recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Kubele op haar troon, met ’n leeu en muurkroon. Romeinse marmerbeeld, c. 50 n.C. (Getty-museum, Kalifornië.)
**Kubele** (Frigies: *Matar Kubileya/Kubeleya*, dalk "Bergmoeder"; Grieks: Κύβελις, *Kybelis*) is ’n Anatoliese moedergodin; sy kon ’n moontlike voorganger gehad het in die vroegste Neolitikum by Çatalhöyük, waar standbeelde van oorgewig vroue, wat soms sit, ontdek is. Sy is Frigië se enigste bekende godin en was waarskynlik ’n staatsgodheid.

In Griekeland
-------------

Haar kultus is deur Griekse koloniste van Klein-Asië aanvaar en aangepas en het omstreeks die 6de eeu v.C. na die Griekse vasteland en sy westelike kolonies versprei.

Kubele het in Griekeland ’n gemengde ontvangs gehad. Sy is gedeeltelik vereenselwig met aspekte van die aardgodin Gaia, haar Minoïese eweknie, Rea, en die godin van oeste, Demeter. Sommige stadstate soos Athene het haar as ’n beskermer beskou, maar haar mees gevierde Griekse rites het haar uitgebeeld as ’n eksotiese, geheime buitelandse godin wat in ’n strydwa ry wat deur ’n leeu getrek word, vergesel van wilde musiek, wyn en ’n wanordelike, ekstatiese gevolg. Iets wat uniek in die Griekse mitologie was, was haar priesterorde van bedelende eunugs. Sy het ook ’n eunug-man, Attis, gehad wat moontlik ’n Griekse toevoeging was. In Griekeland word Kubele verbind met berge, dorps- en stadsmure, vrugbaarheid en wilde diere, veral leeus. In Rome was sy bekend as Magna Mater ("Groot Moeder").
**Johanna Luyt-Plomp** (Nederland, 1 September 1871 – Kaapstad, 27 Januarie 1931) was 'n Suid-Afrikaanse musiekskrywer en komponis van Nederlandse herkoms.

Haar verloofde het reeds voor haar na Suid-Afrika gekom en was lid van die Mount Nelson-trio. Hy is in 1902 na Holland om met haar te trou. In 1915 tree sy toe tot die redaksie van *De Burger* en in dieselfde jaar word sy benoem tot onderwysers aan die Musiekkollege (later deel van die Universiteit van Kaapstad). Aan dié inrigting was sy verbonde tot 1929 toe sy weens toenemende vermindering van haar sig, haar ontslag moes neem. Van haar hand het die volgende musiekwerke verskyn: *Algemene musiekleer*, *Die berg en die see*, met woorde deur M.E.R. (1925), *Die veldkinders*, sangspeletjies vir kinders deur M.E.R. (1925), *Die verlore speelmaat*: sangespeletjies vir kinders, eweneens met woord deur M.E.R. (1925).

Johanna Luyt het bekendheid verwerf vir die artikels oor musiek wat sy vir *Die Burger* geskryf het onder die skuilnaam Toonkunst.

Bronne
------

* (af)  Nienaber, P.J. *Hier Is Ons Skrywers! Biografiese Sketse van Afrikaanse Skrywers*. Johannesburg: Afrikaanse Pers-Boekhandel
Die **Efebiese eed**, dikwels ook bekend as die **Atheense eed**, is ‘n eed wat deur jong mans van Athene afgelê is wanneer hulle aangesluit het by die militêre akademie van hierdie stad, bekend as die Efebiese Kollege. Alle jong mans moes aan hierdie kollege studeer en slaag om as burgers van Athene erken te word. Die applikant sou in volle wapenrusting geklee gewees het, skild en spies in sy linkerhand, sy regterhand opgelig om aan die regterhand van die moderator te raak. Die eed is deur Lycurgus in sy werk *Against Leocrates* (4de eeu v.C.) aangehaal, hoewel dit beslis argaïes is (5de eeu v.C.). Die *Efebate*, 'n organisasie wat die jong mans van Athene hoofsaaklik in militêre aangeleenthede opgelei het, het sedert die 5de eeu bestaan, maar is deur Lycurgus herorganiseer. Die eed is afgelê in die tempel van Aglaurus, dogter van Cecrops, waarskynlik op die ouderdom van agtien, na afloop van 'n eksamen.

Die eed
-------

Die efebiese eed word bewaar op 'n inskripsie van Acharnae wat in die middel van die vierde eeu v.C. geskryf is. Ander weergawes van die eed word in die werke van Stobaeus en Pollux bewaar.

### Griekse teks

Dit is die eed, soos deur Stobaeus bewaar. 

"Οὐ καταισχυνῶ τὰ ὅπλα τὰ ἱερὰ, οὐδ 'ἐγκαταλείψω τὸν παραστάτην ὅτῳ ἂν αὰσς ςόὲόωςς καὶ τὴν πατρίδα οὐκ ἐλάσσω παραδώσω, πλείω δὲ καὶ ἀρείω ὅσης ἂν παραδέξωμαι. **καὶ εὐηκοήσω τῶν ἀεὶ κραινόντων ἐμφρόνως καὶ τοῖς** θεσμοῖς τοῖς ἰδρυμένοις πείσομαι καὶ οὕστινας ἂν ἄλλους τὸ πλῆθος ἰδρύσηται ὁμοφρόνως · καὶ ἂν τις ἀναιρῇ τοὺς θεσμοὺς ἢ μὴ πείθηται οὐκ ἐπιτρέψω , ἀμυνῶ δὲ καὶ μόνος καὶ μετὰ πολλῶν. καὶ ἱερὰ τὰ πάτρια τιμήσω. ἵστορες τούτων Ἄγλαυρος, Ἐνυάλιος, Ἄρης, Ζεύς, Θαλλώ, Αὐξώ, Ἡγεμόνη.

### Afrikaanse vertaling

Die eed is in 2020 deur professor Jorrie Jordaan vertaal:

Ek sal die wapens wat ek aan my taak toewy, nie oneer aandoen nie, en ek sal my medestryders met wie ek skouer aan skouer veg, nie verlaat nie. Ons heiligdomme en sedes sal ek verdedig, op my eie of saam met my medestryders. Ek sal toesien dat ons vaderland vir die nageslag behoue bly, nie in kleiner vorm as wat ek dit ontvang het nie maar nog groter en beter. Ek sal die heersende bewindhebbers met bereidwilligheid gehoorsaam, en aan die neergelegde grondwet sal ek my onderwerp, en ook aan alle ander wette wat deur die landsburgers neergelê word. En as iemand die grondwet sou wou ophef of ongehoorsaam of omverwerp, sal ek dit afweer, op my eie of saam met my medestryders. Die godsdiens van my voorouers sal ek eerbiedig.
*Moenie verwar word met Bergjode nie.*

Die **Boerejode** (of **Afrikanerjode**) is die afstammelinge vanuit die Afrikanerdom en die Jodedom. Aan die begin van die 19de eeu, toe groter geloofsvryheid in Suid-Afrika bekendgestel is, het ’n klein getal Asjkenasiese Jode vanuit die Verenigde Koninkryk en Duitsland geëmigreer. Die eerste Suid-Afrikaanse Asjkenasiese gemeente is in 1841 gestig. Tussen die laat 19de eeu en 1930 het groot getalle uit Litaue en Letland na Suid-Afrika verhuis. Hul kultuur en bydrae het die karakter van die Suid-Afrikaanse gemeenskap verander.

Volgens die Suid-Afrikaanse Jodemuseum het "baie van die latere immigrante met niks anders as hul spitsvondigheid en ervaring hier aangekom nie. Die meeste was tydens hul aankoms nie Engels magtig nie. Dikwels sou hulle eers Afrikaans voor Engels aangeleer het. Hierdie huishoudings was veeltalig, in die sin dat die ouers Jiddisj en Afrikaans gepraat het, terwyl die kinders Engels op skool geleer het."

Tweede Vryheidsoorlog
---------------------

Volgens David Saks van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes het daar nagenoeg 300 Jode hulle aan Boerekant geskaar tydens die Tweede Vryheidsoorlog deur aktief teen die aggressor te veg of deur voorrade te lewer. Die Jode wat in Transvaal (hoofsaaklik Johannesburg) woonagtig was het in groot getalle die republiek verlaat en na stede soos Durban, Port Elizabeth en Kaapstad gegaan terwyl die Jode in die Vrystaat groter trots in hul Republiek gehad het en waarvan die meerderheid ook tot aan die einde geveg het of totdat hulle as krygsgevangenes weggevoer is. Iemand soos Jacob Arnhold, gebore in Leipzig, het bekend gestaan as "*President Kruger se Jood*" en het aan belangrike veldslae deelgeneem. Die grootvader van oudmin. Ronnie Kasrils, ene Nathan Kasrils, het ook saam met die Boere geveg en is deur genl. De la Rey beskryf as ’n ‘skerpskutter en spioen’. Die eerste Jood wat sy lewe verloor het ter verdediging van die Boererepublieke was Harry Spanier wat by Surprise Hill naby Ladysmith gesterf het. Pres. Kruger het sy begrafnis bygewoon en gesê: "Ag barmhartige God, selfs Abraham se kinders het ons in ons nood help veg."

Die invloed van Jiddisj op Afrikaans
------------------------------------

Enkele woorde uit Jiddisj (soos *kugel*, *schlep*, *Schwarzer*, *sjiksa* en *weisser*) het in die Afrikaanse taal neerslag gevind, soos die Jiddisj-sprekende Suid-Afrikaanse Jode binne die gemeenskap geassimileer het en kruisbestuiwing tussen die twee tale plaasgevind het. Met verloop van tyd het die invloed van Jiddisj begin kwyn soos die Jode weggetrek het. Die Universiteit van Kaapstad se biblioteek van Joodse Studies het ’n omvattende versameling Suid-Afrikaanse boeke in Jiddisj, hoewel nie soseer wat betref die tydskrifte nie.

Bekende Boerejode
-----------------

* Olga Kirsch, vername Afrikaanse skryfster en digteres.
* Pieter-Dirk Uys, Suid-Afrikaanse satirikus, verhoogkunstenaar, skrywer en sosiale aktivis.
* Joel Stransky, Suid-Afrikaanse rugbyspeler.
* Rabbi M. Romm het die Siddoer (Hebreeuse gebedeboek) in Afrikaans vertaal en wyd versprei.

Lees ook
--------

* Bondeldraermonument
*Eersterangse krieket* word altyd in wit uitrustings...
...en met rooi krieketballe gespeel
**Eersterangse krieket** (Engels: *First-class cricket*) is 'n vorm van krieketspel bestaande uit wedstryde wat vir drie of meer dae geskeduleer is, tussen twee spanne van elf spelers elk. Die wedstryd word amptelik as eersterangs aangewys op grond van die hoë standaard van die mededingende spanne. In sulke wedstryde word spanne toegelaat om twee kolfbeurte elk te speel; alhoewel in die praktyk, 'n span moontlik net een beurt kan kolf (weens 'n groot oorwinning), of glad nie kolf nie (weens gure weer/wedstryd afgelas).

Alhoewel toetskrieket die hoogste standaard van krieket verteenwoordig, is dit self 'n vorm van eersterangse krieket. Die term "eersterangs" word egter meer algemeen gebruik om te verwys na plaaslike/binnelandse kompetisies. 'n Speler se eersterangse statistiek sluit sy vertonings in toetswedstryde in.

As gevolg van die tydseise van eersterangse kompetisies is die spelers meestal betaalde professionele sportslui, maar in historiese opsig neem baie amateurspelers ook daaraan deel. Eersterangse spanne verteenwoordig gewoonlik 'n geopolitieke streek, soos 'n Engelse graafskap, 'n Australiese deelstaat, 'n Suid-Afrikaanse provinsie, 'n Nieu-Seelandse provinsie of 'n Wes-Indiese eilandstaat.

Plaaslik
--------

Tans beskik al twaalf toetsnasies oor minstens een plaaslike eersterangse kriekettoernooi.

| Nasie | Liga(s) |
| --- | --- |
| Vlag van Afghanistan Afghanistan | *Ahmad Shah Abdali 4-day Tournament* |
| Vlag van Australië Australië | *Sheffield Shield* |
| Vlag van Bangladesj Bangladesj | *National Cricket League* |
| Vlag van Engeland Engeland | *County Championship* |
| Flag of Ireland Ierland | *Inter-Provincial Championship* |
| Vlag van Indië Indië | *Ranji Trophy* |
| *Duleep Trophy* |
| *Irani Cup* |
| Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seeland | *Plunket Shield* |
| Vlag van Pakistan Pakistan | *Quaid-e-Azam Trophy* |
| Vlag van Sri Lanka Sri Lanka | *Premier Trophy* |
| Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika | *Sunfoil Series* |
| *Provincial Three-Day Challenge* |
| Flag of West Indies Wes-Indië | *Regional Four Day Competition* |
| Vlag van Zimbabwe Zimbabwe | *Logan Cup* |
|  |  |
| --- | --- |
| 'n Heksagonale digpakking | Die eenheidsel |

Die **heksagonale digpakking** is die eenvoudigste digpakking in die kristallografie. Dit het die stapelvolgorde ...-A-B-A-B-A-B-... (of ...-A-C-A-C-A-C-...) 

Dit wil sê dat die eenheidsel uit twee lae bestaan en dat in vertikale rigting twee atome net op 'n afstand van {\displaystyle 2{\sqrt {3}}R} van mekaar lê. Dus, vir 'n ideale heksagonale digpakking, is die verhouding van die selparameters c/a gelyk aan {\displaystyle {\sqrt {3}}}. Die simmetrie van hierdie eenvoudige atoomrooster is heksagonaal {\displaystyle (P6\_{3}/mmc)}. 

Daar is geen simmetriebeperking op die c/a verhouding nie en dikwels wyk hierdie verhouding effens van die ideale waarde af.

Omringing
---------

Elke atoom in hierdie struktuur word deur ses ander atome omring. Dit geld ook vir die kubiese digpakking. Die omringing in die heksagonale digpakking het nogtans die vorm van 'n trigonale prisma en nie van 'n oktaëder soos in die kubiese digpakking nie.

Afgeleide strukture
-------------------

Die WC-struktuur
'n Afgeleide struktuur van die heksagonale digpakking is die struktuur van α-WC. In hierdie struktuur wissel lae van wolframatome af met lae van koolstofatome.

Holtes
------

Die heksagonale digpakking word gekenmerk deur holtes wat hul tussen die atome bevind. 
Daar is holtes wat (ongeveer) die vorm van 'n oktaëder het asook tetraëders, net soos in die kubiese digpakking. Talle tipes kristalstrukure bestaan uit digpakkings van anione met katione in die holtes tussen die lae.
'n Heksekring in 'n woud.
‘n **Heksekring** wat in die volksverhale voorkom, is meesal ‘n sirkel wat gevorm word deur paddastoele. Die feetjies dans in die maanlig in die rondte op so ‘n kring paddastoele en vergader binne die sirkel. Daar is geglo dat dit vir ‘n mens gevaarlik is om deur so ‘n kring te stap, want hekse kan dan siektes by so ‘n persoon veroorsaak. In ander volksverhale bring dit juis weer geluk.

So ‘n kring is in werklikheid die gevolg van ‘n paddastoel wat in die middel van die sirkel gestaan het en sy spore na alle kante uitgeskiet het voordat dit verwelk het.

Feetjies wat aanhoudend in ‘n kring op dieselfde plek dans, was in die folklore ook soms die gewaande oorsaak van ‘n kring dooie gras. Dit is egter die gevolg van ‘n swam wat die gras se wortels aantas.

In Duits staan die verskynsel bekend as Feenringe (‘’kringe van die feetjies’’) en in Engels as fairy rings.

Bibliografie
------------

* Hendrikson, Robert: The encyclopedia of words and phrase origins. Londen: MacMillan, 1987. ISBN 0-333-46089-8
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Vrywaring: Die mediese inligting verskaf op Wikipedia dien slegs as 'n riglyn en dra geen waarborg van feitelike korrektheid nie. Enige vrae of klagtes oor u persoonlike gesondheid behoort na 'n dokter verwys te word.* |

**Efavirens/emtrisitabien/tenofovir** (generiese naam) (handelsnaam **Atripla** ®) is 'n vastedosiskombinasie-antiretrovirale geneesmiddel vir die behandeling van MIV-infeksie. Die produk, ook trippelterapie genoem, kombineer Gilead Sciences se emtrisitabien en tenofovir (reeds beskikbaar as **Truvada** ®) met Bristol-Myers Squibb se efavirens in 'n een-per-dag tablet. Die kombinasie verlig die las op pasiënte om meer as een preparaat te neem en verbeter dus die pasiëntsamewerking. Op die lang duur verhoog dit die vereiste nakoming van die voorgeskrewe teenretrovirale behandeling. 

In die VSA word dit bemark deur Gilead Sciences onder die **Atripla** ®-handelsnaam, teen 'n pasiëntkoste van VS$1 850 vir 'n maand se voorraad. Sedert 2007 kos dit ongeveer VS$1 344 in Indië en VS$528 in Afrika.
**Atripla** ® het 'n vaste kombinasie van 600 mg efavirens, 200 mg emtrisitabien en 300 mg tenofovir disoproksielfumaraat, per tablet. Volwassenes neem een tablet daagliks, verkieslik met slaaptyd, om sodoende die newe-effekte op die senuweestelsel te omseil. Atripla ® word nie aanbeveel vir pasiënte jonger as 18 jaar nie.

In Indië het die maatskappy *Cipla* sy eie weergawe van **Atripla** ®, genaamd **Viraday** ®, vrygestel.

In Suid-Afrika het die minister van gesondheid, dokter Aaron Motsoaledi die eerste tablet op staatstender op 9 April 2013 aan 'n pasiënt in Ga-Rankuwa toegedien. Finale implementering in alle klinieke en staatshospitale van Suid-Afrika is op 3 Oktober 2013 van stapel gestuur.

Lys van handelsname beskikbaar in Suid-Afrika
---------------------------------------------

* **Atripla** ® tablette
* **Odimune** ® tablette
* **Tribuss** ® tablette

*Voetnota: ® is 'n geregistreerde handelsmerk*
Die **Kawasaki Ki-45** ((ja) : 屠龍) is 'n tweemotorige, Japannese vegvliegtuig wat tydens die Tweede Wêreldoorlog diens gedoen het. Die vliegtuig is gebou in antwoord op 'n Japannese spesifikasie vir 'n tweemotorige vegvliegtuig met 'n lang togafstand. Die prototipe het sy nooiensvlug in Januarie 1939 voltooi maar aanhoudende probleme met die motors het tot gevolg gehad dat produksie eers in September 1941 'n aanvang kon neem. Hierdie model was bekend as *Ki-45 Kai Toryu*, kai is kort vir *kaizo* (gemodifiseer) en *Toryu* beteken *draak jagter*. Die tweesitplek *Toryu* is in Augustus 1942 in diens gestel en was betrokke in sy eerste aksie in Oktober 1942.

Die *Ki-45* het 'n aantal *Consolidated B-24 Liberators* afgeskiet en was toe aangepas as 'n nagvegter nadat die Geallieerdes hulle aanvalle na die nag verskuif het. Die nagvegter se sukses het daartoe gelei dat 'n spesiale model, die *Kai-C* ontwerp is met 'n kanon wat skuins opwaarts vuur. Op 15 Junie 1944 het die *Ki-45* sewe *Boeing B-29 Superfortresse* afgeskiet. In Mei 1944 was die *Ki-45* vir die eerste keer gebruik vir *Kamikaze* aanvalle. Daar was 1701 eenhede van die vliegtuig gebou.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Kawasaki Ki-45 Kai-C Toryu:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 2 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Mitsubishi Ha-102 14-silinder, twee rye stermotor |
| Kraglewering per motor | 1 080 perdekrag |
| Vlerkspan | 15,05 m |
| Lengte | 11,00 m |
| Hoogte | 3,7 m |
| Vlerkoppervlakte | 32,0 m2 |
| Maks. opstygmassa | 5 500 kg |
| Maksimumsnelheid | 545 km/h |
| Operasionele hoogte | 10 000 m |
| Togafstand | 2 000 km |
| Klimvermoë | 700 m per minuut |
| Bewapening | Twee 12.7 mm masjiengewere tussen kajuite teen 30°twee 12.7 mm masjiengewere en een 20 mm kanon in neusplus een 7.92 mm masjiengeweer wat agtertoe wys. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die ***Heldedig van Gilgamesj*** is ’n epiese gedig uit antieke Mesopotamië. Dit dateer uit die Derde Dinastie van Ur (omstreeks 2100 v.C.) en word dikwels beskou as die eerste groot letterkundige werk. Die letterkundegeskiedenis van Gilgamesj begin met vyf Sumeriese gedigte oor "Bilgamesj" (die Sumeries vir Gilgamesj), die koning van Uruk. Dié onafhanklike stories is later saamgevoeg as een heldedig. Die eerste weergawe wat behoue gebly het, bekend as die "Oud-Babiloniese weergawe", dateer van die 18de eeu v.C.. Net ’n paar kleitablette daarvan bestaan nog. Die latere "standaardweergawe" dateer van die 13de tot 10de eeu v.C. Sowat twee derdes van dié langer weergawe (12 tablette) is al ontdek: van die beste eksemplare in die ruïnes van die Biblioteek van Assurbanipal uit die 7de eeu v.C.

Inhoud
------

Die eerste helfte van die heldedig bespreek Gilgamesj, die koning van Uruk, en Enkidu, ’n wilde man wat deur die gode geskep is om Gilgamesj se verdrukking van die mense van Uruk stop te sit. Ná ’n aanvanklike stoeigeveg raak Gilgamesj en Enkidu groot vriende. Saam reis hulle na Berg Cedar en verslaan Humbaba, sy monsteragtige bewaker. Later maak hulle die Bul van die Hemel dood wat die godin Isjtar stuur om Gilgamesj te straf omdat hy haar toenaderings verwerp het. As straf vir dié dade veroordeel die gode Enkidu ter dood.

In die tweede helfte van die heldedig onderneem Gilgamesj, wat treur oor die dood van Enkidu, ’n lang en gevaarlike reis om die geheim van die ewige lewe te ontdek. Hy leer eindelik: "Die lewe, waarvoor jy soek, sal jy nooit vind nie. Want toe die gode die mens geskape het, het hulle die dood deel van hom gemaak, en die lewe in hul eie hande weerhou." Danksy sy groot bouprojekte, sy weergawe van ’n wyse man se advies en wat ’n onsterflike man vir hom vertel het oor die Groot Vloed, oorleef Gilgamesj se roem egter sy dood.
'n Groep mense wat saam eet.
Babatjies tussen 8 en 12 maande begin vaste kosse eet, dis gewoonlik 'n morsige affêre.
**Eet** is die proses waartydens voedsel ingeneem of genuttig word. Mense en diere moet gereeld voedsel inneem om die nodige energie en boustowwe wat lewe onderhou daaruit te kan tap. Daarteenoor hoef meeste plante nie te eet nie, omdat hulle energie van die son vir fotosintese absorbeer. Tydens fotosintese produseer hierdie plante hul eie voedsel.

Spysvertering
-------------

Voedsel word deur die mond (of bek by diere) in die liggaam opgeneem en deur die slukderm na die maag vir vertering gevoer. Tande in die mond word gebruik om die kos fyn te maal voordat dit gesluk word. Die proses van eet word gewoonlik deur 'n gevoel van honger voorafgegaan.

Dieet
-----

Omdat diere van eksterne voedselbronne afhanklik is, eet hulle plante of ander diere. Diere wat plante eet word herbivore genoem, terwyl diere wat ander diere eet karnivore genoem word. Diere wat beide plante en ander diere verorber word omnivore genoem.

Baie mense kan egter nie genoeg eet nie, wat tot oorgewig en vetsug aanleiding gee. Die eet van ongesonde kosse kan weer tot gesondheidsprobleme of selfs vetsug lei. Dit is belangrik om 'n gesonde dieet te handhaaf deur genoeg groente en vrugte in te neem.

Maaltye
-------

Etes word gewoonlik in drie kleiner maaltye per dag verdeel. Eetgerei soos 'n lepel, mes en vurk word gewoonlik ingespan om die kos op te skep, te sny of op te lig. In tradisioneel ouer beskawings, bv. in Midde-Afrika, word kos met die hande geëet en word hierdie implemente nie gebruik nie.

### Ontbyt

Ontbyt of oggendete is die belangrikste maaltyd van die dag en behoort nooit oorgeslaan te word nie. Dit word genuttig nadat 'n persoon opgestaan het, maar voordat hy of sy met die dagtake begin. Ontbyt kan wissel van graankosse, met miskien vars vrugtesap, tot groter etes met spek, eiers, tamatie en roosterbrood.

### Middagete

Middagete word gewoonlik tussen 12:00 en 14:00 genuttig. Baie mense gryp net vinnig iets vir middagete voordat hulle met hulle dagtake voortgaan. In sommige lande, soos Spanje, rus mense eers na middagete deur 'n ligte slapie of siësta te neem.

### Aandete

Aandete is die laaste maaltyd van die dag en word gewoonlik tussen 17:00 en 19:00 genuttig. Aandete is meestal 'n warm maaltyd met 'n vleisgereg, groente en stysels soos rys en aartappels. Sommige mense eet eerder groter middagetes en neem dat net iets ligs vir aandete.
**Heitsi-eibib** is die mitologiese halfgod van die Khoikhoi van die weskus van suidelike Afrika.

Rol
---

Hy is beskou as 'n half-menslike wese en 'n teruggekeerde held uit die voorgeslagte. Die rol van hierdie kulturele held het van plek tot plek en van tyd tot tyd verskil. Hy was 'n vrugbaarheidsgod, 'n meesterlike towernaar, die god van die diere en die natuur, die beskermer van die jagters, en soms 'n voorbeeldige vegter, maar ook soms as 'n bedrieër. In sekere stories word hy as deel van die skepping van die wêreld voorgestel.

Dood en wedergeboorte
---------------------

Heitsi-eibib word gebore, sterf en dan vind 'n wedergeboorte plaas. In sekere legendes word hy voorgestel as die seun van 'n koei wat deur "magiese" gras bevrug is. Na sy opstanding lewer hy verdere diens aan die mensdom. Omdat hy meermale gesterf het en telkens herbore word, is daar baie legendes oor die wyse waarop hy om die lewe gekom het.

Klipstapels
-----------

Langs die oeroue voetpaaie van die Khoikhoi aan die noorde- sowel as suidekant van die Oranjerivier word op opvallende plekke hopies klippe aangetref. Dit word beskou as die veelvuldige graftes van Heitsi-eibib. Namas wat by sulke klipstapels verbygekom het, het verder klippe en ook blare en tabak daarop geplaas. Dit is gedoen ter ere van die voorvadergeeste en om so geluk en 'n goeie reis te verseker. In die Auasberge in Namibië is van hierdie stapels tot monument verklaar.

Wondergat
---------

By Cornellskop naby Anniesfontein (net noordwes van Kuboes) in die Richtersveld is die grot bekend as die Wondergat. Die Namas het 'n heilige ontsag vir die grot gehad omdat hulle dit beskou het as die blyplek van Heitsi-eibib wat daar oor sy skatte die wag hou.

Lees ook
--------

* Draakasemgat
* Isivivane
* Tradisionele Afrika-godsdiens

Let Wel
-------

Moet hierdie onderwerp nie verwar met Geitsi Gubib (Brukkaros) nie.

Bibliografie
------------

* Green, Douglas G.: To the river's end. Kaapstad: Howard B. Timmins, s.j.
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, verskeie dele.
* van Reeth, Adelaïde: Ensiklopedie van die Mitologie. Kaapstad: Vlaeberg, 1994. ISBN 0-947461-57-4
* www.richtersveld.net
Aartsbiskop Gregorios Johanna (links) van die Siries-Ortodokse Kerk van Aleppo in 2012 saam met die Oostenrykse politikus Reinhold Lopathka.
**Johanna Ibrahim** (Siries: يوحنا إبراهيم), ook bekend as **Gregorios Johanna Ibrahim** (gebore 18 Augustus 1948) is die Siries-Ortodokse aartsbiskop van Aleppo.

Lewe
----

Ibrahim is in Qamishly, Sirië, gebore. Hy het van 1973 tot 1976 kerkstudies en kerkreg in Rome studeer. Hy het in 1973 ’n monnik geword, in 1976 ’n diaken en toe ’n priester en in 1979 ’n biskop. In 1988 het hy die uitgewery Al Raha Mardin in Aleppo gestig.

Ibrahim het verskeie grade behaal, onder meer ’n doktorsgraad van die Universiteit van Birmingham in Brittanje. Voordat hy ’n biskop in Sirië geword het, het hy posisies beklee in Irak, Swede, Nederland, België en Libanon. Hy was op die komitee van verskeie internasionale godsdiensrade.

In 2013 is Ibrahim en die Grieks-Ortodokse metropolitaan van Aleppo, Boulos Jazidji, deur militante in die Siriese Burgeroorlog ontvoer; dit was ’n paar jaar lank onbekend wat van hulle geword het. Die program Beloning vir Reg het $5 miljoen uitgeloof aan iemand met inligting oor die ISIS-netwerk wat verantwoordelik was vir die ontvoering van hulle en drie ander geestelikes, Maher Mahfouz, Michael Kayyal en Paolo Dall'Oglio. In Januarie 2020 het die Vatikaanstad se nuusagentskap, Agenzia Fides, berig oor ’n verslag deur Mansur Salib, wat in die berig beskryf word as ’n "Siriese burger in die Verenigde State", wat in ’n blog op Medium.com gepubliseer is. Daarin word beweer die twee biskoppe is in 2016 vermoor.

Sien ook
--------

* Christendom in Sirië

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Vergelyking van oppervlakeenhede**| Eenheid | SI | SI-basis |
| --- | --- | --- |
| 1 ca | 1 m² | 1 m² |
| 1 a | 1 dam² | 10² m² |
| 1 ha | 1 hm² | 104 m² |
| 100 ha | 1 km² | 106 m² |
| 1 vierkante hektometer | 1 hm² | 104 m² |
| Nie-SI-vergelykings |
| Nie-SI | Metriek | SI-basis |
| 1,168 morg | 1 ha | 104 m² |
| 2,471 akker | 1 ha | 104 m² |
| 107 639 vk. voet | 1 ha | 104 m² |
| \* 0,00386102 vk. myl (statuut) | 1 ha | 104 m² |
| \* 15 mū (China) | 1 ha | 104 m² |
| \* 0,15 qǐng (China) | 1 ha | 104 m² |
| 10 dunam (Midde-Ooste) | 1 ha | 104 m² |
| 10 stremmata (Griekeland) | 1 ha | 104 m² |
| 6.25 rai (Thailand) | 1 ha | 104 m² |
| ~1,008 chō (Japan) | 1 ha | 104 m² |

 Definisie van 'n *hektaar* en van 'n *aar*.
Die oppervlakte van 'n rugbyveld is ongeveer een hektaar.
'n **Hektaar** is 'n meeteenheid van oppervlakte, gelyk aan 10 000 vierkante meter, wat veral gebruik word om grondgebied te meet. 'n Vierkant van een hektaar se sye is 100 meter lank (1 hektometer). Die naam hektaar kom van die Griekse voorsetsel *hekto* vir *100* en die eenheid *aar*. 'n Hektaar is 100 are of 'n vierkante hektometer. Die aar was die basiseenheid vir oppervlakte en was een van die oorspronklike vyf eenhede van die metrieke stelsel wat in 1795 deur die Franse opgestel is.

Nóg die aar nóg die hektaar vorm deel van die moderne SI-stelsel; die gebruik van hektaar word egter steeds toegelaat en die eenheid word presies gedefinieer deur basiseenhede in die SI-stelsel.

Simbool: ha
1 ha = 100 a = 1 hm² = 0,01 km² = 10 000 m² = 100 meter × 100 meter.
Die hektaar word algemeen gebruik in baie lande, veral gebiede wat grondbeplanning en -bestuur behels soos landbou, bosbou, en stadsbeplanning. Dit is veral nuttig waar vierkante meter omslagtig en onnodig presies sou wees. In die VSA en Kanada word die akker (*acre*) oor die algemeen steeds in soortgelyke gevalle gebruik.
Die Praagse kasteel, soos gesien vanuit die suidweste
Die **Praagse kasteel** (Tsjeggies: *Pražský hrad*) is die grootste geslote kasteelkompleks ter wêreld met 'n oppervlakte van 45 hektaar, bestaande uit paleise, administratiewe geboue, kerke, versterkings en tuine, geleë op die bergpiek Hradčany wat 'n panoramiese uitsig oor die Tsjeggiese hoofstad Praag bied. Die kasteel se oorspronge strek terug tot in die 9de eeu. Dit is sindsdien deur generasies van boumeesters in 'n verskeidenheid argitektoniese style omgebou en uitgebrei. Die 14de eeuse Rooms-Katolieke Sint-Vituskatedraal het in die sentrum van die kasteelkompleks ontstaan. Hier, in die sogenaamde Kroonkamer, word die Boheemse kroonjuwele bewaar.

Die kasteel het as setel van Boheemse hertoë en konings, twee van die Heilige Romeinse Ryk se keisers en Tsjeggo-Slowaakse staatspresidente gedien. Tans is die Praagse kasteel, wat in 2016 die mees besoekte besienswaardigheid in Praag en heel Tsjeggië was, die amptelike setel van die president van die Tsjeggiese Republiek.

Op 23 Mei 1618 het 'n historiese gebeurtenis hier afgespeel wat tot die Dertigjarige Oorlog en ingrypende politieke veranderinge in Europa sou lei – die sogenaamde Tweede Praagse Defenestrasie waartydens die Heilige Romeinse Keiser se Praagse stadhouers, Jaroslaw von Martinitz en Wilhelm von Slavata, saam met die geheime skrywer Philipp Fabricius Platter uit die venster gegooi is. Die drie mans het tussen 15 en 16 meter diep geval, maar in 'n groot vullishoop beland. Slegs Wilhelm von Slavata is beseer. Die toneel van die historiese gebeure, 'n kamer in die kasteel se Lodewyksvleuel, bestaan steeds.
Morné van Rooyen was redakteur van *Swartland en Weskus Herald* tot Junie 2008. ***Swartland en Weskus Herald*** was 'n onafhanklike gemeenskapskoerant wat elke Donderdag van 29 April 2002 tot 4 September 2008 op Malmesbury en later Vredendal in die Wes-Kaap uitgegee is. Die koerant se drukoplaag was 6 000 per week.

Weekblad vir die Weskus
-----------------------

In die Swartland en Weskus is die *Herald* onder meer op Malmesbury, Moorreesburg, Darling, Piketberg, Porterville, Velddrif, Langebaan en Redelinghuys versprei. In die Olifantsriviervallei was vername verspreidingspunte onder meer Clanwilliam, Citrusdal, Vredendal, Klawer, Lutzville en Vanrhynsdorp. Buiten die hoofkantoor op Vredendal, het die *Herald* ook 'n kantoor op Porterville gehad. Die uitgewer en redakteur was Gerard Grobler. Die verslaggewers was Ilna Grobler, Tossie Engelbrecht en Elizna Mouton. 

Die *Herald* het gepoog om met politiek 'n neutrale standpunt te handhaaf, hoewel die koerant nie geskroom het om standpunt in te neem oor kwessies van gemeenskapsbelang nie.

Verdwyning
----------

Ná 'n uitgerekte regstryd met een van die land se grootste mediagroepe, is een van die beslote korporasies wat by die **Herald** betrokke was, in 2008 gelikwideer. Dit het meegebring dat die laaste uitgawe op 4 September 2008 verskyn. Net die volgende week is 'n nuwe weekblad gebore, *Tempo*.
**Newton Park** was een van die drie nuwe kiesafdelings wat voor die algemene verkiesing van 1966 in Port Elizabeth geskep is. Die ander was Algoa en Walmer wat saam met Port Elizabeth-Noord en Port Elizabeth-Sentraal die vyf kiesafdelings in die vriendelike stad sou bly tot in 1994.

In die eerste verkiesing in 1966 wen Myburgh Streicher van die Verenigde Party gemaklik met 'n meerderheid van 4 159 teen die Nasionale Party se M. la R. van der Vyver. Hy behou die setel in die 1970-verkiesing vir die V.P. met 'n meerderheid van 4 003 bo die N.P. se J. de Jager, wat 3 316 stemme kry en die Progressiewe Party se J. Molyneux met 786 stemme. Streicher wen in 1974 die vierde keer agtereenvolgens, nou met 'n meerderheid van net 1 061 stemme bo die N.P. se L.S. Strydom, wat 4 264 stemme gekry het, en die P.P. se S.S. Schkolne met 1 378 stemme. 

Op 19 Januarie 1977 skors die Verenigde Party ses Volksraadslede onder leiding van Streicher, toe Kaaplandse leier, omdat hulle geweier het om die planne vir 'n nuwe party, wat uit die Progressiewe Reformiste Party, Demokratiese Party (1973) en Verenigde Party se lede sou bestaan, te steun. Dit was almal lede van die regtervleuel in die V.P. die sogenaamde Ou Garde. Hulle het gevolglik die Onafhanklike Verenigde Party op 26 Maart 1977 gestig, wat met ingang 28 Mei 1977 die Suid-Afrikaanse Party geword het. In die verkiesing van 1977 het die party in twee setels, naamlik Port Elizabeth-Sentraal en Walmer, asook Simonstad gewen. Streicher was die SAP-kandidaat in Wynberg, maar het verloor.

Van 1977 af was Newton Park 'n veilige N.P.-vesting.

Sien ook
--------

* Algoa (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Distrik (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Noord (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Sentraal (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Suid (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Suidwes (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Wes (kiesafdeling)
* Walmer (kiesafdeling)

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.

Sien ook
--------

* Newtonpark
|  |
| --- |
| Deel van ’n reeks oor |
| Oosterse Ortodoksie |
|  |
| Geskiedenis |
| Oosters-Ortodokse Kerk Bisantynse Ryk Ekumeniese konsilie Oos-Wes-skisma Oriëntale Ortodoksie
*Belangrikste konsilies:* Nicea I  • Konstantinopel I  • Efese  • Chalcedon  • Konstantinopel II  • Konstantinopel III  • Nicea II |
| Oosters-Ortodokse kerke |
| Ekumeniese Patriargaat van Konstantinopel Grieks-Ortodokse Kerk van Alexandrië Grieks-Ortodokse Kerk van Antiogië Grieks-Ortodokse Patriargaat van Jerusalem Russies-Ortodokse Kerk Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk Serwies-Ortodokse Kerk Roemeens-Ortodokse Kerk Bulgaars-Ortodokse Kerk Kerk van Siprus Kerk van Griekeland Pools-Ortodokse Kerk Ortodokse Kerk van Albanië Ortodokse Kerk van Tsjeggië en Slowakye (Ortodokse Kerk in Amerika) |
| Geloof |
| Askese  • Diofisitisme  • Eerste onder gelykes  • Heilige liturgie  • Ikonografie  • Jesusgebed  • Kruisteken  • Miafisitisme  • Monofisitisme  • Monoteletisme  • Nestorianisme  • Raskolniki  • Teose  • Teotokos |
| s • b • w |

**Monofisitisme** (van die Griekse *monos*, "enkele", en *physis*, "natuur") is die Christologiese standpunt dat Jesus net een enkele, goddelike natuur het. Dit staan teenoor duofisitisme, waarvolgens Christus twee nature behou het ná die vleeswording, een goddelik en een menslik.

Die term verwys histories na die posisie van die kerke (veral in Egipte en in ’n mindere mate Sirië) wat die Konsilie van Chalcedon van 451 verwerp het. Die meer gematigde lede van dié groep handhaaf ’n miafisitiese teologie, wat die geloof geword het van die Oriëntaal-Ortodokse kerke. Hulle glo dat Christus net een natuur het wat menslik én goddelik is. Baie van laasgenoemde kerke verwerp die naam "monofisities", maar dit word dikwels vir hulle gebruik in historiese geskrifte.

Ná die Konsilie van Chalcedon het die monofisitiese kwessie (saam met politieke en nasionalistiese faktore) gelei tot ’n blywende skeuring tussen die Oosterse kerke aan die een kant en die Westerse en Oosterse Ortodokse kerke aan die ander kant. Die Christologiese konflik tussen monofisitisme, duofisitisme en die subtiele verskille tussen die twee het van die 3de tot die 8ste eeu geduur en was ’n groot kwessie by al die ekumeniese konsilies buiten die eerste twee.

Die meeste hedendaagse Christene behoort tot die sogenaamde "Chalcedoniese" kerke – die Rooms-Katolieke Kerk, die Oosters-Ortodokse Kerk en die tradisionele Protestantse kerke (dié wat die eerste vier ekumeniese konsilies aanvaar). Hulle beskou monofisitisme as ’n dwaalleer.

Bronne
------

 Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX542555
* BNF: cb11990877h (data)
* GND: 4170477-0
* LCCN: sh85086960

 |
Uitsig op 'n gedeelte van Karkloofwoud en plato
Die Karkloofwaterval, 1898
Die **Karkloof-natuurreservaat**, insluitend die Karkloofwoud, is 22 km noord van Howick, KwaZulu-Natal, Suid-Afrika geleë.

Dit bestaan uit 'n groot (936 ha) misgordelwoud met inheemse geelhout- (*Afrocarpus falcatus*, *Podocarpus latifolius* en *Podocarpus henkelii*) en stinkhoutbome (*Ocotea bullata*).

Wildlewe sluit in samango-ape, blouduiker en bosbokke. Kroonarende (*Stephanoaetus coronatus*) broei hier,  en die bedreigde Kaapse woudpapegaai (*Poicephalus robustus robustus*) kom ook hier voor.

Endemies aan die gebied is 'n subspesie van die kuifkoptarentaal (*Guttera edouardi symonsi*), en 'n dwergverkleurmannetjie (*Bradypodion* sp.) wat verwant is aan die Natalse Middellandse dwergverkleurmannetjie en die swartkopdwergkameleon.

Ander voëls wat hier aangetref word, is onder meer die Knysnaloerie (*Tauraco corythaix*), gestreepte kanarie (*Crithagra scotops*), witkoljanfrederik (*Pogonocichla stellata*), oranjelyster (*Zoothera gurneyi*), draaihals (*Jynx ruficollis*), goudstertspeg (*Campethera abingoni*) en breëkoparend (*Polemaetus bellicosus*).

Sien ook
--------

* Woude van KwaZulu-Natal
* Karkloof-varkblompylstert

Bibliografie
------------

* Pooley, E. (1993). The Complete Field Guide to Trees of Natal, Zululand and Transkei. ISBN 0-620-17697-0ISBN 0-620-17697-0 .
* Tolley, K. en Burger, M. 2007. Chameleons of Southern Africa. ISBN 978-1-77007-375-3ISBN 978-1-77007-375-3.
**Kurt Cobain** (1967–1994) was ’n Amerikaanse sanger en liedjieskrywer van die groep Nirvana, wat ’n nuwe rockmusiekstyl bekend as *grunge* ontwikkel het. Dié musiek was veral in die vroeë 1990's gewild gewees. Hy is ook as die stem van Generasie X beskryf. Cobain was met die sangeres-aktrise Courtney Love getroud en het in 1994 op 27-jarige ouderdom selfmoord gepleeg.

Lewensloop
----------

Kurt Donald Cobain is op 20 Februarie 1967 in Aberdeen, Washington gebore. Sy ouers skei toe hy 7 was. Vanaf sy tweede jaar op hoërskool het hy saam met sy ma begin woon. Aan die einde van 1986 het hy in 'n woonstel ingetrek. Hy het gereeld na Olympia gereis om rockkonserte by te woon.

Cobain het Courtney Love in 1990 ontmoet. Hulle trou in 1992 in Hawaii nadat sy met sy kind, Frances Bean Cobain, swanger geword het.

Hy is met aandaggebrek-hiperaktiwiteitsteuring en bipolêre gemoedsteuring gediagnoseer en het reeds in sy tienerjare dwelms begin gebruik. Hy het ook kroniese brongitis gehad en het probeer om sy ongediagnoseerde maagtoestand met dwelms te behandel. Later in sy loopbaan is hy verskeie kere vir sy verslawing in inrigtings opgeneem. Die laaste keer het hy na sy huis ontsnap. Hy het selfmoord gepleeg deur 'n oordosis heroïen te neem en homself met 'n geweer te skiet.

Sien ook
--------

* 27-Klub
Die **Kunstenaarskolonie Worpswede** (Duits: *Künstlerkolonie Worpswede*) was 'n lewens- en werkgemeenskap van kunstenaars wat in 1889 in die dorp Worpswede (tans Nedersakse in Noord-Duitsland), sowat 18 kilometer noordoos van Bremen, gestig is. Worpswede het sodoende die tuisdorp van beduidende impressionistiese en ekspressionistiese Duitse kunstenaars geword.

Geskiedenis
-----------

Worpswede: *Bonze des Humors* van Bernhard Hoetger, 1914 als kopie van een kleinplastiek (1912) ontstaan
In 1889 het die kunstenaars Fritz Mackensen, Hans am Ende en Otto Modersohn hulle in die dorp Worpswede gevestig en hier 'n kunstenaarskolonie gestig. In 1893 het Fritz Overbeck en in 1894 Heinrich Vogeler by hulle aangesluit, terwyl Carl Vinnen uit Beverstedt informele kontak met die groep gehad het. Paula Becker, wat in 1901 met Otto Modersohn sou trou, het haar in 1898 in Worpswede gevestig waar Fritz Mackensen skilderlesse aan haar gegee het.

In 1895 het Heinrich Vogeler die voormalige plaashuis Barkenhoff gekoop wat hy volgens die Art Nouveau-styl omgebou het. Die Barkenhoff het vervolgens tot die sentrum van die kunstenaarsbeweging in Worpswede ontwikkel. Die eenvoudige landelike lewe en die Noord-Duitse landskapstoneel het ook skrywers soos Rainer Maria Rilke, sy latere vrou, die beeldhoueres Clara Westhoff, en Manfred Hausmann geïnspireer. Die argitek Bernhard Hoetger, skepper van die Böttcherstraße in Bremen, het in Worpswede ekspressionistiese baksteengeboue en -monumente geskep soos die Niedersachsenstein op die klein bergspits Weyerberg, wat met 'n hoogte van 50 meter bo-oor die heidelandskap van Worpswede verrys.

Die kunstenaars het veral belang gestel in die landskap se natuurlike lig, die landelike motiewe en landskapstonele, maar was ook gedryf deur romantiese verlange na die idille van die eenvoudige boerelewe in die natuur. Die kunstenaars se kunsgalerye en ateljees staan vandag oop vir besoekers, en daar woord ook gereeld uitstallings gehou.

* *Voorjaar in Worpswede*, 1900, van Hans am Ende
* Worpsweder landskap, 1900, van Paula Modersohn-Becker
Die **Swartmamba** (*Dendroaspis polylepis*) is 'n uiters giftige slang wat inheems is aan dele van Afrika suid van die Sahara.

Voorkoms
--------

Die slang is olyfgroen of grys met 'n liggroen pens met donker kolle. Jong slange is ligter van kleur as volwasse slange. Die slang maak sy kop bak wanneer dit bedreig word. Die slang word 2,5 - 4,5 m lank. Anders as wat sy naam aandui, is die swartmamba nooit heeltemal swart nie: sy kleur wissel van olyfgroen tot donkerbruin aan die bokant en gryserig op die pens. Sy bek is egter altyd pikswart binne-in.

Hierdie mamba is een van die grootste giftige stange van Afrika en ook die mees gevreesde. Hy word gemiddeld sowat 3 m lank, maar slange van tot 4,3 m is al teëgekom. Sy byt is feitlik altyd dodelik as dit nie onmiddellik behandel word nie. 'n Volwasse swartmamba het 'n minimumkapasiteit van 20 druppels gif per giftand, waarvan 2 druppels reeds 'n dodelike dosis vir die mens is.

Gedrag
------

Sy veglustigheid en aggressiwiteit word dikwels oordryf, maar as hy gekonfronteer word, val hy gewoonlik aan, veral tydens paartyd. Hy kan byna die helfte van sy voorlyf oplig en pik blitsvinnig. Aanvalle word dikwels deur 'n gesis voorafgegaan. In Suid-Afrika word die swartmamba hoofsaaklik in die laeveldgebiede van Mpumalanga, bosveld van Limpopo en Gauteng en in KwaZulu-Natal aangetref en leef hy in verlate erdvarkgate, termiethope en tussen die klippe op koppies. 

Sy verblyfplek is min of meer permanent. Hy is baie rats en is ewe tuis op die grond as in bome. Die prooi bestaan hoofsaaklik uit voëls en klein soogdiere soos knaagdiere en dassies. Hy vreet ook ander slange, soos kobra's en pofadders.

Voortplanting
-------------

Tussen 12 en 14 eiers word in die somer gelê. Die kleintjies is sowat 50 cm lank wanneer hulle uitbroei en kan reeds 'n klein prooi vang wanneer hulle slegs enkele ure oud is.

Gif
---

Die gif is senuvergiftigend. Die slang pik 'n paar keer na mekaar en die gif werk vinnig. Onmiddellike behandeling is nodig anders sterf die slagoffer weens verlamming en versmoring. 'n Teengif is beskikbaar.

Algemeen
--------

Die **swartmamba** is een van die dodelikste slange in die wêreld en is die langste giftige slang in Afrika. Indien 'n swartmamba teëgekom word moet daar stadig en versigtig agteruit beweeg word. Skielike beweging sal die slang vinnig en baie kere laat pik. Die slang kan teen 'n spoed van 20 km/h voortbeweeg.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van slange

Bron
----

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409591, volume 18, bl. 27

WikispeciesWikispecies
Wikispecies het meer inligting oor: **Dendroaspis polylepis**

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Dendroaspis polylepis***. |

* Die Suid-Afrikaanse Gids- feite en wenke. Isabel Uys. 2009 ISBN 978-1-86919-324-9

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q188690
* ARKive: dendroaspis-polylepis
* EoL: 795080
* EPPO: DNDAPO
* GBIF: 2469875
* iNaturalist: 30405
* ITIS: 700483
* IUCN: 177584
* NCBI: 8624

 |
Karl-Marx-Hof
Fasade Boschstraße
Binnehof
**Karl-Marx-Hof** is een van die bekendste *Gemeindebauten* (munisipale woonstelgeboue) in Wene, Oostenryk, en is geleë in die distrik van Döbling. Die gebou is vernoem na die bekende Duitse filosoof Karl Marx.

Karl-Marx-Hof is gebou op die Hagenwiese, 'n smal strook grond wat tot die 12de eeu onder die water van die Donaurivier was, diep genoeg vir skepe om oor die gebied te vaar. Teen 1750 was dit net 'n poel water wat gedreineer is deur die Heilige Romeinse keiser Josef II. Tuine is toe in die gebied aangeplant wat in die middel van die 1920's verwyder is om plek te maak vir die oprigting van die derde grootste behuisingsontwikkeling in Wene, 'n program onderneem deur die sosiale demokrate.

Karl-Marx-Hof is gebou tussen 1927 en 1930 deur die stadsbeplanner Karl Ehn, 'n volgeling van Otto Wagner, en ontwerp as 'n monumentele "superblok". Dit beslaan 1 382 woonstelle vir sowat 5 000 bewoners en is genoem die *Ringstrasse des Proletariats*, of die ringstraat van die proletariaat (in teenstelling met die elegante *Wiener Ringstraße*, 'n sirkelvormige straat aan die buitekant van die middestad). Slegs 20% van die 1 000 meter lange, 150 000 m² gebied is toegebou, die res van die gebied is ontwikkel in speelareas en tuine. Die perseel sluit in baie geriewe, insluitende droogskoonmakers, baddens, kleuterskole, 'n biblioteek, dokterspreekkamers en kantore. In die 1980's word Karl-Marx-Hof omgebou.

Karl-Marx-Hof was in die spervuur gedurende die *Februaraufstand* (Februarie-Opstand) van 1934 gedurende die Oostenrykse burgeroorlog. Die rebellerende werkers het hulself verskans binne Karl-Marx-Hof. Hulle was tot oorgawe gedwing nadat die Oostenrykse Leër en die Oostenrykse ver-regse paramilitêremagte Karl-Marx-Hof gebombardeer het met artillerie. Karl-Marx-Hof is hernoem Heiligenstädter Hof, maar het die oorspronklike naam teruggekry in 1945. Die artillerieskade is in die 1950's herstel.

Met 'n lengte van oor een kilometer (1 100 m), wat oor vier tremhaltes strek, hou Karl-Marx-Hof die rekord vir die langste enkele residensiële gebou in die wêreld.
Die **Luapularivier** op die grens tussen die Demokratiese Republiek die Kongo en Zambië verbind die Bangweulumeer met die Mwerumeer en is 'n belangrike boloop van die Kongorivier.

Stroomgebied
------------

Die Luapula is 560 km lank, loop suidwaarts uit die Bangweulumeer, deur moerassse aan die oostekant van die Kampolompomeer tot by Mukuku op die grens met Katanga in die DRK. Van hier af vorm die rivier vir die res van sy loop die grens tussen die DRK en Zambië. Dit draai eers wes en kort daarna noord en gaan voor dit in die Mwerumeer uitmond weer deur vleie, kanale en lagunes. Die reënseisoen is van November tot April. In die rivier wat wemel van die krokodille en seekoeie word deur die plaaslike bevolking vis vir die die mark gevang. Op die oewers voer boere 'n bestaansekonomie.

Bo- en benedeloop
-----------------

Die Chambeshirivier vloei in die Bangweulumeer en hierdie water word dan deur die Luapula verder geneem na die Mwerumeer. Die Luvuarivier neem dieselfde water van die Nwerumeer na die Luangwa-rivier. Waarskynlik is die bron van die Muniengashirivier die mees suidelike punt van die Kongobekken.

Vervoer
-------

Skeepvaart op die rivier word bemoeilik deur die moerasse, vleie en gedurige veranderinge aan die beskikbare vaargeule suid van die Bangweulumeer, oos van die Kampolompomeer en die Luapulamoerasse suid van die Mwerumeer. By Kapalala verhoed die Mambatuta-waterval en suid van Kasenga die Johnston-waterval (ook bekend as die Mambilima-waterval) skeepsverkeer. Stroomaf van laasgenoemde val is die rivier wel bevaarbaar vir 160 km en daarom is Kasenga die enigste beduidende rivierhawe. Op die oostelike oewer van die rivier is die paaienetwerk baie verbeter. Die Luapulabrug van 2½ km is gebou by Mukuku op die pad tussen Samfya en Serenje. Tussen Mwenda en Chembe oorspan die Mwanawasabrug van 320 m die rivier. Op verskeie plekke is daar ponte.

Bibliografie
------------

* Harrison, Ian en Randall Brummett en Melanie L.J. Stiassny: The Congo River Basin. www.link.springer.com (op internet)

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh87006086

 |
Die **Kunstekaap-teatersentrum**, algemeen bekend as die **Kunstekaap**, is ’n kompleks vir die uitvoerende kunste naby die Strandgebied in Kaapstad. Dit is in 1971 geopen as die **Nico Malan-teatersentrum** met die ballet *Sylvia*.

Die kompleks sluit in:

* Die Opera, met 1 487 sitplekke
* Die Teater, met 540 plekke
* Die Arena, met 140 plekke.

Geskiedenis
-----------

Die Kaaplandse Raad vir die Uitvoerende Kunste (Kruik) is in die vroeë 1960's gestig om die uitvoerende kunste in die Kaap te bevorder. Die verskillende streekrade in die land het subsidies van die staat ontvang om optredes aan te bied en teatergeriewe te bedryf. Kruik het deur die provinsie getoer met vier geselskappe: orkes, opera, ballet en drama.

In 1971 is die Nico Malan-teatersentrum geopen as die basis van Kruik se geselskappe. Die projek is deur die Nasionale Party-administrateur van die Kaapprovinsie, dr. Johannes Nicholas Malan, begin.

Sedert 1994 moes die streekrade se verskillende geselskappe onafhanklik word. Kruik en die Nico Malan het in dié tyd swaar gedra aan hul politieke bagasie. Die sentrum is in Maart 2001 hernoem na die Kunstekaap-teatersentrum, toe Kruik vervang is met die Kunstekaap-geselskap.

Die geselskap ontwikkel, mentor en bewaar Suid-Afrikaanse inheemse gebruike deur die kunste. Dit bied platforms vir die kunsvorms, kulture en tale vir voorheen benadeelde gemeenskappe. ’n Program om nuwe en gevestigde skrywers te ondersteun, bied jaarliks ’n reeks bedrywighede aan soos werksessies, voorlesings, en volskaalse produksies.