recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rolbeton** is die verkorte naam vir **rollergekompakteerde beton**, 'n besonderse betonmengsel wat dieselfde bestanddele as konvensionele beton bevat, maar in 'n veranderde verhouding. Portlandsement, wat tradisioneel as bindmiddel gebruik word, word vir rolbeton in toenemende mate gedeeltelik deur vliegas vervang. Rolbeton is sodoende 'n mengsel van sement, vliegas, water, sand en bymiddels, met 'n laer waterinhoud as gewone beton. Rolbeton se sementinhoud kan met tot vyftig persent verminder word. Sy tipiese vogtigheid is vergelykbaar met dié van gewone grond. 

Dié droë mengsel is minder geneig om te set. In konvensionele beton word bindingsprosesse gewoonlik reeds na sowat een uur gestaak en die beton begin set. Die materiaal verloor sy sterkte en moet nie weer hermeng word nie. Rolbeton daarenteen lewer feitlik geen verharde beton (betonafval) op nie.

Voorafgemengde, vormhoudende rolbeton word deur swaarkapasiteitstoerusting soos storttrokke of vervoerbande na 'n struktuur vervoer, deur stootskrapers in lae gegiet en gelyk gemaak. Vervolgens word dit deur swaar vibreerrollers verdig en ontlug. Aangesien dit minder krimp as gewone of massabeton, kan rolbeton in onafgebroke lengtes geplaas word. Die gebruik van gewone beton bly gewoonlik beperk tot enkelblokplasing.

Rolbeton het ingang tot dambou gevind met die Alpa Gera-damprojek in Noord-Italië tussen 1961 en 1964, al is die beton destyds nog nie gerol nie. Gedurende die 1970's is die voordele van rolbeton vir dambou en ander boutoepassings in ingenieurstydskrifte uitgelig. Rolbeton is egter aanvanklik hoofsaaklik aangewend vir terugvulling, fondamente en padbou. Bewese kostebesparings en ander voordele het van rolbeton 'n algemeengebruikte boumateriaal vir swaartekragdamme gemaak. Vir damboudoeleindes word lae van sowat 30 sentimeter op 'n slag gegiet.

Rolbetonlae vir paaie is tussen 18 en 25 cm dik. Die gehalte van rolbeton-deklae vir padboudoeleindes is egter beperk. Dit voldoen slegs aan die behoeftes van lande met lae padboustandaarde soos die Verenigde State, terwyl rolbeton in Duitsland nie as geskik geag word vir padboudoeleindes nie. 'n Moontlike oplossing is die gebruik van konvensionele asfalt as boonste deklaag.
**Dawn Avril Lindberg**, neé Silver, (19 April 1945 - 7 Desember 2020) was 'n sanger wat deel was van die sangpaar *Des and Dawn*. Haar sangmaat en lewensmaat was Des Lindberg. Hulle het bekend geword vir liedjies soos onder andere *The Seagull's Name was Nelson* en *This Land is Your Land*. Des en Dawn het as studente ontmoet by die Universiteit van die Witwatersrand. Hulle het deur Suid-Afrika en die destydse Rhodesië met 'n woonwa gereis en die vertoning *Folk on Trek* aangebied. Hulle het in 1965 getrou en in 1965 het Des naam gemaak met sy liedjie *Die gezoem van die bye*. 

In 1972 het hulle die musiekspel *Godspell* op die planke gebring, maar kon dit slegs in Lesotho aanbied omrede dit 'n veelrassige vertoning was. In 2004 het Dawn die nasionaal erkende Naledi-teaterpryse gestig waarvan sy tot haar dood die uitvoerende hoof was.

Sy sterf in Plettenbergbaai aan Covid-19 verwante oorsake en word oorleef deur haar man, Des, seuns Josh en Adam en verskeie kleinkinders.

Bron
----

* *Tot einde hartstogtelik oor teater en kunste*, Rapport Weekliks, 13 Desember 2020.
Die **Ab Urbe Condita** jaartelling (Latyn: "Vanaf die Stigting van die Stad") of **Anno Urbis Conditae** (Latyn: "in die Jaar van die Stigting van die Stad"), in beide gevalle afgekort tot AUC, dui die kalenderjare sedert die stigting van Rome aan. Die gebeurtenis vind volgens oorlewering in 753 v.C. plaas. Die sluipmoord van Julius Caesar in 44 v.C. byvoorbeeld, sou volgens die Romeinse telling in AUC 710 plaasgevind het.

Net soos die Christelike jaartelling, het die Ab Urbe Condita jaartelling nog nie in die antieke Romeinse tye bestaan nie. Die jaartelling word ongeveer in die jaar 400 (**n**. C.) deur die Iberiese historikus Orosius ingevoer (en sistematies gebruik). Dionysius Exiguus het daarna die Christelike jaartelling in min of meer die jaar 525 ingevoer, aangesien hy wou afwyk van die jaartelling van die christenvervolger keiser Diocletianus.

Skynbaar was pous Bonifatius IV (omstreeks die jaar 600) die eerste wat die twee jaartellings in verband gebring het (dus: AD 1 = AUC 754). Die daadwerklike ingebruikneming van die Christelike jaartelling vir die datering van historiese en aktuele gebeurtenisse vind egter eers in die agtste eeu plaas, deur toedoen van die Engelse chronoloog en historikus Beda Venerabilis. Namate mense meer van die Anno Domini-jaartelling gebruik begin maak, raak die Anno Urbis Conditae-jaartelling in onbruik.

Sien ook
--------

* Juliaanse kalender

Bronne
------

* Bonnie Blackburn en Leofranc Holford Strevens: the Oxford Companion of the Year (1999)
* Georges Declercq: Anno Domini (2000)
Die **Hyundai Epsilon-enjin** is 'n reeks van drie- en viersilinder petrolenjins gebou deur die Hyundai Kia Motorgroep vir hul motoraanwendings.

G4HA
----

Die **G4HA** is 'n viersilinderenjin van 0.8 L (798 cc) met 'n boorwydte van 63 mm en slag van 64 mm. Sy kraglewering is 40 kW teen 6000 opm en behaal 'n wringkrag van 70 N·m teen 4800 opm.

G4HC
----

Die **G4HC** is 'n viersilinderenjin van 1.0 L (999 cc) met 'n groter 66 mm boorwydte en 73 mm slag. Kraglewering is 43 kW teen 5700 opm, maar wringkrag is heelwat verbeter tot 110 N·m teen 3000 opm. Die enjin word gebruik in Hyundai se klein luikrug, die Hyundai Atos.

G4HG
----

Die **G4HG** is 'n viersilinder met 3 kleppe per silinder, 'n 1.1 L (1086 cc) weergawe met 'n boorwydte van 67 mm en 'n slag van 77 mm. Kraglewering is 48 kW teen 5500 opm en 97 N·m wringkrag teen 2800 opm. Die enjin word gebruik in Hyundai se nuwer Santro Xing motors asook die Kia Picanto.

G3HG
----

Die **G3HG** is 'n driesilinder, 9 klep enkelbo-nokas, 0.8 L (814 cc) weergawe met 'n boorwydte van 67 mm en slag van 77 mm. Kraglewering is 41 kW teen 5500 opm en 75 N·m wringkrag teen 4000 rpm. Die enjin word gebruik in Hyundai se nuwe klein luikrug, die Hyundai Eon. Soos die naam aandui is hierdie G3HG enjin niks anders as 'n G4HG enjin met een minder silinder, hoofsaaklik ontwerp vir beter brandstofdoeltreffendheid.

Sien ook
--------

* Lys van Hyundai-enjins
**Dasseneiland** is 10 km suidwes van Yzerfontein, Wes-Kaap in die Atlantiese oseaan. Die eiland is een van 34 ondersese berge langs die Weskus waarvan die spits bo die water uitsteek. Die eiland beslaan 'n oppervlakte van 222 ha met 'n lengte van 4,5 km, breedte van 2 km en 'n hoogste punt van 10 m bo seevlak.

Geskiedenis
-----------

Die naam van die eiland is na aanleiding van die groot aantal dassies wat oorspronklik daar gewoon het. Jan van Riebeeck het ook baie robbe daar gevind gedurende 1654 toe hy besoek daar afgelê het. Die robbe is sedertdien deur jagters uitgeroei en vandag is die eiland die grootste broeiplek van die Kaapse pikkewyn. Daar is tans sowat 68 000 pikkewyne op die eiland. Daar kom ook watervoëls soos kormorante en witmalgasse voor.

Vuurtoring
----------

Daar is 'n bemande vuurtoring op die eiland, wat sedert 1893 aktief is. Die vuurtoringwagter en sy gesin word elke ses weke per helikopter na die vasteland gebring vir 'n besoek.

Sien ook
--------

* Lys van eilande van Suid-Afrika

Bronne
------

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus 1995 ISBN 1-86842-026-4
* Padlangs deur Suid-Afrika. 2010. ISBN 978-1-77007-751-5
* Die Suid-Afrikaanse Gids: feite en wenke. 2009 ISBN 978-1-86919-324-9
**Håkan Hellström** (uitgespreek ˈhoːkan ˈhɛlːˌstrøm) (gebore op 2 April 1974 in Västra Frölunda, Gotenburg) is 'n Sweedse musikant. hy het sy deurbraak in Swede in 2000 gemaak met sy snit "Känn Ingen Sorg För Mig Göteborg" ("Toon Geen Medely Vir My, Goteburg", letterlik "Ken Geen Sorg Vir My, Gotenburg"). In 2005 het hy sy vierde album uitgereik, genaamd *Nåt Gammalt, Nåt Nytt, Nåt Lånat, Nåt Blått* (Iets Oud, Iets Nuuts, Iets Geleend, Iets Blou), wat 'n versameling is van ou materiaal wat nooit op enige albums uitgereik is nie, 'n paar nuwe snitte, en een cover. In 2006, ná die geboorte van sy eerstelingseun, het hy aangekondig dat hy vir tyd en wyl sy toere en opnames gaan staak. Ten spyte van hierdie aankondiging speel Hellström steeds soms op konserte. Op 8 Julie 2006 het hy op 'n konsert op die Sweedse Peace & Love-fees in Borlänge gespeel, voor ongeveer 12 000 toeskouers.

Hellström was die tromspeler van die Sweedse musiekgroep Broder Daniel tussen 1988 en 1994, en het in 1997 weer aangesluit om die baskitaarspeler te wees. Hy het die groep weer in 2003 verlaat om sy totale aandag op sy sololoopbaan te fokus. Ten spyte van die feit dat sommiges meen hy buite die note sing, het hy mettertyd gewild geraak onder alle ouderdomme weens sy entoesiasme en sy interpretasies van ou gewilde gunstelinge op die verhoog.

Diskografie
-----------

### Albums

* *Känn Ingen Sorg För Mig Göteborg* (2000)
* *Det Är Så Jag Säger Det* (2002)
* *Ett Kolikbarns Bekännelser* (2005)
* *Nåt Gammalt, Nåt Nytt, Nåt Lånat, Nåt Blått* (2005)

### Enkelsnitte

* "Kom Igen Lena!"
**Tamil Suid-Afrikaners** is Indiese Suid-Afrikaners van Tamilafkoms. Die meeste van die Indiese immigrante wat vanaf 1860 na Natal gekom het, was Tamils. Ná die verstryking van hul kontrak het die meeste van hierdie Indiërs na die stede verhuis en as 'n heeltemal stedelike bevolking gevestig geraak.

Aankoms in Suid-Afrika
----------------------

In 1833 het die Britse Parlement die Wet van Afskaffing deurgevoer, wat slawerny regoor die Britse Ryk verbied het. As gevolg hiervan het baie Afrika-slawe in die Natalkolonie besluit om hul voormalige meesters te verlaat. Die voormalige meesters het, a.g.v. 'n gebrek aan voldoende arbeid, die skeptiese Britse owerheid in Indië oortuig om 'n stelsel van ingeboekte arbeid in Natal te implementeer. Op 16 November 1860 het 342 mans, vroue en kinders met die S.S. *Truro* in Port Natal (deesdae Durban) aangekom.

Apartheid
---------

Apartheid het alle Indiërs as nie-stemgeregtigde *nie-blankes* vervreem. Veral Hindoeïsme is deur baie blankes as antiteties tot die Christendom beskou. Die toepassing van die apartheidstelsel het geleenthede vir verbetering beperk en die gedwonge verskuiwingsprogram het groot ontwrigting en sosiale swaarkry veroorsaak.

Integrasie
----------

Oor hul 150 jaar verblyf in Suid-Afrika het deelname in hul godsdiens en feeste waardevolle gevoelens van identiteit en solidariteit aangevuur, veral in die lig van die marginalisering en diskriminasie wat hulle onder die apartheidstelsel ervaar het. ’n Onlangse oplewing in belangstelling in inheemse Tamilfeeste is besig om ’n verskeidenheid van godsdienstige, sosiale en politieke belange te herstel. Die Tamil-gemeenskap in Suid-Afrika verwys gereeld na hul godsdiens as "Tamil" eerder as Hindoe, hoewel hierdie vervaging van die onderskeid tussen godsdiens en taal ook met ander Hindoe etniese groepe in Suid-Afrika voorkom.

Onderwys
--------

Daar word gesê dat Suid-Afrikaanse Tamils die mees geleerde groep ter wêreld is met ’n gemiddeld van 3,6 PhD's per 100 mense.

Feeste
------

"Purataasi" is die Tamil-maand wat tussen middel-September tot middel-Oktober plaasvind. Dit is ’n tydperk wat aan die god Vishnu toegewy is. Die hele tydperk van Purataasi word met die onthouding van vleis-eet, seksuele plesier en bedwelmende middels eerbiedig. Die belangrikste gebed in elke Tamilhuis word op enige van die vier Saterdae gedurende hierdie tydperk gehou.

Die Tamil-gemeenskap in Suid-Afrika vier ook die Mariamman-fees in die Aadi-maand wat tussen middel-Julie en middel-Augustus plaasvind. Mieliemeel is ’n groot deel in die Mariamman-gebede en daarom word hierdie gebede gewoonlik deur die plaaslike bevolking as "Porridge Prayers" verwys.

Kavadi is nog ’n beroemde fees onder die Tamil-gemeenskap in Suid-Afrika. Die Melrose Sri Siva Subramaniar Alayam in Johannesburg wat in 1890 opgerig is, is die eerste staaltempel wat aan die god Murugan toegewy is. Tydens die Thai Poosam Kavady-fees besoek duisende aanhangers hierdie tempel.

Sien ook
--------

* Thai Poosam Kavady-fees in Suid-Afrika
* Thai Pongal
* Tamil mense
* Indiese Suid-Afrikaners
**Haki** of **Hake** was in die Noorse mitologie 'n beroemde seekoning van Skandinawië. Hy word genoem in die 12de-eeuse *Gesta Danorum* en in 13de-eeuse bronne soos die *Ynglinga saga*, *Nafnaþulur* en *Völsunga saga*.

*Ynglinga saga*
---------------

Volgens Snorri Sturluson in die *Ynglinga saga* het Haki soms 'n groot leër bymekaargemaak en saam met sy broer Hagbard (self 'n held van een van die gewildste legende) geplunder. Haki het eendag by Uppsala teen Swede opgeruk. Hy was 'n gewelddadige vegter en het koning Hugleik en sy twee seuns vermoor.

Haki het die Sweedse provinsies oorgeneem en homself koning van Swede gemaak. Hy het drie jaar lank in vrede deurgebring terwyl sy vegters ver gereis en 'n groot rykdom versamel het.

Hugleik het twee neefs, Erik en Jorund, gehad wat beroemd geword het deur die koning van Hålogaland te vermoor. Toe hulle van Haki hoor, het hulle 'n groot leër bymekaargemaak en na Swede gevaaar. Die twee broers het na Uppsala gegaan, waar hulle koning Haki met 'n baie kleiner leër ontmoet het. Haiki het baie mans, onder andere Erik, doodgemaak. Jorund en sy manne het na hulle skepe gevlug, maar Haki is self dodelik gewond.

Haki het vir 'n boot gevra en sy gesneuwelde soldate en hulle wapens daarop laat laai. Hy het gevra dat 'n stapel hout bo-op gelaai word en dit aan die brand gesteek word. Hy is self onder 'n stapel hout neergelê. Die brandende skip het tussen die klein eilande na die see gevaar.

Hy is as Sweedse koning opgevolg deur Jorund.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Hugleik** | **Legendariese Sweedse koning** | Opvolger**Jorund →** |
Embleem van die Ossewabrandwag
Die **Stormjaers** was die militêre vleuel van die Ossewa-Brandwag. Hulle wou deur sabotasie en sluipmoorde Suid-Afrika se betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog in die wiele ry.

Stigting en doel
----------------

Die Stormjaers is in Augustus 1940 gestig as die stormtroepe van die Afrikanervolk na die voorbeeld van die Sturmabteilung van die Nazi’s. Dit was 'n protesaksie teen die regering se steun aan Brittanje in die oorlog. Die doel was om 'n staatsgreep in Suid-Afrika uit te voer op die moment dat die Duitsers die oorhand begin kry het in die oorlog en dan sou 'n republiek uitgeroep word. Met geweld sou die regering oorgeneem word en daarom moes die Stormjaers goed georganiseerd en gedissiplineerd wees. Opleiding en die oppotting van krygsvoorrade het op die plaas Biddulphsberg plaasgevind. Onluste sou ontketen word sodat die Smuts-regering groot getalle soldate in die land moes hou om die binnelandse stabiliteit te handhaaf en dus weinig soldate beskikbaar sou hê om na die buiteland te stuur.

Optrede
-------

Die Stormjaers het die oorlogspoging van die regering aktief teengestaan met voorvalle van sabotasie met tuisgemaakte brandbomme en handgranate. Op 31 Januarie 1941 het 'n botsing wat twee dae geduur het by die Johannesburgse stadsaal tussen die Stormjaers en soldate uitgebreek. Geboue is aan die brand gesteek en traangas is gegooi. Die Stormjaers was gewapen met stokke, fietskettings, pype, knuppels en messe. Daarteenoor was die soldate swak bewapen. Etlike polisielede het hulle selfs by die Stormjaers aangesluit. Einde Januarie 1942 is telegraaf-, telefoon- en kraglyne gesaboteer. Die Stormjaers het hardhandig opgetree teenoor hul lede wat verraad gepleeg het. 'n Volksraadslid is selfs ontvoer en aangerand. Die regering het OB-lede en Stormjaers sonder verhoor aangehou. 'n Gevolg hiervan was dat die Stormjaers sekere gevangenes bygestaan het om te ontsnap. Rooftogte is uitgevoer om in die lewensbehoeftes van die gesinne van die gevange lede te voorsien.

Lede
----

Onder die bekendste lede was B.J. Vorster, Johannes van der Walt en Robey Leibbrandt. Anna Neethling-Pohl was 'n sterk ondersteuner van hul saak.

Slagspreuk
----------

Die slagspreuk van die Stormjaers was

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *as ek omdraai, skiet my*
*as ek val, wreek my*
*as ek storm, volg my.*
 |  |

Bibliografie
------------

* Blake, Albert: Robey Leibbrandt - 'n lewe van fanatisme. Johannesburg: Jonathan Ball, 2019. ISBN 9781868429783
* Strydom, Hans: Vir Volk en Führer. Robey Leibbrandt & Operasie Weissdorn. Johannesburg: Jonathan Ball Uitgewers, 1983. ISBN 0-86850-052-6
* Terblanche, H.O.: John Vorster - OB-generaal en Afrikanervegeter. Roodepoort: CUM-boeke, 1983. ISBN 0-86984-413-X
* van der Schyff, P.F. en Badenhorst, J.J.: Vuurtjie in die droë gras. dspace.nwu.ac.za
* Visser, George Cloete: OB - Traitors or Patriots? Johannesburg: MacMillan, 1976. ISBN 0-86954-030-0
* www.afrikanergeskiedenis.co.za
* www.biddulphsberg.com
* www.leibbrandt.com
* www.scielo.org.za
***De Tijd*** was die eerste Nederlandse koerant in die Oranje-Vrystaat.

Omdat *The Friend of the Free State*, hoofsaaklik Engels, jare lank al nuusblad in die Vrystaat was, is herhaalde pogings aangewend om ’n Nederlandse koerant in die republiek op te rig, maar al dié pogings het misluk. Eindelik het J.W. Spruyt *De Tijd* op 29 Oktober 1862 in Bloemfontein laat gepubliseer as ’n klein nuusblad met vier bladsye wat verkoop is teen ’n sikspens. Hoewel die formaat ’n jaar later ietwat vergroot is, het die getal bladsye altyd dieselfde gebly.

Die koerant se doelwit was patrioties: om nasionale gevoelens aan te wakker, om die burgers in te lig en hulle bewus te maak van hul plig as burgers van ’n vrye en nuwe land, om plaaslike en buitelandse nuus te voorsien, om groter welvaart teweeg te bring deur inligting te verstrek oor onderwerpe soos die landbou en nywerheid, en om samewerking tussen die onderskeie rassegroepe en tussen mense en die regering te bevorder. 

Spruyt was die drukker en uitgewer tot Maart 1864, toe die koerant ’n vir jaar gestaak is weens ’n tekort aan setters. Op 4 Oktober 1865 het dit weer begin verskyn toe Van Iddekinge & Kie. die publikasie oorgeneem het nadat Spruyt Transvaal toe gegaan het. Daar het hy sekretaris van die Volksraad geword. Kort daarna het W.C. Peeters sr. die drukker en uitgewer geword.

Die laaste uitgawe van *De Tijd* het op 28 Januarie 1875 verskyn, die dag waarop Peeters se kontrak vir die druk van die *Staatskoerant* verstryk het.

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
**Hakea drupaceae**, ook bekend as **soethakea**, ‘n lid van die Proteaceae-familie, is met Wet 42 van 1937 in Suid-Afrika tot onkruid verklaar. Voorheen het die plant bekendgestaan as **Conchium drupaceum** en as **Hakea suaveolens**.

Verspreidingsgebied
-------------------

Soethakea is inheems in die suidweste van Wes-Australië. Daar kom hierdie droogtebestande plant in vlak rotsagtige gebied voor en word daar gebruik as windkering in tuine en langs paaie. Dit is vir die eerste maal beskryf deur Karl Friedrich von Gaertner. Sedertdien het die plant hom tuisgemaak in Suid-Afrika en Nieu-Seeland. In Suid-Afrika tref ons die plant aan hoofsaaklik in die kusberge: die Kaapse Skiereiland, Hottentots-Hollandberge, Franschhoek, Botrivier, Hawston en die berghange suid van Simonstad. In Suid-Afrika is die pant veral vir heinings, sierplante en vuurmaakhout aangeplant. Nou het dit handuitgeruk en kom dit in die veld en op verskeie berghellings voor.

Morfologie
----------

Soethakea groei as struike en soms as klein boompies en word groter as die ander Hakea-spesies. Die stamme is yl en sagharig en word mettertyd kaal en donker bruin. Die veervormig-saamgestelde naaldvormige blare word tot 100 mm lank en is grysgroen. Roomkleurige blomme lei tot ellipsvormige houtagtige saadkokers (die vrugte) en is ‘n 25 mm lank en ‘n 20 mm breed met twee regop of ingebuigde apikale horings. Die oppervlak van die vrugte is blink, ligbruin, oortrek met donker vratjies en die vrugte word in bondels aan die plant gedra. Die twee swart sade in elke kokervrug is 7 mm lank en 3 mm breed met vlerke wat 10 mm lank en 6 mm breed is. Dit kan maklik van die ander twee soorte hakea onderskei word. Saadverspreiding vind gemaklik deur die wind plaas. Dit word ook deur water versprei. Die gevleuelde sade word na die plant sterf en na ‘n brand uit die houtagtige vrugte vrygestel. Dit versprei nie so vinnig as die ander twee soorte hakea nie, omdat die plant ten minste 6 jaar neem om volwasse te word.

Gevaar
------

Alhoewel soethakea nie so ‘n ernstige probleem soos die ander twee verklaarde hakea-onkruide is nie, moet dit nie toegelaat word om te groei nie. Dit hou ‘n ernstige bedreiging in vir die inheemse plante en diere. Ou struike hou ‘n groot gevaar in omdat vure daarin soveel warmer is as met gewone veldbrande. Dit kan die plant- en dierelewe heeltemal vernietig.

Bibliografie
------------

* Herselman, Mia e.a.: Die voorkoms en beheer van Hakea sericea. Joubertina: Apperpium Landsdiensklub, Hoërskool McLachlan, 1992.
* www.invasives.org.za
Die **Haida Gwaii**, vroeër **Koningin Charlotte-eilande** (Haida: *Haida Gwaii*; vroeër in Engels: *Queen Charlotte Islands*) is 'n Kanadese argipel in die Stille Oseaan. Bestuurlik behoort die gebied tot die provinsie Brits-Columbië.

Die eilandegroep het 'n oppervlakte van 10 180 km² en daar woon ongeveer 3500 mense, waarvan die meeste Haida-Indiane en hulle nageslag is. Die argipel bestaan, naas die twee hoofeilande Grahameiland en Haida Gwaii, uit ongeveer 200 kleiner eilande. Hulle word van die Kanadese vasteland geskei deur die Straat Hecate.

Die argipel is vir die eerste keer in 1774 besoek deur Juan Pérez. Hy geland op die mees noordelike eiland Langara wat hy na die Spaanse vloot-offisier Juan de Lángara vernoem het. In 1778 besoek James Cook die eilande, in 1787 gevolg deur George Dixon. Hy vernoemde die eilande na sy skip die *Queen Charlotte*, wat op haar beurt vernoem is na die Britse koningin Charlotte, vrou van koning George III. Op 3 Junie 2010 is die eilandegroep se naam amptelik na Haida Gwaii verander, hoewel hierdie naam in wese nuwer as die oorspronklike ou Engelse naam is.
Die **Manifes vir Europese Sekuriteit** is ’n ooreenkoms wat in 1999, tydens die sesde beraad van die Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa (OVSE) in Istanboel, Turkye onderteken is. Die beraad is tussen 18 en 19 November gehou en deur 44 nasies, insluitend die Verengide State en Russiese Federasie, onderteken.

Volgens die OVSE het die manifes ten doel om die organisasie se vermoë te versterk om konflikte te beperk, te beredder en samelewings wat deur oorlog geteister word, te rehabiliteer. Die organisasie se lidlande het onderneem om hom by te staan met die handhawing van vrede, deur middel van vredesmagte. Die ondertekenaars van die manifes het ook onderneem om konflikte in die OVSE se jurisdiksie te voorkom en bestaande konflik vreedsaam op te los.

In wese het die manifes die nuwe risiko’s en uitdagings vir die Europese vasteland ná die Koue Oorloog onder die loep geneem. Dit dek internasionale terrorisme, gewelddadige ekstremisme, georganiseerde misdaad, dwelmhandel, die verspreiding van klein en ligte wapens, akute ekonomiese probleme, die aftakeling van die natuurlike omgewing en die onstabilitieit in die Middelandse See-streek en Sentraal-Asië.

Die manifes is onderteken te midde van die Tweede Tsjetsjniese oorlog waartydens die Russiese federasie ekstremistiese elemente in dié deelstaat beveg het.
**Manish Dayal** (gebore Manish Patel, Orangeburg, Suid-Carolina, 17 Junie 1983) is ’n Amerikaanse TV- en rolprentakteur wat veral bekend is vir sy herhalende rol as Raj Kher in *90210* en hoofrol in die rolprent *The Hundred Foot Journey* (2014).

Lewensloop
----------

Dayal se ouers, Hema en Sudhir Patel, kom uit Gujarat in Indië. Hy is die derde van vier kinders. Nadat hy sy skoolopleiding aan die Episkopale skool Heathwood Hall voltooi het, het hy verder studeer aan die George Washington-universiteit, waar hy in 2005 afgestudeer het. Hy het in 'n sakerigting studeer omdat, hoewel hy van kleintyd af gek was oor die rolprentwese en dit sy loopbaan wou maak, hy van plan was om 'n regisseur of vervaardiger te word, nie 'n akteur nie. Daarna het hy na New York verhuis om ’n loopbaan in film en televisie na te streef. Vyf jaar later, in 2010, het hy na Kalifornië verhuis waar hy vandag nog woon. Hy gebruik sy oupa se voornaam, Dayal, as sy verhoognaam.

Loopbaan
--------

Dayal se loopbaan het begin met verskynings in nasionale reklameflitse vir McDonald's, Windows, Nintendo en Domino's Pizza. In 2008 het hy 'n hoofrol vertolk in The New Group se Off-Broadway-produksie *Rafta, Rafta*, waarvan die speelvak twee maal verleng is. Hy het ’n klein rol vertolk in *The Sorcerer's Apprentice* en in Paula van der Oest se *Domino Effect*. Ná ’n gasrol in *CSI: Las Vegas* het Dayal die rol vertolk van Hal, ’n rekenaarontleder, in die AMC-reeks *Rubicon*. Hy het ook gespeel in die romantiese comedy *Walkaway*, wat handel oor die liefde en kultuur in New York. In 2010 en 2011 was hy Ravi in *Outsourced*, ’n komediereeks op NBC. In die derde en vierde seisoen van *90210* was hy Raj Kher, ’n student wat van kanker herstel.

In die rolprent *The Hundred Foot Journey* van 2014, sy groot filmdeurbraak, het hy Hassan Kadam gespeel teenoor Helen Mirren. Omdat hy in Amerika gebore en getoë is, was die grootste uitdaging van dié rol om die Indiese aksent, gebruike en maniërismes te bemeester. Die karakters wat sy ouers in die fliek speel, Om Puri en Juhi Chawla, kon hom baie hiermee help omdat hulle 'n noue verbintenis met Bollywood het.

Middel November daardie jaar het die Amerikaanse tydskrif *People* hom aangewys as hul sexyste man van die week.

In die tweede helfte van Oktober 2015 het hy en onder andere Hugh Bonneville en Gillian Anderson in Jodhpur, Indië, verfilm aan die regisseur Gurinder Chadha se rolprent *Viceroy’s House*, wat handel oor die Verdeling van Indië en die grootste volksverhuising in menseheugenis.

Bronne
------

* (en)  Biografie op IMDB.com. URL besoek op 1 Maart 2016.
* (en)  Manish Dayal Is The Summer Crush You Never Knew You Wanted, buzzfeed.com. URL besoek op 1 Maart 2016.
Verskillende kruise, kloksgewys van links bo: die tipiese Latynse; tipiese Griekse; Thau-; en Russies-Ortodokse kruis.
Die **Christelike kruis**, wat beskou word as verteenwoordigend van die kruisiging van Jesus aan 'n groot houtkruis, is 'n bekende simbool van die Christendom. Dit hou verband met die krusifiks of kruisbeeld ('n kruis wat 'n liggaam, gewoonlik dié van Jesus, bevat) en die meer algemene kruissimbole, wat in baie tale nie noodwendig met die kruisiging verband hou nie.

Die basiese vorms van die kruis is die Latynse kruis, met oneweredige arms, en die Griekse kruis, met ewe lang arms, benewens ander soorte kruise soos die Russies-Ortodokse kruis met drie dwarsbalke, waaronder 'n skuins voetstuk.

'n Paar eeue lank was die embleem van Christus 'n koplose, T-vormige kruis, eerder as 'n Latynse kruis. Elworthy beskou dit as oorspronklik 'n heidense Druïdiese kruis – hulle het kruise van eikebome gemaak waarvan die takke afgestroop is, met twee stukke bo vasgemaak wat 'n man se arm verteenwoordig het; dit was Thau, of god.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Christelike kruis.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4033065-5
* NKC: ph122158

 |
**Stormbergplatblaar** (*Tetrachne dregei* Nees) is 'n grasspesie wat inheems is aan Lesotho en Suid-Afrika, waar dit in die Oos-Kaap, Wes-Kaap, Noord-Kaap en die Vrystaat aangetref word. Op die SANBI-rooilys is dit as *veilig* (LC) gelys. Dit kom ook in Pakistan voor as 'n indringerplant.

Die plant het 'n wortelstok en is 'n meerjarige polgras wat 30 -90 cm hoog kan word. Die blare word tot 13 cm lang en 1 - 5 mm breed. Dit is 'n klimaksspesie en 'n C4-plant. Dit groei baie stadig vanaf saad. Dit kan 10 jaar duur om die volwassenheid te bereik. In die wildernis ontkiem die saad selde. Vermeerdering vind dikwels deur die wortelstok plaas. Dit is 'n spesie wat hoër as 1200 m in oop berggraslande op sandige grond naby riviere of op klipperige dagsome of hellings voorkom. Plek-plek kan dit talryk wees, maar dit kan ook skaars wees. 

Die Stormbergplato-soetveld wat die suidelike variasie van van die droë Cymbopogon-Themeda-veld is, is 'n voorbeeld van sy voorkomsgebied. Dit lê op 'n hoogte van 1200-1500 m en ontvang 450-500 mm /jaar reën. Dit was vroeër veral waardevolle skaapveld deurdat stormbergplatblaar hier voorgekom het. Die spesie is egter baie gevoelig vir oorbeweiding en hierdie streek sal moontlik nooit meer regtig herstel nie.

Landbou
-------

Die spesie is uitstekend vir beweiding geskik:

|  | EIW | SWIW | LnregWIW |
| --- | --- | --- | --- |
| Weidingsindekswaarde | 10 | 10 | 7.59 |
*Jozinibroodbome* in die tuin
Die reënwateropgaringstuin is in 2012/13 geïnstalleer
Die **Manie van der Schijff Botaniese Tuin** is in 1934 gevestig en word deur die Universiteit van Pretoria onderhou en bestuur. Alhoewel die tuin aanvanklik gevestig is vir navorsing en die bewaring van inheemse plante, is dit ook vir die algemene publiek oop.

Reeds in 1924 is enkele bruidsbossoorte vir navorsingsdoeleindes op die kampus aangeplant. In die 1930's was Berend Elbrecht se entoesiasme en passie vir Suider-Afrikaanse flora egter die dryfveer vir die aanplanting van ’n aantal bome en broodbome tydens sy dienstermyn. In 1986 is die bydraes van Manie van der Schijff vereer deur die tuin na hom te vernoem. Die inhoud en aktiwiteite van die tuin word deur ’n komitee bepaal en uitgevoer. Sowat 4 000 plantspesies en kultivars is op sowat 3,5 ha van die weskampus te vinde.

Gestelde doelwitte van die tuin sluit in bewusmaking van Suider-Afrikaanse flora deur die opbou en verspreiding van botaniese kennis, die verskaffing van plantmateriaal vir opvoeding en navorsing, die versameling en kweking van skaars spesies en navorsing oor Suider-Afrikaanse plantsoorte wat tuinboukundige potensiaal inhou.

Kyk ook
-------

* Botaniese tuin
’n Illustrasie van die Manhattan-metriek teenoor die Euklidiese metriek op ’n vlak: in die Manhattan-metriek het die rooi, geel en blou lyne dieselfde booglengte (12) vir dieselfde roete. In die Euklidiese metriek is die lengte van die groen lyn {\displaystyle 6{\sqrt {2}}\approx 8,49} en dit is die kortste lengte.
Die **Manhattan-metriek** of **stadsblokafstand**, wat vir die eerste keer aan die einde van die 19de eeu ondersoek is, is ’n vorm van meetkunde waarin die gebruiklike metriek (die begrip van afstand) van die Euklidiese meetkunde vervang word deur ’n nuwe metriek waarin die afstand tussen twee punte die som is van die (absolute) verskille tussen hul Cartesiese koördinate. Die naam verwys na die roostervormige opset van die meeste strate op die eiland Manhattan, soos vasgelê in ’n plan uit 1811. Volgens die rooster is die kortste roete wat ’n motor kan neem om die afstand tussen twee punte in die stad af te lê, die lengte wat die paaie op dié plan volg (sien illustrasie regs). 

In formulevorm word die Manhattan-afstand gedefinieer as die som van die absolute verskille tussen die betrokke koördinate. 

{\displaystyle d(\mathbf {a} ,\mathbf {b} )=\sum \_{i}{|a\_{i}-b\_{i}|}\,}

Tweedimensionele voorbeeld
--------------------------

In ’n tweedimensionele geval, soos in die illustrasie, kry ’n mens die volgende. 

As {\displaystyle \mathbf {p} } en {\displaystyle \mathbf {q} \,} punte is met koördinate {\displaystyle \mathbf {p} =(p\_{1},p\_{2})} en {\displaystyle \mathbf {q} =(q\_{1},q\_{2})} dan is die Manhattan-metriese afstand tussen {\displaystyle \mathbf {p} } en {\displaystyle \mathbf {q} }: 

{\displaystyle d(\mathbf {p} ,\mathbf {q} )=|p\_{1}-q\_{1}|+|p\_{2}-q\_{2}|\,}
Ter vergelyking: die bekende Euklidiese afstand tussen {\displaystyle \mathbf {p} } en {\displaystyle \mathbf {q} } is 

{\displaystyle d\_{\textrm {Eucl}}(\mathbf {p} ,\mathbf {q} )={\sqrt {(p\_{1}-q\_{1})^{2}+(p\_{2}-q\_{2})^{2}}}\,}
*Challenger*-span: (voorste ry) Michael J. Smith, Dick Scobee, Ronald McNair; (agterste ry) Ellison Onizuka, Christa McAuliffe, Gregory Jarvis, Judith Resnik.
**Sharon Christa McAuliffe** (2 September 1948 – 28 Januarie 1986) was 'n Amerikaanse onderwyseres en ruimtevaarder van Concord, New Hampshire, wat op die pendeltuig *Challenger* op missie STS-51-L gesterf het terwyl sy 'n loonvragspesialis was.

Sy het haar baccalaureusgraad in onderwys en geskiedenis aan die Framingham State College in 1970 en haar meestersgraad in onderwys, supervisie en administrasie  van die Bowie State University in 1978 ontvang. Sy het in 1983 'n onderwyspos as 'n onderwyser in sosiale studies aan die Concord High School in New Hampshire aanvaar.

In 1985 is McAuliffe uit meer as 11 000 aansoekers gekies vir die NASA Teacher in Space Project en was geskeduleer om die eerste onderwyser te word om in die ruimte vlieg. As 'n lid van missie STS-51-L, was sy van plan om eksperimente uit te voer en twee lesse vanaf *Challenger* aan te bied. Op 28 Januarie 1986 het die pendeltuig 1 minuut 13 sekondes na lansering uitmekaar gebreek, wat gelei het tot die verlies van almal aan boord. Na haar dood is verskeie skole ter ere van haar vernoem, en sy is in 2004 postuum met die Congressional Space Medal of Honor bekroon.

McAuliffe wat voorvlugopleiding ondergaan, ervaar gewigloosheid tydens 'n KC-135 "braakkomeet"-vlug
 Christa (links) en haar rugsteun Barbara Morgan (regs) probeer ruimtekos in die kantien van die Johnson Space Centre, 10 September 1985
Die Britse Ambassade in Berlyn
Die **Britse Ambassade in Berlyn** is die hoofsetel van die Verenigde Koninkryk se diplomatieke sending in die Bondsrepubliek Duitsland. Dit is geleë in die stadsdistrik Mitte in Wilhelmstraße 70-71, naby die Hotel Adlon en die Brandenburgse Poort. Die huidige ambassadeur en amptelike verteenwoordiger van Haar Majesteit, Koningin Elizabeth II, en die Regering van die Verenigde Koninkryk is Sir Sebastian Wood, KCMG wat die pos sedert September 2015 beklee.

Die Britse sending word in 'n postmoderne gebou gehuisves wat deur die Londense argitek Michael Wilford ontwerp en in 2000 deur koningin Elizabeth II ingewy is wat in 1992 ook die hoeksteen gelê het. Dit was die eerste keer dat 'n Britse ambassaade deur 'n regerende monarg amptelik geopen is. Dit is ook die eerste ambassade in Duitsland wat deur privaat beleggers befonds is en aan die Britse sending verhuur word.

Die gebou het op die perseel van die vroeëre Britse ambassade in Berlyn ontstaan wat vanaf 1876 tot die Tweede Wêreldoorlog bestaan het en destyds in die spoorwegentrepreneur Bethel Henry Strousberg (1823–1884) se paleis (*Palais Strousberg*) gevestig is. Aanvanklik was dit 'n gehuurde eiendom wat eers in Desember 1884 deur die Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland gekoop is.

Die gebou is gedurende die Tweede Wêreldoorlog ernstig beskadig deur geallieerde lugaanvalle en in 1950 volgens 'n besluit van die destydse Oos-Duitse owerheid afgebreek – ondanks sy oorspronklike status as historiese monument. Die perseel het vervolgens deel uitgemaak van die versterkte grens tussen Oos- en Wes-Berlyn, maar was desondanks steeds in Britse besit.
**Edward James Harland**  

**Britse ingenieur**  
  


---

**Gebore op**  

15 Mei 1831  
in Scarborough, Noord-Yorkshire, Engeland  
  


---

**Oorlede op**  

24 Desember 1895  
in Glenfarne Hall, graafskap Leitrim, Ierland  
  


---

**Bekend as**  

Medestigter van die redery  
Harland & Wolff, Belfast

---

**Laaste rusplek**  

  

*Belfast City Cemetery*

**Sir Edward James Harland, 1st Baronet** (\* 15 Mei 1831, † 24 Desember 1895) was 'n Britse skeepsbouer en politikus. Harland, 'n boorling van Scarborough in Noord-Yorkshire, het sy skoolopleiding by die Edinburg-akademie ontvang. In Desember 1846 het hy op die ouderdom van vyftien sy beroepsopleiding as vakleerling by *Robert Stephenson and Company* se ingenieursaanleg in Newcastle upon Tyne begin. Vervolgens is hy in Glasgow en daarna weer in Newcastle aangestel voordat hy hom in 1854 in Belfast gevestig het om Robert Hickson se skeepswerf op Queen's Island te bestuur.

Vier jaar later het Harland die werf vir £5000 uitgekoop en die onderneming hernoem na *Edward James Harland and Company*. Sy eerste skip, die *Venetian*, kon hy vier jaar later van stapel laat loop. In 1861 het hy 'n sakevennootskap aangegaan met Gustav Wilhelm Wolff, sy vroeëre persoonlike assistent, om die nuwe skeepswerf *Harland and Wolff* te vorm. Later het William James Pirrie as derde vennoot tot die onderneming toegetree.

Die groeiende vraag na oseaanskepe vir transatlantiese roetes het vir Harland, Wolff en Pirrie 'n venster van geleentheid voorsien. Danksy gereelde bestellings van die redery *White Star Line* het die werf stabiele groei getoon. Ná Harland se aftrede in 1889 is die werf deur Wolff en Pirrie bestuur.

Buite sy eie onderneming het Harland ook as lid van Belfast se Hawekommissie gedien. In 1885 is Harland tot ridder geslaan en 'n baronetskap toegestaan. Harland was 'n lid van die Konserwatiewe en Unionisteparty en het in Belfast die amp van burgemeester beklee voordat hy as lid van die Britse Parlement vir die kiesafdeling Belfast North na Londen verhuis het waar hy tot sy afsterwe in 1895 woonagtig was.

Hy is op Kersaand 1895 in sy Ierse woning, Glenfarne Hall in die graafskap Leitrim, oorlede. Sy laaste rusplek het Edward Harland op die *Belfast City Cemetery* gevind.
Die **hulpbronvloek**, ook bekend as die **paradoks van oorvloed** of die **armoedeparadoks**, is die verskynsel van lande met 'n oorvloed natuurlike hulpbronne (soos fossielbrandstowwe en sekere minerale) wat minder ekonomiese groei, minder demokraties of slegter ontwikkelingsuitkomste as lande het, met minder natuurlike hulpbronne. Daar is baie teorieë en baie akademiese debat oor die redes vir, en uitsonderings op, hierdie ongunstige uitkomste. Die meeste kenners meen die hulpbronvloek is nie universeel of onvermydelik nie, maar raak sekere soorte lande of streke onder sekere omstandighede.

Hulpbronvloekteorie
-------------------

Die idee dat hulpbronne meer 'n ekonomiese vloek as 'n seën kan wees, het in die 1950's en 1960's begin na vore kom in debatte oor die ekonomiese probleme van lae- en middelinkomstelande. Maar so ver terug as 1711 het *The Spectator* geskryf "Daar word algemeen waargeneem dat in lande met die grootste oorvloed daar die armste lewendes is", so dit was nie 'n heeltemal nuwe waarneming nie. Die term hulpbronvloek is vir die eerste keer in 1993 deur Richard Auty gebruik om te beskryf hoe lande ryk aan minerale hulpbronne nie in staat was om daardie rykdom te gebruik om hul ekonomieë 'n hupstoot te gee nie en hoe, teen-intuïtief, hierdie lande laer ekonomiese groei gehad het as lande sonder 'n oorvloed natuurlike hulpbronne. 'n Invloedryke studie deur Jeffrey Sachs en Andrew Warner het 'n sterk korrelasie tussen natuurlike hulpbronoorvloed en swak ekonomiese groei gevind.. Honderde studies het nou die uitwerking van hulpbronrykdom op 'n wye reeks ekonomieseuitkomste geëvalueer, en het baie verduidelikings gegee vir hoe, hoekom en wanneer 'n hulpbronvloek waarskynlik sal plaasvind.Terwyl "die lotery-analogie waarde het, maar ook tekortkominge het", het baie waarnemers die hulpbronvloek vergelyk met die probleme wat loterywenners tref wat sukkel om die komplekse newe-effekte van nuutgevonde rykdom te bestuur.

Akademiese navorsing oor die hulpbronvloek het toenemend verskuif na die verduideliking waarom sommige hulpbronryke lande sukses behaal en waarom ander nie, in teenstelling met om bloot die gemiddelde ekonomiese uitwerking van hulpbronne te ondersoek. Navorsing dui daarop dat die wyse waarop hulpbroninkomste bestee word, 'n regeringstelsel, institusionele kwaliteit, tipe hulpbronne en vroeë vs laat industrialisasie alles gebruik is om suksesse en mislukkings te verklaar

Vanaf 2018 het 'n nuwe bespreking ontstaan oor die potensiaal vir 'n hulpbronvloek wat verband hou met kritieke materiale vir hernubare energie. Dit kan óf lande met oorvloedige hernubare energiebronne, soos sonskyn, óf kritieke materiale vir hernubare energietegnologieë, soos neodimium, kobalt of litium, raak.

Sien ook
--------

* Hollandse siekte
'n Danser met ʻuliʻuli voer die *Hula kahiko* tydens die *Merrie Monarch Festival 2003* uit
**Hula** is 'n vertellende dans wat deur die Polinesiese bevolking van Hawaii ontwikkel is. Alhoewel die hula-dansstyle van Hawaii sekere oorenkomste met dié van ander Polinesiese volke toon, het hulle vanweë die groot afstand van ander Polinesiese eilande selfstandig ontwikkel.

In sy oorspronklike vorm is die dans deur gesang begelei en het met sy ingewikkelde stelsel van bewegings 'n verskeidenheid kulturele en godsdienstige funksies vervul. Bepaalde danspasse is op die musikale ritme of gesang afgestem, terwyl ander liggaamsdele 'n verhaal vertel. So het die hula in die Hawaise samelewing, wat geen skryfstelsel ontwikkel het nie, onder meer ritusse, kulturele reëls, genealogiese besonderhede, mites en legendes van een generasie na 'n ander oorgedra. Daarnaas is hula-danse ook in die verlede reeds as suiwer vermaak opgevoer. 

Die verskillende hula-style kan onder meer volgens die inhoud van die gesang (*mele*), die begeleidende instrumente of die spesifieke dansstyl van mekaar onderskei word. Volgens 'n baie eenvoudige klassifikasie, wat hom hoofsaaklik tot die dansstyl beperk, word hula-danse tans ook in *hula kahiko* (tradisionele hula's) en *hula ʻauana* (moderne hula's) ingedeel. Aangesien die Hawaise term *ʻauana* as "homself wegbeweeg van" vertaal kan word (in die betekenis van "die tradisionele pad verlaat"), kan streng genome alle hula-style, wat enigsins van die oorgelewerde rituele dansstyl verskil, as moderne hula's beskryf word. 

Reeds in die tyd van koning David Kalākaua was die Hawaise dans aan groot veranderings onderworpe en het in die rigting van sy huidige vermaak-dansuitvoering begin beweeg, al is dit nog 'n tyd lank deur spreeksang en ritmiese instrumente begelei.
Die volkslied, instrumentaal
**Lofsöngur** (Afrikaans *Lofsang*) is die naam van Ysland se nasionale volkslied wat uit die jaar 1874 dateer. Die teks is deur Matthías Jochumsson (1835–1920) geskryf, terwyl Sveinbjörn Sveinbjörnsson (1847–1926) die melodie gekomponeer het. Die lied het drie strofes waarvan net die eerste as amptelike teks van die nasionale volkslied gesing word.

Lofsöngur het ter geleentheid van Ysland se milleniumfeesvierings ontstaan wat op 2 Augustus 1874 plaasgevind het. Tydens 'n kerkdiens in Reykjavík se Dómkirjka, wat deur die Deense en Yslandse koning Christiaan IX van Denemarke bygewoon is, is Lofsöngur vir die eerste keer deur 'n gemengde koor opgevoer. Die liedteks baseer op die Bybelse psalm 90 wat as preekteks vir die plegtigheid gekies is.

Die lied het vervolgens as nasionale volkslied van Ysland gewild geraak en is ook ter geleentheid van die viering van Ysland se selfregerende status in 1918 opgevoer. Nogtans het die volkslied eers deur 'n wet uit die jaar 1983 amptelike status verkry.

Voor 1874 is gewoonlik Bjarni Thorarensen se lied *Eldgamla Ísafold* volgens die melodie van *God Save the Queen* as 'n soort nasionale volkslied gesing.

Liedteks
--------

'n Gedenktafel is by die huis in Londenstraat 15 in Edinburg (Skotland) aangebring waar Sveinbjörn Sveinbjörnsson die melodie van Lofsöngur gekomponeer het
Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!
Vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn!
Úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans
þínir herskarar, tímanna safn.
Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár
og þúsund ár dagur, ei meir:
eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,
sem tilbiður guð sinn og deyr.
Íslands þúsund ár,
Íslands þúsund ár,
eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,
sem tilbiður guð sinn og deyr.
Ó, guð, ó, guð! Vér föllum fram
og fórnum þér brennandi, brennandi sál,
guð faðir, vor drottinn frá kyni til kyns,
og vér kvökum vort helgasta mál.
Vér kvökum og þökkum í þúsund ár,
því þú ert vort einasta skjól.
Vér kvökum og þökkum með titrandi tár,
því þú tilbjóst vort forlagahjól.
Íslands þúsund ár
Íslands þúsund ár
voru morgunsins húmköldu, hrynjandi tár,
sem hitna við skínandi sól.
Ó, guð vors lands! Ó, lands vors guð!
Vér lifum sem blaktandi, blaktandi strá.
Vér deyjum, ef þú ert ei ljós það og líf,
sem að lyftir oss duftinu frá.
Ó, vert þú hvern morgun vort ljúfasta líf,
vor leiðtogi í daganna þraut
og á kvöldin vor himneska hvíld og vor hlíf
og vor hertogi á þjóðlífsins braut.
Íslands þúsund ár
Íslands þúsund ár
verði gróandi þjóðlíf með þverrandi tár,
sem þroskast á guðsríkis braut.
In wiskunde is 'n **rasionale getal** 'n getal wat uitgedruk kan word as 'n verhouding van twee heelgetalle. Rasionale getalle wat nie heelgetalle is nie (gewoonlik breuke genoem) word gewoonlik geskryf as die gewone breuk {\displaystyle a/b} waar *b* ongelyk is aan nul. *a* word die teller genoem en *b* die noemer genoem.

Kwarte
Elke rasionale getal kan op 'n oneindige aantal maniere uitgedruk word, soos {\displaystyle 3/6=2/4=1/2} maar is in sy vereenvoudigde vorm wanneer *a* en *b* geen gemene deler behalwe 1 het nie. Elke nie-nul rasionale getal het presies een vereenvoudigde vorm van dié aard met 'n positiewe noemer. 'n Breuk in hierdie vereenvoudigde vorm word 'n gereduseerde breuk genoem.

Die desimale uitbreiding van 'n rasionale getal is uiteindelik periodies. (In die geval van 'n eindige uitbreiding, vorm die nulle wat implisiet volg die periodiese gedeelte.)

'n Reële getal wat nie 'n rasionale getal is nie word 'n irrasionale getal genoem.

'n Repeterende breuk is 'n rasionele getal.

{\displaystyle {\frac {2}{3}}=0.6666666...=0.{\dot {6}}}

Kyk ook
-------

* Reële getal
* Rasionale getal
* Irrasionale getal
* Heelgetalle
* Natuurlike getalle
* Ewe getal
* Onewe getal
* Priemgetalle

Bronne
------

* James, G. en James, R.C. (1960) "Rational Number" In: Mathematics Dictionary. Princeton, New Jersey : Van Nostrand. bl. 324
**Edward George Earle Bulwer Lytton**, 'n skrywer en politikus is gebore op 25 Mei 1803 in Londen. Hy ontvang sy opvoeding deur middel van private opvoeders en ook van Trinity College in Cambridge. Hy sterf op 18 Januarie 1873.

Hy was die outeur van, onder andere, die bekende frase "die pen is magtiger as die swaard" en die openingslyn "dit was 'n donker en stormagtige nag" (*it was a dark and stormy night*). Alhoewel hy gewild was in sy leeftyd, word hy vandag met swak skryfstyl geassosieer. Die San Jose Staatsuniversiteit in Kalifornië het selfs 'n jaarlikse tong-in-die-kies kompetisie, die *Bulwer-Lytton Fiction Contest* wat pryse toeken aan die slegste openingslyne.

Bulwer-Lytton het internasionale bekendheid verwerf met sy geskiedkundige roman: "Die laaste dae van Pompeii" in 1834. Sy roman Zanoni is geskryf net voordat die Orde van die Rosekruis weer na vore getree het in die 19de eeu. Zanoni beskryf die lewe van twee rosekruisers van die 18de eeu, Zanoni en Mejnour as die laaste oorlewendes van die Orde van die Rosekruis in die 18de eeu. Verskeie verwysings kom voor na hermitisme, Paracelsus, Cornelius Agrippa, Cagliostro en Mesmer. 

Bulwer-Lytton het van jongs af in die paranormaal belang gestel en het hom daaraan toegewy om die okkult te bestudeer. Twaalf jaar na die publikasie van Zanoni het Bulwer-Lytton vir Levi Eliphas ontmoet en het hulle gepoog om die gees van Appolonius van Tyana op te roep deur middel van 'n okkultiese ritueel beskryf in die "Magia Philosphica" geskryf deur Franciscus Patricius.

Bibliografie
------------

* *The last days of Pompeii* 1834
* *Night and morning* 1841
* *Zanoni* 1842
* *The last of the Barons*1843
* *The Caxtons* 1850

Bronne
------

* 2007, C Rebisse, Rosicrucian History and Mysteries, Antenaeum Press Ltd, Great Britain. Bl. 220

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90107108
* BNE: XX987329
* BNF: cb11913705f (data)
* CANTIC: a10385885
* CiNii: DA00474435
* GND: 11866493X
* IMDb: nm0120272
* ISNI: 0000 0001 2145 0076
* LCCN: n79032869
* LNB: 000049597
* MusicBrainz: e5883088-c7f7-4cb8-8fc0-3b20dc784a9a
* NDL: 00448302
* NKC: jn19992000110
* NLA: 36575258
* NLG: 180656
* NLI: 000086768
* NLK: KAC200307056
* NLP: A16828823
* NSK: 000126987
* NTA: 068753128
* RERO: 02-A000107835
* RSL: 000029563
* The SBN id CFIV019445 is not valid.
* SELIBR: 179660
* SNAC: w6028s02
* SUDOC: 026999005
* Trove: 1300958
* ULAN: 500292901
* VIAF: 99871326
* WorldCat Identities: lccn-n79032869

 |