Wapenskild van die Dauphins van Frankryk.
Die **Dauphin van Frankryk** (Frans: *Dauphin de France*) — streng gesproke, **Dauphin van Viennois** (*Dauphin de Viennois*) — was die titel wat aan die kroonprins van die troon van Frankryk gegee is van 1350 tot 1791, en van 1824 tot 1830. 

Wapenskild van die voormalige Franse provinsie, die *Dauphiné*
Guy VIII, Hertog van Vienne, het 'n dolfyn op sy wapenskild gehad en het die bynaam *le Dauphin* gehad, Frans vir *dolfyn*. Die titel *Dauphin de Viennois* is in sy familie oorerf tot 1349 toe Humbert II sy *signeurie*, genaamd die Dauphiné, aan Koning Filips VI verkoop het onder die voorwaarde dat die kroonprins van Frankryk die titel *le Dauphin* sou aanneem. Die vrou van die Dauphin het as *la Dauphine* bekend gestaan.

Die eerste Franse prins wat *le Dauphin* genoem is was Karel V. Die titel kom rofweg ooreen met die Engelse titel *Prins van Wallis*. Die amptelike titel van 'n Dauphin van Frankryk, voor 1461, was *par la grâce de Dieu, dauphin de Viennois, comte de Valentinois et de Diois* ("Met die Genade van God, Dauphin van Viennois, graaf van Valentinois en van Diois"). 'n Dauphin van Frankryk sou die wapenskild van die Dauphiné, wat dolfyne vertoon het, met die Franse *fleurs-de-lys* verenig, en kon, waar gepas, dit verder met ander wapens verenig (b.v. François, seun en *Dauphin* van Frans I, was die heersende Hertog van Bretagne en het dus die wapenskild van die provinsie met die tipiese wapen van 'n Dauphin van Frankryk verenig; Frans II, wat terwyl hy 'n Dauphin was ook deur sy huwelik Koning van Skotland was en het dus die wapenskild tot die van die Dauphin van Frankryk toegevoeg.

Lodewyk van Frankryk, wat die bynaam *Le Grand Dauphin* gehad het.
Oorspronklik was die Dauphin persoonlik verantwoordelik vir die regering van die Dauphiné, wat geregtelik deel van die Heilige Romeinse Ryk was, en wat die keisers, toe hulle die heerskappy van die provinsie aan hulle Franse erfgename gelaat het, bepaal het nooit met Frankryk verenig mag geword het nie. As gevolg hiervan het die Dauphiné aan anargie gelei in die 14de en 15de eeue aangesien die Dauphins van Frankryk baiekeer kinders was wat hulle met ander sake bemoei het. 

Wapenskild van Frans II as Dauphin en Koning-gade van Skotland.
Die provinsie is met Frankryk verenig deur Lodewyk XI. Tydens sy tydperk as *Dauphin*, het Lodewyk sy vader, Karel VII, verontagsaam deur langer in die provinsie te bly as wat die koning toegelaat het en deur in persoonlike politiek betrokke te raak wat meer voordelig vir die Dauphiné was as vir Frankryk. Lodewyk het byvoorbeeld teen sy vader se voorkeur in die huwelik getree met Charlotte van Savoye. Savoye was 'n tradisionele bondgenoot van die Dauphiné, en Lodewyk wou die alliansie versterk om van rowers en rebelle in die provinsie ontslae te raak. Lodewyk is deur Karel VII se soldate in 1456 uit die Dauphiné gedryf wat die gebied in wanorde laat verval het. Na sy opvolging in 1461 het Lodewyk die Dauphiné met Frankryk verenig en dit daarmee permanent onder koninklike beheer geplaas.

Die titel *Dauphin* is outomaties by geboorte aan die volgende kroonprins toegeken, by troon bestyging van die ouer of die dood van die vorige Dauphin, anders as die Engelse titel *Prins van Wallis*; wat volgens die wil van die monarg toegeken is eerder as wat dit 'n outomaties geboortereg is. 

Die titel is deur die Franse Grondwet van 1791 waarvolgens Frankryk 'n grondwetlike monargie geword het afgeskaf. Onder die grondwet is die kroonprins, op daardie stadium Dauphin Lodewyk-Karel, *Prince Royal* genoem. 'n *Prince du sang* (bloedprins) sou hernoem word na *prince français* (Franse prins). Dit het van krag geword by die Wetgewende Vergadering van 1 Oktober 1791. Die titel is *in potentia* herstel onder die Bourbon Restorasie van Lodewyk XVIII; daar was egter nie nog 'n Dauphin tot met sy dood nie. Met die troonbestyging van sy broer Karel X, het Karel se seun en erfgenaam, Lodewyk-Antoine, Hertog van Angouleme, outomaties die Dauphin geword. Met die einde van die Bourbons, het die titel egter weereens in onbruik verval. Die erfgename van Lodewyk-Filips is *Prince Royal* (koninklike prins) genoem. Na die dood van Henri, comte de Chambord, Carlos, hertog van Madrid het die erfgenaam van die legitimistiese aanspraakmaker, Juan, Graaf van Montizón, van die titel gebruik gemaak as troonpretendent, soos wat ook daarna deur die Spaanse legitimistiese aanspraakmakers gedoen is.

Lys van Dauphins van Frankryk
-----------------------------

| Beeld | Naam | Erfgenaam van | Geboorte | Dauphin geword | Opgehou om Dauphin wees | Sterfte | Ander titels voor of terwyl Dauphin | Regnal Naam | Dauphine |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Karel, 1ste Dauphin van Frankryk | Jan II | 21 Januarie 1338 | 22 Augustus 1350 | 8 April 1364*het koning geword* | 16 September 1380 | Hertog van Normandië | **Karel V** | Johanna van Bourbon |
|  | Jan, 2de Dauphin van Frankryk | Karel V | 7 Junie 1366 | 21 Desember 1366 |  | – | – |
|  | Karel, 3de Dauphin van Frankryk | Karel V | 3 Desember 1368 | 16 September 1380*het koning geword* | 21 Oktober 1422 |  | **Karel VI** | – |
|  | Karel, 4de Dauphin van Frankryk | Karel VI | 26 September 1386 | 28 Desember 1386 |  | – | – |
|  | Karel, 5de Dauphin van Frankryk | Karel VI | 6 Februarie 1392 | 13 Januarie 1401 | Hertog van Guyenne | – | – |
|  | Lodewyk, 6de Dauphin van Frankryk | Karel VI | 22 Januarie 1397 | 13 Januarie 1401 | 18 Desember 1415 | Hertog van Guyenne | – | Margareta van Boergondië |
|  | Jan, 7de Dauphin van Frankryk | Karel VI | 31 Augustus 1398 | 18 Desember 1415 | 5 April 1417 | Hertog van Touraine | – | Jacqueline van Hainaut |
|  | Karel, 8ste Dauphin van Frankryk | Karel VI | 22 Februarie 1403 | 5 April 1417 | 21 Oktober 1422*het koning geword* | 22 Julie 1461 | Hertog van Ponthieu | **Karel VII** | – |
|  | Lodewyk, 9de Dauphin van Frankryk | Karel VII | 3 Julie 1423 | 22 Julie 1461*het koning geword* | 30 Augustus 1483 |  | **Lodewyk XI** | Margareta van Skotland;Charlotte of Savoy |
|  | François, 10de Dauphin van Frankryk | Lodewyk XI | 1466 |  | – | – |
|  | Karel, 11de Dauphin van Frankryk | Lodewyk XI | 30 Junie 1470 | 30 Augustus 1483*het koning geword* | 7 April 1498 |  | **Karel VIII** | – |
|  | Karel-Orland, 12de Dauphin van Frankryk | Karel VIII | 11 Oktober 1492 | 16 Desember 1495 |  | – | – |
|  | Karel, 13de Dauphin van Frankryk | Karel VIII | 8 September 1496 | 2 Oktober 1496 |  | – | – |
|  | François, 14de Dauphin van Frankryk | Karel VIII | Julie 1497 |  | – | – |
|  | François, 15de Dauphin van Frankryk | Francis I | 28 September 1518 | 10 Augustus 1536 | Hertog van Bretagne | – | – |
|  | Hendrik, 16de Dauphin van Frankryk | Francis I | 31 Maart 1519 | 10 Augustus 1536 | 31 Maart 1547*het koning geword* | 10 Julie 1559 | Hertog van Orleans, Hertog van Bretagne | **Hendrik II** | Catherine de' Medici |
|  | Francis, 17de Dauphin van Frankryk | Hendrik II | 19 Januarie 1544 | 31 Maart 1547 | 10 Julie 1559*het koning geword* | 5 Desember 1560 | Koning-gade van Skotland | **Francis II** | Maria van Skotland |
|  | Lodewyk, 18de Dauphin van Frankryk | Hendrik IV | 27 September 1601 | 14 May 1610*het koning geword* | 14 May 1643 |  | **Lodewyk XIII** | – |
|  | Lodewyk, 19de Dauphin van Frankryk | Lodewyk XIII | 5 September 1638 | 14 May 1643*het koning geword* | 1 September 1715 |  | **Lodewyk XIV** | – |
|  | Lodewyk, *le Grand Dauphin*, 20ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XIV | 1 November 1661 | 14 April 1711 |  | – | Maria Anna van Beiere |
|  | Lodewyk, 21ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XIV | 16 Augustus 1682 | 14 April 1711 | 18 Februarie 1712 | Hertog van Burgundy | – | Marie-Adélaïde of Savoy |
|  | Lodewyk, 22ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XIV | 8 Januarie 1707 | 18 Februarie 1712 | 8 Maart 1712 | Hertog van Bretagne | – | – |
|  | Lodewyk, 23ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XIV | 15 Februarie 1710 | 8 Maart 1712 | 1 September 1715*het koning geword* | 10 May 1774 | Hertog van Anjou | **Lodewyk XV** | – |
|  | Lodewyk, 24ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XV | 4 September 1729 | 20 Desember 1765 |  | – | Maria Teresa Rafaela of Spain;Marie-Josèphe of Saxony |
|  | Lodewyk-Augustus, 25ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XV | 23 Augustus 1754 | 20 Desember 1765 | 10 May 1774*het koning geword* | 21 Januarie 1793 | Hertog van Berry | **Lodewyk XVI** | Maria Antonia van Oostenryk |
|  | Lodewyk-Joseph, 26ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XVI | 22 Oktober 1781 | 4 Junie 1789 |  | – | – |
|  | Lodewyk-Karel, 27ste Dauphin van Frankryk | Lodewyk XVI | 27 Maart 1785 | 4 Junie 1789 | 1 Oktober 1791*retitled as **Prince-royal*** | 8 Junie 1795 | Hertog van Normandië | **Lodewyk XVII** | – |
|  | Lodewyk-Antoine, 28ste Dauphin van Frankryk | Karel X | 6 Augustus 1775 | 16 September 1824 | 2 Augustus 1830*het koning geword/deposed* | 3 Junie 1844 | Hertog van Angouleme | **Lodewyk XIX** | Marie-Thérèse-Charlotte van Frankryk |
| Beeld | Naam | Erfgenaam van | Geboorte | Dauphin geword | Opgehou om Dauphin wees | Sterfte | Ander titels voor of terwyl Dauphin | Regnal Naam | Dauphine |