gewen.

Welsynwerk
----------

In 2015 het Willan befondsing van meer as £100k verkry om die multi-platform literêre projek *Stories of Care* te skep, wat kortverhale geskep en saamgestel het wat deur mede-welsyngevalle geskryf is. Die projek het mense wat welsyn-programme verlaat het regoor die Noordweste van Engeland gewerf om deel te neem aan die skepping van gepubliseerde kinderbloemlesing vir versorgde kinders.
Die **Sopwith Dolphin** is 'n Britse dubbeldekker vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die *Dolphin* het voortgespruit uit 'n reeks vliegtuig ontwikkelings van Sopwith en daar was veral gefokus op vlieënier uitsig van uit die kajuit en bewapening. Die boonste vlerk was laer gemonteer, net bo die kajuit met 'n gaping in die vlerk sodat die vlieënier se kop bo kon uitsteek. Dit het veroorsaak dat die vliegtuig nie gewild onder alle vlieëniers was nie; hulle was bang dat die vlieënier beseer kon word met ongelukke waar die vliegtuig vorentoe oor rol. Dit het tot gevolg gehad dat ekstra beskerming oor die kajuit aangebring was. Kaptein Gillett van 79 Eskader het 14 vyandelike vliegtuie en 3 lugbalonne afgeskiet.

Die *Dolphin Mk I* is in 1917 in diens gestel en daar is 1,532 van die vliegtuie vervaardig. Daar was ook kleiner getalle Mk II en III's vervaardig met ander motors.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Sopwith 5F.1 Dolphin:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Hispano-Suiza motor |
| Kraglewering per motor | 200 perdekrag |
| Vlerkspan | 9,91 m |
| Lengte | 6,78 m |
| Hoogte | 2,59 m |
| Vlerkoppervlakte | 24,46 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 911 kg |
| Maksimum snelheid | 180 km/h |
| Operasionele hoogte | 6 095 m |
| Togafstand | 315 km |
| Klimvermoë | 260 m per minuut |
| Bewapening | Twee gesinchroniseerde 7,7 mm masjiengewereplus een/twee skuins opwaarts gemonteerde masjiengewere voor kajuit |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die **ASPRO-Alliansie** was 'n informele militêre ooreenkoms, wat in die tydperk tussen 1969 en 1974 tussen die Republiek van Suid-Afrika (onder sy Eerste Ministers H.F. Verwoerd en John Vorster), Rhodesië (onder sy Eerste Minister Ian Smith) en Portugal (onder sy leiers António de Oliveira Salazar en Marcello Caetano) gesluit is. Aspro is 'n akroniem vir die Portugese **Á**frica do **S**ul, **P**ortugal en **Ro**désia.

Die ASPRO-Alliansie het uit die nouer politieke bande tussen die nuutgestigte, maar internasionaal geïsoleerde Republiek van Suid-Afrika met die blanke regering van Rhodesië en Portugal as die koloniale moondheid, wat Angola en Mosambiek oorheers het, voortgespruit.

Die lede van die ASPRO-Alliansie het ooreengekom om gemeenskaplik die militêre basisse in die Suidwes-Afrikaanse Caprivistrook te benut, polisie-eenhede op te lei en strategieë teen terroriste-insypelings en -aanvalle te ontwikkel en deur te voer. Die samewerking van die drie lande was egter nie beperk tot militêre aangeleenthede nie. Daar is ook projekte op die gebied van gesondheidsorg, waterwese, kragopwekking en die lewering van ander infrastruktuur aangepak. Teen die einde van die sestigerjare het ook Lesotho en Malawi daarin belanggestel om met die ASPRO-Alliansie saam te werk.

In 1974, een jaar voor die onafhanklikheidsverklaring van Angola en Mosambiek, is die ASPRO-Alliansie ontbind.

Bronne
------

* Stephen L. Weigert: *Alliances and Regional Integration: The Case of Southern Africa*, 1964-1974, twee boekdele, Ann Arbor 1979: University Microfilms International
**Dame Anna Wintour** DBE (gebore 3 November 1949) is 'n Britse en Amerikaanse joernalis wat sedert 1988 die hoofredakteur van die tydskrif *Vogue* en sedert 2020 die globale hoofinhoudbeampte van Condé Nast is. Sy is ook die artistieke direkteur van Condé Nast en die globale redaksionale direkteur van *Vogue*. Met haar kenmerkende bobhaarstyl en donkerbril het Wintour 'n belangrike figuur geword in 'n groot deel van die modewêreld; sy word geprys vir haar oog vir opkomende modeneigings. Sy is bekend vir haar kil houding. Haar vader, Charles Wintour, redakteur van die Londense *Evening Standard* (1959-1976), het ook haar raad gevra oor hoe om die koerant relevant vir die jeug van die tydperk te maak.

Loopbaan
--------

Wintour se loopbaan in modejoernalistiek het by twee Britse tydskrifte begin. Later het sy na die VSA verhuis waar sy by die tydskrifte *New York* en *House & Garden* gewerk het. Sy het na Londen teruggekeer as die redakteur van die Britse *Vogue* van 1985 tot 1987. 'n Jaar later het sy beheer oorgeneem van die franchise se tydskrif in New York en nuwe lewe geblaas in wat deur baie beskou is as 'n gestagneerde tydskrif. Daar is binne die tydskrif gedebatteer oor haar gebruik van *Vogue* om die modebedryf te beïnvloed. Diereregteaktiviste het haar aangeval omdat sy die dra van pels bevorder het, terwyl ander haar daarvan beskuldig het dat sy die tydskrif gebruik om elitistiese menings oor vroulikheid en skoonheid te bevorder.

'n Voormalige persoonlike assistent, Lauren Weisberger, het die topverkoperroman van 2003 *The Devil Wears Prada* geskryf. Die boek is in 2006 verfilm as 'n suksesvolle rolprent met Meryl Streep as Miranda Priestly, 'n moderedakteur wat vermoedelik op Wintour geskoei is. In 2009 was Wintour die fokus van nog 'n rolprent, R.J. Cutler se dokumentêr *The September Issue*.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Anna Wintour.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX5061568
* GND: 131478958
* IMDb: nm1659661
* ISNI: 0000 0001 1576 7069
* LCCN: n2004045764
* NDL: 01207293
* NKC: xx0053038
* NLK: KAC200910961
* NLP: A20394342
* SNAC: w6v420hf
* VIAF: 85641956
* WorldCat Identities: lccn-n2004045764

 |
Vitus Bering se ekspedisie ly in 1741 skipbreuk naby die Aleoetiese Eilande.
**Vitus Jonassen Bering** (5 Augustus 1681 – 19 Desember 1741), ook bekend as **Iwan Iwanowitsj Bering**, was ’n Deense ontdekkingsreisiger en ’n offisier in die Russiese vloot. Hy is bekend vir sy twee ekspedisies na die noordooskus van Asië en van daar na die weskus van Noord-Amerika. Die Beringstraat, Beringsee, Beringeiland, Beringgletser en Beringlandbrug is ná sy dood na hom genoem.

Ekspedisies
-----------

In 1704 het Bering by die vinnig uitbreidende vloot van Pieter die Grote aangesluit. Nadat hy eers afgetree het, het hy in 1724 weer aangesluit. Pieter het hom toe gekies om die ekspedisie na Kamtsjatka te lei – noord van Russiese buiteposte op die Kamtsjatka-skiereiland af – om nuwe gebiede te karteer en uit te vind of Asië en Amerika ’n landsgrens deel. Bering het in Februarie 1725 uit Sint Petersburg vertrek met 34 man. Hulle het nog mense bygekry op pad na Ochotsk, maar het baie probleme ondervind, onder meer ’n gebrek aan kos, voordat hulle in Ochotsk aangekom het. Van daar het hulle na die Kamtsjatka-skiereiland gevaar en daar nuwe skepe gekry om noord te vaar. In Augustus 1728 het Bering besluit hulle het genoeg bewyse dat daar ’n oop see is tussen Asië en Amerika, wat hy nie op sy tog gesien het nie. 

Ná dié ekspedisie het Bering dadelik gereed gemaak vir sy tweede tog. Hy het teruggekeer na Ochotsk met ’n baie groter, beter voorbereide en ambisieuser ekspedisie en in 1741 van daar na Noord-Amerika vertrek. Die ekspedisie het onder meer verby Kodiakeiland gevaar. ’n Storm het die twee skepe geskei, maar Bering het die suidkus van Alaska gesien en daar geland. Gure toestande het hom gedwing om terug te keer, en op pad het hy van die Aleoetiese Eilande ontdek. 

Bering het intussen te siek geword om in bevel te wees van die skip, wat eindelik gedwing is om op ’n onbewoonde eiland in die Kommandeur-eilandgroep in die suidwestelike Beringsee anker te gooi. Bering is op 19 Desember 1741 op die eiland dood (dalk aan skeurbuik, hoewel dit betwis word). Die eiland is toe Beringeiland genoem.

Notas
-----

1. ↑  Alle datums is volgens die Juliaanse kalender, wat in dié tyd in Rusland gebruik is
2. ↑  Ná toetse op sy oorskot is vasgestel dit kon ’n hartaanval gewees het (Frost 2003).
**Thomas Randolph Ross** (26 Oktober 1788 – 28 Junie 1869) was 'n Verteenwoordiger in die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers vir Ohio.

Hy is gebore in New Garden Township, Pennsylvanië. Hy het regte studeer en is toegelaat tot die balie, waarna hy in Lebanon, Ohio in 1810 begin praktiseer. 

Ross is as lid van die Demokraties-Republikeinse Party verkies tot die 16de en 17de kongresse van die Verenigde State, en as 'n *Crawford-Republikein* tot die 18de Kongres. (4 Maart 1819 – 3 Maart 1825).

Hy het gedien as voorsitter van die Komitee op Hersiening en Onvoltooide Sake (Sewentiende en Agtiende Kongresse). Hy was 'n onsuksesvolle kandidaat vir herverkiesing tot die 19de kongres in 1824. Hierna het hy voortgegaan met sy praktyk in Lebanon. Hy het in 1866 sy sig verloor. Hy sterf op 28 Junie 1869 op sy plaas naby Lebanon, Ohio, en is ter ruste gelê in die Lebanon-begraafplaas. Sy swaer was die voormalige Goewerneur van Ohio, Thomas Corwin, wat getroud was met Ross se suster Sarah.

Bronne
------

* Engelse Wikipedia artikel oor Thomas R. Ross


| Huis van Verteenwoordigers van die VSA |
| --- |
| Voorafgegaan deurWilliam Henry Harrison | **Verteenwoordiger vir Ohio se eerste kiesafdeling**1819-03-04 – 1823 | Opgevolg deur**James W. Gazlay** |
| Voorafgegaan deurJohn Wilson Campbell | **Verteenwoordiger vir Ohio se 2de kiesafdeling**1823–1825-03-03 | Opgevolg deur**John Woods** |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* US Congress: R000456

 |
**Vittorio Gregotti** (\* 10 Augustus 1927 in Novara; † 15 Maart 2020 in Milaan) was 'n Italiaanse argitek, stadsbeplanner en argitektuurteoretikus.

*Stadio Luigi Ferraris* in Genua (1987−89)
*Centro Cultural de Belém* in Lissabon, Portugal
*Torhäuser Lützowstraße, Berlin-Tiergarten*  
*Internationale Bauausstellung (IBA) 1987*
Gregotti, wat sy akademiese opleiding by die *Politecnico di Milano* ontvang het, het in 1974 sy ateljee *Gregotti Associati International* gevestig. Hy het professorale leerstoele in argitektoniese komposisie aan die *Università Iuav di Venezia* in Venesië (tot en met 2001 bekend as *Istituto Universitario di Architettura di Venezia*), en universiteite in Milaan en Palermo beklee.

Gregotti, was as en van die laaste verteenwoordigers van rasionalistiese boukuns in Italië, het eers op die ouderdom van 90 afgetree as argitek.

Vittorio Gregotti is op 15 Maart 2020 in Milaan se San Giuseppe-hospitaal oorlede nadat hy die Koronavirus opgedoen het. Hy word oorleef deur sy vrou Marina Mazza wat in dieselfde hospitaal behandel word.
Nasa-Satellietbeeld van Fidji met Viti Levu onder
Kaart van Fidji met Viti Levu
**Viti Levu** (Fidjiaans: [ˈβitʃi ˈleβu]; Fidjiaanse Hindi: विटी लेव; letterlik: "Groot Fidji") is die grootste eiland van die eilandnasie Fidji, beide volgens oppervlakte en bevolking. Op die eiland is ook Fidji se hoofstad en grootste stad, Suva, geleë. Van die ander groot stede sluit in Ba, Lautoka, Nausori, Rakiraki, Sigatoka en Nadi; laasgenoemde beskik oor 'n internasionale lughawe. Net noord van Viti Levu is Vanua Levu, die tweede grootste eiland van Fidji, geleë. Viti Levu grens in die ooste aan die Korosee.

Die eiland is van 'n vulkaniese oorsprong en streek oor sowat 106 km in 'n noord-suidelike en sowat 146 km in 'n oos-westelike rigting. Saam met die 5 587 km² grote, sowat 70 km noord geleë buureiland Vanua Levu vorm Viti Levu sowat 90% van Fidji se oppervlakte. Met 'n bevolking van sowat 600 000 bly omtrent driekwart van Fidji se bevolking op Viti Levu.

Viti Levu is glo langer bevolk as die noordelike buureiland Vanua Levu. Volgens mondelike oorlewerings het die eerste Melanesiese settlers by Vuda Point voet aan wal gesit en Viseisei gestig, dalk Fidji se oudste nedersetting, alhoewel argeoloë hierdie teorie verwerp.
**Eaton se pylsterteend** (*Anas eatoni*) is 'n eend wat deur die IUBN geklassifiseer word as 'n kwesbare spesie. Dit is genoem na die Engelse verkenner en naturalis Alfred Edmund Eaton. Eaton se pylsterteend is verwant aan die gewone pylsterteend en daar word gemeen dat dit daarvan afgesplinter en in aparte spesies ontwikkel het. Die manlike voēls ontwikkel nie volle broeivere nie.

Dit kom in twee subspesies op eilande in die Suidelike Indiese Oseaan voor:

* *Anas eatoni eatoni* op Kergueleneilande (5000-20 000 pare geskat in 1982)
* *Anas eatoni drygalskyi* op die Crozeteilande (600-700 pare geskat in 1982)

In die 1950's en 1960's is *Anas eatoni eatoni* na Amsterdameiland ingevoer, maar dit is sedert 1970 nie daar gesien nie en daar word aangeneem dat dit weer uitgesterf het. Die inheemse Amsterdameilandeend (*Anas marecula*) het in 1800 uitgesterf.

Die bevolking is aan die afneem en die getalle kan nou reeds heelwat minder wees as hierbo vermeld. Die eende is vroeër deur onder andere seeleeujagters gejag met 200 tot 300 wat elke jaar geskiet is na die vestiging van 'n basis in 1950. Ingevoerde roofdiere is nou die grootste bedreiging op Possession, Cochonseiland in Crozet en op die Kergueleneilande. Die voëls wat na Amsterdameiland ingevoer is, het waarskynlik uitgesterf as gevolg van wilde huiskatte en bruin rotte. Konyne is in 1992 op van die Kergueleneiland met gif uitgeroei .

Eaton se pylsterteend is in 1983 op 'n posseël van 1,5 en 1,8 frank van die Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede afgebeeld .

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
Die **Slag van Guadalcanal** het tydens die Tweede Wêreldoorlog in die Salomonseilande tussen Japannese magte en Geallieerde magte plaasgevind. Dit was die eerste offensief wat die Geallieerdes teen Japan na die aanval op Pearl Harbor en Slag van Midway gevoer het. Die slag is bekend vir die bittere gevegte op land en verskeie seegevegte tussen die twee lande se vlote.

Op 7 Augustus 1942 het 19 000 Amerikaanse seesoldate onder bevel van Majoor-generaal Alexander A. Vandegrift op die eilande Tulagi en Guadalcanal geland. Tulagi is binne 'n paar dae oorgeneem. Op Guadalcanal het die seesoldate die vliegveld (daarna Henderson-vliegveld genoem) binne 'n paar dae oorgeneem en in bedryf gestel. Daarna het dit hulle nog maande geneem om die strawwe Japannese weerstand deur bloedige gevegte te oorkom en die eiland oor te neem. Die Japannese het op 7 Februarie 1943 finaal van die eiland onttrek en op 9 Februarie 1943 het die Geallieerdes die eiland veilig verklaar.

Seeslagte om en by Guadalcanal
------------------------------

Daar was verskeie gevegte tussen die Geallieerde en Japanese vlote tydens die slag. Party van die seeslagte het by Guadalcanal plaasgevind, terwyl ander verder van die eiland was soos die twee magte mekaar se versterkings en logistieke planne in die wiele probeer ry het. Die Japanese Vloot het ook tevergeefs probeer om Henderson-vliegveld te bombardeer.

* 9 Augustus 1942 – Seeslag van Savo-eiland.
* 23-25 Augustus 1942 – Seeslag van die Oostelike Salomonseilande.
* 11-12 Oktober 1942 – Seeslag van Kaap Esperance
* 26-27 Oktober 1942 – Seeslag van Santa Cruz
* 12 November 1942 – Aksie suid van Savo-eiland
* 14-15 November 1942 – Tweede aksie van Savo-eiland
* 30 November – 1 Desember 1942 – Seeslag van Tassafaronga

Bron
----

* The Encyclopedia of Sea Warfare. Spring Books. 1975. ISBN 0-600-33111-3

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4223416-5
* LCCN: sh85057566
* NKC: ph118769

 |
Die **Slag van Nooitgedacht** het op 13 Desember 1900 tydens die Tweede Vryheidsoorlog plaasgevind op die plaas Nooitgedacht. Nooitgedacht is aan die suidekant van die Magaliesberg, ongeveer 30km noordwes van Krugersdorp geleë. Hier het magte van die drie Boere generaals Koos de la Rey, Christiaan Beyers en Jan Smuts 'n Britse Mag, onder beheer van generaal Clements, 'n gevoelige neerlaag toegedien. Die Boeremag was ongeveer 2500 man en die Britse mag 2000 man sterk. Die Boeremagte het oor die gebruik van vyf en die Britse Mag dié van 10 kanonne beskik.

Voorbereiding
-------------

Op 12 Desember het generaal Beyers die Magaliesberg by Boschfontein gekruis en kragte met die ander twee generaals saamgesnoer. Die drie generaals het vanaf die kruin van die Magaliesberg die Britse kamp bespied en gesien dat daar tekortkominge in die verdedigingstelsel van die Britte was. Hul plan was dat generaal Beyers die Britse Mag op die kruin van die berg met 1000 Burgers sal aanval en dat genls. Smuts en De la Rey die Britse Magte, wat onder die berg gevestig was, met 700 Burgers elk sou aanval. Die Britse magte, op die kruin, het weerskante van 'n ravyn gekamp.

Die Slag
--------

Om 3:30 die oggend generaal De la Rey se Burgers die eerste skote geskiet. Generaal Beyers se Burgers het om 5:00 tot die slag toegetree en om 7:00 was die Britse Magte op die kruin verslaan. Die Boere kon toe vanaf die bokant van die berg op die Britse Mag skiet. Die meeste Britse soldate het op die vlug geslaan na die fort by Vaalkop.

Ongevalle
---------

Die Boereverliese was as volg: 32 gesneuweldes en 46 gewond terwyl daar 109 Britse soldate gesneuwel het, 186 gewond was en 35 gevange geneem was. Die Boere het ook 70 waens vol met voorraad, 200 tente, 700 perde en muile, 500 trekosse en baie ammunisie buitgemaak. Generaal Clements kon daarin slaag om te ontsnap.

Sien ook
--------

* Skermutselinge van die Tweede Vryheidsoorlog

Bronne
------

* *The War Reporter*. J.E.H. Grobler. Jonathan Ball Publishers. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2
* Evans, Martin Marix. *The Boer War: South Africa 1899-1902.* Oxford: Osprey, 1999. ISBN 1-85532-851-8
* Pakenham, Thomas. *The Boer War.* New York: Avon Books, 1979. ISBN 0-380-72001-9
**Mitridates II** (Parties: 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕, *Mihrdāt*) was van 124 tot 91 v.C. die Arsakidiese koning van die Partiese Ryk. Hy was ook bekend as **Mitridates die Grote**, een van die grootste leiers van sy dinastie.

Mitridates II is gekroon ná die skielike dood van sy voorganger, Artabanus I. Die ryk was aan die agteruitgaan weens militêre druk in die ooste én weste. Mitridates II het die situasie in Mesopotamië vinnig gestabiliseer deur 'n bondgenootskap met Charakene; hy het ook die invallende Koninkryk Elymais en die Arabiere gekeer wat Babilonië voortdurend geplunder het. Mitridates II was die eerste Partiese koning wat sy heerskappy uitgebrei het tot in die Kaukasus, waar die koninkryke Iberië, Armenië en moontlik Kaukasiese Albanië gou vasalstate geword het. 

In 114/'13 v.C. het hy Dura-Europos in Sirië van die Seleukiede afgeneem en teen 95 v.C. het die Noord-Mesopotamiese koninkryke Adiabene, Kordiene en Osroene sy mag erken. Onder Mitridates II het Partië vir die eerste keer diplomatieke bande met die Romeinse Republiek en die Han-dinastie van China aangeknoop.

Hy was vasbeslote om klem te lê op die Partiese Ryk se bande met die Irannese Achaemenidiese Ryk. Hy het hom op muntstukke met 'n Irannese tiara laat uitbeeld, in teenstelling met die Hellenistiese kopband van sy voorgangers. Hy het ook die omfalos op die keersy van munte laat aanbring.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Artabanus I** | **Artabanus I** | Opvolger**Gotarzes I →** |

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1227006365
* NLP: A27079478
* VIAF: 310159474048127660433
* WorldCat Identities (via VIAF): 310159474048127660433

 |
**Edith Louise Mary King** (1871–1962) was 'n Suid-Afrikaanse skilderes wat hoofsaaklik met waterverf gewerk het, wat gefokus het op landskappe en ander stillewe onderwerpe.

Gekenmerk deur 'n hoë vlak van botaniese detail, haar skilderye kombineer gevorderde beplanning en betekenisgewing met 'n soort stilistiese onskuld. King ondersteun haarself as kunsonderwyseres en later as hoof van Hoërskool Eunice in Bloemfontein, Suid-Afrika. Nadat sy afgetree het as 'n onderwyseres, het sy saam met haar suster gewoon, gereis en geskilder en vriende en familie aangemoedig in hul artistieke aktiwiteite, sowel as om uitstallings te organiseer en daaraan deel te neem. Vyf van haar skilderye is op die *Armory Show* in 1913 vertoon. Sedert haar dood in 1962 is King se werk te sien in die Tatham Gallery en die mobiele Everard Phenomenon-uitstalling in Suid-Afrika. Haar werk is ook in die permanente versamelings van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum en die Pretoriase Kunsmuseum.

Sien ook
--------

* Die Everard-groep
Die **Mitsubishi F-2** is 'n Japannese vegvliegtuig wat ontwikkel is uit die General Dynamics F-16 Fighting Falcon. Die prototipe het sy nooiensvlug op 7 Oktober 1995 onderneem. Daarna is die produksie-eenhede sedert 2000 aan die *Japan Air Self-Defence Force* verskaf. Hulle het 130 vliegtuie bestel om die JASDF se Mitsubishi F-1 te vervang. Die program het egter tegniese probleme ondervind en elke vliegtuig het vier keer soveel as 'n F-16 gekos.

Die Japannese FS-X projek se oorspronklike doelwit was om 'n suiwer Japannese produk te ontwikkel maar in 1987, as gevolg van politieke druk deur die Verenigde State, is die F-16 gekies as die basis van die nuwe vliegtuig. Die F-2 is 25 persent groter as die F-16 en toegerus met 'n Japanneesvervaardigde radar in die neus. Die romp is ook langer as die F-16 s'n terwyl dit ook Japannese elektroniesepuls-beheertegnologie gebruik, die VSA wou nie hulle s'n vryelik beskikbaar stel nie.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Mitsubishi F-2:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | General Electric F110-GE-129 turbowaaier met nabrander |
| Kraglewering per motor | 13 444 kg stukrag |
| Vlerkspan | 11,13 m |
| Lengte | 15,52 m |
| Hoogte | 4,96 m |
| Vlerkoppervlakte | 34,8 m2 |
| Maks. opstygmassa | 22 100 kg |
| Maks. snelheid | Mach 2 |
| Operasionele hoogte | 15 250 m |
| Togafstand | 830 km |
| Klimvermoë | Onbekend |
| Bewapening | Een 20 mm kanonSidewinder/Mitsubishi lug-tot-lug missieleop vlerkpunte asook punte vir ander missiele |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
**Regency** of **Regentskapstyl** is 'n argitektoniese styl wat baie ooreenkomste met neo-klassieke Georgiaanse boukuns tydens die regering van die vier konings George in die periode tussen 1720 en 1840 toon, maar aan geboue 'n gevoel van elegante ligtheid gee. Geboue in die Regency-styl het in die vroeë 19de eeu in die Verenigde Koninkryk ontstaan toe die latere koning George IV prinsregent was, alhoewel die styl ook in latere jare nog gewild was. Vergelykbare stylperiodes in ander lande is Biedermeier in Duitssprekende gebiede, die Federale styl in die Verenigde State en die Franse Empire-styl.

Baie geboue in die Regency-styl het witgeverfde pleisterwerkfasades en groot ingangsportale wat deur twee groot pilare omraam word. Ingangsdeure is tradisioneel swart. Regency-wonings is gewoonlik as terrashuise of halfmaanvormige gebouekomplekse ontwerp, dikwels met swierige gietysterbalkonne en boogvensters - stylelemente wat tydens die Regencyperiode gewild geraak het.

'n Belangrike baanbreker vir die styl was die argitek John Nash (1752-1835) wat die Regency-terrashuise in Londen se Regent's Park en Regent Street ontwerp het. Uitstekende voorbeelde van Regency-boukuns oorheers die stadsbeeld van Brighton en Hove in Oos-Sussex, veral in woonbuurte soos Kemp Town en Brunswick Hove. In Londen is hele strate en buurte volgens die Regency-styl ontwerp, soos byvoorbeeld rondom Victoria, Pimlico, Mayfair en ander distrikte in die middestad. 

Cheltenham in Gloucestershire maak vanweë sy ryk erfenis aan Regency-boukuns daarop aanspraak dat dit die mees volledige Regency-nedersetting in Engeland is. Die plaaslike sinagoge is deur die bekende kunshistorikus en argitektuurkritikus Nikolaus Pevsner as een van die "beste" nie-Anglikaanse godsdienstige geboue in Groot-Brittanje beskryf. Daarnaas word kenmerkende voorbeelde van Regency-boukuns ook in Royal Leamington Spa in Warwickshire aangetref, veral in dele van The Parade, Clarendon Square en Landsdowne Circus. 

Die vakterm Regency word ook toegepas op binnenshuise ontwerp en dekoratiewe kuns uit die periode wat deur elegante meubels en muurpapier met vertikale strepe gekenmerk word, en op modestyle uit dié tyd, versinnebeeld deur die bekende swierbol George Brian "Beau" Brummell, terwyl damemodes deur die Empire-silhoeët gekenmerk is.

* Regent's Park, Londen
* Cumberland Terrace, Londen
* Die setel van Cheltenham se *Borough Council*
* The Parade, Royal Leamington Spa
* Lansdowne Crescent, Royal Leamington Spa
**Paul Revere** (1 Januarie 1735 – 10 Mei 1818) was 'n Amerikaanse patriot en ambagsman. Hy is in Boston gebore as 'n afstammeling van 'n Hugenoot-familie. Hy bekwaam homself as 'n silwersmid en leer op 30 hoe om koperplate te graveer. Hy het ook spotprente geteken. Sy werk het hom in kontak gebring met ander patriotte soos Joseph Warren, John Hancock en Samuel Adams.

Hy neem deel aan die Boston Teeparty van 1773 en ry met sy perd na New York om hulle in te lig oor die verwikkelinge. Hy het verskeie sulke perderitte onderneem. Die belangrikste tog was op 18 April 1775 na Lexington om die Amerikaners daar te waarsku teen die Britse aanval teen hulle. Vanaf Lexington word hy vergesel deur William Dawes en Samuel Prescott na Concord. Hulle word deur 'n Britse verkenningsmag voorgekeer en gevange geneem, net om 'n rukkie later weer vrygelaat te word. Hy bereik Lexington te voet op sy terugtog. Daarna breek die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog uit.

Daarna het hy gehelp om die eerste banknote vir die regering te ontwerp asook die eerste seël van die kolonies. Hy leer hoe om buskruit te maak in Philadelphia. Hy word aangestel as 'n majoor in Massachusetts se Militêre mag en gedurende 1778 en 1779 was hy in bevel van *Castle William* in Boston se hawe. In 1779 was hy deel van die mislukte Penobscot ekspedisie. 

Hy bedink 'n proses om koperplate uit te rol en verskaf die produk daarna vir gebruik as stoomketels vir skepe.

Bron
----

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 20, Bladsy 25.
Die **Slag van Eriemeer** is 'n seeslag wat op 10 September 1813 tussen die vlote van Amerika en Brittanje op die Eriemeer plaasgevind het tydens die Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812. Die slag het naby die eilande noord van Sanduskybaai plaasgevind. Kaptein Oliver Hazard Perry was in bevel van die Amerikaanse Vloot en Robert H. Barclay was in bevel van die Britse Vloot.

Agtergrond
----------

Die beheer van Eriemeer was baie belangrik vir die Amerikaners om hulle aanval op Kanada, onder Britse beheer, te kan uitvoer. Net voor die einde van 1812 het die Amerikaanse regering groot planne beraam om te verseker dat hulle die meer beheer. In 1812 het Kommodoor Chauncey vir Kaptein Perry aangestel in beheer van die bou van skepe en om hulle toe te rus. Teen die einde van Julie is vier skepe met baie moeite voltooi by Presqu'isle (die hedendaagse Erie, Pennsilvanië). Hierdie klein vloot was versterk deur vyf ander skepe vanaf Black Rock wat naby Buffalo geleë is.

Die Slag
--------

Perry se vloot het uit nege skepe bestaan wat gesamentlik 54 kanonne gedra het. Daar was drie brikke, *Lawrence* met 20 kanonne, *Niagara* met 20 kanonne en die *Caledonia* met 3 kanonne. Die res van die vloot het bestaan uit vyf skoeners wat tussen 1 tot 4 kanonne elk kon dra en een sloep wat 'n enkele kanon kon dra. Perry het in die middel van Augustus uitgevaar om die Britte te takel. Op 10 September 1813 word die Britse Vloot gewaar naby Put-in-Bay. Barclay, 'n veteraan van Trafalgar, se vloot het bestaan uit ses skepe wat 63 kanonne gedra het maar ligter gepantser was. Die Britte het hulle aanval op Perry se vlagskip, *Lawrence*, gekonsentreer. Die skip was vir twee ure onder Britse vuur en teen daardie tyd feitlik 'n wrak met die grootste gedeelte van die bemanning dood of gewond. Perry klim egter in 'n oop boot, terwyl die Britte op hom vuur, en vaar oor na die *Niagara* wat tot op daardie stadium nie aan die slag deelgeneem het nie. Hy hys sy oorlogvlag op die *Niagara* en val die Britse vlagskip aan wat hy binne 8 minute verower. Die Britse Vloot, wat op daardie stadium gehawend was, gee toe onmiddellik oor. Hy stuur sy beroemde boodskap aan die Amerikaanse owerhede: *We have met the enemy and they are ours - two ships, two brigs, one schooner and one sloop.* Aan die Amerikaanse kant het 27 matrose gesneuwel en 96 was gewond. Die Britse ongevalle was meer. Die oorwinning het aan die Amerikaners beheer oor die meer besorg en ook bewys dat die Britte nie onoorwinlik was nie. Dit het verseker dat die hele noordweste stabiel en onder beheer van Amerika gebly het en dat hulle Kanada met gemak kon aanval.

Bron
----

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, volume 14, bladsy 270.
Die **Sopwith Pup** was 'n Britse dubbeldekker vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die vliegtuig was die Geallieerdes se antwoord op die *Fokker Vrees* van 1916. Dit het die Geallieerdes gehelp om die oorhand oor die Duitse Lugmag te kry. Dit is later vervang met die Sopwith Camel. Die vliegtuig was aanvanklik bekend as die *Admiralty Type 9901* en het dieselfde tussen vlerke stutte gehad as die *Sopwith 1½ Strutter* maar die vlerke was 20% kleiner vandaar die bynaam *Pup* en wat later die amptelike naam geword het. Die vliegtuig was uiters beweeglik en het uitstekend gedoen in luggevegte. Dit het diens gedoen in beide die Britse Lugmag asook die Britse Vloot se lugarm waar dit 'n reputasie as formidabele vegter opgebou het. Dit was teen hoë hoogtes nog steeds kompiterend. Die nr. 8 Eskader van die vloot het oor 'n periode van twee maande in 1916 20 Duitse vliegtuie afgeskiet met die *Pup*. Daar was meer as 1,770 van die vliegtuie vervaardig. Die modelle wat met die 100 perdekrag *Gnome Monosoupape*-motor toegerus is was gebruik om die Britse tuisland te verdedig.

Die Britse Vloot het baanbrekerswerk met die vliegtuig gedoen, dit was die eerste vliegtuig om op 'n skip te land op 2 Augustus 1917.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Sopwith Pup:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Le Rhône motor |
| Kraglewering per motor | 80 perdekrag |
| Vlerkspan | 8,08 m |
| Lengte | 6,04 m |
| Hoogte | 2,87 m |
| Vlerkoppervlakte | 23,66 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 556 kg |
| Maksimum snelheid | 180 km/h |
| Operasionele hoogte | 5 335 m |
| Uithouvermoë | 3.0 uur |
| Klimvermoë | 4,911 m in 35 minute |
| Bewapening | Een gesinchroniseerde Vickers 7,7 mm masjiengeweerplus vier 11,35 kg bomme onder die romp. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die arena van Colonia Ulpia Traiana se amfiteater is gerekonstrueer as deel van die Argeologiese Park Xanten (APX)
Booggange rondom die teatergebou het toegang verleen tot die sitplekke
Gerekonstrueerde woongeboue en ateljees van ambagslui
Die **Colonia Ulpia Traiana (CUT)** was 'n Romeinse stedelike nedersetting (*colonia*) wat tussen 100 en 275 n.C. aan die benedeloop van die Ryn, op die stadsgebied van die huidige nedersetting Xanten in Noordryn-Wesfale, geleë was. Dit was een van die grootste en belangrikste nedersettings in die Romeinse provinsie Germania Inferior (Laer Germanië).

Colonia Ulpia Traiana is deur keiser Marcus Ulpius Traianus gestig en na hom genoem. As *Colonia* was dit een van sowat 150 stedelike nedersettings in die Romeinse Ryk wat - as 'n soort dogterstede van Rome - die hoogste rang van stadstatus met volle burgerreg vir sy bewoners beklee het. Ulpia Traiana was die derde grootste Romeinse nedersetting noord van die Alpe na Claudia Ara Agrippinensium (die huidige Keulen) en Augusta Treverorum (Trier), met indrukwekkende openbare geboue wat sy hoë status en sy belangrike administratiewe, ekonomiese en kulturele rol vir 'n groot gebied in sy omgewing weerspieël het.

Colonia Ulpia Traiana se geskiedenis word gedokumenteer in die Argeologiese Park Xanten met die *LVR-Römermuseum*. Argeologiese opgrawings en navorsing duur voort.
Die **Sopwith Snipe** is 'n enkelsitplek, dubbeldekker Britse vegvliegtuig wat laat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die vliegtuig was ontwerp om die bekende Sopwith Camel te vervang. Die vliegtuig was ontwerp met 'n nuwe 230 perdekrag Bentley-enjin. Dit kon hoër vlieg en was vinniger as sy voorganger. Dit was in 1918 beskou as die beste Geallieerde vegvliegtuig op die westelike front en geprys deur die vlieëniers vir sy spoed, krag en beweeglikheid. Die uitsig vanuit die kajuit was ook beter as dié van die *Camel* wat veral belangrik is tydens nagvlugte. Daar was net minder as 500 *Snipes* gebou in 1918 en daar was eindelik 1,567 eenhede afgelewer aan die Britse Lugmag. Dit het oor moderne eienskappe beskik soos 'n elektries verhitte kajuit en suurstof vir die vlieënier. Alhoewel die vliegtuig eers die front slegs agt weke voor die einde van die oorlog bereik het, was dit genoeg tyd om te bewys dat die *Snipe* die Duitse vliegtuie oorskadu het.

Op 27 Oktober 1918 het Majoor William Barker in *Snipe* van 201 Eskader hom vasgeloop teen 60 *Fokker D.VII'*s waarvan 15 hom aangeval het. Hy het hulle vuur beantwoord, vier afgeskiet en twee ander beskadig voordat hy 'n noodlanding moes doen weens bloed verlies en sy vliegtuig vol koeëlgate was. Die Victoriakruis was aan hom toegeken vir dié daad.

Tot en met 1923 was die vliegtuig Brittanje se enigste verdediging en het in diens gebly tot 1927.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Sopwith Snipe:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Bentley B.R.2 suierenjin |
| Kraglewering per motor | 230 perdekrag |
| Vlerkspan | 9,17 m |
| Lengte | 6,02 m |
| Hoogte | 2,67 m |
| Vlerkoppervlakte | 25,08 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 916 kg |
| Maksimum snelheid | 195 km/h |
| Operasionele hoogte | 5 945 m |
| Uithouvermoë | 3.0 uur |
| Klimvermoë | 460 m per minuut |
| Bewapening | Twee gesinchroniseerde 7,7 mm masjiengewere. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
**Sorabistiek** is die wetenskap van die twee Sorbiese taalvariante en hul literatuur. Sorabistiek as 'n selfstandige wetenskaplike dissipline is in 1933 aan die Karels-universiteit te Praag, Tsjeggië gevestig en word daar tot vandag toe as studievak aangebied.

Die Universiteit van Leipzig in Sakse beskik oor die enigste akademiese instituut vir Sorabistiek in Duitsland. 'n Reeks wetenskaplike publikasies, die *Potsdamer Beiträge zur Sorabistik*, word deur wetenskaplikes van die Universiteit van Potsdam in Brandenburg uitgegee.

Die geskiedenis van institusionele Sorabistiek in Duitsland het eers met die stigting van die *Institut für Sorbische Volksforschung* in Bautzen en die Instituut vir Sorabistiek in Leipzig in die 1950's begin. Die wetenskaplike navorsing en studiefasiliteite aan die Universiteit van Leipzig is die enigstes van hul soort. Nogtans is daar 'n dringende behoefte aan gegradueerdes in Neder-Lausitz (Brandenburg) en Bo-Lausitz (Sakse) - twee streke waar Sorbiessprekendes as etniese minderheid amptelik deur die Duitse staat erken word. Sodoende het tussen 20 000 en 40 000 bewoners aanspraak op Sorbiese moedertaalonderrig vir hul kinders.