recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Hankook Tire & Technology** groep (bekend as slegs **Hankook** en gestileerd as **наnкоок**) is 'n Suid-Koreaanse bandeonderneming. Hankook Tire & Technology se hoofkantoor is in Seoel gesetel en dit is die sewende grootste bandvervaardiger ter wêreld.

Geskiedenis
-----------

Hankook Tire is in 1941 deur Jae Hun Chung se oupa gestig as die Chosun Tire Company en is in 1968 herdoop tot Hankook Tire Manufacturing. Die woord "Hankook" beteken letterlik Korea, dus Korea Tire Company. 

Die maatskappy lewer nou bande as oorspronklike toerusting aan verskillende motorvervaardigers. Benewens die vervaardiging van ongeveer 102 miljoen bande per jaar, verkoop die maatskappy ook batterye, allooiwiele en remskoene.

Motorsportbetrokkenheid
-----------------------

Hankook DTM-bande
Hankook neem aan motorsport in Europa, Noord-Amerika en Asië deel. Hulle met FBR (Farnbarcher Racing) gekontrakteer om 'n Ferrari F430 GT met Hankook Tyres in die 2009 Le Mans Series-seisoen in te skryf. Die maatskappy het bande voorsien vir die Primetime Race Group wat in 2008 in die GT2-klas van die Amerikaanse Le Mans-reeks gejaag het. Hul het van 2007 tot 2009 bande vir IMSA Prototype Lites, 'n ondersteuningsreeks vir die Amerikaanse Le Mans-reeks, voorsien. Sedert 2009 het die Hankook Team Farnbacher in die GT-klas van die Le Mans-reeks meegeding. Hul lewer ook bande vir die Hankook KTR-span wat in die Super GT en die Asiatiese Le Mans-reeks en vir die Formule 3-Euroseries deelneem.

In tydrenne is Hankook die reeksborg van die Skotse tydrenkampioenskap. Die bande word ook by die Europese interkontinentale tydrenuitdaag gebruik.

Sedert 2011 is Hankook die amptelike bandevennoot vir die Deutsche Tourenwagen Masters, een van die wêreld se gewildste toermotorreekse.
**Kebby Maphatsoe** (31 Desember 1962 - 31 Augustus 2021) was 'n voormalige adjunkminister van verdediging en militêre veterane van 2014 tot 2019, en hoof van die ontbinde Umkhonto we Sizwe Militêre Veteranevereniging (MKMVA). Hy was 'n lid van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika vir die African National Congress.

Lewensloop
----------

Hy was betrokke by die huidige staatskapingsondersoeke en die militarisering van die MKMVA, veral die ontplooiing van 30+-jarige mans buite Luthuli-huis wat nie lede van die MKMVA kon wees nie of nie in die ANC-opleidingskampe in Suider-Afrika gedien het nie.

In sy jeugjare was hy 'n lid van die Congress of South African Students (Cosas), Soweto Youth Congress (SOYCO) en South African Youth Congress (SAYCO). Tydens apartheid het hy Suid-Afrika verlaat en is na Angola en die Sowjetunie om sy opleiding te ontvang. Daarna was hy ook in ballingskap in Uganda voordat hy na Suid-Afrika teruggekeer het.

Maphatsoe sterf op 31 Augustus 2021 by sy huis in Alberton aan hartversaking.
Generasies van materie| Tipe | Eerste | Tweede | Derde |
| --- | --- | --- | --- |
| Kwarke |
| op-tipe | op | sjarme | bo |
| af-tipe | af | vreemd | onder |
| Leptone |
| gelaai | elektron | muon | tau |
| neutraal | elektron-neutrino | muon-neutrino | tau-neutrino |

In deeltjiefisika is ’n **generasie** (of **familie**) ’n afdeling van die elementêre deeltjies. Deeltjies verskil van generasie tot generasie wat hul aroma-kwantumgetal en massa betref, maar hul interaksies is dieselfde.

Daar is volgens die Standaardmodel van deeltjiefisika drie generasies. Elk is verdeel in twee leptone en twee kwarke. Die twee leptone kan geklassifiseer word in een met ’n elektriese lading van −1 (elektron) en een neutraal (neutrino); die twee kwarke kan geklassifiseer word in een met ’n lading van −1⁄3 (af-tipe) en een met ’n lading van +2⁄3 (op-tipe).

Oorsig
------

Elke lid van ’n hoër generasie het ’n groter massa as die ooreenstemmende deeltjie van die vorige generasie, met die neutrino's as moontlike uitsondering (hul klein massas is nog nie akkuraat bepaal nie). So het die eerstegenerasie-elektron ’n massa van net 0,511 MeV/*c*2, die tweedegenerasie-muon het ’n massa van 106 MeV/*c*2 en die derdegenerasie-tau het ’n massa van 1 777 MeV/*c*2 (feitlik twee keer so swaar as ’n proton). Hierdie massahiërargie veroorsaak dat deeltjies van ’n hoër generasie verval tot die eerste generasie, wat verduidelik hoekom alledaagse materie (atome) uit deeltjies van die eerste generasie bestaan. Elektrone omring ’n atoomkern, wat bestaan uit protone en neutrone wat op- en af-kwarke bevat. Die tweede en derde generasie van gelaaide deeltjies kom nie in gewone omstandighede in die natuur voor nie, maar net in uiters hoë-energie-omstandighede, soos kosmiese straling of deeltjieversnellers.

Die term "generasie" is in 1976 die eerste keer bekend gestel deur Haim Harari in die Les Houches-somerskool.

Neutrino's van alle generasies stroom regdeur die heelal, maar het selde interaksies met gewone materie. Daar word gehoop dat ’n beter begrip van die verhouding tussen die generasies leptone eindelik die massaverhouding van die basiese deeltjies sal verduidelik en verdere lig sal werp op die aard van massa in die algemeen, uit ’n kwantumperspektief.
Die **Alhambra-teater** is ’n teater wat in 1977 in Doornfontein, Johannesburg, geopen het.

Geskiedenis
-----------

’n Bioskoop in Doornfontein is in 1977 gerestoureer en in ’n teater omskep vir die Johannesburg Operatic and Dramatic Society se musiekspele. Dit het op 17 April van dié jaar geopen met *A Night to Remember*, onder regie van Anthony Farmer. Einde Januarie 1979 is die teater gesluit. Pieter Toerien het dit omstreeks 1981 gekoop en Peter Shaffer se *Amadeus* hier aangebied. Nog Toerien-produksies was onder meer Agatha Christie se *The Unexpected Guest* (1982), John Chapman en Dave Freeman se *Key for Two*, A.R. Gurney jr. se *The Dining Room* en Dan Goggin se *Nunsense* onder regie van Tobie Cronjé (1988). 

In 1983 het Toerien ’n nuwe ouditorium, die Leonard Rayne-teater, hier geopen. In 1991 het hy die Alhambra opgeknap en ’n derde ouditorium, die Richard Haines-teater, bygevoeg. Die gerestoureerde teater het op 27 September van dié jaar heropen met drie produksies: *A Slice of Saturday Night, Love Letters* en *Never the Sinner*.
Die **Gespikkelde sandspiering** (*Parapercis punctulata*) is 'n vis wat in die suid-westelike Indiese Oseaan, die Seychelle, Madagaskar, Mauritius en aan die ooskus van Afrika vanaf Mosambiek tot by Park Rynie voorkom. In Engels staan die vis bekend as die *Spotted sandperch*.

Identifikasie
-------------

Die vis se lyf is reghoekig. Die wyfie het drie swart kolletjies oor die kante van die pens en die mannetjie het twee swart strepe oor die pens met goue kolletjies op die snoet. Beide geslagte se boonste en onderste rante van die stertvin is rooi en die eerste gedeelte van die dorsale vin is swart met geel en rooi rante. Daar is ook 'n ry rooibruin kolletjies met swart middelpunte onder langs die lyf. Daar is twee rye swart kolletjies op die dorsale vin, een in die middel en die ander op die basis. Die anale vin is wit met 5 - 6 swart kolletjies naby die basis van die vin. Die vis word tot 15 cm lank.

Habitat
-------

Die vis kom alleen of in pare voor in sanderige areas naby koraalriwwe in water wat 10 – 30 m diep is.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van visse
* Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
* Lys van varswater visfamilies
* Lys van visfamilies

Bron
----

* Coastal Fishes of Southern Africa. Phil & Elaine Heemstra. 2004. ISBN 1-920033-01-7
Generaal De la Rey en Bokkie
Daar is geen perderasse wat inheemse aan Suid-Afrika is nie. Die naaste familie van die perd wat inheems is, is die sebra.

Die eerste perde in die Kaap
----------------------------

Aanvanklik het die Here XVII vir Jan van Riebeeck laat weet dat hulle nie aan sy dringende versoek om perde kon voldoen nie en dat hy van die gestreepte wilde perde moet vang en tem. Die pogings het nie geslaag nie.

In 1653 het ‘n retoervloot vier perde uit Java aan die Kaap De Goede Hoop afgelaai. Tussen 1659 en 1689 is verskeie kere perde ingevoer, elke keer net ‘n klein hoeveelheid. 

Al hierdie diere was van Oosterse oorsprong (die Arabiese tipe). Die gehalte van die diere wat aanvanklik swak was, het gaandeweg verbeter onder die invloed van Goewerneur Simon van der Stel. Die besending van 1689 tydens sy dienstydperk, was rasegte Arabiere uit Persië.

Boerperd
--------

In 1676 is die eerste berede mag teen die Boesmans (die San) uitgestuur deur die Nederlanders in die Kaap. In die 200 jaar wat daarop gevolg het, het die Suid-Afrikaanse Boerperd groot roem verwerf. Dit wasveral tydens die Suid-Afrikaanse Vryheidsoorloë (Anglo-Boereoorloë) en op verskeie slagvelde van Europa en Indië.

Geteel uit die oorspronklike Oosterse merries met latere byvoegings van die Engelse volbloed, is hierdie ras baie geliefd.

Daar is baie Boerperde in Suid-Afrika maar hulle getalle was beperk toe hulle stadigaan veld teen die swierige Amerikaanse saalperd verloor het. Tans floreer die ras weer.

Hoewe en hoefbeslag
-------------------

*Die perd is net so goed as sy pote* is ‘n baie paslike gesegde. Die harde horingagtige hoef, wat ovaalvormig tot rond is, beskerm die voetbeen van die perd. In die loopvlak van die harde hoef is daar elastiese straalkussings wat as skokbrekers dien. Die hoefrand kan teen beskadiging beskerm word deur die perd te beslaan met Hoefysters wat met behulp van spesiale spykers aan die hoef vasgenael en vasgetrek word. Dit behoort deur ‘n ervare persoon (hoefsmid) gedoen te word. Die gevaar bestaan dat die spykers die binneste, "lewende" deel van die hoef kan binnedring. Dan word die perd kreupel.

Sien ook
--------

* Perd
* Perdagtiges
* Boerperd

Bronnelys
---------

* Kennis, vol 2, bl. 382-383, ISBN 0 7981 0824 X
**Bostelegrafie** is die verspreiding van boodskappe deur middel van seine gegee met ‘n tamboer. Dit is veral gebruik in verafgeleë, afgesonderde en dunbevolkte gebiede.

Die misterieuse klanke van die bostelegraaf is vir eeue in Afrika gehoor. ‘n Tamboerslaner wat ‘n boodskap hoor, herhaal op sy beurt die berig. So is dit van dorp tot dorp versprei. Nuusoordrag met die bostelegraaf was nie soos die heliograaf van sonlig afhanklik nie. Tot vroeg in die 20ste eeu was die radio nog onbekend in die verre en geïsolerde dele van Afrika. Bostelegrafie was egter beperk tot sake waarmee die gebruikers bekend was. Alledaagse onderwerpe was feeste, jagtogte, visvang, siektes, geboortes, sterfgevalle, beskikbaarheid van hout en voorrade in die nabysynde winkel. As daar blanke jagters in aantog was, was dit gou wyd bekend. Die taal wat gebruik is, was nie ‘n soort Morse-kode nie en daarom kon tromslaners kon nie idees versprei nie en ook nie name van mense waarmee hulle onbekend was. Elke streek het waarskynlik sy eie gebruikskode vir die bostelegraaf ontwikkel. Stamme in grensgebiede het deur die jare heen hul bure se kode aangeleer. So kon boodskappe van groot belang oor die hele Afrika versprei word. Baie blanke amptenare het byvoorbeeld van die dood van koningin Victoria by hul personeel gehoor, want die bostelegraaf was vinniger met die nuusverspreding as die koloniste se kommunikasienetwerk. 

Die tamboer was ‘n uitgeholde boomstam van ‘n 4m lank. In die gemeenskap was die trom ‘n belangrike stuk stameiendom en die tromslaner het ‘n hoë aansien geniet.

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: Old Africa untamed. Kaapstad: Howard Timmins, 1974. ISBN 0-86978-080-8
* Green, Lawrence G.: Under a sky like flame. Kaapstad: Howard B. Timmins,1954.
*Die Bergrede*, deur Carl Bloch.
Die **Bergpredikasie** (of **Bergrede**) is ’n rede (onderwysing) waarin Jesus sy godsdienstige idees vanaf 'n berg uiteensit. Dit is een van die bekendste gedeeltes in die Nuwe Testament van die Bybel en bevat ’n reeks stellings bekend as die Saligsprekinge, waarin Jesus groepe mense wat "geseënd" is noem.

Die bergrede kom in die Evangelie volgens Matteus (Mat. 5 tot 7) voor. In die Evangelie volgens Lukas (Luk. 6: 17-49) preek Jesus min of meer dieselfde boodskap, maar dan op 'n vlakte in die ope veld. Die Lukas-weergawe staan daarom ook as die *Veldrede* bekend.

Die Bergrede begin met die agt Saligsprekinge. Jesus kom vir arm en swakker mense op en spreek hulle salig. Daarna volg daar praktiese voorskrifte. Mense word opgeroep om, in navolging van God en Christus, barmhartigheid te toon, goeie werke en dade te verrig sonder om iets daarvoor te verwag, rusies en verskille by te lê, nie egbreuk te pleeg nie, nie te sweer of 'n eed af te lê nie, nie kwaad met kwaad te vergeld nie, nie iets uit te leen en iets terug verwag nie, 'n pasifistiese houding te demonstreer, lief te hê in plaas van te haat, te bid en te vas, aalmoese te gee, niemand te veroordeel nie, nie oor aardse sake te bekommer nie, nie skynheilig op te tree nie, en om standvastig in die geloof te staan.

Matteus 5 word afgesluit met die woorde "*Wees julle dan volmaak soos julle hemelse Vader volmaak is.*" Die Onse Vader word in Mat. 6 aangetref en die Bergrede word in hoofstuk 7 afgesluit.
Monument by die ingang van Bergen-Belsen.
Nazi-dokter Fritz Klein staan in 'n massagraf na die bevryding in April 1945
**Bergen-Belsen** (ook **Belsen**) was 'n Nazi-konsentrasiekamp in die noorde van Duitsland gedurende die Tweede Wêreldoorlog. Duisende mense, veral Jode en Sowjet-soldate, het in Belsen gesterf. Die kamp was suidwes van die dorp Bergen, naby Celle in die hedendaagse Nedersakse geleë. Dit was een van die grootste konsentrasiekampe in Duitsland.

Die kamp is oorspronklik gestig om krygsgevangenes te huisves. In 1943 is dele daarvan in 'n konsentrasiekamp omskep. Die aanvanklike doel was om Jode aan te hou wat later vir Duitse krygsgevangenes uitgeruil kon word.

Van 1941 tot 1945 is sowat 50 000 gevangenes en 20 000 Sowjet-krygsgevangenes in Belsen dood. Tot 35 000 van hulle is net voor, of net na die kamp bevry is aan tifus oorlede.

Die kamp is op 15 April 1945 deur Britse soldate bevry. Hulle het 60 000 mense daar aangetref, asook 13 000 lyke wat onbegrawe op die grond gelê het.

Vandag is daar 'n gedenkteken met 'n uitstalruimte op die terrein.

Sien ook
--------

* Lys van konsentrasiekampe in Nazi-Duitsland
'n 9K330 Transport rigtinglanseerder en radar. Foto uit Field Artillery Magazine.
Die **Tor** missielstelsel (Russies: torsus **Tor**; Afrikaans: *top*) is 'n kortafstand, laag- tot medium hoogte grond-tot-lugmissiel verdedigingstelsel, waarmee vliegtuie, helikopters, missiele, bomme, onbemande vliegtuie (soos die Suid-Afrikaanse Seaker-II) en ballistiese missiele neergeskiet kan word. Die Russiese GRAU naam vir die eerste produksiemodel is 9K330, maar by NAVO staan dit bekend as die **SA-15 Gauntlet** en die **SA-N-9 Gauntlet** (die skeepsgelanseerde weergawe).

Dit is 'n verdedigingstelsel wat teikens onder enige weersomstandighede dag of nag kan neerskiet. Die Tor-stelsel kan vliegtuie en die gelanseerde bomme/missiele van 'n vyandige vliegtuig neerskiet voor die vyandige bomme skade kan aanrig.

Die **Tor** is 'n lugmobiele eenheid, dit kan in 'n transportvliegtuig vervoer word en is toegerus met filtreerstelsels om beskerming teen kern-, biologiese- en chemiese aanvalle te bied.

Operasionele geskiedenis
------------------------

In 'n perskonferensie oor die Suid-Ossetië-oorlog in 2008 het die Russiese woordvoerder van die Ministerie van Verdediging, Anatoliy Nogovitsyn, bespiegel oor die gebruik van die Tor-missielstelsel deur die Georgiese weermag in die aanval op Russiese vliegtuie. Die stelsel word voorgestel as 'n moontlike oorsaak vir die verlies van 'n Tu-22MR-strategiese bomwerper wat deur Georgiese lugverdediging afgeskiet is tydens 'n verkenningsmissie gedurende die konflik. Terwyl die verlies van die bomwerper ook toegeskryf word aan Buk-M1, wat Georgië in 2007 uit die Oekraïne verkry het, sou die verlies aan Tor toegeskryf kan word, sal dit die eerste keer wees dat die (nog onbewese) stelsel in 'n gevegsituasie gebruik is.

Die Russiese Weermag versterk hul gevegsvaardighede in die Verre-Ooste met behulp van die nuutste anti-missielstelsel 'Tor-M2U' op die Koerile-eilande, het *Rossiyskaya Gazeta* op 24 September 2015 berig. Voor dit het die soldate en offisiere vir ses maande die lugafweerstelsel in eksperimentele modus gebruik.

Rusland het Tor-M2 by die Khmeimim-lugbasis in Sirië ontplooi.

### Afskiet van Ukraine International Airlines Vlug 752

*Newsweek* berig op 9 Januarie 2020 dat Amerikaanse amptenare glo dat die Ukraine International Airlines Vlug 752 deur 'n Iranse Tor-M1-missiel afgeskiet is, waarskynlik per ongeluk. Later die dag het die Kanadese premier, Justin Trudeau, aangekondig dat daar geloofwaardige Kanadese en geallieerde intelligensie is dat 'n Iranse grond-tot-lugmissiel waarskynlik die verlies van die Oekraïense vliegtuig veroorsaak het. Hy wou nie verder uitbrei oor die intelligensie nie. Eliot Higgins van Bellingcat het foto's van 'n Tor-neusgedeelte getwiet wat na bewering op die ongeluksterrein geneem is.

Op 10 Januarie 2020 erken Iran dat hulle per ongeluk die Oekraïense vlug 752 afgeskiet het, weens 'n menslike fout met die identifisering van die vliegtuig as 'n moontlike vyandige indringer.

Meer inligting
--------------

* TOR M-1 video
* TOR M-1 Update Geargiveer 22 Mei 2008 op Wayback Machine
| **Deel van 'n reeks oor die** |
| --- |
| Geskiedenis van Griekeland |
|  |
| Griekse Bronstydperk |
| Egeïes • Helladies • Sikladies • Minoïes • Miceens |
| Antieke Griekeland |
| Donker eeue • Argaïes • Klassiek • Hellenisties • Romeins |
| Middeleeuse Griekeland |
| Bisantyns • Frankies en Latyns • Ottomaans |
| Moderne Griekeland |
| s • b • w |

**Egeïese beskawing** is ’n algemene term vir die Griekse beskawings van die Bronstydperk om die Egeïese See. Drie afsonderlike maar ooreenstemmende geografiese streke word deur die term gedek: Kreta, die Siklades en die Griekse vasteland. Kreta word van die vroeë Bronstydperk af verbind met die Minoïese beskawing. Die Siklades het in die vroeë Helladiese tydperk vermeng met die vasteland en in die Middel-Minoïese Tydperk met Kreta. Van omstreeks 1450 v.C. (Laat-Helladies, Laat-Minoïes) het die vasteland se Miceense beskawing na Kreta versprei.

Tydperke
--------

### Vasteland

*Hoofartikel: Miceense Griekeland*
* Vroeg-Helladies (EH): 3200/3100–2050/2000 v.C.
* Middel-Helladies (MH): 2000/1900–1550 v.C.
* Laat-Helladies (LH): 1550–1050 v.C.

### Kreta

*Hoofartikel: Minoïese beskawing*
* Vroeg-Minoïes (EM): 3650–2160 v.C.
* Middel-Minoïes (MM): 2160–1600 v.C.
* Laat-Minoïes (LM): 1600–1170 v.C.

### Siklades

*Hoofartikel: Sikladiese beskawing*
* Vroeg-Sikladies (EC): 3300–2000 v.C.
* Middel-Sikladies (EH II–EH III): omstreeks 2500–2100 v.C.
* Laat-Sikladies (loop saam met MM vanaf omstreeks 2000 v.C.)

Handel
------

’n Mate van handel het in baie vroeë tye plaasgevind, soos blyk uit die verspreiding van obsidiaan uit Milos oor die Egeïese gebied. Kruike uit Kreta is uitgevoer na Milos, Egipte en die Griekse vasteland en ingevoer van Milos af. Ná 1600 v.C. was daar noue handelsbande met Egipte en is Egeïese ware oor die hele kusgebied van die Middellandse See versprei. Geen tekens van betaalmiddels is gevind nie, hoewel byllemme wat ontdek is en te klein was vir praktiese gebruik, dié rol kon vervul het. Dit lyk nie of die Egeïese skrif gebruik is vir korrespondensie met ander streke nie. Skepe word ook nie dikwels genoem nie, hoewel skepe soms uitgebeeld is op potte en ander ware.

Die ontdekking in die 20ste eeu van handelsbote wat gesink het, soos dié aan die kus van Turkye, het baie nuwe inligting oor dié kultuur onthul.

Sien ook
--------

* Miceense Griekeland
Die Egiptiese Gebou in Oranjestraat, Kaapstad, ingewy in 1841.
Die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede het die gebou in 1978 tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.
Die gebou se voorhof.
Louis Thibault en Anton Anreith was verantwoordelik vir die Leeuepoorte, dié een met wyfies wat toegang bied tot die Hiddinghkampus en die een oorkant die Goewermentslaan met mannetjies.
Die **Egiptiese Gebou** (Eng. *Egyptian Building*) is die tuiste van die Universiteit van Kaapstad se Michaelis-kunsskool op die instelling se kampus in Oranjestraat, Kaapstad.

Ná sy stigting op 1 Oktober 1829 is die Zuid-Afrikaansch Athenæum (ook genoem Zuid-Afrikaansche College), die voorloper van sowel die UK as die hoër- en laerskole SACS, in beknopte omstandighede in die weeshuis aan die bopunt van Langstraat gehuisves. Hierdie onbevredigende situasie het tot laat in die 1830's voortgeduur toe goewerneur sir Benjamin D'Urban ’n perseel waar vroeër ’n dieretuin aan die bopunt van Goewermentslaan in die Kompanjiestuin gestaan het, aan die kollege toestaan vir die oprigting van 'n nuwe gebou. Die toegang na dié perseel vanuit Goewermentslaan was deur die Leeuepoort, opgerig deur Louis Thibault en Anton Anreith.

Die kollege se Engelsprofessor, James Adamson, het ’n rowwe skets gemaak vir die nuwe gebou in die destyds gewilde Neo-Egiptiese of Egiptiese herlewingstyl. Kol. G.G. Lewis van die Koninklike Ingenieurs het op dié tema voortborduur en die plan vergroot nadat hy pas die ou militêre hospitaal voltooi het. Toe bouwerk aan die kollege se nuwe gebou begin, was die perseel nog omring van die verlate hokke waarin eens wilde diere vir Kapenaars se vermaak aangehou is. Dit is blykbaar wel afgebreek teen die tyd dat prof. Adamson die kollege op 13 April 1841 ingewy het. Dit het £3 000 gekos. Die nuwe skoolgebou was ’n reuseverbetering op die beknopte omstandighede in Langstraat.

Bronne
------

* (nl)  Dreyer, eerw. Andries. 1910. *Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika*. Kaapstad: Cape Times Beperkt.
* (af)  Hopkins, dr. H.C. 1965. *Die Moeder van ons Almal. Geskiedenis van die Gemeente Kaapstad, 1665–1965*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-Uitgewers en -Boekhandel.
* (en)  Picton-Seymour, Désirée. 1989. *Historical buildings in South Africa*. Cape Town: Struikhof Publishers.
* (en)  Whiteford, R. in Peacock, M.A. 1972. *Some famous South African Schools. Volume One. English-medium boys' high schools*. Cape Town: Longman Southern Africa.

Koördinate: 33°55′49″S 18°24′50″O﻿ / ﻿33.93028°S 18.41389°O﻿ / -33.93028; 18.41389
Die maatskappy **Comotor SA** (Frans: *Compagnie Européenne de Construction de Moteurs Automobiles*) is in April 1967 deur NSU en Citroën in Luxemburg opgerig nadat die maatskappye in 1964 die Genève-gebaseerde gesamentlike dogtermaatskappy Comobil gestig het om 'n passasiersvoertuig met 'n wankelejin te ontwikkel. Comotor se doelwit was om wankelenjins te vervaardig. In 1969 koop Comotor 850 000 m² grond in Altforweiler in Saarland, Duitsland om 'n fabriek te bou.

Comotor vervaardig die wankelenjin vir die Citroën M35 prototipe in 1969. Dit lei tot die ontwikkeling van die tweerotorenjin vir die Citroën GS Birotor wat in Maart 1974 bekendgestel word. 'n Comotorenjin baie soortgelyk aan dié in die Birotor is gebruik in die Van Veen OCR 1000 motorfiets wat in klein getalle in die laat-70's verkoop is. In 1972 eindig NSU se verbintenis met Comotor toe Volkswagen, wat NSU intussen oorgeneem het, uit die samewerking onttrek. 

Die luukse DeLorean Giugiaro-ontwerpte motor sou van uit die staanspoor met 'n Citroën Comotor Wankelenjin toegerus gewees het. Brandstofverbruik-oorwegings lei egter tot eksperimente met verskeie ander enjins en op die ou einde word die Frans vervaardigde Douvrin PRV (Peugeot - Renault - Volvo) brandstofinspuiting V6 gebruik.

Die Citroën RE2-helikopter met 'n Comotor 624 wankelenjin vlieg vir die eerste keer op 24 Desember 1975. 

Comotor het baie noukeurige tegnieke gebruik om hulle enjins te vervaardig. Kruinseëls is in agt lengtes gebou sodat nou toleransies gehandhaaf kon word. Alle onderdele is ultrasonies skoongemaak voor dit aanmekaar gesit is. Individuele rotors is in groepe van 20 gram speling gesorteer en slegs rotors van dieselfde groep is in dieselfde enjin gebruik.

Comotor het tot 1980 bly bestaan. Comotorstraße in Altforweiler is na die maatskappy vernoem.
Die Groot Sfinks van Giza voor Cheops se piramide by die Giza-piramidekompleks.
**Egiptologie** (van "Egipte" en die Griekse agtervoegsel -λογία, "-logia") is die studie van Antieke Egiptiese geskiedenis, taal, letterkunde, godsdiens, argitektuur en kuns. ’n Navorser op die gebied word ’n "Egiptoloog" genoem.

Geskiedenis
-----------

Die eerste verkenners was die Antieke Egiptenare self. Toetmoses IV het die Groot Sfinks laat restoureer nadat hy ’n droom gehad het waarvan hy op die Droomstele vertel het. Minder as twee eeue later het prins Chaemweset, ’n seun van Ramses II, historiese geboue, grafkelders en tempels laat restoureer, ook die Groot Piramide.

Van die eerste historiese beskrywings van Egipte is in die Grieks-Romeinse tydperk gegee deur skrywers soos Herodotus, Strabo en Diodorus Siculus, asook die priester Manetho tydens die bewind van Ptolemeus I Soter en Ptolemeus II Philadelphus in die 3de eeu v.C. Die Ptolemeërs het baie belanggestel in die werk van die Antieke Egiptenare en het baie antieke monumente, insluitende die piramides, laat restoureer.

Die Middeleeuse skrywer Abd-al-Latif het in die 13de eeu gedetailleerde verslae geskryf oor Antieke Egiptiese monumente. Ook die 15de-eeuse Egiptiese historikus al-Maqrizi het in besonderhede oor Egiptiese antieke voorwerpe geskryf.

Europese verkenning en reisverslae het in die 13de eeu begin. In die vroeë 17de eeu het die Britse antiekkenner John Greaves die piramides gemeet. Hy het die geïllustreerde *Pyramidographia* in 1646 gepubliseer, terwyl die Jesuïetepriester Athanasius Kircher dalk die eerste was wat opgemerk het hoe belangrik die ontsyfering van die Egiptiese hiërogliewe was.

’n Deel van die Papirus van Ani met kursiewe hiërogliewe.

Moderne Egiptologie
-------------------

Moderne Egiptologie het omstreeks 1822 begin met die Franse inval in Egipte deur Napoleon. Franse geleerdes het die Egiptiese flora, fauna en geskiedenis nagevors en hul bevindings tussen 1809 en 1829 gepubliseer in *Description de l'Egypte*. So het bronmateriaal vir die eerste keer tot die beskikking van Europeërs gekom. Van die eerste belangrike Egiptoloë was Jean-François Champollion, Thomas Young en Ippolito Rosellini. Die Duitser Karl Richard Lepsius was ’n vroeë deelnemer aan die kartering, opgrawing en optekening van verskeie terreine. Champollion het aangekondig dat hy uitgewerk het hoe om hiërogliewe te ontsyfer, hoofsaaklik danksy die Rosettasteen. Die ontsyfering van dié steen was ’n baie belangrike ontwikkeling in Egiptologie. Daardeur het die kennis oor die Antieke Egiptiese taal en skryfstelsel geweldig uitgebrei en het die begrip van die antieke beskawing vinniger gevorder.

Egiptologie het meer professioneel geraak danksy die werk van onder andere Flinders Petrie. Hy het metodes ingestel vir veldbewaring, optekening en uitgrawings. Die Brit Howard Carter se ekspedisie het Egiptologie ook grootliks bevorder. Baie geleerde amateurs wat nou in Egipte gereis het, soos Harriet Martineau en Florence Nightingale, het ook fassinerende skrywes nagelaat oor hul reise.

In die moderne tyd beheer die Opperraad vir Oudhede uitgrawings en verskaf permitte daarvoor.
'n **Kenning** (Oudnoors" *kenning*, "kenteken"; meervoud: *kenningar*) is 'n digterlike uitdrukking eie aan die Oud-Germaanse Skandinawiese en Oudengelse letterkunde en skaldepoësie. Dit is 'n stylfiguur wat as plaasvervanger van 'n naam of begrip aangewend is.

Die kenninge van die Oudnoorse lofliedere kom by leke as gekunsteld voor vanweë die opeenstapeling van vreemde spreuke, maar by die aristokratiese publiek van destyds het 'n voorkennis van die mitiese materiaal en sagas meegebring dat hulle dit verstaan het.

Struktuur
---------

In teenstelling met 'n eenledige *heiti*, wat met 'n metafoor vergelyk kan word, is die meerledige kenning 'n beeldomskrywing van 'n eenvoudige begrip.

'n Eenvoudige voorbeeld is waar 'n genitiewe frase (*báru fákr*, "perd van die golwe") of 'n samestelling (*gjálfr-marr*, "seeros") gebruik word. Albei kenninge beteken "skip".

Kenninge kan uiters ingewikkeld raak en kan soms lang stringe aaneengeskakelde terme tot gevolg hê. In die skaldepoësie is ingewikkelde kenninge gebruik waarin een van die woorde van die kenning self uit verdere kenninge bestaan. Die samestelling "slagtingsdouwurmdans" beteken byvoorbeeld "geveg". "Slagtingsdou" beteken "bloed", "bloedwurm" is "swaard" en "swaarddans" is "geveg".

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.
Kennisbestuur kan verwys na:

* 'n ondernemingsproses, of
* 'n dissipline.

Onderemingsproses
-----------------

**Kennisbestuur** is 'n ondernemingsproses wat strategiese kennis identifiseer, organiseer, benut en behou ten einde die doelwitte van die onderneming te bereik. Daar word wyd gedebateer oor die aard van kennis en hoe dit verskil van data en inligting.

Dissipline
----------

**Kennisbestuur** is ook 'n ontluikende dissipline wat fokus op die bestuur van kundigheid in ondernemings. Dit word gevestig op die werk van Peter Drucker, Theodore Schultz, Michael Polanyi, Alvin Toffler, en meer onlangs Thomas Davenport, Larry Prusak, David Seeley-Brown, Peter Senge, Thomas Stewart, en Karl-Erik Sveiby. Daar ontstaan ook professionele organisasies soos die Knowledge Management Professional Society
en die Information & Knowledge Management Society Geargiveer 24 Januarie 2005 op Wayback Machine.

Sien ook
--------

* Besigheidsproses
* Epistemologie
* Gemeenskap van praktyk
* Intellektuele kapitaal

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb13183229d (data)
* GND: 4561842-2
* LCCN: sh97007353
* NDL: 00947301
* NKC: ph136832

 |
'n Kaart wat gemeenskappe in Wallis en burgerlike parogieë in Engeland wys
'n **Community** (Wallies: *cymuned*) of gemeenskap is die laagste vlak van plaaslike regering in Wallis. Administratiewe gemeenskappe in Wallis staan gelyk aan *civil parishes* of burgerlike (nie-kerklike) parogieë in Engeland. Tot so onlangs as 1974 was Wallis nog onderverdeel in *civil parishes*. Hierdie administratiewe eenhede is afgeskaf volgens seksie 20 (6) van die Wet oor Plaaslike Regering van 1972 (*Local Government Act 1972*) en vervang met *communities*, volgens seksie 27 van dié wet. 

Anders as in Engeland, waar gebiede buite burgerlike parogieë geleë kan wees, word Wallis in sy geheel in *communities* onderverdeel, insluitende stedelike gebiede. Die meeste *communities* word deur gemeenskapsrade (*community councils*) bestuur wat ten opsigte van hul bevoegdhede en administratiewe praktyke met Engelse parogierade vergelyk kan word. Walliese gemeenskapsrade mag hulself eensydig tot dorpsrade (*town councils*) verklaar, terwyl die Kroon stadstatus aan hulle mag verleen. Derhalwe is alle dorpsrade in Wallis gemeenskapsrade. 

Tans is daar meer as 730 gemeenskaps- en dorpsrade in Wallis met bevolkings wat wissel van minder as 200 tot meer as 45 000, terwyl drie gemeenskappe stadstatus het: Bangor, St Asaph en St Davids. Die voorsitter van 'n dorps- of stadsraad dra gewoonlik die titel van burgemeester of *mayor* (Wallies: *maer*). Nie alle gemeenskappe word noodwendig deur 'n raad bestuur nie. Gemeenskappe met betreklik klein bevolkings mag gemeenskaps-byeenkomste reël vir administratiewe doeleindes. Daar is ook geen rade in die gemeenskappe van Wallis se drie grootste stedelike nedersettings Cardiff, Swansea en Newport nie.
Die **Rietvlei-natuurreservaat** is 'n natuurreservaat net suidoos van Pretoria in Gauteng, Suid-Afrika. Dit word deur die Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit bestuur. 'n Netwerk van teer- en grondpaaie deurkruis die gebied, wat die reservaat vir besoekers en bestuur toeganklik maak. Dié natuurreservaat moet nie verwar word met die *Rietvlei Zoo Farm* in Alberton, of met Rietvlei-vleilandreservaat te Table View, Kaapstad, nie.

Geskiedenis
-----------

Rietvlei-natuurreservaat is geleë in die gebied waar die plaas Doornkloof in 1841 deur Daniel Elardus Erasmus uitgelê is. Sy seun Michiel Christiaan Elardus Erasmus het later 'n gedeelte van die plaas Rietvlei oorgeneem waar hy gewoon het totdat hy op 8 Junie 1895 oorlede is. Michiel is te Rietvlei begrawe. Cecelia Thomas, weduwee van Thomas "Groot Tom" Moodie, 'n boer van die distrik Bethlehem in die Vrystaat, is ook hier begrawe. Daar is 'n historiese klipskans in die reservaat te sien, waar die Britse magte 'n kanon gedurende die tweede besetting van Pretoria tydens die Anglo-Boereoorlog geïnstalleer het. Rietvlei is op 2 September 1929 deur die regering aangekoop en tot 'n natuurreservaat verklaar. Die Rietvleidam, wat in die natuurreservaat geleë is, is in 1934 voltooi.

Ligging en geografie
--------------------

Die reservaat lê wes van die R21-snelweg (na die OR Tambo Lughawe) en noordoos van die R50-provinsiale pad (na Delmas/Bapsfontein). Dit beslaan 'n oppervlakte van 38 vierkante kilometer bestaande uit bedreigde bakenveld, laagliggende vleie, strome en lae heuwels, en omvat onder andere die Rietvleidam. Die park is gemiddeld 1 525 meter bokant seevlak. Die hoogste punt is op 1 542 m en die laagste punt op 1 473 m (by die dam se uitvloei). Die Maraisdam, 'n voederdam vir die Rietvleidam, is in die suide van die reservaat geleë. Verskeie strome loop deur die reservaat, onder andere die Renosterloop, Rietvleirivier, Moodie-se-loop, Sesmylspruit, Grootfonteinspruit en Bokkie-se-loop.

Fauna en flora
--------------

Na raming is daar 1 600 stuks wild in die reservaat, insluitend blesbokke, swartwildebeeste, rooihartbeeste, elande, bontkwaggas, waterbokke, rietbokke, springbokke, rooiribbokke, steenbok, duikers, witrenosters, buffels, seekoeie, jagluiperde en jakkalse. Daar is ook ongeveer 319 soorte voëls in die reservaat. Die leeukamp is slegs deur begeleide toere vir besoekers toeganklik.

Inheemse bome, tipies van die Hoëveld, kom in klein groepies voor. Uitheemse bome soos populiere, bloekombome en wattelbome kom op groot dele van die reservaat voor, maar hierdie indringerspesies word aktief deur die reservaatbestuur beheer. Daar is 73 soorte grasse in die reservaat, asook 147 soorte kruidplante wat tussen die gras voorkom.

Bedreigings
-----------

Omdat die reservaat in een van die digbevolkste gebiede van Suid-Afrika lê, word dit voortdurend deur uitbreiding en menslike ontwikkeling bedreig.

Fotogalery
----------

* Kaart van die reservaatKaart van die reservaat
* Inligtingsbord by ingangInligtingsbord by ingang
* 'n Reusevisvanger in die Rietvlei-natuurreservaat'n Reusevisvanger in die Rietvlei-natuurreservaat
* Binnekant van 'n voëlskuilingBinnekant van 'n voëlskuiling
**Comodoro Rivadavia** is 'n stad en seehawe met sowat 136 000 inwoners (2001) in die provinsie Chubut (Patagonië), Argentinië, aan die golf van San Jorge en sowat 880 km suidwes van Bahía Blanca. Die stad het 'n universiteit; die belangrikste bron van inkomste is ru-olie - naby die stad is die grootste olievelde van Argentinië wat in 1907 ontdek is. Ander belangrike bronne van inkomste is die tekstielnywerheid en vissery.

'n Nagtelike uitsig oor die hoofstraat van Comodoro RivadaviaIn April 1903 het 103 Bittereinders onder die leiding van Conrad Visser en Martin Venter hier aangekom - Afrikaners wat na die Tweede Vryheidsoorlog 'n nuwe tuiste in Suid-Amerika gesoek het. Die aantal Suid-Afrikaanse immigrante in die provinsie Chubut styg in die jare tot 1906 nog aansienlik en beloop in die omgewing van 600 mense. Die meeste van hulle het in die dertigerjare weer na Suid-Afrika verhuis, talle van hul nasate leef egter nog in die omgewing van Comodoro Rivadavia. Die Afrikaanse gemeenskap het wél verargentyns, maar baie tradisies word nog steeds bewaar. Die nasate van die pioniers beskik oor hul eie kerk en praat nog steeds Afrikaans.

Op 13 November 1987 is die Afrikaanse pioniers van Comodoro Rivadavia met 'n monument vereer. Die oprigting van die gedenkteken is aanvanklik deur die plaaslike Christelike Vrouevereniging aangemoedig, en onder meer danksy 'n skenking van die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge het die monument, wat in die middel van Comodoro Rivadavia se boulevard Alsina staan, uiteindelik 'n realiteit geword.

Die gedenkteken is as 'n geboë muur ontwerp en staan op 'n platform met 'n kompasroos, wat die meridiane uitbeeld. Op die muur word die geskiedenis van die pioniers met simbole aangedui. 'n Voortrekkervrou met haar kind versinnebeeld die herkoms van die Afrikaanse setlaars, terwyl hulle pioniersgees deur 'n ossewa en hulle emigrasie na Argentinië met 'n stoomgedrewe seilskip gesimboliseer word.

Bronne
------

* Strydom, dr. Christiaan Johannes Scheepers. 1976. "Afrikaners in die vreemde" in *Die Afrikaner en sy kultuur*, deel 5. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.

Sien ook
--------

* Afrikaners in Argentinië
* NG gemeente Chubut
| Vyf Pilare van die Islam |
| --- |
| * Sjahada (belydenis)
* Salaah (gebed)
* Zakaat (aalmoese)
* Pwasa (vas)
* Hadj (pelgrimstog)
 |

'n Kalligrafie van die Sjahada in Arabies – in die vorm van 'n moskee
Arabiese Kalligrafie van die Sjahada by die Wazir Khan-moskee in Lahore, Pakistan
Die **Sjahada** (Arabies: الشهادة, *aš-šahādah*, [aʃ.ʃaˈhaːda], luister (hulp·inligting); letterlik: "die getuienis") is die Islamitiese geloofsbelydenis en die eerste van die Vyf Pilare van die Islam. Met die Sjahada word die geloof in die eenwees van God (*tawhid*) en die erkenning van Mohammed as God se profeet uitgedruk.

Die Sjahada in sy kortste vorm lui soos volg:

لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱلله مُحَمَّدٌ رَسُولُ ٱلله
*lā ʾilāha ʾillā llāh muḥammadun rasūlu llāh*
[laː ʔɪˈlaːha ˈʔɪl.lɑɫˈɫɑː mʊˈħammadʊn raˈsuːlʊlˈɫɑː]
"Daar is geen god behalwe Allah nie; Mohammed is die boodskapper van Allah"
Audio (voorafgegaan deur die uitdrukking *(wa) ašhadu ʾan* — "(en) Ek getuig, dat...") luister (hulp·inligting)
Die Sjiiete voeg gewoonlik 'n derde sin by:

وعليٌ وليُّ الله (*wa ʿalīyyun walīyyu-llāh*, [wa ʕaˈlɪj.jʊn waˈlɪj.jʊlˈɫɑː], "Ali is die Vriend van God")

Betekenis
---------

Die Sjahada is die enigste aanvaarde ritueel tydens die konversie van 'n persoon tot Islam. In die teenwoordigheid van twee Moslem-getuies uiter die nuwe gelowige die Sjahada. 'n Islamitiese gebruik bestaan om die Sjahada as jou laaste woorde te uiter, maar indien die sterwende persoon nie meer in staat is om dit te kan doen, word dit deur 'n gesinslid in sy oor gefluister. Dit word ook deur die pa in die oor van 'n pasgebore kind gefluister. Vir 'n Moslem is die Sjahada dus die eerste en laaste woorde wat hy in sy lewe sal hoor.

Gebed
-----

Tydens die roep tot gebed (*Adhān*) deur die muezzin volg op die viermalige Takbirresitasie die twee dele van die Sjahada, voorafgegaan deur *(wa) ašhadu ʾan* أشهد أن "Ek getuig, dat...", twee keer elk.

Argitektuur
-----------

Sedert die vroe tye van Islam vorm die Sjahada 'n versieringselement in die Islamitiese argitektuur, veral binne en buite van moskees en dikwels in kombinasie met die Basmala.

Vlae met die Sjahada op
-----------------------

Die Sjahada word op die vlae van die drie Islamitiese lande Afghanistan (saam met die Takbir), Saoedi-Arabië (sentraal bo die swaard) en Somaliland (volgens internasionale reg deel van Somalië) vertoon.

* Vlag van Afghanistan
* Vlag van Saoedi-Arabië
* Vlag van Somaliland (nie-erkende staat)

Sien ook
--------

* Apostoliese Geloofsbelydenis, Christelike eweknie
* Sjema Jisrael, Joodse eweknie
Die oostekant van die kapel, met *Die laaste oordeel* deur Michelangelo.
Die **Sixtynse kapel** (Latyn: *Sacellum Sixtinum*; Italiaans: *Cappella Sistina*) is 'n kapel in die Apostoliese Paleis in die Vatikaanstad en die amptelike woning van die pous. Die kapel, wat eers as die *Cappella Magna* ("Groot Kapel") bekend was, is genoem na pous Sixtus IV, wat dit tussen 1473 en 1481 laat bou het. Dit is vandag die ligging van die pouslike konklaaf, waar die pous gekies word.

Fresko's
--------

*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Plafon van die Sixtynse kapel.*
Die roem van die Sixtynse kapel lê hoofsaaklik in die fresko's wat die binnekant versier, veral die plafon van die Sixtynse kapel en *Die laaste oordeel*, albei deur Michelangelo.

Geskiedenis
-----------

Tydens die bewind van Sixtus IV het 'n span Renaissance-skilders, insluitende Sandro Botticelli, Pietro Perugino en Domenico Ghirlandaio, 'n reeks fresko's geskep wat die *Lewe van Moses* en die *Lewe van Christus* uitgebeeld het, met pouslike portrette daarbo en trompe-l'œil-behangsels daaronder. Dié skilderye is in 1482 voltooi, en op 15 Augustus 1483 het Sixtus IV die eerste mis in die Sixtynse kapel gehou, waartydens die kapel ingewy en aan die Maagd Maria opgedra is.

Tussen 1508 en 1512, onder beskerming van pous Julius II, het Michelangelo die kapel se plafon geskilder, 'n projek wat die gang van Westerse kuns verander het en beskou word as een van die grootste artistieke prestasies van die menslike beskawing. In 'n ander politieke klimaat, ná die plundering van Rome, het Michelangelo teruggekeer en *Die laaste oordeel* tussen 1535 en 1541 vir pous Clemens VII and pous Paulus III geskilder. Die roem van Michelangelo se skilderings het 'n menigte besoekers na die kapel gelok sedert hulle 500 jaar gelede onthul is.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Sixtynse kapel.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb139022841 (data)
* GND: 4104970-6
* ISNI: 0000 0001 1456 8682
* LCCN: n96096549
* MusicBrainz: 9ad75255-68a2-4560-9438-faab75ed790f
* NLA: 36437812
* NLI: 000028296
* VIAF: 141197464
* WorldCat Identities: lccn-nr89017516

 |
Die **City and Borough of Sitka** (Tlingit: Sheetʼká, Russies: Ситка), oorspronklik (onder Russiese bewind) **Nowo-Archangelsk** (Ново-Архангельск of Новоaрхангельск) is 'n sogenaamde *unified city-borough* (stad en administratiewe munisipaliteit) in die suidooste van die Amerikaanse deelstaat Alaska, met 'n bevolking van 8 881 volgens die sensus van 2010. 

Die suidfasade van *Russian Bishop's House*, die historiese ampswoning van Sitka se Russies-Ortodokse biskop in Lincoln Street wat in 1969 gesluit en in 1973 deur die *National Park Service (NPS)* oorgeneem is. Dit maak tans deel uit van die *Sitka National Historical Park*
Die stadsgebied van Sitka is op die weskant van die eiland Baranof en die suidelike deel van die eiland Chicagof geleë wat albei deel uitmaak van die noordelike Stille Oseaan se Alexander-argipel en die sogenaamde *Alaska Panhandle*. Met 'n oppervlakte van 2 870,3 vierkante myl of 7 434 vierkante km (sonder water) is Sitka die grootste *city-borough* in die VSA.

Drie beskawings het spore gelaat in die eilandgemeenskap se geskiedenis, kultuur en boukuns - inheemse Tlingit, Russe en Amerikaners. 

Histories was Sitka tussen 1799 en 1867 die administratiewe setel van Russies-Amerika, 'n gebied wat deur die tsaristiese regering op 18 Oktober 1867 aan die Verenigde State verkoop is - 'n historiese datum wat in die deelstaat steeds as *Alaska Day* herdenk en gevier word (in Sitka as *Alaska Day Festival*). Na die nedersetting, wat in die weste deur die Stille Oseaan en sneeubedekte bergpieke met reënbosse aan hul voet omring word, is in die 19de eeu verwys as die Parys van die Stille Oseaan.

Toerisme in die gebied het reeds in die laat 19de eeu gefloreer. Die redery *Pacific Coast Steamship Co.*  in San Francisco, Kalifornië het vanaf 1881 gereelde maandelikse plesierbootreise na Suidoos-Alaska aan boord van twee skepe, die *Ancon* en die *Idaho*, aangebied. Later is 'n derde plesierboot, die *Eureka*, in diens gestel. Passasiers moes $30 opdok vir die standaardkajuit, of $15 vir die goedkoopste opsie as tussendekpassasier.

In 1845 is die Russies-Ortodokse Kerk se sendingskool geopen wat onderwys in inheemse tale (Aleoeties, Tlingit en die Eskimotaal Inuïties), geneeskunde en Latyn aangebied het.
Die kalamondin, ’n sitrushibried.
’n **Sitrushibried** verwys gewoonlik na hibriede in die genus *Citrus*, dus die kombinasie van twee verskillende variëteite of spesies van sitrusvrugte om gemengde eienskappe van albei plantsoorte te kry. Sitrushibriede word gewoonlik aangedui met ×, gevolg deur die woord "Citrus", byvoorbeeld *Citrus × aurantifolia*.

Sitrushibriede
--------------

Die algemeenste sitrushibriede, wat soms as ’n spesie op hul eie behandel word, is:

* Pomelo
* Suurlemoen
* Lemmetjie
* Lemoen

’n Paar minder belangrike hibriede is:

* Persiese lemmetjie – *Citrus* × *latifolia*
* Rangpur-lemmetjie – *Citrus* × *limonia*
* Sudachi – *Citrus* × *sudachi*
* Yuzu – *Citrus ichangensis* × *reticulata*
* Ponderosa – *Citrus limon* × *medica*

Intergenetiese hibriede
-----------------------

Soms word vrugte van twee verskillende genera gekombineer:

### Citrofortunella

***Citrofortunella*** is ’n hibriedgenus wat naby verwant aan *Fortunella* is. Dit is ’n gemengde woord tussen *Citro* (sitrus) en *Fortunella* (die genus van die koemkwat). Dit word aangedui deur die woord "Citrofortunella", gevolg deur ×, byvoorbeeld × *Citrofortunella microcarpa*.

### Citrocirus

***Citrocirus*** is ’n hibriedgenus wat ’n mengsel is tussen lede van die genus *Citrus* en die verwante *Poncirus*.
**Sjakadoem** is 'n Afrikaanse liedjie.

Lirieke
-------

Eendag sê pa muis vir sy liewe kleine vrou  

Ek dink dit is hoogtyd dat ons dogtertjie nou trou  

Terwyl ons sit en dink sê die dogtertjie bediens  

Die een wat ek wil hê moet die heel sterkste wees  

Die een wat ek wil hê moet die heel sterkste wees  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Wie is die sterkste man vir my?  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Dis hy wat vir my gaan kry  

Dadelik kyk hul op asseblief meneer die son  

Jy’s die grootste sterkste een wees jy tog die bruidegom?  

Maar hy wys na wolk en hy skud sy kop  

Want as wolk voor hom skuif is hy in die sop  

As wolk voor hom skuif is hy in die sop  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Wie is die sterkste man vir my?  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Dis hy wat vir my gaan kry  

Wolk voel geëer maar hy’s swakker as die wind  

En nou probeer hul wind in die huwelik verbind  

Maar die wind sê nee want hy word telkens gekeer  

As ‘n huis voor hom verskyn kan hy glad nie daar deur  

As ‘n huis voor hom verskyn kan hy glad nie daar deur  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Wie is die sterkste man vir my?  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Dis hy wat vir my gaan kry  

En ons sê vir huis neem ons dogter as jou vrou  

En hy sê hy sou graag wou maar hy kannie met haar trou  

En hul kyk toe af en hul sien ‘n dapper muis  

Waar hy knibbel aan ‘n gat dwarsdeur die sterke huis  

Waar hy knibbel aan ‘n gat dwarsdeur die sterke huis  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Muis is die sterkste een vir my  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Dis hy wat vir my gaan kry  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Muis is die sterkste een vir my  

Sjakadoem sjakadoem sjakadoem da dei  

Dis hy wat vir my gaan kry  

Dis hy wat vir my gaan kry  

Dis hy wat vir my gaan kry  

Dis hy wat vir my gaan kry