recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **witsterthert** (*Odocoileus virginianus*) is ’n mediumgroot hert wat inheems is aan die VSA, Kanada, Mexiko, Sentraal-Amerika en Suid-Amerika tot so ver suid as Peru en Bolivië. Dit is ook ingevoer na Nieu-Seeland, Kuba, Jamaika, Hispaniola, Puerto Rico, Bermuda, Bahamas en Klein Antille, asook sommige Europese lande soos Finland, Tsjeggië en Serwië.

In die Amerikas is dit die mees wydverspreide wilde hoefdier.

Taksonomie
----------

’n Waaksame wyfie hou haar stert omhoog.
Sommige kenners het probeer om die witsterthert in talle subspesies te verdeel volgens morfologiese verskille, maar genetiese studies het getoon daar is minder subspesies as die 30 tot 40 wat in die laaste eeu beskryf is. Die Florida Key-hert (*O. virginianus clavium*) en die Columbiese witsterthert (*O. virginianus leucurus*) word albei in Amerika as "bedreig" beskou, terwyl die Virginiese witstert (*O. virginianus virginianus*) een van die mees wydverspreide subspesies is. Die witsterthert het ’n groot genetiese variasie en kan by verskeie omgewings aanpas.

Beskrywing
----------

Die hert se pels is ’n rooierige bruin kleur in die lente en somer, en word grysbruin vir die herfs en winter. Hulle kan uitgeken word aan die wit onderkant van hul stert. Wanneer die diere waaksaam is, sal hulle hul stert lig om ander te waarsku. 

Witstertherte wissel in grootte; die Noord-Amerikaanse ram weeg gewoonlik sowat 50 kg, maar kan meer as 75 kg en tot 200 kg weeg. Die tropiese en Florida Keys-spesies is kleiner; wyfies kan so min as 25 kg weeg. Die diere se lengte wissel van 95 tot 220 cm, met ’n stert van 10 tot 36,5 cm, en die skouerhoogte kan tussen 53 en 120 cm wees.

Ramme het gewei (horings), en sommige wyfies ook. Sommige ramme se gewei het nie vertakkings nie – dit wissel na gelang van voeding, ouderdom en genetika. 

Witstertherte pas by baie omgewings aan. Hoewel hulle meestal as wouddiere beskou word, kom hulle ook op oop grasvlaktes, savannes en in gemengde bladwisselende riviervalleie voor. Hulle het ook goed aangepas in die Europese lande waar hulle ingevoer is.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Chroom(III)nitried |
| Struktuurformule vanStruktuurformule van  |
| Chemiese formule | TiN |
| Molêre massa | 66,003 [g/mol]  |
| CAS-nommer | 24094-93-7   |
| Voorkoms | swart vastestof   |
| Reuk | reukloos |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | 414,4 pm   |
| Ruimtegroep | Fm3m  |
| Nommer | 225   |
| Strukturbericht | B1 |
| Smeltpunt | > 1800 °C |
| Kookpunt |  |
| Digtheid | 5,9 [g/cm3] |
| Oplosbaarheid | onoplosbaar   |
| Cp(s) | 52,22 [J/molK] @ 298K  |
| Sɵf(s) | 37,72[J/molK] @ 298K |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Chroom(III)nitried** of **chroommononitried** is 'n verbinding van chroom in sy +3 oksidasietoestand met stikstof. Dit het die chemiese formule CrN. Daar is ook ander chroomnitriede soos Cr2N

Kristalstruktuur
----------------

Chroom(III)nitried kristalliseer in die haliet-struktuur, B1 in die strukturbericht-klassifikasie.

Chemiese eienskappe
-------------------

Die verbinding word gewoonlik vervaardig deur ammonolise van 'n geskikte chroomhoudende verbinding onder verhitting in 'n stroom van ammoniakgas. Daar is egter alternatiewe vir hierdie nitridering, soos die gebruik van 'n plasmaproses by atmosferiese druk met behulp van mikrogolwe en 'n gerigte gasstroom van stikstof of 'n mengsel van stikstof en waterstof. Die temperature op die teikenmateriaal wissel van 1183 to 1281 °C

Indien suurstof ook die teiken kan bereik kan ook chroom(III)oksied Cr2O3 neergelê word. Die omskakeling van die nitried na die oksied kan termodinamies beskryf word as:

{\displaystyle 2CrN+1,5O\_{2}\rightleftarrows Cr\_{2}O\_{3}+N\_{2}}
{\displaystyle \Delta G=\Delta G^{\ominus }+RTln(pN\_{2}\*pO\_{2}^{-3/2})}
{\displaystyle \Delta G^{\ominus }=904,474+0,107T[kJ/mol]}
Die dichroomnitriedfase Cr2N kan deur ontbinding teen hoër temperature verkry word:

{\displaystyle 4CrN\rightleftarrows 2Cr\_{2}N+N\_{2}}
{\displaystyle \Delta G=(212,420-0,1568T)+RTln(pN\_{2})[kJ/mole]}
Val Roseg met Piz Roseg
Die **Val Roseg** is 'n vallei van die Switserse Alpe, wat geleë is aan die noordekant van die Bernina-reeks in die kanton Graubünden (Engadin). Die vallei word gedreineer deur die *Ova da Roseg*, 'n sytak van die Flaz (Inn -kom), by Pontresina. Die grootste deel van die vallei is deel van 'n eksklaaf van die munisipaliteit van Samedan. Slegs die onderkant van Val Roseg lê in die munisipaliteit van Pontresina.

Roseg word as die belangrikste ligging, buite Pontresina op die bodem van die vallei, geag (1 999 m), aan die einde van die hoofpad. Twee berghutte wat deur die Switserse Alpeklub besit word, is in die vallei naby die gletsers geleë: die Coaz-hut (2 610 m) en die Tschierva-hut (2 584 m).

Die Val Roseg word omring deur die hoogste berge van Graubünden en Oos-Switserland. Die hoogste spitse is Piz Bernina (4 049 m), Piz Scerscen (3 971 m) en Piz Roseg (3 937 m). Die suidelike boonste vallei is swaar gegletser: bestaande uit die Roseg-gletser aan die westekant en die Tschierva-gletser aan die oostekant. Die meer Lej da Vadret, wat gedurende die 20ste eeu aan die onderkant van die Roseg-gletser gevorm het, is die grootste meer van die vallei.

Val Roseg - met Piz Bernina, Piz Scercen en Piz Roseg (in die wolke).
Die watervloei in Val Roseg se gevlegde rivierstelsel word sedert die laat 90's bestudeer.  Onlangse wetenskaplike studies fokus hoofsaaklik op die uitwerking van klimaatsverandering op die biodiversiteit in sy klein alpiene strome.
**Joseph Dweba** (\* 25 Oktober 1995, Carletonville) is ’n Suid-Afrikaanse rugbyspeler wat in die Superrugbyreeks vir die Cheetahs, en in die Curriebeker vir die Vrystaat Cheetahs op haker speel.

Loopbaan
--------

### Goue Leeus / Suid-Afrikaanse Skole

Dweba se eerste provinsiale verteenwoordiging was in 2011 toe hy vir die Goue Leeus se onder 16-span vir die Grant Khomo-week gekies is.

Twee jaar later het hy dieselfde provinsie by die Craven-week in Polokwane verteenwoordig. Hy het in al drie wedstryde gespeel waaronder die hoofwedstryd teen die Westelike Provinsie. Hy is daarna gekies om vir die Suid-Afrikaanse Skolespan en het in Augustus 2013 wedstryde teen Engeland, Frankryk en Wallis gespeel.

### Vrystaat Cheetahs / Suid-Afrika Onder-20

Vir die 2014-seisoen is Dweba na Bloemfontein waar hy hom by die Vrystaat Cheetahs aangesluit het. In daardie jaar is hy ingesluit in die Suid-Afrikaanse o/20-span vir die Junior Wêreldbekertoernooi in Nieu-Seeland. Hy was ’n plaasvervanger in sy span se oorwinning van 33-24 teen Nieu-Seeland en het weer van die bank af in die eindstryd teen Engeland opgedraf, wat Suid-Afrika met 21–20 verloor het. Hy het ook in 2014 vir die Vrystaat se o/19-span in dié ouderdomsgroep se Curriebeker gespeel.

Nadat hy 'n enkele wedstryd vir die Bloemfontein Crusaders in die Gemeenskapsbeker gespeel het, is Dweba ingesluit in die Vrystaat se span vir die 2015 Vodacombeker. Hy het sy provinsiale eersterangse debuut teen die SWD Arende gemaak in ’n wedstryd wat sy span met 17–33 verloor het. Daardie jaar is hy weer ingesluit by die Suid-Afrikaanse o/20-span. Hierdie span het ’n wedstryd teen ’n Varsitybeker-droomspan gespeel met Dweba in die beginspan. Daarna is hy ingesluit in ’n toergroep wat na Argentinië gereis het en waar hy in altwee wedstryde gespeel het. MEt die span se terugkeer uit Argentinië is hy ingesluit in die finale span vir die 2015 Junior Wêreldbekertoernooi in Italië. Suid-Afrika het die toernooi in die derde plek afgesluit met ’n oorwinning teen Frankryk, ’n wedstryd waarin Dweba ’n plaasvervanger was.
Die osoongat bo Antarktika in 2006
**Osoonuitputting** bestaan ​​uit twee verwante gebeure wat sedert die laat 1970s waargeneem is: 'n bestendige verlaging van ongeveer vier persent in die totale hoeveelheid osoon in die aarde se atmosfeer (die osoonlaag), en 'n veel groter afname in stratosferiese osoon rondom die aarde se poolgebiede in die lente. Laasgenoemde verskynsel word die osoongat genoem. Bykomend tot hierdie stratosferiese gebeure is daar ook lente pooltroposferiese osoonuitputtinggebeurtenisse.

Oorsaak
-------

Die hoofoorsaak van osoonuitputting en die osoongat is vervaardigde chemikalieë, veral vervaardigde halogenokoolstof-verkoelingsmiddels, oplosmiddels, dryfmiddels en skuimafblaasmiddels (chloorfluorkoolstowwe (CFK's), ens.), bekend as osoonafbrekende middels. Hierdie verbindings word deur vermenging na die stratosfeer vervoer nadat hulle van die oppervlak vrygestel is. In die stratosfeer stel hulle halogeenatome vry deur fotodissosiasie, wat die afbreek van osoon (O3) in suurstof (O2) kataliseer. Daar is waargeneem dat albei soorte ozonuitputting toeneem namate die gebruik van halogenokoolstowwe toeneem.

Wêreld se reaksie
-----------------

Uitputting van die osoon en die osoongat het wêreldwyd kommer gewek oor verhoogde kankerrisiko's en ander negatiewe gevolge. Die osoonlaag voorkom dat skadelikste golflengtes van ultravioletlig (UV) deur die aarde se atmosfeer beweeg. Hierdie golflengtes veroorsaak velkanker, sonbrand, permanente blindheid en katarakte, sowel as om plante en diere te benadeel. Hierdie bekommernisse het gelei tot die aanvaarding van die Montreal-protokol in 1987, wat die produksie van CFK's, halogene en ander osoonafbrekende chemikalieë verbied.

Die verbod het in 1989 in werking getree. Osoonvlakke het teen die middel van die negentigerjare gestabiliseer en in die 2000's begin herstel, omdat die verskuiwing van die straalstroom in die suidelike halfrond na die suidpool opgehou het en selfs sou omkeer. Die herstel sal na verwagting in die volgende eeu voortduur, en die osoongat sal na verwagting teen 2075 weer so groot wees as voor 1980. In 2019 het NASA berig dat die osoongat die kleinste was sedert dit vir die eerste keer in 1982 ontdek is.

Die Montreal-protokol word beskou as die suksesvolste internasionale omgewingsooreenkoms ooit.

Sien ook
--------

* Aardverwarming
* Klimaatverandering
'n **Reservoir** (/ˈrɛzərvwɑːr/; uit Frans *réservoir*) is meestal 'n vergrote natuurlike of kunsmatige meer wat gemaak is met behulp van 'n dam om vars water op te gaar en te stoor.

Reservoirs kan op verskillende maniere geskep word, insluitend die onderbreking van 'n waterloop wat 'n bestaande watermassa afvoer om 'n opdamming daarin te vorm, deur opgrawings, of die bou van 'n aantal keermure of damme.

Gedefinieer as 'n stoorplek vir vloeistowwe, kan reservoirs water of gasse bevat, insluitend koolwaterstowwe. Tenkreservoirs stoor dit in tenks op grondvlak, verhewe of begrawe. Die meeste ondergrondse reservoirs word gebruik om vloeistowwe, hoofsaaklik water of petroleum, onder die grond te stoor.

Bronne
------

* *Capel Celyn, Ten Years of Destruction: 1955–1965*, Thomas E. Cyhoeddiadau Barddas & Gwynedd Council, 2007, ISBN 978-1-900437-92-9.
* Construction of Hoover Dam: a historic account prepared in cooperation with the Department of the Interior. KC Publications. 1976. ISBN 0-916122-51-4.
* Smith, S. et al. (2006) *Water: the vital resource*, 2nd edition, Milton Keynes, The Open University.
**Virginia Elena Raggi** (18 Julie 1978 in Rome) is 'n Italiaanse advokaat en politikus in die party MoVimento 5 Stelle (M5S, «Vyfsterbeweging»). Sy is in Rome gebore en grootgemaak. Ná haar studies in die regte aan die Universiteit Roma Tre was sy as patenteprokureur in Rome werksaam.

Raggi, wat ná die geboorte van haar seun tot die politiek toegetree het en lid van Rome se stadsraad was, is op 22 Junie 2016 met 67,2 persent van die uitgebragte as burgemeesteres van haar geboortestad Rome en die Metropolitane Stad Rome verkies as die eerste vrou wat hierdie amp in die lang geskiedenis van die stad beklee. Die amp word as een van die moeilikste in Italië beskryf, gegewe die negatiewe invloed van nepotisme en korrupsie op die munisipale besluitnemingsprosesse wat aan Rome die reputasie van onregeerbaarheid gegee het.

Die knellendste kwessies is Rome se groot skuldlas wat twee keer so groot is soos sy jaarlikse begroting, vullisverwydering (Rome se vullisverwerkingsaanlegte is nie meer in staat om die hoofstad se afval te hanteer nie, omliggende munisipaliteite is nie meer bereid om Rome se vullis op hulle stortterreine te aanvaar nie, terwyl ook die vullisuitvoer na Oostenryk intussen gestaak is en 'n nuwe ooreenkoms met Swede gesluit moes word), die slegte toestand van Rome se padnetwerk en openbare vervoer wat as bankrot beskou word ('n derde van alle busse is buite bedryf gestel, terwyl vervaardigers intussen weier om nuwe voertuie af te lewer uit vrees dat hulle nie betaal word nie).

Op 25 Oktober 2019 het vakbondlede en medewerkers van munisipale ondernemings aan 'n staking deelgeneem en Raggi se bedanking geëis.
**Condoleezza Rice** (gebore op 14 November 1954 in Birmingham, Alabama) was die 66ste Amerikaanse Minister van Buitelandse Sake (Engels: *United States Secretary of State*) en die tweede politikus wat hierdie amp in die regering van President George W. Bush beklee het. Rice is die eerste Afro-Amerikaanse vrou, tweede Afro-Amerikaanse politikus (na Colin Powell, haar voorganger wat in die tydperk tussen 2001 en 2005 as Minister van Buitelandse Sake gedien het) en tweede vrou (na Madeleine Albright, wat die amp tussen 1997 en 2001 beklee het) wat as hoof van die Departement van Buitelandse Sake gedien het.

Condoleezza Rice was President Bush se Raadgewer oor Nasionale Veiligheid tydens sy eerste ampstermyn (2001–2005). Voordat sy 'n pos in die Bush-administrasie beklee het, was Rice 'n professor in politieke wetenskap aan die Stanford-universiteit, waar sy tussen 1993 en 1999 as provoos gedien het.

In die regering van President George H.W. Bush het sy gedurende die ontbinding van die Sowjetunie en die Duitse hereniging ook die pos van Raadgewer oor Sowjet- en Oos-Europese Sake gedien. Sy het 'n uitstekende begrip van Russies en praat daarnaas ook Duits, Frans en Spaans.

Teen die begin van haar ampstermyn as Minister van Buitelandse Sake het Rice haar vir die vinnige demokratisering van die Midde-Ooste uitgespreek en 'n pioniersrol by die toepassing van haar Diplomasie van Verandering gespeel. Haar beleid, wat die Amerikaanse steun vir demokraties verkose regerings beklemtoon het, is met die oorwinning van die radikale Palestynse Hamas-beweging, wat 'n meerderheid van die uitgebragte stemme in die Palestynse gebiede op hom verenig het, alhoewel dit Islamitiese terreur teen Israel steun, 'n nekslag toegedien. 'n Ander vraagstuk was die voortgesette Amerikaanse steun vir nie-demokratiese stelsels in lande soos Egipte en Saoedi-Arabië. Nogtans het haar beleid en haar uitgesproke diplomatieke styl verseker dat sy in die media erkenning as 'n sterk leierfiguur gekry het.

Condoleezza Rice is in die jare 2004 en 2005 deur die tydskrif *Forbes* as die magtigste vrou ter wêreld geranglys en in 2006 as die tweede magtigste na die Duitse oud-bondskanselier Angela Merkel.
|  |  |
| --- | --- |
|  | Hierdie artikel bevat nie ’n bronnelys nie, wat beteken dat die inhoud nie geverifieer kan word nie. Enige bevraagtekende inligting mag dus ook mettertyd verwyder word. Help Wikipedia deur betroubare bronne tot die artikel by te voeg.
 |

Wapenskild van die tweede Hertogdom van Boergondië en later die Franse provinsie Boergondië
Boergondië binne die Frankiese Ryk.
**Boergondië** (Frans: *Bourgogne*; Duits: *Burgund*) is 'n saggies golwende landskap in die hartland van die latere Frankiese Ryk wat sy naam aan die Boergondiërs te danke het, 'n Germaanse stam wat in die 5de eeu n.C. hul oorspronklike tuisland in Agter-Pommere aan die Oossee verlaat het om hulle in die vrugbare Saônevallei te vestig en hier hul eie koninkryk te stig. Die Boergondiese Koninkryk is in die 6de eeu deur die Franke verower. Die laaste Boergondiese koning, Sigismund, is in 523 tereggestel.

Boergondië, wat oorspronklik deur Kelte en later deur 'n Gallo-Romeinse bevolking bewoon is, is later verdeel, waarby die westelike deel as Hertogdom van Boergondië (Frans: *Duché de Bourgogne*) en die oostelike deel as Graafskap van Boergondië (Frans: *Comté de Bourgogne*) voortbestaan het. Die Hertogdom van Boergondië is die bekendste van hierdie twee geweste. Die Hertogdom van Boergondië het in 1542 as die Generaliteit van Boergondië (*Généralité de Bourgogne*) 'n provinsie van Frankryk onder die Franse kroon geword, terwyl die Graafskap van Boergondië voortbestaan het as die provinsie Franche-Comté, letterlik *vry graafskap*. 

Die historiese Boergondië strek tans oor twee staatsgebiede, dié van Frankryk en van Switserland. Die hedendaagse administratiewe *gewes* van Boergondië kom grootliks ooreen met die voormalige Hertogdom van Boergondië.

Vandag word in die streek (een van Frankryk se belangrikste wynproduserende gebiede) nog talle oorblyfsels van die Romeinse beskawing asook talle kerke en katedrale in die Romaanse boustyl aangetref. Ná die verval van die Karolingiese Ryk het Boergondië in die 11de en 12de eeu 'n nuwe bloeitydperk beleef en gelykertyd met die monastiese hervormingsbeweging van Cluny en die stigting van die Cisterciënse-orde tot die sentrum van 'n geestelike vernuwing ontwikkel wat groot dele van Europa sou raak.

In die 15de eeu het Boergondië, waarby intussen ook 'n aantal aangrensende gebiede ingesluit is, onder hertog Filips die Goeie uit die huis van Valois, tot een van die welvarendste en magtigste state in Europa ontwikkel.
**Jacques Pauw** is 'n Suid-Afrikaanse ondersoekende joernalis. Hy was medestigter van en joernalis vir die anti-Apartheid-koerant *Vrye Weekblad* en uitvoerende vervaardiger van die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie se aktuele nuusprogram *Special Assignment*. Hy het sy televisieloopbaan in 1994 begin, en spesialiseer in dokumentêre films oor die vasteland van Afrika. 

Deur sy joernalistieke loopbaan het Pauw kriminele aktiwiteite in die onderwêreld van Suider-Afrika ondersoek en gruweldade wat deur regerings regoor die Afrika-kontinent gepleeg is, aan die lig gebring. Sake wat deur Pauw se dokumentêre rolprente gedek word, sluit in die Rwandese volksmoord, die Oorlog in Darfoer, en die polisie se doodsgroepe in Suid-Afrika onder apartheid. 

In November 2017 het Suid-Afrika se staatsveiligheidsagentskap (SSA) kriminele klagte teen Pauw gebring weens aansprake wat in sy boek, "The President's Keepers" gemaak is. Die Suid-Afrikaanse polisie het in Februarie 2018 op sy huis toegeslaan.

Aftrede
-------

In 2014 het Jacques Pauw uit die joernalistiek getree. Hy was destyds die hoof van ondersoeke by Media24-koerante. Hy was drie dekades lank ’n joernalis, voor die drie jaar lange onderbreking ná aftrede waartydens hy (en sy vrou) ’n restaurant begin en bestuur het. Pauw was die meeste van daardie tyd as die sjef by die restaurant, *Red Tin Roof*, in Riebeek-Kasteel.

Erkenning en eerbewyse
----------------------

Pauw se werk is regoor die wêreld vertoon en hy het verskeie nasionale en internasionale toekennings ontvang, insluitend die Toekenning vir Uitstaande Internasionale Ondersoekende Verslaggewing, die Media-instituut van Suider-Afrika se toekenning vir ondersoekende joernalistiek en die *Young African Leadership Award.*

Pauw is twee keer aangewys as CNN se Afrika-joernalis van die jaar en hy het ook die Vodacom-joernalis van die jaar-toekenning in Suid-Afrika ontvang. In 2007 het hy die Nakasa-toekenning vir Media-integriteit gewen.

Bibliografie
------------

* 1991: *In the Heart of the Whore: The Story of Apartheid’s Death Squads*
* 1997: *Into the Heart of Darkness: Confessions of Apartheid’s Assassins*
* 2007: *Dances with Devils: A Journalist’s Search for Truth*
* 2009: *Little Ice-Cream Boy*
* 2012: *Rat Roads: One Man’s Incredible Journey*
* 2017: *The President's Keepers: Those Keeping Zuma in Power and out of Prison*

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 1153638266
* ISNI: 0000 0000 6702 0525
* LCCN: n92038003
* NTA: 108581292
* SUDOC: 102428891
* VIAF: 36107958
* WorldCat Identities: lccn-n92038003

 |
Die **Hyksos** (Egipties: *heqa chasesjet*, "heersers van die buiteland") was ’n volk of ’n kombinasie van volke uit Wes-Asië wat die oostelike Nyldelta oorgeneem en so ’n einde gebring het aan die 13de Dinastie van Antieke Egipte. Dit was ook die begin van die Tweede Oorgangstydperk.

Kanaänitiese bevolkings het aan die einde van die 12de Dinastie, omstreeks 1800 v.C. vir die eerste keer in Egipte hul verskyning gemaak en ’n onafhanklike ryk gevestig. Die Kanaänitiese heersers van die delta het hergroepeer in die 14de Dinastie en het saam met die 13de Dinastie bestaan wat in Itjtawy gebaseer was. Die mag van die 13de en 14de Dinastie het stelselmatig afgeneem, waarskynlik weens droogte en hongersnood, en omstreeks 1650 v.C. is albei deur die Hyksos verower. Dié het hul eie dinastie, die 15de Dinastie, gestig. Die verval van die 13de Dinastie het ’n magsvakuum in die suide geskep wat gelei het tot die 16de Dinastie wat in Thebe gebaseer was en moontlik ook ’n plaaslike dinastie in Abydos. Albei is eindelik deur die Hyksos verower – net vir ’n kort rukkie in Thebe. 

Daarna het die 17de Dinastie beheer van Thebe oorgeneem en vir ’n ruk in vrede saam met die Hyksos-konings regeer, moontlik as hul leenhere. Eindelik het Seqenenre Tao, Kamose en Ahmoses oorlog teen die Hyksos gevoer en hul laaste koning omstreeks 1550 v.C. uit Egipte verdryf.
'n Dubbelpunt.
'n **Dubbelpunt** is 'n leesteken gevorm deur twee punte bo op mekaar te plaas.

Dubbelpunt as leesteken
-----------------------

Wanneer die dubbelpunt as leesteken gebruik word, is daar geen spasie vóór die dubbelpunt nie, maar wel 'n spasie ná die dubbelpunt.

Die dubbelpunt word gebruik om '**n reeks sake wat in 'n sin opgenoem word**, in te lei. Byvoorbeeld:

* *Suid-Afrika het drie riviere wat in die Atlantiese Oseaan invloei: die Oranje-, Berg- en Olifantsrivier.*
* *Onthou om die volgende saam te bring: slaapsak, flits, waterbottel en hoed.*

'n Dubbelpunt word gebruik **vóór 'n aanvulling of 'n verduideliking** wat ná ’n voorafgaande sin verwag word. Byvoorbeeld:

* *Jy moet kennis neem: Die duiwel haal jou wanneer jy laat is!*
* *Die reël is duidelik: samestellings word vas geskryf.*

Die dubbelpunt word gebruik vóór woorde wat in die **direkte rede** aangehaal word. Byvoorbeeld:

* *Professor Smith sê: "Sorg dat julle julle opdragte betyds inhandig."*
* *Willem verduidelik: "Vir alle praktiese doeleindes is die Suid-Afrikaanse riviere nie bevaarbaar nie."*

Dubbelpunt in tegniese notasie
------------------------------

As die dubbelpunt gebruik word om **deling in wiskunde** aan te dui, kom daar 'n spasie voor én na die dubbelpunt. Byvoorbeeld:

* *d : a = c : b*
* *300 : 3 = 100*

By **wiskundige verhoudings** moet daar nie spasies weerskante van die dubbelpunt geplaas word nie. Byvoorbeeld:

* *Die verhouding van laerskool-  tot hoërskoolleerlinge is 15:8*.

As daar **na 'n teks verwys** word (soos 'n Bybelvers, of in akademiese literatuur), kom daar gewoonlik nie 'n spasie voor of na die dubbelpunt nie. Byvoorbeeld:

* *Ons vind dié woorde in Psalm 81:4.*
* *Verwey (2008:87) het oortuigend aangetoon dat...*

Daar kom ook geen spasies voor of na die dubbelpunt in **tydnotasie** nie. Byvoorbeeld:

* *Die aanbieding begin om 18:30.*

Hoof- of kleinletters ná die dubbelpunt
---------------------------------------

* Indien daar 'n volsin op die dubbelpunt volg, begin daardie volsin met 'n hoofletter.

Bv: Hiervan kan jy seker wees: Die son gaan more skyn.

* 'n Woord of frase wat op 'n dubbelpunt volg, word met 'n kleinletter geskryf. Bv: Hy kan net een ding sê: nee.

Bron
----

Afrikaanse woordelys en spelreëls, 2017. Kaapstad: Pharos
'n Kalomelelektrode
**Kalomelelektrode** is 'n wyd gebruikte referentie-elektrode in die elektrochemie.

Die elektrode bestaan uit 'n platinumdraad wat in elektriese kontak met 'n klein hoeveelheid vloeibare kwik staan. Op hierdie vloeistof is 'n laag kwik(I)chloried (in die mineralogie as kalomel bekend) wat in 'n elektrolitiese oplossing van kaliumchloried gedompel is. Die geheel is ingesluit in 'n buis van glas wat 'n vulopening het om die elektrolietoplossing by te kan vul. Die buis het gewoonlik 'n poreuse prop waardeur dit in elektriese kontak met die ander kompartement van die elektrochemiese sel gebring kan word. Die kaliumchloriedoplossing het gewoonlik een van drie konsentrasies:

* 1 [mol/L] - die normaalkalomeleletrode
* 0,1 [mol/L] - die desinormaalelektrode
* 'n versadigde oplossing - die versadigde kalomelelektrode

Die elektrodereaksie kan geskryf word as:

{\displaystyle Hg\_{2}Cl\_{2}(s)+2e^{-}\rightleftarrows 2Hg(l)+2Cl^{-}}
Hierdie proses is 'n kombinasie van twee ewewigte, waarvan een die oplosbaarheidsproduk van kalomel behels. (Dit is volledig analoog aan die silwerchloriedelektrode. Sien daar.).

Die elektrodepotensiaal hang af van die chloorkonsentrasie volgens die Nernstvergelyking:

{\displaystyle E=E^{\ominus }+{\frac {RT}{F}}log([Cl^{-}])}
Die waardes is goed bekend en baie stabiel. Teen 25° is dit

* normaal: +0,283 V
* desinormaal: +0,336 V
* versadig: +0,224V

Kalomelelektrodes kan as anodes of as katodes gebruik word. Solank die buis nie breek nie is die elektrode veilig om te gebruik. Deur die lae oplosbaarheid van kalomel en die groot konsentrasie van chloried is die konsentrasie van kwikione baie klein. Tog word die kalomelelektrode geleidelik vervang deur die silwerchloriedelektrode, omdat dit minder kans op besoedeling of vergiftiging gee wanneer dit breek.
'n Heteroseksuele verhouding word dikwels deur die voltrekking van die huwelik bevestig
**Heteroseksualiteit** is die beskrywing van 'n seksuele identiteit waar 'n persoon primêr seksueel aangetrek word tot die teenoorgestelde geslag. Daarnaas kom homoseks

ualiteit voor, waar die aantrekking tot dieselfde geslag is, en biseksualiteit, waar die aantrekking tot beide geslagte is, hoewel selde in presies dieselfde mate.

Hoewel daar geraam word dat tot 'n derde van alle volwasse mans 'n gay ervaring tot by orgasme gehad het, is net 'n geskatte twee tot vier persent van alle mans uitsluitlik gay. Die voorkoms van biseksualiteit is selfs moeiliker om te bepaal. As alle gay en biseksuele mense van die totaal afgetrek word, kan die voorkoms van heteroseksualiteit op ruim 90% van die bevolking geskat word.

Dit hang egter baie af van omstandighede. In sekere gevalle, waar daar geen of min moontlikheid vir heteroseksuele geslagsomgang is (soos in tronke of koshuise van skole met nét seuns óf meisies), word heteroseksuele omgang tydelik prysgegee. Dit beteken egter nie dat mense wat dan aan gay seks deelneem, nie meer heteroseksueel is nie. Die bewering is al gemaak dat vroue emosioneel nader aan mekaar kan wees as aan 'n man, maar solank hulle nie omgang het nie, is hulle heteroseksueel, terwyl die teenoorgestelde van mans waar is: hulle kan met mekaar omgang hê, maar solank hulle nie emosioneel by mekaar betrokke raak nie, is hulle nie gay nie. Dit is egter 'n hoogs aanvegbare stelling met min navorsing om dit te bewys.

Bronne
------

* The Diagram Group, *Man's Body - An Owner's Manual*; Bantam Books; London, 1983.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX5254453
* BNF: cb135441502 (data)
* GND: 4159748-5
* LCCN: sh93008585
* NKC: ph120692

 |
Die **Black Panther** (regte naam: **T'Challa**) is 'n superheld in Amerikaanse strokiesverhale van Marvel Comics. Hy is 'n mutant, 'n menslike subspesie met spesiale magte. Hy is geskep deur die skrywer-redakteur Stan Lee en die kunstenaar Jack Kirby, en verskyn die eerste keer in *Fantastic Four* #52 (Julie 1966).

T'Challa word uitgebeeld as die koning en beskermer van die fiktiewe Afrikaland Wakanda. Benewens die verhoogde vermoëns wat hy gekry het deur antieke Wakanda-rituele, wat die drink van die sap van die hartvormige krui insluit, maak T'Challa staat op sy geleerdheid in wetenskap, kennis van sy land se tradisies, strawwe fisieke oefening, vegkuns en toegang tot rykdom en gevorderde Wakanda-tegnologie om sy vyande te beveg.

Held uit Afrika
---------------

Chadwick Boseman.
Black Panther is die eerste protagonis met 'n Afrikaherkoms en verskyn in strokiesboeke 'n paar jaar voor vroeë swart helde soos Marvel Comics se Falcon (1969), Luke Cage (1972) en Blade (1973), of DC Comics se John Stewart as die Green Lantern (1971). In een storielyn word die Black Panther-mantel gedra deur Kasper Cole, 'n veelrassige polisieman van New York. Cole het later die bynaam White Tiger aangeneem en 'n bondgenoot van T'Challa geword. 

Toe laasgenoemde vir 'n kort ruk in 'n koma was, is die rol van die Black Panther en leier van Wakanda aan sy suster, Shuri, oorgedra.

Black Panther het al talle kere in televisieprogramme, rolprente en videospeletjies verskyn. Chadwick Boseman het die rol van T'Challa vertolk in "Phase Three" van die Marvel Cinematic Universe-flieks: *Captain America: Civil War* (2016), *Black Panther* (2018), *Avengers: Infinity War* (2018) en *Avengers: Endgame* (2019), en was nadoods die stem van wisselende weergawes van die karakter in die eerste seisoen van die animasiereeks *What If...?* (2021). 

Ná Boseman se dood in 2020 het Letitia Wright, wat in vorige rolprente die rol van Shuri vertolk het, by hom oorgeneem as die Black Panther in *Black Panther: Wakanda Forever* (2022).

Skakels
-------

* Die oorsprong van Black Panther en Wakanda
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: n2016004081
* VIAF: 57145541836296601828
* WorldCat Identities: lccn-n2016004081

 |
[[Lêer:MD water.gif|duimnael|320px|Molekulêre dinamika-simulasies word dikwels gebruik om biofisiese stelsels te bestudeer. Hier uitgebeeld is 'n 100 ps simulasie van water.]
'n **Molekuuldinamieksimulasie** is 'n rekenkundige metode wat daartoe dien om te voorspel hoe dele van 'n molekuul, byvoorbeeld enkele atome, met verloop van tyd beweeg.
Dit is gebaseerd op 'n statiese driedimensionele struktuur wat onder andere deur X-straalkristallografie, elektronmikroskopie of kernmagnetieseresonansie bepaal kan word. 

Hoefsaaklik word die berekening met behulp van kragvelde uitgevoer wat interaksies tussen atome of atoomgroepe volgens formules van die klassiese meganika beskryf, omdat sulke benadering minder berekeningstyd verg as 'n presiesere model op die grondslag van kwantummeganika.

Een gebied waarop molekuuldinamieksimulasies benut word, is die biomediese navorsing waar kwessies soos die effek van mutasies op proteïenstrukture of die ondersoek van intermolekulêre interaksies belangrike toepassings is. Deur te ontleed watter kontakte byvoorbeeld 'n potensiële nuwe geneesmiddel met sy teiken vorm, kan sonder duur en ingewikkelde eksperimente 'n eerste onderskeiding tussen waarskynlik doeltreffende en vermoedelik vals positiewe stowwe verkry word. Daar bestaan sommige deels kostelose programme soos NAMD, AMBER of gromacs waarmee molekuuldinamieksimulasies vir gewone proteïene en kernsure relatief maklik deurvoerbaar is. Dit is egter belangrik om nie te vergeet dat die realiteit daarby slegs nageboots word nie sodat die afgeleide stellings beslissend van die gekose parameters se kwaliteit afhang.

Molekuuldinamieksimulasie is ook "statistiese meganika deur getalle" genoem, en "Laplace se visie van Newtonse meganika" om die toekoms te voorspel deur die natuur se kragte te animeer en insig in molekulêre beweging op 'n atoomskaal toe te laat.
**Johannes Nicolaas Brits** (21 Februarie 1790 - 7 April 1875) was die eienaar van die plaas Bloemfontein wat later aan Maj Warden verkoop is. Hy was ook die eienaar van Roodekopjes wat deur sy Pa Gerrit Brits besit is waar die dorp Brits vandag geleë is.

Geskiedenis
-----------

Bloemfontein was die setel van die parlement van die Oranje-Vrystaat (1893) en 'n standbeeld van Generaal Christiaan de Wet is hier opgerig. As 'n nalatenskap van die Groot Trek is die Bloemfonteingebied reeds as plaas bewoon deur die Voortrekker, ene J. N. Brits. Die dorp is in 1850 die eerste keer as 'n woongebied verklaar, vier jaar voor die stigting van die Oranje-Vrystaat. In 1899 is die Bloemfontein Konferensie in Bloemfontein gehou, wat (sonder sukses) gepoog het om die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog te vermy. Die behoefte aan 'n perdesiekte-vrye gebied gedurende die Anglo-Boereoorlog het meegebring dat ene Majoor H. D. Warden hier gevestig het. Op 13 Maart 1900 het Britse magte die stad oorgeneem.

Nalatenskap
-----------

Die dorp van Brits, is na hom vernoem.
**Sint Tichon** (Russies: Тихон; 31 Januarie [O.S. 19 Januarie] 1865) 1865 – 7 April 1925) was van 1917 tot 1925 tydens die vroeë jare van die Sowjetunie die elfde Russies-Ortodokse patriarg van Moskou en die hele Rusland. Hy is op 31 Januarie 1865 in Toropets gebore as **Wasili Iwanowitsj Bellawin** (Василий Иванович Беллавин).

Vroeë lewe
----------

Van 1878 tot 1883 het Bellawin aan die Pskof-kweekskool studeer en in 1888, op 23-jarige ouderdom, as ’n niegeestelike aan die teologiese akademie in Sint Petersburg gegradueer. Hy het na Pskof teruggekeer en ’n instrukteur in morele en dogmatiese teologie aan die kweekskool geword. In 1891 het hy op 26 jaar sy kloostergelofte afgelê en die naam Tichon gekry. Hy was daarna biskop van Lublin en daarna Alaska, wat toe nog deel van Rusland was. Terwyl hy in Noord-Amerika gewoon het, het hy ’n Amerikaanse burger geword.

Hy het in 1907 na Rusland teruggekeer en is aangestel as biskop van Jaroslawl. Ná ’n draai in Vilnius, Litaue, is hy op 21 Junie 1917 verkies tot biskop van Moskou. Hy het op 15 Augustus van dié jaar aartsbiskop geword en op 5 November patriarg.

Patriargaat
-----------

Gedenkplaat vir Sint Tichon in Vilnius, Litaue.
Tydens die Russiese Burgeroorlog ná die 1917-rewolusie is die patriarg as anti-Bolsjewisties beskou en die nuwe regering het baie lede van die Russies-Ortodokse Kerk in hegtenis geneem of tereggestel. Tichon was openlik gekant teen die teregstelling van tsaar Nikolaas II en sy gesin in 1918 en het beswaar aangeteken teen die Kommuniste se aanvalle op die Ortodokse Kerk en die nasionalisering van kerkeiendom.

Tydens die hongersnood in 1922 is die patriarg daarvan aangekla dat hy ’n saboteur is en hy is van April 1922 tot Junie 1923 in die Donskoi-klooster aangehou. Onder druk van die staat het hy verskeie boodskappe gestuur waarin hy onder andere sê dat hy "nie meer ’n vyand van die Sowjet-mag is nie". Desondanks het die Oosters-Ortodokse Kerk Tichon bly steun.

In 1923 is Tichon afgesit deur ’n Sowjet-geborgde raad van die sogenaamde "Lewende Kerk". Daar is onder meer besluit hy sou voortaan net ’n gewone burger – Wasili Bellawin – wees. Sy afsetting is nooit deur die Russies-Ortodokse Kerk erken nie en word daarom as ongeldig beskou deur die Kerk sowel as die Russiese Federasie.

In 1924 het die patriarg siek geword en op 25 Maart (ou styl)/7 April 1925 is hy oorlede. Hy is in 1981 deur die biskoppe-sinode van die oorsese Russiese kerk as heilige verklaar en in 1989 deur die Moskouse patriargaat.

**Feesdae**: 7 April (ou styl 25 Maart) – afsterwe; 9 Oktober (ou styl 26 September) – heiligverklaring
'n Bosluis wat op 'n hond gesit het. Die penpunt is vir grootte-aanduiding.
'n **Bosluis** is 'n klein uitwendige parasiet wat tot die superfamilie *Ixodoidea* behoort. Hulle is verwant aan spinnekoppe en behoort saam met hulle tot die klas *Arachnida*. Bosluise lewe van die bloed van gewerwelde diere: hulle byt vas aan die vel van 'n mens of huid van 'n dier deur hulle haakvormige tande waar hulle dan ure of selfs dae van hul gasheer se bloed kan drink. Hulle kan ook verskeie ernstige siektes soos tifuskoors, loopgraafkoors, Rocky Mountain-koors, vlektifus en Lyme-siekte oordra.

'n Bosluis se byt is meestal nie pynlik nie, trouens, mens voel dit gewoonlik glad nie en sal slegs bewus wees van 'n bosluis wanneer dit op die vel raakgesien word. Verskeie soogdiere, reptiele en voëls is dikwels die teiken van bosluise.

'n Wyfie kan meer as 20 000 eiers op 'n slag lê nadat sy haar vol bloed gedrink het.

Bosluisbyte
-----------

Indien 'n bosluis met die vingers afgetrek word, is daar 'n gevaar dat ('n gedeelte van) die kop in die wond kan agterbly. Indien 'n olierige stof, soos petroleumjellie, op die bytplek aangebring word, sal die bosluis sy byt verslap, wat dit makliker maak om af te trek. Bytplekke moet altyd goed ontsmet word en, indien daar tekens van koors of infeksie is, moet 'n dokter geraadpleeg word.

Sien ook
--------

* Kongokoors, siekte wat deur bosluise veroorsaak word.
* Bosluisbytkoors, siekte wat deur bosluisbyte veroorsaak word.

Bronnelys
---------

* *Bosluise* in Wêreldspektrum, volume 23. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (Edms) Bpk.
* Olivier, W. (2003). *Staproetes in Suid-Afrika*. Geïllustreerde uitgawe. Struik Uitgewers. ISBN 1-86872-789-0, 9781868727896

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb11975388k (data)
* GND: 4190559-3
* LCCN: sh85135253
* NKC: ph161695

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q10304508
* BugGuide: 91218
* EoL: 217
* EPPO: 1IXODO
* Fauna Europaea: 10618
* Fossilworks: 189897
* GBIF: 1425
* iNaturalist: 51672
* ITIS: 733323
* NCBI: 6935
* WoRMS: 760684

 |
Chroesjtsjof en Stalin in 1936 in die Kremlim.
Die **Chroesjtsjof-ontdooiing** (Russies: хрущёвская о́ттепель, *chroesjtsjofskaja ottepel*), of kortweg die **Ontdooiing** (О́ттепель), verwys na die periode van die middel 1950's tot die vroeë 1960's toe politieke onderdrukking en sensuur in die Sowjetunie verslap is en miljoene Sowjet-burgers uit die Goelag bevry is danksy Nikita Chroesjtsjof se beleid van de-Stalinisasie en vreedsame naasbestaan met ander lande.

Dit het moontlik geword ná die dood van Josef Stalin in Maart 1953. Chroesjtsjof het Stalin se wandade op die 20ste kongres van die Kommunistiese Party bekend gemaak en hom van massamoord tydens die Groot Suiwering beskuldg. Hy het ook tydens sy magstryd om die Sowjet-leier te word ontslae geraak van die Staliniste in die regering. Hoogtepunte van die Ontdooiing was Chroesjtsjof se besoek in 1955 aan Beijing in China en Belgrado in Joego-Slawië, sy ontmoeting met Dwight D. Eisenhower later dié jaar en sy daaropvolgende besoek aan die VSA in 1959.

Die Ontdooiing was die begin van onomkeerbare veranderings in die Sowjetunie soos ekonomiese hervormings en internasionale handel, vryheid van inligting in die media, opvoedkundige en kulturele kontakte, feeste, boeke deur buitelandse skrywers, buitelandse rolprente, kunsvertonings, nuwe musiek, danse en modes en internasionele mededinging in sport. Dit was ’n reeks stappe sonder presedent wat mense verlos het van vrees en diktatorskap. Stalin se liggaam is ook uit die Lenin-mausoleum verwyder. Hoewel die magstryd tussen die liberale en konserwatiewes nooit geëindig het nie, het dit die Kommunistiese Party eindelik verswak.

Herhaling van geskiedenis
-------------------------

Baie historici vergelyk die Chroesjtsjof-ontdooiing met Michail Gorbatsjof se hervormings in die 1980's, perestroika en glasnost. Hoewel hulle in verskillende eras leiers van die Sowjetunie was, het hulle albei drastiese hervormings ingestel. In albei gevalle het dit net ’n paar jaar geduur en is dit deur die volk ondersteun, maar deur bittereinders teengestaan. Albei leiers is uit hul amp onthef, hoewel die gevolge van hul hervormings geheel en al verskil het.
Koördinate 47°36′29.8794″N 122°20′25.0254″W﻿ / ﻿47.608299833°N 122.340284833°W﻿ / 47.608299833; -122.340284833

 Die kougommuur by die Markteater in 2009. 
 Die stegie met die kougommuur in 2017. 
Die **Markteater se Kougommuur** in Seattle, Washington is 'n baksteenmuur wat met gekoude kougom bedek is. Die muur is in 'n stegie in Post Alley onder Pike Place Mark in Seattle se middestad geleë. Net soos Kougomsteeg, in San Luis Obispo, Kalifornië, is die Markteater se kougommuur 'n plaaslike landmerk. Dele van die muur is verskeie sentimeters dik met kougom bedek. Die totale grootte van die muur is 4.6 m hoog en 15 m lank. 

Die muur is by die besprekingskantoor van die Markteater. Die tradisie het in 1993 begin toe ondersteuners van die Onverwagte Produksie se Seattle Theatresports kougom teen die muur geplak het, met muntstukke in die kougomstukke gedruk. Teaterpersoneel het die kougom twee keer weggeskraap, maar het uiteindelik opgehou daarmee nadat markamptenare sedert 1999 die kougommuur as 'n toeristeaantreklikheid begin beskou het. Sommige mense het die kougom gebruik om klein kunswerkies te skep. 

Die kougommuur is in 2009 aangewys as een van die top 5 kiemrykste toeriste-aantreklikhede, in tweede plek na die Blarney Stone. Die muur is die plek waar 'n spooktoer begin,  en dit is ook 'n gewilde agtergrond vir troufoto's. Die goewerneur van die staat, Jay Inslee, het gesê dit is sy 'gunsteling ding oor Seattle, wat jy nêrens anders kan vind nie'.:10

'n Toneel in die Jennifer Aniston-film *Love Happens* is in 2009 voor die muur verfilm. 

Op 3 November 2015 het die Pike Place-markbewarings- en ontwikkelingsowerheid aangekondig dat die kougommuur, met sy groot aantrekking, vir die eerste keer in 20 jaar totaal geskrop sal word vir onderhoud en stoomskoonmaak. Dit het nodig geword om verdere erosie van die bakstene teen die muur, weens die suiker in die kougom, te voorkom.  Die werk het op 10 November begin en dit het 130 uur geneem om te voltooi, met meer as 1 070 kg kougom wat verwyder en weggegooi is. Nadat die skoonmaakproses op 13 November voltooi is, het mense weer begin om kougom teen die muur vas te plak; van die eerste toevoegings was ter herinnering aan die aanvalle in Parys in November 2015.

Sien ook
--------

* Kougomsteeg
Die **Kent State-skietvoorval** of **Kent State-bloedbad** verwys na die gebeure van 4 Mei 1970 op die Kent State-universiteit kampus. Op daardie dag is vier studente doodgeskiet deur lede van die Ohio National Guard (Nasionale Wag) op die kampus van die Kent State-universiteit in Kent, Ohio. Die studente wat gesterf het was Allison Krause (19), Jeffrey Miller (20), Sandra Scheuer (20) en William Schroeder (19). Nege ander studente is beseer, een van hulle is verlam.

Daar was 'n beduidende nasionale reaksie op die skietery. Honderde universiteite, kolleges en hoërskole dwarsdeur die Verenigde State was gesluit weens 'n studentestaking van 4 miljoen studente. Die voorval het die openbare mening verder beïnvloed in 'n reeds sosiaal-omstrede saak, oor die voortgesette rol van die Verenigde State in die Viëtnamoorlog.

Voorval
-------

Koeëlgat in 'n beeldhouwerk deur Don Drumm, veroorsaak deur 'n koeël van die Nasionale Wag
Die kampus was sedert 1 Mei die toneel van studentebetogings teen die voortgesette Viëtnamoorlog. Die bevolking van die Verenigde State was hoogs gepolariseer oor die oorlog. 'n Direkte rede vir die studenteprotes was die aankondiging deur president Richard Nixon op 30 April 1970 dat Amerikaanse troepe na Kambodja gestuur sou word om die Suid-Viëtnamese inval te ondersteun. Dit het gelyk of die oorlog in 1969 afgeplat het, en die nuwe inval in Kambodja is deur opponente van die oorlog as 'n eskalasie van die Viëtnamoorlog beskou.

Om die onrus op die kampus te bekamp, is die Nasional Wag ontplooi. Na verskeie konfrontasies tussen studente en die veiligheidsmagte het die Nasionale Wag teruggetrek en lyk dit of die konfrontasie verby was. Omstreeks 12:25 op 4 Mei het 28 lede van die Nasionale Wag skielik omgedraai en gesamentlik 61 skote gevuur op 'n groep van ongeveer 15 ongewapende studente. Die Kent State-universiteit is 'n paar uur ná die skietery gesluit. Daarna was daar 'n algemene staking deur studente wat baie universiteite en kolleges laat sluit het. Die Kent State-kampus was vir ses weke gesluit.

Reaksie
-------

Grafiese oorsig van die skietery deur die presidensiële ondersoekkomitee
Op 13 Junie 1970 het Nixon die Presidensiële Kommissie oor Kampus-onrus geloods. Die kommissie moes die stakings, onluste en geweld op universiteite in die Verenigde State ondersoek. Die skietvoorval aan die Kent State-universiteit is ook ondersoek. In die verslag van die kommissie, wat in September 1970 aangebied is, word die skietery by Kent State as onregverdig beskou.

Later is agt lede van die Nasionale Wag deur 'n groot jurie aangekla. Die wagte het beweer dat hulle uit selfverdediging gevuur het, 'n standpunt wat algemeen deur die strafregstelsel in die VSA aanvaar is. In 1974 het die Amerikaanse distriksregter, Frank J. Battisti, menseregteklagtes teen al agt verwerp op die grondslag dat die vervolging se saak te swak was om 'n verhoor te regverdig.

Die Kanadese sangeres Neil Young het 'n proteslied geskryf oor die gebeure getiteld *Ohio*. *Student demonstration time* van The Beach Boys gaan ook oor die bloedbad by Kent State-universiteit.

Bron
----

* Hierdie artikel is vertaal vanuit die Nederlandse Wikipedia
'n Lam ondersoek 'n haas, 'n voorbeeld van interspesifieke kommunikasie deur liggaamshouding en reuk te gebruik.
**Dierekommunikasie** is die oordrag van inligting van een of 'n groep diere (sender of senders) na een of meer ander diere (ontvanger of ontvangers) wat die huidige of toekomstige gedrag van die ontvangers beïnvloed. Inligting kan doelbewus gestuur word, soos in a nl:balts, of onbedoeld, soos in die oordrag van reuk van roofdier na prooi met kairomone. Inligting kan na 'n "gehoor" van verskeie ontvangers oorgedra word. Dierekommunikasie is 'n vinnig groeiende studiegebied in dissiplines insluitend dieregedrag, sosiologie, neurologie en diere-kognisie. Baie aspekte van dieregedrag, soos simboliese naamgebruik, emosionele uitdrukking, leer en seksuele gedrag, word op nuwe maniere verstaan.

Wanneer die inligting van die sender die gedrag van 'n ontvanger verander, word daar na die inligting verwys as 'n "sein". Seinsteorie voorspel dat vir 'n sein om in die populasie in stand te hou, beide die sender en ontvanger gewoonlik 'n mate van voordeel uit die interaksie behoort te ontvang. Seinproduksie deur senders en die persepsie en daaropvolgende reaksie van ontvangers het vermoedelik saam-evolueer. Seine behels dikwels veelvuldige meganismes, bv. beide visueel en ouditief, en vir 'n sein om verstaan te word, vereis die gekoördineerde gedrag van beide sender en ontvanger noukeurige studie.

Sien ook
--------

* Dieretaal