recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'n Saterdagmark in Chipata.
**Chipata**, voorheen bekend as *Fort Jameson*, is die hoofstad van Zambië se Oostelike Provinsie. Dit is naby die grens met Malawi en minder as 100 km noord van die grens met Mosambiek geleë. Dit lê op die Great Eastern Road, 130 km van Malawi se hoofstad, Lilongwe, en 569 km oosnoordoos van Zambië se hoofstad, Lusaka.

Volgens die 2009-skatting was Chipata se inwonertal 109 531, twee keer meer as volgens die sensus van 1990 (52 213). Die gemiddelde jaarlikse bevolkingstoename word op 4,15% geraam. In 1974 was die geskatte bevolking 19 000, terwyl die blanke inwonertal kort voor onafhanklikwording in 1964 450 was. Destyds was hier selfs 'n gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, danksy 'n klein Afrikaanse gemeenskap. Die kerk het die vroeë jare sewentig doodgeloop. De eerste Afrikaanse kerkdiens in meer as 15 jaar is op 14 April 2009 hier in Kobus en Marion Breytenbach se huis gehou. Die lidmate kom sedertdien ongereeld vir 'n erediens bymekaar.

Die dorp was tot 1910, toe dit as Fort Jameson bekend gestaan het, die hoofkwartier van die administrasie van Noordoos-Rhodesië en van die North Charterland Company. Die dorp, danksy sy ligging op die landsgrens, destyds 'n belangrike handelsentrum. Vandag is dit 'n bedrywige dorp met kleurryke markte waar inwoners en besoekers enigiets van vrugte, groente tot klere en kunsvlyt kan koop. Dit is sedert 15 April 1968 die setel van een van Zambië se agt Rooms-Katolieke bisdomme, wat in 2006 uit 315 130 lidmate bestaan het, oftewel amper 23% van die totale bevolking binne die grense van die bisdom.

Chitapa het 'n groot Indiese bevolking wat talle versierde moskees op die dorp opgerig het. Dit is die poort na Malawi en talle Zambiërs reis gereeld hier oor die grens om inkopies in Lilongwe te gaan doen, slegs 'n anderhalf uur se ry van hier, en na die Luangwa-vallei met sy wildlewe. Chitapa se District Council Motel is onopgesmuk maar skoon en die plaaslike natuurbewaringsvereniging bestuur 'n kampeerterrein hier. Die enigste hotel is die Crystal Springs Hotel. Die Suid-Afrikaanse kruideniersgroep Shoprite het 'n winkel op die dorp.

Die dorp is die eindpunt van Zambië se Great East Road en geleë op 'n belangrike roete vir vragmotorbestuurders wat goedere na en van Malawi vervoer. Buiten die goeie padverbinding, het Chipata ook 'n lughawe, vanwaar Zambian Airways na Lusaka vlieg, en beskik oor sy eie gholfbaan.

Bron
----

* Dooley, Brendan & Plewman, Nicholas, *African Advernturer's Guide To Zambia*, Struik Publishers (Pty) Ltd, Cape Town, 2000.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12477705x (data)
* LCCN: n85230097
* VIAF: 146651173
* WorldCat Identities (via VIAF): 146651173

 |
Shangdu ruins
**Shangdu** (Chinees: 上都, "Boonste Hoofstad"), ook bekend as **Xanadu** (Mongools: *Šandu*), was die hoofstad van Koeblai Khan se Yuan-dinastie in China voordat hy besluit het om sy troon na die Jin-dinastie se hoofstad, Zhōngdū (中都, "Middelste Hoofstad") te skuif. Hy het dit toe hernoem tot Khanbaliq; dit is die hedendaagse Beijing. Shangdu het toe sy somerhoofstad geword.

Die Venesiese reisiger Marco Polo het Shangdu omstreeks 1275 besoek, en in 1369 is die stad deur die Ming-leër onder Zhu Yuanzhang verwoes.

Beskrywing
----------

Shangdu is nou in Binne-Mongolië, naby die moderne dorp Dolon Nor en sowat 350 km noord van Beijing, geleë. Die uitleg was rofweg vierkantig, sowat 2 200 m x 2 200 m. Dit het bestaan uit ’n "buitestad", "binnestad" van sowat 1 400 m x 1 400 m en die paleis waar Koeblai Khan in die somer gewoon het. Die paleis se sye was sowat 550 m lank en dit het ’n gebied beslaan van omtrent 40% van dié van die Verbode Stad in Beijing. Die mees sigbare oorblyfsels van die stad is die oostelike mure, maar daar is ook ’n ronde grondvlak-steenplatform in die middel van die binnestad.

Die stad, wat oorspronklik **Kaiping** (开平) genoem is, is van 1252 tot 1256 ontwerp deur die Chinese argitek Liu Bingzhong, wat ’n "deur en deur Chinese skema" vir die stad se argitektuur gebruik het. In 1264 is dit hernoem tot Shangdu. Op die hoogtepunt van sy bestaan het daar meer as 100 000 mense gewoon. In 1369 is Shangdu deur die Ming-leër beset, aan die brand gesteek en weer hernoem tot Kaiping. Die laaste khan, Toghon Temür, het uit die stad gevlug en dit was verskeie honderd jaar lank verlate.

In 1872 was daar na berig word steeds oorblyfsels van tempels, blokke marmer en teëls op die terrein. Teen die 1990's was alles weg; dit is moontlik deur die inwoners van die nabygeleë dorp Dolon Nor verwyder en vir die bou van hul huise gebruik. Kunswerke is steeds te sien in die mure van sommige geboue op die dorp.

Vandag is daar net ruïnes oor, wat omring is deur ’n grasbedekte wal wat eens die stad se mure was. In Junie 2012 is Shangdu verklaar tot ’n Unesco-wêrelderfenisterrein.
Mercurius se perihelium skuif geleidelik aan. Aanvanklik is vermoed dit is vanweë die invloed van 'n planeet wat agter Mercurius skuil.
**Vulkanus** (Engels: *Vulcan*) is 'n fiktiewe planeet wat deur die Star Trek-films en -reekse gewild gemaak is. Volgens die storielyn word die planeet *Vulcan* deur 'n buiteaardse ras, bekend as die *Vulcans*, bewoon (Spock kom van daar). Die planeet het sy ontstaan te danke aan vroeëre spekulasie dat die verskuiwing van Mercurius se perihelium deur 'n verskuilde planeet veroorsaak word.

Spock van Star Trek.
Mercurius is die planeet naaste aan die Son en het ’n elliptiese baan om die son. Wanneer Mercurius die naaste aan die Son is (met sy perihelium), is dit 46 miljoen km van die Son af. 

In die 1850’s is bepaal Mercurius se perihelium skuif elke eeu aan (’n mens noem dit presessie). Die grootste gedeelte van hierdie aanskuiwing is in die 1850’s verklaar aan die hand van die invloed van die gravitasie van ander planete. Daar was egter 43 boogsekondes wat nie verklaar kon word met Newton se wette nie. Dus het die wiskunde nie geklop met wat waargeneem is nie. Op daardie stadium was die beste verduideliking dat daar meer massa is as wat waargeneem kan word. 

’n Hipotese het ontstaan dat 'n ander planeet agter Mercurius skuil wat hierdie materie verskaf. Dié hipotetiese planeet is Vulkanus gedoop. 

In 1915 het Einstein egter hierdie probleem opgelos met sy algemene relatiwiteitsteorie. Sy nuwe berekening, wat relatiwiteit gebruik het, het ooreengestem met wat waargeneem is. Dus het die hipotetiese planeet Vulkanus oorbodig geraak. Dit is in elk geval nooit ontdek nie.
Die Gereformeerde kerk Welkom-Noord, vroeër die Gereformeerde kerk Welkom.
Dr. Jansen van Vuuren du Plessis, die leraar van 1970 tot 1999.
Die **Gereformeerde kerk Welkom-Noord** was die jongste van die tweede Afrikaanse gemeentes van die GKSA in die Vrystaatse stad Welkom en die sewende jongste van die 22 gemeentes in dié kerkverband se Klassis Noord-Vrystaat. Einde 2015 was hier 163 belydende en 34 dooplidmate, vergeleke met die moedergemeente Welkom se 126 en 26. In 2001 was Welkom-Noord se getalle 253 en 87 en Welkom s’n 276 en 101. Op 22 Oktober 2017 het die twee gemeentes een geword.

Die Gereformeerde kerk Welkom-Noord het in Junie 1969 van Welkom afgestig en as bruidskat die moedergemeente se kerkgebou ontvang. Dit was Welkom se tweede kerkgebou nadat die eerste, wat op 23 Mei 1954 as die eerste gebou van ’n Afrikaanse Kerk op Welkom in gebruik geneem is, in die oggendure van 13 November 1957 afgebrand het. 

Die tweede Gereformeerde kerk Welkom en die een wat in 1969 aan Welkom-Noord geskenk is, sou aanvanklik op dieselfde plek as die oue gebou word, maar ’n ander stuk grond is ná onderhandelings verkry. Die basiese plan van die afgebrande gebou is net so gebruik. Die fondament rus op pilare wat 10 m in die grond gesink is en waarop ’n betonraamwerk gegooi is. So is gebou bestand gemaak teen barste. Die argitek was Leon Roodt en die bouaannemer Hans Weiss. Die hoeksteen is op 23 April 1960 gelê.

Binne die gemeentegrense val Welkom-Noord van woonbuurte soos Dagbreek, Flamingo Park, Jim Fouchépark, Reitzpark, Rheederspark, Riebeeckstad, Seemeeupark, ’n gedeelte van Doorn asook Voorspoed en Voorspoed-Oos. Die res van die stad val onder Welkom-gemeente.

Predikante
----------

1. Du Plessis, dr. Jansen van Vuuren, 1970 – 1999 (aanvaar sy emeritaat)
2. Jansen, Carl Albert, 1999 – 2006
3. Van der Schyff, Jan Louis, 2006 – hede

Bronne
------

* (af)  Harris, C.T. Noëth, J.G. Sarkady, N.G. Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1960. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1961*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

Sien ook
--------

* NG gemeente Welkom
**Karelsgraf** is 'n wit graf 40 km van Carnarvon af langs die R386-pad na Prieska. Dit is 'n stille getuie van die avontuurlustige en bandelose lewe wat sommige mense meer as 200 jaar gelede op die grense van die Kaapkolonie gevoer het.

Carel en Jacob Kruger is in die Roggeveld gebore en het daar opgegroei. In 1776 word Carel aangestel as veldkornet in die Klein-Roggeveld. Die broers het 'n besondere meganiese aanleg gehad. Hierdie vaardigheid wend hulle toe aan om ryksdaalders te druk wat lyk soos dié wat die VOC aan die Kaap gebruik. Daarmee koop hulle in Kaapstad onder andere vuurwapens en messe. Hulle word gearresteer, ontsnap egter en verdwyn oor die noordgrens van die Kaapkolonie. Langs die Oranjerivier voer hulle 'n bestaan as grootwildjagters. In 1791 word Carel doodgetrap deur 'n olifant wat kort tevore deur hom gekwes is.

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: Karoo. The story of the Karoos of South Africa – the Great Karoo, the Little Karoo and the far corners of the North West Cape and Namaqualand. Kaapstad: Howard Timmins, 1955.
* Human, Eben: Buite se 100 puik plekke. In: Die Burger, 5 November 2013.
'n Uitsig oor die Karelsbrug wat ná die Tweede Wêreldoorlog vir gemotoriseerde vervoer gesluit is
Plesierbote op die Vltava (Moldau)
Die vroeë oggendure is die beste tyd om die Karelsbrug sonder die skares oor te steek
Die **Karelsbrug** (Tsjeggies: *Karlův most*) is die oudste brug oor die Vltavarivier (Duits: *Moldau*) in die Tsjeggiese hoofstad Praag wat stapsgewys tot 1402 of 1406 voltooi is en die historiese middestad met die sogenaamde Kleinkant van Praag (*Malá Strana*) verbind. Dit is genoem na Karel IV, koning van Boheme en keiser van die Heilige Romeinse Ryk, maar dra dié naam eers sedert 1870. Voorheen het dit bekend gestaan as Steenbrug (*Kamenný most*) of Praagse Brug. Die brug het deel uitgemaak van die bekroningsroete van Boheemse konings. Tans is dit een van Praag se bekendste bakens wat tot nasionale kulturele monument verklaar is.

Nadat 'n vroeëre brug, die 12de eeuse Judithbrug, in 1342 deur vloedwaters van die Vltava weggespoel is, het Karel IV in 1357 aan Peter Parler (Tsjeggiese spelwyse: Petr Parléř), die bekende Duitse boumeester wat ook die Praagse Sint-Vituskatedraal ontwerp het, die opdrag gegee om 'n nuwe brug te bou. Die brug met 'n lengte van 516 en 'n wydte van 9,5 meter, wat van sandsteenblokke gebou en aan albei kante met torings versterk is, is tussen 1683 en 1928 met dertig standbeelde versier wat heiliges uitbeeld. Die bekendste van dié skulpture, wat op die brugpilare geplaas is, is dié van Sint Johannes van Nepomuk (omstreeks 1345–1393), die nasionale heilige van Tsjeggië.

Historiese bronne verskil oor die presiese voltooiingsdatum. Die brug kon blykbaar reeds voor 1380 oorgesteek word en het in 1378 volgens oorlewering deel uitgemaak van Karel IV se lykstoet. In 1390 is die brugtoring voltooi, terwyl boubedrywighede voortgeduur het tot in 1402 of 1406.
**Otto Skorzeny** (12 Junie 1908 - 5 Julie 1975) was 'n Oostenryksgebore SS-*Obersturmbannführer* (luitenant-kolonel) in diens van die Waffen-SS tydens die Tweede Wêreldoorlog. Gedurende die oorlog was hy betrokke by 'n reeks operasies, waaronder die verwydering van die Hongaarse Regent Miklós Horthy uit die mag en die reddingsmissie wat die afgesette Italiaanse diktator Benito Mussolini uit ballingskap bevry het. 

Skorzeny het Operasie Greif gelei, waarin Duitse soldate vyandelike linies binnegedring het met behulp van hul teenstanders se tale, uniforms en gebruike. Hiervoor is hy by die Militêre Tribunaal van Dachau aangekla van die oortreding van die Den Haag Konvensie van 1907, maar is vrygespreek nadat 'n voormalige Britse SOE-agent getuig het dat hy ook operatiewe Duitse uniforms agter vyandelike lyne gedra het.

Skorzeny het in 1948 uit 'n interneringskamp ontsnap en 18 maande lank op 'n Beierse plaas weggekruip en daarna tyd in Parys en Salzburg deurgebring voordat hy hom later in die Francoïstiese Spanje gevestig het. In 1953 word hy 'n militêre adviseur van die Egiptiese president Mohammed Naguib en werf hy 'n personeelkorps van voormalige SS- en Wehrmacht-offisiere om die Egiptiese leër op te lei, en bly toe aan om president Gamal Abdel Nasser te adviseer. 

Hy was ook 'n tyd lank in Argentinië, waar hy as adviseur vir president Juan Perón opgetree het en 'n lyfwag vir Eva Perón was. In 1962 word Skorzeny na bewering deur die Mossad gewerf om bedrywighede vir die agentskap te doen. Skorzeny is op 5 Julie 1975 in Madrid op 67-jarige ouderdom aan longkanker oorlede.
*Hierdie artikel behoort versmelt te word met Burgerwaghuis.*


Die **Ou Dorpshuis** aan Groentemarkplein in die Kaapse middestad huisves die Michaelis-versameling.

Die gebou is in 1761 opgerig. Dit was oorspronklik die Burgerwaghuis, daarna die burgesentrum en nog later Kaapstad se raadshuis. Die huidige stadsaal het dit in 1905 vervang en dit word nou bewaar as 'n nasionale gedenkwaardigheid wat die Michaelis-versameling van ou Nederlandse en Vlaamse skilderye huisves. Die hoogtepunt van die versameling, wat sir Max en lady Michaelis geskenk het, is 'n vroulike portret geskilder deur Frans Hals in 1644. Die skildery is waarskynlik die waardevolste in Suider-Afrika.

Geskiedenis
-----------

Die gebruik van die Ou dorpshis as kunsgalery is te danke aan die inisiatief van Lady Florence Phillips, die vrou van die mynmagnaat, Lionel Phillips. Lady Phillips het die Britse kunsversamelaar, Hugh Lane (later Sir Hugh Lane), gevra om 'n aantal kunswerke van ou Nederlandse meesters te versamel, wat later die basis vir 'n kunsmuseum in Suid-Afrika kon wees. In 1914 het sy haar vriend Max Michaelis (later Sir Max Michaelis) oorreed om die Lane-versameling te koop en aan die Suid-Afrikaanse volk te skenk. Die Stadsraad van Kaapstad het die Ou Dorpshuis beskibaar gestel om die kunsversameling te huisves en die argitek Joseph Solomon is opdrag gegee om die gebou te restoureer. Die Ou dorpshuis was Kaapstad se eerste kunsgalery en is ge-open in 1916.

Skilderye in die Michaelis-versameling
--------------------------------------

* Trompe l'oeil with a bust of Adonis – Caesar van Everdingen.
* Selfportret – Catharina van Hemessen.
* Amsterdam egpaar met twee kinders in die park van 'n kasteel – Dirck Van Santvoort.
* Nederlandse skip in buitelandse baai – Ludolf Bakhuizen Duth.
* Berglandskap – Jacob Isaakszoon van Ruisdael.
* Van binne uitkyk op die water – Pieter de Hoogh.
* Portret van 'n 35-jarige vrou met 'n molensteenkraag – Frans Hals.
**Chivhu** (voorheen **Enkeldoorn**) is 'n dorpie in die middel van Zimbabwe in die provinsie Masjonaland-Oos met 'n geskatte bevolking in 2007 van net meer as 10 000.

Die dorpie het ontstaan toe Hendrik Bekker 'n plaas afgemeet het aan die pad tussen Fort Victoria (nou Masvingo) en Salisbury (nou Harare). Hy het dit Enkeldoorn genoem na aanleiding van die soort akasia wat hier gegroei het. Bekker het later sy plaas net so agtergelaat, maar Enkeldoorn het in 'n dorpie ontwikkel, wat die middelpunt was van 'n vooruitstrewende boerderygemeenskap wat hoofsaaklik uit Afrikaners bestaan het. Die meeste het hulle reeds in die tyd van Cecil John Rhodes hier kom vestig. Hulle het altyd spottenderwys na hulle gebied as die Republiek van Enkeldoorn verwys met die plaaslike kroeg as die hoofstad. 'n Aandenkingsvisum is destyds aan besoekers uitgereik en 'n spesiale Enkeldoorn-das aan hulle verkoop waarop 'n afbeelding van 'n enkeldoornboom gedruk was.

NG gemeente
-----------

Eerw. A.J. Liebenberg in 1917 afgeneem.
In 1895 het ds. Strasheim opdrag by die Kaapse Kerk gekry om gemeentes te stig waar Afrikaner-trekkers hulle gaan vestig het. Op 8 November 1895 het hy met wa en ses osse hier aangekom en op 9 November 1895 is 'n gemeentevergadering gehou met lede van die Nederduitse Gereformeerde Kerk en die Nederduitsch Hervormde Kerk. Aangesien die lidmate van albei genootskappe te min was vir 'n eie gemeente, het almal toestemming tot die stigting van 'n NG gemeente verleen.

In 1896 kom die Matabele in opstand en word laer getrek op Enkeldoorn. Met die vrede herstel, kom eerw. A.J. Liebenberg op 6 Januarie 1897 hier aan nadat hy deur Cecil John Rhodes gestuur is om 'n dorp te stig, mits die plek hoog en droog geleë was. Die eerste kerkie is in die laer van gras en pale gebou, en het ook as skooltjie gedien. Die tweede kerkie se hoeksteen is op 21 Desember 1897 gelê en het £1 000 gekos. Dit is later vergroot en het as kerksaal gedien ná die derde kerkgebou opgerig is. Die derde gebou se hoeksteen is in 1930 gelê en het £7 000 gekos. Deur die jare is onder meer gemeentes soos Harare, Masvingo, Gweru en Marondera van Enkeldoorn afgestig.

Dieselfde lot as al die ander Zimbabwiese gemeentes het Chivhu ook getref toe die lidmaattal sedert onafhanklikheidwording in 1980 gedurigdeur gedaal het, van 261 in 1978 tot 26 in 2003 en 20 in 2006, maar 38 in 2008. Omstreeks 2014 is Chivhu by die veel jonger NG gemeente Beatrice ingelyf.

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
* Mayhew, Vic (red.), *Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa*, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Chloor-37  |
|   |
| Protone | 17  |
| Neutrone | 20   |
| **Navigasie** |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 3516S | 3617Cl | 3718Ar |
|  | {\displaystyle \nwarrow }{\displaystyle \uparrow }{\displaystyle \nearrow } |  |
| 3616S | {\displaystyle \leftarrow }**3717Cl**{\displaystyle \rightarrow } | 3818Ar |
|  | {\displaystyle \swarrow }{\displaystyle \downarrow }{\displaystyle \searrow } |  |
| 3716S | 3817Cl | 4018Ar |

 |
| Lys van isotope |

**Chloor-37** (chemiese notasie **3717Cl**) is 'n stabiele isotoop van chloor.

KMR
---

Die kern het nes chloor-35 s'n 'n kernspin van I=3/2 en daardeur 'n kwadrupool. Die verbreding van die pieke wat hierdeur veroorsaak word, is effens minder as vir chloor-35, maar die gevoeligheid en die aanwesigheid is kleiner. Dit lei tot 'n gevoeligheid by natuurlike isotoopsamestelling van slegs 6,58 x 10-4 keer die proton s'n. Die ander isotoop word baie meer gebruik vir kernmagnetiese resonansie.

Neutrino-deteksie
-----------------

Hoewel die son vir die aarde met baie neutrino's bombardeer, is dit moeilik om hulle waar te neem en om instrumente te bou wat dit vermag. Davis het die chloor-37-isotoop hiervoor gebruik. Die kernreaksie is:

{\displaystyle {\ce {^{37}\_{17}Cl}}\ +\ \_{0}^{0}\nu \_{e}\to \ \_{18}^{37}Ar\ +\ \_{-1}^{0}e}
Die argon-isotoop wat gevorm word het 'n halfleeftyd van 35 dae. Davis se instrument het bestaan uit 'n met 100 000 gallon C2Cl4 gevulde vat wat een myl ondergronds in die Homestake goudmyn geplaas is. Die gevormde radioaktiewe argon is met helium uit die vloeistof gespoel en versamel. Die radioisotoop se verval verloop deur elektronvangs:

{\displaystyle {\ce {^{37}\_{18}Ar}}\ +\ \_{-1}^{0}e\to \ \_{17}^{37}Cl\ +\ \_{0}^{0}\nu \_{e}}
Die teruggevormde chlooratoom is aanvanklik in 'n opgewekte toestand en verval met vrystelling van fotone wat gemeet kan word.

Davis se eksperiment het net 'n derde van die verwagte neutrino's gewys. Later is dit verklaar deur die vermoë van neutrino's om van "aroma" te verander. Net een van die drie aromas wys die bostaande reaktiwiteit.

Isotoopverhoudings
------------------

Die waarde van δ37Cl-isotoopverhouding wissel hier op aarde gewoonlik nie meer as van -4‰ tot +3‰ nie. Uitsonderings is poriewater in neerslae wat waardes van -8‰ kan bereik, natuurlike perchlorate wat wissel van -15 to +7‰ en vulkaniese gasse wat tot +20‰ kan bereik.

Op die maan is dit heeltemal anders. Daar is waardes gevind wat wissel van -4 tot +34 ‰

Die standaard wat gebruik word, heet SMOC (Standard Mean Ocean Chloride) en is die gemiddelde verhouding wat in oseaanwater aangetref word.
**Ngauruhoe** is 'n aktiewe stratovulkaan in Nieu-Seeland. Die berg met sy kenmerkende koniese vorm is op die Sentrale Plato van die Noordeiland geleë en is met 2 291 meter die hoogste bergpiek in die Tongariro-bergmassief. Alhoewel Ngauruhoe meestal as 'n afsonderlike berg beskou word, vorm hy in geologiese opsig net die tweede vulkaankeël in die Tongariro-kompleks. Ngauruhoe is sowat 25 kilometer van die Taupomeer se suidoewer af geleë. Die vulkaan word in die suide deur die hoogste bergpiek van Nieu-Seeland se Noordeiland, Ruapehu, en in die noorde deur Tongariro begrens – albei is eweneens aktiewe vulkane. Die barre Rangipo-woestynstreek is oos van Ngauruhoe geleë.

Ngauruhoe is 'n relatief jong stratovulkaan wat eers so onlangs soos 2 500 jaar gelede vir die eerste keer uitgebars het. In die 20ste eeu was daar 45 uitbarstings, waarvan die laaste in 1975 plaasgevind het, sodat Ngauruhoe tot die aktiefste vulkane in hierdie periode behoort het. Sedert sy laaste uitbarsting styg af en toe rook uit sy dubbelkrater op, tog was daar geen ander noemenswaardige vulkaniese aktiwiteit nie. Fumaroles (vulkaniese openings in die aardkors) kom in die binnekrater en op die rand van die oostelike buitekrater voor.

Etimologie en kultuurgeskiedenis
--------------------------------

Ngauruhoe se krater
Daar is 'n aantal verskillende teorieë oor die oorsprong van die vulkaan se Maori-naam. Een van die geloofwaardigste etimologiese verklaring verwys na die Maori-woorde *Nga Uru Hoe*, "heet stene werpend".

Die Nieu-Seelandse regisseur Peter Jackson het Ngauruhoe in die vroeë 21ste eeu in sy film-trilogie *Lord of the Rings* gebruik om die Britse skrywer J.R.R. Tolkien se fiksionele berg *Mount Doom* uit te beeld. Ngauruhoe het sodoende internasionale bekendheid verwerf.
Ngqura-hawe is in Oos-KaapNgqura-haweNgqura-haweLigging van die Ngqura-hawe in die Oos-Kaap.

Ngqura-hawe is in Suid-AfrikaNgqura-haweNgqura-haweLigging van die Ngqura-hawe in Suid-Afrika.

Die **Ngqura-hawe** is ’n diepwaterhawe aan die ooskus van Suid-Afrika, 20 km noordoos van Gqeberha (voorheen Port Elizabeth). Konstruksiewerk het in September 2002 ’n aanvang geneem en werksaamhede het in Oktober 2009 begin toe die MSC *Catania* die eerste handelskip was wat die hawe aandoen.

Oorsig
------

Ngqura is Suid-Afrika se nuutste en diepste houerhawe. Dit is deel van die Coega-nywerheidsontwikkelingsone en vul die land se ouer hawens aan, veral die nabygeleë Port Elizabeth-hawe en die diepwaterhawens van Richardsbaai en Saldanha. Dit is die diepste houerterminaal in Afrika suid van die Sahara en kan die enorme nuwe-generasie-houerskepe hanteer.

Die hoofdoel van die hawe is om goedere vir die streek se groot nywerheidsaanvraag te hanteer. Dit is ook ontwerp as ’n houerhawe wat die druk op ander hawens kan verlig, en as ’n middelpunt vir verskeping hoofsaaklik aan die oos- en weskus van Afrika en vir handelsroetes tussen Suid-Amerika en Asië.

Eienskappe
----------

Die beweging van sand in die hawe word beheer met ’n stelsel wat die eerste in sy soort in Suid-Afrika is. Sand word van die weste- na die oostekant van die hawe en van daar verder gepomp om slik en erosie te beperk. 

Die hawe word beskerm deur twee breekwaters met dolosse. Die westelike breekwater is 1,3 km lank en die oostelike een 2,7 km. Die oostelike breekwater is die langste nog in Afrika. Die dolosse wat in die Ngqura-hawe gebruik word, weeg elk 30 ton.
*The Jacobite* - volstoom en klaar om te vertrek
*The Jacobite*
*The Jacobite* ry oor die Glenfinnan-viaduk
Die *Jacobite*-treinroete word as die aantreklikste in die Verenigde Koninkryk beskou
***The Jacobite*** is 'n toeriste-stoomtreindiens wat in die somermaande tussen April en Oktober deur die Skotse spoorwegonderneming *West Coast Railways* op die roete tussen Fort William en Mallaig aangebied word. Hierdie roete oor 'n afstand van 84 myl maak deel uit van die *West Highland Line*. 

Die stoomtreinrit begin naby die hoogste bergpiek van Groot-Brittanje, Ben Nevis; met Arisaig, die mees westelike treinstasie van vastelandse Groot-Brittanje as een van sy haltes; loop verby Loch Morar en die kortste rivier in Brittanje, River Morar; en bereik sy laaste halte naby die diepste seewater-loch in Europa, Loch Nevis.

Rolprent- en Harry Potter-entoesiaste sal die *Jacobite*-lokomotiewe en waens maklik herken as die treinstel wat in die Harry Potter-rolprentreeks as *Hogwarts Express* te sien is.
'n **Molekulêre sif** (soms kortweg 'n molsif genoem) is 'n materiaal wat klein porieë bevat met 'n eenvormige en presiese grootte wat gebruik kan word as 'n adsorbent vir gasse en vloeistowwe.

Molekules wat klein genoeg is gaan deur die porieë en word geadsorbeer terwyl groter molekules nie geadsorbeer word nie. Dit verskil van 'n gewone filter in die sin dat die werking op 'n molekulêre vlak geskied. 'n Water molekule kan byvoorbeeld klein genoeg wees om deur te gaan terwyl groter molekules nie sal ingaan nie. Om hierdie rede kan molekulêre siwwe dikwels as droogmiddel gebruik. 'n Molekulêre kan gewoonlik meer as 22% van sy gewig in water adsorbeer.

Molekulêre siwwe bestaan dikwels uit aluminiumsilikaat minerale, klei, poreuse glase, mikroporeuse houtskool, zeoliete, geaktiveerde koolstof of sintetiese stowwe wat oop strukture het waardeur klein molekules soos stikstof en water kan diffundeer.

Molekulêre siwwe word dikwels in die petrochemiese nywerhede ingespan, veral vir die suiwering van gasstrome en in die chemiese laboratorium vir die skeiding van stowwe en die uitdroog van reaksiemateriale. Die kwik-inhoud van aardgas is uiters skadelik vir aluminiumpype en ander dele van vervloeiingsaanlegte – silika jel word in hierdie geval as adsorbent gebruik.

Metodes vir die hergenerering van molekulêre siwwe sluit in drukverandering (soos in suurstofskeiers), verhitting en die deurblaas van 'n draergas (soos wat gebruik word met die dehidrasie van etanol brandstof) of verhitting onder 'n hoë vakuum.

Adsorpsie vermoëns
------------------

* 3A (porie grootte 3 Å): Adsorbeer NH3, H2O, (nie C2H6), geskik vir die droging van polêre vloeistowwe.
* 4A (porie grootte 4 Å): Adsorbeer H2O, CO2, SO2, H2S, C2H4, C2H6, C3H6, EtOH. Sal nie C3H8 en langer koolwaterstowwe adsorbeer nie. Geskik vir die droging van nie-polêre vloeistowwe en gasse.
* 5A (porie grootte 5 Å): Adsorbeer normale (lineêre) koolwaterstowwe tot by n-C4H10, alkohole tot by 4H9OH, merkaptane tot by C4H9SH. sal nie isomeriese verbindings of ringverbindings groter as C4 adsorbeer nie.
* 10X (porie grootte 8 Å): Adsorbeer vertakte koolwaterstowwe en aromatiese verbindings. Nuttig vir die droging van gasse.
* 13X (pore size 10 Å): Adsorbeer di-n-butielamien (nie tri-n-butielamien nie). Nuttig vir die droging van HMPA.
Die **Orjol-gevangenis** (Russies: Орло́вский центра́л, *Orlofski tsentral*), is sedert die 19de eeu 'n tronk in Orjol, Rusland. In die Tweede Wêreldoorlog is dit gebruik vir die aanhouding van politieke en krygsgevangenes.

Die tronk, wat in 1840 gebou is, is een van die oudste geboue in Orjol.

Geskiedenis
-----------

Die Orjol-gevangenis het in 1941 sowat 5 000 politieke gevangenes gehuisves. Op 11 September 1941, net weke voordat Duitse soldate Orjol tydens die Tweede Wêreldoorlog beset het, het Josef Stalin gelas dat 157 politieke gevangenes van die tronk net buite Orjol tereggestel word in die slagting in die Medwedef-woud. Tydens die besetting deur Nazi-Duitsland (van Oktober 1941 tot Junie 1943) is die tronk in 'n Nazi-konsentrasiekamp omskep.

Ná die oorlog het die Sowjetunie dit gebruik as konsentrasiekamp vir krygsgevangenes van onder meer Duitsland, Hongarye en Roemenië. Van hulle is tereggestel deur uithongering, ontbloting en vergiftiging; ander is doodgeskiet. 'n Voormalige gevangene, Helena Latkovska Wojtuskiewicz, beskryf die toneel met Paasfees in 1951 as 'n "ware hel: Die kamer was vol mense, halfnaakte vroue het weggekwyn en ons, die nuwe aankomelinge, het rondgesit op vuil strooi, waarvandaan stink stof opgestyg het wat 'n mens laat verstik het. Ons was so hees, ons kan nie asemhaal of praat nie."

Tans is daar in die tronkgeboue 'n ondersoekafsonderingsaal van die strafgevangenisdiens van die Russiese departement van justisie en 'n tronkhospitaal vir gevangenes met tuberkulose.

Een van die tronk se bekende gevangenes was Feliks Dzerzjinski (1915-'16).

Bibliografie
------------

* (ru)  Гернет, М. Н. История царской тюрьмы, 3 изд. т. 15, М. 1960-63 г.
* (ru)  Дворянов В. Н. В сибирской дальней стороне (Очерки истории царской каторги и ссылки, 60-е годы XVIII в. — 1917 г.), Минск, 1971 г.
* (ru)  Максимов С. В. Сибирь и каторга, 2 изд. ч. 1-3, СПБ, 1891 г.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Orjol-gevangenis.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Παλαιά Μεγάλη Βουλγαρία  
*Palaiá Megálē Boulgaría***  
 **Groot-Bulgaarse Ryk**| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **632 – 668** |  → |

 |
|   Vlag |
| Ligging of Groot-Bulgaarse RykDie Groot-Bulgaarse Ryk tussen 626 en 650 n.C. |
| **Hoofstad** | Phanagoria (632–665) |
| **Taal/Tale** | Bolgaars |
| **Regering** | Monargie |
| **Khan** |  |
|  - 632–665 | Kubrat |
|  - 665–668 | Batbayan |
| **Historiese tydperk** | Middeleeue |
|  - Kubrat erfgename die troon | 632 |
|  - Groot-Bulgaarse Ryk word verower deur die Khazars | 668 |

Die **Groot-Bulgaarse Ryk**, afgelei van die Griekse Παλαιά Μεγάλη Βουλγαρία, Palaiá Megálē Voulgaría, is deur die Proto-Bulgare, 'n Turkse volk, in Suid-Rusland en die Noord-Kaukasus gestig. In teenstelling met die latere groot Bulgaarse ryke (1ste, 2de en 3de Bulgaarse Ryk) het dit nie oor die Balkanskiereiland gestrek nie, maar was noord van die Swartsee en die See van Azof geleë. Die naam van die ryk gaan terug na Bisantynse geleerdes. Sy hoofstad was die hawestad Phanagoria.

Die Wolga Proto-Bulgare, wat tussen die 7de en 13de eeu eweneens gebiede in Rusland bewoon het, was 'n deel van die Proto-Bulgaarse volk wat ná die vernietiging van die Groot-Bulgaarse Ryk in hul stamgebied langs die Wolgarivier gebly het.
Die **groot-pikkewyne** (*Aptenodytes*) is 'n voëlgenus in die familie van pikkewyne (*Spheniscidae*). Die wetenskaplike naam *Aptenodytes* is afgelei uit Grieks en beteken "vluglose duiker".

Die pikkewyne wat aan die genus groot-pikkewyne behoort, is waarskynlik die bekendste pikkewyne onder die algemene publiek. Hulle swart en wit verekleed met geel-oranje nekmerke is so bekend dat hulle wêreldwyd die "tipiese" voorstelling van pikkewyne verteenwoordig.

In werklikheid is pikkewyne in dié genus egter ver van wat miskien as die grondplan vir 'n pikkewyn gesien kan word. Die twee pikkewyne is baie groter en swaarder as die res van die pikkewyne. Verder is hulle die enigste pikkewyne wat geen neste bou nie, maar hulle eiers op hulle voete uitbroei.

Spesies
-------

Slegs twee van die 18 pikkewynspesies word in die genus *Aptenodytes* saamgevat. Dit is die keiserpikkewyn (*Aptenodytes forsteri*) en die effens kleiner koningpikkewyn (*Aptenodytes patagonicus*).

* KeiserpikkewynKeiserpikkewyn
* KoningpikkewynKoningpikkewyn
Bleu de Gex, ’n romerige, halfsagte bloukaas van Frankryk.
**Bloukaas** is ’n algemene klassifikasie van kase waartoe kulture van die swam *Penicillium* gevoeg is sodat die finale produk kolle of are van blou of blougrys skimmel bevat en ’n sekere geur het van dié swam of verskeie spesiaal gekweekte bakterieë. By sommige bloukase word spore ingespuit voordat die wrongel vorm, en by ander word die spore ná die tyd in die wrongel ingemeng. Die kaas word gewoonlik in ’n temperatuurbeheerde omgewing soos ’n grot verouder. Dit kan net so geëet of oor kos gekrummel of gesmelt word.

Die smaak van bloukase is dikwels skerp en sout. Die bakterie *Brevibacterium linens* is verantwoordelik vir die reuk van baie bloukase, asook vir voetreuke en ander menslike liggaamsreuke.

Geskiedenis
-----------

Bloukaas is vermoedelik per ongeluk ontdek toe kase by natuurlike temperature in vogbeheerde grotte gestoor is – wat gunstige omstandighede vir baie soorte onskadelike swamme is. Dit was klam in die grotte en daarom het die swamme gevorm. 

Daar word dikwels beweer Plinius die ouere het in 79 n.C. gunstig van Roquefort gepraat. In die teks praat Plinius egter van ’n kaas van Gallië sonder om te noem wat die oorsprong is en selfs of dit ’n bloukaas is.

Gorgonzola is een van die oudste bekende bloukase en is minstens sedert 879 v.C. al geëet. Dit het egter vermoedelik nie blou are bevat tot omstreeks die 11de eeu nie. Stilton is ’n relatief nuwe byvoeging tot bloukase; dit het iewers in die vroeë 1700's gewild geraak. Baie variëteite soos Danablu en Cambozola het in die 20ste eeu ontstaan.
'n Hoekslyper.
'n **Hoekslyper** (Engels: *angle grinder*) is 'n draagbare elektriese handgereedskap wat gebruik word vir die sny, skuur en polering van harde oppervlakke, gewoonlik metaal.

Hoekslypers word meestal aangedryf deur 'n elektriese motor, maar petrolenjins en saamgeperste lug word ook soms gebruik. Die motor dryf 'n gerigte kop teen 'n regtehoek aan, waaraan 'n skuurskyf of 'n dunner afsnyskyf gemonteer is. Hierdie skywe is vervangbaar met nuwes wanneer hulle uitgewerk raak.

Hoekslypers het tipies 'n verstelbare skermplaat en 'n hulphandvatsel vir dubbelhandige gebruik. Sekere hoekslypers, afhangende van hul spoedklas, kan gebruik word as skuurders en poleerders, deur die gebruik van 'n skuurskyf met 'n agterste steunskyf. 

Die steunstelsel word gewoonlik van harde plastiek of mediumharde rubber gemaak, afhangende van hoeveel buigsaamheid benodig word.

Gebruike
--------

Hoekslypers kan gebruik word vir die verwydering van oortollige materiaal aan 'n werkstuk. Daar is verskeie soorte skywe wat gebruik word vir verskillende materiale en take, soos afsnyskywe (diamantlem), skuur- en maalskywe, maalstene, draadborselwiele en poleerkussings. 

Die hoekslyper het groot laers om die wringkrag wat tydens die snyproses ontstaan, teen te werk; in teenstelling met 'n elektriese boor, waar die wringkrag slegs in 'n aksiale rigting ontstaan.

Hoekslypers word oral in metaalwerk en konstruksiewerk gebruik, asook vir noodredding. Hulle word algemeen in werkswinkels, diensgarages en paneelkloppers gevind.
'n **Suurlemoen** is 'n sitrusvrug met 'n suur smaak wat veroorsaak word deur sitroensuur wat ook aanwesig is in alle ander sitrus.

Die suurlemoenboom (*Citrus limon*) is 'n klein immergroen boom inheems aan Asië wat ellipsoïdale geel vrugte dra. Die vrugte word gebruik vir kulinêre en nie-kookdoeleindes oor die hele wêreld, hoofsaaklik vir sy sap, al word die pulp en skil ook gebruik in kook en gebak. Die sap van 'n suurlemoen bevat ongeveer 5% tot 6% sitroensuur, wat aan suurlemoene hul suur smaak gee. Die kenmerkende suur smaak van suurlemoensap maak dit 'n belangrike bestanddeel in kos en drankies soos limonade en kwas.

Die suurlemoen bevat heelwat vitamien C en die sap word in baie geregte gebruik as geurmiddel, maar ook in gebak soos koek. Gerasperde suurlemoenskil kan ook gebruik word om smaak te gee aan gebak. In vrugteslaaie is suurlemoen geskik om bruinverkleuring van die ander vrugte, soos appels en piesangs, te voorkom.

Die skil van suurlemoene blink omdat dit net ná die oes voorsien word van 'n dun lagie was in die verpakkingsfabriek.

Ander gebruike
--------------

Uit die skil van die suurlemoen word deur persing of stoomdistillasie 'n essensiële olie berei wat baie gebruik word in parfuum, waaronder eau de cologne, ander skoonheidsmiddels en in limonades en lekkergoed.

Sien ook
--------

* Lemmetjie
Sutasoma word deur Kalmasapada op die skouers gedra
**Sutasoma** is die naam van 'n kakawin ('n lang verhalende gedig in vier reëls) van die digter Mpu Tantular, wat hy onder die bewind van Hayam Wuruk, die belangrikste koning van Majapahit geskryf het.

Sutasoma is 'n bodhisattva, 'n edele mens wat op pad is om 'n boeddha te word. In die verhaal word sy pa koning Mahaketu van Hastina geplaag deur demone wat sy ryk plunder. Die hoofpriester, 'n brahmin, vertel vir hom dat hy moet mediteer voor 'n beeld van Jina, 'n god wat 'n bodhisattva is. As hy dit doen gaan die bodhisattva in die baarmoeder van die koningin en word later gebore as sy seun, Sutosoma.

Kala, beeld in die Mojopahit-museum
As Sutosoma opgroei ontmoet hy in 'n dorp die godin Bhairawi wat aan hom 'n mantra leer. Met hierdie mantra kan hy alle vyandige en kwade magte verslaan.
Sutosoma hoor later die verhaal van koning Purusada Op 'n dag was daar geen vleis meer in koning Purusada se ryk, omdat dit almal deur honde en varke opgevreet is. Die koning se kok gaan wanhopig na 'n graf en sny die been van 'n mens wat pas gesterf het en bereid dit vir die koning. Die koning wil daarná net nog mensevleis eet. Later word hy herbore as 'n demoon, wat ook as Kalmasapada bekend is en wat mense vreet.

Sutasoma beleef baie avonture. Hy ontmoet 'n reus met die kop van 'n olifant, *Gaja Waktra*. Die vrome Sutasoma weier om met hom te veg en mediteer net. 'n Wapen verskyn wat die reus tref. Daarna word Gaja Waktra Sutasoma se eerste dissipel.

'n Tierwyfie wil haar eie jonge vreet, omdat sy groot honger het, maar Sutosoma bied sy eie liggaam as kos aan. Die tierwyfie dood hom, maar die gode herstel hom en die tiers word sy dissipele 

Die demoonkoning probeer later Sutasoma aan Kala te offer. Sutasoma verset hom nie. Kala verander in 'n slang wat hom wil insluk, maar Sutasoma bly in sy keel steek en Kala moet opgee.

Uiteindelik verslaan Sutasoma die demoonkoning deur sy geweldloosheid en die demoon moet hom dien.
Jutland Skiereiland
**Jutland** (Deens: *Jylland*, Duits: *Jütland*) is 'n skiereiland. Die noordelike deel daarvan behoort aan die Deense streke Noord-Jutland, Midde-Jutland en Suid-Denemarke, en die suidelike deel daarvan vorm die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein. In die weste grens dit aan die Noordsee, in die noorde aan die Skagerrak, in die noordooste aan die Kattegat en in die ooste aan die Deense eilande en die Oossee.

Die land is taamlik plat, met lae heuwels en veengrond. Dit het 'n oppervlak van 29 775km2 en 'n bevolking van 2 491 852 (2004).

Die suidelike gedeelte vorm Sleeswyk-Holstein, waarvan die besit afwisselend Deens en Duits was. Die laaste wysiging het ná die Eerste Wêreldoorlog plaasgevind, toe deur 'n volksstemming 'n deel van Sleeswyk na Denemarke oorgegaan het. 

Jutland kry sy naam van die Jutte, 'n Germaanse volkstam, wat in die 5de eeu hulleself in die gebied gevestig het.

Stede in Jutland:

* Århus
* Aalborg
* Esbjerg
* Randers
* Kolding
* Vejle
* Horsens

Seeslag van Jutland
-------------------

Jutland se naam sal altyd onthou word vir die groot seeslag wat naby plaasgevind het tydens die Eerste Wêreldoorlog toe die Britse *Grand Fleet* slaags geraak het met die Duitse *High Seas Fleet* op 31 Mei 1916. 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4028858-4
* LCCN: n85161153
* NKC: ge160061
* VIAF: 159513127
* WorldCat Identities: lccn-n85161153

 |
Valeri Poljakov
**Waleri Poljakof** (Russies: *Валерий Владимирович Поляков*, gebore Valeri Ivanovich Korshunov) is 'n voormalige Russiese ruimtevaarder. Poljakof hou die rekord vir die langste enkele ruimtevlug in menslike geskiedenis. Hy was vir meer as 14 maande (437 dae, 18 uur) aan boort van die Mir-ruimtestasie gewees.

Poljakof is in 1972 as ruimtevaarder gekies. Hy onderneem sy eerste vlug in 1988 aan boort van die Sojoes TM-6. Hy het na 240 dae aan boord van die TM-7 na die aarde teruggekeer. Sy tweede vlug van 437 dae, die langste in die geskiedenis, het in 1994–1995 plaasgevind. Dié vlug is met 'n Sojoes TM-6 gelanseer en het met 'n TM-20 teruggekeer. Gekombineerd is dit die langste wat 'n persoon nog in die ruimte deurgebring het.

Beknopte biografie
------------------

Poljakof aan boort van die Mir-ruimtestasie in Februarie 1995, soos vanuit die Ruimtependeltuig Discovery afgeneem.
Waleri Poljakof is op 27 April 1942 as *Valeri Ivanovitsj Korsjoenov* gebore. Hy verander sy naam in 1957 na *Valeri Vladimirovitsj Poljakov* (sy stiefpa was *Vladimir Poljakov*). Hy behaal 'n diploma in 1959 waarna hy aan die I.M. Setsjenof Eerste Mediese Instituut in Moskou studeer. Hier behaal hy 'n doktorale graad waarna hy in ruimtekundige geneeskunde by die Instituut van Mediese en Biologiese Probleme van die ministerie van volksgesondheid (ook te Moskou) spesialiseer.

Hy is op 22 Maart 1972 uit Mediese Groep 3 as 'n ruimtevaarder gekies. Tydens sy loopbaan was hy die vlugdokter aan boord van die Sojoes TM-6, Sojoes TM-7, Sojoes TM-18, Sojoes TM-20 en ten slotte aan boord van die Mir-ruimtestasie. Aan boord van dieselfde Mir vestig hy die rekord vir die langste verblyf in die ruimte: 437 dae, 17 uur, 58 minute en 4 sekondes. Hy bly tot 1 Junie 1995 as 'n ruimtevaarder in diens.

Sy ruimtevlugte:

* Sojoes TM-6 / Sojoes TM-7 – 28 Augustus 1988 tot 27 April 1989 – 240 dae, 22 uur, 34 minute
* Sojoes TM-18 / Mir / Sojoes TM-20 – 8 Januarie 1994 tot 22 Maart 1995 – 437 dae, 17 uur, 58 minute

Poljakof is getroud en het een kind.
**Paranal-sterrewag** is ’n sterrewag wat deur die Europese Suidelike Sterrewag (ESO) onderhou word. Dit is in die Atacamawoestyn van Noord-Chili op Cerro Paranal geleë, op ’n hoogte van 2 635 m. Volgens algehele ligversamelingsarea is dit die grootste optiese-infrarooisterrewag in die Suidelike Halfrond. Net die Mauna Kea-sterrewag op Hawaii in die Noordelike Halfrond is groter.

Die Baie Groot Teleskoop (VLT) is die grootste teleskoop hier en bestaan uit vier aparte 8,2 m-teleskope. Daarbenewens kan die vier hoofteleskope hul lig kombineer om ’n vyfde instrument, die Baie Groot Teleskoop-interferometer (VLTI), te vorm. Vier hulpteleskope van 1,8 m elk is ook deel van die VLTI en kan gebruik word wanneer die hoofteleskope met ander projekte besig is.

Op die terrein is ook die VLT-opnameteleskoop (VST) van 2,6 m en die VISTA-opnameteleskoop van 4 m wat saam groter dele van die hemelruim kan bespied.

Teleskope
---------

### Uit die lug

Die vier hoof- en vier hulpteleskoope van die VLT en die VST op die hoofpiek en VISTA op die agtergrond.
Uit die lug gesien, kan die vier groot eenhede van die VLT en die vier klein, koepelvormige hulpteleskope duidelik gesien word. Die Opnameteleskoop (VST) staan net langsaan, terwyl die VISTA-teleskoop op ’n tweede piek sowat 1 500 m van daar staan.

### Baie Groot Teleskoop

*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Baie Groot Teleskoop.*
Die VLT bestaan uit vier 8,2 m-teleskope wat in die sigbare en infrarooispektrums werk. Hierdie teleskope en die vier hulpteleskope word op sekere nagte saam gebruik as ’n optiese interferometer.

### VISTA-opnameteleskoop

VISTA (vir *Visible & Infrared Survey Telescope for Astronomy*) is ’n 4 m-teleskoop met ’n wye gesigsveld wat op infrarooi-opnames van die lug fokus. Dit is deur ’n konsortium van 18 Britse universiteite naby die VLT gebou en in Desember 2009 aan die Europese Suidelike Sterrewag oorgedra.

### VLT-opnameteleskoop

Die VST is ’n 2,6 m-teleskoop wat gebruik word om die VLT's met hul werk te help.

### Oorgangsteleskoop (NGTS)

Die Oorgangsteleskoop (NGTS) is ’n gerief vir opnames van eksoplanete en lê ’n paar kilometer van die ander teleskope. Dit bestaan uit 12 robotteleskope van 0,2 m met ’n baie groot gesigsveld van 96 vierkante grade of ’n paar honderd keer so groot as die volmaan. Die doel daarvan is om talle planete so groot soos die Aarde en Neptunus om nabygeleë sterre op te spoor met behulp van oorgangsfotometrie. Die NGTS word onderhou deur ’n vennootskap van sewe akademiese instellings van Chili, Duitsland, Switserland en Brittanje. Wetenskaplike werksaamhede het vroeg in 2015 begin.

Galery
------

* Hoofingang na Paranal.Hoofingang na Paranal.
* ’n Panorama van 360 grade van die lug bo Paranal.’n Panorama van 360 grade van die lug bo Paranal.
* Uitsig uit die lug.Uitsig uit die lug.
* Die Paranal-platform met die VLT's, hulpteleskope en VST.Die Paranal-platform met die VLT's, hulpteleskope en VST.
* Die NGTS met die VLT en VISTA (agtergrond).Die NGTS met die VLT en VISTA (agtergrond).
* Die kunsmatige gidsster by die VLT se Yepun-eenheid.Die kunsmatige gidsster by die VLT se Yepun-eenheid.
**Tadamichi Kuribayashi** (Japannees: 栗林忠道 *Kuribayashi Tadamichi*; 7 Julie 1891 - ca. 26 Maart 1945) is gebore in die Nagano-prefektuur in Japan. Kuribayashi was 'n Luitenant-Generaal in die Keiserlike Japannese Weermag en was meestal bekend as die hoof van die keiserlike garnisoen op die eiland van Iwo Jima gedurende die Tweede Wêreldoorlog.

Kuribayashi was aangestel deur die eerste minister Hideki Tojo om Iwo Jim te verdedig. Hy het 20 000 soldate onder sy beheer gehad met geen lugmag of vloot nie en dit teen 'n Amerikaanse mag van 100 000 soldate. Gedurende die oorlog het slegs 296 Japannese soldate oorgegee. Kuribayashi het vele briewe aan sy familie geskryf wat 'n goeie historiese perspektief oor die Slag van Iwo Jima geskep het.

Lewe voor die oorlog
--------------------

Kuribayashi was van samoerai-afkoms en ook 'n aristokraat. Hy was 'n gedidukeerde familie man en het ook baie briewe aan sy vrou, seun en dogter geskryf gedurende sy reise. Kuribayashi het skoolonderrig in Kanada gekry en in 1928 het hy twee jaar as 'Adjunk militêre attache' in Washington, D.C. gedien. Gedurende hierdie tyd het hy deur die Verenigde State getoer en baie oor Amerikaanse produksie geleer en dit het net sy oortuiging versterk dat Japan nooit in 'n oorlog met Amerika betrokke moet raak nie. Ten spyte van sy kontroversiële standpunt was hy een van die min soldate wat 'n afspraak met keiser Hirohito gehad het.

Kuribayashi in films
--------------------

Kuribayashi is gespeel deur Ken Watanabe in Letters from Iwo Jima, 'n film geskep deur Clint Eastwood oor die Slag van Iwo Jima deur die Japannese se perspektief.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb155715254 (data)
* GND: 141142111
* ISNI: 0000 0001 0971 5078
* LCCN: n2007019980
* NDL: 00874575
* NKC: ola2007365005
* NLI: 000283742
* SUDOC: 119001519
* VIAF: 52007557
* WorldCat Identities: lccn-n2007019980

 |