Die **Georgiese skrifte** is die drie skryfstelsels wat gebruik word om Georgies mee te skryf: **Asomtawroeli**, **Noeschoeri** en **Mchedroeli**. Hul letters stem ooreen en het dieselfde name en alfabetiese volgorde. Al drie alfabette is eenkasstelsels (hulle het nie aparte bo- en onderkasletters nie). Hoewel al drie nog gebruik word, word Mchedroeli aanvaar as die standaard vir Georgies en die ander Kartweliese tale.

Kaart van Europese skrifstelsels:

   Grieks

   Grieks en Latyn

   Latyn

   Latyn en Cyrillies

   Cyrillies

   Georgies

   Armeens

Die moderne skrifte het 33 letters. Hulle het oorspronklik 38 gehad, maar vyf het in onbruik geraak.

Vergelyking
-----------

Die drie Georgiese skrifte: Asomtawroeli, Noeschoeri en Mchedroeli.Die drie Georgiese skrifte: Asomtawroeli, Noeschoeri en Mchedroeli.

Geskiedenis van die Georgiese skrifte
-------------------------------------

### Asomtawroeli, die historiese skrif

Die woord vir Georgies (*Kartuli*) geskryf in die Georgiese alfabet
Georgiese padteken in Georgië
’n Moderne padaanwysingsbord in die Georgiese en Latynse skrif
Die antieke Asomtawroeli-alfabet in die Dawit Garejis-klooster in Oos-Georgië
Die Georgiese Koninkryk van Iberië is in die 330's n.C. tot die Christendom bekeer. Kenners glo die ou Georgiese alfabet, **Asomtawroeli**, wat op die Latynse alfabet geskoei is, was nodig om godsdienstige leesstof toegankliker vir die Georgiërs te maak. Dit het in die 4de of 5de eeu gebeur. Die oudste voorbeeld van dié alfabet is ’n inskripsie uit 430 n.C. in ’n kerk in Betlehem.

Asomtawroeli (ასომთავრული, "hoofletters") is afgelei van *aso* (ასო, "letter") en *mtawari* (მთავარი, "hoof"). Ondanks die Georgiese naam was dit ook ’n eenkasstelsel, nes die moderne Georgiese alfabet.

Dié alfabet word deesdae soms vir hoofstukname in boeke gebruik, of as hoofletters in ’n groter lettertipe saam met letters van een van die ander twee alfabette.

| Asomtawroeli letters |
| --- |
| Ⴀ | Ⴁ | Ⴂ | Ⴃ | Ⴄ | Ⴅ | Ⴆ | Ⴡ | Ⴇ | Ⴈ | Ⴉ | Ⴊ | Ⴋ | Ⴌ |
| Ⴢ | Ⴍ | Ⴎ | Ⴏ | Ⴐ | Ⴑ | Ⴒ | Ⴣ | ႭჃ, Ⴓ | Ⴔ | Ⴕ | Ⴖ | Ⴗ | Ⴘ |
| Ⴙ | Ⴚ | Ⴛ | Ⴜ | Ⴝ | Ⴞ | Ⴤ | Ⴟ | Ⴠ | Ⴥ |   |

### Noeschoeri, die kerkskrif

**Nnoeschoeri** (ნუსხური "klein, onderkas") het in die 9de eeu vir die eerste keer sy verskyning gemaak. Dit is veral in die kerk gebruik.

| Noeschoeri letters |
| --- |
| ⴀ | ⴁ | ⴂ | ⴃ | ⴄ | ⴅ | ⴆ | ⴡ | ⴇ | ⴈ | ⴉ | ⴊ | ⴋ | ⴌ |
| ⴢ | ⴍ | ⴎ | ⴏ | ⴐ | ⴑ | ⴒ | ⴣ | ⴍⴣ, ⴓ | ⴔ | ⴕ | ⴖ | ⴗ | ⴘ |
| ⴙ | ⴚ | ⴛ | ⴜ | ⴝ | ⴞ | ⴤ | ⴟ | ⴠ | ⴥ |  |

### Mchedroeli, die moderne skrif

Die huidige alfabet, **Mchedroeli** (მხედრული, "militêr"), het in die 11de eeu sy verskyning gemaak. Dit is vir niekerklike doeleindes gebruik tot in die 18de eeu, toe dit die Choetsoeri-styl (wat die vorige twee alfabette gebruik het) vervang het.

Nes die ander twee alfabette het Mchedroeli nie aparte hoofletters nie. Sommige moderne skrywers het egter ’n soort tweekasstelsel geskep deur Asomtawroeli-letters as hoofletters te gebruik, soortgelyk aan die Choetsoeri-styl. Ander skep hoofletters deur sommige letters in ’n groter lettertipe te gebruik.

| Mchedroeli letters |
| --- |
| ა | ბ | გ | დ | ე | ვ | ზ | ჱ | თ | ი | კ | ლ | მ | ნ |  |
| ჲ | ო | პ | ჟ | რ | ს | ტ | ჳ | უ | ფ | ქ | ღ | ყ | შ |
| ჩ | ც | ძ | წ | ჭ | ხ | ჴ | ჯ | ჰ | ჵ | ჶ | ჷ | ჺ | ჸ | ჹ |

#### Transkripsie

Die tabel hier onder bevat net die 33 letters in die moderne Mchedroeli-alfabet en nie dié wat in onbruik is nie. "Nasionaal" is die amptelike transliterasiestelsel van die Georgiese regering, terwyl "Laz" die amptelike stelsel in Noordoos-Turkye is vir die taal Laz.

| Mchedroeli letters | Unicode | Naam | Nasionaal | ISO 9984 | Afrikaans | Laz | IFA |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ა | U+10D0 | an | A a | A a | A a | A a | /ɑ/ |
| ბ | U+10D1 | ban | B b | B b | B b | B b | /b/ |
| გ | U+10D2 | gan | G g | G g | G g | G g | /ɡ/ |
| დ | U+10D3 | don | D d | D d | D d | D d | /d/ |
| ე | U+10D4 | en | E e | E e | E e | E e | /ɛ/ |
| ვ | U+10D5 | vin | V v | V v | W w | V v | /v/ |
| ზ | U+10D6 | zen | Z z | Z z | Z z | Z z | /z/ |
| თ | U+10D7 | tan | T t | T' t' | T' t' | T t | /tʰ/ |
| ი | U+10D8 | in | I i | I i | I i | I i | /i/ |
| კ | U+10D9 | k'an | K' k' | K k | K k | K' k' | /kʼ/ |
| ლ | U+10DA | las | L l | L l | L l | L l | /l/ |
| მ | U+10DB | man | M m | M m | M m | M m | /m/ |
| ნ | U+10DC | nar | N n | N n | N n | N n | /n/ |
| ო | U+10DD | on | O o | O o | O o | O o | /ɔ/ |
| პ | U+10DE | p'ar | P' p' | P p | P p | P' p' | /pʼ/ |
| ჟ | U+10DF | žan | Zh zh | Ž ž | Zj zj | J j | /ʒ/ |
| რ | U+10E0 | rae | R r | R r | R r | R r | /r/ |
| ს | U+10E1 | san | S s | S s | S s | S s | /s/ |
| ტ | U+10E2 | t'ar | T' t' | T t | T t | T' t' | /tʼ/ |
| უ | U+10E3 | un | U u | U u | Oe oe | U u | /u/ |
| ფ | U+10E4 | par | P p | P' p' | P' p' | P p | /pʰ/ |
| ქ | U+10E5 | kan | K k | K' k' | K' k' | K k | /kʰ/ |
| ღ | U+10E6 | ḡan  | Gh gh | Ḡ ḡ | Gh gh | Ğ ğ | /ɣ/ |
| ყ | U+10E7 | q'ar | Q' q' | Q q | Q q | Q q | /qʼ/ |
| შ | U+10E8 | šin | Sh sh | Š š | Sj sj | Ş ş | /ʃ/ |
| ჩ | U+10E9 | čin | Ch ch | Č' č' | Tsj tsj | Ç ç | /tʃ/ |
| ც | U+10EA | can | Ts ts | C' c' | Ts ts | Ts ts | /ts/ |
| ძ | U+10EB | jil | Dz dz | J j | Dz dz | Ž ž | /dz/ |
| წ | U+10EC | c'il | Ts' ts' | C c | Ts' ts' | Ts' ts' | /tsʼ/ |
| ჭ | U+10ED | č'ar | Ch' ch' | Č č | Tsj' tsj' | Ç' ç' | /tʃʼ/ |
| ხ | U+10EE | xan | Kh kh | X x | Ch ch | X x | /x/ |
| ჯ | U+10EF | ǰan | J j | J̌ ǰ | Dj dj | C c | /dʒ/ |
| ჰ | U+10F0 | hae | H h | H h | H h | H h | /h/ |

Sien ook
--------

* Geskiedenis van die alfabet

Bibliografie
------------

* Aronson, Howard I. (1990), *Georgian: a reading grammar* (tweede ed.), Columbus, OH: Slavica
* Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian", *Journal of the International Phonetic Association* **36** (2): 255–264, doi:10.1017/S0025100306002659