recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Atoem** (ook **Atem** of **Tem**) was in die Egiptiese mitologie ’n belangrike god wat met die skepping van die wêreld verbind is.

Naam
----

Daar word geglo Atoem se naam kom van die woord *tem*, wat "volledig" of "klaarmaak" beteken. Dit word geïnterpreteer as dat hy die "volledige een" was of die een wat die wêreld klaargemaak, dus klaar geskep, het. As die skepper is hy die onderliggende wese van die wêreld; alles het óf uit sy vlees óf uit sy *ka* ontstaan.

Rol
---

Atoem is as beide ’n skepper van die wêreld en die vader van die koning beskou. In die Heliopolis-weergawe van die skepping is Atoem beskou as die eerste god; hy het homself geskep uit die oerwaters, Noe. Hy het volgens die vroeë mites sy kinders, Sjoe en Tefnoet, geskep deur hulle uit te spoeg. Om te verduidelik hoe hy dit gedoen het, word die metafoor van masturbasie gebruik; die hand waarmee hy gemasturbeer het, verteenwoordig sy vroulike sy.

In die Ou Ryk het die Egiptenare geglo Atoem het die afgestorwe koning se siel uit sy piramide opgelig na die hemele. Hy was ook ’n songod wat verbind is met die hoofsongod, Ra. Hy is spesifiek met die aandson verbind, terwyl die god Chepri verbind is met die oggendson en Ra met die son in die algemeen.

Verhouding met ander gode
-------------------------

Atoem was selfgeskep, die eerste wese wat voor die skepping uit die donker, eindelose oerwaters te voorskyn gekom het; ’n produk van die energie en materie in hierdie chaos. Hy het toe sy kinders, die eerste gode, uit eensaamheid geskep: Sjoe, die god van die hemele, en Tefnoet, die godin van vogtigheid. Die broer en suster was nuuskierig oor die oerwaters wat hulle omring het en het dit gaan verken. Hulle het verdwyn en Atoem, wat baie hartseer was, het ’n boodskapper, die Oog van Ra, gestuur om hulle te gaan soek. Die trane wat hy gestort het, was die eerste mense.

Uitbeelding en kultus
---------------------

Atoem word gewoonlik uitgebeeld as ’n man met óf die koninklike kopdoek óf die dubbele rooi Desjret- en wit Hedjet-kroon van Benede- en Bo-Egipte, wat klem lê op sy verbintenis met koningskap. Soms is hy ’n slang of ander dier.

Sy kultus was gesentreer in die stad Heliopolis.
Die **Leeudoringstad-spoorwegramp** in 1932 was een van die grootste ontploffings wat ooit in Suid-Afrika plaasgevind het.

Elke Vrydag het 'n trein, gelaai met dinamiet wat by die De Beers-plofstoffabriek in Somerset-Wes vervaardig is, van die stasie by Firgrove na die goudmyne van die Witwatersrand gery.

Op Sondag 17 Julie 1932 het hierdie trein soos gebruiklik verby die plaas Louwpan, skaars 'n kilometer wes van Leeudoringstad, verbygegaan. Die vrag van 312 ton op 34 waens het bestaan uit dinamietkerse in kissies, lonte en slagdoppies. Verder was daar ses waens met kunsmis en twee met appels.

Waarskynlik het oorverhitting van 'n wielas die brand veroorsaak. In die ontploffing wat daarop volg, het vyf mense gesterf en elf is ernstig beseer. ‘n Kudde van 25 beeste het gevrek. Byna geen gebou in die dorp het ongeskonde gebly nie en byna die hele dorp moes herbou word. 'n Sloot van 30 m lank en op plekke tot 5 m diep was die gevolg, benewens die verlies van 300 m spoorlyn. Wrakstukke van die trein is tot 10 km ver van die ramptoneel aangetref en die slag is tot so ver as Kokstad en Pietersburg gehoor.

As hierdie ontploffing slegs enkele minute later gebeur het, sou dit die hele Leeudoringstad uitgewis het en sou die lewensverlies besonder hoog gewees het.

Bibliografie
------------

*
Die **Leeugamkadam** is ‘n besproeiingsdam in die Leeurivier in die Karoo.

Ligging
-------

Die dam lê net noord van die Koup, in die voetheuwels van die Nuweveldberge, noord van die dorpie Leeu-Gamka op die N2-hoofpad en suidwes van Beaufort-Wes, ‘n 20 km voor die samevloeiing van die Leeu- met die Gamkarivier (‘n boloop van die Gouritsrivier). Dit is by die koördinate 32° 36′ 35″ suid en 22° 00′ 25.2″ oos.

Vorige dam
----------

Reeds in 1920 is ‘n dam in die Leeurivier gebou ‘n 16 km bo die samevloeiing daarvan met die Gamkarivier. Dit kon 9¾ miljoen m³ water opgaar, het ‘n stumeer van 2½ km² geskep en kon ‘n area van 17 km² besproei. Met ‘n vloed in 1928 het die dam gebreek. Dit is wel herstel, maar die toeslikking was so erg dat ‘n nuwe dam gebou moes word.

Nuwe dam
--------

Tussen 1957 en 1959 is die nuwe dam 3 km stroomop van die vorige dam gebou. Die huidige grondwal bestaan uit drie dele. Na die verhoging van die damwal in 1966 was die bakmaat 9½ miljoen m³. Hierdie dam ly so erg onder toeslikking dat sy uitloop in later jare met ‘n anderhalwe meter verhoog is. Aanvanklik was die kapasiteit 42 miljoen m³. Dit het egter stadig afgeneem en staan tans op ‘n derde van die oorspronklike bakmaat. ‘n Stumeer van net oor die 4 km² word gevorm en ‘n 6,37 km² word besproei.

Let op
------

Hierdie dam moet nie verwar word met die Gamkadam, die Gamkapoortdam en die Springfonteindam nie.

Sien ook
--------

* Lys van grootste damme in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* Ensiklopedie van die Wêreld, deel 6. Stellenbosch: C.F. Albertyn, 1991. ISBN 0-949948-20-9
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 6. Kaapstad: Nasou, 1972. ISBN 0-625-00322-5
**Abdoellah II bin al-Hoessein** (Arabies: عبدالله الثاني بن الحسين, *ʿAbdullah al-thani bin Al-Husayn*, gebore 30 Januarie 1962) is sedert 1999 koning van Jordanië. Hy behoort tot die Hasjemitiese familie, wat sedert 1921 oor die land regeer en hulleself beskou as afstammelinge van die profeet Mohammed deur sy dogter Fatimah.

Vroeë lewe
----------

Abdoellah is in Amman gebore as die oudste kind van koning Hoessein en sy tweede vrou, die Brits gebore prinses Moena. As die koning se oudste seun was Abdoellah die regmatige troonopvoler, todat koning Hoessein in 1965 die titel aan sy broer, prins Hassan, oorgedra het. 

Abdoellah het sy skoolopleiding in Amman begin en sy opvoeding oorsee voortgesit. Hy het sy militêre loopbaan in 1980 in die Jordaniese weermag begin en 1994 beheer van die land se spesiale magte oorgeneem. In 1998 het hy ’n generaalmajoor geword. 

In 1993 is Abdoellah met Rania al-Jassin (van Palestynse afkoms) getroud; hulle het vier kinders: kroonprins Hoessein, prinses Iman, prinses Salma en prins Hasjem. ’n Paar weke voor sy dood het koning Hoessein Abdoellah as sy erfgenaam aangewys, en hy het sy pa opgevolg.

Bewind
------

Abdoellah, ’n konstitusionele monarg, het gesorg vir ’n ekonomiese oplewing in sy land wat tot in 2008 geduur het. In die daaropvolgende jare het Jordanië se ekonomie teenspoed ervaar weens die gevolge van die Groot Resessie en van die Arabiese Lente, insluitende ’n afname in sy petroleumvoorraad en in handel met sy buurlande. 

In 2011 het grootskaalse protesaksies in die Arabiese wêreld uitgebreek en dit het in baie ander lande tot ’n burgeroorlog gelei. Abdoellah het egter vinnig op binnelandse onrus gereageer deur die regering te vervang en hervormings aan die grondwet en wette oor openbare vryhede en verkiesings in te stel. Die hervormings het plaasgevind te midde van ongeëwenaarde uitdagings wat gespruit het uit streekonstabiliteit, insluitende die instroming van 1,4 miljoen Siriese vlugtelinge na die land, wat nie veel natuurlike hulpbronne het nie, en die opkoms van die Islamitiese Staat in Irak en die Levant (ISIL).

Abdoellah is plaaslik en internasionaal gewild omdat hy Jordaniese stabiliteit handhaaf. Hy is ook bekend daarvoor dat hy dialoog tussen godsdienste en ’n algemene begrip van Islam aanmoedig. Hy is die derde langs regerende Arabiese leier en is in 2016 deur die internasionale Sentrum vir Islamitiese Strategiese Studies in Jordanië aangewys as die Moslem met die meeste invloed ter wêreld. Hy is beskermheer van die Moslemse en Christelike heilige terreine in Jerusalem, ’n posisie wat sy dinastie sedert 1924 beklee.
Die **Swartrug-ghieliemientjie** (*Barbus barnardi*) is 'n varswater vis wat voorkom in die Kunenerivier, Okavangorivier, die boonste gedeelte van die Zambezirivier, Kafuerivier en die Zambiese gedeelte van die Kongorivier. In Engels staan die vis bekend as *Thamalakane barb*.

Voorkoms
--------

Die vis het 'n klein bek met 'n paar klein baarde. Die vis is deurskynend bruin, silwer aan die kante en aan die onderkant en die vinne is lig geel. Mannetjies wat in die broeiproses betrokke is het klein tuberkels op die snoet. Daar is 'n kenmerkende swart streep vanaf die punt van die snoet tot by die basis van die stertvin. Daar is ook onreëlmatige swart kolle op die rug en 'n swart kol op die basis van die anale vin. Die vis word tot 70 mm lank.

Habitat
-------

Die vis leef in vlak water, vloedvaktes en moerasse met baie plantegroei in en hulle vreet klein water insekte en alge. Die vis broei in die somer en die wyfie lê haar eiers in die plantegroei.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* *A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa.* Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1
Die **atoomemissiespektrum** van 'n element is 'n reeks frekwensies van die elektromagnetiese golwe wat deur die atome van daardie element uitgestraal word. Elke atoom se spektrum is uniek en kan gebruik word om te bepaal of daardie element deel is van 'n onbekende verbinding.

Die emissiespektrum-eienskappe van sommige elemente is met die blote oog sigbaar as die elemente verhit word. As platinumdraad byvoorbeeld in 'n stronsiumnitraat-oplossing gedoop word en dan in 'n vlam gehou word, straal die stronsium 'n rooi kleur uit. Op soortgelyke wyse sal koper wat in 'n vlam gehou word, 'n ligte blou kleur aan die vlam verleen. Hierdie kenmerke maak dit moontlik om elemente te identifiseer aan die hand van hul atoomspektrums. Nie alle lig van die spektrum is met die blote oog sigbaar nie aangesien dit ook ultraviolet- en infrarooilig insluit.

Die feit dat slegs sekere kleure in 'n element se atoomspektrum voorkom, beteken dat slegs sekere ligfrekwensies uitgestraal word. Elkeen van hierdie frekwensies kan met energie in verband gebring word deur die volgende vergelyking:

{\displaystyle E\_{foton}=h\nu \,}
waar *E* die energie is, *h* Planck se konstante is en *ν* die frekwensie is.

Dit beteken dat slegs fotone met sekere energieë deur die atoom uitgestraal word. Die beginsel van die atoomemissiespektrum verduidelik die verskillende kleure in neonligte asook die chemiese vlamtoets hierbo genoem.

Die frekwensie van lig wat 'n atoom kan uitstraal, is afhanklik van die toestand waarin die elektrone kan voorkom. Wanneer die elektron opgewek word, beweeg die elektron na 'n hoër energiepotensiaal/orbitaal. Wanneer die elektron na sy grondvlak terugkeer, word lig uitgestraal.

'n Atoomspektrum is altyd die teenoorgestelde van 'n element se absorpsiespektrum.

Emissiespektrum van Waterstof
Emissiespektrum van Yster
**Junichiro Koizumi** (小泉 純一郎 *Koizumi Jun'ichirō*; gebore op 8 Januarie 1942) is 'n Japannese politikus wat van 2001 tot 2006 Eerste minister van Japan en president van die Liberale Demokratiese Party (LDP) was. Hy het in 2009 uit die politiek getree, en is steeds die sesde langsdienende Eerste minister in Japan se geskiedenis.

Hy word algemeen gesien as 'n groot leier van die LDP na sy verkiesing tot die pos in 2001, en het bekend geword as 'n ekonomiese hervormer, met die klem op die vermindering van Japan se staatskuld en die privatisering van sy posdiens. In die 2005-verkiesing het Koizumi die LDP gelei om een van die grootste parlementêre meerderhede in die moderne Japanse geskiedenis te wen. Koizumi het ook internasionale aandag getrek deur sy ontplooiing van die Japannese Selfverdedigingsmag in Irak, en deur sy besoeke aan die Yasukuni-heiligdom wat die diplomatieke spanning met die naburige China en Suid-Korea aangevuur het. Koizumi het in 2006 as Eerste minister bedank.

Alhoewel Koizumi etlike jare na sy ampstermyn 'n lae profiel gehandhaaf het, het hy in 2013 weer onder nasionale aandag gekom as voorstander van die versaking van kernkrag in Japan, in die nasleep van die Fukushima-kernramp in 2011, wat gekontrasteer is met die pro-kernbeskouing deur die LDP-regerings gedurende sowel as na Koizumi se ampstermyn.
Die **Junkers CL.I** is 'n Duitse tweesitplek, monovlerk vegvliegtuig wat tydens die Eerste Wêreldoorlog diens gedoen het. Die prototipe het sy nooiensvlug voltooi op 4 Mei 1918. Dit was gebruik om teikens op die grond aan te val.

Prototipe en produksie
----------------------

Die prototipe, met 'n fabriek kodenaam van J.10, was toegerus met 'n Mercedes D.III motor van 160 perdekrag en *horn-balanced* rolroere. Produksie het na die nooiensvlug voltooi is begin en 47 eenhede was afgelewer voor die einde van die oorlog. Nie almal het die front bereik nie. Die produksie eenhede was egter toegerus met 180 perdekrag Mercedes D.IIIa motors en korter rolroere. Hulle was bewapen met twee 7.92 Spandau masjiengewere wat voor die vlieënier gemonteer was asook 'n Parabellum masjiengeweer wat op ring boaan die verkenner se sitplek gemonteer was. Daar was ook rakke aan weerskante van die romp, agter die verkenner se sitplek, waaraan granate en ander anti-personeel wapens gehaak kon word. Die *Junkers CL.I* was waarskynlik Duitsland se beste grondaanval vliegtuig maar het die front te laat bereik om 'n verskil te kon maak.

Vlotter weergawe
----------------

Drie eenhede was gebou as vlotter weergawes bekend as *CLS.I*. Die vervanging van die wiele met vlotte het tot gevolg gehad dat die vliegtuig se lengte tot 8,95 m gerek is. Die vlerkspan is ook vergroot met 0.7 m. Alhoewel die vlotter weergawe swaarder was het die 195 perdekrag Bz.IIIb motor verseker dat die vliegtuig 'n spoed van 180 km/h kon bereik; vinniger as die land weergawe.

Post Eerste Wêreldoorlog
------------------------

Sommige van die vliegtuie het in Finland en een of twee Baltiese State diens gedoen na die oorlog. Een model se kajuit was bedek met 'n dak en gebruik vir kommersiële doeleindes deur Junkers. Dit was vermoedelik geregistreer as D-78 op die Duitse Burgerlike Register.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Junkers CL.I:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Mercedes D.IIIa waterverkoel inlyn |
| Kraglewering per motor | 180 perdekrag |
| Vlerkspan | 12,05 m |
| Lengte | 7,90 m |
| Hoogte | 2,65 m |
| Vlerkoppervlakte | 23,40 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 1 055 kg |
| Maksimum snelheid | 169 km/h op seevlak |
| Operasionele hoogte | 6 000 m |
| Togafstand | 2 ure |
| Klimvermoë | 3 000 m in 14 minute |
| Bewapening | Twee 7.92 Spandau masjiengewere langs motor
een Parabellum masjiengeweer agter by verkenner |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004, ISBN 978-0-753721-73-5
Ptolemeus IV Philopator probeer die Jode deur olifante teregstel; die Jode bid en word deur twee engele gered (Nederlandse graveerwerk, omstreeks 1700).
**3 Makkabeërs** (Grieks: Μακκαβαίων Γ´, *Makkabaíōn 3*) ook genoem die **Derde Boek van Makkabeërs**, is 'n boek wat in Koine geskryf is, waarskynlik in die 1ste eeu v.C. in die Romeinse Egipte. Ondanks die titel, het die boek niks te doen met die Makkabese Opstand teen die Seleukidiese Ryk wat in 1 Makkabeërs en 2 Makkabeërs beskryf word nie. 

Dit vertel die verhaal van die vervolging van die Jode onder farao Ptolemeus IV Philopator (222-205 v.C.) in die Ptolemeïese Ryk, 'n paar dekades voor die Makkabese Opstand in Judea. Die storie se bedoeling is om die oorsprong van die Poerimagtige fees te verduidelik wat in Egipte gevier word. 

3 Makkabeërs stem effens ooreen met die boek Ester, wat ook beskryf hoe 'n koning aangeraai word om die Joodse diaspora in sy gebied uit te wis, maar deur God gekeer word.

In 3 Makkabeërs probeer koning Ptolemeus IV Philopator die Tweede Tempel in Jerusalem binnegaan, maar word deur goddelike mag gekeer. Hy begin die Jode haat en gee die Jode van Egipte opdrag om in die hippodroom byeen te kom om deur olifante tereggestel te word. Die Jode wat hulle geloof versaak, sou gespaar bly. God beskerm egter die Jode en Ptolemeus se olifante vertrap sy eie manne. Die koning verander van plan en laat die Jode gaan. 

Die Jode vra daarna toestemming om terug te keer huis toe en al die Jode dood te maak wat hulle geloof versaak het in 'n poging om gespaar te bly. Die boek bevat 'n brief, blykbaar deur Ptolemeus, wat sy toestemming gee. Eindelik keer die Jode terug huis toe.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 98032869
* BNF: cb13330850g (data)
* GND: 4436440-4
* LCCN: n80083795
* NLI: 000616198
* NSK: 000521057
* SUDOC: 25027146X
* VIAF: 188293780
* WorldCat Identities (via VIAF): 188293780

 |
|  |
| --- |
|  |
| ***Kafeeterras in die aand*** |
| **Vincent van Gogh**, 1888 |
| Olie op doek, 81 × 65.5 cm |
| Kröller-Müller-museum |

***Kafeeterras in die aand*** , ook bekend as *Die Kafeeterras by die Place du Forum*, is 'n skildery deur die Nederlandse skilder Vincent van Gogh wat hy in September 1888 in Arles, Frankryk, geskilder het. Van Gogh het olieverf op doek gebruik en die skildery is 81 × 65.5 cm (32" × 26"). Dit is tans in die Kröller-Müller-museum in Otterlo, Nederland.

Kafeeterras in Oktober 2003
In die skildery beeld Van Gogh sy nuwe indrukke van die suide van Frankryk uit. Die skildery is van 'n kafee in Arles, toe *Café Terrace* en nou *Café van Gogh*. Die styl van die skildery is uniek vir Van Gogh met die warm kleure en die diepte van die perspektief.

Van Gogh het in 'n brief aan sy suster  geskryf nadat hy die skildery voltooi het waarin hy sy entoesiasme daaroor uitspreek:

*Ek is slegs onderbreek deur my werk aan 'n nuwe skildery wat die buitekant van 'n nagkafee uitbeeld. Op die terras is daar klein figure van mense wat drankies drink. 'n Reuse geel lantern verlig die terras, die fasade, die sypaadjie en werp selfs lig op die plaveistene van die pad wat 'n pienkerige violet kleur aanneem. Die gewels van die huise, soos 'n pad wat onder 'n blou hemel gespikkel met sterre verbleik, is donkerblou of violet met 'n groen boom. Hier het jy nagskilder sonder swart, met niks anders as pragtige blou en violet en groen en die verligte omgewing kleur die kleure self swaelbleekgeel en sitroengroen. Dit amuseer my geweldig om snags op die bepaalde plek te skilder. Normaalweg teken en skilder mens die skildery bedags van die skets af. Maar ek hou daarvan om die ding onmiddellik te skilder.*
*Dit is waar dat ek in die donker 'n blou vir 'n groen kan aansien, 'n blou lila vir 'n pink lila, aangesien dit moeilik is om die skakerings te onderskei. Maar dit is die enigste manier om weg te kom van ons konvensionele nag met sy swak bleekwit lig, terwyl selfs 'n eenvoudige kers reeds aan ons die rykste gele en oranjes verskaf.*
Dit is die eerste skildery waarin hy 'n sterreagtergrond gebruik het. Hy het voortgegaan om stergevulde uitspansels te skilder in *Sterrenag oor die Rhône*, wat in dieselfde maand geskilder is, en die meer bekende *Sterrenag* 'n jaar later. Van Gogh het ook in *Portret van Eugene Boch* 'n sterligagtergrond geskilder.
Die **Tutsi** of **Abatutsi** vorm 'n sosiale groep (kaste), inheems aan die Groot Mere-streek van Oos-Afrika, wat weens koloniale magspolitiek as 'n etniese groep misverstaan word. Hulle vorm die tweede grootste etniese groep in beide Burundi en Rwanda, waar hulle saam met die Hutu en die Twa bly. Daarbenewens leef Tutsi in aangrensende streke van die Demokratiese Republiek die Kongo, Tanzanië en Uganda. Hulle praat Kirundi in Burundi of Kinyarwanda in Rwanda, twee Bantoetale binne die Niger-Kongo-taalfamilie, as moedertaal. Bykomende lingua franca-tale wat hulle gebruik, sluit in Engels, Frans en Swahili, onderskeidelik amptelike tale van hul tuislande. Saam met die Dinka in Suid-Soedan is hulle van die langste mense in Afrika.

Die tradisionele Tutsi-koning se paleis in Nyanza
Voor die kolonisering van Rwanda en Burundi het die sosiale groepe Tutsi, Hutu en Twa langs mekaar geleef, waar die sosiale struktuur in hierdie rangskikking die sosiale status bepaal het. Terwyl die Tutsi oorwegend veeboere en die Twa jagter-versamelaars was, het die Hutu veral landbou beoefen en die bevolkingsmeerderheid gevorm. Die sosiale groepe het 'n vertikale deurlaatbaarheid gehad; byvoorbeeld, deur die aankoop van vee kon 'n mens die sosiale hiërargie opklim. Eers met die koms van die Europese koloniale magte, die Duitse Keiserryk en later België en die Verenigde Koninkryk, het die onderskeiding tussen Hutu en Tutsi belangrik geword en is derhalwe amptelik vasgelê. 1934 was die kriteria die omvang van 'n mens se aantal beeste: Dié met meer as tien beeste was 'n Tutsi en dié met minder was 'n Hutu. Hierdie stelsel het die koloniale magte in staat gestel om 'n inheemse elite te vorm, wat die ander gedeelte van die bevolking kon beheer, veral ten gunste van die koloniale mag se beleid. Hierdie etnologies omstrede indeling van die samelewing het tot erge konflikte tussen die Tutsi-minderheid en die Hutu-meerderheid gelei, wat na die onttrekking van die koloniale magte uiteindelik uitgebreek en tot langdurige gewelddadige konfrontasies met verskeie massamoorde van die ander groep gelei het. Die bloedigste hiervan is die Rwandese volksmoord van 1994, vanaf 7 April tot 15 Julie is tussen 500 000 en 1 000 000 Tutsi, moderate Hutu en Twa deur ekstremistiese Hutu vermoor. Soortgelyke konflikte sluit verskeie volksmoorde in Burundi en gewelddadige aanvalle in die oostelike Demokratiese Republiek die Kongo in.
Groot dinosourusse het in die Jura voorgekom in woude met ewe groot konifers.

| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Kryt | Vroeg | Berriasium | **jonger** |
| Jura | Laat | Titonium | 145,0–152,1 |
| Kimmeridgium | 152,1–157,3 |
| Oxfordium | 157,3–163,5 |
| Middel | Callovium | 163,5–166,1 |
| Batonium | 166,1–168,3 |
| Bajosium | 168,3–170,3 |
| Aalenium | 170,3–174,1 |
| Vroeg | Toarsium | 174,1–182,7 |
| Pliensbachium | 182,7–190,8 |
| Sinemurium | 190,8–199,3 |
| Hettangium | 199,3–201,3 |
| Trias | Laat | Rhaetium | **ouer** |
| Die verdeling van die Jura (IKS). |

Die **Jura** is ’n geologiese periode van die Mesosoïese Era en strek van die einde van die Trias sowat 201,3 miljoen jaar gelede tot die begin van die Kryt sowat 145 miljoen jaar gelede. Die Jura is ook ’n chronostratigrafiese sisteem van die Mesosoïese erateem.

Die Jura is die middelste periode van die Mesosoïkum, ook bekend as die era van die reptiele. Die periode het begin kort ná die Trias-Jura-uitwissing. Nog twee groot uitwissings het voorgekom in die Jura, maar nie een word gereken onder die "Groot Vyf"-massauitwissings nie. Die Jura is genoem na die Jura-gebergte in die Europese Alpe, waar kalksteen-strata uit die periode die eerste keer ontdek is.

Teen die begin van die Jura het die superkontinent Pangaea uitmekaar begin dryf en twee landmassas, Laurasië in die noorde en Gondwana in die suide gevorm. Dit het die kuslyn verleng en die kontinentale klimaat verander van droog tot vogtig, en baie van die woestyne van die Trias is vervang deur reënwoude. 

Op die land het die dierelewe verander van die Trias se oorheersende Dinosauromorpha en Crocodylomorpha tot een wat slegs deur dinosourusse oorheers is. Die eerste voëls het ook in die Jura hul verskyning gemaak nadat hulle uit ’n tak van die Theropoda ontwikkel het. Ander belangrike gebeurtenisse sluit in die verskyning van die eerste akkedisse en die evolusie van soogdiere. In die oseane het seereptiele voorgekom soos Ichthyosauria en Plesiosauria, terwyl Pterosauria die oorheersende vlieënde gewerweldes was. 

Die plantegroei het meestal uit naaldbome bestaan.

* ’n Pliosaurus (regs) en ’n Leedsichthys in die see.’n *Pliosaurus* (regs) en ’n *Leedsichthys* in die see.
* Plesiosauria soos die Muraenosaurus was volop in die see.Plesiosauria soos die *Muraenosaurus* was volop in die see.
* Die Diplodocus, met lengtes van tot meer as 30 m, was algemeen.Die *Diplodocus*, met lengtes van tot meer as 30 m, was algemeen.
* Die Allosaurus was een van die grootste landroofdiere.Die *Allosaurus* was een van die grootste landroofdiere.
* Die Stegosaurus was een van die mees herkende genera en het in die Middel-Jura geleef.Die *Stegosaurus* was een van die mees herkende genera en het in die Middel-Jura geleef.
* Die Archaeopteryx was die eerste bekende voël en het in die Laat-Jura voorgekom.Die *Archaeopteryx* was die eerste bekende voël en het in die Laat-Jura voorgekom.
Die Romeinse Ryk teen die jaar 120 n.C. met die provinsie Gallia Narbonensis Gallië
**Gallia Narbonensis** was 'n Romeinse provinsie in die huidige gebied van Languedoc en Provence (Suid-Frankryk). 

Die verowering van Gallia Narbonensis tussen 125 en 121 v.C. het aan die voorpunt van die latere Romeinse magsuitbreiding in Gallië onder Gaius Julius Caesar (58 tot 50 v.C.) en uiteindelik ook in dele van Germanië (onder Augustus) gestaan.

Die provinsie is in 121 v.C. onder sy oorspronklike naam *Gallia Transalpina* by die Romeinse Ryk ingelyf. Die Romeine het na die gebied meesal as *Provincia Nostra* ("Ons Provinsie") of *Provincia* verwys, 'n naam wat in die huidige Provence voortleef. Die naam Gallia Narbonensis is afgelei van die Romeinse kolonie Narbo Martius (die huidige Narbonne), wat in 118 v.C. aan die Mediterreense kus gestig is. 

Aangesien dit onmiddellik aan Italië gegrens het, het die Romeine groot voordeel uit die beheer oor die gebied getrek. Dit het hulle in staat gestel om die belangrike handelroetes tussen Italië en die Iberiese skiereiland en tussen Gallië en die handelsentrum Massilia (die huidige Marseille) te kontroleer.

Daarnaas het die provinsie as 'n soort strategiese stootkussing teen die aanvalle van Galliese stamme en as 'n gewilde gebied vir die vestiging van Romeinse veterane gedien, wat hier plase van die Romeinse staat ontvang het. In die Republikeinse tydperk is die Romeinse kolonie Narbo (Narbonne), in die Caesariese tydperk Arelate (Arles), tydens die Triumviraat Arausio (Orange) en onder die heerskappy van Augustus Forum Iulii (Fréjus) en moontlik ook Valentia (Valence) gestig. 

Die kolonies is deur stadsregerings met Romeinse instellings beheer, waarvoor veterane kandidaat gestaan het. Waarskynlik het ook 'n groot aantal Galliese adellikes in die gebied Romeinse burgerskap gekry en hulle in die nuwe kolonies gevestig.

| * l
* b
* w
Romeinse provinsies in 117 n.C. |
| --- |
| 
* Achaea
* Aegyptus
* Africa
* Alpes Cottiae
* Alpes Maritimae
* Alpes Poenninae
* Arabia Petraea
* Armenia
* Asia
* Assyria
* Bithynia
* Britannia
* Cappadocia
* Cilicia
* Corsica et Sardinia
* Creta et Cyrenaica
* Cyprus
* Dacia
* Dalmatia
* Epirus
* Galatia
* Gallia Aquitania
* Gallia Belgica
* Gallia Lugdunensis
* Gallia Narbonensis
* Germania Inferior
* Germania Superior
* Hispania Baetica
* Hispania Tarraconensis
* *Italia* †
* Iudaea
* Lusitania
* Lycia et Pamphylia
* Macedonia
* Mauretania Caesariensis
* Mauretania Tingitana
* Mesopotamia
* Moesia Inferior
* Moesia Superior
* Noricum
* Pannonia Inferior
* Pannonia Superior
* Raetia
* Sicilia
* Syria
* Thracia

 |  |
| † Italia is nooit as 'n provinsie geskep nie, maar het eerder 'n spesiale juridiese status behou tot en met Diocletianus se hervormings. |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4071548-6
* HDS: 008419
* LCCN: n88189419
* VIAF: 144357701
* WorldCat Identities (via VIAF): 144357701

 |
**Galway** ([ˈgɔlweɪ]; Iers: **Gaillimh** [ˈɡalʲɪvʲ]) is die grootste stad van Wes-Ierland en die administratiewe setel en naamgewende nedersetting vir die omliggende graafskap met 'n bevolking van meer as 75 000 volgens die Ierse sensus van 2011. Galway, wat in die historiese provinsie Connacht geleë is en dikwels Ierland se "Poort na die Weste" genoem word, is aan weerskante van die Corrib-rivier geleë wat die gelyknamige meer (Lough Corrib) met die see verbind.

As nedersetting het Galway rondom 'n middeleeuse Ierse vesting ontstaan wat in 1124 opgerig is. Sowat een eeu lank was dit niks meer as 'n onbeduidende vissersdorpie nie. Eers met die Anglo-Normandiese besetting in 1234 het dit tot 'n strategies belangrike nedersetting as Engeland se voorpos in Ierland se onrustige weste ontwikkel. In 1396 het koning Richard III stadstatus aan Galway verleen en die politieke mag in die hande van veertien leidende koopmansgesinne van Engelse afkoms gelê wat in 'n voortdurende stryd met Ierse clans in die omgewing gewikkel was. Na dié gesinne is as die *Tribes of Galway* ("Stamme van Galway") verwys, en sodoende het Galway die bynaam *City of the Tribes* gekry. Iere is uit die stad verban.

Die Spaanse Boog, wat deel uitmaak van die 16de eeuse stadsmuur, was die naamgewer vir hierdie kroeg
Galway het sy onafhanklikheid ook in die 15de eeu gehandhaaf toe die Engelse invloed gaandeweg afgeneem het. Die stad het in dié tyd handelsbande met Spanje en Portugal aangeknoop waarheen die seuns van leidende gesinne vir hul skoolopleiding gestuur is. Die lojaliteit teenoor die Britse kroon was vir Galway gedurende die Engelse Burgeroorlog rampspoedig. In 1652 is die stad nege maande lank deur republikeinse troepe onder bevel van Oliver Cromwell beleër en uiteindelik ingeneem. Veertig jaar later is Galway deur Willem van Oranje se magte beset. Die oorlogshandelinge, die verlies van sy Suid-Europese markte en die groot Ierse hongersnood in die 1840's het Galway se ekonomie 'n nekslag toegedien waaruit die stad eers gedurende Ierland se ekonomiese opswaai in die laat 20ste eeu herstel het.

Vandag is Galway 'n gewilde bestemming vir inheemse en buitelandse toeriste. 'n Besondere kenmerk is die stadsbeeld wat argitektonies in tweeverdeel is – die oostelike rivieroewer word deur nou straatjies en ou steengeboue met winkelfasades van hout oorheers, terwyl daar in die stadsdeel Claddagh langs die wesoewer hoofsaaklik nuwe geboue aangetref word. Die historiese stadskern word omring deur uitgebreide voorstede met skakelhuise. Net suidwes van Galway is die gewilde strand- en vermaakoord Salthill geleë.
Die **leeustert** (*Agave attenuata*) is 'n agave-spesie, wat vernoem is na aanleiding van die lang, imponerende bloeiwyse wat dikwels tot teen die grond afkrom. Dit het ook 'n krom stam wat ongewoon is onder agave-spesies. Dit is inheems aan die plato van Jalisco-staat in sentraal-Meksiko. Aangesien dit geen stekels het nie, het dit 'n gewilde sierplant in tuine geword, en is na bewering genaturaliseer in Madeira en Libië.

Die stamme wissel tipies van 50 to 150 cm in lengte, en ou blare val eindelik af sodat die stam sigbaar word. Die blare is ovaat-akuminaat in vorm, 50–70 cm lank en 12–16 cm breed. Hulle vorm 'n roset en is bleek gekleurd, van liggrys tot 'n lig-gelerige groen. Die blare is nie getand nie, en het ook geen terminale stekel nie, alhoewel die gepunte blare mettertyd by die punt uitrafel. Die bloeiwyse is 'n digte raseem, 2.5 tot 3 meter hoog, met groenerige geel blomme.

Die ontdekkingsreisiger Galeotti het in 1834 eksemplare van hierdie plant na Kew-tuine in Engeland gestuur, wat hy by 'n ongespesifiseerde ligging in Meksiko versamel het. Meer onlangse ondersoeke het vasgestel dat hulle van Jalisco-staat ooswaarts tot in Meksiko-staat voorkom, en wel in klein kolonies op hoogtes van tussen 1 900 m en 2 500 m. Aangesien daar min waarnemings is, word aanvaar dat dit van nature skaars is.

In verbouing verkies dit blykbaar relatief vogtige leemgrond, alhoewel dit ook arm grond en droë toestande kan verduur. Dit gedy beter as dit teen direkte somersonlig of langdurige ryptoestande beskerm word.

Galery
------

* Plante met bloeiwysesPlante met bloeiwyses
* Blomme van nabyBlomme van naby
* Oop vrugkapsulesOop vrugkapsules
* Vrugkapsules en sadeVrugkapsules en sade
**Tamar die Grote** (Georgies: თამარი; omstreeks 1160 – 18 Januarie 1213), soms ook **Tamara** genoem, was van 1184 tot 1213 koningin van Georgië in die tyd van die Goue Era. Sy was lid van die Bagrationi-dinastie en haar posisie as die eerste regerende koningin is beklemtoon deur die titel *mep'e* ("koning").

Bewind
------

Tamar is in 1178 deur haar pa, koning George III, as opvolger en medeheerser aangewys, maar toe sy die troon bestyg ná haar pa se dood, het sy groot teenstand van die adel gekry. Sy het dié teenstand suksesvol die hoof gebied en ’n suksesvolle buitelandse beleid begin wat aangehelp is deur die verval van die vyandelike Turke.

Met die hulp van ’n magtige militêre elite het sy voortgebou op die sukses van haar voorgangers, en ’n ryk opgebou wat die Kaukasus oorheers het totdat die Mongole die streek twee dekades ná haar dood binnegeval het.

Persoonlike lewe en nalatenskap
-------------------------------

Tamar was twee keer getroud: eers met prins Joeri van Kiëf-Roes, van 1185 tot 1187. Sy is van hom geskei, het hom uit die land verban en haar land suksesvol verdedig teen sy latere pogings tot ’n staatsgreep. Haar tweede man was die Alan-prins David Soslan, by wie sy twee kinders gehad het, George en Rusudan, wat albei ná haar monarg geword het.

Vanweë haar politieke en militêre suksesse en die feit dat sy ’n vrou was, is sy in die Georgiese kuns en geskiedenis geïdealiseer en geromantiseer. Sy is steeds ’n gewilde figuur in die Georgiese kultuur en word deur die Georgies-Ortodokse en Apostoliese Kerk as ’n heilige vereer. Haar feesdag is op 14 Mei.
Die **vlag van Guam** is op 9 Februarie 1948 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n enkele blou baan met rooi fraiings reg rondom en die wapenskild, ook met ’n rooi fraiing, in die middel van die vlag.

Simboliek
---------

Die vorm van die seël is dié van ’n Chamorro-slingerklip wat as gebruik is as wapen en om mee te jag. Die slingerklip is ontgin uit basaltklip en koraal. Die palmboom, wat in onvrugbare sand groei simboliseer self-onderhoud en deursettingsvermoë om te kan groei en oorleef in enige omstandighede. Die loofblare is oopgesprei na die lug en simboliseer die boom se hardnekkigheid om teen die elemente in te gee. Die geboë stam getuig van ’n volk wat geteister is deur hongersnood, natuurrampe, volksmoord en oorloë maar wat bly voortbestaan het. Die Vlieënde Proa, ’n seevaartuig wat deur die Chamorrovolk gebou is, stel die moed en vryheid van die antieke Chamorros voor wat oor die oseane gevaar het om handel te dryf. Die rivier wat in die see uitspoel stel ’n bereidwilligheid voor om die hulpbronne van die land met andere te deel. Die landmassa in die agtergrond (dit is Urunao) demonstreer die Chamorro se toewyding aan hul tuisland en omgewing, hetsy see of land. Die rooi fraiing om die skild stel die bloed voor wat gevloei het gedurende die Tweede Wêreldoorlog en die Spaanse besetting. Die blou baan stel Guam se eenheid met die see en die lug voor.

Geskiedenis
-----------

Die vlag is in 1917 ontwerp deur mev. Helen L. Paul, die vrou van ’n Amerikaanse vlootoffisier. Die vlag is egter eers op 9 Februarie 1948 deur die Guamse Kongres aanvaar.

* Vlag van Guam voor die toevoeging van die rooi fraiing. Vlag van Guam voor die toevoeging van die rooi fraiing.
**Taliep Petersen** (15 April 1950 - 16 Desember 2006) was 'n Suid-Afrikaanse sanger, komponis en regisseur van 'n aantal populêre musiekblyspele. Hy het onder andere met David Kramer gewerk, saam met wie hy 'n Olivier-toekenning ontvang het.

Dood
----

Petersen, 'n praktiserende Moslem, was twee keer getroud en het ses kinders gehad. Hy is op 16 Desember 2006 by sy huis doodgeskiet. In 'n huldeblyk het Ebrahim Rasool, premier van die Wes-Kaap, lof toegeswaai vir Petersen se vermoë om "ons hele geskiedenis vas te lê, ons diepste pyn uit te druk, ons vreugde te verwoord en ons menswees deur musiek en drama te demonstreer".

Op 18 Junie 2007 is sy vrou, Najwa Petersen, in die familiehuis in hegtenis geneem in verband met die moord. Sy is saam met drie mans aangekla van "beplande moord met voorbedagte rade".  Najwa Petersen is op 2 Desember 2008 in die Kaapse Hooggeregshof skuldig bevind, saam met die twee mans Abdoer Emjedi en Waheed Hassen. Al drie is skuldig bevind aan moord en aan roof met verswarende omstandighede. Regter Siraj Desai het Najwa Petersen tot 28 jaar tronkstraf gevonnis.
Mikronesië se geografiese omvang
Ligging van Mikronesië
Kaart van Mikronesië
Lande en gebiede van Mikronesië:
   Onafhanklike lande

   Afhanklike gebiede

**Mikronesië** (afgelei van Grieks: μικρός *mikrós* vir "klein" en νῆσος *nêsos* vir "eiland", letterlik: "klein eilande") is 'n eilandgroep in die Stille Oseaan in die gebied Oseanië en lê in die suidooste van Japan, in die ooste van die Filippyne, in die noordooste van Indonesië en in die suidweste van Hawaii. Mikronesië beslaan 'n oppervlakte van 7 000 000 km² en het 'n bevolking van sowat een miljoen. Melanesië, Mikronesië en Polinesië vorm saam Oseanië.

Die streek bevat vier eilandgroepe — Karoline-eilande, Gilberteilande, Mariana-eilande en Marshalleilande — en baie afgeleë eilande. Administratief is die eilande van Mikronesië tussen ses onafhanklike lande verdeel: Die Karoline-eilande is verdeel tussen Palau en die Gefedereerde State van Mikronesië, die Gilberteilande (saam met die Phoenix- en Line-eilande in Polinesië) word deur Kiribati beslaan, die Mariana-eilande is verdeel in twee eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika: Guam en die Noordelike Mariana-eilande, Nauru is 'n onafhanklike eilandnasie op die eiland met dieselfde naam en die Marshalleilande beslaan die eilandgroep met dieselfde naam. Wake-eiland is ook noemenswaardig, aangesien dit deur beide die Marshalleilande en die Verenigde State opgeëis word, laasgenoemde se Amerikaanse Lugmag bestuur dié eiland.

Die term Mikronesië (in Frans: *Micronésie*) is in 1832 vir die eerste keer deur Jules Dumont d'Urville gebruik om in etniese en geografiese opsig na 'n eilandgroep te verwys wie se inwoners, volgens hom, van dié van Melanesië en Polinesië verskil. Die onderskeiding is later as foutief bewys, aangesien al drie gebiede deur inheemse Austronesiese volke bewoon word wat Austronesiese tale besig. Die subgroep wat in Mikronesië gepraat word, word Mikronesiese tale genoem.

| Ligging | Vlag | Land | Hoofstad | Oppervlakte (km²) | Bevolking |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Gefedereerde State van Mikronesië | Palikir | 702 | 11 000 |
|  |  | Guam(Verenigde State) | Hagåtña | 541,3 | 178 000 |
|  |  | Kiribati | Suid-Tarawa | 811 | 98 000 |
|  |  | Marshalleilande | Majuro | 181 | 62 000 |
|  |  | Nauru | Yaren | 21 | 14 019 |
|  |  | Noordelike Mariana-eilande(Verenigde State) | Saipan | 463,63 | 86 616 |
|  |  | Palau | Ngerulmud | 459 | 20 000 |
|  |  | Wake-eiland(Verenigde State) | – | 7,37 | – |
**Kaditshwene klipmuurdorp,** oftewel **Gaditshweni** of **Karechuenya**, was 'n Suid-Afrikaanse Ystertydperk- nedersetting ongeveer noordoos van die hedendaagse dorp Zeerust, in die Noordwes provinsie. 

 John Campbell aan die oewer van die Oranjerivier 
Dit was die kulturele hoofstad van die Bahurutshe-bevolking, een van die belangrikste Tswana- stamme en 'n sentrum van vervaardiging en handel. Die sendeling John Campbell het in 1820 hierdie nedersetting in die Tshwenyane-heuwels van die Marico teëgekom, toe die bevolking van 20 000 die inwoners van Kaapstad oorskry het. Argeoloë skat dat dit in die laat 1400's op die terrein van yster- en koperertsneerslae gestig is.

In 1821, tydens die Mfecane, is die stad deur die Batlokwa onder die vegterkoningin, Mantatisi verower. In 1823 het die Bafokeng -stam onder Sebetwane die Batlokwa aangeval en die stad ingeneem. Die oorlewendes het wes gevlug en skuiling by die Bakwena- en ander Tswana-stamme gesoek. Krummelende klipmure, fondamente, ashope en oorblyfsels van 'n metaalbewerkingsbedryf is die enigste oorblywende bewyse van die nedersetting se bestaan. In 2011 is die ruïnes deur die regering tot nasionale erfenisterrein verklaar.

John Campbell het na die stad verwys as "Kurreechane", na aanleiding van die Kurrichane-voëlspesie wat Andrew Smith daar teëgekom en beskryf het .
**Lucius Annaeus Seneca** (Córdoba, Spanje|Córdoba (Spanje), ± 4 v.C. - Rome, 65 n.Chr.) was 'n Romeinse skrywer en stoïsynse filosoof, wie 'n belangrike posisie in Rome ten tye van die heerskappy van keiser Nero beklee het. Hierdie Seneca staan ook bekend as *Seneca minor* (Seneca die jongere), om hom te onderskei van sy vader, *Seneca Maior* (Seneca die oudere), die redenaar.

Na 'n voorspoedige loopbaan in Rome word hy verban na Korsika, waaruit hy na agt jaar teruggeroep word. Daarna beland hy in die sentrum van mag, aan die hof van Nero. Hy hoop om hier 'n betekenisvolle invloed te kon uitoefen, wat ook aanvanklik gebeur, maar daarna kom die teleurstelling. Die jong Nero ontwikkel in 'n man wat geestelik versteurd was en gruwelike dade gepleeg het. Seneca trek homself terug uit die politieke lewe, in die hoop om te ontsnap van Nero se waansin. 'n Paar jaar later word hy tog deur Nero gedwing tot selfmoord.

Parallel hieraan het hy ook 'n loopbaan as skrywer. Belangrike temas is die individuele outonomie en innerlike vryheid. Die werke, waarin die stoïsynse filosofie toegepas word op die praktyk van die lewe, kulmineer in die Briewe aan Lucilius wat hy aan die einde van sy lewe skryf.
**Kadoma** is 'n dorp in Zimbabwe se provinsie Mashonaland-Wes, 142 km suidwes van Harare en 306 km noord van Bulawayo op 'n hoogte van 1 162 m bo seespieël. Dit het tot 1982 as Gatooma bekend gestaan. Die geskatte bevolking was in 77 498 in 2010, vergeleke met 20 940 in 1969, waarvan 18 740 swart en 1 879 wit was.

Die naam is afgelei van dié van 'n Tonka-hoofman wat eens op 'n tyd hier gewoon het. Die dorp het ontstaan ná ene mnr. Godwin 'n hut aan die spoorlyn tussen Harare en Bulawayo gebou het en 'n onderneming as 'n verskepingsagent begin het.

'n Dorpsbestuursraad is in 1907 opgerig en die plek verkry munisipale status in 1917. Die dorpsgebied beslaan sowat 3 250 hektaar, wat meentgrond insluit. Water word verkry uit die nabygeleë Pasidam en ondergrondse bronne, terwyl die krag vanaf die hidroëlektrisiteitskema by Karibadam voorsien word.

Kadoma was 'n bedrywige landbousentrum tot dié bedryf in duie gestort het. Die dorp beskik oor hospitale, kraaminrigting, klinieke, dorpswembad, dorpsbiblioteek, kerke van verskeie genootskappe, waaronder 'n NG kerk, en sportklubs vir onder meer tennis, krieket, basketbal, sagtebal, sokker, hokkie, gholf en rolbal. Hier was vroeër 'n aktiewe Joodse gemeenskap, maar met die ineenstorting van die land sedert 2000 het die oorblywende 400 Jode almal in die hoofstad, Harare, of naasgrootste stad, Bulawayo, gaan woon.

Die plaaslike koerant is die *Kadoma Mail*, 'n weekblad. 'n Ontspanningsoord is vir die inwoners rondom die Clawdam, sowat 15 km van die dorp af, geskep met piekniekplekke en hengelgeleenthede.

Bronne
------

* Bulpin, T.V. *Discovering Southern Africa*. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc, 2001.
* Potgieter, D.J. (ed), *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou), 1972.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4370368-9
* LCCN: n85307862
* VIAF: 129626648
* WorldCat Identities: lccn-n85307862

 |
'n Verlengbare leer
'n **Leer** is 'n toestel met trappe waarmee daar teen hoë voorwerpe op- of afgeklim word. 'n Leer bestaan uit twee ewewydige balke of toue met dwarsstukke (sporte) waarop getrap word as 'n mens klim. Die klimmer hou met sy hande aan die balke vas, terwyl hy met sy voete van die een trap na die volgende beweeg.

'n Vrystaande houtleer
Lere kan van metaal, hout of selfs van tou gemaak word. Daar is hoofsaaklik twee soorte lere: rigiede (stewige) lere en toulere.

Rigiede lere kan rond gedra word, maar word soms permanent geïnstalleer, soos in swembaddens of teen torings en stapelbeddens. Nie-permanente lere word teen voorwerpe gestut, of kan vrystaande gebruik word. Sommige lere kan verleng of opgevou word, wat dit makliker maak om hulle op te slaan en weg te bêre.

Toulere word meestal gebruik om teen bome of rotswande te klim. Sulke lere moet ten minste aan die bokant aan iets vasgebind wees. Dit is moeiliker om 'n touleer as 'n rigiede leer te gebruik. 'n Touleer kan egter maklik opgerol en weggebêre word.

Traplere word hoofsaaklik in en om die huis gebruik om dinge wat nie te hoog is nie by te kom, soos om gordyne te hang of goedere uit 'n hoë kas te haal. Hulle is gewoonlik in die vorm van 'n onderstebo "V" met 'n platform bo-op waarop mens kan staan.

'n Brandweerwa met draaibare leer.
Lere word algemeen op brandweerwaens gemonteer. Hierdie lere kan na enige kant gedraai word, vanwaar die brandweermanne die brand onder beheer kan bring.
Die **Nakajima Ki-43 Hayabusa** is 'n enkelsitplek, enkelmotorige vegvliegtuig wat deur die Keiserlike Japannese Leër gebruik is tydens die Tweede Wêreldoorlog. Hierdie vliegtuig is ontwikkel uit 'n behoefte van die Japannese Leër vir 'n vegvliegtuig met 'n intrekbare onderstel om die *Nakajima Ki-27* te vervang. Die ontwerptema was weereens beweegbaarheid en minimum gewig dus was daar geen pantser vir die vlieënier, geen selfseëlende tenks en geen elektriese aansitter nie. Die toetsvlugte in 1939 was egter teleurstellend en ontwikkeling is gestaak tot 1941. Hierna is *combat* klappe aan die vlerke gevoeg en die vliegtuig het 'n kleiner draaisirkel gehad as die Mitsubishi A6M Zero. Die vliegtuig kon nou met die beste van die Geallieerdes meeding, en word in Junie 1941 suksesvol in diens gestel.

Baie van Japan se bobaasvlieëniers het hulle oorwinnings in dié vliegtuig behaal. Nadat nuwe Geallieerde vliegtuie tot die gevegte toegetree het, is pantser en selfseëlende tenks toegevoeg aan die *Nakajima Ki-43*. Die motor is ook vervang met 'n kragtiger een en die vlerkpunte is meer reghoekig gemaak. Hierdie model is die Mk-II genoem.

Die *Nakajima Ki-43* was die duur van die hele oorlog deur in aksie in die Stille Oseaan en in die laaste dae gehelp om Tokio te verdedig asook vir Kamikaze missies gebruik. Daar is 6 000 eenhede van die vliegtuig gebou. Dit verteenwoordig die meeste eenhede gebruik van enige vliegtuig deur die Japannese Leër. Slegs die *Zero* was meer in getalle, vir gebruik deur die Japannese Vloot.

Die Franse Lugmag het van die vliegtuie gebruik in die Indo-Chinese oorlog. Die Geallieerdes se naam vir die vliegtuig was die *Oscar*.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Nakajima Ki-43-II:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Nakajima Ha-115 stermotor |
| Kraglewering per motor | 1 150 perdekrag |
| Vlerkspan | 10,84 m |
| Lengte | 8,92 m |
| Hoogte | 3,27 m |
| Vlerkoppervlakte | 21,4 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 2 925 kg |
| Maksimum snelheid | 530 km/h |
| Operasionele hoogte | 11 200 m |
| Togafstand | 1 760 km |
| Klimvermoë | 5 000 m in 5 minute, 49 sekondes |
| Bewapening | Twee 12 ,7mm masjiengewereen twee 30 kg of 250 kg bomme |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Die **Namakwa-dwergverkleurmannetjie** of die **westelike dwergverkleurmannetjie** (*Bradypodion occidentale* ) kom in strandplantegroei voor langs die weskus van Suid-Afrika en Namibië.

Beskrywing
----------

Die Namakwa is relatief groot vir 'n dwergverkleurmannetjie, wat tot 16 cm lank word. Dit het ook 'n relatief stewige bouvorm en die kortste stert van sy genus. Dit het verskeie kenmerkende groewe onder sy ken, wat van sy mond tot bo-op sy bors loop. Sy kleur is 'n dowwe, gevlekte bruingrys.

Natuurlike verspreiding
-----------------------

Hierdie spesie kom langs die kusstreke van die verre weste van Suid-Afrika voor. Dit word gevind in 'n gordel vanaf Melkbosstrand (naby Kaapstad) in die suide, tot by Lüderitz in Namibië.

In hierdie verspreidingarea verkies dit die Strandveld -plantegroei aan die kus en word selde verder in die binneland aangetref. In die suide, naby Kaapstad, oorvleuel sy gebied effens met die van die Kaapse dwergverkleurmannetjie, maar hul verkies verskillende habitatte. Hulle kan ook maklik onderskei word, aangesien die Kaapse dwergverkleurmannetjie veel helderder kleure het, met 'n ligter bouvorm, langer stert en 'n stomper neus.

In die omgewing van menslike bewoning kan hulle die slagoffer van huiskatte word. Hulle word ook bedreig deur habitatverlies, aangesien kusplantegroei toenemend vir menslike ontwikkeling ontwrig word.

Bronne
------

* Tolley, K. and Burger, M. (2007). Chameleons of Southern Africa. ISBN 978-1-77007-375-3.