recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erik Anundsson** of **Eymundsson** was volgens Noorse sagas 'n legendariese Sweedse koning wat in die 9de eeu sou regeer het. Hy was 'n magtige koning en het sy ryk oor die Oossee uitgebrei, maar was minder suksesvol in die weste. 

Daar is geen bronne uit dié tyd oor sy bestaan nie; die meeste dateer uit die 12de of 13de eeu en kan dus nie as betroubaar beskou word vir die gebeure van die 9de eeu nie.

In die sagas
------------

Volgens die *Hervarar saga* uit die 13de eeu is Erik die seun van Anund Uppsale; hy "het sy pa by Uppsala opgevolg; hy was 'n ryk koning. In sy tyd het Harald Skoonhaar koning van Noorweë geword. Hy was die eerste een wat die hele land verenig het."

Snorri Sturluson noem egter die Erik wat 'n tydgenoot van Harald Skoonhaar was "Eymundsson". Aangesien die vorige koning Anund dikwels gëdentifiseer word as 'n Anund wat in die 840 floreer het en in ander bronne ook voorkom, is "Anundsson" waarskynlik die regte vorm van die patroniem. Die name Eymund en Anund was naby genoeg aan mekaar dat die latere koning Anund Jakob soms ook "Eymund" genoem is. 

Volgens die *Hervarar saga* is Erik deur sy pa, Anund Uppsale, en oom Björn at Haugi voorafgegaan en later opgevolg deur Björn (die vader van Erik die Oorwinnaar en Olof Björnsson). Erik word ook op verskeie plekke in die *Heimskringla* genoem.

In *Landnámabók* word vertel Erik en sy seun Björn het in die tyd van pous Adrianus II en pous Johannes VIII regeer, dus van omstreeks 867 tot 883, die tyd toe die eerste mense in Ysland gaan woon het. *Harald Skoonhaar se saga* lui dat Erik dood is toe Harald Skoonhaar 10 jaar lank koning van Noorweë was. Tradisioneel sou dit beteken het 882, maar daar word nou geglo Harald het die Noorweegse troon eers later bestyg, in die 880s' of die jaar 900.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger**← Björn at Haugi en Anund Uppsale** | **Legendariese Sweedse koning** | Opvolger**Björn Eriksson →** |
**Cassis** is 'n belangrike toeristebestemming in die département Bouches-du-Rhône (Suid-Frankryk) met 'n oppervlak van 26,86 vierkante kilometer en 7 758 inwoners (2009). Die dorp staan bekend vir sy rotskus met die kenmerkende *calanques* en sy uitstekende wit en roséwyne. Bekende skilders soos Vincent van Gogh en André Derain het die landskap van Cassis as motief vir hulle kunswerke gekies.

Geografie
---------

Cassis lê aan die Middellandse See, sowat twintig kilometer oos van Marseille, in 'n sonnige streek met jaarliks sowat 3 000 sonskynure. Die plaaslike Kaap Canaille spog met die steilste rotswande van alle Europese kusgebiede, wat 'n hoogte van 394 meter bereik. Die dorp is omring deur krytrotse, wat in die winter 'n beskerming bied teen die soms koue Mistralwind.

Daar is sowat twintig *calanques*, tipiese klein fjorde, in die omgewing van Cassis, naas 'n aantal bekende sandstrande soos die Plage du Bestouan en die Plage de la Grande Mer en die klipstrand Plage de l'Arène.

Die plaaslike grond met sy hoë kalkgehalte en die hoë jodiumgehalte van die lug bevorder die wynbou in die gebied, wat met die *Vin de Cassis* 'n gewilde wit wyn van oorsprong oplewer.

Geskiedenis
-----------

Die eerste bewoners van die gebied was Liguriërs wat in die tydperk tussen 500 en 600 v.C. 'n versterkte nedersetting bo-op die Baou Redon opgerig het.

In die Romeinse tydperk was Cassis 'n klein vissersdorp wat volgens argeologiese opgrawings ook handelsbetrekkinge met Noord-Afrika en die Levant onderhou het.

'n Uitsig oor Cassis met sy kenmerkende *calanques*
Tussen die 5de en 10de eeu het die *castrum*, 'n versterkte dorp, 'n skuilplek tydens barbare-invalle gebied. Die castrum het in 1223 die besit van die Seigneurie des Baux de Provence geword. Cassis is in die 15de eeu aan die grawe van Provence en later aan die biskoppe van Marseille afgestaan wat die gebied tot by die Franse Rewolusie in 1789 geregeer het.

Tydens die 18de eeu het Cassis oorkant die stadsmuur van die castrum en rondom die hawe begin uitbrei. Ná die tydperk van die Restorasie het nywerhede soos visverwerking, tekstiele, olyfolie, koraalverwerking en wynbou hulle in Cassis gevestig. 'n Baie belangrike bedryf was die ontginning van plaaslike natuurstene.

Die steengroewe van Cassis lewer onder meer sement en kalksteen op. Met die sogenaamde Cassissteen, wat al in die antieke tydperk ontgin is, het die dorp wêreldwyd bekendheid verwerf. Die stene vir 'n groot aantal hawehoofde in die Middellandse See-gebied, soos Alexandrië, Algiers, Piraeus, Marseille en Port Said, is in Cassis ontgin. Selfs die basis vir die groot vryheidsbeeld in New York Stad, wat deur Frankryk aan die Verenigde State geskenk is, is van Cassis se steen gemaak.

Teen die begin van die 20ste eeu het hierdie tradisonele nywerhede geleidelik verdwyn, terwyl die wynbou en toerisme al hoe belangriker geword het. Cassis is een van die eerste drie wingerde in Frankryk wat sedert die jaar 1936 die AOC-etiket vir wyne van oorsprong verkry het.
'n Meyers Manx-duinebesie
'n **Duinebesie** is 'n ontspanningsvoertuig met groot wiele, dik bande, om sandduine, strande of woestyne te deurkruis. Die ontwerp is gewoonlik 'n aangepasde voertuig met 'n enjin wat op 'n oop onderstel gemonteer is. 

In die 1960's word dit in die VSA bitter gewild om Volkswagen Kewers van 'n ander bakwerk te voorsien. So 'n motor word 'n *Buggy* genoem, na die *VW Bug*, soos die Kewer in Amerika genoem word. Omdat die motors kleiner en ligter was as die gewone Kewer word die verkleinwoord *Buggy* gebruik. Buggy is ook 'n Engelse term vir 'n foutjie en dit pas goed by die Buggy omdat dit nie altyd ewe betroubaar was nie. *Duinebesie* is die Afrikaanse leenvertaling van *dune buggy*.

Daar was bakwerk van veselglasversterkte poliëster te koop wat met min moeite op die onderstel van 'n Kewer kon gemonteer word. 'n Kewer het nie 'n selfdraende bakwerk nie, sodat die ombou min probleme gegee het.

Daar was ook korter bakwerke, sodat dit nodig was om die onderstel te verkort. Hiervoor was natuurlik baie meer vakkennis en vaardigheid nodig.

Hierdie nuwe gier het in die 1970's na Europa, maar ook Suid-Afrika, oorgespoel.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Volkswagen Buggy***. |
Die nywerheidstad Barmen in 1870. Skildery deur August von Wille. Dié stad het in 1929 met vier ander dorpe saamgesmelt om die stad Wuppertal te vorm, 'n eeu ná die stigting van die sendingstasie Wupperthal in die Kaapkolonie.
**Barmen** was tot die samesmelting van vier nedersettings, onder meer Elberfeld, op 1 Augustus 1929 as die huidige stad Wuppertal, 'n nywerheidstad in die ooste van die Rynland, Duitsland. Sedertdien beslaan Barmen die distrikte Barmen, Heckinghausen en Oberbarmen binne die stedelike gebied van Wuppertal. Die Wesfaliese nedersetting Langerfeld, 'n eerstydse gemeente in die distrik Schwelm, nou die oostelike deel van die Wuppertalse stadsdistrik Langerfeld-Beyenburg, is reeds in 1922 by die stad Barmen ingelyf; so ook verspreide dele van die Wesfaliese dorp Nächstebreck, eens deel van die stad Sprockhövel.

Barmen is van belang vir Suider-Afrika omdat dit die hoofkantoor was van die Rynse Sendinggenootskap waar sendelinge vir Suid- en Suidwes-Afrika aan die Rynse Sendinginstituut opgelei en vanhier uitgestuur is na die Kaapkolonie, Namaland en Hereroland.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4069145-7
* NARA: 10037028
* VIAF: 241583085
* WorldCat Identities (via VIAF): 241583085

 |
*Hierdie artikel handel oor die adellike titel. Sien Graaf (werktuig) vir die artikel oor die tuinimplement.*
**Graaf** (Duits: *Graf*, Nederlands: *Graaf*; vroulik **gravin**) is 'n adellike titel wat in Frankiese gebiede ontleen is aan middeleeuse Latyn – *grāvius* wat beteken het "koninklike bestuursamptenaar, toesighouer". Die Latynse woord is weer afgelei van die Grieks *grapheús* wat skrywer beteken. Die titel is ekwivalent aan die Franse *Compte* en die Engelse *Count* en *Earl*. 'n Graaf het oor 'n gebied wat as 'n *graafskap* bekend gestaan het geheers.

'n Frankiese graaf was oorspronklik 'n beampte wat slegs uitvoerende gesag gehad het, maar wat sedert die 6de eeu ook voorsitter van die *mallus* (volksvergadering, regsbank – Lex Salica) was. Aangesien 'n koninklike bestuursamptenaar 'n hoë posisie was en dikwels ook 'n titel gehad het, het die betekenis ontwikkel tot ‘edelman van sekere rang’. Die betekenis ‘toesighouer, bestuurder’ leef voort in die Nederlandse *dijkgraaf* en Duitse *Deichgraf* wat verwys na 'n persoon wat behels is met die bestuur van 'n waterskap.

In die Germaanse noorde en ooste van die Frankiese Ryk is die term *Grafio* gebruik terwyl in die Gallo-Romaanse suide en weste die Latynse *comes* gebruik is. Dit het aanleiding gegee tot die Duitse *Graf, Gräfin* en Nederlandse *Graaf, Gravin* teenoor die Franse *Comte, Comtesse*, Italiaanse *Conte, Contessa*, Spaanse *Conde, Condesa* ens.

Lys van adellike titels wat die term graaf bevat
------------------------------------------------

Daar het funksionele en institusionele verskeidenheid onder die graaflike ampte bestaan:

| Afrikaans | Duits | Engels | Frans | Kommentaar/ etimologie |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Markgraaf en Markies | Markgraf | *Margrave* (slegs kontinentale Europa) en (meer onlangs) *Marquess* of *Marquis* | marquise | Mark (grens provinsie) + Graaf |
| Landgraaf | *Landgraf* | *Landgrave* | *landgrave* | Land + Graaf |
| Ryksgraaf | *Reichsgraf* | *Count of the Empire* | - | Ryk i.e. (die Heilige Romeinse Ryk) + Graaf |
|  | *Gefürsteter Graf* | *Princely Count* | - | *Gefürsteter Graf* -- Duitse werkwoord "om 'n *Reichsfürst" te maak+ Graf* |
| Paltsgraaf | *Pfalzgraf* | *Count Palatine*  of *Palsgrave* (laasgenoemde is in Engelse argaïes) | *comte palatin* | Palts + Graaf |
| Ryngraaf | Rheingraf | *Rhinegrave* | - | Ryn (rivier) + Graaf |
| Burggraaf | *Burggraf* | *Burgrave* | *burgrave* | Burg (kasteel, burg) + Graaf |
|  | *Altgraf* | *Altgrave* | - | *Alt* (oud) + Graf (baie raar) |
| Vrygraaf | *Freigraf* | *Free Count* | - | Vry + Graaf; beide 'n feudale titel van *comital rank* *en* 'n meer tegniese amp |
| Wildgraaf | *Wildgraf* | *Wildgrave* | - | Wild (wild of wildernis) + Graaf |
| Rougraaf | *Raugraf* | *Raugrave* | - | Rou (rou, onbewoon, wildernis) + Graaf |
| Visegraaf | *Vizegraf* | *Viscount* | *vicomte* | Vise = onder- + Graaf |
**Cassia Sharpley** (gebore 25 November 2000 in Windhoek) is 'n Namibiese model en skoonheidskoningin, en die wenner van die Mej Namibië 2022-kompetisie.

Vroeë lewe
----------

Sharpley werk as 'n basiese lewensondersteunende paramedikus en volg 'n baccalaureusgraad in nood mediese sorg aan die Namibië Universiteit van Wetenskap en Tegnologie en was op skool aan die Eagles Christian Academy in Windhoek.

Skoonheidskompetisie
--------------------

Sharpley het haar skoonheidsloopbaan as tiener in 2017 begin, en sy het die tweede plek verower by die Mej Tiener Namibië 2017. Op 23 Junie 2018 het Sharpley Namibië verteenwoordig by Miss Teen Continents 2018 by die South Point Hotel and Casino in Las Vegas, Nevada, Verenigde State van Amerika en het teen agt ander kandidate meegeding waar sy nie in die halfeindstryd geplaas het nie, maar sy het die *Beste in Onderhoud*-toekenning gewen.

Op 12 Augustus 2022 het sy teen 12 ander finaliste meegeding by Mej Namibië 2022 by die Windhoek Buiteklub Oord en Casino in Windhoek. Sy het die titel gewen en deur Chelsi Shikongo opgevolg. Sy sal Namibië by Mejuffrou Heelal 2022 verteenwoordig.
Die Ducati **SuperSport** en **SS** is 'n reeks lugverkoelde vierslag desmodromiese 2-klep 90° V-tweelingmotorfietse deur Ducati vervaardig van 1988 af. 'n Beperkte uitgawe SuperSport genaamd die SuperLight is in 1992 verkoop. Die naam dateer terug na die rondekas 1973 Ducati 750 Super Sport, en die 1975 vierkantige kas 750 en 900 Super Sport. Die benaming "SS" is slegs van toepassing op die latere bandgedrewe (Pantah) gebaseerde modelle.

Super Sport-prototipe
---------------------

Die eerste amptelike Super Sport-prototipes benut die 750 Sport- en GT 750-modelle as hul basis, maar spog met 'n bakstyl soortgelyk aan die Imolafietse. Die raam was blou geverf, terwyl die veselglaspetroltenk, bedekking en boonste helfte van die windskerm silwer was. Die petroltenk is ook gekenmerk deur 'n unieke deurskynende strook, waardeur daar vinnig bepaal kon word wat die brandstofvlak was.

1975–1981 Square Case Super Sport
---------------------------------

In 1975 is twee weergawes van die Super Sport beskikbaar gestel wat gebaseer is op die 864 cc "square-case" 90-grade tweesilinderenjin. Die 1975 Super Sport het voortgegaan om die regterkantse ratskuiwer te gebruik, ten spyte van die VSA-regulasie van 1974 dat alle motorfietse se ratskuiwer aan die linkerkant van die enjin moet sit. Ten spyte hiervan het 'n handvol van die regterkantse Super Sports die Verenigde State van Amerika bereik.

Ducati SuperSport en SS (1988–2007)
-----------------------------------

Die Ducati SuperSport, aangekondig in 1988, gebruik 'n Pantah gebaseerde 904 cc lugverkoelde 90° V-twin, tweeklep "Desmodue" enjin met krukkaste afgelei van die 851 enjin. Dit is gemonteer in 'n buisgevormde tralieraamwerk. Die opbloeiing was hoofsaaklik as gevolg van Ducati wat deur Cagiva uitgekoop is, en die eerste wedergebore SuperSport is vrygestel as 'n 750 Sport. Dit het egter misluk as gevolg van sy 16-duimwiele en 'n gorrelende Weber vergasser en krakende swaaiarms.

* Square Case Ducati Super SportSquare Case Ducati Super Sport
* 900 Supersport900 Supersport
* 1981 900SS (VK spes.) – met hersiene stertkant, kantpanele, Campagnolo gegote wiele en 40 mm Dell'Orto vergasser, met Conti-replika uitlaat en Mike Hailwood windskerm1981 900SS (VK spes.) – met hersiene stertkant, kantpanele, Campagnolo gegote wiele en 40 mm Dell'Orto vergasser, met Conti-replika uitlaat en Mike Hailwood windskerm
* Ducati Super SportDucati Super Sport

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |
Ducati Monster S4R S Tricolore 2008
Die **Ducati Monster** (Il Mostro genoem in Italiaans) is 'n spierfiets ontwerp deur Miguel Angel Galluzzi en vervaardig deur Ducati in Bologna, Italië sedert 1993. Dit is 'n sogenaamde *kaalfiets*, wat gekenmerk word deur 'n blootgestelde enjin en raam. Die doelgerigte en deurdagte gebruik van 'n tralieraamwerk in die Ducati Monster is 'n integrale deel van die motorfiets se ontwerp wat vir beide estetiese en strukturele doeltreffendheid sorg.

In 2005 was verkope van die Monster vir meer as die helfte van Ducati se wêreldwye verkope verantwoordelik. Ducatimotorfietse gebruik byna uitsluitlik 90° V-tweelingenjins, wat hul die L-tweeling noem, met desmodromiese kleppe en 'n buisstaaltraliewerkraam, ontwerp deur Fabio Taglioni (1920-2001).

Die Monsterlyn het talle variasies oor die jare heen beleef, van intreevlak 400 cc fietse tot die top-van-die-lyn multiklep, waterverkoelde superbike-enjinweergawes, met soveel as nege verskillende Monsterweergawes in 'n enkele modeljaar. Die Monster se basiese eenvoud het dit ook 'n gunsteling platform vir persoonlike motorfietsbouers gemaak, soos te siene is by tentoonstellingskompetisies soos die Monsteruitdaging. Monsters was uiteindelik verantwoordelik vir twee-derdes of meer van Ducati se produksie-uitset.

2021
----

Die 2021 Ducati Monster is 'n kleiner, ligter aluminiumraam kaalstraatfiets wat 'n 937cc, vloeistofverkoelde, Testastretta 110 V-Twin enjin en 'n 6-gangtransmissie het. Dit is toegerus met 'n nat, meervoudige skuiwer en servo-ondersteunende hidrouliesgedrewe koppelaar. Die voorremme is radiaal gemonteerde Brembo 4-suier M4.32 remknypers, radiale hoofsilinder, dubbele 320 mm semi-swewende skywe met ABS, terwyl die agterkant Brembo 2-suier remknypers op 'n 245 mm skyf met ABS het.
***Rooi Rose*** was 'n Afrikaanse maandelikse vrouetydskrif wat in Suid-Afrika deur Caxton Magazines uitgegee is. Die eerste *Rooi Rose* verskyn in April 1942 met Mark Preston as skrywer. Die tydskrif het die lig gesien ten spyte van die Tweede Wêreldoorlog en probleme met die beskikbaarheid van papier. Die laaste uitgawe verskyn in Junie 2020.

Hierdie tydskrif word soms voor erkenning gegee as die begin van Charlize Theron se loopbaan, deur die *Rooi Rose* Supermodel van die Jaar -kompetisie.

*Rooi Rose* begin in 1944 weer herleef toe AM van Schoor en Hendrikus Potgieter by Marius Jooste se kantoor instap en voorstel dat die Afrikaans Pers Beperk, later Perskor, die tydskrif by hom (Potgieter) oorkoop. 

Jooste en Van Schoor het R200 by 'n bank geleen en toestemming by die APB se direksie gekry. Later stel APB 'n voltydse redakteur aan, RP Visser, opgevolg deur ID van der Walt. Van Schoor word ondertussen redakteur van die *Die Huisgenoot*. Van der Walt vertrek in 1959 na *Brandwag* en Ulrich Stark wat voorheen by *Die Vaderland* gewerk het, neem oor, en kry bydraes deur André P. Brink, Len Lindeque en Ela Spence. Die eerste redaktrises was Susan de Winter en Martie Snyman.

Die tydskrif het aanvanklik ontspanningsverhale gebied, maar berig later ook oor aktuele onderwerpe soos die ontstaan van die Verenigde Nasies, die besoek van Koning George VI en sy gesin (1947), asook deurbrake op die mediese gebied. Teen 1960 was *Rooi Rose* 'n eenkleurblad (met die uitsondering van die buiteblaaie) van 120 bladsye per kopie. In 1970 word die tydskrif volkleur (wat ook handel oor modes en resepte) en teen die 1980's beslaan die inhoud glansfigure, modes, kos, heelwat brei- en hekelpatrone.

Die 1990's word, wat modes betref, 'n mengelmoes van grunge, unisex, punk, terughunkering na die natuur (katoen en linne) en teen die millenniumwending gaan dit oor die smaak wat by die individu pas. Die vroeë 21ste eeu word ingelui met die digitale era en 'n tydsgees van kitsroem. Teen November 2000 word *Rooi Rose* die eerste Afrikaanse maandblad, met profielartikels oor bekendes soos Helen Suzman, Patricia de Lille, Antjie Krog en Anna-Mart van der Merwe, soms ook Susan Coetzer en Bettie Kemp.

Met die skryf van François Verster se artikel in die *Kaapse Bibliotekaris* van Julie/Augustus 2016, is die maandblad se grootste uitdaging die internasionale tendens wat die digitale eeu teweegbring met die gewildheid van papiermedia wat taan. Tog beskik die *Rooi Rose* oor 'n "uiters lojale leserskring, wat steeds groei en diversifiseer".

*Rooi Rose* se sirkulasie tydens die tweede kwartaal van 2016 was 63 704, vergeleke met sy mededinger *Sarie* se 71 124.

Redakteurs
----------

* Martie Pansegrouw
Die **duinmol** is 'n knaagdier. Die dier is nie verwant aan 'n mol nie. Die naaste verwantskap met 'n ander diergroep is met die ystervark. Die familie kom slegs voor in Afrika, suid van die Saharawoestyn. In Suider-Afrika is daar ses verskillende spesies, in drie genera.

Identifikasie
-------------

'n Duinmol het klein ogies, en die ore is ook klein. Die pote en stert is kort. Die dier het enorme snytande wat uit die bek uithang.

Genera
------

* *Georychus*
* *Fukomys*
* *Cryptomys*
* *Heliophobius*
* *Bathyergus*
* *Heterocephalus*

Verspreiding
------------

Sien die verskillende spesies vir spesifieke verspreidingskaarte.

Habitat
-------

Die dier leef slegs ondergronds. Dit word selde bogronds gewaar.

Gedrag
------

Die duinmol se kloutjies en tande is aangepas om goed te kan grawe; die tande maak die grond los, en die pote skop die klonte grond weg. Van bogronds gewaar 'n mens niks van hulle gedrag nie. Die dier het slegs las van vyande wanneer dit naby aan die grondoppervlakte 'n hopie grond uitstoot. Slange, roofdiere en roofvoëls kan dit dan vang. Verder open so 'n grondhopie nie direk op die hooftonnelgebied van die duinmol nie, maar op 'n sytonnel. Tonnels om kos te soek word gegrawe wanneer die grond nat en sag is. Tydens die droë seisoen herskuif die dier baie grondmateriaal ondergronds en blokkeer groot gedeeltes van die tonnelsisteem waarin dit lewe.

Geluide
-------

Onbekend.

Kos
---

Die diersoort eet knolle en bolle wat dikwels dodelik gifitg is vir ander soogdiere.

Voortplanting
-------------

Dit blyk of duinmol lank leef in die natuur, besonder lank in gevangenskap; en of die vrugbaarheid met ouderdom toeneem. (Sien ook Ou duinmolle stimuleer navorsing op veroudering)

Spoor en veldtekens
-------------------

Die hopies grond wat opgestoot word, is die enigste teken daarvan.

Galery
------

* 
*

Sien ook
--------

* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes

Bronne
------

* 'Smither's Mammals of Southern Africa. A field guide'. Redakteur Peter Apps. Derde uitgawe, 2000.
* 'Veldgids tot die soogdiere van Suider-Afrika'. Chris en Tilde Stuart. Eerste uitgawe, 1988.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* NDL: 01151771

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q750383
* ADW: Bathyergidae
* BioLib: 36938
* EoL: 8682
* Fossilworks: 41999
* GBIF: 5492
* iNaturalist: 43744
* ITIS: 584570
* MSW: 13400002
* NCBI: 10167

 |
**Outokefalie**, van die Griekse woord αὐτοκεφαλία ("met ’n eie hoof"), is die status van ’n hiërargiese Christelike kerk waarvan die biskop of patriarg aan die hoof nie verantwoording hoef te doen aan ’n biskop of patriarg met ’n hoër gesag nie. Dit word veral in die Oosters-Ortodokse Kerk gebruik vir sy vyftien administratief selfregerende kerke, asook in die Oriëntaal-Ortodokse kerke.

Wanneer ’n kerk wat onder ’n ander kerk val, outokefaal word, bly eersgenoemde kerk in volle gemeenskap met die res van die kerke in die groep, maar hy is nie meer ondergeskik aan die tweede kerk nie. So het die Georgies-Ortodokse Kerk in 466 sy outokefalie gekry van die patriargaat van Antiogië, en die Georgiese patriarg is dus sedertdien op gelyke voet met die patriarg van Antiogië. Die Grieks-Ortodokse Kerk van Noord-Amerika is ’n voorbeeld van ’n Oosters-Ortodokse kerk wat nie outokefaal is nie; dit val onder die patriarg van Konstantinopel.

Outonomie
---------

Outokefalie is een stap onder outonomie. ’n Kerk wat outonoom is, se hoof (aartsbiskop of patriarg) word deur die patriarg van die moederkerk aangestel, maar is in alle ander opsigte administratief selfregerend. Hoewel outokefaal ook "selfregerend" of "onafhanklik" beteken, kom die woord van die Griekse κεφαλή (*kefale*, "hoof") en dui dus daarop dat ’n liggaam sy eie hoof het, terwyl outonoom letterlik "selfwetgewend" beteken, van die Griekse woord νόμος (*nomos*, "wet").

Sien ook
--------

* Ortodokse kerke in gemeenskap vir ’n lys van die Oosters-Ortodokse Kerk se outokefale kerke.
Die **dubbele waterboeglynknoop** is 'n lus wat baie soortgelyk is aan die dubbele boeglynknoop, maar effens sterker.

Eienskappe
----------

Hierdie is 'n baie sterk, veilige knoop, wat nie maklik losgaan wanneer dit gebruik word nie, maar het die voordeel dat dit maklik na gebruik losgemaak kan word. Hierdie knoop is maklik om te knoop, en die lus verskuif nie onder las nie.

Gebruike
--------

Aangesien hierdie knoop baie veilig is, en maklik losgemaak kan word, is dit baie gewild onder bergklimmers. Alhoewel die syfer 8-knoop effens sterker is, verkies baie bergklimmers hierdie knoop aangesien dit steeds baie veilig is, en maklik losgemaak kan word nadat dit 'n las gedra het, sodat die tou weer gebruik kan word.

Aangesien hierdie knoop se lus nie onder las skuif nie, en vinnig en maklik geknoop kan word, is dit 'n goeie knoop vir reddingswerk. Voorbeelde hiervan is vir 'n tou rondom 'n persoon se lyf (onder die arms) wanneer hy opgehys moet word, of nadat iemand oorboord geval het.

Dit is ook 'n baie handige knoop vir alledaagse gebruik.

Metode van knoop
----------------

**A.** Maak twee lusse in die tou.

**B.** Plaas die boonste lus bo-oor die onderste lus.

**C.** Ryg die kort punt van die tou deur die twee lusse.

**D.** Trek die kort punt agter om die lang kant van die tou.

**E.** Ryg die kort punt van die tou weer deur die twee lusse.

**F.** Trek die lang kant van die tou en die lus om die knoop styf te trek.

*Let wel*: Maak seker dat die lus die verlangde grootte is voor dit styfgetrek word, aangesien die lus nie verstel kan word sonder om die knoop los te maak nie.
Metode om die dubbele waterboeglynknoop te knoop.
**Erich Fritz Emil Mielke** (Duitse: [ˈeːʁɪç ˈmiːlkə]; 28 Desember 1907 - 21 Mei 2000) was 'n Duitse kommunistiese amptenaar wat vanaf 1957 tot kort na die val van die Berlynse Muur in 1989 as hoof van die Oos-Duitse ministerie van Staatsveiligheid (Ministerium für Staatsicherheit), beter bekend as die Stasi, gedien het.

Mielke, 'n boorling van Berlyn en 'n tweedegenerasie-lid van die Kommunistiese Party van Duitsland, was een van twee triggers in die moorde van Berlynse polisiehoofde Paul Anlauf en Franz Lenck in 1931. Na verneem word dat 'n getuie oorleef het, het Mielke die vervolging vrygespring deur na die Sowjetunie te vlug, waar hy in die NKVD gewerf is. Hy was een van die sleutelfigure in die Groot Suiwering asook die ontbinding van die Internasionale Brigade tydens die Spaanse Burgeroorlog.

Na die einde van die Tweede Wêreldoorlog keer Mielke terug na die Sowjet-Sone van die Besette Duitsland, wat hy help organiseer het in 'n Marxisties-Leninistiese satellietstaat onder die Sosialistiese Eenheidsparty van Duitsland (SED), wat later hoof van die Stasi geword het; volgens John Koehler was hy "die langste dienende geheime polisiehoof in die Sowjetblok".

Die Stasi onder Mielke is die 'mees deurlopende polisiestaatapparaat wat ooit op Duitse grond bestaan'. In 'n onderhoud in 1993 het die Holocaust-oorlewende en die Nazi-jagter Simon Wiesenthal gesê dat, as 'n mens slegs die onderdrukking van hul eie mense beskou, die Stasi onder Mielke "baie, baie erger was as die Gestapo."

Gedurende die 1950's en '60's lei Mielke die Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft van Oos-Duitsland se familieplase, wat 'n vloed vlugtelinge na Wes-Duitsland gestuur het. In reaksie hierop het Mielke toesig gehou oor die konstruksie van die Berlynse Muur en mede-ondertekening van bevele om alle Oos-Duitsers wat probeer defekteer te skiet. Hy het ook toesig gehou oor die skepping van 'n pro-Sowjet-geheime polisie en opstand in Wes-Europa, Latyns-Amerika, Afrika en die Midde-Ooste.

Benewens sy rol as hoof van die Stasi, was Mielke ook 'n generaal in die Nasionale Volksleër (Nationale Volksarmee), en lid van die SED se regerende Politburo. Mielke, gedoop 'The Master of Fear' (Duits: der Meister der Angst) deur die Wes-Duitse pers, was een van die magtigste mans in Oos-Duitsland. Na Duitse hereniging is Mielke vervolg, skuldig bevind en in die gevangenisstraf gevonnis vir die moorde op Paul Anlauf en Franz Lenck in 1931. Hy is vroeg vrygelaat weens slegte gesondheid en is in 2000 in 'n Berlynse verpleeginrigting oorlede.
| Australian Capital TerritoryAustraliese Hoofstadgebied |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (Vlag van Australiese Hoofstadgebied) | (Landswapen van Australiese Hoofstadgebied) |

 |
| *Bynaam : The Nation's Capital* |
| *Leuse : For the Queen, the Law and the People* |
|  |
| Ander deelstate en gebiede van Australië |
| **Land** |  Australië |
| **Hoofstad** | Canberra35°18′29″S 149°7′28″O﻿ / ﻿35.30806°S 149.12444°O﻿ / -35.30806; 149.12444 |
| **Grootste stad** | Canberra |
| **Goewerneur** |  |
| **Premier** | Andrew Barr (ALP) |
| **Oppervlakte** | 2 358 km² |
|  - Land | 2 280 vk km |
|  - Water | 77,6 vk km (3,29%) |
| **Bevolking (2014)** |
|  - Totaal | 385 600 inw. |
|  - Digtheid | 160 inw./vk km |
|
| **Poskode** | ACT |
| **Tydsone** | UTC +10 (AOST)UTC+11 (AODT) |
| **Webwerf** | www.act.gov.au |
|  |

Die **Australiese Hoofstadgebied** (Engels: **Australian Capital Territory**; afgekort: **ACT**) is 'n klein, selfbesturende gebied in Australië wat die hoofstad Canberra en die gebied direk daarom insluit. Dit is in die suidelike deel van die deelstaat Nieu-Suid-Wallis, tussen Sydney en Melbourne geleë.

Die ACT administreer ook 'n afsonderlike enklawe, die Jervisbaaigebied, aan die suidkus van Nieu-Suid-Wallis. Die Australiese grondwet (geskryf voor die ACT se grondvesting) bepaal dat die ligging van die nasionale hoofstad geheel binne Nieu-Suid-Wallis moet wees.

Geskiedenis
-----------

Op 1 Januarie 1901 het die Gemenebes van Australië as 'n dominium (vrygewes) van die Britse Ryk tot stand gekom. Die federale hoofstad se ligging is in 1908 as 'n soort geografiese kompromis tussen die twee grootste stede van die land, Sydney en Melbourne, gekies. In 1911 is die *Federale Hoofstadgebied* gevorm vir die bou van die nuwe hoofstad, Canberra. Dit is later na die *Australiese Hoofstadgebied* (*Australian Capital Territory*) hernoem.

Die Australiese parlement kon egter eers in 1927 na 'n tydelike gebou in Canberra verskuif. Melbourne het tot dan as die tydelike federale hoofstad ingestaan, waar die federale parlement die parlementsgebou van die voormalige kolonie Victoria gebruik het. Dit het tot na die Tweede Wêreldoorlog geneem om al die departemente na Canberra te verskuif.
**Erik IV** (Deens: Erik Plovpenning; 1216 – 9 Augustus 1250) was van 28 Maart 1241 tot met sy dood koning van Denemarke. Hy was die seun van koning Waldemar II en sy tweede vrou, Berengária van Portugal, en die broer van konings Abel en Christoffel I.

Vroeë lewe
----------

In 1218, kort ná sy dood, het Erik die Hertog van Sleeswyk geword. Ná die dood van die troonopvolger, sy halfbroer Waldemar, is hy op 30 Mei 1232 aangestel as koning en sy pa se medeheerser. Sy jonger broer Abel het toe die Hertog van Sleeswyk geword. Toe sy pa in 1241 dood is, het Erik outomaties die troon bestyg.

Bewind
------

Sy bewind is gekenmerk deur bitter gevegte en ’n burgeroorlog teen sy broers, veral Abel, wat blykbaar ’n onafhanklike posisie wou hê en gesteun is deur die grawe van Holstein. Erik het ook geveg teen die kleinboere van Skone wat in opstand gekom het weens swaar belasting, onder andere op ploeë. Die aantal ploeë wat ’n boer besit het, is gebruik as ’n aanduiding van hoe groot sy grondgebied was (hoe meer ploeë, hoe groter grondgebied). Dit het die koning die bynaam "ploegpennie" (Deens: *Plovpenning*) besorg.

Intussen het hy ook probleme met die kerk gehad omdat hulle daarop aangedring het dat hulle vrygeskeld is van belasting, terwyl hy op belasting aangedring het. Biskop Niels Stigsen het uit Denemarke gevlug en die koning het Kopenhagen en die biskop se eiendom in Seeland gekonfiskeer. Erik is daarna deur die Rooms-Katolieke Kerk gewaarsku om nie met die Kerk se voorregte te peuter nie.

Moord
-----

In 1249, nadat Erik die grensfort Rendsburg teen Estland gaan verdedig het, het Abel hom gevra om in sy huis in Sleeswyk oor te bly. Hy is daar gevange geneem en met ’n byl onthoof. Abel het gesweer hy het niks met die moord te doen gehad nie. Min Dene het hom geglo en binne ’n jaar en ’n half is Abel ook vermoor.

Huwelik en kinders
------------------

Erik het net dogters by sy vrou, Jutta van Sakse, gehad wat oorleef het. Hulle het twee seuns gehad wat baie jonk dood is.
Die *Merode-altaarskildery*, waarskynlik uit die werkwinkel van Robert Campin, omstreeks 1427-'32.
Jheronimus Bosch, *Tuin van Wellus*, 1490-1510. Museo del Prado, Madrid.
Die *Aino-mite*, geskoei op 'n triptiek deur Akseli Gallen-Kallela in 1891. Ateneum, Helsinki.
'n Moderne fototriptiek.
'n **Triptiek** (van die Griekse byvoeglike naamwoord τρίπτυχον *triptukhon*, "drievoudig") is 'n kunswerk (gewoonlik 'n paneelskildery) wat uit drie dele bestaan of drie gekerfde panele wat met skarniere aan mekaar vas is en toegevou kan word. Dit is dus 'n vorm van poliptiek, 'n kunswerk wat uit drie of meer panele bestaan. Die middelste paneel is gewoonlik die grootste en het twee kleiner verwante panele weerskante, hoewel 'n mens triktieke kry met ewe groot panele. 

Ondanks die verbintenis met 'n kunsformaat word die term soms algemener gebruik vir enigiets met drie dele, veral as hulle 'n eenheid vorm.

In kuns
-------

Die triptiek as kunsvorm verskyn in die vroeë Christelike kuns en was vanaf die Middeleeue 'n gewilde standaardformaat vir altaarskilderye. Dit het geografies voorgekom van die Bisantynse kerke in die ooste tot die Keltiese kerke in die weste. Dit is in die Bisantynse tydperk dikwels gebruik vir privaat aanbidding, saam met ander relieke soos ikone. Skilders van die Renaissance soos Hans Memling en Jheronimus Bosch het die vorm gebruik. Beeldhouers het ook daarvan gebruik gemaak. 

Van die Gotiese tydperk af was altaarskilderye in kerke en katedrale in Europa en elders dikwels triptieke. Twee katedrale met 'n triptiek as 'n altaarskildery is die Llandaff-katedraal in Wallis en die Notre-Dame-katedraal in Parys, Frankryk. Ons Liewe-vrouekatedraal in Antwerpen, België, bevat twee voorbeelde deur Rubens. Die vorm kom ook voor in baie kerkvensters van gebrandskilderde glas. Hoewel dit gewoonlik die vorm van altaarskilderye is, is ander sodanige kunswerke ook geskep, veral deur Jheronimus Bosch, Max Beckmann en Francis Bacon.

Die hoogste prys wat destyds op 'n veiling vir 'n kunswerk betaal is, was $142,4 miljoen in November 2012 vir 'n triptiek van 1969, *Three Studies of Lucian Freud* deur Francis Bacon. Die rekord is in Mei 2015 verbeter deur $179,4 miljoen vir Pablo Picasso se skildery van 1955 *Les Femmes d’Alger*.

Die formaat is later ook gebruik in ander godsdienste, soos die Islam en Boeddhisme. Ook in die Tibettaanse Boeddhisme is dit vir tradisionele altare gebruik.

In fotografie
-------------

'n Fotografiese triptiek is 'n algemene styl in moderne kommersiële kunswerke. Die foto's word gewoonlik gerangskik met 'n eenvoudige raam tussen hulle. 

Die werk kan bestaan uit verskillende foto's met 'n gemeenkaplike tema of kan een foto wees wat in drie verdeel is.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Triptiek.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb123568161 (data)
* GND: 4186214-4
* LCCN: sh85137907
* NKC: ph1129779

 |
**Barklybrug** (meestal egter **Barkly Bridge**) is ‘n spoorweghalte en spoorbrug oor die Sondagsrivier sowel as die omliggende boerderygebied in die Oos-Kaap.

Spoorlangs is die brug 42 km van Port Elizabeth en by 33° 37′ suid en 25° 42′ oos. Die oorspronklike brug is in Skotland deur die Lanarkshire Steel Co. vervaardig, in groot stukke na die Kaap verskeep en op die rivieroewer aanmekaar gesit. Dit bestaan uit 6 spanne met ‘n totale lengte van 33 m. Dit dateer uit 1876 en die bou het die opening van die spoorlyn na die noorde aansienlik vertraag.

Die taklyn van 85 km tussen Alexandria en Barklybrug is op 18 Mei 1909 geopen en het sigorei, melk en hout uit Alexandria se bosse vervoer. Skoolkinders uit die Alexandria-omgewing moes op Barklybrug en weer op Alicedale oorklim om by hul skole op Grahamstad te kom. In 1936 het Barklybrug se stasie (op die noordelike oewer) selfs ‘n stasiemeester, ‘n voorman en ‘n stasiekafee gehad. Aangeslikte sand is daar in die rivierbedding versamel vir gebruik in die metaalgieterybedryf.

Die brug is vernoem na die Kaapse goewerneur Henry Barkly. Teenswoordig staan die stasiegebou verlate omdat die treindiens na Alexandria in 1993 gestaak is. Die oorspronklike brug is nou ‘n enkellaan-padbrug en ‘n betonbrug dra die treinverkeer.

Bibliografie
------------

* Boonzaaier, J.W.C. (Boon): Spore oor die veld – ‘n spoorwegsafari deur Suider-Afrika. Warmbad: 2008. ISBN 978-0-620-41712-9
* Burman: Early railways at the Cape. Kaapstad: Human & Rousseau. 1984. ISBN 0-7981-1760-5
* Logie, Bartle: Sundays – Tales from a winding river. Port Elizabeth: Bluecliff Publishing. 2011. ISBN 978-0-9870017-2-6
**Sir Stirling Moss OBE** (17 September 1929 – 12 April 2020) was 'n Britse renjaer. Hy was die seun van Alfred Moss wat die veertiende plek behaal het in die Indianapolis 500-wedren van 1924. Moss is in London gebore.

Moss in 'n Lotus by die Nürburgring in 1961
Moss in 'n Mercedes-Benz W196 by Goodwood 2014
Stirling Moss is 'n pionier in die Britse Formule Een-wedrenbedryf en word as een van die beste renjaers beskou wat nooit die Wêreldkampioenskap vir renjaers kon wen nie. Hy het tussen 1955 en 1958 vier keer die tweede plek behaal.

Moss het 194 van sy 497 wedrenne tussen 1948 en 1962 gewen, wat 16 Formule Een Grand Prix-oorwinnings insluit. Vir Moss was die manier waarop die stryd gevoer word net so belangrik as die uitslag en sy goeie sportmansgees het hom moontlik die Wêreldkampioenskap gekos toe hy sy teenstander Mike Hawthorn verdedig het toe daar in Portugal oorweeg is om hom weens 'n oortreding te straf. Hawthorn het Moss toe uiteindelik met 'n enkele punt geklop ten spyte daarvan dat hy slegs een wedren gewen het teenoor Moss se vier.

In 1962 is Moss ernstig beseer tydens 'n ongeluk in Goodwood in sy Lotus. Hy het goed herstel maar te vroeg terug gekeer tot motorwedrenne. Hy het egter agtergekom dat hy nie meer die mas kon opkom nie en sy uittrede uit Grands Prix-wedrenne aangekondig. Hy het egter aanhou deelneem aan veteraanmotorwedrenne.

Een van sy beroemdste wedrenne was tydens die "Mille Miglia" van 1955, 'n 1 500 km-ooppad-uithouren in Italië, wat hy in 'n rekordtyd van 10 uur en 8 minute gewen het (Juan Manuel Fangio het tweede geëindig). Sy medebestuurder in die Mercedes-Benz 300 SLR was die joernalis Dennis Jenkinson wat hom ondersteun het met notas oor die besonderhede van die lang pad ('n innovasie wat direk gelei het tot die instel van die navigator met sy roetenota's in tydrenne).

Moss se eerste Formule Een-oorwinning was in 1955 by die Britse Grand Prix te Aintree. Dit was die enigste wedren waarin hy sy spanmaat, vriend, mentor en teenstander by Mercedes, Juan Manuel Fangio uitgestof het. Daar word egter dikwels gegis oor die moontlikheid dat Fangio vir Moss op die laaste draai laat verbykom het sodat hy voor sy tuisskare kon wen.

Tydens sy loopbaan het Moss in verskeie motors gejaag, onder meer in 'n privaat Jaguar, vir Maserati, Vanwall, Lotus vir Cooper en dan ook vir die magtige Mercedes-Benz.
Simmetrieë van die tetraëder: 'n C3-as, 'n S4 as en 'n spieëlvlak
'n **Tetraëder** is die eenvoudigste van die vyf Platoniese vaste liggame of Platoniese veelvlakke.

Die tetraëder bestaan uit vier gelyke gelyksydige driehoeke, wat in vier hoekpunte ontmoet. Daar is 6 gelyke sye wat hoeke van 60° met mekaar maak.

Die inhoud van 'n tetraëder met sy **s** is:

{\displaystyle V={\frac {s^{3}}{6{\sqrt {2}}}}}

Chemie
------

In die chemie, en veral die organiese chemie speel die tetraëder 'n sentrale rol omdat molekule dikwels hierdie vorm het. 

'n Goeie voorbeeld is die damp van die element fosfor. Dit bestaan uit P4-molekule wat die hoekpunte van 'n tetraëder beset.

In hierdie geval is die middelpunt van die tetraëder leeg en die chemiese bindings volg die sye van die tetraëder.  

In die organiese chemie word dikwels 'n koolstofatoom in die tetraëder se middelpunt aangetref met vier ander atome op die hoekpunte. Die bindings is nou langs die lyne geleë wat die middelpunt met die hoekpunte verbind.

Indien hierdie vier ligande dieselfde atome betref, soos in metaan CH4 is dit 'n perfek simmetriese tetraëder en die hoeke H-C-H wat die arme van die molekuul vorm is die tetraëderhoek:

{\displaystyle \alpha =arccos(-{\frac {1}{3}})\approx 109.4712206^{o}}  

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

Indien die vier ligande nie dieselfde is nie, sal die tetraëder nie perfek simmetries wees nie en die hoeke wat die bindings vorm afwyk van die ideale waarde van die tetraëderhoek. 

Dit is byvoorbeeld die geval in ammoniak waar een van die ligande vervang is deur 'n alleenpaar.

Sien ook
--------

* Afgeleide vorm: Reuleaux-tetraëder


| Platoniese vaste liggame |
| --- |
| Naam | tetraëder | heksaëder | oktaëder | dodekaëder | ikosaëder |
| Puntgroep | Td | Oh | Oh | I | I |
| Vlakke | 4 | 6 | 8 | 12 | 20 |
| Vlaksoort | driehoek | vierkant | driehoek | vyfhoek | driehoek |
| Hoekpunte | 4 | 8 | 6 | 20 | 12 |
| Sye | 6 | 12 | 12 | 30 | 30 |
Bruckner de Villiers, L.V. vir Barkly van 13 Maart 1920 tot 31 Desember 1920 en weer van 18 Junie 1924 tot 30 April 1929.
**Barkly** was 'n kiesafdeling van die Suid-Afrikaanse Volksraad vanaf die eerste algemene verkiesing op 15 September 1910 ná Uniewording op 31 Mei daardie jaar tot voor die verkiesing van 1929. 

In die eerste verkiesing in dié kiesafdeling wat waarskynlik verwys na Barkly-Wes naby Kimberley, word die Unionisteparty se dr. Arnold Hirst Watkins onbestrede verkies, maar in 1915 kom hy te staan teen J.C. Scholtz van die Nasionale Party en die onafhanklike H.D. Roux en wen met 818 stemme meer as Scholtz. Watkins byt egter in 1920 die onderspit af teen die N.P. se Wilhelm Bruckner de Villiers met 396 stemme terwyl die Suid-Afrikaanse Party se J.S. Kruger derde kom. Nadat die S.A.P. en die Unionisteparty saamsmelt verloor De Villiers in 1921 teen die S.A.P.-kandidaat Pieter Ernst Scholtz met 'n skamele 57 stemme. In 1924 is dit eweneens 'n gelykop stryd en dié keer wen De Villiers met 63 stemme om Scholtz te ontsetel. 

Barkly word afgeskaf voor die verkiesing van 1929. In daardie jaar se algemene verkiesing wen De Villiers in sowel Kuruman as Stellenbosch, maar verkies om laasgenoemde te verteenwoordig. Scholtz het nie weer die Volksraad gehaal nie.

Bronne
------

* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
Die **Austin Roberts-voëlreservaat** in Nieuw-Muckleneuk, Pretoria, is vernoem na Austin Roberts, 'n bekende Suid-Afrikaanse dierkundige en ornitoloog. Roberts is in 1883 in Pretoria gebore en het in Potchefstroom grootgeword as die seun van 'n predikant.

Hierdie 11.8 ha voëlreservaat is deur die destydse burgemeester van Pretoria, mnr. W.J. Seymore op 27 Oktober 1956 geopen, en amptelik as 'n natuurreservaat geproklameer op 26 Februarie 1958.

Diorama by die besoekersingang na die Austin Roberts-voëlreservaat wat sekere soogdier- en voëlspesies uitbeeld.
Toegang tot die voëlskuiling is gratis en kan in die somer van 6:00 tot 18:00 besoek word. Dit is aan die noordelike grens van die reservaat by 'n klein uitstalruimte geleë. Begeleide staptogte kan teen 'n fooi van R55 per persoon vir groepe van tot 12 mense gereël word. Die reservaat is vanweë sy ontspannings- en opvoedkundige waarde as 'n provinsiale erfenisterrein verklaar.

Die dam het ontstaan nadat 'n voormalige kleigroef by die samevloeiing van Walker- en Argospruite met water gevul is. Eksotiese bome is om die dam geplant. Nege klein standhoudende damme met vleiland is geskep, sommige met kunsmatige eilande, om watervoëls en -diere te akkommodeer. Die natuurlike veldtipe in die reservaat is gemengde bosveld.

'n Kleinwitreier naby die voëlskuiling.
Meer as 170 inheemse voëlspesies is al hier opgemerk, maar sommige het as gevolg van verstedeliking en ander faktore reeds die gebied verlaat.
Van die inwonende of besoekende sangvoëls sluit in: dikbekwewer, rooivink, kleinrietsanger, Kaapse vleisanger en Kaapse rietsanger. Van die reiers wat hier voorkom is: gewone nagreier, kleinrietreier, groenrugreier, rooireier, swartreier en kleinwitreier. Van die ander algemene watervoëls wat hier voorkom is: bleshoender, fluiteend, kolgans, nonnetjie-eend, teeleend en bruineend.
Bloukraanvoëls en mahems is in die reservaat losgelaat en 'n paar eksotiese eendspesies is ook teenwoordig.

Ingang na die voëlskuiling.
Dr. **Felix Heinrich Wankel** (13 Augustus 1902–9 Oktober 1988) was die Duitse uitvinder van die Wankelenjin.

1975 NSU Ro80
Wankel is in Lahr, Duitsland gebore. Nadat sy moeder in die Eerste Wêreldoorlog 'n weduwee geword het, het Wankel geen universiteitsopleiding ontvang of self 'n ambagskap onderneem nie. Hy het egter daarin geslaag om homself tegniese onderwerpe te leer en het die idee van 'n rotasie-enjin in 1924 bedink. In die 1930's het hy 'n geskil met Adolf Hitler, en word vir 'n aantal maande deur die Nazi's gevange geneem. Tydens die Tweede Wêreldoorlog ontwikkel hy seëls en rotasiekleppe vir die Duitse lugmag en vloottorpedo's. Na die oorlog word hy vir 'n paar maande deur die Geallieerdes gevange geneem, sy laboratorium gesluit, sy werk gekonfiskeer, en word hy verhoed om verdere werk te doen. In 1951 begin hy die ontwikkeling van die enjin by NSU, wat in 1957 lei tot die eerste werkende prototipe. Sy ontwerp van 'n rotasieenjin is in 1959 en 1960 deur Curtiss Wright in New Jersey gelisensieer en verder verbeter voor Mazda die verbeterings in Japan gebruik het. Die enjin is suksesvol deur Mazda gebruik in verskeie generasies van hulle RX-reeks koepees.

In later jare, is Wankel 'n eredoktorsgraad in Ingenieurswese (Dr.-Ing.) toegeken. Hy was bekend vir sy voorspraak vir diereregte en teenkanting teen die gebruik van diere in toetse. Felix Wankel sterf in 1988 in Heidelberg nadat hy nooit 'n bestuurslisensie bekom het nie.

Toekennings en erkenning
------------------------

* Eredoktorsgraad van die Technische Universität München 5 Desember 1969.
* Die Federasie van Duitse Ingenieurs se Goue Medalje, 1969.
* Die Groot Federale Dienskruis, Duitsland se hoogste burgerlike eer, 1970.
* Die Franklin-Medalje, Philadelphia, 1971.
* Die Bavariese Diensmedaljie, 1973.
* "Ere-burger" van Lahr,1981, en die titel Professor in 1987.
* Ereburgerskap van Lindau (van die hand gewys).

Sien ook
--------

* NSU Ro 80
* Mazda RX-7
* Mazda RX-8
Die *Mayan Theater* in Los Angeles, 'n vroeëre rolprentteater wat tans as salsa-klub en konsertsaal dien, is in 1927 geopen
Frank Lloyd Wright se *Hollyhock House* (1917-21) in East Hollywood, Los Angeles
**Mayan Revival** is 'n moderne argitektoniese styl wat hoofsaaklik gedurende die 1920's en 1930's in die Amerikas gewild geraak het. Die styl is geïnspireer deur die boukuns en ikonografie van Voor-Kolumbiaanse Suid-Mexikaanse en Sentraal-Amerikaanse beskawings en het kort voor die begin van die Art Deco-stylperiode gefloreer.

Sommige bekende argitekte het geboue in die Mayan Revival-styl ontwerp, onder wie Frank Lloyd Wright en sy seun Lloyd Wright. Frank Lloyd Wright het die inspirasie vir sy *Hollyhock House*, wat op die heuwelpiek *Olive Hill* in Los Angeles ontstaan het, in die tempels van Palenque gevind, terwyl die *Imperial Hotel* in Tokio soos 'n Sentraal-Amerikaanse piramide lyk. Die geometriese patrone, waarmee die fasades van geboue in Uxmal versier is, het as voorbeeld vir die argitek se tekstiele betonblokkies gedien wat 'n unieke karakter aan die fasades van *Ennis House*, *Millard House*, *Storer House* en *Freeman House* in Los Angeles gegee het. 

Wright se seun, die argitek en landskapsargitek Lloyd Wright, was die konstruksiebestuurder vir drie van sy vader se vier tekstielblok-wonings. Onafhanklik daarvan het hy in 1926 die ikoniese *John Sowden House* in die Los Feliz-buurt van Sentraal-Hollywood, Los Angeles ontwerp.

Die Japannese argitek Arata Endo, wat sy opleiding by Wright ontvang het, het sterk op Wright se ontwerp vir die *Imperial Hotel* gesteun toe hy in die 1930's sy Kōshien Hotel gebou het.
Die **Roodeplaatdam** is geleë in die Pienaarsrivier, ongeveer 20 km noordoos van Pretoria. Die dam is in 1959 voltooi. Die wal is 143 m lank en 28.3 m hoog. Die dam het 'n bakmaat van 40 miljoen m3 en 'n oppervlakte van 403 ha.

Die dam was oorspronklik 'n bespoeiingsdam, maar het deesdae 'n gewilde ontspanningsplek vir Pretorianers geword. Watersport wat by die dam beoefen word is hengel, motorbootry, waterski en kanovaart.

Watergehalte
------------

Roodeplaatdam se opvangsgebied lê in 'n groot gedeelte van die vinnig ontwikkelende stad Tshwane, insluitend Pretoria. Twee rioolbehandelingswerke laat gesuiwerde afvloei deur na die dam, wat tot hoë vlakke van eutrofikasie lei. Dit is soortgelyk aan wat in die Hartbeespoortdam sedert die 1970's ondervind word, en wat nog steeds nie verbeter het nie. Gevolge van eutrofikasie behels geweldige alg- en sianobakterie-oorgroei, en digte plate waterhiasint (*Eichhornia crassipes*) vorm ook vinnig.

Waterhiasint
Waterhiasint vanaf die watertoring gesien
Die Departement van Waterwese se Direktoraat Bronkwaliteitsdienste is op die kant naby die wal van die Roodeplaatdam geleë. Hierdie afdeling is vir die nasionale monitering van alle oppervlakwaterbronne in Suid-Afrika verantwoordelik.

Sien ook
--------

* Lys van grootste damme in Suid-Afrika