recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Trias | Vroeg | Indusium | **jonger** |
| Perm | Lopingium | Changhsingium | 252,2–254,1 |
| Wuchiapingium | 254,1–259,8 |
| Guadalupium | Capitanium | 259,8–265,1 |
| Wordium | 265,1–268,8 |
| Roadium | 268,8–272,3 |
| Sisuralium | Kungurium | 272,3–283,5 |
| Artinskium | 283,5–290,1 |
| Sakmarium | 290,1–295,0 |
| Asselium | 295,0–298,9 |
| Karboon | Pennsylvanium | Gzhelium | **ouer** |
| Die verdeling van die Perm (IKS). |

Die **Capitanium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede in onderskeidelik die sisteem en periode Perm (epog/serie Guadalupium). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die etage/tydsnede was van sowat 265,1 tot 259,8 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Wordium en gevolg deur die Wuchiapingium.

Naam en definisie
-----------------

Die Capitanium is genoem na die Capitan Reef in die Guadalupe-berge in Texas, VSA. Dit is ook waar die tipeligging voorkom. Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die Conodonta *Jinogondolella postserrata* en die bokant deur die eerste voorkoms van die Conodonta *Clarkina postbitteri postbitteri*.

Verhoudinge van koolstofisotope in mariene kalksteen het ’n toename tot gevolg gehad van die δ13C-waarde in die seewater tydens die Capitanium, en dus ’n wêreldwye afkoeling van die klimaat. Dit het gelei tot die uitsterwing van verskeie spesies in warm water. Dié uitwissing dui die oorgang aan van die Capitanium na die Wuchiapingium, oftewel tussen die Guadalupium (Middel-Perm) en Lopingium (Laat Perm).

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
* (en)  Isozaki, Y.; Kawahata, H. & Minoshima, K.; 2007: *The Capitanian (Permian) Kamura cooling event: The beginning of the Paleozoic–Mesozoic transition*, Palaeoworld **16**, p. 16-30.
Cape Cod en eilande
**Cape Cod** is 'n skiereiland aan die kus van Massachusetts. Eintlik is dit nou 'n eiland omdat 'n kanaal dit van die vasteland skei. Daar is twee brûe vir padvervoer en een brug vir spoorvervoer oor die kanaal.

Cape Cod beteken Kabeljou Kaap. Die skiereiland het hierdie naam in die vroeë 17de eeu van die Europeërs gekry, toe daar nog geen kolonisasie was nie. Benewens Newfoundland was daar reeds ryk visvangplekke vir kabeljou in die omgewing van Cape Cod. Elke jaar het groot vissersvlote uit Europa gekom om hier vis te vang. Later het sommige vissermanne die hele jaar gebly en hulle op Cape Cod gevestig. Daar is nog kommersiële visvang, maar dit sukkel omdat daar min kabeljou oor is weens oorbevissing. Mariene bioloë vrees selfs dat die kabeljou nie meer hier kan herstel nie.

Toerisme is die hoofbron van inkomste, deels vanweë die uitgebreide sandstrande wat baie vakansiegangers van die naburige New York en Boston in die somer lok.

Bekende produkte van Cape Cod is bosbessies, oesters en kreef.

Galery
------

* SatellietfotoSatellietfoto
* ProvincetownProvincetown
* Newcomb BeachNewcomb Beach

Bronne
------

* Brigham, Albert Perry (1920). *Cape Cod and the Old Colony*. New York: G.P. Putnam's Sons.
* Geologic History of Cape Cod, Massachusetts, by the United States Geological Survey (USGS)

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX451286
* BNF: cb13555277t (data)
* GND: 4085147-3
* LCCN: sh85019871
* NARA: 10045494
* NKC: ge916852
* NLI: 000656703
* SUDOC: 05082466X
* VIAF: 247649260
* WorldCat Identities: viaf-117145857932623021812

 |
**KNSM-eiland** is 'n woonbuurt op 'n skiereiland in die Oostelike Hawegebied van Amsterdam. Dit is vernoem na die Koninklijke Nederlandse Stoomboot-Maatschappij (KNSM) wat vroeër daar gevestig was.

Geskiedenis
-----------

Daar word aan die einde van die 19de eeu met die aanleg van die skiereiland in die IJ begin. Aanvanklik was die eiland 'n golfbreker vir die Oostelijke Handelskade, net soos die naasliggende Java-eiland. Later word dit met bagger materiaal uit die Noordseekanaal hoër gemaak. Die KNSM word in 1903 op die haweterrein wat so ontstaan gevestig wat op die ou einde die hele Surinamekade en Levantkade omvat. Na die Tweede Wêreldoorlog vier KNSM in 1956 nog hulle 100-jarige bestaan, maar vervolgens tree agteruitgang in, onder meer als gevolg van die dekolonisasie van Nederlands-Indië en omdat skeepsvrag oorgeskakel het na behouering. Aktiwiteite word geleidelik na die Westelik Hawegebied verplaas of gestaak. In 1977 vertrek KNSM finaal van die eiland en in die tagtigerjare neem krakers, kunstenaars en stadsnomade besit van die gebied.

In die negentigerjare word die gebied herontwikkel tot woonbuurt, volgens 'n plan uit 1988 van die argitek Jo Coenen wat ook self 'n gebou ontwerp (*Emerald Empire* aan die oostelike punt). Anders as op Java-eiland word daar op KNSM-eiand 'n deel van die ou hawegeboue behou. Ook die voormalige bedryfspark van KNSM uit 1956 het behoue gebly. Dit word in 1995 onder leiding van die oorspronklike ontwerpster Mien Ruys gerestoureer en heet nou Mien Ruysplantsoen.

Alle vroeëre haweloodse is gesloop, op *Loods 6* na. Hierdie loods, wat in die tagtigerjare deur kunstenaars gekraak is, is nou 'n ateljeegebou.

Andere geboue op die eiland sluit in:

* *Emerald Empire* ontwerp deur Jo Coenen. Die posisie, op die punt van die eiland, in die hoek van IJ en Amsterdam-Rijnkanaal met uitsig op die Oranjesluizen met die verbinding na die IJsselmeer, verskag uitsig op 'n deurlopende stroom van verkeer oor die water.
* *Piraeus* is ontwerp deur die Duitse argitekte Kollhoff en Rapp. Dit is om 'n voormalige hawengebou gevleg.
* *Barcelona* van die Belgiese argitek Bruno Albert, is sirkelvormig rondom 'n Suid-Europeesagtige binneplaas, afgesluit met 'n monumentale yster kunswerk.

KNSM-eiland sluit aan by Java-eiland via die Azartplein (met eindpunt van tramlijn 10).

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***KNSM-eiland***. |
Uitsig vanaf Cape Tribulation op die strand
**Cape Tribulation** is 'n landpunt (kaap) in noordelike Queensland, Australië, noord van Cairns. Dit is geleë binne die Daintree Nasionale Park en die "Wet Trope" Wêrelderfenisgebied. Die gebied bevat 'n klein aantal toerisme- en rugsakreisigeroorde. 'n Teerpad verleen toegang vanaf die suide via die Daintree-rivier veerboot. Noord vanaf die Cape Tribulation Strandhuis is 'n grondpad vir vierwielaangedrewe voertuie, bekend as Bloomfield Track; dit loop verder na die Bloomfieldrivier, Wujal-Wujal, Bloomfieldvalle en Cooktown en is dikwels tydens die nat seisoen (Feb-Apr) gesluit.

Die tradisionele inwoners van die gebied is die Kuku Yalanji-stam. Die kaap is benoem deur die Britse ontdekkingsreisiger James Cook op 10 Junie 1770 nadat sy skip op 'n rif daarnaby op die rotse gestrand het. "Tribulation" beteken beproewing.

In 2006 was die aangetekende reënval meer as 6.5 meter en die meeste mense verkies om die gebied in die droë seisoen tussen Julie en November te besoek. Tydens die nat seisoen is giftige jellievisse volop in die seewater en swem besoekers in die baie rivierstrome wat nie krokodille bevat nie. Daar is vier hoofoorde waar mense kan vertoef. Die dorp het ook twee klein supermarkte, twee kitsbanke, 'n kitskoswinkel en vyf restourante.

Die Groot Koraalrif is sowat 19 km reg oos van hier en daar is twee huurbote wat vanaf die strand soontoe vertrek. Tipiese aktiwiteite wat beskikbaar is, is onder andere begeleide nagwandelinge, vierwieltoere, perdry, kanovaart en krokodilbesigtigingstoere.
'n Skematiese voorstelling van 'n koepel op pendentiewe.
'n **Pendentief** in argitektuur is 'n konstruksiemetode wat die plasing van 'n ronde koepel oor 'n vierkantige kamer of van 'n elliptiese koepel oor 'n reghoekige kamer moontlik maak. Die pendentiewe, wat driehoekige segmente van 'n sfeer is, dun af na punte aan die onderkant en word breër aan die bokant om die ronde of elliptiese basis te vorm wat vir die koepel nodig is. In messelwerk dra die pendentiewe dus die gewig van die koepel en konsentreer dit by die vier hoeke waar dit versprei kan word na die steunpilare daaronder.

Pendentiewe was algemeen in Ortodokse, Renaissancistiese en Barokkerke, met 'n drom met vensters wat dikwels tussen die pendentiewe en die koepel ingevoeg is. Die eerste eksperimentering met pendentiewe het met Romeinse koepelkonstruksies in die 2de tot 3de eeu begin, terwyl dit in die 6de-eeuse Aja Sofia in Konstantinopel ten volle ontwikkel is.

Gallery
-------

* Die Heilige Drie-eenheidkerk, Fulnek, Tsjeggië.
* Kerk van Sint Clemens in Skopje.
* 'n Pendentief van die hoofkoepel van die Aja Sofia.

Bronne
------

* Heinle, Erwin; Schlaich, Jörg (1996), *Kuppeln aller Zeiten, aller Kulturen*, Stuttgart, ISBN 3-421-03062-6
* Rasch, Jürgen (1985), "Die Kuppel in der römischen Architektur. Entwicklung, Formgebung, Konstruktion", *Architectura* **15**: 117–139

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Pendentief.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh2020005425

 |
**Kaptein** is 'n woord wat gebruik word binne 'n seevaart- en 'n militêre verband wat dui op 'n titel of rang van 'n persoon. Dit was oorspronklik 'n Franse woord, wat op sy beurt weer van die Latynse *capitaneus* ("hoof") stam. Laasgenoemde is 'n vervoeging van die woord "caput" wat *kop* beteken.

Die woord het verskillende betekenisse, afhangende of dit in die weermag, die vloot, die lugmag, of in nie-militêre verband gebruik word. Hierdie artikel handel oor die gebruik van die woord in die burgerlike verband en in die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag, aangesien ander lande verskillende range het.

See
---

Daar is twee verskillende betekenisse van **kaptein** ter see.

Eerstens is *kaptein* die wetlike status van die meester van enige skip ter see. 'n Seekaptein mag óf 'n gewone burger wees, óf 'n vlootoffisier van enige rang. 'n Kaptein van 'n vaartuig het vele wetlike bevoegdhede, onder meer die reg om enigiets te doen om muitery en kaping te voorkom. 'n Skeepskaptein het egter nie die wetlike mag om 'n huwelik te voltrek nie. Die kaptein van 'n skip ter see is in totale bevel, hetsy persone met 'n hoër rang aan boord is of nie.

In vervloë dae was die kaptein van 'n skip 'n edelman wat die verantwoordelikheid van die skip gehad het, maar nie noodwendig seevaartervaring nie. Sy offisiere onder hom het dus die uitvoerende verantwoordelikhede van 'n kaptein hanteer.

Tweedens, in die vloot, is **kaptein** die rang van 'n senior offisier tussen kommodoor (meer senior) en kommandeur (minder senior). Om verwarring met die laer rang in die leër te voorkom, word dit as ***Kapt. (SAV) Pieterse*** geskryf, wat dus aandui dat die rang dié van 'n vlootkaptein is.

Land en lug
-----------

In die leër en die lugmag is 'n kaptein die rang laer as 'n majoor en bo 'n luitenant. Dit is die mees senior rang van die junior offisiere. Die gesondheidstak van die weermag gebruik dieselfde rangstruktuur. 

Die hoofvlieënier op 'n handelsvliegtuig word ook 'n *kaptein* genoem.

Bron
----

Vertaal vanaf 'n artikel in die Engelse Wikipedia *Captain*

Sien ook
--------

* Kaptein (sport)
* 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 7698002-9

 |
*Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Karakalpakke.*

**Karakalpaks** (*Qaraqalpaq tili*, Қарақалпақ тили, قاراقالپاق تىلى) is 'n Turkiese taal wat deur sowat 584 670 mense in Oesbekistan, Kasakstan en Turkmenistan gepraat word. Dit is die tweede mees verspreide taal van Oesbekistan naas Oesbekies en vorm die amptelike taal van die outonome republiek Karakalpakië in Oesbekistan. Karakalpaks is nou verwant aan Kasaks en Kirgisies. Die naam *Qaraqalpaq* is afgelei van twee woorde: *qara* beteken "swart" en *qalpaq* "hoed"; Karakalpak beteken dus "swart hoed" en verwys na die Karakalpakke se tradisionele hoofbedekking.

Etniese kaart van Sentraal-Asië
'n Fotolaboratorium in Nukus – met 'n bordjie in Karakalpaks wat die Latynse alfabet gebruik
In 1924 het Karakalpaks 'n aparte skriftaal met 'n gemodifiseerde Arabiese alfabet geword. Maar reeds in 1927 is dit deur die "eenvormige Turkse alfabet" vervang. Met die instelling van 'n algemene Russiesonderwys is dit weer deur die Cyrilliese alfabet vervang. Na die verbrokkeling van die Sowjetunie aan die begin van die 1990's het die regerings van die Sentraal-Asiatiese lande met Turkiese tale die amptelike gebruik van die nuwe Turks-Latynse alfabet besluit. Die weergawe vir Karakalpaks is in 1997 bekendgestel, maar gebruik in teenstelling met Turks nie die algemene diakritiese tekens nie en stem ooreen met dié weergawe vir Oesbeks.

Alfabette
---------

### Cyrilliese alfabet

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Ә ә | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Қ қ | Л л | М м | Н н |
| Ң ң | О о | Ө ө | П п | Р р | С с | Т т | У у | Ү ү |
| Ў ў | Ф ф | Х х | Ҳ ҳ | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ |
| Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |  |  |  |  |

### Latynse alfabet

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | B b | C c | D d | Е е | F f | G g | H h | I i |
| J j | K k | L l | М m | N n | О о | P p | Q q | R r |
| S s | Т t | U u | V v | W w | X x | Y y | Z z | А‘ а‘ |
| O‘ o‘ | I‘ i‘ | U‘ u‘ | G‘ g‘ | N‘ n‘ | Sh sh | Ch ch |  |  |
**Lawrence Folley** (6 Desember 1928 – 14 Januarie 2007) was 'n bekende Suid-Afrikaanse operabariton wat bekendheid vir sy ernstige sowel as ligte rolle verwerf het. Folley is op 6 Desember 1929 in Benoni gebore. Hy het sy vroeë opleiding in sang ontvang van Gillan Davis in Benoni en Aimeé Parkerson in Johannesburg. In 1953 trou Lawrence met Marie Lotter, ’n violiste wat in die Truk-orkes gespeel het, en hulle gaan woon in Londen. Van 1953 tot 1957 het hy aan die Guildhall School of Music en aan die Morley College in Engeland gestudeer, en, met behulp van 'n studiebeurs, agttien maande lank ook aan die London School of Opera. Hy het saam met reisende geselskappe in Engeland opgetree en sy eerste vaste aanstelling was as lid van die Sadler's Wells-geselskap. Hier het hy agt jaar lank opgetree en onder meer rolle in buitengewone werke soos Prokofiëf se Liefde vir drie Lemoene, Ravel se L'Heure Espagnole en Leonard Bernstein se *Trouble in Tahiti* vertolk.

'n Kort besoek aan Suid-Afrika het sy terugkeer in 1968 voorafgegaan. In Kaapstad het hy vir Kruik in *Carmen* en *Martha* opgetree, en het vanaf 1969 'n voltydse betrekking by Truk beklee. Totdat hy in Januarie 1980 na Kaapstad verhuis het, het hy in die destydse Transvaal in 'n wye verskeidenheid operas en operettes opgetree, waaronder *Don Garlos*, *La forza del Destino*, *Rigoletto*, *Don Giovanni*, *Simon Boccanegra*, *Peter Grimes*, *Lucia di Lammermoor*, *Die Fledermaus*, *The Merry Widow* en *The great Waltz*.

Soos vroeër in Engeland het hy ook in Suid-Afrika met konsertoptredes en programme vir die radio en televisie 'n veel wyer publiek met sy kuns bereik. Sy grootste suksesse het hy egter op die operaverhoog behaal. Hoogtepunte was die drie toekennings van die Nederburg-prys vir Opera (in 1972, 1977 en 1979) en die groot rol van lago in Verdi se opera Othello, wat tydens die inwyding van die Staatsteater in Pretoria (1981) opgevoer is.

Hy het sy debuut as lid van die Kruik-geselskap in 1980 in Cole Porter se *Kiss me, Kate* gemaak.

In 1993 het Lawrence afgetree en weer in die Brittanje gaan woord om naby sy drie dogters te wees. In 1998 is Marie in Skotland oorlede en in Oktober 2001 het Lawrence met die Suid-Afrikaanse teaterregisseur Jacky Vermaas getrou. Na ’n lang stryd teen velkanker is Lawrence op 14 Januarie, 2007, op die ouderdom van 78 by die Ardgowan Hospice in Greenock, Skotland oorlede.

Bronnelys
---------

* *Wêreldspektrum*, Vol. 7, 39, ISBN 0 908409 48 6
| **Babe Ruth** |
| --- |

**Babe Ruth** (1895 – 1948) was 'n Amerikaanse Hoofliga bofbalspeler van 1914 tot 1935. Ruth is een van die grootste sporthelde in Amerikaanse kultuur en een van die grootste legendes in die geskiedenis van bofbal. Verskeie meningspeilings en ranglyste het hom al as die beste bofbalspeler ooit benoem en sy hoeveelheid boflopies en charismatiese persoonlikheid het hom 'n bekende figuur van die twintigerjare gemaak.  Hy was die eerste persoon wat 60 boflopies in een seisoen (1927) geslaan het, 'n rekord wat vir 34 jaar gestaan het, voor dit deur Roger Maris in 1961 gebreek is. 'n Ander rekord was die 714 boflopies wat Ruth gedurende sy hele loopbaan geslaan het - dié is eers in 1974 deur Hank Aaron gebreek.

In 1936 was Ruth een van die eerste vyf spelers wat in die Nasionale Bofbal Eregalery opgeneem is. Die spel se gewildheid het in die 20's ook aansienlik toegeneem, danksy Ruth. Hy was bekend vir sy liefdadigheidswerk, asook sy dikwels roekelose leefstyl. Alhoewel hy meer as 60 jaar gelede oorlede is, is sy naam steeds een van die bekendste in Amerikaanse sport.
**Lawrence Maxwell Krauss** (gebore in 1954) is 'n Amerikaans-Kanadese teoretiese fisikus, kosmoloog en professor in die Skool van Aarde- en Ruimteverkenning aan die Arizona Staatsuniversiteit (ASU). Hy is 'n voormalige professor aan Yale en die Case Western Reserve-universiteit. Hy is van Joodse afkoms en het die ASU se Origins Project van stapel gestuur om fundamentele vrae oor die heelal te ondersoek en tot Julie 2018 as hoof van die projek gedien. Die ASU het in antwoord op bewerings van seksuele wangedrag deur Krauss 'n ondersoek van stapel gestuur. Toe dit vasgestel is dat Krauss die universiteit se beleid oortree het, het hulle hom van sy posisie as direkteur verwyder. Krauss het voortgegaan as professor aan ASU en in Mei 2019 afgetree. In Januarie 2019 is dit aangekondig dat hy president van die Origins Project-stigting geword het. Die stigting is 'n nie-winsgewende organisasie wat openbare sessies oor wetenskap, kultuur, die samelewing, en ander opvoedkundige aangeleenthede aanbied. Hy sou ook 'n nuwe Origins podsending aanbied.

Hy is 'n voorstander van die openbare begrip van wetenskap en van openbare beleid wat gebaseer is op grondige empiriese data, wetenskaplike skeptisisme, en opvoeding in die wetenskappe. Krauss is 'n ateïs en is derhalwe toegewyd daaraan om die invloed te verminder van bygelowigheid en religieuse dogma in populêre kultuur.

Krauss is die outeur van verskeie topverkopers, insluitende *The Physics of Star Trek* (1995) en *A Universe from Nothing: Why There is Something Rather Than Nothing* (2012). Hy was voorsitter van die *Bulletin of the Atomic Scientists* se raad van borge.
'n Illustrasie uit *Le Chevalier au Lion*: Yvain red die leeu
**Chrétien de Troyes** (omtrent 1135-1190) was die belangrikste Middeleeuse digter in Frankryk en skepper van die hoofse ridderroman (Frans: *roman courtois*), waarin die legendariese Koning Artus en die ridders van sy tafelronde 'n sentrale rol speel. Hy staan hier veral bekend as die skepper van die Graal-tematiek wat tot een van die mees gewilde onderwerpe in die Middeleeuse letterkunde geword het. Volgens historiese oorlewerings is die werk in opdrag van die Vlaamse graaf Filips van die Elsas (1168-1191) geskryf.

As seun van 'n arm riddergesin het hy in sy jeug aan die hof van die Grawe van Vlaandere gebly. Hy het al vroeg bekendheid verwerf vir sy uitstekende digkuns, en Gravin Marie het hom uitgenooi om aan die hof van die Champagne in Troyes te bly wat toe as die literêre sentrum van Europa beskou is. 

Chrétien het talle romans oor die figure uit die Artuslegende geskryf en steeds die ideale van die hoofse beskawing en opleiding en die ridderlike deugde geprys. In sy hoofse romans verskyn die getroude edelvrou naas die selfstandige en eiesinnige dame. Sy bekendste werke is "Erec en Enide" (1165) wat as die eerste Franse roman beskou word, *Cligès* (1165-1170), *Lancelot* (1170), *Yvain* (1175) en die onvoltooide Parsival (*Perceval* of *Le Conte du Graal*, "Die Storie van die Heilige Graal", tussen 1180/1182 en 1190). Chrétien de Troyes se romans het die hoofse lewe van sy tyd sterk beïnvloed, asook die letterkunde van Engeland en Duitsland, en begrippe soos *chevalier* (ridder) en tafelronde het danksy die digkuns van Chrétien algemeen bekend gestaan.

Werke
-----

* *Érec et Énide*, omtrent 1165~1170
* *Guillaume d'Angleterre* (Willem van Engeland), omtrent 1175
* *Cligès*, omtrent 1165~1170
* *Le Chevalier de la Charrette*, *Roman de Lancelot*, omtrent 1170~1181
* *Le Chevalier au Lion*, *Roman d'Yvain*, omtrent 1175~1181
* *Le Conte du Graal* (Die Verhaal van die Heilige Graal) of *Roman de Perceval* (Roman van Parsival), onvoltooi, omtrent 1180~1190

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90108824
* BNE: XX849893
* BNF: cb11896805x (data)
* CANTIC: a10442418
* CiNii: DA00709528
* GND: 118520547
* ISNI: 0000 0001 1773 5861
* LCCN: n79066724
* LNB: 000087658
* MusicBrainz: c64d1c3c-7a77-42ad-8f9c-6c77aa84bc29
* NDL: 00620492
* NKC: jn20000603122
* NLA: 35028158
* NLG: 127623
* NLI: 004025791
* NLK: KAC199638831
* NLP: A11827944
* NSK: 000216781
* NTA: 068860811
* RERO: 02-A000036035
* The SBN id CFIV007805 is not valid.
* SELIBR: 180291
* SNAC: w6br974m
* SUDOC: 026788608
* Trove: 801544
* VIAF: 87681171
* WorldCat Identities: lccn-n79066724

 |
Kussinglawa op die seebodem van Hawaii.
**Lawakussings** of **kussinglawa** verwys na 'n sekere soort lawa met 'n kenmerkende kussingvorm wat toegeskryf word aan die uitvloeiing van die lawa onder die water. Kussinglawa in vulkaniese gesteentes word gekenmerk deur dik lae kussingvormige massas van tot 'n meter breed.

Beskrywing
----------

Kussingformasies in die Noord-Apennyne, Italië.
Kussinglawa in Nieu-Seeland.
Lawakussings is gewoonlik van basalt, maar dié van ander samestellings is ook bekend. Hoe hoër die silikainhoud (en hoe taaier en vloeitraer) die lawa dus is, hoe groter is die kussings gewoonlik.

Lawakussings kom voor waar lawa onder water uitvloei, soos onder warmkolkettings in die see en die divergente tektoniese plate van mid-oseaniese riwwe. Terwyl die twee tektoniese plate weg van mekaar beweeg, vloei dik lawa uit die magmakamer onder die tektoniese plate en vorm nuwe oseaankors.

Lawakussings word gevorm wanneer magma die seebodem bereik. Die warm lawa koel vinnig in die water af en vorm 'n kors. Omdat die lawa onder die steeds dikker wordende gestolde laag uitbreek en na bo vloei, ontstaan verskillende lae lawa wat die kenmerkende kussingsvorms skep.

Kussinglawa word ook verbind met sommige subglasiale vulkane tydens die vroeë uitbarstingsfases. Dit kan ook buite water voorkom wanneer die seebodem waar die kussings gevorm het bo die watervlak uitgestoot word.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die **Hui-Chinese** (Chinees: 回族, Pinyin: *Huízú*, Xiao'erjing: خُوِذُو/حواري, Dungan: Хуэйзў/*Huejzw*) is een van die 56 amptelik erkende etniese groepe ("nasionaliteite") in die Volksrepubliek China. Hulle is etnies en taalkundig nou verwant aan die Han-Chinese, met die uitsondering dat die Hui-Chinese oorwegend aanhangers van die Soennitiese Islam is, en hul jong seuns word besny. Kleiner Islamitiese etniese groepe wat nie deur die Chinese regering as eie nasionaliteite erken word nie, word by die Hui-Chinese ingereken. 

'n Bejaarde Hui-Chinees met die tipiese hoofbedekking
'n Gesin Hui-Chinese vier Eid-oel-Fiter in Ningxia, Volksrepubliek China
Hui-Chinese is naas Han-Chinese en Zhuang die derde grootste etniese groep in die Volksrepubliek China. Volgens die sensus van 2011 leef in die Volksrepubliek China 10 586 087 Hui-Chinese, veral in die streke Noordwes-China en die sentrale Zhongyuan. Groot bevolkings van Hui-Chinese leef in die provinsies Ningxia (2 173 820 of 20,52%), Gansu (1 258 641 of 11,88%), in die outonome gewes Xinjiang (983 015 of 9,28%) en Henan (957 964 of 9,04%). Nes Oeigoere is Hui-Chinese een van die grootste groep Moslems in die Volksrepubliek China.

Hui-Chinese praat as moedertaal oorwegend Mandaryns met plaaslike dialekte. Hul dialek word in die aangrensende lande Kirgisië, Kasakstan, Oesbekistan en Tadjikistan Dungan (東干語) genoem. In liturgiese opsig word hul taalgebruik deur leenwoorde uit Arabies, Persies en Turks gekenmerk.
Die **Huis van Munsö** (Sweeds: Munsöätten), ook genoem die **Huis van Björn Ysterkant** (*Björn Järnsidas ätt*), die **Huis van Uppsala** (*Uppsalaätten*) of eenvoudig die **Ou Dinastie** (*Gamla kungaätten*) is die vroegste koninklike dinastie in Swede wat in betroubare bronne voorkom. Hulle het in die Wikingtydperk regeer. Nie een van die name van die dinastie word algemeen aanvaar nie en die meeste is problematies. Die naam "Huis van Munsö" kom byvoorbeeld van die twyfelagtige en spekulatiewe teorie dat hulle van 'n eiland met die naam Munsö sou regeer het; die naam "Huis van Björn Ysterkant" kom van die vermeende stigter van die dinastie, Björn Ysterkant, wat dikwels beskou word as 'n legendariese, eerder as historiese, figuur. Die vroegste koning wat vir seker oor 'n groot deel van Swede regeer het, was Olof Skötkonung.

'n Lang en uitgebreide reeks konings van die Munsö-dinastie word in die 12de- en 13de-eeuse Yslandse sagas aangetref, maar die sagas word as heeltemal onbetroubaar beskou en die konings daarin as legendariese figure. Die reeks konings word weerspreek deur Duitse bronne nader aan die tyd, soos die 9de-eeuse geskrifte van Rimbert en die 11de-eeuse werk van Adam van Bremen.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Die ***Madonna van die Rotse*** is die titel van twee verskillende, dog byna identiese skilderye deur Leonardo da Vinci. Die een word in die Louvre in Parys gehuisves en die ander in die Nasionale Galery in Londen.

Louvre-skildery
---------------

|  |
| --- |
|  |
| ***Madonna van die Rotse*** |
| **Leonardo da Vinci**, 1483-1486 |
| Olie op paneel (verplaas na doek), 199 × 122 cm |
| Louvre |

Die skildery in die Louvre is tussen ongeveer 1483-1486 of vroeër geskilder. Die meeste geleerdes stem saam dat hierdie werk grootliks deur Leonardo is en dat dit die vroegste van die twee werke is. Die kwastegniek en kontras tussen lig en donker word as eie aan Leonardo se werke beskou. Dit is sowat 8 cm hoër as die Londen-weergawe. Die eerste aantekening van hierdie skildery dateer uit 1625, toe dit deel van die Franse koninklike versameling gevorm het.

Londen-skildery
---------------

|  |
| --- |
|  |
| ***Madonna van die Rotse*** |
| **Leonardo da Vinci**, 1495-1508 |
| Olie op paneel, 189,5 × 120 cm |
| Nasionale Galery |

Die skildery in die Londense Nasionale Galery is byna identies aan die weergawe in die Louvre en word ook aan Leonardo da Vinci toegeskryf. Die skildery is vóór 1508 geskep. Dele van die skildery is waarskynlik deur sy assistente geskilder, moontlik die De Predis-broers, wat gepaardgaande panele geskep het. Die skildery is in opdrag vir 'n kerk in Milaan geskep en is teen 1785 deur die kerk aan die Skotse kunstenaar Gavin Hamilton verkoop. Hamilton het die skildery na Engeland geneem. Daar het dit van versameling tot versameling gereis, voor dit in 1880 deur die Nasionale Galery aangekoop is.

'n Infra-rooi reflektogram het in Junie 2005 gewys dat daar 'n ander skildery onder die sigbare een is. Daar word geglo dat die oorspronklike skildery 'n vrou toon wat kniel en moontlik 'n kind met een vas hou en die ander hand voor haar uitsteek. Sommige navorsers glo dat Leonardo van plan was om 'n toneel van aanbidding van die Jesus-kind te verf.

Verwysings in die *Da Vinci Code*
---------------------------------

In sy boek *The Da Vinci Code* beweer die Amerikaanse romanskrywer Dan Brown dat die Louvre-weergawe versteekte simboliek bevat wat teenstrydig is met ortodokse Christelike geloof. Hy wys dat Jesus blyk Johannes te aanbid en nie anders om nie (die roman beweer dat die kind aan die linkerkant Jesus is, siende dat hy naas Maria sit). Daar word ook beweer dat Maria 'n onsigbare kop vashou en dat die engel se vinger 'n "sny sy keel af"-beweging maak. 

Geskiedkundige bewyse is egter teenstrydig met hierdie bewerings. Volgens die Louvre is die teorie "verregaande" en dat "hierdie kragtige letterkundige effek 'n tragedie van kunsgeskiedenis is".
Die **Huilboom** (*Peltophorum africanum*) is 'n struik of 'n boom wat tot middelgroot kan word. Die boom is dikwels twee- of driestammig by die basis vertak. Dit verkies bosryke grasveld en vleirande om op te groei. Die boom het varingagtige steunblare van ongeveer 10 mm lank aan die basisse van die blaarstele op die jong lote. Die blomme bestaan uit heldergeel blomtakkies van tot 15 cm lank. Dit dra ook peule van sowat 10 x 2 cm wat vir maande aan die boom bly. In Engels staan die boom bekend as *African weeping wattle*. Die boom se FSA-nommer is 215.

Verspreiding
------------

Die spesie is inheems in Angola, Botswana, Demokratiese Republiek die Kongo, Eswatini, Malawi, Mosambiek, Namibië, Zambië en Zimbabwe. In Suid-Afrika kom die spesie in Gauteng, KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes voor.

Reënboom
--------

*Ptyelus grossus*-skuimbesies
Hierdie boom is een van die bome wat in Afrika as *reënbome* bekendstaan. In die lentemaande drup daar soms water van dié bome se takke. Die verskynsel word veroorsaak deur 'n klein insek wat die skuimbesie *Ptyelus grossus* genoem word. Onvolwasse skuimbesies pak saam op die jong lote en verkry hul voedsel deur die sap te suig. Terwyl hul sap inneem, skei die insekte suiwer water af wat die *reën* of *gehuil* veroorsaak.

Fotogalery
----------

* BlomknoppeBlomknoppe
* Loof en bloeiwysesLoof en bloeiwyses
* BlommeBlomme
* Droë peuleDroë peule
* Peule en sadePeule en sade
* HoutHout

Sien ook
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Peltophorum africanum***. |

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q14946762
* APDB: 69320
* EoL: 638388
* EPPO: PEFAF
* GBIF: 2952780
* GRIN: 27157
* iNaturalist: 138688
* IPNI: 513010-1
* IUCN: 47608213
* NCBI: 321567
* Plant List: ild-41493
* Tropicos: 13031350

 |
**Rhön**

---

**Maak deel uit van die**   
  

Oos-Hessiese Bergland

---

**Strek oor die deelstate**   
  

Hesse, Beiere en Thüringen  

 Duitsland

---

**Oppervlakte**   
  

1 550 km²

---

**Ligging in Duitsland**  
  



---

**Hoogste bergpiek**  
  

Wasserkuppe (950 m)

Die **Rhön** is 'n middelgebergte met 'n oppervlakte van ruim 1 500 km² (sonder afhellings) in die grensgebied van die Duitse deelstate Beiere, Hesse en Thüringen. Die bergreeks van oorwegend vulkaniese oorsprong is in die uiterste suidooste van die Oos-Hessiese Bergland geleë wat hier oor meerdere deelstate strek. Die grootste deel van sy kerngebied (in Beiere ook dele van sy nie-vulkaniese, suidelike afhelling) is in die Biosfeerreservaat Rhön (1 850 km²) geleë.

Die bergreeks se gesteentes (sand-, silt-, klei-, kalk-, mergel- en basaltsteen) dateer uit die trias en tersiêr. Die hoogste bergpiek is die Wasserkuppe (950 meter bo seevlak) in die deelstaat Hesse. In die winter lok 'n aantal skigebiede wintersporttoeriste.

Die etimologie van die naam Rhön bly onseker. Dikwels word dit afgelei van die Keltiese *raino* ("heuwelagtig"), alhoewel daar ook ander interpretasies is. Middeleeuse monnike in Fulda het die omgewing van hul stad – en sodoende ook groot dele van die Rhön – *Buchonia* of Land van Beukewoude genoem. Beukehout was in die middeleeuse uiters gewild. Grootskaalse ontginning in dié tyd het daartoe gelei dat vandag nog sowat dertig persent van die gebied bebos is.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11942948n (data)
* GND: 4049862-1
* LCCN: sh85113787
* NKC: ge339019
* VIAF: 242084398
* WorldCat Identities (via VIAF): 242084398

 |
Die Oceanos verlaat Piraeus se hawe in Junie 1986.
Lynskets van die Oceanos
Oceanos (skip) is in Oos-KaapOceanos se wrakOceanos se wrakOos-LondenOos-LondenKaart van die Oos-Kaap, Suid-Afrika
Die passasierskip **Oceanos** het op 5 Augustus 1991 sowat 10 km van Koffiebaai aan die Transkeise Wildekus vergaan. Dit het een van die wêreld se mees dramatiese en suksesvolste reddingsaksies tot gevolg gehad.

Die skip van 14 000 ton is in 1952 in Frankryk gebou, en kon 'n maksimum van 550 passasiers en 250 bemanningslede vervoer. Alhoewel die skip sedert 1976 as die *Oceanos* bekend was, het dit voorheen die name *Jean Laborde*, *Ancona* en *Eastern Princess* gedra. Vanaf 1976 was dit die eiendom van die Griekse maatskappy Epirotiki met Piraeus as tuishawe. Sedert 1988 het dit plesiertogte tussen Londen en Durban vir TFC Tours onderneem. Instandhoudingswerk aan die skip was helaas agterstallig.

Vroeg in Augustus 1991 was die skip van Kaapstad via Oos-Londen na Durban onderweg. Op 3 Augustus tydens 'n sterk wind en onstuimige see spoel seewater deur 'n reeds bestaande gat van 10 cm in die romp die masjienkamer binne en word die kragopwekkers uitgeskakel.

Skepe in die omgewing en helikopters van die Suid-Afrikaanse Lugmag het al die 571 opvarendes gered en by *The Haven* en Gat-in-die-muur (*Hole in the Wall*) aan land gebring. Dat die kaptein en van sy bemanning glo eerste in die reddingsbote weggekom het en die ander skipbreukelinge aan hul lot oorgelaat het, het groot verontwaardiging by die publiek uitgelok. Die towenaar en ander vermaaklikheidskunstenaars het die leiding met die ontruiming van die sinkende skip geneem.

Kapt. Yiannis Avranas is deur 'n Londense geregshof van nalatigheid vrygespreek en het later weer as bevelvoerder op 'n skip opgetree.

Die wrak lê 5 km van die kus op 'n diepte van 90 m. Dit is vir duikers een van die moeilikste wrakke in die wêreld om te besoek, onder andere weens sterk seestrome.

Sien ook
--------

* Grootste rampe in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* wrecksite.eu
* www.oceanossinking.com
* www.deeperblue.com

*Hierdie artikel is 'n vertaling van die Nederlandse Wikipedia artikel, Jean Laborde (schip, 1952) en Oceanos op die Duitse Wikipedia.*
Koördinate: 32°07′15″S 29°07′13″O﻿ / ﻿32.12093°S 29.12029°O﻿ / -32.12093; 29.12029﻿ (Oceanos se wrak)
In Wakefield is 'n standbeeld ter ere van rabarber opgerig
Kweekhuis-rabarber word in donkerheid of in kerslig gekweek en geoes
Rabarber word op Leeds se Kirkgate-mark te koop aangebied
Die ***Rhubarb Triangle*** ("Rabarberdriehoek") is 'n driehoekgebied in Wes-Yorkshire, Engeland, geleë tussen die nedersettings Wakefield, Morley en Rothwell met 'n oppervlakte van 9 vierkante myl (23 km2) wat in die Verenigde Koninkryk bekendstaan vir sy soet kweekhuis-rabarber wat vroeg in die jaar geoes en bemark word. Oorspronklik was die Rabarberdriehoek veel groter en het 'n gebied tussen Leeds, Bradford en Wakefield beslaan. Belangrike nedersettings in die huidige kleiner streek sluit Kirkhamgate, East Ardsley, Stanley, Lofthouse en Carlton in.

Die plaaslike rabarberbedryf is vanaf die eerste dekade van die 20ste eeu tot 1939 grootliks uitgebrei en het op sy hoogtepunt 'n gebied van 30 vierkante myl (78 km2) met sowat 200 rabarberplase beslaan. Die taai rabarberplant is oorspronklik uit Siberië afkomstig en aard goed in die nat en koue winters van Wes-Yorkshire, 'n streek wat vroeër sowat 90 persent van die wêreld se winterrabarber in eenvoudige kweekhuisskure geteel het wat daar orals op die velde aangetref is. Yorkshire se kweekhuis-rabarberplante begin eers buite ontwikkel om daarna uitgegrawe en in lang, lae en verwarmde kweekhuisskure oorgeplaas te word waar hulle in volledige donkerheid vinnig groei. Sonder sonlig gebruik die rabarberplant sy eie suikers om te groei en ontwikkel sodoende sy unieke soet smaak.

Kweekhuis-rabarber uit Yorkshire is in 2010 deur die Europese Unie as 'n produk van beskermde oorsprong (*Protected Designation of Origin, PDO*) gelys. Die PDO-etiket waarborg dat die produk volgens tradisionele metodes in 'n lank gevestigde verbouingsgebied gekweek en geoes is.
Die Four Corners gebied is die rooi gebied op die kaart
Die Four Corners Monument wat op die plek opgerig is
Die **Four Corners** (Vier Hoeke) is 'n gebied in die westelike VSA geleë naby die gemene grens van vier Amerikaanse state: in kloksgewys volgorde van die noordweste is Utah, Colorado, Nieu-Mexiko en Arizona. Dit is die enigste plek waar vier Amerikaanse state by een punt saam kom. Drie van die vier staathoeke is op die Navajo Indiaan Reservaat. Die vierde hoek, in Colorado, is op die Ute Mountain Indian Reservation. Die Four Corners Monument wat hier geleë is het 'n $3 per persoon toegangsfooi.

Four Corners is by die koördinate 36°59′56.81532″N 109°02′42.62019″W﻿ / ﻿36.9991153667°N 109.0451722750°W﻿ / 36.9991153667; -109.0451722750 geleë.

Omdat die Four Corners deel is van 'n hoë plato, is dit baiekeer die middelpunt van weerstelsels, wat op die plato stabiliseer en dan ooswaarts na die sentrale en bergstate beweeg. Die weerstelsel veroorsaak sneeu en reënval oor die sentrale gedeelte van Amerika.

Soortgelyke plekke
------------------

* Quadripoint
* Four Corners (Kanada)
* Tres Fronteras
* Triple Frontier
**Cornelius Visser (Nak) van der Merwe** (gebore te Fauresmith in 1921 en oorlede op 26 April 1985) was 'n Suid-Afrikaanse politikus, lid van die Nasionale Party, lid van die Volksraad vir Fauresmith (1966 – 1979) en daarna Bethlehem (1981 – 1985). Hy was leier van die Nasionale Party in die provinsie Oranje-Vrystaat (1980 – 1985), Minister van Waterwese en Bosbou (1981 – 1982) en Minister van die Omgewing (1981 – 1983), asook Minister van Gesondheid en Welsyn (1982 – 1984) in die regerings van P.W. Botha.

Dr. Nak van der Merwe is op Fauresmith in die Oranje-Vrystaat gebore, en studeer medies aan die Universiteitskollege van Bloemfontein en daarna die Universiteit van Pretoria. Hy word verkies tot raadslid vir Fauresmith in 1966 en word lid van verskeie parlementêre komitees en ook administrateur van die Oranje-Vrystaat (1979 – 1980). Hy sluit in 1980 aan by die Suid-Afrikaanse regering as Minister van die Omgewing.

In 1984 benoem P.W. Botha hom as Minister van Gesondheid en Welsyn in die Volksraad van die nuwe driekamerparlement, en as voorsitter van die Raad van Ministers van die Volksraad.

Op 17 Augustus 1984 kry hy 'n hartaanval waarvan hy herstel, maar minder as 'n jaar later, op 26 April 1985, sterf hy in sy slaap.

Bron
----

* Doodsberig, SA Medical Journal, jaargang 67, 11 Mei 1985, p. 745
**Durban-Noord** was 'n kiesafdeling van die Suid-Afrikaanse Volksraad van 1938 tot aan die einde van die Driekamerparlement in 1994.

In die heel eerste verkiesing in 1938 in Durban-Noord, toe daar 6 546 kiesers geregistreer het, kom die Arbeidersparty se C.F. Miles-Cadman teen die Verenigde Party se A.H.J. Eaton te staan. Miles-Cadman wen met 'n meerderheid van 1 617 stemme. Hy wen weer in 1943 met 'n meerderheid van 3 444 teen die onafhanklike S.M. Petterson. In 1948, toe die getal kiesers aangegroei het tot 9 688, wen die Verenigde Party se J. Lewis die setel met 'n meerderheid van 2 235 teen J.J. Smith van adv. Tielman Roos se Sentrale Party, die sogenaamde Roosiete. Lewis wen weer in 1953, dié keer teen die Nasionale Party se F.J. du Toit, met 'n reuse-meerderheid van 8 503. In 1958 word hy onbestrede verkies en in die volkstemming van 1960 oor republiekwording stem net 1 282 vir 'n republiek en 11 426 daarteen.

In die verkiesing van die volgende jaar wen M.L. Mitchell van die V.P. met 'n meerderheid van 2 176 stemme teen die Progressiewe Party se G.R. Bond. Mitchell kom in 1966 te staan teen G.J. Claassen van die N.P. R.B. Brink van die P.P. en G.E. Yeatman van die Front en wen met 'n meerderheid van 3 339. Hy word dan ook in 1970 en in 1974 onbestrede verkies in wat toe een van die veiligste V.P.-setels in die land was. Op 5 Mei 1976 behaal die Progressiewe Reformiste Party egter sy eerste oorwinning by die stembus toe S.A. Pitman (4 243 stemme) net 'n skrale meerderheid van 324 wen teen die V.P. se W.B. Reynolds (3 919 stemme), dr. Denis Worrall van die N.P. (3 139) en die onafhanklike M.S. Louw, wat net 95 stemme kon kry. In die 1977-verkiesing wen Pitman vir die Progressiewe Federale Party in Pinetown, terwyl R.B. Miller Durban-Noord vir die Nuwe Republiek Party wen.

Partye en kandidate gewen
-------------------------

* 1938 - C.F. Miles-Cadman van die Arbeidersparty
* 1943 - C.F. Miles-Cadman van die Arbeidersparty
* 1948 - J. Lewis van die Verenigde Party
* 1953 - J. Lewis van die Verenigde Party
* 1958 - J. Lewis van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1961 - M.L. Mitchell van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1966 - M.L. Mitchell van die Verenigde Party
* 1970 - M.L. Mitchell van die Verenigde Party
* 1974 - M.L. Mitchell van die Verenigde Party (onbestrede)
* 1977 - R.B. Miller van die Nuwe Republiek Party

Bronne
------

* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
* *Amptelike Jaarboek van die Republiek van Suid-Afrika 1983*. 1983. Johannesburg: Chris van Rensburgpublikasies.
**Lionel Bowman** (1919–2006) was ’n Suid-Afrikaanse pianis en musiekdosent. Hy was die eerste Suid-Afrikaanse pianis wat al vyf van Beethoven se klavierkonserte as 'n eenheid uitvoer het. Van 1946 tot 1958 tree hy as konsertpianis saam met die vernaamste Westerse simfonie-orkeste op. In die tyd stel hy talle Suid-Afrikaanse komposisies aan internasionale gehore bekend. In 1999 stel hy die Lionel Bowman-Beethoven-prys in om die studie van uitvoerende musici aan die Universiteite van Stellenbosch en Kaapstad te ondersteun. Wallace Tate beskryf sy besondere klaviertegniek in *The Magic Touch* (2000).

Lewensloop
----------

Lionel Charles Bowman is op 11 Junie 1919 in Koffiefontein gebore. Hy het van jongs af 'n aanleg vir musiek openbaar en begin reeds op 9-jarige ouderdom met openbare optredes. Hy ontvang van 1928 tot 1937 musiekonderrig aan die Suid-Afrikaanse Musiekkollege in Kaapstad. In sy laaste jaar kry hy 'n beurs van die Universiteit van Suid-Afrika (UNISA) om aan die Royal Academy of Musiek in Londen (onder Vivian Langridge) te studeer.

Bowman wen 'n aantal klavierkompetisies en -pryse, onder meer die Roller-gedenkprys, Matthew Phillimore-prys en die Chappell Goue Medalje. In 1952 ontvang hy die Royal Academy se hoogste onderskeiding en word 'n vennoot van die *Royal Academy of Music*.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog (1940-1944) was Bowman 'n klavier-dosent aan die Suid-Afrikaanse Musiekkollege en onderneem hy 'n aantal konserttoere deur Suid-Afrika. Hy het bekend geword vir sy Beethoven-vertonings en was die eerste Suid-Afrikaanse pianis wat al vyf van hierdie werke agtereenvolgens kon uitvoer. Hy het die Suid-Afrikaanse première van Prokofiëf se derde klavierkonsert aangebied, asook Da Falla se *Nagte in die tuine van Spanje*. Hy is voorts bekend vir die bekendstelling van die werke van Suid-Afrikaanse komponiste aan buitelandse gehore.

In 1946 keer hy na Londen terug, waar hy aktief as konsertpianis vir die volgende twaalf jaar sou optree. Hy tree vir die BBC in die *Wigmore Hall*, die Royal Albert Hall en die *Royal Festival Hall* op en onderneem toere na Frankryk, Nederland, Switserland, Skandinawië, Turkye, Israel, Australië, die VSA en 'n aantal Afrika-lande.

In 1958 word hy lektor aan die Universiteit Stellenbosch, 'n pos wat hy vir 26 jaar sou beklee. Hy sit sy internasionale optredes voort en word in 1976 tot mede-professor bevorder.

Op sy 80ste verjaardag (in 1999) stel hy die Lionel Bowman-Beethoven-prys by die Universiteite van Stellenbosch en Kaapstad in. Die eerste jaarlikse Lionel Bowman-Beethoven-kompetisie is in 2000 by hierdie instellings aangebied.

As gevolg van chroniese rugprobleme ontwikkel Bowman 'n spesiale klaviertegniek waarmee hy later geassosieer sou word. Hy is selfs as 'n besoekende professor na Australië genooi om hieroor te praat. 'n Boek oor sy metode, *The Magic Touch*, is in 2000 onder die outeurskap van Wallace Tate gepubliseer.

Bowman is in 2006 in die ouderdom van 87 oorlede. Die Bowman-versameling bestaan uit sy korrespondensie, foto's, bladmusiek en klankopnames. Dit beslaan 27 pamfletdose met ongeveer 120 klankopnames.

Sien ook
--------

* Lys van bekende Suid-Afrikaners
Die **Foxstraatbeleg** verwys na die gyselaasdrama in die Johannesburg Israeliese konsulaat wat op 28-29 April 1975 afgespeel het. David Protter, 'n 26-jarige Suid-Afrikaanse Jood wat by die konsulaat as veiligheidswag gewerk het, het die beleg van stapel gestuur. Hy het ook sy jonger broer Charles Protter, wat as tydelike veiligheidswag by konsulaat gewerk het, by die beleg betrek. Gedurende die voorval het Protter twintig mense gyselaar gehou in die konsulaat en skote binne en buite die konsulaat gevuur.

Tydens die hele beleg van 21 uur is een persoon gedood en 45 gewond. Nuusblaaie het heelwat teenstrydige berigte gepubliseer; een het byvoorbeeld beweer dat vier mense gedood is, twee gyselaars en twee omstanders. Een koerant het die getal beseerdes op so hoog as 82 gestel.

Die beeldmateriaal wat Cliff Saunders en sy span van die gyselaardrama geneem het, is as die eerste nuusberig op Suid-Afrikaanse televisie uitgesaai. Tydens die beleg het die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (SAUK) nog nie 'n televisienuusdiens gehad nie (die eerste televisie-uitsendings sou eers op 5 Januarie 1976 in aanvang neem), maar die beeldmateriaal wat daardie dag opgeneem is, is as so belangrik geag dat dit op die eerste dag toe daar met toetsuitsendings begin is, 5 Mei 1975, uitgesaai is.

Bronne
------

* Beukes, A. 2019. Kommentaar deur genl Andre Beukes oor die historiese figuur: Generaal van den Bergh. *Nongqai*, 10(1), 1 Januarie.
* Bezuidenhout, Jako. Nou in die verlede: die Foxstraatbeleg, Litnet Rubriek 2020-05-07
* Daily Bulletin, *Lone Gunman Surrenders to Authorities in Johannesburg*, 30 April 1975. (besoek 28/4/2022)
Die Lutherroos
Lutherroos as versiering by die Vredeskerk in Leipzig
Die **Lutherroos** is 'n simbool van die Evangelies-Lutherse kerke. Die Duitse kerkhervormer Martin Luther het dit oorspronklik vanaf 1530 as seël vir sy korrespondensie gebruik.

Die Leeue- en Papegaaie-venster van die Augustyne-kerk in die Augustyne-klooster te Erfurt, waar Luther tussen 1505 en 1512 as monnik gebly het, het as voorbeeld vir die seël gedien. Die seël is in 1530 in opdrag van die prins en latere keurvors van Sakse, Johan Frederik I, vir Luther vervaardig toe die kerkhervormer tydens die Ryksdag te Augsburg in die kasteel Veste Coburg gebly het. 

Lazarus Spengler, 'n Neurenbergse raadsheer en aanhanger van die hervorming, het vir Luther 'n getekende skets van die latere seël gestuur wat deur die kerkhervormer as uitdrukking en samevatting van sy teologie en geloofsbelydenis beskou is. Op 15 September 1530 het Luther Philipp Melanchthon daarvan in kennis gestel dat prins Johan Frederik 'n besoek aan hom in die Veste Coburg gebring en vir hom 'n seëlring geskenk het.

Die Lutherroos as heraldiese figuur
-----------------------------------

Die Lutherroos word in baie wapens as simbool gebruik, alhoewel Martin Luther nie noodwendig 'n besoek aan daardie plekke gebring het nie. Die roos is 'n figuur wat in die wapenkunde algemeen gebruiklik geword het. Dit is deur die adellike gesin Solms-Baruth in Niederlausitz net soos deur die Ring van Evangeliese Gemeentepadvinders as simbool in hulle wapens gevoer.

Die Lutherroos kom daarnaas in die wapens van 'n aantal Hongaarse munisipaliteite voor, soos byvoorbeeld Bezi, Dunaegyháza, Kajárpéc, Kemeneshőgyész, Malomsok, Mórichida en Tényő.

* ArriachArriach
* Greifenstein (Hesse)Greifenstein (Hesse)
* LangenholtensenLangenholtensen
* Kirchberg-TheningKirchberg-Thening
* Kötcse (Hongarye)Kötcse (Hongarye)
* NeuendettelsauNeuendettelsau
* Ramsau am DachsteinRamsau am Dachstein
* RodgauRodgau
* Rodgau-Dudenhofen (stadsdeel)Rodgau-Dudenhofen (stadsdeel)
* UnterbreizbachUnterbreizbach
* WainWain
* MöhraMöhra
* SünnaSünna
* Nohra (bei Weimar) Nohra (bei Weimar)