recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Wrak van die Birkenhead* deur Thomas M Hemy
Sover bekend die enigste foto van die skip.
Gedenkplaat wat die sink van die *Birkenhead* gedenk.
Die Danger Point-vuurtoring naby Gansbaai.
Die **HMS *Birkenhead*** was 'n Britse troepeskip wat op 26 Februarie 1852 by *Danger Point* naby Gansbaai in Suid-Afrika met die verlies van baie lewens vergaan het. Die skip het bekendheid verwerf vir die tradisie van "*vroue en kinders eerste*".

Statistiek van die HMS *Birkenhead*
-----------------------------------

Die skip was 'n troepedraer van 1 900 ton en een van die eerste Britse skepe wat met 'n staalromp toegerus was. Die skip was ook 'n wielstoomboot wat seile gedra het.

Agtergrond
----------

Die skip het op 25 Februarie 1852 uit Simonstad vertrek met 476 Britse soldate, 7 vroue, 13 kinders en 'n aantal perde aan boord. Die bestemming was die Oos-Kaap waar die soldate by die garnisoene daar sou aansluit aangesien die Agtste Grensoorlog gewoed het. Die kaptein van die skip was Robert Salmond.

Die ramp
--------

Die skip het 'n blinde rots ongeveer 1 km van Danger Point getref en die metaalromp het oopgeskeur. Ongeveer 100 soldate het verdrink terwyl hulle geslaap het in hulle banke op die onderste dek. Die oorblywende soldate is op die dek bymekaar geroep. In 'n desperate poging om die skip te red het kaptein Salmond beveel dat die masjien in trurat gegooi word. Dit was 'n noodlottige besluit omrede die metaalromp van die skip nog verder oopgeruk is.

Van die agt reddingsbote kon slegs drie te water gelaat word. Die vroue en kinders is in die bote gehelp met soveel mans as wat die bote kon vat. Toe is die bevel "*Elke man vir homself. Almal wat kan swem, spring oorboord en swem na die bote*" gegee. Die bevelvoerder van die troepe, lt-kol Alexander Seton, het sy swaard getrek en die manskappe beveel om nie oorboord te spring nie omdat hulle dan die reddingsbote sou verswelg. Die bote het op daardie stadium gesukkel om van die HMS *Birkenhead* af weg te kom.
Die manskappe het die bevel gehoorsaam, selfs toe die skip in twee gebreek en die hoofmas en skoorsteen op die dek geval het.

Binne 20 minute het die skip gesink. Een reddingsboot het die kus by Hawston bereik. Die ander twee reddingsbote is opgepik deur 'n skoener wat onmiddellik na die ramp vertrek het. So is nog 50 man gered. Die skoener het uiteindelik Simonstad met 166 oorlewendes bereik. Nog 68 man en 8 perde het dit op eie stoom na die kus gemaak. Die res is nooit weer gesien nie, onder andere lt-kol. Seton en kaptein Salmond.

Goud aan boord die HMS *Birkenhead*
-----------------------------------

Verskeie pogings is aangewend om goud ter waarde van £300 000 wat na bewering aan boord was te herwin. Niemand het egter ooit enige vondse gerapporteer nie.

Salmonsdam-natuurreservaat
--------------------------

Die Salmonsdam-natuurreservaat naby Stanford is na kaptein Salmond vernoem.

Sien ook
--------

* Grootste rampe in Suid-Afrika

Bibliografie
------------

* Chesler, Muriel: The wreck of the "Birkenhead". In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 16, nr. 2, Desember 1966
**Eleftherios Theocharis**, ook bekend as "H808BEATS", is 'n Griekse musikant. Hy is op 3 Januarie 1997 in Athene gebore waar hy grootgeword het. Van kleins af was hy lief vir en was hy betrokke by musiek. Hy het op die ouderdom van net 16 hoofsaaklik vir die buiteland begin komponeer, terwyl hy op die ouderdom van 19 die professionele wêreld betree.

Werk
----

Sy bron van inspirasie het gekom van buitelandse vervaardigers en komponiste soos lex luger en deedotwill, terwyl die 808 Mafia ook 'n sleutelrol gespeel het in die besluit om 'n loopbaan te volg, sowel as sy naam. Sy eerste treë het begin toe hy in 2016 besluit het om sy eerste maatslag getiteld ″die eerste een″ te probeer maak. Terwyl hy amper 'n jaar later 'n YouTube-kanaal geskep het, het samewerking met ander vervaardigers hul loop geneem. Sy eerste album ″the Undefined Collection τηκε is in Augustus 2017 vrygestel en drie jaar later in Maart 2020 het hy sy tweede album vrygestel, getitel ″The Dark Chronicles Of H808Beats″.

Maar sy ontwikkeling het nie daar gestop nie, dieselfde jaar gee hy tydens 'n onderhoud met 'n Amerikaanse blog sy eie perspektief op musiek en hoe dit hom laat voel as 'n suksesvolle musiekvervaardiger in 2020 (geheime van vervaardigers regoor die wêreld). Hy sê spesifiek dat "Musiek subjektief is en dat elkeen 'n verskillende smaak het, maar na my mening word trapslae gekenmerk deur swaar 808 bas, vinnige hi-hat-rolle en snare-rolle met 'n soort herhalende melodie, om ruimte te laat vir die kunstenaar vir die lirieke!"

Die oomblik van sukses het aangebreek toe hy die maatslag vrygestel het getitel ″Heavy Hard 808 Bass Trap Beat Instrumental | Future Type Beat 2019″ en sedertdien was daar baie ondersteuners wat vir sy stukke vir samewerking gevra het. Die meeste van hulle het op soundcloud bekendheid verwerf, soos ″camoVee - Im A Rap Lord″, ″CamoVee - No Enemies″, ″prevail″ en vele meer.

Deur sy slae wil die vervaardiger verklaar dat die probleme op hierdie gebied baie is en die mededinging groot is. "Om hoog te kan gaan, moet jy doelwitte en selfvertroue hê, selfs in oomblikke wanneer niemand anders dit sal hê nie. Maar wanneer die tyd aanbreek om te geniet, dan is die regverdiging van die moegheid die enigste manier. Ek het al baie sulke oomblikke beleef maar ek is bly dat ek nooit moed opgegee het nie. "My bron van inspirasie is alles wat ek ervaar het en my musiek maak my wie ek vandag is."

Diskografie
-----------

| ALBUM | JAAR |  |
| --- | --- | --- |
| The Undefined Collection | 2017 |  |
| The Dark Chronicles Of H808BEATS | 2020 |  |

Bronne
------
Kanadese soldate kom aan wal te Bernières-sur-Mer
**Juno strand** was een van die vyf strande wat die Geallieerdes gebruik het op D-dag tydens Operasie Overlord tydens die Tweede Wêreldoorlog op 6 Junie 1944. Dit is die tweede oostelike van die vyf strande. Kanadese troepe het hier geland.

Daar was beplan dat die eerste landingsbote om 7:35 op die strand sou wees maar weens onstuimige see is die landing met 30 minute vertraag. Die nadeel van die stap was dat landmyne en ander myne toe onder die water was toe die troepe geland het en 90 van die 306 landingskepe is vernietig, die meeste as gevolg van Duitse Teller myne. Teen 10:00 het die Kanadese magte die strand beheer en die binneland begin inbeweeg. Teen 12:00 het die hele Kanadese 3de Divisie aan wal gegaan. Teen die einde van D-dag het 21,400 troepe en 3 200 voertuie hier aan land gegaan. Ongevalle was slegs 335 vir die dag, baie minder as wat verwag was.

Die eerste golf troepe aan wal het die meeste gely, een uit negentien het gesneuwel.

Die ander vier strande is *Sword*, *Gold*, *Omaha* en *Utah*.

Bron
----

* D-DAY: 24 Hours That Saved the World. By the Editors of TIME. 2004. ISBN 1-932273-22-0
*Lucretia*, deur Lucas Cranach die ouere.
**Lucretia** (oorlede c. 510 v.C.) was ’n antieke Romeinse vrou wie se lot ’n belangrike rol gespeel het in die oorgang van die Romeinse Koninkryk in die Romeinse Republiek. Hoewel daar nie bronne uit dié tyd bestaan nie, stem die historici Livius en Dionysius van Halicarnassus uit die tyd van keiser Caesar Augustus (23 September 63 v.C tot 19 Augustus 14 n.C.) saam dat daar wel so ’n vrou was en dat haar selfmoord ná haar verkragting deur die seun van ’n Etruskiese koning die onmiddellike oorsaak was van die anti-monargistiese rebellie waarmee die monargie omvergewerp is.

Die voorval het die ontevredenheid oor die tirannieke metodes van die laaste koning van Rome, Lucius Tarquinius Superbus, laat opvlam. As gevolg daarvan het die vooraanstaande families ’n republiek ingestel en die uitgebreide koninklike familie uit Rome verdryf. Hulle het ook die republiek suksesvol verdedig teen pogings van die Etruskers en Latyne om in te meng. Vanweë die groot impak het die verkragting self ’n belangrike tema in Europese kuns en letterkunde geword. 

Een van die eerste twee konsuls van die republiek was Lucius Tarquinius Collatinus, Lucretia se man. Die talle weergawes oor die stigting van die republiek noem almal die verhaal van Lucretia, hoewel die besonderhede verskil. Die meeste historici beskou dit nie as ’n mite nie, want daar is bewyse dat ’n vrou soos Lucretia bestaan het en dat dit ’n belangrike rol gespeel het in die val van die monargie. Van die besonderhede verskil egter van skrywer tot skrywers en is debatteerbaar.
|  |
| --- |
| **Camembert** |
| Camembert |
| Herkoms | Normandië |
| Vetgehalte | 35-52 % |
| Vorm | Silindries, deursnee 10-11 cm |
| Hoogte | 3 cm |
| Gewig | 250 g |
| Tipe | Sagtekaas |
| Oorsprong | Koeimelk |

Die **Camembert** (wat in Normandië soms ook *fermier* genoem word) is een van die gewildste kaassoorte in Frankryk. Marie Harel van die Normandiese dorpie Camembert het hierdie kaas vir die eerste keer in 1791 vervaardig. Hoewel fynproewers hom nie noodsaaklik as die beste van die Normandiese kaassoorte beskou nie, is hy die eerste streekkaas wat rondom 1870 in groot hoeveelhede in kaasmakerye vervaardig en na die markte van Parys vervoer is. Een van sy voordele is dat hy baie min melk nodig het en in 'n taamlik kort tyd plaaslik verfyn kan word. Teen die einde van die 19de eeu word die Camembert in sy huidige vorm – en in klein houtdose verpak – aangebied. Daar is talle namaaksels van die beroemde kaas wat egter nie met sy smaak kan meeding nie. Die Musée du Camembert in die Franse stad Vimoutiers vertoon 'n versameling van hierdie nagemaakte Camemberts.

Die huidige outentieke soorte Camembert is die

* Camembert de Normandie (sedert 1986 'n kaas van oorsprong, Appellation d'origine contrôlée (AOC))
* Camembert fermier ('n kaas wat volgens die Normandiese metode in die Île-de-France vervaardig word)
* Camembert au Calvados van Normandië wat met vrugte verfyn word
* Camembert de Madame Clément van Québec, Kanada

Smaak
-----

Die Normandiese Camembert het aanvanklik 'n effense suur smaak. 'n Ryp Camembert word vrugtig en smaak 'n bietjie na sampioene. In Frankryk word die Camembert veral met wit- of volkoringbrood bedien.
**Cambridge** [ˈkeɪmbɹɪdʒ] is 'n stad in die Middlesex-distrik van die deelstaat Massachusetts, Verenigde State. Die stad is in die metropolitaanse gebied van Groter Boston geleë en ter ere van die Universiteit van Cambridge in Engeland – die *alma mater* van die stadstigters – vernoem. Vandag is Cambridge veral bekend vir sy befaamde universiteite en kolleges, die Harvard-universiteit, *Radcliffe College* en die *Massachusetts Institute of Technology* (MIT).

Cambridge het 'n oppervlakte van 18,47 vierkante kilometer, terwyl sy bevolking in 2007 101 388 beloop het. Dit maak van Cambridge die vyfde grootste stedelike nedersetting in die deelstaat. Sy inwoners word *Cantabrigians* genoem. Cambridge is naas Lowell een van die administratiewe setels van die distrik Middlesex.

Cambridge was die setel van die eerste kollege in Noord-Amerika (Harvard) en ook die eerste stad waar 'n drukpers in bedryf gestel is – twee gebeurtenisse waaraan die stad sy reputasie as intellektuele sentrum te danke het.
Die ***Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft*** (***HAPAG***, dikwels ook *Hamburg-Amerika Linie* of kort *Hapag* genoem) was die eerste aandele-redery in Hamburg, Duitsland wat op 27 Mei 1847 gestig is. 

Die *Imperator*, wat in 1913 in Hamburg te water gelaat is, het sy naam aan 'n hele klas reuseplesierbote gegee - die Imperator-klas
Die destydse 33 aandeelhouers het Adolph Godeffroy, 'n Hamburgse reder, as besturende direkteur aangewys. *HAPAG* se doelwit was om 'n gereelde verbinding tussen Hamburg en Noord-Amerika met seilskepe onder die Hamburgse vlag aan te bied. Vanaf 1856 is stoomskepe op die Noord-Atlantiese roete gebruik.

*HAPAG* het hom van die begin af op die winsgewende vervoer van emigrante na Noord-Amerika toegespits, en danksy die massaemigrasie van honderdduisende Europeërs het *HAPAG* tot die wêreld se grootste redery gegroei. Sy netwerk het hawens dwarsoor die wêreld omspan. Aanvanklik was Bremen die belangrikste Duitse seehawe vir emigranteskepe. Hamburg het die verskeping van emigrante vanaf 1847 bevorder, en reeds dertien jaar later het dit volgens passasiersgetalle by Bremen verbygesteek. 'n Gemiddeld van 25 000 emigrante het jaarliks hul seereis na Noord-Amerika in die Hamburgse hawe begin. 

Ná 123 jaar as selfstandige redery het *HAPAG* op 1 September 1970 met die Bremense *Norddeutscher Lloyd* saamgesmelt om die nuwe aandelemaatskappy *Hapag-Lloyd AG* te vorm.
Cameron van der Burgh in 2012
**Cameron van der Burgh** OIS (gebore 25 Mei 1988, Pretoria) is ’n Suid-Afrikaanse swemmer. Hy neem sedert 2007 internasionaal aan swemkompetisies deel en het Suid-Afrika tydens die Olimpiese Spele van 2008, 2012 en 2016 verteenwoordig.

Van der Burgh is in Pretoria gebaseer en word deur Dirk Lange afgerig. Hy is ’n student in B.Comm Regte aan die Universiteit van Pretoria.

Toekennings
-----------

Hy is in 2009, 2010 en 2011 deur *Swimming World Magazine* as die "Afrikaswemmer van die Jaar" aangewys.

Rekords
-------

Van der Burgh bekom sy eerste langbaan-rekord (29;79) in April 2009 met die 50 m-borsslag in die halfeindstryd van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kampioenskappe. Hiermee sny hy Oleg Lisogor se wêreldrekord van 2002 met 0.12 sekondes. Hy wen sy eerste wêreldtitel in dieselfde jaar tydens die kampioenskappe in Rome, ook in die 50 m borsslag.

In 2010 wen hy die 50m-borsslag tydens Statebondspele met 'n tyd van 27.18 sekondes. Hiermee stel hy 'n nuwe Statebond-rekord op. Hy wen ook die 100m-wêreldtitel tydens die Kortbaan Wêreldkampioenskappe.

Tydens die Olimpiese Somerspele 2012 in Londen wen hy ’n gouemedalje in die 100 m-borsslag vir mans. Hiermee stel hy ’n nuwe wêreldrekord op met ’n tyd van 58.46 sekondes. Na sy oorwinning betoon hy eer aan die ontslape wêreldkampioen Alexander Dale Oen. Dit was ook Suid-Afrika se eerste medalje vir dié Spele.

Tydens die Olimpiese Somerspele 2016 in Rio de Janeiro wen hy ’n silwermedalje in die 100 m-borsslag vir mans.

Bronne
------

* Swemmer Cameron van der Burgh kondig uittrede aan. *Maroela Media* (12 Desember 2018). URL besoek op 12 Desember 2018.
**3G** is die derde-generasie van sellulêre draadlose mobiele telekommunikasietegnologie. Dit is 'n opgradering tot 2.5G en 2.5G GPRS netwerke, welke 'n vinniger dataverplasings spoed bied. Dit is gebaseer op 'n stel standaarde wat gebruik word vir mobiele toestelle en vir mobiele telekommunikasiedienste en -netwerke wat voldoen aan die Internasionale Mobiele Telekommunikasie-2000 (IMT-2000) spesifikasies wat deur die Internasionale Telekommunikasie Unie uitgereik is. 

3G word gebruik in draadlose stem telefoonstelsels en vir mobiele internet -toegang, vaste draadlose internettoegang, video-oproepe en mobiele TV.

3G-telekommunikasienetwerke ondersteun dienste wat 'n inligtingsoordragkoers van ten minste 144 kilogrepe per sekonde bied.

Latere 3G-vrystellings, wat dikwels as 3.5G en 3.75G aangedui word, bied ook mobiele breëband toegang van verskeie megagrepe per sekonde vir slimfone en mobiele modems vir skootrekenaars. Dit verseker dat dit toegepas kan word op draadlose telefoontoestelle en vir mobiele internettoegang, vaste draadlose internettoegang, video-oproepe en mobiele TV-tegnologie.

'n Nuwe generasie van sellulêre standaarde is ongeveer elke tiende jaar sedert 1G-stelsels in 1979 en die vroeë tot middel-1980's bekendgestel. Elke generasie word gekenmerk deur nuwe frekwensiebande, hoër dataoordragtempo's en nie-terugwaarts versoenbare oordragtegnologie. Die eerste kommersiële 3G-netwerke is in 2001 bekendgestel.
HMS *Warspite* (links) en HMS *Conqueror* (middel) met HMS *Valiant* (agter) by die HMNB Devonport Vlootdae, 26 Augustus 2006
Die **HMS *Conqueror*** was 'n kernaangedrewe duikboot in die Churchill-klas van die Britse Vloot. Die duikboot het bekend geword toe dit die ARA *General Belgrano* gekelder het tydens die Falklandoorlog; dit is nog steeds die enigste kernaangedrewe duikboot wat 'n skip gekelder het met torpedo's. Die duikboot is die derde wat voltooi is van sy klas van vier.

ARA *General Belgrano*
----------------------

Argentinië het die Falkland-eilande op 1 April 1982 binnegeval en die paar Britse troepe daar gevange geneem. Die Britse regering onder Margaret Thatcher stuur toe onmiddellik 'n mag bestaande uit 40 skepe en 'n groot aantal soldate. Deel van die 40 skepe was die duikbote *Splendid*, *Spartan* en *Conqueror*. *Spartan* was binne tien dae by die eilande nadat die duikboot teen 26 knope onderwater gevaar het; sy maksimumspoed. Die volgende dag arriveer *Splendid* en *Conqueror*.

Op 1 Mei was die *Spartan* noord van die eilande op patrollie en die *Conqueror* suid van die eilande. Die *Conqueror* gewaar die *General Belgrano* en volg die skip vir 30 uur. Op 2 Mei word die *sink haar* bevel ontvang van Londen en kapt. Christopher Wreford-Brown vuur drie Merk VIII-torpedo's op 'n afstand van 1 100 m af. Die Merk VIII was tradisionele torpedo's gebaseer op 'n Tweede Wêreldoorlog-ontwerp. Dit het reguit gevaar teen 45 knope en twee het die skip reghoekig getref. Die *General Belgrano* het vinnig gesink met 'n verlies van 368 lewens.

Toe die *Conqueror* na die oorlog sy basis te Faslane binnevaar was die seerowervlag *Jolly Roger* gehys, 'n tradisie van die Britse Vloot. Die *Jolly Roger* is bevestiging deur die duikboot dat hy 'n oorwinning behaal het oor 'n teenstander. Dit het kontroversie veroorsaak; dit was die eerste keer sedert die Tweede Wêreldoorlog dat 'n skip van die Britse Vloot die *Jolly Roger* gehys het.

Die HMS *Conqueror* is op 2 Augustus 1990 uit diens gestel.

Bron
----

* *The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines*, Bernard Ireland en John Parker, 2015, ISBN 978-0-85723-601-2
**3 Henog**, of die **Derde Boek van Henog** (Hebreeus: ספר חנוך לר׳ ישמעאל כ׳׳ג), is ’n apokriewe boek. Dit gee voor dat dit in die 2de eeu geskryf is, maar die oorsprong daarvan kan eers na die 5de eeu teruggespoor word. Ander name vir 3 Henog sluit in **Die Boek van die Paleise** en **Die Openbaring van Metatron**.

Die naam "Boek van Henog" verwys gewoonlik na 1 Henog, wat net in Ge'ez volledig bewaar gebly het. Daar is ook ’n Tweede Boek van Henog, wat net in Oudslawies bewaar gebly het.

Inhoud
------

Die naam "Sefer Hekhalot" (*Hekhalot* beteken "paleise" of "tempels") en die skrywer, ene rabbi Ishmael, dui aan die boek is deel van die vroeë Joodse mistisisme. Die inhoud dui daarop dat 3 Henog se idees nuwer is as ander mistieke geskrifte. Dit bevat nie gesange nie, en het ’n unieke uitleg en smeekbede. Dié feite maak 3 Henoge nie net uniek in mistisisme nie, maar ook wat betref geskrifte oor Henog.

Dit lyk of die boek oorspronklik in Hebreeus geskryf is, maar dit bevat ’n paar Griekse en Latynse woorde. Daar is ’n paar aanduidings dat die skrywer van 3 Henog kennis gehad het van 1 Henog of dit waarskynlik gelees het.

Die hooftema in die boek is die opvaarding van Henog na die hemel en sy transformasie in die engel Metatron.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90675388
* BNF: cb12178933f (data)
* LCCN: n79081491
* NLI: 000398241
* SUDOC: 030357535
* VIAF: 937145857943223020951
* WorldCat Identities (via VIAF): 937145857943223020951

 |
Die **Swartrivier** vloei in die suidelike voorstede van Kaapstad en mond uit in Tafelbaai.

Die rivier het twee bronne, naamlik die Stellenberg-landgoed in Kenilworth en die Arderne-tuin in Claremont. Daarna loop dit agtereenvolgens deur die Brookside-veld van die Villagers-sportklub in Claremont, Keurboompark in Rondebosch en die terrein van die Rondebosch Hoër Seunskool. By die padwisselaars op die Kromboomsnelweg sluit die Kromboomrivier vanuit Kenilworth en Wynberg by die Swartrivier aan. In die Rondebosch-gholfbaan sluit die Elsieskraalrivier vanuit die noordooste ook by die Swartrivier aan en loop die vergrote rivier verder noord verby die die Valkenberg Hospitaal en die sterrewag. Net daarna sluit ook die Liesbeek vanuit die suidweste aan. Stroomafwaarts staan die rivier van hieraf bekend as die Soutrivier en stroom kort daarna Tafelbaai binne. Teenswoordig is die grootste deel van die rivier gekanaliseer.

Die Black River Parkway, die noordelike deel van die M5, ontleen sy naam aan die rivier. In die dae van die VOC was die rivier 'n tyd lank die landsgrens.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Safe to the sea. Kaapstad: Human & Rousseau, 1962.
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Groep** → | **1** | **2** |
| ↓ **Periode** |
| **1** | 1H | 2(He) |
| **2** | 3Li | 4Be |
| **3** | 11Na | 12Mg |
| **4** | 19K | 20Ca |
| **5** | 37Rb | 38Sr |
| **6** | 55Cs | 56Ba |
| **7** | 87 Fr  | 88Ra |

Die **s-blok** is 'n deel van die periodieke tabel van die elemente. Saam met die p-blok vorm dit die hoofgroepelemente.

Hierdie blok bevat die eerste twee groepe van die tabel: die alkali- en die aardalkalimetale. In hierdie blok raak die s-subskil van die elektronkonfigurasie gevul. Omrede hierdie s-elektrone deur die edelgasskil wat eerder gevul is, goed afgeskerm word, is hierdie elemente metale wat baie reaktief is. Dit geld veral vir die alkalimetale. Hulle vorm veral oplosbare soute met M+-ione. Die elemente van die tweede kolom vorm soute met M2+-ione wat nie altyd oplosbaar is nie. Bariumsulfaat BaSO4 is byvoorbeeld onoplosbaar.

'n Uitsondering is die element helium. Sy konfigurasie is 1s2, maar omdat 1p-orbitale nie bestaan nie, het dit 'n volle skil en is dit 'n edelgas wat hoegenaamd nie reaktief is nie.
| **Talk** |
| --- |
|    |
| Formule | Mg3Si4O10(OH)2  |
| Onsuiwerhede | Ni, Fe, Al, Ca, Na, water   |
| Kleur | kleurloos, wit, ook groenerig, groen, bruin  |
| Streep | wit  |
| Hardheid | 1 (Mohs)  |
| Digtheid | 2,58 -2,83 g/cm3  |
| Kristalsisteem | triklien  |
| Ruimtegroep | P1  |
| Eenheidsel | a = 5.29 Å, b = 9.173 Å, c = 9.46 Å, α = 90.46°, β = 98.68°, γ = 90.09°  |
|  |
| \* Lys van minerale |

**Talk** is mineraal wat tot die pirofilliet-talk-groep van die smektiete (klei) behoort. 

Dit is 'n magnesiumsilikaat wat baie sag is. As gesteente word dit **seepsteen** genoem. Dit kan maklik gesny word en word dikwels aangewend vir beeldjies soos van die Zimbabwe-voël by die ruïnes van Groot-Zimbabwe.

Dit kan egter ook maklik gepoeier word en talkpoeier word vir talle doele gebruik.

Struktuur
---------

Die talk-struktuur
Talk se kristalstruktuur is gelaagd en bestaan uit twee tetraëdriese silikaatlae wat soos 'n toebroodjie 'n laag met magnesiumione bevat. Tussen die toebroodjielae bestaan net swak vanderwaalskragte, wat dit moontlik maak dat die lae maklik oor mekaar skuif. Dit gee ook aan die materiaal sy vetterige gevoel op die vel.
40 Wall Street

Wolkekrabber| Datum van stigting of ontstaan | 1930Wysig |
| Vernoem na | Donald Trump, Bank of the Manhattan CompanyWysig |
| Land | Verenigde State van AmerikaWysig |
| Geleë in administratiewe eenheid | ManhattanWysig |
| Geografiese ligging | 40°42′25″N 74°0′35″WWysig |
| Eienaar | The Trump Organization, Bank of the Manhattan Company, Webb and Knapp, MetLifeWysig |
| Belangrike gebeurtenis | konstruksieprosesWysig |
| Opdraggewer | Bank of the Manhattan CompanyWysig |
| Materiale gebruik | staal, Glas, GranietWysig |
| Argitek | H. Craig Severance, Yasuo Matsui, Shreve, Lamb & HarmonWysig |
| Boustyl | Art Deco architectureWysig |
| Gebruik | officeWysig |
| Bewoner | American ExpressWysig |
| Erfenisbenaming | New York City Landmark, National Register of Historic Places listed placeWysig |
| Located on street | Wall StreetWysig |
| Amptelike webwerf | Wysig |

**40 Wall Street**, ook bekend as **The Trump-gebou**, is 'n 283 meter hoë Neogotiese wolkekrabber aan Wallstraat tussen Nassau- en Williamstrate in die Finansiële Distrik van Manhattan in New York Stad. Die gebou, wat in 1929–1930 as die hoofkwartier van die Manhattan Company opgerig is, was oorspronklik bekend as die **Bank of Manhattan Trust-gebou**, en ook as die **Manhattan Company-gebou**, totdat sy stigterhuurder saamgesmelt het om die Chase Manhattan Bank te vorm. Dit is ontwerp deur H. Craig Severance in samewerking met Yasuo Matsui en Shreve &amp; Lamb.

Die gebou is op 'n L-vormige perseel geleê. Terwyl die onderste gedeelte 'n fasade van kalksteen het, bevat die boonste verdiepings 'n dofgeel-baksteenfasade en bevat talle inspringings. Ander kenmerke van die fasade sluit in spandraad tussen die vensters op elke verdieping, wat agter die vertikale pilare op die fasade ingebou is. Aan die bokant van die gebou is 'n piramide met 'n spits op sy top. Die Manhattan Company se hoofbanksaal en raadsaal was op die onderste verdiepings, terwyl die oorblywende vloere aan ander huurders verhuur is. Die voormalige bankvertrek is in 'n Duane Reade-winkel omskep.

Perseel
-------

40 Wall Street is in die finansiële distrik van Manhattan, in die middel van die blok begrens deur Pinestraat in die noorde, Williamstraat in die ooste, Wallstraat in die suide, en Nassaustraat in die weste. Die terrein is L-vormig, met 'n langer fasade op Pinestraat as op Wallstraat. Die perseel beslaan 3 120 m2 en meet 64 m op Pinestraat en 46 m op Wallstraat.

40 Wall Street word omring deur talle geboue, insluitend Federal Hall National Memorial en 30 Wall Street in die weste; 44 Wall Street en 48 Wall Street na die ooste; Liberty Street 28 na die noorde; en 23 Wall Street en 15 Broad Street in die suide. Die terrein loop skuins suidwaarts af, sodat die Pinestraat-ingang op die tweede verdieping is, terwyl die Wallstraat-ingang op die eerste verdieping is. 

 Foto van die Manhattan Company-gebou in 1929

Sien ook
--------

* Chronologiese lys van die wêreld se hoogste wolkekrabbers
| ***Negrologie – Waarom Afrika vergaan*** |
| --- |
| **Outeur** | Stephen Smith |
| **Land** | Vlag van Frankryk Frankryk |
| **Taal** | Frans |
| **Uitgewer** | Parys |
| **Uitgegee** | 2003 |
| **Bladsye** | 248 |
| **ISBN** | 2702133347 |
| Letterkunde-portaal |

***Negrologie – Waarom Afrika vergaan*** is 'n omstrede boek, wat deur die Amerikaans-Duitse joernalis en gewese Afrika-redakteur van die gesaghebbende Franse koerant *Le Monde*, Stephen Smith, geskryf en in 2003 in Frankryk vrygestel is. Stephen Smith het meer as twintig jaar se ervaring as Afrika-verslaggewer en word as een van die voorste Afrikakenners in Europa beskou.

*Negrologie* is in 2004 met die *Prix Essai France Télévision 2* vir die beste nie-fiksieboek van die jaar bekroon. 'n Afrikaanse vertaling is in 2005 deur PRAAG, die Pro-Afrikaanse Aksiegroep, vrygestel.

Kritiek op die Swartbewussynsbeweging
-------------------------------------

Dekades lank is Frankryk se voormalige kolonies as modellande beskou, wat gunstig vergelyk het met die res van Afrika. Die krisis in Côte d'Ivoire (die voormalige Ivoorkus) het dus as 'n groot skok vir baie Franse gekom. Die oorsake van Ivoorkus se agteruitgang is egter té ingewikkeld vir Smith se behandeling van sowat 250 bladsye.

Stephen Smith beweer in sy boek, wat in 'n polemiese styl geskryf is, dat veral die kultus van Negrologie oftewel Swartbewussyn, Afrikane verhoed om die oorsake van Afrika se agteruitgang te soek. Hy blameer nie kolonialisme en apartheid nie, maar verwyt Europese regerings vir hulle geneigdheid om hulp aan die administrasies en elites van Afrikalande te verskaf, alhoewel daar geen politieke, sosiale en ekonomiese vooruitgang plaasvind nie. Afrikane het volgens hom net verslaaf geraak op Europese hulp. Smith konsentreer op die probleme van Franstalige Afrikalande, maar lewer ook kommentaar op toestande in Suid-Afrika.

Die slotsom, waartoe Smith kom, is dat Afrika langsamerhand dood gaan, aangesien sy elites en sy bevolkings nie in staat is om die uitdagings van modernisering te aanvaar nie.

Empirie
-------

Smith stel ondersoek in na die ontwikkeling van lande soos Ghana en Suid-Korea, wat volgens hulle geskiedenis (albei was kolonies en is genadeloos uitgebuit en onderdruk) en natuurlike hulpbronne baie gunstig met mekaar vergelyk. Ghana het 'n ontwikkelende land gebly, terwyl Suid-Korea nou een van die mees ontwikkelde nywerheidslande ter wêreld is. Smith blameer die mentaliteit van die Afrika-elites, en haal voorbeelde van Frankofone Afrikane aan, wat oor Franse paspoorte beskik en 'n luukse lewe in Parys lei, maar ook die tribalisme van Afrikane.

Bibliografie
------------

* Stephen Smith: *Negrologie: Pourquoi l'Afrique Meurt.* Parys 2003 : Calmann-Levy
* Stephen Smith: *Negrologie: Waarom Afrika vergaan.* PRAAG (Pro-Afrikaanse Aksiegroep) 2005
Switserse Rösti
Leberli met Rösti
**Rösti** (wat dikwels ook **Röschti** geskryf word; Frans: *pommes de terre rôties*) is geroosterde aartappelkoekies en een van die bekendste geregte van die Switserse kookkuns.

Die resep dateer vermoedelik uit die 19de eeu en het oorspronklik veral in die omgewing van Zürich die tradisionele ontbyt van melk- en papgeregte vervang. Rösti het vinnig ook in die omgewing van Bern en in die Franssprekende gebiede van Wes-Switserland gewild geraak, waar hulle *pommes de terres rôties* ("geroosterde aartappels") genoem is. Die Duitse naam van die gereg is uit Frans ontleen (die kappie oor die *o* in *rôties* verwys na 'n *s*, wat vandag nie meer uitgespreek word nie).

Rösti was aanvanklik veral 'n gewilde ontbyt vir boere, wat hard op hulle plase moes werk. Mettertyd het Rösti egter orals in Switserland tot 'n goedkoop maaltyd en uiteindelik 'n bygereg by die middag- of aandete ontwikkel wat in verskillende variasies berei is. Vandag word dit nog nouliks as 'n ontbyt bedien.

Die hoofbestanddeel van Rösti is steeds gerasperde aartappels wat gerooster word. Hulle word dikwels met 'n verskeidenheid byvoegsels soos uie, spek, kaas, groente, appels of vars kruie verfyn.

Fynproewers verskil nog steeds oor die "juiste" metode van rösti-maak, byvoorbeeld of vars of liewer gekookte aartappels gebruik moet word en ook watter soort aartappels die mees geskikte sou wees vir die gereg. In die algemeen gee die fynproewers van Bern die voorkeur aan gekookte aartappels, terwyl in Zürich en die oostelike Switserland meesal vars aartappels gerasper word.

As 'n bygereg vir 'n souserige vleisdis blyk gekookte aartappels die beste keuse te wees. Word die rösti egter as 'n hoofgereg bedien (byvoorbeeld met 'n kaaskors), word die beste resultate met vars aartappels behaal.

Die Duitse term *Röstigraben* verwys na die verskil ten opsigte van mentaliteit en politieke oortuigings tussen Duits- en Franstalige Switsers en word dikwels gebruik, wanneer 'n verkiesing of referendum verskillende uitslae in die Duits- en Franstalige gebiede oplewer.
| **Louisville**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde State |
|  **Deelstaat** |  Kentucky |
|  **Koördinate** | 38°15′N 85°45′W﻿ / ﻿38.250°N 85.750°W﻿ / 38.250; -85.750 |
|  **Gestig in** | 1778 (Corn Island) |
|  **Geïnkorporeer in** | 1780 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 1 032 vk km |
|  - waarvan land | 997,38 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 142 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (sensus 2010) | 741 096 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 720,6/vk km |
|  - Metropolitaanse gebied | 1 307 647 |
|  **Tydsone** | EST (UTC -5)  Somertyd: EDT (UTC -4) |
|
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Subtropiese klimaat |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 13,8 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | 0,6 / 25,8 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | 1130 mm |
|  **Burgemeester** | Craig Greenberg (D) |
|  **Amptelike Webwerf** | *louisvilleky.gov* |
|

Die Ohiorivier was vanaf die stad se stigting die lewensaar van Louisville - behalwe vir sy natuurskoon het dit steeds 'n beslissende rol gespeel vir Louisville se vervoer, handel, kultuur en ontspanning. Die eerste stoomboot het in 1815 in Louisville aangedoen
**Louisville** (ˈluːiːvɪl, ˈluːəvəl of ˈlʊvəl) is die grootste stad in die Amerikaanse deelstaat Kentucky en die administratiewe setel van Jefferson County. Die stadsgrens stem sedert 2003 met dié van die *county* ooreen nadat die twee administratiewe eenhede tot 'n sogenaamde gekonsolideerde stad-county (*consolidated city-county*) saamgesmelt het. Louisville is net suid van die grens met die deelstaat Indiana oorkant die Ohiorivier geleë. Die bevolking was 741 096 volgens die sensus van 2010.

Die stad, wat ter ere van koning Lodewyk XVI van Frankryk Louisville genoem is, is in 1778 deur George Rogers Clark (1752–1818), 'n grenspionier en militaris in die Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog, gestig as een van die vroegste nedersettings wes van die Appalache-bergreeks. Louisville het in die 19de eeu tot 'n belangrike binnelandse hawestad gegroei en is vandag 'n kosmopolitiese nywerheidstad. Die stad word veral verbind met bourbon whiskey (sowat 'n derde van die totale Amerikaanse produksie word hier gedistilleer) en die *Kentucky Derby*-perdewedren wat jaarliks in Mei plaasvind en 'n halfmiljoen geesdriftige besoekers lok.

Die Presbiteriaanse Kerk van die Verenigde State het sy hoofkwartier in Louisville.
Die **Lourensrivier** vloei deur Somerset-Wes en die Strand.

Die rivier ontspring in die klowe van Sneeukop, Helderberg, die Hottentots-Hollandberge, Stellenboschberg en die Jonkershoekberge. Daar is die jaarlikse reënval 2 500mm en meer per jaar. Die rivier is 16 km lank en loop deur Lourensford, Vergelegen, Morningside, Bridgewater, kruis die N2-nasionale pad en net daarna sluit die Melksloot van wes by die rivier aan. In die Strand vloei dit onder Broadway verby, suid van die Strand-gholfbaan, onder deur Strandweg en mond by die piekniekterrein in Valsbaai uit.

Die rivier tree in die wintermaande dikwels buite sy oewers en het so al baie skade veroorsaak. Paardevlei word deur die Melksloot met die Lourensrivier verbind. Alhoewel die bolope van die rivier nog in 'n redelike natuurlike toestand is, ly die laer dele wat deur stadsgebied loop onder besoedeling en indringerplante. Langs 'n deel van die oewer is die Lourens River Protected Natural Environment. Naby die mond is 10 ha hiervan opsygsit as die Dick Bent Voëlreservaat.

Aanvanklik het die rivier as die Tweederivier bekendgestaan. Na wie die rivier later vernoem is, kan nie met sekerheid agterhaal word nie. Reeds in 1845 is 'n brug oor die Lourensrivier gebou. Hierdie brug in Somerset-Wes is op een na die oudste brug in Suid-Afrika en is in 1938 tot gedenkwaardigheid verklaar.

Trivia
------

Die oudste brug in Suid-Afrika is in die Franschhoekpas.

Bibliografie
------------

* Burman, Jose: Waters of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1970.
**Albert Likeke Mongita**, ook bekend as **Mongita Likeke** (1916 - 1985) was 'n akteur, dramaturg, skilder, filmmaker en teaterregisseur van die Demokratiese Republiek die Kongo, die oud-Belgiese Kongo. Mongita was "een van die leiers van die nasionale teaterbeweging in die dekades ná die Tweede Wêreldoorlog".

Lewe
----

Albert Mongita is op 8 Maart 1916 in Irebu in die Belgiese Kongo gebore. Toe hy een jaar oud was, het hy na Léopoldville (nou Kinshasa) gekom. Na ses jaar in die laerskool en twee jaar in 'n professionele skool, het hy vir vyf jaar die middelskool St. Joseph's Institute bygewoon. Hy het vir nog vyf jaar aangehou om onderwys te gee en het vir die posadministrasie gaan werk. In 1949 het hy by *Radio Congo Belge* aangesluit as 'n redakteur en omroeper.

Nadat hy verskeie sketse geskryf het, het hy in teater begin belangstel. Mongita het in die vroeë 1950's by die Alumni Association of the Fathers of Scheuts (ADAPES) in Léopoldville aangesluit, wat later die teatrale dryfveer daarvan geword het. Met André Scohy het Mongita verskeie nasionale gewilde teaterfeeste gereël, en toere na Léopoldville deur buitelandse teatergroepe. Mongito skryf verskeie toneelstukke in Frans vir sy toneelgroep, *La ligue folklorique congolaise*. *Soko Stanley te* is in 1954 in Léopoldville opgevoer, op die vyftigste herdenking van Henry Morton Stanley se dood. *Lifoco* is in 1955 voor die goewerneur-generaal, Léo Pétillon, opgevoer.

Aan die begin van die 1950's is 'n Kongolese filmklub in Léopoldville gestig, en onder Belgiese opdrag het Mongita gehelp om *La Leçon de Cinéma* (Die filmles) in 1951 te skiet. Die meeste van die klub se Kongolese lede het nie films gemaak ná onafhanklikheid nie, wat suggereer dat hul opleiding nie deeglik was nie, hoewel Mongito wel een dokumentêr in 1963 gemaak het.

Werke
-----

### Toneelstukke

* *Mangengenge*, 1956
* *Soki Stanley*, La Quinzaine, 1957
* *Ngombe*, gepubliseer in *Présence Congolaise*, 1964

### Films

* (met ander studente) *La Leçon de Cinéma* (Die Film Les), 1951
* *Les tams-tams du Congo*, 1963
FedEx se logo vertoon 'n pyl tussen die letters **E** en **x**. Nie in volle silhoeët, die effek is subtiel en kan nie opgemerk word nie.
**Negatiewe ruimte**, in kuns, is die ruimte rondom en tussen die onderwerp(e) van 'n beeld. Negatiewe ruimte kan die duidelikste wees wanneer die ruimte rondom 'n onderwerp, nie die onderwerp self nie, 'n interessante of kunstige vorm aanneem. Hierdie ruimte word dikwels dan as die werklike onderwerp van die beeld gesien.

Oorsig
------

Die gebruik van negatiewe ruimte is 'n sleutel element van artistieke komposisie. Die Japannese woord <i>ma</i> word soms gebruik vir hierdie konsep, byvoorbeeld in tuinbou.

In 'n swart-en-wit beeld is die onderwerp gewoonlik uitgebeeld in die swart en die ruimte rondom dit is leeg gelaat (wit), en sodoende ontstaan die vorming van 'n silhoeët van die onderwerp. Die omkeer van die kleure sodat die ruimte rondom die onderwerp in swart gedruk is en die onderwerp self leeg gelaat is, veroorsaak dat die negatiewe ruimte duidelik word omdat dit vorms vorms rondom die onderwerp. 

In grafiese ontwerp van gedrukte of vertoonde materiaal, waar effektiewe kommunikasie die doel is, kan die gebruik van negatiewe ruimte deurslaggewend wees. Nie net binne die tipografie nie, maar in sy plasing in verhouding tot die geheel. Negatiewe spasie wissel rondom kleinletter en die oog is meer geneig om ruimtes rondom kleinletters te sien as hoofletters. Daarom moet negatiewe spasie oordeelkundig benut word om die maksimum effek daaruit te kry. 

Elemente van 'n beeld wat die aandag van die fokuspunt wegneem, soos in die geval met fotografie, word nie gesien as deel van die negatiewe ruimte nie. Negatiewe ruimte kan 'n beeld van 'n onderwerp in 'n gekose medium gebruik, deur alles rondom die onderwerp uit te lig, maar die onderwerp self nie. Die gebruik van negatiewe spasie, skep 'n silhoeët van die onderwerp. In meeste gevalle word negatiewe spasie gebruik as 'n neutrale of kontrasterende agtergrond om aandag na die hoof onderwerp te trek, wat na verwys word as die positiewe spasie.

Gebruik
-------

Die verstelling van die balans tussen die positiewe en negatiewe ruimte, is om die ontwerp as 'n geheel te verbeter. Hierdie basiese beginsel word dikwels misgekyk in ontwerp en is tog belangrik, want dit gee die oog 'n plek "om te rus" en dit verhoog die komposisie deur subtiele betekenis. 

Die gebruik van negatiewe ruimte in kuns kan soortgelyk wees aan stilte in musiek, maar slegs wanneer die musiek aktiewe stilte aandui kan dit vergelyk word met negatiewe ruimte van ontwerp.
|  |
| --- |
| **Lucy** |
|  |
| 

---

 |
| Algemene naam | Lucy |
| Katalogusnommer | AL 288-1 |
| Spesie | *Australopithecus afarensis* |
| Ouderdom | 3,2 miljoen jaar |
| Plek ontdek | Afar-driehoek, Ethiopië |
| Datum ontdek | 24 November 1974 |
| Ontdek deur | Donald JohansonMaurice TaiebYves CoppensTom Gray |

**Lucy** is die gewilde naam van **AL 288-1**, ’n paar honderd stukke been wat omtrent 40% van die geraamte van ’n vroulike *Australopithecus afarensis* uitmaak. Dit is in 1974 in die Afar-driehoek in Ethiopië ontdek. In paleoantropologie word gewoonlik net fossielfragmente ontdek, en selde skedels of ribbes; dus was dit ’n groot ontdekking wat ’n enorme hoeveelheid wetenskaplike inligting verskaf het. Lucy is na raming sowat 3,2 miljoen jaar oud en word geklassifiseer as ’n hominied.

’n Replika van die oorblyfsels van Lucy, in die Museo Nacional de Antropología, Meksikostad.
Die geraamte toon Lucy het ’n klein breinkapasiteit gehad, soos ape, en regop geloop, soos mense, en dit steun die teorie van sommige geleerdes dat die mens se voorouers al regop geloop het voor hul breingrootte begin toeneem het.

Kritiek
-------

Die historikus Londa Schiebinger bevraagteken die feit dat die ontdekkers besluit het Lucy is vroulik na aanleiding van die grootte van die geraamte. Hulle het ook gemeen "die bekkenopening in hominiede moet proporsioneel groter in wyfies as in mannetjies wees vir die geboorte van kinders met groter breine." Die ontdekking dat breine eers later groter geword het, weerspreek dié feit.

Daar is ook besware teen die klassifikasie van Lucy as ’n menslike voorouer. Sy het gekrulde vingers en tone gehad, wat geskik is vir boom klim, sy was korter as 1,2 meter (so groot soos moderne aapspesies) en die grootte van haar kop, kakebeen en tande stem meer ooreen met dié van ape as van uitgestorwe mensverwante spesies. ’n Ondersoek van die heupbeen deur Charles E. Oxnard het verder onthul Lucy kon waarskynlik net vir kort rukkies op twee bene loop, soos moderne aapspesies. Sommige wetenskaplikes meen Lucy is eerder die een of ander uitgestorwe soort aap.

Sien ook
--------

* *Australopithecus afarensis*
**David Rees** is 'n Suid-Afrikaanse akteur en vervaardiger. Hy is veral bekend vir die rolle in die rolprente soos *American Ninja 4: The Annihilation*, *Egoli: Afrikaners is Plesierig* en *Agter elke man*.

Opleiding
---------

Rees het sy spraak-en-drama-opleiding aan die Akademie vir Dramakuns in die Kaap ontvang.

Loopbaan
--------

In 1990 het hy in die spogrolprent *American Ninja 4: The Annihilation* opgetree. Hierna het hy in 1992 by die M-Net-sepie *Egoli: Plek van Goud* aangesluit en die rol "Nick Naudé" vertolk. Die sepie het groot gewildheid behaal, waar hy die rol vir 18 agtereenvolgende jare bly speel het. Daarna het hy by 'n ander televisiereeks *Hartland* aangesluit en die rol "Boetman" vertolk. Afgesien daarvan het hy ook in baie gewilde televisiereekse verskyn soos; *Binnelanders*, en *Roer Jou Voete*.

In 2016 het hy by die rolverdeling van die SABC2-sepie *7de Laan* aangesluit en die rol "Chris Welman", die vader van die Welman-familie, vertolk. Hy het aangehou om die rol te vertolk tot Julie 2018. In 2020 het hy egter teruggekeer na die sepie en sy rol herbeskryf.
**James David Graham Niven** (1 Maart 1910 – 29 Julie 1983) was ’n Britse akteur en romanskrywer. Hy het die Oscar vir beste akteur gewen vir sy spel in *Separate Tables* (1958).

Loopbaan
--------

Niven in die 1948-prent *Enchantment*.
Niven was in die militêre kollege in Sandhurst, Brittanje, voordat hy by die Britse leër aangesluit en ’n tweede luitenant geword het. Hy het in toneelspel begin belangstel, die leër verlaat en Hollywood toe verhuis. Hy het tussen 1933 en 1935 verskeie klein rolle gehad. In *Mutiny on the Bounty*, waarin hy nie ’n praatrol gehad het nie, het hy die aandag getrek van Samuel Goldwyn. 

Met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog het Niven na Brittanje teruggekeer en weer by die leër aangesluit. Hierna het hy weer begin toneelspeel en hy is in 1945 in ’n opname gekies as die tweede gewildste Britse akteur. Hy was te sien in *A Matter of Life and Death* (1946), *The Bishop's Wife* (1947) en *Enchantment* (1948), wat almal goed ontvang is. In die 1950's was hy in *The Elusive Pimpernel* (1950), *The Toast of New Orleans* (1950), *Happy Go Lovely* (1951), *Happy Ever After* (1954) en *Carrington V.C.* (1955) voordat hy groot sukses behaal het in *Around the World in 80 Days* (1956). 

Niven was in amper 100 prente, onder meer *The Pink Panther* (1963), en talle televisieprogramme. Hy het ook begin skryf en het taamlike sukses as skrywer behaal. In 1982 was hy in Blake Edwards se laaste Pink Panther-flieks, *Trail of the Pink Panther* en *Curse of the Pink Panther*.
***The Shawshank Redemption*** is 'n Amerikaanse dramarolprent wat deur Frank Darabont geskryf en geregisseer is. Dit is geskoei op die Stephen King-novella van 1982 *Rita Hayworth and Shawshank Redemption*. Dit vertel die verhaal van die bankier Andy Dufresne (Tim Robbins), wat lewenslange tronkstraf in die Shawshank-staatsgevangenis kry vir die moord op sy vrou en haar minnaar, ondanks die feit dat hy beweer hy is onskuldig. Oor die volgende twee jaar bevriend hy 'n medegevangene, Ellis "Red" Redding (Morgan Freeman), en word hy instrumenteel in 'n geldwasoperasie deur die hoof van die tronk, Samuel Norton (Bob Gunton). William Sadler, Clancy Brown, Gil Bellows en James Whitmore verskyn in byrolle.

Darabont het die rolprentregte op King se storie in 1987 gekoop, maar dit eers vyf jaar later begin ontwikkel, toe hy die draaiboek oor agt weke geskryf het. Twee weke nadat hy die draaiboek aan Castle Rock Entertainment voorgelê het, het Darabont 'n begroting van $25 miljoen gehad om *The Shawshank Redemption* te vervaardig. Hoewel die rolprent in Maine afspeel, het die grootste deel van die verfilming van Junie tot Augustus 1993 feitlik geheel en al in Mansfield, Ohio geskied, met die Ohio-staatsgevangenis as die gevangenis in die rolprent.

Bronne
------

* Frank Darabont (director, writer), Niki Marvin (producer) (September 23, 1994). *The Shawshank Redemption* (DVD) (in Engels). United States: Warner Home Video.
* Mark Kermode (writer), Andrew Abbott (director) (September 8, 2001). *Shawshank: The Redeeming Feature* (video) (in Engels).
* Kermode, Mark (2003). *The Shawshank Redemption*. BFI Modern Classics. London: British Film Institute. ISBN 0-85170-968-0.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie The Shawshank Redemption.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 10023291
* BNF: cb16983881z (data)
* CANTIC: a12018910
* GND: 4766983-4
* IMDb: tt0111161
* LCCN: n95088435
* SUDOC: 248326058
* VIAF: 316751887
* WorldCat Identities (via VIAF): 316751887

 |
**Norman Rockwell** (\* 3 Februarie 1894 in New York, † 8 November 1978 in Stockbridge, Massachusetts) was 'n Amerikaanse skilder en illustreerder wat veral bekendheid verwerf het met sy titelblad-ontwerpe vir die tydskrif *The Saturday Evening Post*. Met dié illustrasies, wat oor 'n tydperk van byna vyf dekades ontstaan het, het Rockwell die alledaagse lewe van Amerikaners uitgebeeld. 

Rockwell was daarnaas 64 jaar lank verbonde aan die Amerikaanse Padvinder-beweging (*Boy Scouts of America*, kort BSA) en het gedurende dié tydperk nie net die vereniging se nuusblad *Boys' Life* van titelblad-illustrasies voorsien nie, maar ook kalenders en ander publikasies ontwerp waarin die Padvinderseed en die Padvinderswet sentraal gestaan het.

*Seun met stereoskoop (1922)*
As 'n beurswenner van die *Art Students League* het Rockwell as 17-jarige sy eerste kontrak as vryskutkunstenaar met die uitgewery *Condé Nast* gesluit en daarna illustrasies vir 'n verskeidenheid tydskrifte voorsien. In 1916 het hy sy eerste titelblad-ontwerp vir *The Saturday Evening Post* geskilder en was daarna 47 jaar lank aan dié tydskrif verbonde. Altesaam 322 titelblaaie het hy in dié tydperk ontwerp. Tussen 1926 en 1976 het Rockwell daarnaas die amptelike Padvinderskalender van illustrasies voorsien.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het sy werk patriotiese betekenis gekry toe hy aanplakbiljette vir die Kantoor vir Oorlogsinligting (*Office of War Information*) ontwerp het met uitbeeldings van die sogenaamde "Vier Vryhede".

As kunstenaar het Rockwell steeds 'n oog vir klein besonderhede gehad wat hy noukeurig vasgehou en op 'n realistiese manier uitgebeeld het. Sy motiewe en inspirasie het hy in die alledaagse lewe van Amerikaanse gesinne gevind, veral van dié in kleiner stedelike nedersettings, dikwels met 'n sin vir humor.

In 1977 het Rockwell die hoogste eerbewys in vredestye - die Vryheidsmedalje van die Amerikaanse president - uit die hand van president Gerald R. Ford ontvang.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90512957
* BNF: cb12273437d (data)
* CANTIC: a10846785
* DSI: 1227
* GND: 119336510
* IMDb: nm0734347
* ISNI: 0000 0000 8207 015X
* LCCN: n79039542
* LNB: 000276303
* NARA: 10582093
* NDL: 00454451
* NKC: xx0078923
* NLA: 35897046
* NLI: 000112317
* NLP: A36402692
* NSK: 000465613
* NTA: 068566522
* RERO: 02-A003753525
* RKD: 67481
* SNAC: w63g5crw
* SUDOC: 031538541
* TePapa: 37545
* Trove: 1136333
* ULAN: 500018505
* VIAF: 25410361
* WorldCat Identities: lccn-n79039542

 |