recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Waterberg** is ’n streek in die provinsie Limpopo in Suid-Afrika wat in die noorde en deels in die weste deur die Limpoporivier begrens word en min of meer ten noorde van Bela-Bela (Warmbad) geleë is. Dit was in die tyd van die Zuid-Afrikaansche Republiek ook ’n staatkundige distrik.

Die streek is genoem na die Waterberge, wat dit van die suidweste na die noordooste deurkruis. Die Noordelike Pongolo-, die Groot-Palalarivier (Lephalalarivier), en die Nylstroom of Magalakwinrivier het hul oorsprong in hierdie bergreeks, en dit sou op sigself voldoende rede gewees het vir die naam. Toe die naam gegee is, was die gebied besonder waterryk; warm en koue mineraalbronne het by skeure in die bergreeks uitgevloei en uitgeborrel, en dit het tot die benaming aanleiding gegee. Ook was daar, volgens ds. Frans Lion Cachet, "een meer, door hooge, steil rotse ingesloten" wat "de Zoutzee van Transvaal vormt". Hy skryf: "Om dien oorvloed van water. .. hebben de Boeren dit gedeelte van de bergketen Waterberg genoemd, en draagt het district dienzelfden naam. . ."

In Maart 1866 is die staatkundige distrik Waterberg gevorm uit die noordelike gedeelte van die distrik Rustenburg en die westelike deel van Soutpansberg. Die landdrossetel is op Nylstroom gevestig. Die distrik is destyds van die distrik Marico geskei deur die Matlabasrivier, en van Pretoria deur die Elandsrivier. Dit het in die ooste aan Lydenburg gegrens, en verder aan die Soutpansbergse distrik. Dié geskiedkunde naam vir die distrik is ook gegee aan die oudste gemeentes van elke van die Drie Susterkerke op Nylstroom (nou Modimolle, naam die Gereformeerde kerk Waterberg (1859), die NG gemeente Waterberg (1860) en die Hervormde gemeente Waterberg op 20 November 1865.

Voor die nuwe staatkundige bedeling van 1994 was Waterberg met 16 120 km2 die derde grootste distrik in Transvaal. In die suidelike, meer bergagtige deel van die distrik is die jaarlikse reënval tot 760 mm, maar verder noordwaarts daal dit tot 500 en selfs 300 mm jaarliks. Die klimaat is baie warm aangesien die helfte van die distrik in die trope geleë is. Beesboerdery word op grootskaal beoefen. 'n Enorme steenkoolveld in die noordelike gedeelte rondom die belangrike nuwe nedersetting van Ellisras, het van die streek se ekonomiese potensiaal ontsluit. In 1970 was die distrik se bevolking 48 226 swart, 10 137 wit, 137 Asies en 27 bruin.

Bron
----

* (af)  Raper, P.E. 1972. *Streekname in Suid-Afrika en Suidwes*. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.
*MS Polarlys* – 'n plesierboot van *Hurtigruten* se "Nuwe Generasie" met die huidige amptelike kleure*MS Nordstjernen* (1956)
**Hurtigruten** ([hʉrtirʉtən], Nynorsk: **Hurtigruta**, letterlik "Die snel veerdiens") is 'n gekombineerde veer- en vragbootdiens wat in 1893 op inisiatief van die Noorse regering ingestel is om die stede en dorpe langs Wes- en Noord-Noorweë se meer as 2 700 kilometer lange kuslyn met mekaar te verbind. Dit neem die huidige plesierboote sowat ses en 'n half dae om die roete te voltooi wat vanweë sy natuurskoon naas sy oorspronklike funksie as pos- en vragdiens lankal 'n gewilde toeriste-trekpleister geword het. Die plesierboote doen in die somer ook kusgebiede soos die Trollfjord en Geirangerfjord aan, en die hoogtepunte van die reis sluit naas die fjordlandskap ook die historiese Hanse-handelspos Bergen en die Lofoten-eilande in.

19de eeuse rederye het die roete langs die ruwe en dramatiese kuslyn veral tydens die lang en donker Noorse winter as minder aantreklik beskou, en aanvanklik was net een maatskappy, *Vesterålens Dampskibsselskab A/S* bereid om 'n gereelde veerdiens aan te bied. Die diens was veral daarop gemik om die stadige posvervoer tussen Sentraal-Noorweë en noordelike stede soos Hammerfest deur 'n posskipdiens te vervang - die posvervoer het nou slegs sewe dae in plaas van drie weke in die somer en tot by vyf maande in die winter geneem.

Nadat *Vesterålens* veerdiens 'n sukses geword het, het ook verskeie ander rederye aansoek om konsessies gedoen, en die diens is uitgebrei tot die huidige roete tussen Bergen in die suidweste en Kirkenes in die uiterste noordooste van die land. 'n Vloot van elf skepe verseker dat elkeen van die 34 hawens twee keer per dag aangedoen word - een keer deur skepe op die noordwaartse roete (*Nordgående*) en een keer deur skepe op die suidwaartse roete (*Sørgående*).

In die 1980's het die rol van *Hurtigruten* geleidelik begin verander nadat subsidies besnoei is en rederye die klemtoon op toerisme begin lê het. Nuwe en groter luukse skepe met jacuzzi-borrelbaddens, kroeë, restourante en ander geriewe vir toeriste is in bedryf gestel. *Hurtigruten* fungeer egter nog steeds as 'n belangrike veer- en vragbootdiens vir Noorse klante. 

Die laaste twee onafhanklike rederye, *Ofotens og Vesterålens Dampskibsselskab (OVDS)* en *Troms Fylkes Dampskibselskap (TFDS)*, het op 1 Maart 2006 saamgesmelt en hul naam gewysig tot *Hurtigruten Group*. Sedert April 2007 staan die redery bekend as *Hurtigruten ASA*. Naas die tradisionele veerdiens langs die Noorse kuslyn het die nuwe redery ook veerbote en hoëspoed-veerbootdienste in ander dele van die land in bedryf gestel en bied tans ook plesiervaarte na Groenland, Suid-Amerika en Antarktika aan.
Die **Vickers VC10** is 'n middelgroot smalromp-straalvliegtuig met sitplek vir 135 passasiers wat deur die Britse vervaardiger Vickers-Armstrongs (Aircraft) Ltd ontwikkel is. Sy nooiensvlug is in 1962 vanaf die Brooklands-vliegveld in Surrey onderneem.

Die VC10 is spesifiek ontwerp vir lugrederye wat roetes na Afrika bedien het. So was dit nie net geskik vir die betreklik kort aanloopbane van dié tyd nie, maar ook aangepas vir die besondere atmosferiese toestande van hooggeleë lughawens op die Afrikavasteland met relatief hoë temperature en laer lugdigtheid. Die VC10 hou ook steeds die rekord vir die vinnigste transatlantiese vlug van enige subsoniese vliegtuig, vanaf New York se John F. Kennedy-lughawe na Glasgow-Prestwick, met 5 ure en 1 minuut - net die Concorde was sneller.

Wat die VC10 se ontwerp betref, word daar dikwels vergelykings getrek met die Sowjet-Russiese Iljoesjin Il-62. Albei stralers is deur vier enjins aan hul agterkant aangedryf. 'n Derde, maar kleiner vliegtuig met hierdie kenmerkende ontwerp is die sakestraler Lockheed JetStar.
Via Domitia voor die raadsaal van die Franse stad Narbonne
Via Domitia naby Ambrussum met ryspore van waens
Via Domitia naby Pinet, Hérault
Die **Via Domitia** (Frans: ***Voie Domitienne***) was die eerste Romeinse pad in Gallië. Dit is tussen 120 en 118 v.C. in opdrag van die prokonsul Gnaeus Domitius Ahenobarbus gebou en ook na hom vernoem.

Die Via Domitia was 'n landgebonde verbinding tussen Italië en Spanje. In Narbonne, wat ook in 118 v.C. onder die naam Colonia Narbo Martius gestig is, het dit by die Via Aquitania aangesluit, 'n pad in westelike rigting, wat via Toulouse en Bordeaux tot by die kus van die Atlantiese Oseaan geloop het.

By die berg Mont Genèvre (1 850 meter) het die Via Domitia die Alpe oorgesteek, langs die vallei van die Durancerivier geloop, die Rhône naby Beaucaire oorgesteek en uiteindelik langs die Mediterreense kus tot by die Pireneë geloop.

Die pad verloop byna reglynig en beskik oor 'n vaste ondergrond. In die stede, wat hy deurkruis, is die pad van ronde klippe gemaak, terwyl dit in landelike gebiede uit gestampte grond op lae van grint of gruis bestaan. By dorpsingange deurloop die Via Domitia gewoonlik 'n poort of triomfboog soos in Nîmes met die Porte d'Auguste of in Glanum met die Arc de Triomphe.

Belangrike nedersettings langs die Via Domitia was:

* Briançon (*Brigantio*),
* Gap (*Vapincum*),
* Embrun (*Eburodunum*),
* Sisteron (*Segustero*),
* Apt (*Apta Julia*),
* Cavaillon (*Cabellio*),
* Tarascon - Beaucaire (*Ugernum*),
* Nîmes (*Nemausus*),
* Béziers (*Baeterris*),
* Narbonne (*Narbo Martius*).
Die **Havel** ['haːfəl] is 'n rivier in die noordooste van Duitsland. Met 'n lengte van 334 kilometer is dit die langste regterkantse syrivier van die Elbe, alhoewel die reguitlynafstand tussen sy oorsprong en monding met slegs 94 kilometer aansienlik korter is.

Die Havel ontspring in die deelstaat Mecklenburg-Voorpommere, vloei deur Brandenburg, Berlyn en Sakse-Anhalt en mond naby die grens tussen Brandenburg en Sakse-Anhalt in die Elbe uit. Die rivier vloei eers deur talle klein mere in suidelike, daarna in westelike en uiteindelik in noordwestelike rigting. Die hoogteverskil tussen sy oorsprong en sy monding beloop net 40,6 meter. Sy gemiddelde afloop is met 108 kubieke meter per sekonde (m³/s) die derde grootste van alle Elbe-syriviere ná die Moldau (150 m³/s) en die Saale (115 m³/s).

Die Havel loop oor 'n afstand van 285 kilometer deur Brandenburg. Die grootste deel van sy rivierloop is bevaarbaar, waarby sy diepte en afloop deur damme en sluise gereguleer word. 'n Groot getal sykanale dien as afkorting vir skepe. Alhoewel die Havel as waterweg uitgebou is, kan die rivier danksy die talle natuurlike mere, waardeur dit loop, groot hoeveelhede water stoor. Sodoende bly sy waterpeil ook in lang droë periodes onveranderd. Hoë waterpeile kom nouliks voor en is gewoonlik beperk tot die Havel se benedeloop waar vloedwater van die Elbe kan binnestroom. 

Die grootste syrivier van die Havel is die Spree - 'n rivier waarvan die watervolume meer as twee keer so groot is en wat die Havel ook ten opsigte van sy lengte (380 kilometer) oortref. In 2009 is die Havel deur twee Duitse verenigings, die *Naturfreunde Deutschlands* (Natuurvriende van Duitsland) en die Duitse Hengelaarsvereniging as die "Rivierlandskap van die jaar" aangewys. Sedert 2009 loop 'n fietspad, die *Havelradweg*, langs die rivier.
Jan Hus
**Hussiete** (soms ook **Bethlehemiete** genoem) is 'n sambreelterm vir verskillende 15de eeuse bewegings in Boheme wat as respektiewelik reformatories en rewolusionêr geklassifiseer kan word.

Jan Hus
-------

Die term *Hussiete* verwys na die Tsjeggiese teoloog en hervormer Jan Hus (omstreeks 1370-1415) wat felle kritiek op die Rooms-Katolieke Kerk van sy tyd gelewer het. So het hy beswaar aangeteken teen die kerk se rykdomme, die aflaathandel (waardeur gelowiges die vergewing van hul sondes teen betaling van 'n bepaalde bedrag kon koop) en die sedeloosheid van geestelikes. Die Bybel was vir Hus die enigste gesag in sake van geloof, en hy het konsekwent geweier om die onfeilbaarheid van die pous in sy amp te erken. Hierin het hy die voorbeeld van John Wyclif en die Waldense gevolg. Hus sou later ook invloed op die hervormer en grondlegger van die Evangelies-Lutherse Kerk, Martin Luther, by sy Duitse Bybelvertaling uitoefen.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNE: XX542688
* BNF: cb11955333w (data)
* GND: 4137460-5
* HDS: 011451
* LCCN: sh85063223
* NDL: 00563780
* SUDOC: 027533247

 |
**GNU/Linux** is die naam vir die bedryfstelsel wat bestaan uit programme van die GNU-projek en die Linux-kern. Hierdie is 'n effens omstrede naam aangesien hierdie stelsels gewoonlik slegs "Linux" genoem word, en die gesamentlike naam hoofsaaklik deur die GNU-projek en hulle ondersteuners aangemoedig word.

Die GNU-projek se doel om 'n volledig vrye bedryfstelsel te skep het eers moontlik geword met die eerste vrye kern, Linux, wat in die 1990's beskikbaar geword het. GNU is 'n projek van die Stigting vir Vrye Sagteware en Linux is (aanvanklik) deur Linus Torvalds geskryf. Aangesien GNU en Linux geen amptelike verbintenis het nie, en Linux nie 'n bedryfstelsel is nie, maar bloot 'n kern, het die stigting aangedui dat dit nie heeltemal korrek is om die gesamentlike stelsel bloot "Linux" te noem nie. 

Richard Stallman, die stigter van die stigting, is al hiervoor gekritiseer, maar hou vol dat Linux slegs een deel van die volledige stelsel is, en dat die volledige naam mense sal herinner aan die ideologiese redes vir die ontstaan van die GNU-projek, naamlik dié van Vrye Sagteware. Linus Torvalds het al aangedui dat die gesamentlike naam geregverdig is as die GNU-projek 'n Linux-verspreiding sou maak (dus GNU/Linux net soos Redhat Linux), maar meen dat om die gesamentlike naam in die algemeen te gebruik "belaglik" is.

Alhoewel die gesamentlike stelsels gereeld slegs "Linux" genoem word, word die volledige naam wel soms gebruik, veral deur die Debian-projek.

'n Linux-verspreiding (Engels: distribution) is die algemene manier waarop 'n GNU/Linux-stelsel beskikbaar gestel word. 'n Tipiese verspreiding sal veel meer programme as bloot dié van die GNU-projek insluit. Dit is 'n verdere rede waarom die gesamentlike naam dalk nooit algemeen aanvaar sal word nie.

Eksterne skakels en bronne
--------------------------

* GNU/Linux naming controversy by die Engelse Wikipedia
*
Die **Indus** (Sanskrit: सिन्धु; Oerdoe: دریائے سندھ, *Darya-e Sindh*; Hindi: सिन्धु नदी, *Sindhu Nadi*; Sindhi: سنڌو *Sindhu*; Panjabi: سندھ *Sindh*; Persies: *Nilau* "blou water" en *Ab-e-sind* "water van Sindh"; Arabies: نهر السند, *Al-Sind*; Tibettaans: སེང་གེ།་གཙང་པོ; Chinees: 森格藏布/狮泉河/印度河; Grieks: Ινδός *Indós*; Turks: *Indus Nehri*) is 'n groot suid-vloeiende rivier in Asië. Dié rivier, met 'n lengte van 3 200 km (2 000 myl), is die langste rivier in Suid-Asië en mond in die Arabiese See uit. Saam met vier ander riviere kenmerk die Indus die streek Punjab, "die land van vyf riviere".

Nasa-Satellietbeeld van die Indus
Die Indus ontstaan deur die saamvloei van die Sênggê Zangbo met verdere spruite in die Trans-Himalaja in die Chinese outonome gewes Tibet, naby die berg Kailash. Aansluitend vloei dié rivier in 'n noordwestelike rigting deur die omstrede en outonome Noord-Indiese deelstaat Jammu en Kasjmir en verder deur Pakistan. In die noorde van dié land maak die Indus 'n boog in 'n suidwestelike rigting en vloei deur die provinsies Punjab en Sindh. Hier bereik dié rivier die stad Hyderabad, die grootste stad aan dié rivier. Verder suid mond die Indus net suidoos van Karatsji in die Arabiese See uit.

Die Indus is die belangrikste rivier in Pakistan en word as lewenslyn van dié land beskou. Die rivier is veral bekend vir die antieke Indusvalleibeskawing en as oostelike grenslyn van Alexander die Grote se groot ryk. Na die Indus is die Indiese subkontinent, Indië en die Pakistanse provinsie Sindh genoem.

Sien ook
--------

* Ravi
* Sutlej

Fotogalery
----------

* Saamvloei van Indus en Zanskar in Jammu en Kasjmir, Indië
* Die Indus naby Leh, Indië
* Die Indus soos vanaf die Karakoram-grootpad in Pakistan gesien
* Ou brug oor die Indus in Pakistan
**Hawaii** is die grootste eiland van en naamgewer vir die Amerikaanse deelstaat en gelyknamige eilandketting Hawaii in die sentrale Stille Oseaan met 'n oppervlakte van 10 432,5 vierkante kilometer en 'n bevolking van 185 079 in 2010. Om verwarring met die deelstaat te voorkom, word die eiland deur sy bewoners meestal *The Big Island* (Die Groot Eiland) genoem. Ander byname, wat minder gebruiklik is, is Orgideë- en Vulkaaneiland.

Topografiese kaart van die eiland Hawaii
Die swart basaltsand van Punaluʻu-strand
Die eiland het die kenmerkende vorm van 'n driehoek en beslaan twee derdes van die Hawaise eilandketting se oppervlakte. Hawaii beskik met sy golwende weilande, tropiese reënwoude en woestyne, sneeubedekte bergpieke en strande oor die grootste verskeidenheid landskapsvorme van alle eilande. Sy vulkane is die grootstes en mees aktiewes op ons planeet.

Hawaii het eers sowat 500 000 jaar gelede ontstaan en is sodoende geologies sowel die jongste van die Hawaise eilande asook een van die jongste landmassas op aarde. Twee van sy vyf vulkane, Mauna Kea (4 205 meter) en Mauna Loa (4 169 meter), is die hoogste bergpieke van die eilandketting en ook die enigste twee wat gedurende die wintermaande met sneeu bedek is. As gevolg van voortgesette vulkaniese aktiwiteite groei die eiland Hawaii nog steeds. Die hoofstad Hilo is die enigste stedelike nedersetting op die andersins yl bevolkte eiland.
**Lisjt** (Arabies: اللشت), ook **Lisht** of **el-Lisht**, is ’n Egiptiese dorp suid van Kaïro en ’n dodeakker van farao's uit die Middelryk van Egipte. Dit sluit twee konings se piramides in: Amenemhat I en Senoesret I. Hulle is omring deur kleiner piramides vir lede van die koninklike familie en baie mastabas van amptenare en hul familielede. Die grafkelders is tydens die 12de en die 13de Dinastie opgerig.

Die terrein is ook bekend vir die grafkelder van Senebtisi, wat ongeskonde ontdek is en ’n stel juweliersware bevat het. Die piramide van Senoesret I is die bes bewaarde een uit dié tydperk.

Itjtawy
-------

Die terrein, sowat halfpad tussen Dahsjoer en Meidoem en sowat 100 km suid van Kaïro, is dalk in die omgewing van die antieke stad Itjtawy (waarvan die presiese ligging nie bekend is nie), wat die hoofstad van Egipte was tydens die 12de Dinastie.

Amenemhet I het die hoofstad in 2000 v.C. van Thebe na die geheimsinnige stad Itjtawy geskuif omdat dit naby die oase Fajoem was. Kort hierna het hy sy piramide begin bou. Dit is in die noordelike deel van die dodeakker.

Uitgrawings
-----------

Die eerste uitgrawings by Lisjt het in 1882 plaasgevind onder leiding van die Franse Egiptoloog Gaston Maspero. Ná nog uitgrawings tussen 1884 en 1885, is die werk in 1906 oorgeneem deur die Metropolitan-kunsmuseum in New York. Die museum is steeds op die terrein aktief.
Koperdraad is 'n uitstekende geleier van elektrisiteit.
Kragdrade wat elektrisiteit vanaf kragsentrales na kliënte gelei.
In wetenskap en ingenieurswese is **geleiers** materiale wat bewegende elektriese ladings bevat. Wanneer 'n elektriese potensiaalverskil oor twee afsonderlike punte opgestel word in 'n geleier, word die ladings gedwing om te beweeg en ontstaan 'n elektriese stroom tussen daardie twee punte in ooreenstemming met Ohm se wet. Alhoewel baie geleiers metaalagtig is, bestaan daar baie geleiers wat nie-metale is en sluit onder andere alle plasmas in. Raadpleeg die artikel oor elektriese geleiding vir meer inligting oor die fisiese meganisme betrokke by die vloei van ladings in materiale.

Onder normale omstandighede bied alle materiale 'n mate van weerstand teen die vloei van ladings en daarom word warmte vrygestel in die proses. Die korrekte ontwerp van 'n elektriese geleier sluit 'n raming in van die temperatuur waarteen die geleier verwag word om te werk sonder dat dit beskadig word, asook die verwagte hoeveelheid stroom wat dit gaan dra. Die beweging van ladings veroorsaak ook 'n elektromagnetiese veld rondom die geleier wat 'n radiale meganiese drukkrag op die geleier uitoefen. 'n Geleier van 'n gegewe materiaal en volume (lengte x deursnee-oppervlak) het geen werklike beperking op die stroom wat dit sonder skade kan dra nie, solank die hitte wat deur die weerstandsverliese ontwikkel word verwyder word en die geleier die radiale kragte kan weerstaan. Hierdie effek is veral krities in gedrukte stroombane, waar geleiers relatief klein is en die hitte wat sodoende ontwikkel word baie geredelik daartoe kan lei dat die bane smelt.

Nie-geleidende materiale laat nie ladings daarbinne beweeg nie en word isolatore genoem. 'n Materiaal wat 'n elektriese geleier is hoef nie noodwendig 'n termiese geleier te wees nie, alhoewel 'n metaal gewoonlik beide 'n elektriese- en termiese geleier kan wees. Elektries geleidende materiale word gewoonlik geklassifiseer volgens hulle elektriese weerstand; wat wissel van baie hoog tot geen weerstand, dan is daar halfgeleiers, gewone metaalgeleiers asook supergeleiers.

Sien ook
--------

* Geleibaarheid

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Electrical conductors***. |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119795376 (data)
* GND: 4151734-9
* LCCN: sh85041622
* NDL: 01173308

 |
Die **groot wasmot** (*Galleria mellonella* L.; Eng: *Greater Wax Moth*, Ned: *Wasmot*, Duits: *Große Wachsmotte*) is 'n insek uit die familie *Pyralidae*.

Die nagvlinder se ruspe vreet veral die was wat deur heuningbye vervaardig word en hulle lê hul eiers in die bye se korwe. Byeboere vrees hierdie insek omdat hulle die heuningkoekselle aantas en die bye daarna hierdie selle sal opgee. Hierdie insek se ruspe word egter deur mense wat byvoorbeeld verkleurmannetjies aanhou as voer gekweek. Die volwasse wasmotte vreet niks meer. Hulle vlerke is ongeveer 2,5 cm wyd. Die ruspe is ook vir die mens eetbaar.

Plastiek
--------

Navorsing van Bombelli, Howe en Bertocchini het in 2017 getoon dat hulle ook polimere soos poliëtileen en polipropileen kan vreet. Hulle kan in 40 minute gate vreet deur 'n plastieksakkie en verteer dit na glikol (CH2OH)2.

Gehoor
------

Hierdie mot kan uiters hoe klankfrekwensies hoor, tot 300 kHz, wat hoër is as wat hulle vyand die vlermuis kan waarneem.

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse vlinders
*Branta sandvicensis*
Die **Hawaiiese gans** (*Branta sandvicensis*), ook bekend onder sy plaaslike naam, **Néné**, is 'n gans wat slegs op die Hawaiise eilande Maui, Kauai en Hawaii voorkom.

Die Hawaiiese gans het in die middel van die 20ste eeu byna uitgesterf: in 1950 was daar maar 'n geskatte 30-50 ganse in die hele wêreld. 'n Intensiewe broeiprogram het die voëls van uitwissing gered en, alhoewel bevolkings vandag geensins volop is nie, het navorsing in 2006 op meer as 1 600 individue gedui. Dit word deur die IUBN geklassifiseer as 'n kwesbare spesie.

Die mannetjies- en wyfiegans het identiese veredosse: lig- en donkerbruin gestreepte lywe met 'n kenmerkende donker ring aan die ondernek. Die nek self is lig gekleurd, met 'n donker streep op die agternek wat van onder na bo loop tot by die kop. Die gesig is ook donker gekleurd.

Hawaiiese ganse is baie astrant, veral teenoor mense. Hul dieet bestaan hoofsaaklik uit gras, saad en bessies, maar hulle sal ook die lêkorrels van hoenders en eende vreet.

Die ganse broei tussen Mei en September. Hulle bou 'n nes op die grond wat die wyfie dan met dou uitvoer. Sy lê drie tot ses roomwit eieres wat na 30 dae uitbroei. Die kuikens is self na twee jaar broeigereed.

Bronnelys
---------

* BirdLife International (2008) *Branta sandvicensis* In: IUBN 2009. *IUBN Rooi Lys van Bedreigde Spesies*. Weergawe 2009.2. www.iucnredlist.org Verkry op 31 Januarie 2010.
* Hilko Insel, (2005): *Eksotiese Watervoëls*. LAPA Uitgewers, Pretoria. ISBN 0799334286

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4598664-2
* LCCN: sh85090728

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q687695
* ADW: Branta\_sandvicensis
* Avibase: EDB18078B9A2C905
* BioLib: 21182
* eBird: hawgoo
* Fossilworks: 186234
* GBIF: 5232445
* IBC: hawaiian-goose-branta-sandvicensis
* iNaturalist: 7104
* ITIS: 175016
* IUCN: 22679929
* NCBI: 56282
* Species+: 4174
* Xeno-canto: Branta-sandvicensis

 |
| **City of Santa Barbara**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Seël** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde State |
|  **Deelstaat** |  Kalifornië |
|  **County** |  Santa Barbara |
|  **Koördinate** | 34°26′N 119°43′W﻿ / ﻿34.433°N 119.717°W﻿ / 34.433; -119.717 |
|  **Stigting** | 1782 |
|  **Geïnkorporeer op** | 9 April 1850 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 108,697 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 15 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2018) | 91 350 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 840/vk km |
|  **Tydsone** | PST (UTC -8) |
|  **Somertyd** | PDT (UTC -7) |
|
|  **Burgemeester** | Cathy Murillo |
|  **Amptelike Webwerf** | *santabarbaraca.gov* |
|

Die Spaanse sendingstasie Santa Barbara, weens sy ligging ook die "Koningin van Sendingstasies" genoem, is die historiese bakermat van die huidige nedersetting, geleë langs die sogenaamde *El Camino Real* of Koninklike Pad -'n historiese Spaanse koloniale pad in Kalifornië wat oor 'n afstand van 970 km 21 sendingstasies, drie nedersettings (*pueblos*) en vier garnisoene (*presidios*) met mekaar verbind het
Die Paseo Nuevo-winkelsentrum in Santa Barbara se middestad
Sononder oor die Stille Oseaan
**Santa Barbara** is 'n stad in die deelstaat Kalifornië, geleë tussen die steil bergpieke van die Santa Ynez-berge en die Stille Oseaan, sowat 90 minute per motor noord van Los Angeles in 'n streek waarna as die Amerikaanse Riviera verwys word. Hier strek die stadsgebied oor 'n afstand van 110 myl langs Kalifornië se Sentrale Kus-gebied (*Central Coast*). Die administratiewe kantoor van die Santa Barbara County (Verenigde State) is ook hier gesetel. Die Spanjaarde het hier reeds in 1782 'n nedersetting gestig wat ná Kalifornië se toetreding tot die Unie in 1874 geïnkorporeer is. 

Die meeste geboue in die stad, insluitende hotelle, het 'n Spaanse motief - met rooi teëldakke, wit gepleisterde mure, gesofistikeerde gietysterversierings en kleurryke teëls. Santa Barbara se ikoniese boukuns in die Spaanse koloniale styl het sy oorsprong in die middel van die 1920's toe stadsvaders soos Pearl Chase 'n poging onderneem het om die stad se argitektoniese verlede op 'n romantiese manier te laat herleef. Jaarliks word in Augustus 'n groot Spaanse fees gevier, die *Old Spanish Days Fiesta*.

In 1969 was die hawe en strande vir kilometers besoedel deur olie nadat 'n ondersese boorgat begin lek het. In Januarie 2018 het 'n modderstorting in die stadsbuurt Montecito menselewens geëis en groot skade berokken.

Lughawe
-------

Daagliks vertrek 21 regstreekse vlugte van Santa Barbara se lughawe (SBA) na sewe groot Amerikaanse metropole - Dallas, Denver, Los Angeles, Phoenix, Portland, San Francisco en Seattle.

Bekende boorlinge
-----------------

* Julie Felix (1938−2020), folk-sangeres

Bron
----

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 20, Bladsy 412.
'n Bladsy uit die Landnámabók
Die Oud-Yslandse **Landnámabók** (Yslands: [ˈlantnaumaˌpouk], letterlik: "Boek van nedersettings") is een van die belangrikste historiese (alhoewel nie altyd presiese) bronne uit die Yslandse *Landnámsöld*-tydperk, dit wil sê die periode tussen die vestiging van die eerste permanente setlaar Ingólfur Árnarson tot by die stigting van die eerste parlement, die *Alþingi*.

Die boek bevat veral 'n genealogiese lys van sowat 400 Noorse setlaars wat hulle in die tydperk tussen 870 en 930 in Ysland gevestig het en 'n stelselmatige beskrywing van hul landgoedere, asook anekdotiese en biografiese opmerkings oor die setlaars en hul karaktereienskappe. Die Landnámabók was veral daarop gemik om die kolonisasie van Ysland uit 'n historiese perspektief te beskryf en lys dus ook die setlaars se voorouers en nageslagte tot by die 11de eeu op. Volgens die boek het die eerste groot golf van Skandinawiese setlaars saam met hul Keltiese vroue en slawe en hul vee vanuit Ierland of Skotland na Ysland geseil. Hulle belangstelling in Ysland is vermoedelik deur die eerste Wiking-ontdekkers se reisberigte oor die eiland gewek.

Die outeur se 11de eeuse tydgenote was reeds Yslanders van die vyfde generasie, en hy het sy gegewens dus op die basis van mondelinge oorlewerings saamgestel. Alhoewel daar in die algemeen aangeneem moet word dat hierdie soort oorlewerings nie altyd presies en betroubaar kan wees nie, het die Yslandse boere destyds sonder twyfel daarin belang gestel om hul aanspraak op hul landerye ook in genealogiese opsig te legitimeer sodat die Landnámabók nogtans deur wetenskaplikes as 'n historiese dokument aanvaar word.

Moontlik was Ari Þorgilsson (1068–1148) die skrywer van die boek of tenminste 'n mede-outeur.

Bronne
------

* *Islands Besiedlung und älteste Geschichte, übertragen von Walter Baetke*. Sammlung Thule - Altnordische Dichtung und Prosa, boekdeel 23, Düsseldorf/Keulen 1967.
* Jóhannesson, Jón: *A History of the Old Icelandic Commonwealth*. Winnipeg: University of Manitoba Press 1974
* Simek, Rudolf en Hermann Pálsson: *Lexikon der altnordischen Literatur*. Stuttgart: Kroner 1987, bl. 222-223.
Die term **Gonger** verwys in die volksgeloof van die Noord-Friese eilande Sylt en Amrum (deelstaat Sleeswyk-Holstein, Duitsland) na 'n soort poltergees.

Volgens ou verhale vind "onskuldige moordslagoffers" net soos mense, wat grondstene verplaas en land omgeploeg of verwoes het, geen rus in dood en graf nie. Daarnaas keer ook godslasteraars, selfmoordenaars en mense wat hulself vervloek het, as Gongers terug.

Indien 'n seeman op see sterf, keer hy as Gonger terug om sy familie van sy dood in kennis te stel. Hiervoor verrys hy snags in die klere, wat hy op die tydstip van sy afsterwe gedra het, uit sy graf op see en bring 'n besoek aan die huis van sy nakomelinge. Hier blus hy die lig, lê homself op die kombers van 'n slapende en laat 'n spoor van soutwater agter. Hy doen dit oor en oor totdat familielede van die derde en vierde generasie hulle aan hom en sy afsterwe herinner.

Hugo Wolfgang Philipp het die volksverhale oor Gongers in die 1930's in sy toneelstuk *Der Gonger kommt* verwerk. In 2008 en 2009 is twee televisiefilms (*Gonger - Das Böse vergisst nie* en *Gonger 2 - Das Böse kehrt zurück*) vervaardig en later ook as DVD-rolprente vrygestel.

Bronliteratuur
--------------

* Karl Müllenhoff (red.): *Sagen, Märchen und Lieder der Herzogthümer Schleswig, Holstein und Lauenburg*, 1845. Hoofstuk CCLI, *Die Gongers*.
Die **Hutu** of **Abahutu** vorm 'n sosiale groep (kaste), inheems aan die Groot Mere-streek van Oos-Afrika, wat weens koloniale magspolitiek as 'n etniese groep misverstaan word. Hulle vorm die grootste etniese groep in beide Burundi en Rwanda, waar hulle saam met die Tutsi en die Twa bly. Daarbenewens leef Hutu in aangrensende streke van die Demokratiese Republiek die Kongo en Tanzanië. Hulle praat Kirundi in Burundi of Kinyarwanda in Rwanda, twee Bantoetale binne die Niger-Kongo-taalfamilie, as moedertaal. Bykomende lingua franca-tale wat hulle gebruik, sluit in Engels, Frans en Swahili, onderskeidelik amptelike tale van hul tuislande.

Hutu en ander Rwandese kinders in die Virunga Nasionale Park
Voor die kolonisering van Rwanda en Burundi het die sosiale groepe Tutsi, Hutu en Twa langs mekaar geleef, waar die sosiale struktuur in hierdie rangskikking die sosiale status bepaal het. Terwyl die Tutsi oorwegend veeboere en die Twa jagter-versamelaars was, het die Hutu veral landbou beoefen en die bevolkingsmeerderheid gevorm. Die sosiale groepe het 'n vertikale deurlaatbaarheid gehad; byvoorbeeld, deur die aankoop van vee kon 'n mens die sosiale hiërargie opklim. Eers met die koms van die Europese koloniale magte, die Duitse Keiserryk en later België en die Verenigde Koninkryk, het die onderskeiding tussen Hutu en Tutsi belangrik geword en is derhalwe amptelik vasgelê. 1934 was die kriteria die omvang van 'n mens se aantal beeste: Dié met meer as tien beeste was 'n Tutsi en dié met minder was 'n Hutu. Hierdie stelsel het die koloniale magte in staat gestel om 'n inheemse elite te vorm, wat die ander gedeelte van die bevolking kon beheer, veral ten gunste van die koloniale mag se beleid. Hierdie etnologies omstrede indeling van die samelewing het tot erge konflikte tussen die Tutsi-minderheid en die Hutu-meerderheid gelei, wat na die onttrekking van die koloniale magte uiteindelik uitgebreek en tot langdurige gewelddadige konfrontasies met verskeie massamoorde van die ander groep gelei het. Die bloedigste hiervan is die Rwandese volksmoord van 1994, vanaf 7 April tot 15 Julie is tussen 500 000 en 1 000 000 Tutsi, moderate Hutu en Twa deur ekstremistiese Hutu vermoor. Soortgelyke konflikte sluit verskeie volksmoorde in Burundi en gewelddadige aanvalle in die oostelike Demokratiese Republiek die Kongo in.
Die **Hawker Fury** was 'n Britse dubbeldekker vegvliegtuig wat in die 1930's tot aan die begin van die Tweede Wêreldoorlog diens gedoen het. Dit was die eerste Britse vliegtuig wat vinniger as 200 mpu (322 km/h) kon vlieg. Die vliegtuig se ligte, sensitiewe beheermeganismes was gewild onder die vlieëniers en die vliegtuig is ook gebruik vir lugvertonings en kunsvlieg.

Die vliegtuig het sy nooiensvlug voltooi op 25 Maart 1931 en is in diens gestel in Mei 1931 in die Britse Lugmag. Die Mk II is in 1937 in diens gestel, dit het die kragtiger Kestrel VI enjin gehad. Dit was 'n tydelike maatreël tewyl daar gewag was vir die Hawker Hurricane. Die *Fury Mk II* was tien persent vinniger as die Mk I maar het 'n korter togafstand gehad. Die *Fury* was Brittanje se hoofvegvliegtuig in die dertigerjare en is eers vanaf 1937 vervang met Gloster Gladiators. Toe die Tweede Wêreldoorlog uitbreek, was daar nog 50 *Fury's* in diens.

Die **Hawker Fury** was verskaf aan Suid-Afrika, Spanje, Noorweë, die destydse Persië, Portugal en Joego-Slawië. Drie eskaders van Suid-Afrikaanse Lugmag *Fury's* het diens gedoen in Oos-Afrika terwyl die vliegtuie van Joego-Slawië teen die *Luftwaffe* geveg het gedurende die Duitse inval in 1941. Die Mk I's verskaf aan Persië was toegerus met *Pratt & Whitney* of *Bristol Mercury* stermotors.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Hawker Fury Mk II:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motore | 1 |
| Tipe motor | Skroef |
| Vervaardiger | Rolls-Royce Kestrel VI 12-silinder V-enjin |
| Kraglewering per motor | 640 perdekrag |
| Vlerkspan | 9,14 m |
| Lengte | 8,15 m |
| Hoogte | 3,1 m |
| Vlerkoppervlakte | 23,41 m2 |
| Maks. opstygmassa | 1 637 kg |
| Maksimum snelheid | 359 km/h |
| Operasionele hoogte | 8 990 m |
| Togafstand | 435 km |
| Klimvermoë | 3 050 m in 3.8 minute |
| Bewapening | Twee 7.7 mm gesinchroniseerde masjiengewere. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 7744671-9
* LCCN: sh2008006996

 |
*Hôtel du Nord*
Die kronkelende rivierloop van die Seine was 'n gedwonge ompad vir bootvervoer. Die kanaalprojek het 'n welkome afkorting geskep
Gedurende die somermaande geniet Parysenaars hul aandete of 'n drankie langs die rustige kanaal
Moderne toeriste- en veerbote - soos hierdie *batobus* - vervoer passasiers deur sommige van Parys se minder bekende buurte
Parysenaars geniet die warm Aprilson
Die herfson skyn sag oor die voetgangerbrug *Passerelle Bichat*
Récollets-sluise digby die voetgangerbrug
Die ***Canal Saint-Martin*** is 'n kanaal in die ooste van die Franse hoofstad Parys wat die *Canal de l'Ourcq* met die Seine-rivier verbind. Die besluit om die kanaal te bou is reeds in 1802 deur Napoléon Bonaparte geneem, maar eers in 1825 kon die projek voltooi word. Die kanaal se hoogteverskil van 25 meter word deur nege sluise gehanteer.

Meer as die helfte van sy totale lengte - 2 069 van altesaam 4 600 meter tussen die Rue du Faubourg du Temple en die plein Place de la Bastille - is in die middel van die 19de eeu oordek om breër boulevards en openbare ruimtes aan die oppervlak te skep. Terwyl die kanaal sy oorspronklike funksies as watertoevoer en waterweg vir goederevervoer lankal ingeboet het, is die rustige, boomomsoomde promenades langs sy oewers net soos sy sluise en romantiese brûe tans gewild by Parysenaars en besoekers - net soos bootvaarte. Die mees nabygeleë moltreinstasie van Paris Métro is Stalingrad (lyne 2, 5 en 7).

Kastaiingbome en pleine met eetplekke langs die kanaaloewers, geleë in die Paryse ooste se historiese werkersklasbuurte, skep saam met voetgangerbrûe in die Venesiaanse styl 'n aantreklike atmosfeer wat as inspirasie vir misdaadskrywers soos Georges Simenon en Léo Malet en die filmregisseur Marcel Carné (1909−1996) gedien het. Carné se rolprentdrama *Hôtel du Nord* van 1938 speel in die gelyknamige hotel langs die kanaal af. In 2001 is tonele vir *Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain*, Jean-Pierre Jeunet se romantiese komedie waarin Audrey Tatou die hoofrol vertolk het, langs die *Canal Saint-Martin* verfilm.
**Hawkingstraling** is die teoretiese termiese straling van 'n swartstraler wat buite 'n swartkolk se waarnemingshorison vrygestel word. Dit druis teen die intuïsie in, want as gewone elektromagnetiese straling eers binne die waarnemingshorison is, kan dit nie ontsnap nie. 

Die straling is genoem na die fisikus Stephen Hawking, wat in 1974 'n teoretiese argument vir die bestaan daarvan ontwikkel het. Die Hawkingstraling is vermoedelik baie flou en kan glad nie deur huidige teleskope waargeneem word nie.

Hawkingstraling verminder die massa en rotasie-energie van swartkolke en veroorsaak dus teoreties dat hulle verdwyn. Swartkolke wat nie op 'n ander manier massa versamel nie, sal dus vermoedelik krimp en eindelik nie meer bestaan nie. Dit sal uiters stadig gebeur by alle swartkolke behalwe die heel kleinstes. Die stralingstemperatuur is omgekeer eweredig aan dié van die swartkolk se massa;:176–177 mikroswartkolke sal dus vermoedelik meer straling vrystel en gouer verdwyn.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb17141723z (data)
* GND: 1167809653
* SUDOC: 190045841

 |
**Canary Wharf** is 'n sake- en wolkekrabberbuurt in die Londense stadsdistrik Tower Hamlets. Dit is een van Londen se twee finansiële hoofsentrums - naas die historiese middestad of *City of London* - en huisves baie van die hoogste geboue in die Verenigde Koninkryk, waaronder die tweede hoogste wolkekrabber, *One Canada Square*.

Canary Wharf
Canary Wharf na sononder
'n DLR-trein ry oor die misomhulde Canary Wharf-brug
'n Voetgangerkorridor
Veral sake- en kantoorpersele het hier ontstaan sodat Canary Wharf met 1,3 miljoen m² se kantoor- en winkelruimte in die vraag na gehalte-sakeruimte in Londen voorsien. 730 000 m² hiervan is in besit van die *Canary Wharf Group*. Canary Wharf bied sowat 90 000 werkgeleenthede en huisves die internasionale of Europese hoofkwartiere van 'n groot aantal banke, professionele dienste-ondernemings en media-organisasies, waaronder *Barclays*, *Citigroup*, *Crédit Suisse*, *HSBC*, *J.P. Morgan*, *KPMG*, *MetLife*, *Morgan Stanley* en *Thomson Reuters*.

Canary Wharf is in die West India Docks op die Isle of Dogs in die East End van Londen geleë. Die kronkel, wat die Teemsrivier hier maak, was nog tot in die vroeë 19de eeu niks meer as 'n moerasgebied nie. Sy ontwikkeling het met grootskaalse droogleggings en die bou van dokke, die West India Docks, in 1802 begin. Dié dokke en aangrensende nywerheidsbuurte het op hul hoogtepunt tot die besigste hawe ter wêreld gegroei. 'n Verskeidenheid invoergoedere is hier gehanteer - van rum tot mahoniehout, later ook landbouprodukte soos piesangs en tomate vanuit die Kanariese Eilande - vandaar die naam *Canary Wharf*.

Nadat die dokke in 1980 gesluit is, het die Britse regering verskeie projekte begin om die gebied te herontwikkel. So is in 1981 die *London Docklands Development Corporation* gestig en die Isle of Dogs in 'n sakegebied omgeskep. In 1987 het die Kanadese onderneming *Olympia and York* 'n kontrak vir die bou van 'n grootskaalse kantoorgebou-projek op die Isle of Dogs onderteken. Boubedrywighede het in die volgende jaar begin. 

Die befondsing van basiese openbare vervoerinfrastruktuur was aanvanklik omstrede - die konserwatiewe regering was nie bereid om meer as die helfte van die koste te dra wat daaraan verbonde was nie. So was pendelaars jare lank op die Docklands Light Railway-stelsel aangewese. Eers vanaf 1999 het 'n uitbreiding van die Jubilee Line-moltreinroete Canary Wharf met Sentraal-Londen verbind.
**Santa Cruz** is die administratiewe hoofstad van die Santa Cruz-distrik van die deelstaat Kalifornië (in die Verenigde State) met 'n oppervlakte van 41 vierkante kilometer en sowat 60 000 inwoners (2010). Die stad lê teen die noordelike kant van die Montereybaai, sowat 100 kilometer suid van San Francisco. 'n Kampus van die Universiteit van Kalifornië in Santa Cruz (Engels: *University of California, Santa Cruz*) lê noord-wes van die stad.

Geskiedenis
-----------

Die vermaaklikheidspark *Boardwalk*
Die gebied is oorspronklik deur die Ohlone, jagters en versamelaars en een van Kalifornië se Eerste Nasies, bewoon. Op 28 Augustus 1791 het Padre Fermín Lasuén die sendingstasie Santa Cruz gestig, wat na die naamdag van sy stigtingsdatum vernoem is. Dit was die twaalfde van altesame 21 sendingstasies in Alta California (Opper-Kalifornië). Hier het aanvanklik lede van die Ohlone-stam, later ook Yokut begin werk. Die sendingstasie is in 1818 uit vrees vir 'n roofaanval ontruim. In plaas daarvan om dit te beskerm, het Spaanse setlaars die stasie geplunder. Nadat dit later deur 'n aardbewing verwoes is, is die sendingwerk in Santa Cruz gestaak.

Die naam Santa Cruz is later vir die nedersettings in die omgewing oorneem. Terwyl die Ohlone deur Spaanse setlaars verdryf is of aan siektes en dwangarbeid beswyk het, het Santa Cruz in die 19de eeu danksy setlaars van die Amerikaanse Ooskus en Midweste en immigrante uit Skotland, Italië, China en Portugal begin groei. Die Spaanse setlaars is onteien en verdryf, nadat Kalifornië 'n deelstaat van die Verenigde State geword het.

Die Loma Prieta-aardbewing van die jaar 1989 het baie historiese geboue in die binnestad van Santa Cruz verwoes en vyf menselewens geëis. Danksy sy ligging naby die Kaliforniese Silicon Valley het die eiendomspryse as gevolg van die groei in die hoëtegnologie-sektor die hoogte ingeskiet, en Santa Cruz word nog steeds as een van die vyf Amerikaanse stede met die hoogste eiendomspryse gelys.

Toerisme
--------

Santa Cruz, wat ook *Surf City USA* genoem word, was in 1885 die eerste stad in Kalifornië, waar die branderplankrysport beoefen is. Talle internasionale branderplankry-wedstryde vind nog steeds hier plaas.

Die vermaaklikheidspark *Santa Cruz Beach Boardwalk* is die oudste in Kalifornië. Toerisme is naas landbou, tersiêre onderwys en hoëtegnologie nog steeds een van die hoofsaaklike bronne van inkomste in Santa Cruz.

Ekonomie
--------

Santa Cruz het met die oprigting van die universiteitskampus 'n groot aantal jong mense gelok en ook alternatiewe lewensstyle gewild gemaak. Die stad het sodoende ook 'n sentrum van die organiese boerdery geword.

Die bekendste plaaslike hoëtegnolgie-maatskappye is *The Santa Cruz Operation (SCO)* (tans *Tarantella, Inc.*) en *Plantronics*. Ander belangrike ondernemings, wat hulle hoofkwartiere in Santa Cruz het, is *Giro* (fietshelme), *The Santa Cruz Guitar Company* (kitare), *Good Earth Tea* (tee) en *Erik's Deli Café*.
'n Traporrel
'n **Harmonium** (ook 'n *traporrel* of *serfyn* genoem) is 'n klawerinstrument soortgelyk aan 'n orrel. Die instrument blaas of suig lug deur metaalfluitjies (soos die van konsertinas en trekklaviere) wat die klank voortbring. 'n Harmonium klink baie soos 'n trekklavier.

Lugvloei word deur 'n blaas- of suigbalk opgewek. As die note op die klawerbord gedruk word, word lug vrygestel om deur die verskillende fluitjies te vloei, wat elk 'n ander noot produseer. Die instrument kan ook verskillend registers (stops) hê, wat die lug na ander stelle fluitjies gelei. As 'n blaasbalk gebruik word, wat 'n drukwind opwek, word dit 'n harmonium met bodruk genoem. 'n Harmonium met onderdruk werk met 'n suigbalk, wat 'n suigwind veroorsaak.

'n Harmonium wat met die hand gepomp word
Lugvloei word meestal deur die trap van die voet bewerkstellig. Dit laat beide hande vry om die klawers te speel. Sommige harmoniums word egter met die hand gepomp. Hierdie instrumente word met net een hand bespeel, omdat die ander hand gebruik word om die lugvloei te reguleer.

Vanweë die tipe klank wat die instrument voorbring is dit vroeër algemeen in kerke gebruik. Vir die rede word daar soms oneerbiedig van 'n *psalm-pompie* gepraat.
Die Yngling Ingjald maak minder belangrike konings dood.
Die **Ynglinge** was 'n dinastie van konings, eers in Swede en later in Noorweë, wat hoofsaaklik in die gedig *Ynglingatal* beskryf word. Die dinastie verskyn ook as **Scylfinge** (Oudnoors: *Skilfingar*) in *Beowulf*. Toe *Beowulf* en *Ynglingatal* in die 8ste tot 10de eeu geskryf is, het die digters van dié tyd verwag hulle lesers moet baie agtergrondinligting oor die konings hê, en dit kan gesien word in die baie sinspelings in die bronne.

Die dinastie het beweer hulle stam van die gode Freyr en Njord af, en ander konings was waarskynlik ook mities, terwyl ander werklik kon bestaan het: veral Egil, Ottar, Ale en Adils, wat in *Beowulf* sowel as Noorse bronne genoem word. 

In die Skandinawiese bronne is die Ynglinge afstammelinge van Yngvi-Frey van Vanaheim. Yngling beteken "afstammeling van Frey", en in die *Gesta Danorum* van Saxo Grammaticus word hulle "seuns van Frey" genoem. 

Snorri Sturluson skimp egter in *Skáldskaparmál* dat hulle 'n minder goddelike oorsprong gehad het.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 122726499
* VIAF: 77204050
* WorldCat Identities: viaf-77204050

 |
Die **Claus-proses** is die noemenswaardigste proses wat tans aangewend word vir ontswaweling van gasse, om 'n elementêre swawelproduk te lewer vanuit die waterstofsulfied-komponent van die gas. Die proses is meer as 100 jaar gelede ontwikkel en is vandag die standaardproses in die chemiese nywerheid.

Die veelstappige Claus-proses herwin swawel vanuit die waterstofsulfied wat in rou aardgas aangetref word, asook uit die byprodukgas wat waterstofsulfied bevat en vrygestel word tydens die raffinering van ru-olie of ander nywerheidsprosesse. Die byprodukgasse (Selexol, Rectisol, Purisol en Amienwassers) word hoofsaaklik vanuit fisiese en chemiese behandelingseenhede vrygestel soos raffinaderye, Aardgas-verwerkingseenhede en vergassings- of sintetiserende gasaanlegte. Hierdie byprodukgasse kan ook waterstofsianied, koolwaterstowwe, swaweldioksied of ammoniak bevat.

Gasse met 'n H2S van meer as 25% is geskik vir die herwinning van swawel in 'n eenstappige Claus-proses terwyl alternatiewe konfigurasies aangewend kan word vir gasvoere met 'n laer H2S-inhoud.
'n Leeumannetjie en 'n welpie vreet aan 'n buffel in die noorde van Sabi Sand.
'n Wildrit in Sabi Sabi, een van Sabi Sand se reservate.
Die **Sabi Sand** is 'n wildreservaat geleë aangrensend aan die Krugerwildtuin in die laeveld van Mpumalanga, Suid-Afrika, wat ook deel uitmaak van die Groter Limpopo Oorgrenspark. Die Newington-toegangshek is aan die suidekant by 24°52′9″S 31°24′16″O﻿ / ﻿24.86917°S 31.40444°O﻿ / -24.86917; 31.40444, noordwes van die Krugerhek en Skukuza.

Die wildtuin se naam is afkomstig van die Sabie- en Sandriviere wat daardeur vloei. Die oppervlak van die reservaat is 65 000 hektaar en dit deel 'n nie-omheinde grens van 50 km met die Krugerwildtuin aan sy oostekant.

Dierelewe
---------

Die reservaat beskik oor 'n groot verskeidenheid vrylopende wildsoorte: die Groot vyf (leeu, luiperd, witrenoster, buffel en olifant), sebra, kameelperd, klipspringer, steenbok, rooibok, rooijakkals, blouwildebees, rooihartbees, njala, koedoe, eland, duiker, kaapse bobbejaan, jagluiperd, Afrikasivet, seekoei, grootkolmuskeljaatkat, hiëna, rietbok, kolhaas, nagapie, witkwasjakkals, swartkwasmuishond, boomeekhoring, blouaap, vlakvark, ystervark, vaalboskat, waterbok, wildehond en witstertmuishond. Voëllewe sluit in saalbekooievaar, aasvoël, veereier, asook heelwat reptiele en ongewerweldes.