recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Maaloula**, soms ook **Ma'loula** of **Maalula** (Aramees: מעלולא, *Maʿlūlā*; Arabies: معلولا *Maʿlūlā*) is 'n dorp in die Siriese Rif Dimashq-goewernement. Die dorp is 56 km noordoos van die hoofstad Damaskus en meer as 1 500 m bo seevlak in 'n ruwe berggebied geleë.

Maaloula, wat hoofsaaklik deur Christene bewoon word, het van oudsher 'n belangrike rol as godsdienstige sentrum en toevlugsoord gespeel. Maar dit staan veral bekend as een van drie nedersettings in Sirië waar 'n Wes-Aramese dialek as omgangstaal gebesig word. Aramees was die moedertaal van Jesus van Nasaret, maar was al omstreeks 1300 byna uitgestorwe.

Etimologie
----------

Die dorpsnaam is afgelei van die Aramese woord מעלא (maʿ'əlā, "ingang").

Bevolking
---------

Volgens die sensus van 2004 het Maaloula 'n bevolking van 2 762 gehad. In 2013 is dit op sowat 5 000 beraam. Teen die middel van die 20ste eeu het nog sowat 15 000 mense in die bergdorp gewoon. Die meeste Maaloulis, soos die bewoners plaaslik genoem word, het hulle lankal in stedelike nedersettings gevestig, soos byvoorbeeld in Bab Touma, die Christelike kwartier van Damaskus se historiese stadskern waar die meeste bakkerye deur Maaloulis bedryf word. Die meeste van hulle spandeer hul vakansies in Maalouli sodat die dorpsbevolking in die somermaande maklik tot 6 000 kan styg.

Vandag is die meeste bewoners aanhangers van die Christelike (veral Antiogiese Ortodokse en Melkitiese Griekse Katolieke) en Islamitiese geloof. As gevolg van die Siriese burgeroorlog dien Maaloula as toevlugsoord vir Moslems uit Damaskus.

Taal
----

Maaloula is - naas twee nabygeleë dorpe, Bakh'a en Jubb Adin - een van drie plekke waar mense nog 'n Wes-Aramese dialek besig, al dien dit nie meer as skryftaal nie. Die dialek word mondeling van generasie tot generasie oorgelewer. Nogtans word daar pogings aangewend om 'n nuwe alfabet vir die dialek te ontwikkel waarby die skryfstelsels van verwante tale in die gebied as basis dien.

Die invloed van Siriese Arabies, waaraan inwoners onder meer deur die media blootgestel word, en verstedeliking bedreig die plaaslike dialek. Dorpsbewoners, wat huzlle in Damaskus vestig, laat hul moedertaal dikwels ten gunste van Arabies vaar. In 2003 is 'n taalskool in die dorp gestig om die Aramese taal van Maaloula te bewaar.
Die hartenssimbool.
Die stel in 'n Duitse pak.
**Hartens** of **harte** (Frans: *Cœur*, Duits: *Herz*) is een van die kleure, of stelle, in 'n pak speelkaarte van beide die Franse en Duitse ontwerp. Die simbool verskil egter effens: simbool: Herz in 'n Franse en simbool: Herz in 'n Duitse pak kaarte.

In brug, waarvoor die Franse kaarte algemeen in Duitsland gebruik word, word dit op die Franse naam, *Cœur*, genoem. In speletjies met Duitse kaarte word die hartens dikwels "Rooi" (*Rot*) genoem. In die spel watten is die hartensheer die hoogste troefkaart.

Die stel is in die 15de-eeuse Duitsland ontwerp en is die oorblyfsel van 'n groot poel eksperimentele tekens wat geskep is om die Latynse simbole te vervang.

Naam
----

Dit is nie bekend wat die oorsprong is van die term "hart" vir die simbool is nie, en dit lyk net effens soos 'n regte hart. Ekwivalente in ander tale beteken gewoonlik ook "hart".

* Die hart in 'n Duitse pak kaarte.Die hart in 'n Duitse pak kaarte.
* Die hart in 'n Franse pak kaarte.Die hart in 'n Franse pak kaarte.

Eienskappe
----------

Die simbool is hartvormig en die onderkant eindig in 'n skerp punt. Die twee lobbe wys na bo. Hartens is gewoonlik rooi.

### Franse patroon

Hier onder is die hartens van 'n Franse pak met 52 kaarte (die hartensridder, wat in tarotkaartspeletjies gebruik word, word nie vertoon nie):

* AasAas
* 22
* 33
* 44
* 55
* 66
* 77
* 88
* 99
* 1010
* BoerBoer
* VrouVrou
* HeerHeer

### Duitse patroon

Hier onder is die Duitse hartens uit 'n pak van 32 kaarte:

* 77
* 88
* 99
* 1010
* Unter*Unter*
* Ober*Ober*
* KoningKoning
* Daus*Daus*

Unicode
-------

In Unicode kom 'n swart hart ♥ en wit hart ♡ voor.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Hartens (speelkaarte).
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Maagd (Virgo)
Die astrologiese simbool van die Maagd
Die **Maagd** (Lat: *Virgo*) is die Westerse astrologiese teken van mense wat tussen ongeveer 23 Augustus en 22 September gebore is. Dit is die sesde teken van die diereriem.

Die Maagd is een van die drie aardtekens en vier beweeglike tekens. Dis ’n vroulike, negatiewe, introverte teken en is vergelykbaar met die Haan van die Chinese diereriem. Die tradisionele heerser van die Maagd is Mercurius.

Maagde kom volgens die astrologie goed oor die weg met lede van die ander aardtekens, Bul en Steenbok, asook met Krewe en Skerpioene.

Agtergrond
----------

Jou son- of sterreteken het betrekking op die stand van die son tydens jou geboorte. Astroloë verdeel die diereriem, die denkbeeldige gordel aan die hemelruim waarlangs die planete beweeg, in twaalf dele: die son- of sterretekens. Die "sterrebeelde" is eintlik die astronomiese konstellasies aan die hemelruim en kom weens die presessie van die nageweningspunte nie meer ooreen met die twaalf tekens wat in die astrologie gebruik word nie.
Disse wat van afval gemaak is.
Afval te koop op 'n mark in Istanboel.
Die **harslag** is die ingewande wat in die borsholte van die geslagte dier voorkom. Dit sluit in die hart, milt, longe, slukderm en gorrel en soms ook die lewer. Die Afrikaner*cuisine* ken baie geregte waarby harslag die vernaamste bestanddeel is. Gewoonlik word na sulke geregte verwys as afval. Deesdae word onder *afval* egter veral enige gereg met pens en pootjies verstaan.

Herkoms van die woord
---------------------

Vir die etimologie van *harslag* verwys die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (2003) na sy Nederlandse herkoms; daar bestaan *hartslag* wat 'die borsingewande' sowel as 'die klop van die hart' beteken. In Afrikaans het die woord hom volksetimologies gedifferensieer tot *harslag* (die ingewande) en as *hartslag* (die klop van die hart).

Gebruike
--------

Aangesien harslag soms taai kan wees hak of maal mense dit voordat dit in 'n gereg verwerk word. Varkhaksel en skaaphaksel is van die tipes geregte wat berei word. Dit sluit, byvoorbeeld, in:

* Boerehaksel – gehakte lewer, hart en niertjies met wortel, ui, neutmuskaat, naeltjies en beespotegelatien (sien ook by afval)
* Haksel in netvet – gemaalde lewer, hart en niertjies met naeltjies, kaneel, gemmer, suiker, sout en peper toegewikkel in netvet ('n met-vetweefsel-deuraarde vlies van die pens)
* Skilpadjies van skaapafval – gemaalde skaaplewer, skaaplonge en skaapniertjies met ui, koljander, sout en peper, toegevou in netvet en bedek met vetderm.

Buite Suid-Afrika
-----------------

In Oos-Nederland ken 'n mens die sogehete *pungel* of *zwoerdmaag*: 'n met hart, swoerd en worsvleis opgestopte varkpens wat toegestik en opgehang word om te laat droog.

In Karintië (Suid-Oostenryk) bestaan die *Maischale* of *Maischerl*: in netvet gebakte klompies van gemaalde varkhart, varklonge, maer varkvleis, gemeng met gekookte gort, knoffel, sout, peper, tiemie, marjolein, basilikum en 'n bietjie vleissop.

In die Angelsaksiese wêreld is *pluck* die eweknie van harslag; die heel bekendste harslaggereg ter wêreld is die Skotse haggis: in 'n skaappens gebakte gehakte skaaphart, skaaplonge, skaaplewer, skaapniere met hul niervet (*suet*), met aartappels, gort, vleissop en ui.

Bronne
------

* J.P. Stam-Dresselhuys en J.C. Wessels-Nijenhuis, *Streekrecepten*. L.J. Veen's Uitgeversmaatschappij N.V.; Amsterdam, 1966
* G.J. van Wyk, *Etimologiewoordeboek van Afrikaans*. Die Buro van die WAT; Stellenbosch, 2003
* Dine van Zyl, *Afval en Afvalligheidjies*. Saayman en Weber; Kaapstad, 1983
* Rosa Walder, *Kärntner Spezialitäten*. Fleischmann & Mair GmbH; Innsbruck-Rum, 1993
**Dean Arnold Corll** (24 Desember 1939 - 8 Augustus 1973) Gebore in Fort Wayne, Indiana, was 'n Amerikaanse reeksmoordenaar wat saam met twee tienermedewerkers David Owen Brooks en Elmer Wayne Henley, Jr. minstens 28 kinders en jong mans, ontvoer, verkrag, gemartel en vermoor het hulle vermoor in 'n reeks moorde wat strek van 1970 tot 1973 in Houston, Texas. Die misdade, wat bekend geword het as die *Houston Mass Murders*, het aan die lig gekom nadat Henley vir Corll gekonfronteer en geskiet het. Nadat hy weens bloedverlies dood is, het die owerhede die misdade ontbloot.

Moorde
------

Tussen 1970 en 1973 is dit bekend dat Corll minstens 28 slagoffers vermoor het. Al sy slagoffers was seuns en mans tussen 13 tot 20 jaar, waarvan die meerderheid in hul middel tienerjare was. Die meeste slagoffers is ontvoer uit Houston Heights, wat toe 'n lae-inkomstebuurt noordwes van die middestad van Houston was. By die meeste ontvoerings is hy bygestaan deur een of albei van sy tiener medepligtiges: David Owen Brooks en Elmer Wayne Henley. Verskeie slagoffers was vriende van een of albei van Corll se makkers; ander was individue met wie Corll self kennis gemaak het voor hul ontvoering en moord, en twee ander slagoffers, Billy Baulch en Gregory Malley Winkle, was voormalige werknemers van die Corll Candy Company. [
MMR-entstof
Die **MMR-entstof** is 'n entstof wat gebruik word om kinders teen pampoentjies, masels en Duitse masels in te ent. (Die gebruiklike afkorting **MMR** staan in Engels vir *measles, mumps and rubella*.)

Alhoewel hierdie besmetlike siektes deur die meeste mense as onskuldige kindersiektes beskou word, kan 'n baie klein deel van die gevalle op 'n lang termyn vir ernstige komplikasies sorg, soms selfs 'n lewenslange gestremdheid. Duitse masels kan by swanger vroue ook groot skade aan die ongebore kind veroorsaak, soms selfs 'n spontane aborsie. Pampoentjies kan in seldsame gevalle tot breinvliesontsteking lei of onvrugbaarheid by mans. 

Meeste lande bied hierdie drie-in-een inenting, aangesien dit as veiliger as drie aparte inentings beskou word. In Suid-Afrika kry kinders slegs 'n maselsinenting van die staat, terwyl MMR meestal in die privaatsektor toegedien word.

Ontwikkeling, formulering en administrasie
------------------------------------------

Twee werkers maak gaatjies in hoendereiers in voorbereiding vir 'n maselsentstof.
Die individuele komponent-virale stamme van die MMR-entstof is ontwikkel deur voortplanting in diere en menslike selle. Die lewende virusse vereis dierlike of menslike selle as 'n gasheer vir die produksie van meer virusse.

Byvoorbeeld, in die geval van pampoentjies en maselvirusse, is die virusstamme gekweek in geëmbrioneerde-hoendereiers en kuikenembrio-selkulture. Dit het virusse gevorm wat aangepas was vir die hoendereiers en minder geskik is vir menslike selle. Dus word hierdie stamme gedempte stamme genoem. Daar word soms na hulle verwys as neurogedempte stamme omdat hierdie stamme minder virulent is vir menslike neurone in vergelyking met die wilde stamme.

Die Rubella-komponent, Meruvax, is in 1967 ontwikkel deur middel van voortplanting met behulp van die menslike embrionale longsel-lyn WI-38 (vernoem na die Wistar Instituut) wat 6 jaar vroeër in 1961 afgelei is.

| Siekte geïmmuniseer | Komponent Entstof | Virus stam | Voortplantingsmedium | Groeimedium |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Masels | Attenuvax | Enders se verswakte Edmonston stam | kuikenembrio-selkultuur | Medium 199 |
| Pampoentjies | Mumpsvax | Jeryl Lynn (B valk) stam |
| Rubella | Meruvax II | Wistar RA 27/3-stam van lewendige verswakte roebellavirus | WI-38 menslike fetale longfibroblaste | MEM |

MMR II word gevriesdroog verskaf, en bevat lewende virusse. Voor inspuiting word dit deur die gesondheidswerker saamgestel met die verskafde oplosmiddel.

Die MMR-entstof word toegedien deur 'n subkutane inspuiting. Die tweede dosis kan so vroeg as een maand na die eerste dosis gegee word. Die tweede dosis is 'n dosis om immuniteit te produseer in die klein aantal persone (2-5%) wat nie na die eerste dosis maselsimmuniteit ontwikkel nie.  In die VSA word dit voor toegang tot kleuterskool gedoen omdat dit 'n gerieflike tyd is.

Sien ook
--------

* Andrew Wakefield
Die voormalige hoofkwartier in Amsterdam-Oost
Die teenswoordige hoofkwartier in Amsterdam-Centrum
***de Volkskrant*** is 'n Nederlandse dagblad. Dit is in 1919 gestig en beskik oor 'n nasionale oplaag van omtrent 250,000 eksemplare.

Dit was voorheen een van die voorste sentrumlinkse breëblad koerante, maar is vandag 'n mediumgrootte koerant van die sentrum. Pieter Klok is tans die hoofredakteur.

Geskiedenis
-----------

*De Volkskrant* is in 1919 gestig  en is sedert 1921 'n dagblad. *De Volkskrant* was oorspronklik 'n Katolieke koerant  wat nou bande gehad het met die Katolieke Volksparty. Die publikasie is tydelik in 1941 gestaak. 

Met die koerant se heroprigting in 1945 is sy kantoor van Den Bosch na Amsterdam geskuif.  Die koerant het in die 1960's 'n linksegesinde koerant geword maar in 1980 sy standpunt begin versag.  Op 23 Augustus 2006 het *de Volkskrant* sy 25 000ste uitgawe gepubliseer.

In 1968 het *de Volkskrant* en *Het Parool* se eienaars saamgesmelt in 'n nuwe entiteit genaamd *De Perscombinatie*. *Het Parool* het beheer gekry as gevolg van 'n groter belegging in die ouermaatskappy. *De Perscombinatie* het met gesamentlike drukwerk begin. In 1975 het *Trouw* hierby aangesluit. In 1994 het *De Perscombinatie* vir Uitgeverij Meulenhoff & Co aangekoop, waarna hulle voortaan sou bekendstaan as *PCM Uitgevers*. In 1995 het PCM die groter Nederlandse Dagblad Unie, die eienaars van die *Algemeen Dagblad* en *NRC Handelsblad*, aangeskaf. In 1996 het PCM *de Volkskrant* aangeskaf. PCM is in 2009 deur *De Persgroep* van België aangekoop, en in Desember 2009 herdoop tot *De Persgroup Nederland*, tans bekend as *DPG Media Nederland*.

In 2010 het Pieter Broertjes sy 20-jaar-lange termyn as hoofredakteur voltooi.  In 2013 is *de Volkskrant* bekroon met die Europese Koerant-toekenning in die kategorie nasionale koerante. 

In Oktober 2006 het *de Volkskrant* aangekondig dat hy van voornemens is om 'n gratis weergawe van die publikasie te publiseer wat gerig sal wees op jongmense.  Aangesien PCM nooit toestemming verleen het nie, het dit nooit gerealiseer nie.

Oplaag
------

In 2001 was *De Volkskrant* se oplaag 335,000 eksemplare. Die daaglikse oplaag van die koerant was in 2002 326,000 eksemplare, wat gedaal het tot ongeveer 235,000 in 2011. Die koerant het sedertdien heelwat ingeboet in sirkulasie. Die gedrukte oplaag is egter steeds die derde hoogste in Nederland, na *De Telegraaf* en *Algemeen Dagblad*.

Lettertipe
----------

Die lettertipe *Capitolium News* deur Gerard Unger (2006) is sedert Desember 2006 die hoof-lettertipe van *de Volkskrant*.
’n Kaart van Peru. Die gebied van die Mochekultuur word in rooi aangedui.
Die **Mochekultuur** was ’n beskawing in die huidige Peru wat omstreeks 0-750 n.C. in die valleie van die Moche- en die Chicarnarivier aan die Peruaanse kus bestaan het. Op sy hoogtepunt was die gebied 400 ha groot. Die hoofstad was suid van die huidige stad Trujillo geleë. Die Piramide van die Son en die Piramide van die Maan is oorblyfsels wat nou nog te sien is.

Die Mochekultuur was die voorloper van die Chimúkultuur. Daar is lank geglo die Moche was ’n staat, maar die meeste huidige geleerdes glo hulle was nooit in ’n politieke staat georganiseer nie. Hulle was eerder ’n klompie onafhanklike groepe met ’n gemeenskaplike kultuur.

Leefwyse
--------

Die Moche het veral aartappels, pampoen, mielies en pepers verbou. Groot kanale en akwadukte het die akkers met mekaar verbind. Hulle het vee aangehou, gehengel, gejag en handel gedryf in luuksegoedere soos turkoois en eksotiese skulpe.

’n Portretvaas.

Kultuur
-------

Die Moche was bekwame goud-, silwer- en kopersmede. Hulle het stukke klei in die son laat droog word voordat hulle hulle tempels gebou het. Hulle keramiekartikels is in twee kleure geverf: rooibruin en ’n ivoorkleur. Net soms is wit en swart gebruik. Die voorwerpe stel daaglikse aktiwiteite, mitologiese figure en figure uit die doderyk, asook natuurtonele voor.

Die Moche is veral bekend vir hulle portretbeelde. Dit lyk of hulle ware individue verteenwoordig – sommige is uitgebeeld met fisieke gebreke. Daar word vermoed dit is beelde van opperhoofde, volkshelde of priesters.

Suidelike en noordelike Moche
-----------------------------

Twee aparte streke van die Mochekultuur is te bespeur, ’n suidelike en noordelike streek. Daar word geglo die suidelike streek was die hartland van die beskawing. Dit het bestaan uit die Chicama- en die Mochevallei. Die noordelike streek het uit drie valleie bestaan: dié aan die boonste Piura-, onderste Lambayeque- en onderste Jequetepequerivier.

Hulle het waarskynlik aparte dinastieë gehad, maar was verwant aan mekaar. Gesentraliseerde beheer van die hele gebied kon soms voorgekom het, maar dit lyk of dit ongereeld was.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Mochekultuur.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4236669-0
* LCCN: sh85086401
* NKC: ph123012

 |
'n **Rondeau** is 'n digterlike en musikale versvorm uit die middeleeue wat baie populêr was in die 14de en 15de eeu.

Struktuur
---------

Die eenvoudigste vorm van 'n rondeau het agt -gewoonlik isometriese- versreëls:

**A**
**B**
A'
**A**
A"
B'
**A**
**B**
Herhaling is 'n belangrike element van die versvorm. Die eerste, vierde en sewende reël is identiek en dieselfde geld vir die tweede en laaste reël. Die eerste reël wat as half-refrein terugkeer in reël vier word soms deur digters gebruik om 'n sekere dubbelsinnigheid te skep, byvoorbeeld deur met die grammatika te speel. Die woorde word só gekies dat dit in reël vier anders geïnterpreteer kan word. Byvoorbeeld wat eers die onderwerp is, word in die konteks van reël vier die voorwerp.

Musikaal is daar twee musiekrëels A en B wat soos hierbo aangegee is, herhaal word. Deur die herhalings vermag die komponist 'n ingewikkelde musikale struktuur aan die twee reëls te gee, omrede by die toehoorder 'n sekere gewenning aan die melodie optree sonder dit tot verveling sal lei. Rondeaus is dikwels drie- of soms ook vierstemmig.

Dié versvorm is lank deur komponiste en digters beoefen. Bekende komponiste wat rondeaus geskryf het, sluit in: Guillaume de Machaut en Guillaume Dufay.

Moenie nie middeleeuse rondeaú met die latere róndo verwar nie. Die rondo is van die rondeau afgelei maar het 'n ander struktuur.

Middelnederlandse voorbeeld
---------------------------

'n Bekende Middelnederlandse rondeau is die Egidiuslied uit die Gruuthuse-handskrif van Brugge (omtrent 1304):


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Egidius waar bestu bleven, mi lanckt na di, geselle min. Du koors die doot, du liets mi 't leven
Dat was geselschap goet ende fijn. Het scheen t'een moeste gestorven sijn
Nu bestu in den troon verheven, clarer dan der sonne schijn. En alle goets is di gegeven
Egidius waar bestu bleven, mi lanckt na di, geselle min. Du koors die doot, du liets mi 't leven
Ei, bid voor mi, ick moet nog sneven en in der wereld liden pin. Bewaar een stede di beneven.
Ick moet nog singen een liedekijn. Nochtan moet er emmer gestorven sijn.
Egidius waar bestu bleven, mi lanckt na di, geselle min. Du koors die doot, du liets mi 't leven
Dat was geselschap goet ende fijn. Het scheen t'een moeste gestorven sijn
 |  |

Egidius, waar het jy gebly; ek verlang na jou, my vriend. Jy het die dood gekies, jy het die lewe vir my oorgelaat
Dit was goeie en fyne geselskap gewees. Ek dink, ons sou saam gesterf moet hê
Nu is jy op die troon opgehef, wat klaarder is as die son se skynsel. En al wat goed is word vir jou gegee.
Egidius, waar het jy gebly; ek verlang na jou, my vriend. Jy het die dood gekies, jy het die lewe vir my oorgelaat
Ai, bid vir my, ek moet nog sterf en pyn ly in de wêreld. Bewaar 'n plek naas jou vir my.
Ek moet nog 'n liedjie sing. Nogtans moet ons almal sterf.
Egidius, waar het jy gebly; ek verlang na jou, my vriend. Jy het die dood gekies, jy het die lewe vir my gelaat
Dit was goeie en fyne geselskap gewees. Ek dink, ons sou saam gesterf moet hê
**Pieter Kooistra** (Leeuwarden, 24 Junie 1922 - Tiel, 5 Mei 1998), was 'n Nederlandse skilder, grafikus, fotograaf, beeldhouer, en skrywer. Hy was sosiaal betrokke en het die stigting Uno-inkomen opgerig, wat een van die eerste organisasies was wat vir 'n globale basisinkomste gepleit het.

Lewe en werk
------------

Kooistra was 'n outodidak. Hy het meestal ekspressionisties-fauvisties in Leeuwarden, Bergen, Terschelling, Amsterdam, en vanaf 1974 in Varik gewerk. Sy vernaamste onderwerpe was landskappe, naakfigure, en nie-figuratiewe werke. In Nederland het hy bekend geword as die geestelike vader van die kunsuitleen/artoteek. Hy het gevind dat 'n kunswerk 'n middel is tot bewuswording van eenheid in verskeidenheid, soos die lewe self, en wou dit ideaal digter by die gewone mense bring.

Kooistra het beelderoetes van sy werke in stede soos Amsterdam, Alphen aan den Rijn, Ridderkerk, en Tiel georganiseer. In 1978 het die gemeente Tiel sy beelderoete, die *Collectie Straatbeeld*, onthul. Hy het opdrag gekry om by die skouburg Agnietenhof 'n kunswerk te plaas. Kooistra het egter gereken dat hy deur middel van 'n ooreenkoms twaalf beelde kon maak. Hy het twaalf monumentale geometries-abstrakte beelde van messing en aluminium vervaardig. Dit het vinnig duidelik geword dat die realiseer van twaalf beelde teen die prys van één tegniese nadele tot gevolg gehad het: een beeld is van die voetstuk geskei, en 'n ander het tydens 'n storm omgeval. Teen 1980 was slegs vier beelde nog ongeskonde. In 2006 is een van die vier oorgeblewe beelde gerestoureer en by die Waalkade in Tiel herplaas. Saam met 'n ander beeld by die Sint Maartenskerk gee dit een deel van die geskiedenis van 'n besondere projek van 'n markante kunstenaar weer.

Kooistra het 'n ruime hoeveelheid kuns aan die stigting Uno-inkome nagelaat om teen noodsaaklike aankope te ruil. 'n Groot aantal skilderye is in die Veerhuis in Varik te sien.

Beeldhouwerke (seleksie)
------------------------

* *Innerlijke evenwichtsoefening* (1978), plantsoen Sint Maartenskerk in Tiel
* *Innerlijke evenwichtsoefening* (1978), Waalkade in Tiel
* *Zonder titel* (jaartal onbekend, waarskynlik rondom 1978), by die Veerhuis in Varik
* *Balans* (1984), Amsterdamseweg in Emmeloord

Publikasies
-----------

* Pieter Kooistra, *Het Ideale Eigenbelang - Een UNO-Marshallplan voor alle mensen*, Uitgeverij Kok Agora, Kampen, 1993, ISBN 90-391-0574-X
* Pieter Kooistra, *Getroffen in woord en in beeld* (tekeninge en teks oor die watersnoodramp van 1953), CBK Zeeland, 2003, ISBN 90-6354-108-2

Galery
------

* Innerlike ewewigsoefening by die Sint Maartenskerk, Tiel*Innerlike ewewigsoefening* by die Sint Maartenskerk, Tiel
* Innerlike ewewigsoefening op die Waalkade, Tiel*Innerlike ewewigsoefening* op die Waalkade, Tiel
* Zonder titel, op die Waalbandyk by die Veerhuis in Varik*Zonder titel*, op die Waalbandyk by die Veerhuis in Varik
* Balans, Amsterdamseweg in Emmeloord*Balans*, Amsterdamseweg in Emmeloord
**Ronell Renett Klopper**, née Visser, (gebore 26 Januarie 1974 - ), is 'n Suid-Afrikaanse plantkundige. Sy is sedert 2014 die Suid-Afrikaanse Nasionale Plantkontrolelys-koördineerder in die Afdeling Fundamentele Biodiversiteitswetenskappe van die Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut (SANBI). Klopper is verantwoordelik om die plantkontrolelys op datum te hou en om met die Biodiversiteitsinligtingbestuurseenheid van SANBI te skakel vir die aanlynverspreiding daarvan. Hierdie kontrolelys vorm die taksonomiese ruggraat vir talle projekte, en bestuurs- en gesprekbeplanningsaktiwiteite. Sy kureer ook die Lycopodiophyta-, Pteridophyta- en Asphodelaceae-versamelings van die Nasionale Herbarium (PRE), Pretoria, en doen navorsing oor hierdie groepe. Klopper word tans deur die Nasionale Navorsingstigting as 'n C3-wetenskaplike (Gevestigde navorser) gegradeer.

Die standaard- skrywerafkorting **Klopper** word gebruik om Ronell Renett Klopper as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam gebruik word.

Agtergrond
----------

Klopper, Ronell Renett is op 26 Januarie 1974 in Randfontein, Gauteng, gebore. Dogter van Dawid Jacobus en Ella Petronella Visser.

Opvoeding
---------

Sy behaal ‘n Baccalaureus scientiae in Natuurwetenskappe aan die Universiteit van Pretoria, in 1994 en ‘n Baccalaureus scientiae in Plantkunde aan dieselfde universiteit in 1995. Daarna verwerf sy 'n Meestersgraad in Planttaksonomie, aan die Universiteit Pretoria in 2000. Klopper behaal ‘n Ph.D. in Plantkunde in 2015. Haar Ph.D. proefskrif, getiteld *Contributions to the systematics of the genus Aloe L. in southern Africa*, spruit uit haar betrokkenheid by die Aalwyne van die Wêreld-projek en verskaf 'n sintese van kennis van die 210 aalwyne wat in Suider-Afrika voorkom.

Sien ook
--------

* Lys van botaniste volgens outeursafkorting
Magic: The Gathering

versamelbare kaartspel, Dekbou-spel| Datum van stigting of ontstaan | 5 Augustus 1993 |
| Kort naam | Magic, MTG, MTG, Magic |
| Land | Verenigde State van Amerika |
| Naam van werk | Magic: The Gathering |
| Genre | Fantasieroman |
| Skepper | Richard Garfield |
| Uitgewer | Wizards of the Coast |
| Land van oorsprong | Verenigde State van Amerika |
| Publikasiedatum | 5 Augustus 1993 |
| Pryse ontvang | Origins Award, Deutscher Spielepreis Special Prize, à la carte award |
| Vind plaas in fiktiewe heelal | Multiverse |
| Ontwerper | Richard Garfield |
| Amptelike webwerf |  |
| Beoefen deur | Magic: The Gathering player |
| Kodenaam | Manaclash |

**Magic: The Gathering** (algemeen bekend as **Magic** of **MTG**) is 'n versamelbare en digitaalversamelbare kaartspeletjie wat deur Richard Garfield geskep is. *Magic* is in 1993 vrygestel deur *Wizards of the Coast* (nou 'n filiaal van *Hasbro*), en was die eerste handelskaartspel. Sedert 2015 is daar ongeveer twintig miljoen spelers met meer as twintig miljard kaarte wat in die periode 2008 tot 2016 geproduseer is, waartydens dit in gewildheid toegeneem het.

Elke wedstryd van *Magic* verteenwoordig 'n stryd tussen towenaars bekend as *planeswalkers* wat toor, artefakte gebruik, en wesens skep soos aangedui op individuele kaarte ten einde hul teenstanders te verslaan, tipies, maar nie altyd nie, deur die dreinering van hul 20 punte in die standaardformaat. Alhoewel die oorspronklike konsep van die spel grootliks afkomstig is van die motiewe van tradisionele fantasie- rolspeletjies soos *Dungeons & Dragons*, het die spel min ooreenkoms met potlood-en-papier-avontuurspeletjies, terwyl dit terselfdertyd aansienlik meer kaarte en meer ingewikkelde reëls het as baie ander kaartspeletjies.

*Magic* kan deur twee of meer spelers gespeel word, hetsy met gedrukte kaarte of op 'n rekenaar, slimfoon of tablet met virtuele kaarte via die internet-gebaseerde sagteware *Magic: The Gathering Online* of ander rekenaarspeletjies soos *Magic: The Gathering Arena*. Dit kan in verskillende reëlformate gespeel word, wat in twee kategorieë val: gekonstrueer en beperk. Beperkte formate behels dat spelers 'n pak spontaan bou uit 'n poel lukrake kaarte met 'n minimum pakgrootte van 40 kaarte; In gekonstrueerde formate skep spelers dekke van kaarte wat hulle besit, gewoonlik met 'n minimum van 60 kaarte per dek.

Nuwe kaarte word gereeld deur middel van uitbreidingsstelle vrygestel. 'n Georganiseerde toernooi-stelsel (DCI) wat op internasionale vlak gespeel word en 'n wêreldwye gemeenskap van professionele *Magic*-spelers het, asook 'n herverkoopmark vir *Magic*-kaarte. Sekere kaarte kan waardevol wees as gevolg van hul seldsaamheid in die produksie en hul nut in spel, met kaarte wat wissel van 'n paar sent tot duisende dollars in waarde.
Magna Carta
Die **Magna Carta** (Latyn: Groot Handves) is in 1215 deur koning Jan sonder Land opgestel op aandrang van sy baronne. Oorspronklik onderteken as 'n soort vredesooreenkoms tussen die monarg en 'n groep oproerige baronne, word die dokument, wat in Latyn op perkament geskryf is, as 'n baanbrekende historiese prestasie beskou wat die grondslag vir Westerse demokratiese regeringstelsels, verklarings van burger- en menseregte en moderne regstelsels vorm. 

Onder Jan sonder Land het Engeland die meeste van sy gebiede in Frankryk verloor. In 1215 het die Engelse baronne die magtelose koning Jan gedwing om 'n dokument uit te vaardig waarin hy onderneem om die regte van sy onderdane te respekteer.

Die Magna Carta het die mag van die Engelse koning formeel beperk en in beperkte mate regte aan sy onderdane toegestaan. Dit word oor die algemeen beskou as 'n deurbraak in die ontwikkeling van die konstitusionele regsbestel, hoewel daar in ander Europese lande eintlik reeds talle Magna Cartas bestaan het. Dit is in 1297 deur koning Eduard I van Engeland bevestig.

In 1295 is die staatsraad onder Eduard I, wat uit edellede en hoë geestelikes bestaan het, deur die toelating van twee burgers per stad en twee adellikes per graafskap tot 'n parlement uitgebrei. Dit het die weg gebaan vir die verdeling van die parlement in 'n Hoërhuis (*House of Lords* ) en 'n Laerhuis (*House of Commons).* Hierdie verdeling bestaan vandag nog.

Die Britse Museum in Londen huisves hierdie historiese dokument. Dit was die grondslag vir die Engelse grondwet. Tans is egter net drie van sy klousules nog geldig.

Bronne
------

* Kennis, vol 6, 1980, bl. 1049-1051, ISBN 0 7981 0828 2
**Aandblom** verwys na verskillende plante waarvan die blomme saans oopgaan en gewoonlik 'n soet geur afgee. Die bekendste aandblomme is dié wat aan die genera *Gladiolus*, *Hesperantha* en *Pelargonium* behoort. Aandblomme word in Suid-Afrika veral in die Kaapprovinsie aangetref, maar ook in gebiede in Sentraal- en Noord-Afrika. Daar is ook 'n paar spesies wat in die gebiede om die Middellandse See voorkom en een skaars spesie wat in Engeland groei.

Blomme gaan oop om insekte na hulle stuifmeeldraadjies te lok, wat belangrik is vir bestuiwing en voortplanting. Aandblomme maak dus gebruik van insekte wat snags aktief is hiervoor. 'n Kaapse aandblom (*Gladiolus liliaceus*) verander nie net van geur in die aand nie, maar ook van kleur. Bedags staan die bruinafrikaner, wat ook soms aandpypie of ribbokblom genoem word, rustig met haar roes-oranje blomme in die veld en daar is skaars 'n geurtjie om haar te bespeur. Maar saans as die son sak, word sy 'n verleidelike ligpers en sy straal die heerlikste geur uit. Botaniste reken dat dit alles daaroor gaan om die aandag van die nagtelike insekte te kry, maar hoe die blom dit regkry, weet hulle nog nie. 

Gesien dat aandblomme tot verskeie blomspesies behoort, is daar nie werklik universele fisiese kenmerke nie. Hulle kan óf enkelvoudig of in 'n tros aan 'n stingel sit. Sommige het 'n silindriese ronde blom soos 'n tulp, terwyl ander kelkagtig is. Ook verskil die kleur van spesie tot spesie.

Wanneer die blom gepluk en in 'n blompot gesit word, verander dit steeds van kleur sodra dit donker word. Die blom het dus nie die hele plant nodig om so 'n verandering te bewerkstellig nie. Die bruinafrikaner wat van die middel van September tot einde Desember blom, is tot 'n beskermde veldblom verklaar en mag nie meer gepluk of verplant word nie.

Aandblomme kan of enkelvoudig of in 'n tros aan 'n stingel sit. Sommige het 'n silindriese ronde blom soos 'n tulp, terwyl ander kelkagtig is. Nog 'n bekende Suid-Afrikaanse aandblom is die Caledon Bluebell (*Gladiolus bullatus*), wat 'n klokvormige blom het. Die kleure wissel van ligpers, geel en blou en die onderlip is gewoonlik met 'n kleurpatroon versier. Die wit aandblom is 'n welriekende vleibewoner wat 'n bekende gesig is met sy groot wit trompette, en die talle rooi, blou en rooskleurige pypies en kalkoentjies

Galery
------

* Hesperantha coccineaHesperantha coccinea
* Hesperantha coccineaHesperantha coccinea
* Hesperantha coccineaHesperantha coccinea
* Hesperantha coccineaHesperantha coccinea

Bronnelys
---------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Hesperantha***. |

* *Aandblom* in Wêreldspektrum, volume 1. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK.
Kaart wat die ligging van Brits-Kaffrarië aandui.
**Brits-Kaffrarië** was 'n Britse kolonie tussen die Keiskammarivier en die Groot-Keirivier. Na die Sewende Grensoorlog het sir Harry Smith grotendeels teruggekeer na sir Benjamin D'Urban se grensreëlings van 1835. Dit het egter ook nie 'n einde aan die Kaapse grensoorloë gebring nie. Daarvoor was sir George Grey se beskawingsbeleid deels verantwoordelik, omdat dit die Xhosa-kultuur geïgnoreer het.

Die suidelike deel van die Provinsie van Koningin Adelaide is tot die gebied Brits-Kaffrarië verklaar en op 23 Desember 1847 geannekseer as deel van die Kaapkolonie met King William's Town as hoofstad. Aan die einde 1856 en begin 1857 het 'n 3 000 Duitse setlaars hulle in die gebied gevestig. In die eerste helfte van 1857 was dit die toneel van die Nasionale Selfmoord van die Xhosa. Op 7 Maart 1860 is die gebied as 'n aparte kroonkolonie onder luitenant-goewerneur John Maclean verklaar. Weens die groot uitgawes verbonde aan die Kaapse grensoorloë is die Kaapse regering deur sir Philip Wodehouse, die Kaapse goewerneur, en die Britse regering in 1866 verplig om die gebied weer by die Kaapkolonie in te lyf. Toe word dit bekend as die Ciskei en het bestaan uit die distrikte Oos-Londen en King William's Town.

Bibliografie
------------

* Davenport, T.R.H.: South Africa: a modern history. Johannesburg: MacMillan, 1977. ISBN 0-86954-028-9
* Gie, S.F.N.: Geskiedenis vir Suid-Afrika of Ons Verlede. Deel II (1795-1918). Kaapstad: UUB, 1955.
Johann Heinrich Lutz
**Johann Heinrich Lutz** is die Switserse stamvader van die Lutz-familie in Suid-Afrika.

Herkoms
-------

Lutz is op 3 Januarie 1812 in Rheineck, Switserland, gebore en het op 16 Mei 1841 as Rynse sendeling in Kaapstad, op pad na Amandelboom (Williston), aangekom. Op 27 Mei 1875 is hy terug na Barmen, waar die hoofkantoor van die Rynse Sendinggenootskap was.

Genealogiese opsomming
----------------------

Op 28 Desember 1846 het hy in Kaapstad met Johanna Carolina Seringhaus getrou. Ná haar dood, met die geboorte van Johann Jacob Lutz (oom Japie Lutz van die Noordweste) trou hy op 27 Februarie 1862 met Anna Barbara Kühn, ook in Kaapstad.

Ná sy aftrede keer hy op 27 Mei 1875 terug na Barmen en is oorlede op 17 September 1887 te Schutzenstraat, Haus Akasie, Herisau, Switserland. 

Johann se ouers was Hans (Johann) Jakob Lutz (1773) en Barbara Hauser (1780)

Johann se kinders: 

* Carolina Lutz (1847),
* Sophia Lydia Lutz (1849),
* Tobias Lutz (1850),
* Wilhelmina Emma Lutz (1851),
* Johann Heinrich Lutz (1852),
* Felix Lutz (1854),
* Anna Elize Henrietta Augusta Lutz (1855),
* Johanna Maria Lutz (1858),
* Johann Jakob Lutz (1859),
* Gottfried Lutz (1863),
* Samuel Lutz (1870)

Bronne
------

* Die Groot Afrikaanse familienaamboek - Cornelis Pama
* Johann Heinrich Lutz van Thal in Switserland - sy sendingloopbaan in Suid-Afrika en Duitsland, deur Senobia Lutz (nee Dercksen), private publikasie, verkrygbaar vanaf skrywer: Posbus 7315, Stellenbosch, 7599
Die Vlag van Brits-Oos-Afrika.
'n Kaart van Brits-Oos-Afrika in 1909.
**Brits-Oos-Afrika** (Engels: British East Africa) of die Oos-Afrikaanse Protektoraat (Engels: East Africa Protectorate) was 'n Britse protektoraat wat die huidige Kenia beslaan het.

Geskiedenis
-----------

In 1907 het die nuutgestigte stad Nairobi die hoofstad geword. Brits-Oos-Afrika het 'n oppervlakte van 818 650 km² gehad.

In 1888 het die Britse Oos-Afrikaanse Kompanjie by die Sultanaat van Zanzibar die reg verkry om sowat 200 kilometer van die Keniaanse kus te beheer. Die gebied was binne die Britse invloedsfeer soos ooreengekom in 1885 by die Berlynse Koloniale Konferensie. Met die ondergang van die Britse Oos-Afrikaanse Kompanjie het die gebied 'n Britse regeringskolonie geword en is die Oos-Afrikaanse Protektoraat in 1895 gestig. Daarna het die kolonisasie van die binneland begin. In 1902 is 'n deel van Uganda by die Oos-Afrikaanse Protektoraat gevoeg in verband met die bou van 'n spoorlyn. In 1920 is die Oos-Afrikaanse Protektoraat omskep in die Protektoraat van Kenia.

Die streek rondom Witu was nie formeel deel van Brits-Oos-Afrika nie. Grondwetlik het dit aan die Sultanaat van Zanzibar behoort en het oorspronklik onder die Duitse invloedsfeer as Witu geval, maar het ná die Zanzibar-verdrag in 1890 'n Britse protektoraat geword met die naam Witu-Protektoraat.
Sauvignon blanc-druiwe
**Sauvignon blanc** is 'n druifsoort met 'n groen skil wat afkomstig is van die Bordeaux-streek in Frankryk. Die druif kry sy naam waarskynlik van die Franse woorde *sauvage* ("wild") en *blanc* ("wit") as gevolg van sy vroeë oorsprong as 'n inheemse druif in Suidwes-Frankryk.  Sauvignon blanc word in baie van die wêreld se wynstreke geplant en produseer 'n skerp, droë en verfrissende witwyn. Die druif is ook 'n bestanddeel van die beroemde nageregwyne van Sauternes en Barsac. Sauvignon blanc word wyd verbou in Frankryk, Chili, Roemenië, Kanada, Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika, Bulgarye en in die deelstate Washington en Kalifornië in die VSA. Sommige nuwewêreldse Sauvignon blancs, veral uit Kalifornië, kan ook 'Fumé Blanc' genoem word, 'n bemarkingsterm wat deur Robert Mondavi geskep is met verwysing na Pouilly-Fumé.

Afhangend van die klimaat, kan die geur wissel van aggressief grasagtig tot soet tropies. In koeler klimaatstelsels het die druif die neiging om wyne te produseer met 'n merkbare suurgehalte en "groen" geure van gras, groen soetrissies en brandnetels met tropiese vrugte (soos passievrugte) en blomme (soos vlierblom). In 'n warmer klimaat kan dit meer tropiese vrugtenote ontwikkel, maar die risiko is dat dit baie aroma verloor as gevolg van oormatige rypheid, wat 'n effense pomelo- en boomvrug (soos perske) geur oorlaat. 

Wynkenners het die uitdrukking "helder, elegant en vars" gebruik as 'n gunstige beskrywing van Sauvignon blanc uit die Loire-vallei en Nieu-Seeland.  Sauvignon blanc, indien effens verkoel, pas goed saam met vis of kaas, veral chèvre. Dit staan ook bekend as een van die min wyne wat goed saam met soesji gaan. 

 'n Sauvignon blanc van Marlborough, Nieu-Seeland.
Wingerde in Sancerre word dikwels met rose beplant rondom Sauvignon blanc as 'n vroeë opspoorder van skimmel.
 'n Droë wit Bordeaux gemaak van 'n mengsel van Sauvignon blanc en Sémillon.
Hoofgebou en parkeerterrein van die *VEB Carl Zeiss Jena* in Jena (1978)
**Volkseigener Betrieb** (**VEB**, "Volkseie onderneming") was 'n regsvorm waarin nywerheids- en diensondernemings in die Sowjet-besettingsone van Duitsland en later in die Duitse Demokratiese Republiek (DDR) bedryf is. Hul stigting volgens die voorbeeld van soortgelyke ondernemings in die Sowjetunie was die resultaat van die proses van onteiening en nasionalisering van privaat ondernemings wat onder Sowjet-besetting ná die Tweede Wêreldoorlog deurgevoer is. Vanaf 1948 het hulle as ekonomiese basiseenhede van die sentraal-geleide ekonomie gefungeer. Hulle was formeel in volksbesit en ondergeskik aan die DDR-staats- en partyleiding. Dit was verbode om hulle aan privaat persone te verkoop.

Die bestuur van elke VEB het uit 'n sogenaamde *Werkleiter* ("bedryfsleier", later ook *Werk-* of *Betriebsdirektor* genoem), die Eerste Sekretaris van die SED-bedryfspartyorganisasie (BPO) en die voorsitter van die bedryfsvakbondleiding (BGL) bestaan. Die tweede vlak het uit 'n aantal vakdirekteurs (tegniese direkteur, produksiedirekteur, ekonomiese direkteur, hoofrekenmeester en ander) bestaan. In enkele gevalle is VEB's ook deur plaaslike administratiewe distrikte (Duits: *Kreise*) bestuur (afkorting: *VEB (K)*.

VEB's is aanvanklik volgens bedryfsktore georganiseer (*Vereinigung Volkeigener Betriebe*, VVB). Vanaf die laat 1960's is hierdie VVB stapsgewys in kombinate omgeskep. VVB en kombinate is op hulle beurt deur die Staatsplankommissie (SPK), die departemente van nywerhede en departementele administrasies beheer. In 1989 was 79,9 persent van alle werknemers in die DDR in 'n VEB werksaam.

VEB's het dikwels naas hul amptelike naam nog 'n erenaam gedra, soos byvoorbeeld die *VEB Kombinat Chemische Werke "Walter Ulbricht" Leuna* - ter ere van die staats- en partyleier Walter Ulbricht (1893-1973). Hierdie soort erename is eers aan 'n VEB toegeken nadat sy werknemers die ekonomiese planne, wat binne die bestek van sogenaamde "sosialistiese mededinging" aan hulle opgelê is, met 'n honderd persent of hoër slaagsyfer vervul is. 

VEB's het 'n belangrike rol ten opsigte van sportbevordering gespeel.

Die meeste VEB's was volgens internasionale standaarde nie ekonomies doeltreffend nie. Met die Duitse hereniging en die invoering van 'n markekonomiese stelsel vanaf 1990 is die sowat 8 000 kombinate en VEB deur die *Treuhandanstalt* geprivatiseer. As gevolg van die ontbinding en privatisering van DDR-staatsondernemings het miljoene werkgeleenthede verlore gegaan.
Ondersteuners van Celtic en Rangers word geskei van mekaar op die pawiljoen.
Die **Old Firm** is 'n derby tussen die twee grootste sokkerspanne in Skotland: Celtic en Rangers. Beide spanne se tuisvelde is in Glasgow. Hierdie derby is miskien die strafste sportwedstryd ter wêreld as gevolg van die ekstreme mededinging tussen die ondersteuners van beide spanne wêreldwyd.

Godsdienstige invloed
---------------------

Die ondersteuners van *Celtic* is algemeen katolieke, waar die ondersteuners van *Rangers* algemeen protestante is. Beide ondersteunersgroepe identifiseer hulle met die godsdienstige verdeeltheid in Noord-Ierland. Die ondersteuners van *Celtic* identifiseer hul met Ierland en die Ierse Republikeinse Leër (hulle kleur is groen en hulle swaai Ierse vlae), maar die *Rangers*-ondersteuners identifiseer hul met die 'Unie' van die Verenigde Koninkryk en groepe wat vir die eenheid van die Unie veg in Noord-Ierland (hulle kleure is rooi-wit-blou en hulle swaai die Union Jack). weens hierdie verdelende invloed het daar in die verlede ondersteuners gesterf tydens onluste voor en na wedstryde. Celtic en Rangers veroordeel die sektariese verdeeltheid tussen die klubs.

Die wedstryd
------------

Die eerste *Old Firm* is in 1888 (as die eerste wedstryd van Celtic) gespeel. Tussen 1888 en nou is ongeveer 400 wedstryde gespeel tussen beide spanne, waarby Rangers enkele wedstryde meer het gewen. Die wedstryd word minstens vier keer (in die Skotse sokkerliga speel spanne vier keer teen mekaar) en dikwels vyf of ses keer (vir die Scottish Cup en die Scottish League Cup). Omdat Celtic en Rangers baie sterker is as die ander spanne in Skotland, is die wedstryde dikwels bepalend vir die titel, wat die mededinging verhoog.
| **Oldenzaal**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van Nederland Nederland |
|
|  **Koördinate** | 52°18′N 6°55′O﻿ / ﻿52.300°N 6.917°O﻿ / 52.300; 6.917 |
|  **Stigting** | 1249 |
|  **Provinsie** |  Overijssel |
|
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 21,98 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 0 m m |
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2011) | 32 200 |
|  - Groot-Enschede | 361 000 |
|  - Twente | 650 000 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 493/vk km |
|  **Tydsone** | UTC+1 |
|  - Somertyd | UTC+2 |
|
|
|  **Amptelike webwerf** | www.oldenzaal.nl |
|  **Wikimedia Commons** | Oldenzaal |
|

**Oldenzaal** is 'n munisipaliteit in die Nederlandse provinsie Overijssel. Die dorp is in die streek Twente geleë. Ongeveer 32 000 mense woon hier. *Oldenzaal* is bekend vir sy Karnaval, wat die grootste in Nederland ten noorde van die riwiere is.

Geskiedenis
-----------

Die dorp *Oldenzaal* het moontlik al in die Romeinse tyd ontstaan. In hierdie tyd het Tubante ('n Germaanse stam) hier geleef. In 806 is bekend dat op hierdie plek 'n dorpie met die naam *Audenzeel* geleë was. Ongeveer hierdie tyd is ook die fundamente van die Sint-Plechelmusbasiliek gebou. Wanneer *Oldenzaal* stadsregte het gekry is nie bekend nie, maar in 1249 het hulle seker stadsregte. Tot in die 19de eeu, as die industrie hom ontwikkel in *Twente*, bly *Oldenzaal* naas Enschede 'n belangrike dorp in hierdie streek. In *Oldenzaal* word egter ampel fabrieke gebou, sodat Hengelo en Almelo baie sterker groei as *Oldenzaal*. Tans is *Oldenzaal* die vierde grootste nedersetting in *Twente*.

Besienswaardighede
------------------

* Die Sint-Plechelmusbasiliek (die ouste stene kerk in Nederland)
* Die middeleeuse stadsentrum

Sport
-----

In *Oldenzaal* het met Quick '20 'n sokkerspan wat in die Topklasse speel. Ook is die vrouespan van VV Pollux een van die beste Volleybalspanne in Nederland.

Bekende boorlinge
-----------------

* Mieke Telkamp (1934-2016), sangeres

| * l
* b
* w
Munisipaliteite in Overijssel (25) |
| --- |
|  | 
* Almelo
* Borne
* Dalfsen
* Deventer
* Dinkelland
* Enschede
* Haaksbergen
* Hardenberg
* Hellendoorn
* Hengelo
* Hof van Twente
* Kampen
* Losser
* Oldenzaal
* Olst-Wijhe
* Ommen
* Raalte
* Rijssen-Holten
* Staphorst
* Steenwijkerland
* Tubbergen
* Twenterand
* Wierden
* Zwartewaterland
* *Zwolle*

 |  |
| 
* Sien ook
* Nederland
* Provinsies
* Munisipaliteite

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb13543504r (data)
* GND: 4328666-5
* MusicBrainz: c0dee3af-8bbc-4bf5-84c1-beedfb0718da
* VIAF: 131420488
* WorldCat Identities: viaf-242253451

 |
Hyundai i40 wa (Duitsland; voor opkikker)
Hyundai i40 sedan (Australië; voor opkikker)
Binneruim
Die **Hyundai i40** is 'n groot gesinsmotor vir die Europese mark ontwerp deur die Suid-Koreaanse vervaardiger Hyundai. Dit deel sy platform met die Hyundai Elantra, Verenigde State bemark word en is by die Barcelona-motorskou in 2011 onthul.

In sommige markte word die Sonata steeds as 'n aparte model verkoop, soos in die Verenigde State, waar die i40 nie beskikbaar is nie. Die estate-variant van die i40 is in September 2011 in Europa en Suid-Korea vrygestel, gevolg deur die sedanmodel in Januarie 2012, en is ook beskikbaar in Australië en Nieu-Seeland. 

In Maleisië het Hyundai die i40 by die 2013 Kuala Lumpur Internasionale motorskou vrygestel, in beide die sedan- en toerspesifikasies. Dit is bokant die Hyundai Sonata geplaas. Die enjin is die tweeliter GDI-motor wat gekoppel is aan 'n vingerskuif-sesgang-outomatiese ratkas.

Ontwerp
-------

Die motor is ontwerp by Hyundai se Europese R&D-fasiliteit in Russelsheim, Duitsland. Dit word vervaardig in die Ulsan-aanleg in Suid-Korea.

Afhangende op die mark, is tot drie enjins beskikbaar uit 'n totaal van vier, 'n 1.7 L diesel in twee instellings (114 bhp en 134 bhp) en drie petroleenhede 1.6 L (133 bhp) en 2.0 L (175 bhp) *GDI* (of 'n 2.0 L (164 bhp) MPi petrol eenhede. 'n "BlueDrive" opsie sluit in intelligente stop-aansittegnologie en 16 duim laerolweerstandbande, wat lei tot 'n verminderde CO2-vrystelling van 113 g/km vir die 85 kW-diesel.

Hyundai i40 Tourer (Suid-Korea; opgekikker)