**Vusamazulu Credo Mutwa** (21 Julie 1921 - 25 Maart 2020) was 'n Zoeloe-sangoma (tradisionele geneser) uit Suid-Afrika. Hy was bekend as skrywer van boeke wat gebruik maak van die Afrikamitologie, tradisionele Zoeloe-volksverhale, buiteaardse ontmoetings en sy eie persoonlike ervarings. Sy laaste werk was 'n grafiese roman genaamd *Tree of Life Trilogy,* gebaseer op die geskrifte van sy beroemdste boek, *Indaba my Children*. In 2018 is hy vereer met 'n USIBA-toekenning wat deur die Suid-Afrikaanse Departement van Kuns en Kultuur aangebied is vir sy werk in inheemse wysheid.

Credo het homself 'n *sanusi* (algemene spelling *isanuse*) genoem, wat 'n soort Zoeloe-waarsêer of sangoma is. Die term spruit uit 'n meer historiese tyd en word deesdae nie wyd gebruik nie, selfs nie in 'n tradisionele omgewing nie.

Credo het saam met sy vrou, Virginia, in Kuruman gewoon waar hulle 'n verpleeginrigting bestuur het.

Vroeë lewe
----------

Sy pa was 'n wewenaar met drie oorlewende kinders toe hy sy ma ontmoet het. Sy pa was 'n bouer en 'n Christen en sy moeder 'n jong Zoeloe-meisie. Enersyds vasgevang tussen Katolieke sendelinge en 'n hardkoppige oud-Zoeloe-kryger, die oupa van Credo Mutwa, het sy ouers geen ander keuse gehad as om te skei nie. Credo is buite die huwelik gebore, wat 'n groot skandaal in die dorp veroorsaak het en sy ma is deur haar pa uitgegooi. Later is hy deur een van sy tantes inngeneem.

Hy is later deur sy pa se broer grootgemaak en is na die Suidkus van Natal (vandag KwaZulu-Natal), naby die noordelike oewer van die Mkomazirivier, geneem. Hy was reeds 14 jaar oud toe hy die eerste keer skool toe is. In 1935 het sy pa bouwerk in die Transvaal-provinsie gekry en die hele gesin verhuis na waar hy gebou het.

Nadat hy ernstig siek geword het, is hy deur sy oom na KwaZulu-Natal teruggeneem. Waar moderne medisyne misluk het, het sy oupa, 'n man wat sy vader as 'n heiden- en demoonaanbidder verag het, hom gehelp om gesond te word. Op hierdie punt begin Credo baie van die dinge oor sy mense wat die sendelinge hulle sou laat glo, bevraagteken. "Was ons Afrikane regtig 'n ras van primitiewe wat glad nie kennis gehad het voordat die witman na Afrika gekom het nie?" vra hy homself. Sy oupa het die oortuiging dat sy siekte 'n heilige oproep was om 'n sangoma, 'n geneser, te word. Hy het *thwasa* (sangoma-opleiding en inisiasie) ondergaan saam met sy oupa en moeder se suster, 'n jong sangoma met die naam Mynah.

Kwa-Khaya Lendaba kultuurdorp
-----------------------------

Inisiasiegebied van die Kwa-Khaya-kultuurdorp in Soweto
In 1974 het Credo 'n stuk grond in die Oppenheimer-tuine in Soweto bekom om 'n Afrika-kultuurdorp te skep om die kulturele erfenis en sy eie leerstellings te bewaar. Hy het tradisionele wonings geskep wat verbeeldingryk die boupatrone van dwarsoor Afrika verteenwoordig het, terwyl menslike en mitologiese figure lewendige, volksoorlewing, oortuigings en tradisies in Afrika lewendig gemaak het, soos gesien deur sy artistieke visie. Die plaaslike bevolking wat die Christendom aangehang het, was destyds agterdogtig oor hierdie kulturele dorpie.

Credo het geglo dat die Soweto-opstand en die popularisering van kommunisme in die swart stryd Afrikane van hul tradisionele wortels verwyder het. Anders as die meeste politieke aktiviste, het hy 'n skeiding tussen wit en swart ondersteun om swart tradisionele stamgebruike en lewenswyse te bewaar. In 1976 het skoliere die kulturele dorpie gedeeltelik afgebrand nadat hy op die Afrikaanse radio verkeerd aangehaal is, aangesien hulle van mening was dat die dorp stam- en afsonderlike ontwikkeling bevorder. Gedeeltes van die dorp is in die middel 80's weereens afgebrand tydens 'n staking teen die Wes-Randse Stadsraad.

Beeldhouwerk wat die koning met promiskuïteitsiekte in die Kwa-Khaya-kultuurdorp wat deur Credo Mutwa in Soweto geskep het
Na die moord op sy seun deur swart politieke "aktiviste" en die tweede brandstigting in sy dorp, het Credo weggetrek uit Soweto en 'n kulturele toeristedorp in Lotlamoreng, Mahikeng, (in die destydse Bophuthatswana) ontwikkel. Hier het hy toesig gehou oor die bou van klein kulturele dorpies wat elk die tradisionele kulture van die belangrikste Suid-Afrikaanse stamvolke verteenwoordig.

Die Kwa-Khaya Lendaba-kultuurdorp in Soweto word tans gerestoureer en is steeds gratis vir die publiek beskikbaar. Toergidse is beskikbaar van die opsigter van die dorp.

Profetiese beeldhouwerke
------------------------

Alhoewel baie van die beeldhouwerke by Kwa-Khaya Lendaba onbekend was vir die Afrikane wat hulle bedoel was om te verteenwoordig, is daar volgens sommige van hulle profeties van aard. Die opmerklikste was eise wat die koms van MIV/vigs na Suid-Afrika voorspel het. Dit is gesien in sy fiktiewe beelde van koning Khandakhulu, met 200 vrouens. Hy kon hulle nie almal seksueel bevredig nie, en daarom het hulle elders uitgegaan vir bevrediging, wat daartoe gelei het dat hulle almal ongeneeslike seksueel oordraagbare infeksies opgedoen het. Die sere aan Koning Khandakhulu se penis lyk soos die Vigs-embleem. Hierdie beeldhouwerke is in 1979 geskep, drie jaar voordat wetenskaplikes die menslike immuniteitsgebreksvirus ontbloot het. Bewerings van sy ander voorspellings sluit in die vernietiging van Wêreldhandelsentrums in die aanvalle op 11 September 2001, die sluipmoord op Chris Hani en die politieke ondergang van president Thabo Mbeki.

Tradisionele behandeling van MIV/vigs
-------------------------------------

Credo was 'n aktiewe en uitgesproke voorstander vir die gebruik van tradisionele Afrika-medisyne vir die behandeling van MIV/vigs, kanker en tuberkulose. Hy het in 1999 'n trust, genaamd die Vulinda Trust, geskep om tradisionele kennis te bewaar en om die gebruik van hierdie tradisionele medisyne te bevorder. Die fokus van sy navorsing was veral op 'n Suid-Afrikaanse plant genaamd *unwele* in Zoeloe (*Sutherlandia frutescens*). *Unwele* word tradisioneel as 'n opkikkertonikum gebruik, maar dit het 'n teenkankeraktiwiteit getoon deur middel van in-vitro studies. Navorsing oor die doeltreffendheid van *Sutherlandia frutescens* in die behandeling van MIV/vigs word voortgesit en fase IIb-proewe word by die Suid-Afrikaanse Instituut vir Kruiewetenskap en Geneeskunde (SAHSMI) gedoen.

'Reptiliaanse agenda'
---------------------

Mutwa het hom verbind met David Icke se teorie van 'n 'reptiliaanse agenda' - d.w.s. dat 'n reptiel-buiteaardse ras die wêreld al duisende jare beheer het.

Bibliografie
------------

* *Indaba, My Children* (1964). ISBN 0-8021-3604-4, 1st *American edition* (Maart 1999)
* *Zulu Shaman: Dreams, Prophecies, and Mysteries*. ISBN 0-89281-129-3, 2nd edition (10 Oktober 2003)
* *Songs of the Stars*. ISBN 1-886449-01-5, 1st edition (Mei 2000)
* *Africa Is My Witness,* Johannesburg: Blue Crane Books, 1966. ISBN unknown
* *The Reptilian Agenda with David Icke and Credo Mutwa - the complete series*.
* *My People, the Writings of a Zulu Witch-Doctor* (Penguin Books, 1977) ISBN 0-14-003210-X