recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pungwerivier** (Portugees: *Rio Púnguè*) is 'n 400 km-lange rivier in Zimbabwe en Mosambiek. Dit ontspring onder die Nyanganiberg in die Oostelike Hooglande van Zimbabwe en vloei dan suidooswaarts deur die provinsies Manica en Sofala van Mosambiek. Die Pungwe bereik die Uremavallei, die suidelikste gedeelte van die Groot Skeurvallei, waar dit die suidelike grens van die Gorongosa Nasionale Park vorm. Die Uremarivier sluit daarby aan, en die rivier volg die skeurvallei suidwaarts. Groot seisoenale vleilande vorm rondom die Pungwe- en Urema-riviere in die skeurvallei. Dit mond uit in die Mosambiekkanaal by Beira en vorm 'n groot riviermonding saam met die Buzirivier. Dit is een van die belangrikste riviere van Mosambiek en veroorsaak dikwels oorstromings.

Pungwe en Nyazengu-ravyn
Die Pungwerivier oorstroom soos gesien vanaf die NASA MODIS- satelliet in 2010.
Die Pungwerivier in 'n normale toestand soos gesien vanaf die NASA MODIS- satelliet in 2009.

Sytakke
-------

Die vernaamste sytakke is, stroomlangs, die Nhazonia, Txatola, Vinduzi en Nhandugue-Urema. Die regtersytakke is die Honde en die Muda.

Watervoorsieningstelsels
------------------------

Beira se metropolitaanse gebied in Mosambiek ontvang sy watertoevoer vanaf die Pungwerivier. Die wateraanvraag van 2004 uit die Beira/Dondo-watervoorraad, wat die Mutua- en Mafambisse-gebiede insluit, word geraam op 25 339 kubieke meter per dag.

Die stad Mutare word vanaf die Pungwerivier voorsien deur 'n oordragfasiliteit tussen die opvanggebiede. Die volume wat oorgedra word, word beperk tot 'n maksimum van 0,7 m3/s deur die bepalings van 'n waterpermit en die stelselontwerp. Die landelike distrik van Mutasa sal na verwagting ook water uit die Pungwe-pypleiding onttrek om dorpe langs sy roete te voorsien. 

Daar word voorspel dat klimaatsverandering tot 'n ongeveer 10% daling in die jaarlikse reënval sal lei. Dit impliseer 'n verlaagde riviervloei en beskikbare water vir die Pungwerivierkom, met moontlik ernstige gevolge vir landbouproduksie. Wisselvalligheid binne die jaar sal na verwagting toeneem, wat beide vloede en droogtes kan vererger.
**Tadao Ando**

**Japannese argitek**

---

**Gebore**  

13 September 1941  

in Minato-ku, Osaka, Japan

---

**Skool**  

*Verskeie invloede*:

Modernisme  
Minimalisme  
Japannese tradisies

---

**Beduidende projekte**  

Azuma-huis, Osaka (1976)   

Kerk van die Lig, Ibaraki (1989)  

Berg van die Boeddha, Sapporo (2015)


---

**Toekennings en pryse**  

* *Pritzker-prys* (VSA) in 1995

* *RIBA Goue medalje vir argitektuur* (VK) in 1997

---

**Webtuiste**  

*tadao-ando.com*

---

**Tadao Ando** (\* 13 September 1941 in Osaka) word as die mees befaamde eietydse argitek in Japan beskou. 'n Boek oor die boukuns van die Switsers-Franse argitek Le Corbusier, wat hy as vyftienjarige seun gekoop het, het sy belangstelling vir argitektuur gewek. Alhoewel hy nooit 'n formele opleiding as argitek gevolg het nie en oorspronklik 'n loopbaan as professionele bokser nagestreef het, het hy in 1969 as outodidak in Osaka sy eie argitekte-ateljee geopen, *Tadao Andō Architect & Associates*, nadat hy tekenkunde en binnenshuise ontwerp gestudeer en tussen 1962 en 1969 tydens reise na bestemmings in Europa, die Verenigde State en Afrika eerstehandse kennis oor boukuns opgedoen het. 

Ando se werk word onder andere gekenmerk deur sy voorkeur vir minimalistiese ontwerpe waarin tradisionele Japannese boukuns en westerse modernistiese argitektuur tot 'n nuwe estetiese vormtaal versmelt, met sigbeton as sy gunsteling-boumateriaal, soos reeds uit sy eerste projek geblyk het - die Azuma-huis in sy geboortestad Osaka wat in 1979 deur die *Japan Institute of Architects* met 'n prys bekroon is. Gedurende sy mees onlangse werkfase het Ando in omgewingsake begin belangstel. In 2007 het hy die projek *Umi-ni-Mori* (*«Seebos»*) in Tokio begin waardeur 'n voormalige vullisstortterrein tot 'n beboste ontspanningsgebied omgeskep word.

As dosent was Tadao Ando vir Amerikaanse universiteite soos Yale (1987), Columbia (1988) en Harvard (1990) werksaam. Vanaf 1997 het hy aan die Universiteit Tokio onderrig tot hy in 2003 geëmeriteer het. Tadao Ando is tot dusver die enigste argitek aan wie elkeen van die vier mees prestigieuse argitektuurpryse toegeken is - die Pritzker-prys, die Carlsberg-prys, die Praemium Imperiale en die Kyoto-prys.

Die beoordelaarspaneel van die Pritzker-prys het berig dat Tadao Ando die prysgeld van VSA-$100 000, wat aan die prys verbonde is, aan weeskinders geskenk het wat hul ouers as gevolg van die verwoestende aardbewing, wat die Japannese stad Kobe in 1995 getref het, verloor het. Alle 35 geboue, wat hy self in Kobe ontwerp en gebou het, het die aardbewing weerstaan.
In rekenaarwetenskap, veral in kennisvoorstelling en redenering en metalogieka, word die gebied van **geoutomatiseerde redenering** gewy aan die verstaan van verskillende aspekte van redenering. Die studie van geoutomatiseerde redenering help om rekenaarprogramme te produseer wat rekenaars toelaat om heeltemal, of amper heeltemal, outomaties te redeneer. Alhoewel geoutomatiseerde redenering as 'n subveld van kunsmatige intelligensie beskou word, het dit ook verbande met teoretiese rekenaarwetenskap en filosofie.

Die mees ontwikkelde subareas van geoutomatiseerde redenering is outomatiese stellingbewys (en die minder geoutomatiseerde maar meer pragmatiese subveld van interaktiewe stellingbewys) en outomatiese bewyskontrole (wat beskou word as gewaarborgde korrekte redenasie onder vaste aannames). Uitgebreide werk is gedoen in redenering deur analogie met gebruikmaking van induksie en abduksie.

Ander belangrike onderwerpe sluit in redenering onder onsekerheid en nie-monotoniese redenering. 'n Belangrike deel van die onsekerheidsveld is dié van argumentasie, waar verdere beperkings van minimaliteit en konsekwentheid bo-op die meer standaard outomatiese afleiding toegepas word. John Pollock se OSCAR-stelsel is 'n voorbeeld van 'n geoutomatiseerde argumentasiestelsel wat meer spesifiek is as om net 'n outomatiese stellingbewyser te wees.

Gereedskap en tegnieke van geoutomatiseerde redenering sluit in die klassieke logika en berekeninge, wasige logika, Bayesiaanse afleidings, redenering met maksimale entropie en baie minder formele *ad hoc* tegnieke.
Draakvrugte
'n Heel en deurgesnyde draakvrug met wit vlees.
'n Geskilde draakvrug met rooi vlees, net reg om geëet te word. Pas op, dit sal maklik klere vlek.
Draakvrugte op 'n mark in Taiwan.
'n **Draakvrug** of **pitaja** is die vrug van verskeie spesies kaktusse in die genus *Hylocereus*. Die vrug is helderpienk met stekelrige skubbe, wat tot die naam aanleiding gee. Dit is inheems aan Sentraal- en Suid-Amerika, maar word ook in Asië en Noord-Australië verbou. In Suid-Afrika word draakvrugte soms by winkels en markte aangetref, hoewel dit nie geredelik beskikbaar is nie.

Beskrywing
----------

Draakvrugte het 'n romerige, wit vlees vol klein, swart pitjies soos sesamsaad. Daar is ook kultivars met pienk vlees of ’n geel skil. Hierdie vrug het 'n ligte soet smaak, wat verbeter as dit koud geëet word. Die tekstuur daarvan is tussen dié van 'n kiwivrug en 'n appel.

Die plant is 'n epifitiese slingerplant, wat beteken dat dit in ’n nie-parasitiese toestand op ander plante, of teen ’n stellasie of gebou groei. Soos ander kaktusse kan die plant deur sade of steggies gekweek word. Dit het geurige, wit blomme wat slegs in die nag oopgaan en meestal deur motte of vlermuise bestuif word. Soggens verwelk die blomme. Sowat 40 dae nadat die plant geblom het, begin die vrugte vorm. Dit kan tussen vyf en ses oeste per jaar lewer.

Voedingswaarde
--------------

Draakvrugte is ryk aan vitamien C, vesel, fosfor en kalsium, asook antioksidante. Die blomme kan ook geëet of as ’n tee getrek word.

Voedingswaarde per 100 gram:

* 240 kJ (57 kkal)
* 16 g koolhidrate
* 0 g vet
* 0 g proteïen
* 8,8 mg kalsium
* 0,65 mg yster
* 0,045 mg vitamine B1
* 9 mg vitamine C
* 0,9 g vesel

Spesies
-------

Drie spesies draakvrugte word op kommersiële basis vir hul vrugte verbou:

* *Hylocereus undatus*, wit vlees en 'n roosrooi skil
* *Hylocereus polyrhizus*, rooi vlees en 'n roosrooi skil
* *Selenicereus megalanthus*, wit vlees en 'n geel skil

Bibliografie
------------

* Landbou. Die Burger, 26 Maart 2021.

  

* Hylocereus undatus*Hylocereus undatus*
* Hylocereus polyrhizus*Hylocereus polyrhizus*
* Selenicereus megalanthus*Selenicereus megalanthus*
Hanuman op sy strydwa; 'n toneel uit die *Ramakien* in Wat Phra Kaew, Bangkok.
Die ***Ramakien*** (Thai: รามเกียรติ์, letterlik "Glorie van Rama") is een van Thailand se nasionale epiese verhale. Dit is afgelei van die Boeddhistiese *Dasaratha Jataka* en is 'n belangrike deel van die Thaise letterkundekanon.

Beskrywing
----------

*Ramakien* is geskoei op verskeie Sanskrit-tekste, onder meer oor die gode Hanuman en Rama, met die kern wat gebaseer is op die Boeddhistiese *Jataka*-verhale van Indië. 'n Paar weergawes van die epiese verhaal het verlore gegaan met die verwoesting van die ou hoofstad Ayutthaya in 1767. Op die oomblik bestaan drie weergawes, waarvan een in 1797 onder toesig van koning Rama I opgestel is. 'n Deel daarvan is ook deur hom geskryf. Sy seun, Rama II, het van die dele wat sy pa geskryf het, vir dansdramas herskryf. Die werk het 'n groot invloed op Thaise letterkunde, kuns en drama gehad.

Hoewel die hoofstorie soortgelyk aan dié van die *Jataka* is, is daar verskille. Baie aspekte van die verhale is vir 'n Thaise konteks aangepas, soos die klere, wapens, topografie en natuurelemente. Omdat Thailand beskou word as 'n Theravada-Boeddhistegemeenskap, verskaf dit ook 'n skeppingsmite en bevat dit verskeie geeste wat by Thaise geloofsoortuigings aansluit.

'n Geskilderde voorstelling van die *Ramakien* word aangetref in die Tempel van die Smarag Boeddha in Bangkok, en baie van die tempel se standbeelde beeld karakters in die epiese verhaal uit.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Monarch Airlines** was 'n Britse lugredery gebaseer op Londen se Luton-lughawe, en het geskeduleerde vlugte bedryf na bestemmings om die Middellandse See, die Kanariese Eilande, Ciprus, Egipte, Griekeland en Turkye, met bykomende huurvlugdienste na Europa, die Verenigde State van Amerika, die Karibiese Eilande, Indië en Afrika.

Die lugredery was besit deur Globus Travel Group, met sy hoofkantoor by Luton en ook basisse by Birmingham, East Midlands, Leeds/Bradford, Gatwick en Manchester-lughawe. Monarch was destyds die oudste Britse lugredery wat nie sy oorspronklike naam verander het nie. Dit het werk verskaf aan ongeveer 3 000 werknemers.

Monarch Airlines het meer as 6,8 miljoen passasiers in 2013 vervoer, 'n toename van 8% in vergelyking met 2012 en 'n rekord vir die lugredery. Die maatskappy het oor 'n "Tipe A" operateurslisensie van die Verenigde Koninkryk Burgerlugvaartowerheid beskik, wat dit gemagtig het om passasiers, vrag en pos op vliegtuie met 20 of meer sitplekke te vervoer.

Vliegtuigvloot
--------------

Monarch se vloot het uit 30 vliegtuie bestaan: 4 Airbus A300, 5 Airbus A320, 16 Airbus A321, 2 Airbus A330 en 3 Boeing 757-vliegtuie.

Monarch het 6 Boeing 787 Dreamliners bestel wat in 2013 afgelewer moes word, maar het daarna hul bestelling gekanselleer.

Voorvalle
---------

Monarch Airlines het 2 voorvalle gehad, maar niemand het omgekom nie. Op 22 Mei 2002 het 'n Monarch Boeing 757s se landingstel ingegee omdat die vlieënier die voorwiele te vinnig neergeplaas het tydens die landing op Gibraltar-lughawe.

Op 17 Maart 2006 het die vlugbemanning van 'n Boeing 757-200 sigkontak met die aanloopbaan verloor tydens 'n poging om op die Gibraltar-lughawe te land. Gedurende die daaropvolgende rondomvlug het die vliegtuig byna in die Rots van Gibraltar vasgevlieg. Die vliegtuig is daarna herlei na Málaga om 'n soortgelyke probleem te voorkom.
Die **Long Tompas** is 'n geteerde bergpas in Mpumalanga, Suid-Afrika. Dit verbind Lydenburg met Sabie via die R37-hoofpad oor die Drakensberg. Die pas dra die naam van die bekende Long Tomkanonne wat die Boere teen die Britte gebruik het gedurende die Tweede Vryheidsoorlog. 

Replika van 'n Long Tomkanon langs die pas tussen Lydenburg en Sabie.

Geskiedenis
-----------

Die Voortrekkers het lank die droom gehad om 'n pad na Lourenço Marques (tans bekend as Maputo) te open. Lourenço Marques was nie onder Britse beheer nie. Die Drakensberg was egter 'n groot hindernis om die droom te bewaarheid. Toe goud gevind word by Lydenburg gedurende 1873 het die togryers 'n pad na Lourenço Marques gebou (200 km ver) bekend as die 'hawepad'. Gedurende 1871 het die Transvaalse Volksraad £3 000 bewillig vir die bou van 'n pad. Die kontrak is aan Abraham Espag toegeken. Sy pad het op baie plekke die ou 'hawepad' gevolg. Espag se pad is gedurende 1874 oopgestel.

Die Long Tompas
---------------

Die bestaande pas (55.6 km lank) bereik 'n hoogte van 2 150 m by sy hoogste punt. Vanaf Sabie klim die pad met 1 000 m en daal dan 670 m na Lydenburg. Aan die Sabiekant is daar baie plantasies terwyl die Lydenburgkant maar redelik kaal is. Die pas is op 22 Julie 1953 in gebruik geneem.

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika

Bronne
------

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4
* Padlangs deur Suid-Afrika. 2009. ISBN 978-1-77007-751-5

Panorama
--------

Die pragtige uitsig vanaf een van die uitklimplekke op die pas.
Die **Siljansring** (Sweeds: *Siljansringen*) is 'n prehistoriese slagkrater in Dalarna, Sentraal-Swede. Dit is een van die grootste 15 bekende slagkraters op Aarde en die grootste een in Europa, met 'n deursnee van sowat 52 km. Die slag wat die Siljansring geskep het, het gebeur toe 'n meteoriet die aardoppervlak in die Devoonperiode, sowat 376,8 ± 1,7 miljoen jaar gelede, getref het. Dit stem min of meer ooreen met die eerste Devoon-uitwissing, Kellwasser-voorval of Laat-Frasnium-uitwissing sowat 376,1 ± 1,6 miljoen jaar gelede. Die gevolge van die inpak kan duidelik gesien word in die rotslaag in die ongewing. Die rotse uit die Kambrium, Ordovisium en Siluur wat deur die impak misvorm is, is ryk aan fossiele.

Onlangs is in die gebied om die Siljansring geprospekteer vir olie en aardgas, maar geeneen van die projekte was tot dusver ekonomies volhoubaar nie. Aan die oostekant van die ring is groot neerslae lood en sink.

Verskeie mere kom in die omgewing voor, waarvan die Siljan die grootste is. Dit lê aan die suidsuidwestekant van die krater, met die kleiner Orsameer in die weste en die Skattungen en Ore in die noordooste.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Eie risiko- en solvabiliteitassessering** (**ERSA**) is 'n versameling prosesse vir besluitneming en strategiese analise vir versekeraars en vorm die kern van die solvabiliteitsraamwerke wat gedurende die 2010's wêreldwyd in versekeringsmarkte ingefasseer word. Die doelwit van ERSA is om die algehele solvabiliteitsbenodighede van 'n versekeraar op 'n deurgaanse en vooruitskouende wyse te assesseer deur daardie versekeraar se spesifieke risikoprofiel in ag te neem. Dit is deel van 'n sikliese en iteratiewe stelsel wat die raad van direkteure sowel as die werknemers, veral seniorbestuur, interne oudit, en interne kontrole, betrek.

Regulasie definieer die begrip ERSA breedweg om versekeraars aan te moedig om hul eie interne raamwerke vir kontrole en risikobestuur te bevraagteken. 'n Versekeraar se ERSA moet bondig, maklik gewysig en in lyn met die beginsels van wesenlikheid en eweredigheid wees. Vanuit 'n operasionele oogpunt gesien, vorm ERSA deel van die globale bedryfsrisikobestuurproses.

In Suid-Afrika vorm ERSA die kern van die Solvabiliteitassessering en -bestuursriglyn en in Europa van die Solvabiliteit II-riglyn. In die Verenigde State is 'n soortgelyke regulasie met die naam *Risk Management and Own Risk and Solvency Assessment* ingestel; ander regsgebiede vaardig soortgelyke regulasies uit om te voldoen aan Versekeringskernbeginsel 16 van die Internasionale Versekeraartoesighouergenootskap (International Association of Insurance Supervisors, IAIS).

Pilaar 2 van Solvabiliteit II
-----------------------------

Die tweede pilaar van Solvabiliteit II (Solvabiliteitassessering en -bestuur, SAB, in Suid-Afrika) vul die kwantitatiewe kapitaalvereistes met kwalitatiewe vereistes en 'n globale en toepaslike risikobestuurstelsel aan. Hierdie hervorming voorsien versekeraars van bedryfsbestuur-, internkontrole- en internouditmaatreëls om te sorg dat gesonde en omsigtige bestuurspraktyke by versekeraars in plek is. Risiko- en solvabiliteitimpakte behoort in hierdie raamwerk na boontoe in die bestuurshiërargie te vloei. Die interne assesseringsproses van risiko en solvabiliteit is die ERSA en vorm die hoeksteen van hierdie pilaar.

Sien ook
--------

* Solvabiliteit II
* Solvabiliteitassessering en -bestuur
**Thomas Tew** (oorlede September 1695) was ’n 17de-eeuse Engelse kaapvaarder wat ’n seerower geword het. Hy het op twee groot plundertogte gegaan en is tydens die tweede tog gedood. Hy het die roete bekend as die Seerowersroete begin. Baie ander berugte seerowers het in sy voetspoere gevolg, onder andere Henry Every en William Kidd. Tew was na berig word een van die stigters van die seerowerstaat Libertalia.

Lewe
----

Soms word genoem Tew was van Rhode Island, maar dit is onseker waar hy gebore is. Hy het wel in ’n stadium in Newport, Rhode Island, gewoon. In 1691 het Tew na Bermuda verhuis. Sommige beweer hy was toe reeds ’n seerower, maar daar is nie eintlik bewyse hiervan nie. Hy was moontlik slegs betrokke by kaapvaart teen Franse en Spaanse skepe. Op Tew se eerste plundertog was kaptein Richard Want sy eerste stuurman, en op die tweede was Want aan die stuur van sy eie skip, die Dolphin, aan die sy van Tew se Amity.

Thomas Tew op ’n sigaretkaart.
Tew se tradisionele seerowersvlag.
### Eerste seerowertog

In 1692 het Thomas Tew ’n kapersbrief gekry om ’n Franse fabriek naby die kus van Wes-Afrika te vernietig. Hy en die kaapvaarder George Dew het saam vertrek, maar het in ’n storm op see geskei geraak. Dew se verwoeste skip het dit tot in Saldanhabaai, Suid-Afrika, gemaak, waar hy in hegtenis geneem is.

Net nadat hulle Bermuda verlaat het, het Tew sy bemanning se toestemming gevra om na seerowery oor te slaan en hulle het ingestem. Sonder hulle toestemming sou hy dit nie kon doen nie. Hulle het dadelik ’n kwartiermeester gekies, wat die kaptein se mag uitbalanseer het.

Tew het die Rooisee bereik en laat in 1693, op pad van Indië na die Ottomaanse Ryk, het hy en sy bemanning ’n groot dhow verower. Net die goud en silwer aan boord was £100 000 werd. Tew wou dadelik die ander skepe in die Indiese konvooi ook agternasit, maar sy kwartiermeester het hom teengestaan. Hy het toe na die Kaap die Goeie Hoop vertrek en op pad by Adam Baldridge se seerowernedersetting by St. Mary op Madagaskar aangedoen.

### Tweede seerowertog

In November 1694 het Tew nog ’n kapersbrief van Fletcher gekoop en op sy tweede pludertog vertrek met sowat 30 tot 40 bemanningslede. Hulle het in Augustus 1695 by die Mandab-seestraat by die mond van die Rooisee aangekom. Hier het Tew verskeie ander seerowers gekry wat in sy voetspore wou volg en gehoop het om soortgelyke sukses te behaal, insluitende Henry Avery, Thomas Wake en Richard Want. Tew en die ander seerowerkapteins het besluit om saam te seil.

In September 1695 het ’n konvooi met 25 skepe van die Mogolryk die Mandab-seestraat genader en in die nag verby die seerowers geglip. Tew en die ander seerowers het hulle agternagesit. Die Amity het een van die Mogolskepe aangeval en hy is in die daaropvolgende geveg gedood, na berig word met ’n kanonskoot. Sy bemanning het oorgegee, maar is later bevry toe Avery se Fancy een van die skepe oorrompel.

Skakels
-------

* RedFlag
* Of Captain Thomas Tew
* Taverns of New York:Chapter 2/

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Robbie Klay** is 'n Afrikaanse sanger en akteur. Hy sing al van vyfjarige ouderdom en sy eerste album, *Kan 'n man dan nie*, is uitgereik toe hy slegs 9 jaar oud was. Sy debuut as akteur was in die Afrikaanse TV-drama "Amalia", waar hy die rol van *Buks van Wyk*, Amalia se seun vertolk het. Hy het ook al op verskeie aktualiteitsprogramme soos *Kwela*, *Geraas*, *Voorblad* en *KTV* verskyn.

Biografie
---------

Klay is op 20 Junie 1986 in Pretoria, Suid-Afrika gebore. Hy het kuns en drama studeer by die Pro Arte Hoërskool in Pretoria. Klay het dramakursusse voltooi in 2003 aan die Technikon Pretoria, en in 2007 by *TVI Actors Studio* in Los Angeles, Kalifornië.

Sy buite-egtelike dogtertjie, Jaydhen, is gebore toe hy 15 jaar oud was.

Klay het in 2008 'n saak van seksuele molestering teen medesanger Jurie Els aanhangig gemaak. In sy finale uitspraak het regter Chris Eksteen Klay se getuienis as onvoldoende afgemaak en Els vrygespreek. In September 2010 het Naledi Uitgewers Jurie Els se outobiografie "Ver van Vrede" uitgegee. Een derde van die boek is aan die hofsaak afgestaan en Els haal direk uit die amptelike hooggeregshofrekord aan.

In Desember 2010 word Klay 'n tweede keer pa nadat hy 'n 15-jarige skoolmeisie swanger gemaak het.

Diskografie
-----------

Sy albums:

* *Kan 'n man dan nie* (1997)
* *My Naam Is Robbie* (1998)
* *Tokolosh* (1999)
* *Ek hou van jou* (2000)
* *Ra Ta Ta* (enkelspeler, 2003)
* *Iko iko...net vir jou!* (2003)
* *Treffers* (1997–2003)
* *Nuwe Dag* (2005)
* *Hier by my* (2006)
* *Collections* (2007)
* *Ek is hier...* (2008)

Sien ook
--------

* Suid-Afrikaanse Musikante
Roger Whittaker
**Roger Henry Brough Whittaker** (22 Maart 1936 – 13 September 2023) was 'n Britse sanger-liedjieskrywer en musikant, wat in Nairobi in die destydse Britse Kenia vir Engelse ouers gebore is. Sy musiek is 'n eklektiese mengsel van volksmusiek en gewilde liedjies, laasgenoemde verskillend in 'n *crooning* of in 'n *schlager*-styl. Hy is veral bekend vir sy bariton-sangstem en kenmerkende fluitvermoë sowel as sy kitaarvaardighede.

Whittaker is wyd bekend vir sy weergawe van "*Wind Beneath My Wings*" (1982), sowel as sy eie komposisies "*Durham Town* (*The Leavin*)" (1969) en "*I Don't Believe in If Anymore*" (1970). Amerikaanse gehore is die meeste bekend met sy 1970-treffer "*New World in the Morning*" en sy 1975-treffer "*The Last Farewell*", wat sy enigste enkelsnit is wat die Billboard Hot 100 gehaal het (dit het die Top 20 gehaal); dit het ook nommer 1 op die volwasse kontemporêre trefferlys bereik. Vanaf die 1970's het hy sy grootste suksesse en aanhangersbasis in Duitsland gehad, terwyl hy in Duits gesing het.
Die reuse elliptiese sterrestelsel ESO 325-G004.
’n **Elliptiese sterrestelsel** is ’n sterrestelsel wat min of meer ovaalvormig is. Hulle het ’n egalige voorkoms wat helderheid betref. Dit is een van die drie hoofklasse sterrestelsels wat oorspronklik deur Edwin Hubble beskryf is in sy 1936-werk *The Realm of the Nebulae*, saam met spiraal- en lensvormige sterrestelsels.

Eienskappe
----------

Die stelsels se vorms wissel van byna ovaalvormig tot baie plat, en die hoeveelheid sterre in hulle van tienmiljoene tot meer as ’n biljoen. Hubble het aanvanklik opgemerk dat elliptiese stelsels dalk eindelik spiraalstelsels word, maar dit is later verkeerd bewys. Sterre in elliptiese stelsels is baie ouer as dié in spiraalstelsels.

Die meeste elliptiese sterrestelsels bestaan uit populasie II-sterre – ou, rooi sterre met min metale – en het dus ’n rooi kleur. Hulle het min interstellêre materiaal en minimale stervorming, en word dikwels omring deur groot getalle bolswerms. Hulle maak sowat 10–15% van die stelsels in die Virgo-superswerm uit, maar is nie die oorheersende soort sterrestelsel in die heelal nie.

Die dinamiese eienskappe van elliptiese stelsels en dié van die bol van spiraal- en lensvormige sterrestelsels stem ooreen, en dit dui daarop dat hulle deur dieselfde fisiese prosesse gevorm word, hoewel dié mening omstrede is. Elliptiese dwergsterrestelsels se eienskappe wissel tussen dié van gewone elliptiese stelsels en dié van bolswerms. Sferoïdale dwergsterrestelsels lyk soos ’n aparte klas: hul eienskappe stem meer ooreen met dié van onreëlmatige en spiraalstelsels.

Benewens die Hubble-klasse, ná gE (elliptiese reuse), is ’n klas D en cD. Hulle stem ooreen met die kleiner stelsels, maar is meer uitgesprei en het groter halo's. Sommige lyk selfs meer soos lensvormige sterrestelsels.

Daar word geglo alle helder elliptiese stelsels het ’n supermassiewe swartkolk in hul kern, en dat die grootte daarvan afhang van die groote van die sterrestelsel.

Voorbeelde
----------

* Messier 32
* Messier 49
* Messier 59
* Messier 60 (NGC 4649)
* Messier 87 (NGC 4486)
* Messier 89
* Messier 105 (NGC 3379)
* Maffei 1, die naaste elliptiese reus.
* Centaurus A (NGC 5128).
Diepgebraaide Jiaozi met Hoisin-sous.
**Hoisin-sous** is 'n dik, geurige sous wat algemeen in Kantonese kookkuns gebruik word as 'n glasuurlaag vir vleis, 'n byvoeging tot roerbraai, of as 'n doopsous. Dit het 'n donker kleur en 'n soet- en soutsmaak. Hoewel daar streeksverskille is, bevat hoisin-sous gewoonlik sojabone, foelie, rooi brandrissies, en knoffel. Asyn, vyf-gewurie poeier en suiker word ook algemeen bygevoeg.

Naam
----

Die woord "hoisin" is afgelei van die Chinese woord vir "seekos", alhoewel die sous geen seekosbestanddele bevat nie en gewoonlik nie saam met seekos genuttig word nie. Die rede vir die naam is die seekosgeur, wat naamlik ook 'n algemene byvoeglike naamwoord ("visgeur") in Chinese kookkuns is.

Bestanddele
-----------

Die sleutelbestanddeel van hoisin-sous is gefermenteerde sojaboonpasta.

Sommige bestanddele van hoisin-sous sluit stysels soos pattats, koring en rys, asook water, suiker, sojabone, sesamsaad, wit gedistilleerde asyn, sout, knoffel, rooi brandrissies en soms preserveermiddels of kleurmiddels in. Tradisioneel word hoisin-sous gemaak deur geroosterde, gestampte sojabone te gebruik.

Gebruik in streekskookkuns
--------------------------

### Kantonese kookkuns

Hoisin-sous word in Kantonese kookkuns gebruik as 'n marinadesous vir vleis soos char siu, of as 'n doopsous vir gestoomde of pangebakte rysnoedelrolle.

### Amerikaanse kookkuns

Hoisin-sous word gebruik as 'n doopsous vir Peking-eend en slaaiwraps. Hoisin-sous word ook gebruik as 'n doopsous vir moo shu vark.

### Viëtnamese kookkuns

In Viëtnamees word hoisin-sous "tương đen" genoem. Dit is 'n gewilde kondiment vir phở, 'n Viëtnamese noedelsop, in suidelike Viëtnam. Die sous kan direk by 'n bak phở aan tafel gevoeg word, of dit kan as 'n doopsous vir die vleis van phở-geregte gebruik word. In phở word hoisin-sous gewoonlik vergesel deur Sriracha-sous of tương đỏ. Die hoisin-sous word ook gebruik om 'n doopsous vir Viëtnamese gỏi cuốn (vertaal as 'n lenterolletjie of 'spring roll') en ander soortgelyke geregte te maak. In die kookkuns kan dit gebruik word om geroosterde hoender te glaseer.
Fauresmith se huidige NG kerk. Mev. Bettie Botha, eggenote van ds. Hennie Botha, het die hoeksteen gelê op 6 Oktober 1962.
**Fauresmith** is 130 km suidwes van Bloemfontein geleë. Die dorp, wat genoem is na ds. Phillip Faure en sir Harry Smith, is die tweede oudste dorp in die Vrystaat.

Geskiedenis
-----------

Met die vestiging van blankes in die omgewing het die behoefte vir 'n kerkplaas ontstaan. Na vele onderhandelinge met die Britse regering (sonder sukses), word daar eindelik 'n tydelike kerkie gebou op die plaas Sannahspoort - tans Fauresmith. Die kerkraad het daarna die plaas gekoop teen 14 000 ryksdalers (£1 050). Dadelik is daar begin om erwe te verkoop ten einde fondse te bekom om 'n permanente kerkgebou op te rig. Die verkoop van erwe was dan ook die gemeente se grootste bron van inkomste. Woonhuise, waarvan baie as kerkhuise gedien het (slegs gebruik as die eienaar kerk bywoon), het vinnig verrys. 'n Interessante verkoopsvoorwaarde was dat daar geen spiritualieë of ander sterk drank op enige van die erwe verkoop mag geword het nie. Die huidige gemeentes van Philippolis, Trompsburg, Edenburg, Petrusburg, Koffiefontein, Luckhoff en 'n groot deel van Jacobsdal het aan die gemeente behoort. 

Twee jaar voor die stigting van die dorp het die inmenging van die Britse regering in die binneland gelei tot die daaropvolgende militêre botsing tussen Boer en Brit te Boomplaats, sowat 30 km van die huidige Fauresmith.

Op 30 Augustus 1851 is 'n vergadering gehou te Sannahspoort, maar bo-aan die notule staan die naam "Fauresmith".

Naas Bloemfontein was Fauresmith die belangrikste dorp en distrik in die Oranje Vrystaat. Die eerste volksraad moes tussen die twee kies om te besluit watter een die hoofstad van die Oranje Vrystaat sou wees. Met 'n meerderheid van twee stemme het die keuse op Bloemfontein geval.

Fauresmith het die twyfelagtige eer dat dit die Suid-Afrikaanse dorp is waar 'n gemeente van die Gereformeerde Kerk met die langste geskiedenis tot dusver ontbind het, want toe die plaaslike kerk in 2010 ophou bestaan, was dit 145 jaar oud.

Omgewing
--------

Fauresmith is die enigste dorp in Suid-Afrika en een van slegs drie in die wêreld, waar die treinspoor in die middel van die hoofstraat loop.

Die dorp is welbekend in perdekringe vir die jaarlikse Internasionale Perde-uithourit wat in Julie plaasvind. Gedurende die uithourit voltooi die perde met hul ruiters 205 km oor die drie dae van kompetisie. 

Die winters is baie koud met nagtemperature van onder vriespunt wat algemeen voorkom.

Bekende boorlinge
-----------------

* Philippus Jacobus Olivier - administrateur van Kaapland, na wie die Hoërskool PJ Olivier in Grahamstad genoem is.

Sien ook
--------

* Gereformeerde kerk Fauresmith
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* NG gemeente Fauresmith
| **Spinel** |
| --- |
|    |
| Rooi spinel op kalsiet  |
| Onsuiwerhede | Ti, Fe, Zn, Mn, Ca   |
| Kleur | swart, blou, rooi, pers, pienk  |
| Streep | gryswit  |
| Glans | glaserig tot dof  |
| Hardheid | 7,5 – 8 (Mohs)  |
| Kristalsisteem | kubies  |
| Ruimtegroep | Fd3m  |
| Strukturbericht-kode | H1₁  |
| Nommer | 227  |
| Eenheidsel | a = 8.0898(9) Å  |
|  |
| \* Lys van minerale |
| Portaal  Geologie |

**Spinel** is 'n mineraal met chemiese formule Mg2+Al3+2O4.

Struktuur
---------

Die mineraal het 'n kubiese kristalstruktuur wat die argetipe is vir die strukturbericht-klassifikasie se H11-struktuur. Hierdie struktuurtipe word gewoonlik die spinel-struktuur genoem en daar is talle minerale met 'n algemene formule M(II)M(III)2O4 wat hierdie struktuur het. Daar is ook sulfiede wat dié struktuur besit. Hulle word tiospinelle genoem.

Die spinelstruktuur is afgelei van die kubiese digpakking. Dit is 'n 2x2x2 superstruktuur van die kubiese digpakking se eenheidsel met Z=8 formule-eenhede in die sel. Daar is daardeur 8\*4= 32 suurstofatome in die supersel. Daar is ook 8\*4=32 oktaëdriese interstisiële holtes en 8\*8=64 tetraëdriese holtes. Die divalente Mg2+-ione beset 1/8 van die tetraëdriese holtes en die trivalente 
Al3+ ione beset 1/2 van die oktaëdriese holtes. Daar is egter ander minerale wat 'n spinel-struktuur het soos magnetiet waar dit anders is. In magnetiet beset die divalente ione saam met die helfte van die trivalente ione die oktaëderholtes, terwyl die ander helfte van die trivalente ione beset word. Dit word die omgekeerde spinelstruktuur genoem.
**Erik die Oorwinnaar** (Oudnoors: *Eiríkr inn sigrsæli*, Sweeds: *Erik Segersäll*; c. 945-995) was omstreeks 970 'n Sweedse monarg. Hoewel daar vroeëre Sweedse konings was, is hy die eerste een met 'n aaneenlopende opvolging van wie in onafhanklike bronne melding gemaak word. Sweedse koningslyste begin dus gewoonlik by hom.

Sy seun Olof Skötkonung is egter die eerste koning wat gedokumenteer is wat beslis deur beide die oorspronklike Swede om die Mälarenmeer en die Gaute om die Vätternmeer aanvaar word. Adam van Bremen berig oor die koning Emund Eriksson voor Erik, maar dit is nie bekend of hy Erik se vader was nie. Die Noorse sagas vertel van 'n Björn Eriksson, maar word as onbetroubaar beskou. 

Sommige bronne verwys na Erik die Oorwinnaar as óf koning "Erik V" óf "Erik VI". Dan word teruggetel vanaf Erik XIV (1560-1568), wat dié syfer aangeneem het volgens 'n 16de-eeuse werk oor die geskiedenis van Swede, *Historia de omnibus Gothorum Sueonumque regibus*. Dit is egter onseker of daar vorige Sweedse konings met die naam Erik was; sommige historici glo daar was verskeie vroeëre Eriks, terwyl ander die historiese egtheid van die primêre bronne bevraagteken.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Emund Eriksson? Björn Eriksson ?** | **Sweedse koning** | Opvolger**Olof Skötkonung →** |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0004 0148 2646
* SELIBR: 360564
* VIAF: 296506355
* WorldCat Identities: viaf-296506355

 |
**Steers** is 'n kitskosrestaurantkonsessie wat sy oorsprong in Suid-Afrika het. Dit verkoop hoofsaaklik vlamgebraaide biefburgers, hoenderburgers en braairibbetjies saam met gaskoeldranke, slaptjips en ander kossoorte.

Steers het in die 1960's tot stand gekom, nadat die stigter van die maatskappy, George Halamandaris, die Verenigde State besoek en die besluit geneem het om die kitskos-idee na Suid-Afrika te bring. Die eerste Steers-restourant het sy deure in Jeppe, Johannesburg, in 1970 geopen. Die saak het uitgebrei, gepaardgaande met deurry(*drive-thru*)-restaurante wat in 1997 bekend gestel is, sowel 'n afleweringsdiens vanaf 2008. Steers is nou dwarsoor Suid-Afrika versprei, sowel as in sewentien ander lande in Afrika en Europa.

Die Steers Holdings Group is in 1994 op die JSE Sekuriteitebeurs genoteer, met aandele wat 165c bereik het. Vanaf 2006 is hierdie aandele 400c werd. Die aandelemaatskappy is later na *Famous Brands* hernoem, wat ander kettingrestaurante soos Wimpy, Debonairs Pizza, FishAways, House of Coffees, Brazilian, Market Café, Whistle Stop en Tashas insluit. Vanaf 1985 word Steers se kleinhandelprodukte, soos hul souse, in Suid-Afrikaanse supermarkte verkoop.

Verkoopsleuses
--------------

* Real food made real good
* Flame grilled, it just tastes better
* It's that Good (tans)

Produkte
--------

Steers werk binne die hoëvlaknis van die Suid-Afrikaanse kitskosbedryf en verkoop kos wat gewoonlik duurder is en meer voorbereidingstyd verg.

Steers verkoop oorwegend bief-, groente- en hoenderburgers, toebroodjies, slaptjips, gaskoeldranke, en nageregte, hoewel die fokus meer op gekombineerde etes en winskopies val, soos die: 

* **Breakfast on the run** (in 'n pita bedien: spek, eiers, kaas, tamatie of kaas, eier en gebraaide uie)
* **Good Guy** ('n vlamgebraaide burger met aartappeltjips)
* **Hunga Busta**
* **King-size deal** (op 'n broodbolletjie met aartappeltjips bedien: Twee vlamgebraaide beesvleisflappies, twee skywe kaas, tamatie en spesiale Steerssous)
* **Wacky Wednesday**

Onder Suid-Afrikaanse gebruikers is Steers veral bekend vir sy "Wacky Wednesday" spesiale aanbiedinge; 'n "twee vir die prys van een" burgerwinskopie word slegs op Woensdae verkoop. Die manier hoe die "Wacky Wednesday" bedien word, wissel maandeliks.

Internasionale takke
--------------------

* Angola Angola
* Botswana Botswana
* Eswatini Eswatini
* Ivoorkus Ivoorkus
* Kenia Kenia
* Malawi Malawi
* Mauritius Mauritius
* Mosambiek Mosambiek
* Namibië Namibië
* Nigerië Nigerië
* Portugal Portugal
* Senegal Senegal
* Suid-Afrika Suid-Afrika
* Soedan Soedan
* Tanzanië Tanzanië
* Uganda Uganda
* Verenigde Arabiese Emirate Verenigde Arabiese Emirate
* Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk - Steers het hulle eerste tak in die Verenigde Koninkryk by Clapham Junction in Julie 2013 geopen
* Zambië Zambië
* Zimbabwe Zimbabwe

Sien ook
--------

* Lys van vername restaurante in Suid-Afrika
* Blacksteer, 'n nie-verwante restaurantgroep
**Bugatti** was 'n motorvervaardiger in Molsheim, Elsas (tans Frankryk) wat deur die Italiaans-gebore Ettore Bugatti gestig is. *Bugatti*-motors is tussen 1909 en 1963 vervaardig, en ná 'n pouse van vier dekades het die Duitse motorvervaardiger *Volkswagen AG* die historiese motorhandelsmerk in 2005 laat herleef. 

*Bugatti Type 35B*. *Musée National de l'Automobile*, Mulhouse, Frankryk
*Bugatti Veyron 16.4*. Konsepmotor, *Volkswagen*-skouwinkel in Friedrichstraße, Berlyn, Duitsland
*Bugatti* word by die legendariese motorhandelsmerke van Europa gereken. Motors, wat deur *Bugatti* ontwerp en vervaardig is, was van die edelste en beste sport- en sedanmotors van hul tyd en het 'n legende van dié vervaardiger gemaak. Die oorspronklike *Bugatti*-motorfabriek is ná die Tweede Wêreldoorlog gesluit. Sedertdien is *Bugatti* twee keer nuwe lewe as motorhandelsmerk gegee. 

In 1987 het Romano Artioli die maatskappy *Bugatti Automobili SpA* in Italië gestig. Die ontwerp- en naamregte is in 1998 deur die Duitse *Volkswagen AG* oorgeneem. Sedertdien bestaan *Bugatti* weer as *Bugatti Automobiles S.A.S.*
**Erika Barnard** is 'n Suid-Afrikaanse skrywer.

Lewe en skryfwerk
-----------------

Die eerste twee bundels uit hierdie digter se pen word gepubliseer onder die naam Erika Nöthling, naamlik *Intermezzo* (1968) en *Dal Segno* (1974). Kannemeyer verwys na die liefdesverse en "anekdotiese gedigte waarin sy van kindertaal gebruik maak". 

Haar dogter, Nini Nöthling Bennett, is ook 'n digter en skrywer en het as Nini Bennett die digbundels *Kodeks* (2011), *Boekstaaf* (2015) en *Donkerwerk* (2019) gepubliseer.

Onder die naam Erika Barnard verskyn in 1982 die digbundel "***Animato***", waarin sy veral oor die liefde en meditasies oor die natuur dig. Die titel dui op die vele musiekterme wat in die gedigte gebruik word en "animato" beteken lewendig en opgewek. Die bundel word in twee dele verdeel, "*briewe aan jacques*" en "*briewe aan melodie*". Sy slaag daarin om die liefde met musiek te vereenselwig en die een in terme van die ander te laat spreek.

Die eerste deel handel oor die gevoelens na 'n mislukte verhouding, waar die eertydse liefde in musiekterme uitgedruk word asof dit soos 'n melodie was, maar wat spoedig in wanklanke verander. Hierdie gedigte het dan ook 'n sterk seksuele inslag. Die tweede deel is nabetragtende briewe oor die liefde wat bestaan het. 

Tot 2020 het literatuurgeskiedenisse en bibliografieë twee digters en twee debute aangedui, voordat dit duideik geword het dat Erika Nöthling en Erika Barnard een mens is. 

In 2020 word haar gedig ‘*ek sal die mantel wees om jou styl*’ in *Vers en vrou* opgeneem.

Publikasies
-----------

* Nöthling, Erika. 1968. *Intermezzo.* Pretoria: Van Nieuwenhuizen.
* Nöthling, Erika. 1974. *Dal segno.* Pretoria: Van Schaik.
* Barnard, Erika. 1982. *Animato*. Johannesburg: Perskor.
* **1982 -** Animato
Steierwerk wat tipies opgerig word tydens bouwerk
Steiers word ter ondersteuning aangewend.
**Steierwerk** is 'n tydelik konstruksie wat gewoonlik met pype aanmekaar gesit word met die doel om bouwerk te verrig of onderhoud te doen op hoë plekke wat nie maklik bereikbaar is nie. Steiers word ook dikwels gebruik as tydelike stutte in bouwerk. Die bou van steiers is 'n vakgebied wat opleiding vereis om te verseker dat steiers veilig opgerig word. Wêreldwyd is daar gereeld gevalle waar onveilige steierwerk die oorsaak is van ongelukke in die boubedryf en ander nywerhede. Steiers word gewoonlik gebou deur verskeie staalpype met doelgemaakte koppelstukke aanmekaar te sit en dan doelgemaakte staalplate of gewone houtplanke as loopvlakke te verskaf. Ander materiale soos hout en bamboes is voorheen gebruik vir steierwerk en in baie wêrelddele word dié materiale steeds gebruik.

Geskiedenis
-----------

In antieke Rome is steierwerk van hout en klip gebruik in die bou van brûe, akwadukte en ander geboue. Daar is bewyse van gate en stene in die konstruksies wat gebruik is om die steierwerk te ondersteun.

Opleiding
---------

In Suid-Afrika is daar eenheidstandaarde by SAQA geregistreer (US ID 119074) ten opsigte van die bou van, die aanbring van veranderinge aan en die afbreek van steierwerk. Die wet op Beroepsgesondheid en -veiligheid van 1993 het baie spesifieke bepalings oor die oprig van steierwerk waarvan die bouer bewus moet wees.
**Käthe Kollwitz** (gebore *Schmidt*; \* 8 Julie 1867 in Koningsberg in Pruise; † 22 April 1945 in Moritzburg naby Dresden, Duitsland) word by die bekendste 20ste eeuse Duitse kunstenaars gereken. Ondanks haar moeilike lewensomstandighede het sy met haar ernstige litografieë, etse, kopergravures en houtsnywerke 'n tydlose kunsstyl ontwikkel en was 'n tyd lank ook as beeldhouster werksaam. Haar kunswerke is aanklagte teen ellende en oorlog.

"Moeder met haar dooie seun". Skulptuur en oorlogsmonument deur Käthe Kollwitz, Neue Wache, Berlyn
Käthe Kollwitz het haar opleiding in Berlyn en München ontvang. Ná haar huwelik met 'n Berlynse geneeskundige is sy aangegryp deur die ellende en nood wat sy in die Duitse hoofstad aanskou het. Haar eerste kunswerke het nouliks aandag getrek. Sy het in 1904 in Parys gestudeer waar sy kennis met die beeldhouer Auguste Rodin gemaak het, maar ook met Russiese rewolusionêres in aanraking gekom het.

In 1919 is sy tot lid van die Pruisiese Akademie van Kunste in Berlyn benoem. Sy het vervolgens 'n voorstander van pasifisme geword en aan 'n kunsuitstalling in die Sowjetunie deelgeneem. Vanaf 1928 was sy direkteur van die Akademie van Kunste se grafiese afdeling, het haar lidmaatskap egter ná die magsoorname van die Nasionaal-Sosialiste in 1933 gekanselleer. Haar kunswerke is nie meer vir uitstallings toegelaat nie en deur die NS-bewind as "ontaarde kuns" afgestempel.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het sy naby Dresden gewoon en is daar nog voor die Duitse kapitulasie in 1945 oorlede. Käthe Kollwitz word naas Ernst Barlach as die belangrikste verteenwoordiger van die ekspressionisme beskou. Haar bronsreliëf *Die Klagte* (1938/1939) kan as simbool vir die boodskap beskou word wat sy as kunstenares wou oordra.
***Sahelanthropus tchadensis*** is ’n uitgestorwe menslike spesie wat sowat 7 miljoen jaar terugdateer, moontlik na aan die tyd van die splitsing tussen die sjimpansee en die mens. Dit is dus onseker of dit beskou kan word as ’n lid van die Hominini-stam. Min, indien enige, voorbeelde is bekend behalwe die gedeeltelike skedel met die bynaam **Toumaï** ("hoop van die lewe").

Fossiele
--------

Die ligging van die ontdekking.
Bestaande fossiele sluit in ’n relatief klein stukkie kopbeen bekend as **Toumaï** ("hoop van die lewe" in die plaaslike taal Dazaga van Tsjad in Sentraal-Afrika), vyf stukkies kakebeen en ’n paar tande. Die harsingkas is net 320 tot 380 cm3 groot in vergelyking met die mens s’n van sowat 1 350 3.

Die tande, oogbene en gesigstruktuur verskil baie van dié van die mens. Omdat geen bene onder die skedel gevind is nie, is dit onseker of *S. tchadensis* op twee bene geloop het, maar daar word so vermoed omdat die foramen magnum (die groot opening onder die skedel) redelik vorentoe geleë is. Die slyting van sy tande is egter soortgelyk aan dié van ander ape uit die Mioseen. Verder is volgens onlangse inligting dalk die dybeen van ’n hominide langs die kopbeen gevind, maar is dit nooit bekend gemaak nie.

Die fossiele is tussen Julie 2001 en Maart 2002 in die Djoerab-woestyn van Tsjad ontdek deur ’n span van vier onder leiding van Michel Brunet. Die ontdekkers het beweer *S. tchadensis* is die oudste bekende menslike voorouer ná die splitsing van die menslike lyn vanaf dié van die sjimpansee.

Verhouding met mense en sjimpansees
-----------------------------------

*S. tchadensis* kan ’n gemeenskaplike voorouer van die mens en die sjimpansee wees; geen konsensus is nog onder wetenskaplikes bereik nie. Die oorspronklike plasing van die spesie as slegs ’n menslike voorouer sal die prentjie van menslike filogenie heelwat ingewikkelder maak. As Toumaï ’n regstreekse menslike voorouer is, werp sy gesigseienskappe twyfel op die status van *Australopithecus* omdat die dik wenkbroubene na berig word ooreenstem met dié van sommige latere hominiede fossiele (veral *Homo erectus*), terwyl dit verskil van dié van alle *Australopithecus*- en hominiede fossiele asook bestaande mense.

Nog ’n moontlikheid is dat Toumaï verwant is aan mense en sjimpansees, maar nie ’n voorouer van een van die twee is nie. Brigitte Senut en Martin Pickford, die ontdekkers van *Orrorin tugenensis*, het voorgestel die eienskappe van *S. tchadensis* stem ooreen met ’n vroulike proto-gorilla. Al is dit waar, sal dit nie afbreuk doen aan die belangrikheid van die vonds nie, want bitter min voorouers van sjimpansees en gorillas is nog in Afrika gevind

Bronne
------

* Beauvilain Alain, 2003. *Toumaï, l’aventure humaine*. La Table Ronde, Paris, 239 p. ISBN 978-2-7103-2592-5.
* Brunet Michel, 2006. *D’Abel à Toumaï. Nomade, chercheur d’os*. Odile Jacob, Paris, 254 p. ISBN 978-2-7381-1738-0.
* Gibbons Ann, 2006. *The first human.*. Doubleday, New York, 306 p. ISBN 978-0-385-51226-8.
Die berg **Samalas** is 'n vulkaan op die eiland Lombok in Indonesië. 'n Enorme uitbarsting in 1257 het 'n reusagtige kaldera in sy middel laat ontstaan, wat deesdae gevul is met die **Segara Anak-meer**. *Segara Anak* beteken "kind van die see" en verwys na die meer se kleur, wat net so blou soos die see is. 

Die vulkaankeël Gunung Barujari lê aan die oostekant van die meer en veroorsaak sy halfmaanvormige voorkoms. Gasborrels ontsnap van die meer se bodem en help dat die water 'n pH van 7-8 het.

Die oppervlak van Segara Anak is 2004 m bo die seevlak en is Indonesië se tweede hoogste kalderameer met 'n aktiewe vulkaan. Gunung Barujari se piek is 2 376 m bo die seevlak. Die meer is 7,5 x 6 km groot en het 'n oppervlakte van 45 km2. Die maksimum diepte is 230 m.

Uitbarsting van 1257
--------------------

In 1257 het 'n katastrofiese uitbarsting op Samalas plaasgevind, wat waarskynlik een van die grootstes in die huidige epog, die Holoseen, was. Dit was waarskynlik van magnitude VEI-7. Dit dui op 'n uitbarsting wat minstens 100 km3 ejekta uitwerp. 

Die Segara Anak-meer op 'n geldnoot van Indonesië.
Sulke uitbarstings kom net een of twee keer in 'n millennium voor, hoewel dit onseker is vanweë onvoldoende geologiese en historiese rekords.

Die uitbarstingskolom het tientalle kilometers hoog opgeskiet en piroklastiese strome veroorsaak wat 'n groot deel van Lombok bedek en oor die see na die naburige eiland Sumbawa versprei het. Menslike nedersettings, onder meer die stad Pamatan, is verwoes. As het tot 340 km ver op Java geval.

Die uitbarsting is gesien deur mense wat dit op 'n dokument van palmblare, die *Babad Lombok*, aangeteken het. Die aërosols wat in die atmosfeer beland het, het die son se straling geblokkeer en temperature wêreldwyd vir 'n paar jaar laat afneem, met mislukte oeste en hongersnood in Europa en elders as 'n gevolg. Die uitbarsting het 'n groot kaldera agtergelaat wat nou die Segara Anak-meer huisves. Latere vulkaniese aktiwiteit het vulkaniese sentrums in die kaldera gevorm, insluitende die Barujari-keël, wat steeds aktief is.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Exergy** is sagteware ontwikkel deur SilverBridge Holdings, 'n Suid-Afrikaanse ontwikkelaar van sakesagteware vir die finansiëledienstemark in Afrika. SilverBridge Holdings is op 27 November 2006 genoteer op die AltX.

Doelstelling
------------

Die sagteware is gemik op lewensversekeraars om hulle te help met die administrasie van hul polisse.

In 2012 het SilverBridge 'n vennootskap gesluit met Net2Africa met die doel om die dienste van Exergy te verbreed.

Exergy het sy 10-jarige herdenking gevier in 2014. In dieselfde jaar is die sagteware verbreed met die bekendstelling van Exergy KnowledgeBase wat gemik is om besighede te help om hulle risiko te verminder tydens IT-projekte.

Besigheid in Afrika
-------------------

By die firma se 2016 uitslae, is berig dat Exergy gebruik word deur besighede in onder andere Angola, Botswana, Kenia, Malawi, Mauritius en Ghana.

In November 2016 is daar gerapporteer dat SilverBridge 'n implementasie by GetSure Zimbabwe gedoen het om die versekeraar te help om van sy besigheid na 'n wolkverwerking stelsel te migreer. Die oplossing was gebasseer op die Exergy stelsel.