recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Adriaan van Jaarsveld** (De Krommerivier, distrik Piketberg, 16 Mei 1745 - Kasteel die Goeie Hoop, Kaapstad, 29 Junie 1801) was 'n Boerekommandant van die Eerste Grensoorlog.

Hy is op 20 Junie 1745 gedoop in Drakenstein. In 1770 lei hy as vegskorporaal in die Nuweveld 'n geslaagde patrollie teen die San wat naby die huidige Beaufort-Wes beeste van ene Casper Scholtz gesteel het. Ses jaar later verhuis hy van die Sneeuberge na Bruintjieshoogte. In 1780, midde-in die Eerste Grensoorlog, stel die Kaapse regering hom aan as kommandant van die Oosgrens met militêre gesag oor al die grensboere. Hy bring die volgende jaar deur besliste optrede 'n einde aan die oorlog deur die Xhosas oor die Groot-Visrivier te verdryf. In 1795 heers groot ontevredenheid aan die Oosgrens weens landdros Honoratus Maynier se halfhartige optrede teen die Xhosas. Van Jaarsveld verskyn met 'n gewapende mag voor die drosdy op Graaff-Reinet en versoek Maynier om die distrik te verlaat. Die sogenaamde Republiek van Graaff-Reinet kom tot stand met Gerotz as landdros en Van Jaarsveld as president van die krygsraad. In 1796 is Van Jaarsveld een van die Boereleiers wat weier om Bresler, die nuwe landdros deur die Britse regering aangestel, te ontvang, maar hulle onderwerp hulle uiteindelik aan Britse gesag.

Op 1 Augustus 1775 het Adriaan van Jaarsveld 'n sending van 46 Vryburgers en 31 Khoe gelei wat 122 San vermoor en 21 gevange geneem het langs die Seekoeirivier. Sy kommando het voorgegee dat hulle seekoeie jag en die karkasse op die rivieroewer neergelê. Hy het gewag totdat die San die seekoeivleis versamel en het hulle toe doodgeskiet. In 1781 het hy 'n soortgelyke misleidingstaktiek teen die Xhosa gebruik. Hy het beveel dat tabak uitgeplaas moes word en terwyl die Xhosa geskarrel het om dit op te tel, het hy en sy mans hulle doodgemaak.

In 1799 word hy op Graaff-Reinet weens beweerde vervalsing van 'n skuldbewys in hegtenis geneem. Hy word egter deur Marthinus Prinsloo en 'n kommando bevry, wat lei tot die sogenaamde Van Jaarsveld-rebellie. Dit loop uit op sy en sestien ander se inhegtenisneming. Hulle word per skip na Kaapstad gebring en in die Kasteel die Goeie Hoop toegesluit. Die Hooggeregshof veroordeel hom en Prinsloo in 1800 ter dood, maar waarnemende goewerneur sir George Yonge en Francis Dundas, bevelvoerder van die Britse troepe aan die Oosgrens, vertraag die teregstelling. Van Jaarsveld sterf op 29 Junie 1801 in aanhouding.

Notas
-----

1. ↑  Van Jaarsveld het glo die groep self beskryf as bestaande uit "46 Christene en 31 Hottentotte".

Bronne
------

* Albertyn, dr. C.F. (red.). 1972. *Afrikaanse Kinderensiklopedie*. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.
**Adriaan Louw Albertyn** (1 Februarie 1875 – 10 Augustus 1962) is op 1 Februarie 1875 gebore as een van nege kinders van die predikant Johannes Rudolph Albertyn (1847–1920) (na wie die dorpie Albertinia vernoem is) en Margaretha Johanna Elizabeth Louw (1848–1921).

Lewe en werk
------------

Sy broers en susters is Pieter Kuipers, Charlotte Louise, Johannes Rudolph, Margaretha Eizabeth, Louise Isabel, Johanna Georgina, Nico Hofmeyr en George Muller. Hy is op 17 November 1924 getroud met Helena Johanna van der Westhuizen. Op 10 Augustus 1962 is hy oorlede.

Skryfwerk
---------

Hy skryf die roman "***'n Volk se erfenis***" wat die tyd van die Anglo-Boereoorlog tot na die Rebellie agtergrond het. 'n Dogtertjie wat deur die oorlog wees gelaat is, word deur haar oom en tannie grootgemaak op haar erfplaas, waar sy vir Andries Pretorius ontmoet. Net toe die liefde begin vlam, breek die Rebellie uit en Andries sluit aan by generaal De Wet se kommando. Die verhaal word verder vertel uit die oogpunt van die vroue wat tuisbly en na die boerderye omsien. Hulle angs en bekommernis word verwoord terwyl hulle ook deurloop onder die woede van die buurman wat aan die regeringsmagte se kant aktief deelneem. "***Die kapkar in die nag***", wat afspeel teen die agtergrond van die Anglo-Boereoorlog en die inname van Pretoria. Koos van Rensburg is 'n vername amptenaar van die Munt wat moet toesig hou oor die  verwydering van groot hoeveelhede goud wat elders versteek moet word sodat die Engelse dit nie in die hande kry nie. Wanneer hy verdwyn weet niemand waar die goud is nie.

Publikasies
-----------

* **1947** Die geraamte getuig
* **1952** 'n Volk se erfenis
* **1959** Die kapkar in die nag

Ander Verwysings
----------------

* Esaach:
* Oocities:
**Selfridges**, ook bekend as **Selfridge & Co.**, is 'n luukse afdelingswinkelketting in die Verenigde Koninkryk. Dit is gestig deur Harry Gordon Selfridge, 'n Amerikaanse entrepreneur wat sy loopbaan in die Chicago-gebaseerde afdelingswinkelketting Marshall Field's begin het.

'n Historiese Selfridges-hysbak  
Museum of London
Selfridges se vlagskipwinkel in Oxford Street, Londen, wat sy deure op 15 Maart 1909 geopen het, is die tweede grootste winkel in die Verenigde Koninkryk na *Harrods*. Drie ander Selfridges-afdelingswinkels het in Manchester (*Trafford Centre*, geopen in 1998, en *Exchange Square*, geopen in 2002) en Birmingham (*Selfridges Building*, geopen in 2003) ontstaan.

Kleiner Selfridges-winkels in provinsiale stede is in die 1940's aan *John Lewis Partnership* verkoop, terwyl die oorspronklike afdelingswinkel in Oxford Street in 1951 deur die Liverpool-gebaseerde afdelingswinkelketting *Lewis's* oorgeneem is. Selfridges is later, in 1965, deur Charles Clore se *Sears*-groep oorgeneem. In 2003 is Selfridges vir £598 miljoen aan die Kanadese maatskappy *Galen Weston* verkoop. 

Die geskiedenis van Selfridges se afdelingswinkel is vir die Britse televisiereeks *Mr Selfridge* verfilm wat in 2013 deur ITV uitgesaai is.
'n **IATA-lughawekode**, ook bekend as 'n IATA-plekidentifikasie of IATA-stasiekode, is 'n drieletter-kodeaanwysing vir meeste lughawens dwarsoor die wêreld, soos gedefinieer deur die "International Air Transport Association" (IATA). 

'n Voorbeeld van hoe hierdie kodes alledaags gebruik word, is op die etikette wat by lughawens se inweegtoonbanke aan passasiers se bagasie geheg word. Die etiket vertoon die karakters van die bestemming (waarheen die bagasie op pad is) baie duidelik, bv. **JNB** vir Johannesburg.

Die toewysing van hierdie kodes word gereguleer deur IATA Resolusie 763, en dit word deur IATA se hoofkwartier in Montreal geadministreer. Die kodes word tweekeer per jaar gepubliseer in die IATA-lugrederykodegids.

IATA verskaf ook kodes vir spoorwegstasies en lughawehanteringsfirmas. 'n Lys van treinstasies met kodedeelooreenkomste tussen lugrederye en spoorweë soos Amtrak, SNCF French Rail en Deutsche Bahn is ook beskikbaar. Daar is ook 'n aparte lys van Amtrak-stasiekodes, 'n driekarakterkode wat gebruik word deur Amtrak vir sy bedryf in die Verenigde State van Amerika en Kanada.
**Edward Thomas** "**Tom**" **Hardy** (gebore op 15 September 1977) is ’n Britse akteur, draaiboekskrywer en vervaardiger.

Loopbaan
--------

Hardy in 2015 by die Cannes-rolprentfees.
Hy het sy rolprentdebuut in 2001 in Ridley Scott se oorlogsfliek *Black Hawk Down* gemaak. Sy ander noemenswaardige prente sluit in die wetenskapsfiksieprent *Star Trek: Nemesis* (2002), die misdaadprent *RocknRolla* (2008), die biografiese sielkundedrama *Bronson* (2008), die riller *Inception* (2010), die sportdrama *Warrior* (2011), spioenasiefliek *Tinker Tailor Soldier Spy* (2011), die misdaaddrama *Lawless* (2012), die drama *Locke* (2013), die rampokkerfliek *The Drop* (2014) en die biografiese western-riller *The Revenant* (2015), waarvoor hy vir ’n Oscar vir beste manlike byspeler benoem is. Hy was ook Bane in die superheldfliek *The Dark Knight Rises* (2012), "Mad" Max Rockatansky in *Mad Max: Fury Road* (2015) en albei Kray-tweelingbroers in die misdaadriller *Legend* (2015).

Hardy se televisierolle sluit in die oorlogsdrama-minireeks *Band of Brothers* (2001), die historiese minireeks *The Virgin Queen* (2005), *Wuthering Heights* (2008), die dramareeks *The Take* (2009) en die historiese misdaaddramareeks *Peaky Blinders* (2013).

Hy was ook in die VSA en Brittanje op die verhoog. Hy is vir ’n Olivier-prys benoem vir die mees belowende nuweling vir sy rol as Skank in die 2003-produksie van *In Arabia We'd All Be Kings*. In 2003 het hy die Evening Standard-prys ontvang vir uitnemende nuweling in beide *In Arabia We'd All be Kings* en *Blood*. Hy was ook in die 2007-produksie van *The Man of Mode* en het in 2010 positiewe resensies gekry vir sy spel in *The Long Red Road*, wat deur Philip Seymour Hoffman geregisseer is.

Die kommersiële mislukking in 2002 van *Star Trek: Nemesis* het daartoe gelei dat Hardy verslaaf geraak het aan alkohol en crack. Hy is in 2015 gekies as een van die tydskrif *GQ* se 50 bes geklede mans.
Die Franse uitvinder, Pierre Lallemant ry op een van sy eie uitvindings in Parys in 1870.
'n **Uitvinding** is 'n unieke of nuwe toestel, metode, samestelling, idee of proses. Dit kan 'n verbetering op 'n masjien, produk of proses wees om doeltreffendheid te verhoog of koste te verlaag. Dit kan ook 'n heeltemal nuwe konsep wees. As 'n idee uniek genoeg is, hetsy as 'n alleenstaande uitvinding of as 'n beduidende verbetering bo die werk van ander, kan dit gepatenteer word. 'n Patent, indien toegestaan, gee die uitvinder 'n eiendomsbelang op die patent oor 'n spesifieke tydperk, wat vir finansiële gewin gelisensieer kan word.

'n Gedagtesprong is dikwels nodig alvorens 'n uitvinding gemaak kan word. Uitvindings stel mense in staat om nuwe uitdagings aan te pak. Die persoon wat die uitvinding maak, word die uitvinder genoem.

Voorbeelde
----------

Enkele voorbeelde van uitvindings is:

* dit wiel wat dit moontlik maak om voorwerpe te vervoer
* die lamp wat lig verskaf sonder vuur
* dit kompas wat mense help om rigting te bepaal

Sien ook
--------

* Tydlyn van uitvindings
'n Kaart van die eertydse woongebiede van die Pelasgers, soos dit deur antieke skrywers vermeld is. Volgens die Griekse mitologie was ene Pelasgos die voorvader van die Pelasgers, en hy sou volgens die antieke Grieke ook die eerste man wees.
Die benaming **Pelasgers** (Grieks: **Πελασγοί**, *Pelasgoí*, enkelvoud **Πελασγός**, *Pelasgós*) is deur sekere antieke Griekse skrywers gebruik om te verwys na bevolkings wat die Hellene in Griekeland voorafgegaan het, "'n omvattende term vir enige antieke, primitiewe en vermoedelik inheemse mense van die Griekse wêreld." Oor die algemeen het "Pelasger" die betekenis aangeneem van bykans al die inheemse bewoners van die Egeïese lande en hul kulture voor die opkoms van die Griekse taal. Dit het nie 'n eksklusiewe betekenis nie, maar benodig spesifisering indien ander konnotasies daaraan geheg word. Tydens die klassieke periode, het enklawes wat so benoem word oorleef in verskeie liggings in die Griekse vasteland, Kreta en ander streke van die Egeïese See. Bevolkings wat as "Pelasgiaans" aangedui word, het 'n taal of tale gebesig, wat in hul eie tyd nie as Grieks beskou is deur die Grieke nie, selfs al is die Pelasgers deur sekere antieke skrywers voorgehou as Grieke. Ook, volgens 'n oorgelewerde tradisie, was groot dele van Griekeland eens Pelasgiaans, voor die Hellenisering daarvan. Hierdie gebiede val oorwegend binne die etniese streke wat teen die 5de eeu v.C. geag is as behorend aan antieke Griekse sprekers wat as Ioniërs aangedui is.

Die klassifikasie van die Pelasgerse taal (of tale), wat slegs bekend is weens die nie-Griekse elemente in antieke Grieks en onderskeibaar is in sekere plekname, hetsy een of meer Pelasgerse tale ter sprake is, en die verwantskap van Pelasgers met voorhistoriese Helleens, is veelbewoë vrae wat nog nie afdoende beantwoord is nie. Dié studierigting is gemik op bykomende getuienis wat die gapings mag aanvul. Baie teorieë is al voorgestel, met wisselende byval. Sekere daarvan bevat die vooroordele van eietydse nasionalistiese kwessies, wat afbreuk doen aan die objektiwiteit daarvan.

Argeologiese opgrawings van die 20ste eeu het artefakte blootgelê in gebiede wat tradisioneel bewoon is deur die Pelasgers, soos Thessalië, Attika en Lemnos. Argeologiese ondersoeke by Sesklo en Dimini het Pelasgerse materiaal aan die lig gebring wat beskryf is as Laatsteentyds; andere sien die Pelasgerse materiaalkultuur as "Middelhelladies" of selfs as die "Laathelladiese" kultuur van Miceense Griekeland, waar die vondse van bondige inskripsies reeds aanduibaar in 'n vroeë Griekse vorm is. Selfs die konnotasies wat getref word tussen argeologiese materiaalgetuienis en linguistiese kultuur word bevraagteken deur Walter Pohl en ander moderne kenners van etnogenese.

Sien ook
--------

* Filistyne
* Seevolke
**Mustafa I Deli** (Ottomaanse Turks: مصطفى اول, moderne Turks: I.Mustafa; 1591/1592 – 20 Januarie 1639) was van 1617 tot 1618 en weer van 1622 tot 1623 sultan van die Ottomaanse Ryk.

Hy was die seun van Mehmet III en die broer van Ahmet I. Nadat Ahmet op ’n jong ouderdom aan tifus dood is, is berig dat Mustafa geestelik gestrem of minstens neoroties was; hy was nooit meer as ’n instrument in die hande van die mense wat om die mag geveg het nie. Tydens die bewind van sy broer is hy vir 14 jaar alleen in sy kamer gevange gehou, ’n stelsel bekend as Kafes.

In 1618, ná ’n kort heerskappy, is hy onttroon ten gunste van sy jong nefie Osman II (1618–1622) en teruggestuur na Kafes. Konflik tussen die paleiswag en Osman II het hom ’n tweede kans gegee. Nadat Osman II in 1622 deur die paleiswag vermoor is, is Mustafa teruggeplaas op die troon. Hy was egter nie in staat om te regeer nie en Osman se jonger halfbroer, Murat IV, het hom weer laat opsluit en die bewind oorgeneem. Mustafa is 16 jaar later oorlede.
**Grethe Fox** (gebore 195?, Zimbabwe) is ’n Suid-Afrikaanse aktrise, regisseur en vervaardiger van toneelstukke, rolprente en TV. Sy is die dogter van die bekende Kaapstadse argitek Revel Fox, die broer van die skrywer en fotojoernalis Justin Fox en die susterskind van die skrywer en digter Uys Krige.

In ’n onderhoud met die tydskrif Rooi Rose in 1999 het Fox gesê sy kon op driejarige ouderdom reeds Sweeds praat, haar ouma het haar Afrikaans leer praat en haar ouers het net Engels met haar gepraat; dit verduidelik haar gemak met tale.

Lewe en loopbaan
----------------

Fox het aan die Universiteit van Kaapstad drama studeer en die Jacques Lecoq-teater-en-mimiekskool in Parys bygewoon. 

Sy was onder meer by Kruik, Truk, die Markteater en Die Ruimte betrokke. In laasgenoemde teater het sy (vir ’n ruk as **Grethe-Maria Fox**) opgetree in *Dance Is*, *Fallen Angels*, *Karnaval* (Pieter-Dirk Uys, 1975), *Occupations*, *Revenge*, *Theatre of Silence*, *Slag* en *Wooed and Viewed*.

Van die meer as 100 toneelstukke waarin sy te sien was, is *Die Stoele* (1970), *Arme Moordenaar* (1974), *Vroue van Troje* (in die Markteater, 1976), *Uncle Vanya*, *Drie Susters Twee*, *Die Fisici*, *Trippe Trappe Tone*, *Die Wind in die Takke van Sassafras* en *Black Comedy*. Sy was ook te sien in *Sweeney Todd*, *Arme Marat*, *Die Belofte* van Aleksei Arboesof saam met Regardt van den Bergh en Eckard Rabe en *Die Goue Seun* (KKNK, 2002).

Op TV het sy die rol van Harriet in *Isidingo* vertolk en van 1999 tot 2003 die rol van Karen van Niekerk in *Soul City*. Ander TV-werk sluit in *Torings*, *Konings*, *Onder draai die duiwel rond*, *Dokter, Dokter* en *Die Mannheim-sage*.

Fox het ook ’n groot reeks musiekvideo's en dokumentêre oor ’n wye reeks onderwerpe vervaardig.

Sy woon in Johannesburg saam met haar lewensmaat, die uitgewer David Krut. Sy was eens getroud met die rolprentvervaardiger Manie van Rensburg.

In 1994 het sy Fox Films saam met haar broers, Revel en Justin, gestig.

Pryse en benoemings
-------------------

Van Fox se prestasies sluit in:

* 1991: Benoem vir ’n nasionale Vita vir *The Fourth Reich* en *A Doll's House*
* 1993: Wenner van ’n Vita (Natalstreek) vir beste byspeelster vir haar rol as Liz Fourie in *Women in the Wings* (Deon Opperman)
* 1998: Wenner van ’n Avantiprys vir haar rol as Dolores de la Rey in *Onder draai die duiwel rond* (Katinka Heyns).
**Museo Storico Navale di Venezia**  

**Historiese Vlootmuseum van Venesië**  
  


---

  
  

**Riva San Biagio**  

**Castello, Venesië**

---

**Stigting**  

1919  


---

**Eienaar**  

Italiaanse Vloot

---

**Webtuiste**  

*Museo Storico Navale*

Die ***Museo Storico Navale di Venezia*** is 'n vloot- en seevaartmuseum in besit van die Italiaanse Vloot, geleë in die Venesiaanse *sestiere* Castello naby die historiese skeepswerf *Arsenale*. Die museum se uitstallings word in 'n voormalige gerestoureerde 15de eeuse graanstoorhuis op die Campo San Biagio gehuisves.

Uitstallings
------------

Fragment van 'n 17de eeuse Venesiaanse galei met versierings
'n *Bragozzo*, 'n vissersboot vir 'n bemanning van twee of drie vissers, soos gebruik in die Adriatiese See
'n Nie-seremoniële dogeboot
Model van die *Bucintoro*, die seremoniële boot waarmee die Doge as Venesiaanse staatshoof op Hemelvaartsdag die jaarlikse simboliese huwelik van Venesië met die Adriatiese See, die *Sposalizio del Mar*, voltrek het. Die oorspronklike boot is in Januarie 1798 deur Napoleontiese soldate vernietig wat die bladgoud probeer steel het
Die museum se uitstallings dokumenteer die geskiedenis van seevaart in die algemeen en fokus daarnaas op die historise ontwikkeling van die seemagte van die Republiek Venesië en Italië. Op vyf verdiepings met 42 vertoonlokale word op 'n oppervlakte van sowat 4 000 vk m 'n groot verskeidenheid skeepsmodelle, rekonstruksies, wapens, uniforms, vlae, seevaartinstrumente, seekaarte en ander voorwerpe vertoon.

Geskiedenis
-----------

Die museum se versameling van skepe het sy oorsprong in die sogenaamde *Casa dei Modelli*, 'n argief op die terrein van die Republiek Venesië se skeepswerf, die *Arsenale*. Hier is vanaf die laat 17de eeu modelle van alle skepe en bote bewaar wat op die werf gebou is. Die museum se wapenversameling baseer op 'n versameling uit die Dogepaleis wat daar in die *Sale dell’armar*, die wapensale, vertoon is. Nadat albei versamelings in 1797 deur soldate van die Napoleontiese besettingsmag geplunder is, is die oorblyfsels in die *Museo dell’Arsenale* bewaar en vertoon.

In 1919 het die Italiaanse Admiraliteit besluit om 'n nuwe vlootmuseum op te rig wat in 'n gebou op die *Arsenale*-terrein gehuisves sou word. Saam met die eweneens nuutgestigte *Museo tecnico navale* in La Spezia, waar die Italiaanse Vloot se skeepstegnologie gedokumenteer word, behandel die Venesiaanse museum die amptelike geskiedenis van Italië se seemag.

Sedert 1964 word die Venesiaanse museum in 'n voormalige graanstoorhuis op die Campo San Biagio gehuisves. Hier is vroeër die skeepsproviand vir die Venesiaanse vloot (brood en beskuite) bewaar.
Die **Soechoi Su-9** is 'n Sowjet vegvliegtuig. Die oorheersing van die swiepvlerk vliegtuie tydens die Korea-oorlog het navorsing gestimuleer en die deltavlerk ontwerp het gewild geraak. Die Sowjetunie se *National Aerodynamic Research Centre* (TSAGI) het deltavlerk ontwikkeling ondersteun. Die vervaardiger *Soechoi* het die T-3, 'n deltavlerk prototipe ontwikkel en gebou. Daar was verskeie modelle van die neus probeer, die beste oplossing was die sirkulêre luginlaat met die koniese dop, waarin die radar was, in die middel daarvan. Produksie van die vliegtuig het in 1958 begin en die eerste vliegtuie is in diens gestel in 1959 lugverdediging eskaders. Die vliegtuie kon vier AA-1 Alkali lug-tot-lug missiele dra. Hulle het ook twee weggooibare tenks gedra omrede die permanente brandstof tenks slegs 2,145 liters kon hou, wat die vliegtuig se togafstand beperk het. 

'n Spesiale model T-341 het 'n hoogte rekord van 28,852 m daar gestel in 1959. Die Su-9 was in gebruik tot in die vroeë 1980's en was later gebruik as radio beheerde vliegtuie of hommeltuie asook as teikens en opleiding.

In 1961, tydens die Tushino Lugvaartdag, is prototipe T-43 bekendgestel wat 'n verbeterde Su-9 is en is as die Soechoi Su-11 indiens gestel.

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Kryt | Vroeg | Berriasium | **jonger** |
| Jura | Laat | Titonium | 145,0–152,1 |
| Kimmeridgium | 152,1–157,3 |
| Oxfordium | 157,3–163,5 |
| Middel | Callovium | 163,5–166,1 |
| Batonium | 166,1–168,3 |
| Bajosium | 168,3–170,3 |
| Aalenium | 170,3–174,1 |
| Vroeg | Toarsium | 174,1–182,7 |
| Pliensbachium | 182,7–190,8 |
| Sinemurium | 190,8–199,3 |
| Hettangium | 199,3–201,3 |
| Trias | Laat | Rhaetium | **ouer** |
| Die verdeling van die Jura (IKS). |

’n Fossiel van ’n *Ichthyosaurus* uit Suid-Duitsland (Toarsium).
Die **Toarsium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Jura (serie/epog Vroeë Jura). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 182,7 tot 174,1 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Pliensbachium en gevolg deur die Aalenium.

Naam en definisie
-----------------

Die Toarsium is genoem na Thouars in die Franse département Deux-Sèvres. Die naam is in 1849 daaraan gegee deur die Franse paleontoloog Alcide d'Orbigny. 

Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die ammoniet *Eodactylites*, en die bokant deur die eerste voorkoms van die ammonietgenus *Leioceras*.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
**Paul Homeyer** (26 Oktober 1853 – 27 Julie 1908) was 'n Duitse orrelis wat tydens die laat 19de en vroeë 20ste eeu 'n florerende internasionale konsertloopbaan gehad het. Sy repertorium het werke uit verskillende musiektydperke omvat, van antieke tot kontemporêre werke. Hy is veral bewonder vir sy opvoerings van Johann Sebastian Bach, Robert Schumann en Felix Mendelssohn se werke. In 1903 kry hy spesiale erkenning vir sy werk deur koning George van Sakse.

Lewe
----

Hy is gebore in Osterode am Harz, en begin om op 'n vroeë ouderdom musiek onder sy vader, die orrelis Henry Homeyer, en sy oom, Josef Maria Homeyer, te studeer. Nadat hy sy hoërskoolloopbaan in Hildesheim voltooi, studeer hy aan Göttingen en aan die Leipzig Konservatorium. Sy onderwysers was professor Benjamin Robert Papperitz en Salomon Jadassohn.

In 1881 verskyn hy in konserte in Leipzig wat deur Carl Riedel se musiekklub gereël word. Drie jaar later begin hy gereeld by die Gewandhaus-orkes in Leipzig optree. In 1885 sluit hy aan by die fakulteit van die Leipzig Konservatorium waar hy vir die res van sy lewe klas gee. Onder sy leerlinge was die komponis Sigfrid Karg-Elert en die Engels-Kanadese dirigent en klawerbordspeler Harry Dean.

Vanaf die middel van die 1880's tot en met sy dood het Homeyer uitgebreid gereis en opvoerings gegee. Hy het opvoerings gegee in Italië, Oostenryk en oor die lengte en breedte van Duitsland. Franz Liszt het een van hierdie optredes in 1883 in Karlsruhe bygewoon en 'n bewonderaar van sy kunstenaarskap geword. Hy is op 54-jarige ouderdom in Leipzig oorlede.

Bronne
------

* Franz Neubert (Hrsg.), *Deutsches Zeitgenossenlexikon*, Leipzig (1905).

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 11697575X
* ISNI: 0000 0001 2023 7919
* LCCN: n98109897
* MusicBrainz: 52ebd0b1-fa02-4025-ac8a-ae36020ea35c
* NKC: mzk2011635072
* NLP: A16180835
* VIAF: 35222267
* WorldCat Identities: lccn-n98109897

 |
Paul Ernst en sy familie in Weimar (1904)
**Paul Ernst** (volle name *Paul Karl Friedrich Ernst*, gebore op 7 Maart 1866, Elbingerode, Sakse, Duitsland, sterf op 13 Mei 1933, Sankt Georgen, Oostenryk) was ‘n Duitse skrywer wat veral bekend is om sy kortverhale en vir sy essays op filosofiese, ekonomiese en literêre probleme.

Ernst het vir die priesterskap studeer, maar het egter gou ontnugter geraak met teologie. Hy het ‘n militante Marxis, en die redakteur van die *Berliner Volkstribüne*, geword. Teen die draai van die eeu het hy egter sy Marxistiese bande herroep en die doktrine gerupidiëer in *"Der Zusammenbruch des Marxismus"* (1919; ‘Die Verval van Marxisme’). Hy het reeds vantevore sy antagonisme teenoor naturalisme in kuns uitgedruk, en ‘n beroep op die terugkeer na klassisisme in sy essay *"Der Weg zur Form"* (1906; ‘Die Weg na Vorm’) gemaak. Sy soeke na ewigdurende waarhede het hom deur die Duitse idealistiese filosofie teruggeneem na ‘n vorm van Christenskap wat hy gedramatiseer het in wat hy verlossings-drama genoem het, en wat die beste deur *Ariadne auf Naxos* (1912) gekarakteriseer word.

Alhoewel Ernst geglo het dat sy grootste literêre bydrae in die teater was, het hy deur sy romans gewild geword, maar slegs vir sy kortverhale kritiese lof ontvang. Die outobiografiese roman *"Der schmale Weg zum Glück"* (1904; ‘Die Smal Weg na Geluk’) het deur meer as tien uitgawes gegaan, en *"Jugenderinnerungen"* (1930; ‘Jeugherinneringe’) en *"Grün aus Trümmern"*, (1933) wat deur folkloristiese elemente geïnspireer is, was byna net so gewild. Sy bekendste versameling kortverhale is *"Komödianten- und Spitzbubengeschichten"* (1927; ‘Verhale van Komediante en Skurke’). *"Erdachte Gespräche"* (1921; ‘Verbeelde Gesprekke’) is sy bekendste essay-versameling.

Werke
-----

### Romans

* *Der schmale Weg zum Glück*
* *Das Glück von Lautenthal*
* *Der Schatz im Morgenbrotstal*
* *Saat auf Hoffnung*

### Novelles en verhale

* *Der Tod des Cosimo*
* *Komödianten- und Spitzbubengeschichten*
* *Die Hochzeit*

### Drama

* *Demetrios*
* *Ariadne auf Naxos*
* *Canossa*
* *Brunhild*
* *Zwei Weiber*
* *Would-be Hamlet*
* *Der Erbe*
* *Die Verlobung*
* *Das Kind der Polizei*
* *Des Adels Stolz*
* *Die Äbtissin von Jouarre*
* *Der Sterbende*

### Essays

* *Der Weg zur Form*
* *Zusammenbruch des Idealismus*(1918), (1931)
* *Zusammenbruch des Marxismus* (1919)
* *Grundlagen der neuen Gesellschaft*
**Lesley Beake** (1949—) is ’n Skotsgebore Suid-Afrikaanse skrywer van kinderboeke. Haar boeke is in meer as sewe tale vertaal (waaronder Sweeds, Japannees en Nederlands) en sy het verskeie daarvoor pryse ingepalm. In 1986-’87 wen sy die Percy FitzPatrick-prys vir *The Strollers*. Haar boek, *A Cageful of Butterflies*, is met die Percy FitzPatrick-prys van 1988-'89, asook die M-Net-boekprys van 1991 bekroon.

Beake is in Edinburgh in Skotland gebore. In 1966 emigreer sy na Suid-Afrika. Sy studeer aan die Rhodes-universiteit en aan Unisa. Ná haar studies het sy as 'n dosent gewerk en haar met Engels as tweede taal en met personeelopleiding bemoei.

Een van haar eerste werke is *Detained at her majesty's pleasure* (1986), wat as 'n realistiese jeugverhaal beskryf word. *The strollers* (1987) is 'n jeugboek oor die lewe van straatkinders in Kaapstad. Beake het navorsingsmateriaal gebruik om hierdie storie lewenseg te maak. Daarteenoor is *Traveller* (1989) 'n historiese jeugboek oor die lewe in die 19de eeu aan die Kaap. *Song of Be* (1991) handel oor Be, 'n Boesman-meisie van Namibië, wat die dorp met haar moeder verlaat om op die plaas 'Ontevrede' te gaan woon, waar haar oupa gewerk het. Be maak kennis met die veranderende kultuur en politiek van Namibië. Haar boek *Beau and the Baobabtree* verskyn in 1992 en in 1997 word *Jakey* gepubliseer. Talle boeke het daarna gevolg.

Werke
-----

* *Detained at Her Majesty's pleasure: the journal of Peter David Hadden*, 1986
* *The Strollers*, 1987
* *A Cageful of Butterflies*, 1989
* *Rainbow*, 1989
* *Traveller*, 1989
* *Merino*, 1989
* *Serena's Story*, 1990
* *Tjojo and the wild horses*, 1990
* *Song of Be*, 1991
* *Bau and the baobab tree*, 1992
* *Mandi's wheels*, 1992
* *The Race*, 1992
* *Café Thunderball*, 1993
* *One dark, dark night*, 1993
* *Jakey*, 1997
* *An Introduction to Africa*, 2000
* *Home Now*, 2006
* *Remembering Green*, 2009
Die **Soechoi Su-35** is 'n Russiese vegvliegtuig wat ontwikkel is uit die Soechoi Su-27. Die Su-27 was toegerus met *Canard*vlerke in 1985 en was verder ontwikkel tot die Su-35. Die prototipe van die eerste ware Su-35 (aanvanklik die Su-27M genoem) het op 28 Junie 1988 sy nooiensvlug voltooi.

Su-35
-----

Die Su-35 verskil van die Su-27 in baie opsigte: die Su-35 het beweegbare canardvlerke, die motore is kragtiger en vlugkontrole vind plaas deur middel van digitale *fly-by-wire* vliegbeheertegnologie. Die risiko word verminder deur middel van oortolligheid, daar is vier verskillende roetes waarmee kommunikasie tussen die verskillende toerusting plaasvind in die vliegtuig. Dit verseker dat die vliegtuig langer in die lug kan bly tydens gevegte.

Die *Phazaton* radar het 'n reikvermoë van 100 km en kan 24 teikens gelyktydig beheer. Dit beskik ook oor oppervlak-volgeienskappe en kan die vliegtuig lei oor golwende oppervlakte. Daar is ook 'n radar in die stert van die vliegtuig. Dit kan ook invlug hervul word en daar is twee ekstra brandstoftenks agter in die stertvinne. 

In die kajuit is daar drie skerms plus 'n *heads-up display* waarop vluginligting vertoon word.

Su-37
-----

Verdere ontwikkeling van die Su-35 het gelei na die Su-37. Dit was onder andere toegerus met stuwers wat die vliegtuig ongelooflik beweegbaar gemaak het. Dit het nooit in produksie gegaan nie en die prototipe is verwoes in 'n ongeluk in 2002.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Soechoi Su-35:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 2 |
| Tipe motor | Straalmotor |
| Vervaardiger | Lyulka AL-31M turbowaaier |
| Kraglewering per motor | 12 500 kg stukrag |
| Vlerkspan | 14,7 m |
| Lengte | 22,2m |
| Hoogte | 6,36 m |
| Vlerkoppervlakte | 46,5 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 34 000 kg |
| Maksimum snelheid | 2 500 km/h |
| Operasionele hoogte | 18 000 |
| Togafstand | 4 000 km |
| Klimvermoë | Onbekend |
| Bewapening | Een 30 mm kanon en 14 hegpunte om 6000 kg se bomme en missiele te kan dra. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* Crosby, Francis: *THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS*. 2015. ISBN 978-1-84476-917-9
Krystian Zimerman, 2004
**Krystian Zimerman** (gebore op 5 Desember, Zabrze) is 'n Poolse pianis en dirigent wat al beskryf is as een van die beste lewende pianiste. Hy het in 1975 die 9de Internasionale Chopin Klavierkompetisie gewen.

Biografie
---------

Zimerman was in Zabrze, in die destydse kommunistiese Pole gebore en het by die *Karol Szymanowski Musiekakademie* in Katowice onder Andrzej Jasiński gestudeer. Sy loopbaan was 'n hupstoot gegee toe hy die 1975 Warskou Internasionale Chopin Klavierkompetisie gewen het. Hy het in 1976 saam met die Berlynse Filharmoniese Orkes onder Herbert Blomstedt gespeel en het in 1979 sy debuut in die VSA gemaak saam met die New York Filharmoniese Orkes. Hy het wyd getoer en 'n aantal opnames gemaak. Sedert 1996 gee hy onderrig in klavier by die Musiekakademie in Basel, Switserland. Zimerman het in 1999 die Poolse Fees-orkes geskep om die 150ste jaar sedert Frédéric Chopin se dood te gedenk.

Zimerman is die beste bekend vir sy interpretasies van Romantiese musiek alhoewel hy 'n wye varieteit klassieke stukke speel. Hy is ook 'n ondersteuner van hedendaagse klassieke musiek. Witold Lutosławski het bv. sy klavierconcerto vir Zimerman geskryf, wat dit later twee keer opgeneem het. Van sy bes bekende opnames is die klavierconcertos van Grieg en Schumann met Herbert von Karajan; die Brahms concertos met Leonard Bernstein, die klavierconcertos van Chopin, een wat deur Carlo Maria Giulini gedirigeer is en die latere opname wat deur homself by die klavier gedirigeer is; die Derde, Vierde en Vyfde Klavierconcertos van Beethoven onder Bernstein (Zimerman lei self die Weense Filharmoniese Orkes van die klavier af in Beethoven se Eerste en Tweede Concertos); die eerste en tweede klavierconcertos van Rachmaninoff; die klavierconcertos van Liszt met Seiji Ozawa, die klavierconcertos van Ravel met Pierre Boulez, en solo klavierstukke deur Chopin, Liszt, Debussy en Schubert. In 2006 het Zimerman Brahms se Klavierconcerto No. 1 met die Berliner Philharmoniker, gedirigeer deur Simon Rattle, opgeneem. (DG 477 5413; Limited Edition DG 477 6021).
**Sir Nikolaus Bernhard Leon Pevsner** CBE FBA (\* 30 Januarie 1902 in Leipzig, Duitsland; † 18 Augustus 1983 in Londen) was 'n Duitse kunshistorikus wat hom in 1933 weens sy Joodse afkoms as politieke vlugteling in die Verenigde Koninkryk gevestig het. Hier het Pevsner, wat hom oorspronklik veral met barok-skilderkuns besig gehou het, begin om op kontemporêre boukuns te fokus.

As 'n redakteur van die tydskrif *Architectural Review* en as akademikus is Pevsner veral verbind met sy rustelose pogings om die Britse publiek van die noodsaaklikheid van 'n besonder streng toepassing van modernistiese argitektuur te oortuig. Nogtans was hy een van die stigterslede van die *Victorian Society*, 'n vereniging wat in 1957 in die lewe geroep is om sommige van Londen se ikoniese Victoriaanse geboue van sloping te red.

Pevsner se belangrikste nalatenskap is egter sy omvattende reeks werke oor die boukuns van Engeland, *The Buildings of England* - 'n projek waarby hy vanaf die begin in 1945 tot met sy afsterwe in 1983 betrokke was en waarvan hy 32 boekdele alleen en 'n verdere tien in samewerking met ander outeurs geskryf het.

Die boukuns van Londen is aanvanklik in twee boekdele behandel. Die eerste hiervan, getitel *London*, is in 1952 gepubliseer en was aan argitektuur buite die *City of London* en die *City of Westminster* gewy. Pevsner se omvattende navorsing oor en gedetailleerde beskrywings van geboue in die Britse hoofstad het van die boek 'n standaardwerk oor Londense argitektuur gemaak. Net so baanbrekend was die werk se handige sakformaat.

Voortgesette hersiening van die materiaal en die Britse hoofstad se onstuimige groei het die aantal boekdele oor Londen intussen tot ses laat groei. Ondanks Pevsner se reputasie as nugtere akademikus is sy werke vol van lewendige beskrywings soos *the South Bank is brutalism at its most brutal*. Hierdie besondere skryfstyl het die pad gebaan vir een van sy mees uitgesproke medeskrywers, Ian Nairn, wie se gids oor Londen (*Nairn's London*, 1968) intussen kultstatus geniet.
**Högni Reistrup** (ook geskryf as **Høgni Reistrup**) is 'n sanger en musikant van Tórshavn in die Faroëreilande. Sy musikale invloede sluit Radiohead, Depeche Mode, en The Cure in. Hy het 'n agtergrond in klassieke musiek wat tussen 2007 en 2010 uit sy werke duidelik blyk. Snitte soos "Friðsæla stund" van die album *Hugafar á ferð* en "Náttarvöka" van die album *Trý fet frá tilveruni* dra duidelike kenmerke van klassieke musiek. In sy loopbaan tree hy op in Denemarke, Duitsland, Engeland, die Faroëreilande, en Skotland.

Reistrup se platekontrak is met die onafhanklike Faroëse uitgewer Tutl.

Diskografie
-----------

Reistrup stel in die noordelike somer van 2007 sy debuutalbum onder die titel *Hugafar á ferð* vry. Die eerste enkelspeler vanaf hierdie album bereik eerste posisie op die Faroëreilande se trefferlys.

Sy tweede album, *Trý fet frá tilveruni*, is op 1 Maart 2010 vrygestel. Die album is in die Faroëreilande opgeneem en in Dublin (Ierland) gemeng.

Reistrup se derde album heet *Samröður við framtíðina* en is op 18 November 2011 vrygestel. Die album is in die Faroëreilande opgeneem en in Reykjavík (Ysland) deur Styrmir Hauksson gemeng.

Op 2 Desember 2013 stel Reistrup sy vierde ateljeealbum, *Áðrenn vit hvörva* ("voor ons verdwyn"), vry. Die album is deels in Augustus 2012 in Berlyn (Duitsland) opgeneem, en deels in November 2012 en Junie 2013 in Reykjavík. Die album is deur Ólavur Jákupsson en Janus Rasmussen geproduseer. Die snit "Vegurin" is die eerste enkelspeler vanaf die album en is op 1 Augustus 2013 vrygestel.

### Ateljeealbums

* *Hugafar á ferð* (2007)
* *Trý fet frá tilveruni* (2010)
* *Samröður við framtíðina* (2011)
* *Áðrenn vit hvörva* (2013)
Die struktuurformule van nikotien.
**Nikotien** is ’n organiese verbinding wat in ’n relatief hoë konsentrasie in die tabakplant (*Nicotiana tabacum*) voorkom, asook in gedroogde tabak. Dit is een van die grootste oorsake van die verslawende, maar ook verdowende, uitwerking van die rookgewoonte. Wanneer die dwelm uitgewerk het, ontstaan onttrekkingsimptome. Nikotien is in 1828 die eerste keer geïsoleer deur twee Duitse chemici, Posselt en Reiman. In 1895 het Adolf Pinner die struktuurformule bepaal.

Nikotien kom nie net in tabak voor nie, maar ook in allerlei plante wat tot die familie Solanaceae (die aartappelfamilie) behoort, saam met tamaties, aartappels en soetrissies. Dit kom ook voor in die blare van die kokaplant (*Erythroxylum coca*).

Eienskappe
----------

Die stof is ’n higroskopiese, kleurlose, olieagtige vloeistof wat goed met water meng. Dit kan uit tabak onttrek word deur die blare 12 uur lank in water te week, waarna die nikotien bo dryf. Die stof smaak bitter en is sterk alkalies. Saam met ’n suur vorm dit ’n sout.

By ’n hoë temperatuur verdamp die nikotien maklik, waarna dit ingeasem kan word uit byvoorbeeld ’n sigaret. In kontak met die lug verkleur die stof bruinerig.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Nikotien.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85091817

 |
Die *Mae West-lippesofa* vorm die middelpunt van 'n installasie in die Dalí-teater en -museum 
Die ***Mae West-lippesofa*** is 'n Surrealistiese beeldhouwerk wat in 1972 deur Salvador Dalí in die vorm van 'n sofa geskep is. Die ligrooi sitplekke van die meubelstuk bestaan uit poli-uretaanspons, wat bedek is met 'n rooi polidurlaag. Die grootte van die sofa is 110 x 183 x 81,5 cm (34 x 72 x 32 dm). Dalί was so gefassineer deur die lippe van die aktrise Mae West dat hy dit as inspirasie vir die vorm van die sofa gebruik het.  Dit was nie Dalí se bedoeling dat die sofa funksioneel gebruik sou word nie. Hy beweer ook dat hy die ontwerp van die sofa deels gebaseer het op 'n hoop rotse naby Cadaqués en Portlligat, waar hy en sy vrou, Gala Éluard Dalí, jare lank gebly het. Die sofa is in 1973 deur Bocaccio Design (ook bekend as BD Barcelona Design) vervaardig. 

Edward James, 'n ryk Britse beskermheer van die Surrealiste in die dertigerjare, het oorspronklik die opdrag vir die beeldhouwerk aan Dalí gegee. Die sofa vorm nou deel van die kunsversamelings in die Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. 'n Ander weergawe is in die Dalí-teater en museum in Figueres, Katalonië, Spanje, te sien. 'n Weergawe is ook in die besit van die Victoria en Albert Museum, nadat 'n ander weergawe tydens die 2007-uitstalling *Surreal Things: Surrealism and Design*, uitgestal is. Nog 'n weergawe word by die Brighton Museum uitgestal. 

Hierdie sofa word tans deur BD Barcelona Design vervaardig en bemark onder die handelsmerk "dalilips". Dit word gemaak van rotovormige plastiek. dalilips Geargiveer 15 Oktober 2019 op Wayback Machine

Sien ook
--------

* Kreeftelefoon
* Reënerige taxi
Konstruksie van die dam in die 1950's.
Konstruksie in die 1950's.
Die **Karibadam** is 'n dam in die Zambezirivier op die grens van Zambië en Zimbabwe. Die dam is gedurende 1959 voltooi nadat daar met die projek in 1955 begin is. Tydens voltooiing was die dam die grootste mensgemaakte meer ter wêreld.

Die Meer
--------

Die meer se oppervlakte beslaan 5 200 km2 en is 280 km lank tot by Devil's Gorge en het 'n maksimum breedte van 48 km. Die meer het 'n opgaarvermoë van 180,6 km3.

Die wal
-------

Die wal se kruin is 579 m lank, 128 m hoog en die basis is 245  m dik. Daar is ses sluise in die wal en twee hidroëlektriese skemas wat gesamentlik 1 600MW lewer.

Algemeen
--------

Daar is 50 000 van die plaaslike bevolking hervestig tydens die projek omrede hulle wonings onder water was en 7 000 diere is hervestig tydens *Operasie Noag*. Tiervis is 'n gewilde sportvis en is 'n belangrike kommersiële vis in die **Karibadam**.

Watervaring
-----------

Die watervaring (*Salvinia molesta*) is 'n indringerplant wat 'n plaag was op die meer en het gedurende sy hoogtepunt in 1962 22% van die opervlakte van die meer bedek. Dit was veral 'n groot bedreiging vir die visbedyf. Die plaag is gedurende 1980 finaal uitgewis deur 'n kombinasie van natuurlike winde en golf beweging en die bekendstelling van 'n onkruid vretende sprinkaan. Die water hiasint (*Eichornia crassipes*) het egter sedertdien ook 'n plaag geraak.

Dompelpoel probleem
-------------------

Gedurende Maart 2010 is krake in die damwal opgemerk toe meer sluise as gewoonlik oopgemaak moes word. Na verdere ondersoek is daar vasgestel dat die dompelpoel onder die damwal tot 90 meter diep weggekalwe is en dat voortgesette erosie die poelwand terugsny na die damwal. Hierdie proses erodeer dus die fondament van die damwal. Die dompelpoel is die diep poel onder die damwal waarin die water beland as die sluise oopgemaak word. Om die proses te stop moet die dompelpoel opgevul en die fondasie herstel en versterk word. Die herstelwerk sal tot ses jaar duur en sal ongeveer R 2,7 miljard kos. Indien niks gedoen word nie kan die damwal binne drie jaar meegee. Daar word verwag dat die restourasie werk gedurende September 2014 sal begin.

Sien ook
--------

* Kruisings oor die Zambezirivier

Bron
----

* Die Karibameer. Huisgenoot, 8 Februarie 2018.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Kariba Dam***. |

* *Mensgemaakte wonders van Afrika*. Dawid van Lill. ISBN 978-0-7993-4524-7
Die uitsig oor die Teems vanaf Richmond Hill. Die heuwel was een van Turner se gunstelingplekke - met die uitsig oor die Teems as 'n wederkerende motief in die kunstenaar se olie- en waterverfskilderye, potloodsketse en kunsdrukke
Arkadië langs die Teems: J.M.W. Turner se *Richmond Hill, on the Prince Regent's Birthday*  
Olie op doek. Tate Britain, Londen
Die uitsig oor die Teems vanaf Terrace Walk, Richmond Hill tydens 'n hewige donderbui
**Richmond Hill** is 'n heuwel in die London Borough of Richmond, 'n distrik in die suidweste van die Britse hoofstad, met 'n effense helling aan sy noordekant van die Teemsriviervallei se weivelde af. Dit was hier waar koning Hendrik VII van Engeland vroeg in die 16de eeu die Richmond-paleis as koninklike woning laat oprig het, terwyl Karel I 'n deel van die terrein as sy privaat jaggebied (tans Richmond Park) verklaar het.

Die uitsig vanaf Richmond Hill oor die Teems, wat deur Sir Walter Scott as 'n ongeëwenaarde landskap van natuurskoon beskryf is, is onsterflik gemaak in 'n wye reeks van gedigte en skilderye, waaronder J.M.W. Turner se befaamde *View of the Thames from Richmond Hill* en *The Thames from Richmond Hill*, en in lofliedere besing. Dit is ook die enigste uitsig in Engeland wat deur 'n parlementswet – die *Richmond, Ham en Petersham Open Spaces Act* van 1902 – as natuurmonument beskerm is. Tot vandag is dit die mees landelike van alle uitsigte op Londen se kimlyn, met plesierbote en grasende koeie op rustige weilande.

Die natuurskoon van die gebied en die nabyheid van 'n koninklike paleis het reeds in die 16de eeu adellikes en welvarendes gelok wat hier hul statige wonings laat bou het en die aanleiding gegee tot die stigting van Richmond, 'n nedersetting wat oorspronklik in die graafskap Surrey geleë was en in 1890 by Londen ingesluit is. Oor die eeue heen het Londenaars hier ambisieuse eiendomsprojekte verwesenlik, terwyl adellikes hul eie weergawe van Arkadië teen die voet van die heuwel herskep het. Temidde van tuine, parke, bosse en weivelde het paleise ontstaan wat deur 'n netwerk van lane met mekaar verbind is. Die heuwel en sy omgewing het in 2006 omvattende restourasie ondergaan waartydens die oorspronklike flora met wildeblomme en inheemse bome herstel is.
In 'n brief gedateer 26 Februarie, 1942, aan die Duitse diplomaat Martin Luther, volg Reinhard Heydrich hul besprekings by die Wannsee Konferensie op deur Luther te vra vir administratiewe hulp by die uitvoering van die "Endlösung der Judenfrage".
Die **Finale Oplossing tot die Joodse Vraag** (Duits: *Die **Endlösung der Judenfrage***) verwys na die Nasionaal-Sosialiste se plan vir die stelselmatige volksmoord van die Europese Joodse bevolking tydens die Tweede Wêreldoorlog. Die term is die eerste keer deur Adolf Eichmann gebruik. Hy was 'n hoë Nazi-amptenaar wat toesig gehou het oor die volksmoordveldtog en gevang, vervolg en ter dood veroordeel is deur die Israelse regering in 1961-62. Die uitvoering van die Finale Oplossing het die dodelikste fase van die Sjoa tot gevolg gehad. Die uitdrukking weerspieël die Nazi-geloof dat die Joodse Europese bevolking hulself 'n "vraag" gestel het en 'n probleem was.

Massamoorde van oor die 1 miljoen Jode het reeds plaasgevind voor die planne van die Finale Oplossing ter uitvoering gebring is in 1942, maar dit was slegs met dié besluit om die hele Joodse bevolking uit te wis dat verdelgingskampe gebou is en die industriële massamoord van die Jode in alle werklikheid begin het. Die besluit om die Jode van Europa stelselmatig uit te wis, is gemaak tydens die Wannsee-konferensie, wat in Berlyn by die Wannsee Villa op 20 Januarie, 1942 plaasgevind het. Tydens die konferensie het daar 'n bespreking plaasgevind tussen 'n groep Nazi-amptenare om te besluit oor die *"Finale Oplossing tot die Joodse Vraag"*. Die rekords en notule van die vergadering is deur die Geallieerdes aan die einde van die oorlog gevind, en het as kosbare bewyse gedien tydens die Neurenberg-verhore. Teen die lente van 1942 het Operasie Reinhard met die stelselmatige uitmoring van die Jode begin, alhoewel honderdduisende reeds vermoor was in ander gevalle van Jodevervolging. In Heinrich Himmler se toespraak by die Posen-konferensie op 6 Oktober, 1943 het Himmler vir die eerste keer eksplisiet aan die versamelde leiers van die Reich, in onomwonde en brutale terme, verduidelik waarna die "Finale Oplossing" eintlik verwys.

Notas
-----

1. ↑  Sien die vertaling van die brief Geargiveer 2 November 2012 op Wayback Machine by die *Memorial House of the Wannsee Conference* se webwerf.

Bronne
------

* Browning, Christopher R. The Origins of the Final Solution, William Heinemann, London, 2004.
* Christian Gerlach. The Wannsee Conference, the Fate of German Jews, and Hitler's decision in principle to exterminate all European Jews, The Journal of Modern History. Chicago: Dec 1998.Vol.70, Iss. 4; pg. 759, 54 pgs
* Baumslag, Naomi. Murderous Medicine – Nazi Doctors, Human Experimentation, and Typhus, Praeger Publishers, (an imprint of Greenwood Publishing Group, Inc.), 2005. ISBN 0-275-98312-9
**August Christoffel Koch** (1927 - 1986) was 'n Springbok rugbyspeler wat Suid-Afrika in 22 toetse verteenwoordig het.

Agtergrond
----------

Chris is gebore, het skoolgegaan, het geboer en gesterwe in Moorreesburg. Hy het sy skoolloopban in Hoërskool Dirkie Uys voltooi. Sy beroep was 'n boer op die plaas Boontjies Kraal.

Rugby Loopbaan
--------------

Op sestienjarige ouderdom het Chris reeds vir Moorreesburg dorp se eerste span gespeel as stut, 'n posisie wat hy sy hele loopbaan gespeel het. Hulle bynaam was *Tigers* omrede Jungle Oats 'n fabriek in die dorp gehad het. Op agtienjarige ouderdom speel hy reeds vir die Boland. Tydens sy eerste wedstryd teen die Westelike Provinsie op Nuweland word hy raakgesien deur Danie Craven en word na die Springbok proewe genooi. Sy broer, Willem, is ook na die prowewe genooi. Hy word gekies as 'n Springbok vir die tweede toets teen die 1949 All Blacks, voor sy 22ste verjaarsdag. Hy verteenwoordig ook die Springbokke op die 1951-52 toer na Brittanje, Ierland en Frankryk. Hy speel ook teen die 1953 Wallabie span in Suid-Afrika en in al vier toetse teen die 1955 Britse Leeuspan. Hy speel ook in die All-Black toer na Nieu-Seeland van 1956, teen die Franse in Suid-Afrika en speel sy laaste toetse in 1960 teen die All-Blacks, tuis. Hy het vyf toets drieë gedruk in sy internasionale loopbaan. 

Hy sterf op 21 Maart 1986 aan 'n hartaanval in Moorreesburg.

Bron
----

* 30 Super Springboks. Paul Dobson. 1995. ISBN 0-7981-3411-9