***Colony of Southern Rhodesia***  
 **Kolonie van Suid-Rhodesië**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  ←  ←  | **1923 — 19531963 — 19651979 — 1980** |  →  →  → |

 |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Vlag | Wapenskild |
| Vlag | Wapen |

 |
| Volkslied: *God Save the Queen* |
| Ligging of Suid-RhodesiëLigging of Suid-RhodesiëSuid-Rhodesië op die gebied van Zimbabwe |
| **Hoofstad** | Salisbury |
| **Taal/Tale** | Engels (amptelik), Shona, Noord-Ndebele, Afrikaans |
| **Regering** | Monargie |
| **Koning** |  |
|  - 1923–1936 | George V |
|  - 1936 | Edward VIII |
|  - 1936–1952 | George VI |
|  - 1952–1980 | Elizabeth II |
| **Goewerneur** |  |
|  - 1923–1928 | John Robert Chancellor |
|  - 1959–1969 | Humphrey Gibbs |
|  - 1979–1980 | Christopher Soames |
| **Eerste Minister** |  |
|  - 1923–1927 | Charles Coghlan |
|  - 1927–1933 | Howard Unwin Moffat |
|  - 1933–1953 | Godfrey Huggins |
|  - 1964–1979 | Ian Smith |
| **Historiese tydperk** | Koue Oorlog |
|  - BSAC-handves onderteken | 1889 |
|  - Selfregerende kolonie | 1 Oktober 1923 |
|  - Federasie | 1953–1963 |
|  - Onafhanklikheid verklaar | 11 November 1965 |
|  - Republiek verklaar | 3 Maart 1970 |
|  - Zimbabwe-Rhodesië | 1 Junie 1979 |
|  - Onafhanklikheid | 17 April 1980 |
| **Oppervlakte** |
|  - 1904 | 372 518 km2 143 830 sq mi |
| **Bevolking** |
|  - 1904 skatting | 605 764  |
|      Digtheid | 1,6 /km² 4,2 /sq mi |
| **Geldeenheid** | Suid-Rhodesiese pondRhodesiese pondRhodesiese dollar |

**Suid-Rhodesië** (Engels: *Southern Rhodesia*, amptelik *Kolonie van Suid-Rhodesië*, Engels: *Colony of Southern Rhodesia*; vernoem na Cecil Rhodes) was tot en met die ontbinding van die Sentraal-Afrikaanse Federasie aan die einde van 1963 die naam van die teenswoordige Zimbabwe. Van 1964 tot onafhanklikwording in 1980 het die land as Rhodesië bekend gestaan. Sir Leander Starr Jameson het in 1895 die naam Rhodesië aan die gebied gegee ter ere van Cecil John Rhodes. Groot-Brittanje het die gebied in 1923 geannekseer en dit so genoem om dit te onderskei van die teenswoordige Zambië, wat in daardie jaar Noord-Rhodesië geword het. Garfield Todd was die Eerste Minister van Suid-Rhodesië vanaf 1953 tot 1958 maar vanaf 1953 was Suid-Rhodesië deel van die Sentraal-Afrikaanse Federasie.

Die regering van die wit minderheid het egter in 1965 'n eensydige verklaring van onafhanklikheid , die sogenaamde *Unilateral Declaration of Independence* ( (UDI) uitgereik en daardeur Rhodesië gevestig, 'n nie-erkende staat. In 1979 is Rhodesië weer onder "inheemse Afrika"-bewind as Zimbabwe-Rhodesië gekonstitueer, wat ook nie oorseese erkenning kon bekom nie. Na 'n periode van tussentydse Britse beheer na die Lancaster House-ooreenkoms in Desember 1979, het die land in April 1980 internasionaal erkende onafhanklikheid as Zimbabwe verkry.

Oorsprong van naam Rhodesië
---------------------------

Aanvanklik is na die gebied verwys as "South Zambezia", 'n verwysing na die Zambezirivier, totdat die naam "Rhodesia" in 1895 in gebruik was. Dit was ter ere van Cecil Rhodes, die Britse koningkryk-bouer en sleutelfiguur tydens die Britse uitbreiding na Suider-Afrika. In 1888 het Rhodes minerale regte van die magtigste plaaslike tradisionele leiers verkry deur verdrae soos die Rudd-konsessie en die Moffat-verdrag, wat deur koning Lobengula van die Ndebele-volk onderteken is. Die "Suid" is in 1898 vir die eerste keer gebruik en het in 1964 met die instelling van die Federasie van Rhodesië en Nyasaland verdwyn. "Rhodesië" het toe die naam van die land gebly tot die ontstaan van Zimbabwe-Rhodesië in 1979. Vanuit die Britse perspektief is die naam Suid-Rhodesië egter wettiglik gebruik tot 18 April 1980, toe die Republiek van Zimbabwe afgekondig is.

Bronne
------

* Rosenthal, Eric, *Encyclopaedia of Southern Africa*, Juta and Company Limited, Kaapstad en Johannesburg, 1978.
* Shutt, Allison K. (2015). *Manners Make a Nation: Racial Etiquette in Southern Rhodesia, 1910–1963*. Rochester: University of Rochester Press.
* Blake, Robert (1978). *A History of Rhodesia*. New York: Knopf. ISBN 0-394-48068-6.