Noorweë word in administratiewe opsig in 19 provinsies of fylker verdeel
Die Noorse woord **fylke** (meervoud: *fylker*) verwys na 'n administratiewe eenheid van die Koninkryk Noorweë wat - ná die nasionale regering in die hoofstad Oslo - die tweede vlak van die administratiewe hiërargie vorm. As 'n eenheidstaat is Noorweë - benewens die gebiede Svalbard en Jan Mayen wat albei 'n spesiale status geniet - in 1975 in 19 provinsies of fylker verdeel om 'n administratiewe vlak tussen die munisipaliteite (Noors: *kommuner*) en die sentrale regering te skep.

Historiese agtergrond
---------------------

Noorweë is voor en tydens die Wiking-tydperk en gedurende die Middeleeue in sogenaamde fylker verdeel. Die naam fylke (Oudnoors *fylki*) is in etimologiese opsig afgelei van die woord *folk* (letterlik "volk"). Sommige fylker is na die konings vernoem wat hierdie heerskappye gestig het, terwyl ander name na die plaaslike bewoners of landskap verwys het.

Voor die vereniging van die Koninkryk Noorweë in die 9de eeu was daar omtrent dertig klein heerskappye in die latere ryksgebied wat elkeen oor sy eie koning en *ting* (die tradisionele volksvergadering) beskik het.

Die Yslandse skrywer Snorre Sturlason vertel in sy *Heimskringla* dat daar in die tydperk, toe koning Harald Hårfagre Noorweë onder sy heerskappy verenig het, agt konings in die agt Trøndelagsfylker, twee in Namdal, een op Nordmøre, een in Romsdal, een op Sunnmøre, een in Fjordane, een in Hordaland, een in Rogaland, een in Agder, twee in Telemark, een in Vingulmark en een in Alvheim geregeer het. Die koninkryke Sogn, Vestfold, Romerike, Hadeland (met Toten en Land) en Ringerike het hy saam met die helfte van Hedmarken, wat hy later saam met Gudbrandsdal volledig onder sy heerskappy gebring het, van sy vader Halvdan Svarte geërf.

Voor die vereniging van Noorweë tot 'n eenheidsstaat is die *fylker* as selfstandige ryke deur hul eie heersers geregeer. Ná die stigting van 'n gemeenskaplike koninkryk is die *fylker* omgeskep tot sogenaamde *jarledømmer*, adellike heerskappye wat elkeen deur 'n *jarl* (hoë adellike, meervoud: *jarler*) geregeer is. Hierdie edelmanne is deur die koning benoem. Op die derde regeringsvlak - ná die kroon en *jarler* - het plaaslike heersers en vasalle die deelgebiede van elke fylke geadministreer.

Die Noorse Ryksmonument Haraldshaugen in Haugesund. Die gedenkteken staan plaaslik ook as *Haraldstøtten* bekend
Die grootste deel van Noorweë is geleidelik in vier *tingkretser* (administratiewe geweste) verdeel waarvan elkeen sy jaarlikse *tingsamling* (wetgewende vergadering) gehou en sodoende ook oor sy eie wetgewing beskik het. Hierdie geweste was in chronologiese volgorde: Gulatinget op Vestland, Frostatinget in Trøndelag, Eidsivatinget in Oppland en Borgartinget in Viken. Elke *tingkrets* is weer onderverdeel in *fylker*, wat in die meeste gevalle met die klein heerskappye van voor die ryksvereniging ooreengekom het. In Hålogaland en ander gebiede van die sogenaamde *Norgesveld* (streke en eilande buite Noorweë se *tingkretser* wat onder Noorse heerskappy gekom het) het die ou *fylkestingene* of plaaslike vergaderings as administratiewe stelsel bly voortbestaan, of hulle het die status van *skatteland* (belastingpligtige gebied) gekry.

By die nasionale monument ter herdenking van die Noorse ryksvereniging, Haraldshaugen in Haugesund, is 'n 17 meter hoë gedenkteken oor die graf van koning Harald Hårfagre opgerig wat deur 29 kleiner monumente omring word. Elkeen van die monumente versinnebeeld een van die ou *fylker* wat deur die koning onderwerp is en dra ook 'n inskrif met die naam van die historiese provinsie waarvandaan dit afkomstig is.

Die meeste historiese *fylker* en hul name leef voort in die huidige distrikte van Noorweë. Die Laat-Middeleeuse administratiewe verdeling in *syssler*, *len* en *fogderier* was grotendeels gegrond op die ou *fylker*. Hierdie praktyk is ook nie verander toe die meeste gebiede vanaf die 17de eeu by groter administratiewe eenhede (*amter*) ingesluit is nie. In 1919 is die naam *amt* vervang met *fylke*. Sodoende het die historiese term *fylke* in die moderne tydperk na groter administratiewe eenhede begin verwys as in die Middeleeuse (alhoewel die Middeleeuse *fylker* ten opsigte van hul oppervlakte sterk gevarieer het).

Huidige fylker
--------------

| Nommer(ISO 3166-2:NO) | Naam van fylke | Admin. sentrum | Bevolking | Oppervlakte in km2 | Aantal *kommuner* | Kaart | Wapen | Taalvorm | Ordfører | Party | Fylkesmann |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 01 | Østfold | Sarpsborg | 268 182 | 4 181,56 | 18 |  |  | Bokmål | Ole Haabeth | Ap | Anne Enger |
| 02 | Akershus | Oslo | 525 871 | 4 917,97 | 22 |  |  | onsydig | Nils Aage Jegstad | H | Hans J. Røsjorde |
| 03 | Oslo | Oslo | 573 388 | 453,98 | 1 |  |  | onsydig | Fabian Stang | H | Felles med Akershus |
| 04 | Hedmark | Hamar | 189 965 | 27 397,01 | 22 |  |  | onsydig | Arnfinn Nergård | Sp | Sigbjørn Johnsen |
| 05 | Oppland | Lillehammer | 184 103 | 25 192,01 | 26 |  |  | onsydig | Audun Tron | Ap | Kristin Hille Valla |
| 06 | Buskerud | Drammen | 253 977 | 14 909,92 | 21 |  |  | onsydig | Roger Ryberg | Ap | Kirsti Kolle Grøndahl |
| 07 | Vestfold | Tønsberg | 228 707 | 2 223,71 | 14 |  |  | Bokmål | Per-Eivind Johansen | H | Mona Røkke |
| 08 | Telemark | Skien | 167 362 | 15 299,19 | 18 |  |  | onsydig | Gunn Marit Helgesen | H | Kari Nordheim-Larsen |
| 09 | Aust-Agder | Arendal | 107 145 | 9 156,93 | 15 |  |  | onsydig | Laila Øygarden | Ap | Svein Åril (kst.) |
| 10 | Vest-Agder | Kristiansand | 167 713 | 7 276,23 | 15 |  |  | nøytral | Thore Westermoen | KrF | Ann-Kristin Olsen |
| 11 | Rogaland | Stavanger | 418 842 | 9 377,72 | 26 |  |  | onsydig | Tom Tvedt | Ap | Harald Thune (kst.) |
| 12 | Hordaland | Bergen | 468 045 | 15 460,42 | 33 |  |  | Nynorsk | Torill Selsvold Nyborg | KrF | Svein Alsaker |
| *13* | *word nie gebruik nie* |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 14 | Sogn og Fjordane | Leikanger | 106 336 | 18 622,79 | 26 |  |  | Nynorsk | Nils R. Sandal | Sp | Oddvar Flæte |
| 15 | Møre og Romsdal | Molde | 248 276 | 15 121,04 | 36 |  |  | Nynorsk | Olav Bratland | H | Ottar Befring |
| 16 | Sør-Trøndelag | Trondheim | 285 866 | 18 847,50 | 25 |  |  | onsydig | Tore O. Sandvik | Ap | Kåre Gjønnes |
| 17 | Nord-Trøndelag | Steinkjer | 130 503 | 22 412,33 | 24 |  |  | onsydig | Gunnar Viken | H | Inger Lise Gjørv |
| 18 | Nordland | Bodø | 234 975 | 38 456,08 | 44 |  |  | onsydig | Mariette Korsrud | Ap | Ola Bjerkaas (kst.) |
| 19 | Troms | Tromsø | 155 292 | 25 877,36 | 25 |  |  | onsydig | Terje Olsen | H | Svein Ludvigsen |
| 20 | Finnmark | Vadsø | 72 473 | 48 617,73 | 19 |  |  | onsydig | Runar Sjåstad | Ap | Gunnar Kjønnøy |
|

1. ↑  Parlamentarisk, Erling Lae fungeer as *byrådsleder*
2. ↑  Aangesien Bergen in 1972 met Hordaland saamgesmelt het, word hierdie fylkenommer nie meer gebruik nie.
3. ↑  Parlementêr, Alf Daniel Moen (Ap fungeer as *fylkesrådsleder*)
4. ↑  Parlementêr, Odd Eriksen (Ap fungeer as *fylkesrådsleder*)
5. ↑  Parlementêr, Paul Dahlø (Ap fungeer as *fylkesrådsleder*)