recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Mendelssohn-versameling** van Africana word gehuisves in die Parlementsbiblioteek in Kaapstad. Dit bestaan uit boeke, pamflette, landkaarte en honderde oorspronklike skilderye en tekeninge.

Biografie
---------

**Sidney Mendelssohn** is op 31 Desember 1860 in Exeter as seun van 'n rabbi gebore. In Suid-Afrika vestig hy hom as diamanthandelaar, word voorsitter van die New Bultfontein Mining Company en stigter, besturende direkteur en later voorsitter van die Vaal River Diamond Co. Op die vooraand van die Tweede Vryheidsoorlog begin hy belangstel in Africana en ontwikkel tot een van die voorste versamelaars en kenners op die gebied. Mendelssohn het vier boeke oor die geskiedenis van die Jodedom geskryf. In 1920 publiseer hy sy bekendste werk *The Jews of Asia: especially in the 16th and 17th century*. Die dorpie Sydney on Vaal is gebou op grond waarvan hy die eienaar was en daarom dra die dorpie na bewering sy naam. Hy is op 26 September 1917 in Londen oorlede.

South African Bibliography
--------------------------

Elf jaar lank werk hy aan die *South African Bibliography*. Dit bevat meer as 9 000 noemenswaardige verwysings na Afrika vanaf die vroeë Portugese ontdekkers tot 1910. Die twee dele is in 1911 gepubliseer en word nog as een van die belangrikste werke in sy soort beskou en dit het 'n groot bydrae tot die kulturele ontwikkeling van Suider-Afrika gelewer.

Erflating
---------

In sy testament het hy sy hele Africana-versameling aan die volk van Suid-Afrika bemaak. Daaronder is 134 sketse deur Thomas William Bowler (1812–1869). Mendelssohn se wens was dat sy versameling na sy dood verder uitgebou sou word. Die staat het William Jardine (1867–1948) se Africana-bibiloteek aangekoop en by die Mendelssohn-versameling gevoeg.

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: In the land of afternoon. Kaapstad: Howard Timmins, 1950
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 7. Kaapstad: Nasou, 1972
* Wagener, F.J.: Africana. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 6, nr. 4, April 1957
Broodkrummels op 'n webbladsy.
**Broodkrummels** is 'n metode wat op die koppelvlakke van rekenaarprogramme en webtuistes gebruik word om gebruikers te wys waar hulle hulself bevind. Dit vergemaklik dus navigasie deur die koppelvlak.

Die term is vermoedelik vanaf sprokies soos *Hansie en Grietjie* en *Kleinduimpie* afkomstig. In die stories laat die karaters 'n spoor van broodkrummels, sodat hulle later hulle weg terug kan vind (dis nou as die voëls dit nie oppik nie).

Webtuistes
----------

Webwerwe bestaan soms uit 'n komplekse hiërargie van bladsye waarin besoekers hulself maklik kan verloor. Die broodkrummels help om die pad wat die gebruikers deur die webtuiste gevolg het aan te toon. Behalwe dat die roete so duidelik uitgelig word, kan die gebruiker na een van die vorige bladsy terugspring deur op een van die broodkrummels te klik. Die broodkrummel begin gewoonlik met die *tuisblad* en word dan langer soos mens dieper in die webtuiste in navigeer.

Broodkrummels vir 'n webblad oor eikebome sou byvoorbeeld as volg kon lyk:

Tuisblad > Bome > Loofbome > Eikebome

Programme
---------

Rekenaarprogramme maak ook algemeen van broodkrummels gebruik. So kan 'n installasieprogram byvoorbeeld die stappe waardeur gegaan word aandui en die huidige stap uitlig. Dit skep 'n visuele aanduiding van die vordering wat gemaak word. 

Installasie: Stap 1 » **Stap 2** » Stap 3
Die **Hansa-Brandenburg CC** was 'n eensitplek Duitse veg-vliegboot. Die eerste Brandenburg geboude vliegboot was die driesitplek FB wat deur Ernst Heinkel ontwikkel is vanaf 'n Lohner ontwerp. Daar was 'n aantal FB's gebou vir die Duitse en Oostenryk-Hongaarse vlote in 1915. In 1916 het Heinkel met 'n oorspronklike ontwerp na vore gekom vir 'n enkelsitplek, houtromp vliegboot wat hy die *CC* genoem het. Die CC is van Camillo Castiglioni afgelei; hy was die finansiële beampte van Brandenburg. 'n Kenmerk van die *CC* was die sogenaamde *ster-pilaar* konfigurasie van die kabels wat die vlerke in posisie hou. Nadat die toetsvlugte afgehandel was het die Duitse Vloot slegs een *CC* bestel. Dié vliegtuig was afgelewer te Warnemünde in Februarie 1917. Dit was aangedryf deur 'n 150 perdekrag Bz.III- motor en bewapen met 'n Spandau-masjiengeweer wat voor, in die middel van die vliegtuig gemonteer was. Die motor was in die stoot konfugurasie tussen die twee vlerke geinstalleer.

Daar was altesaam 35 *CC's* afgelewer in 1917 in twee groepe; hulle was toegerus met verkoelers op die vlerk en twee Spandau-masjiengewere. Sommige se rompe was ietwat verleng. Die grootste verbruiker van die *CC's* was die Oostenryk-Hongaarse Vloot, hulle vliegtuie was gebou deur Phönix. Hulle was toegeken aan die A-klas in die Oostenrykse diens en was gebruik om diens te doen in die Adriatiese See. Hier was hulle gebruik om hawens en vlootbasisse te verdedig. Soos die Duitse modelle was hulle eers met een en later met twee masjiengewere toegerus. Daar word aanvaar dat dit die plaaslike 8 mm Schwarzlose produk was.

Die *CC's* se grootste teenstander in die Adriatiese See was die Italiaanse Lugmag se Nieuport 11. Die *CC's* kon hul man staan teen die Nieuport; hulle was minder beweeglik maar het 'n groter topsnelheid gehad. Daar was 35 Phönix modelle vervaardig (A.13-42 en A.45-49). Model A45 het in 1918 as 'n trippeldekker verskyn maar het nie in produksie gegaan nie.

Die *Phönix A* benaming was ook gebruik vir 61 Hansa-Brandenburg W.18 vliegbote gebou vir die Oostenryk-Hongaarse Vloot. Van die modelle in Duitsland was toegerus met stroombelynde, eiervormige enjingondels. Een model was toegerus met ekstra V-stutte langs die ster-pilare.

Tegniese besonderhede
---------------------

Besonderhede van die Hansa-Brandenburg CC:| Item | Statistiek |
| --- | --- |
| Aantal motors | 1 |
| Tipe motor | Skroef (stoot konfugirasie) |
| Vervaardiger | Austro-Daimler waterverkoelde, inlyn suierenjin |
| Kraglewering per motor | 185 perdekrag |
| Vlerkspan | 9,30 m |
| Lengte | 9,15 m |
| Hoogte | 3.57 m |
| Vlerkoppervlakte | 26,50 m2 |
| Maksimum opstygmassa | 1 181 kg |
| Maksimum snelheid | 160 km/h op seevlak |
| Operasionele hoogte | 3 300 m |
| Uithouvermoë | 3 ure |
| Klimvermoë | 1 000 m in 4.8 min |
| Bewapening | Spandau masjiengeweer. |

Sien ook
--------

* Lys van vegvliegtuie

Bron
----

* *Fighters 1914-1919: Attack and Training Aircraft*, Kenneth Munson, 2004, ISBN 978-0-753721-73-5
Die ***mense*** (Engels: Men) is in J.R.R Tolkien se werke een van vele algemene hominiedvariëteite. Ander belangrike rasse is die Elwe en die Dwerge.

Oorsprong
---------

In Tolkien se werke is die mense die jongste kinders van Ilúvatar, die enigste God. Hy was die eerste wat die Elwe geskep het, wat die eersgeborenes genoem is. Nadat die Elwe in Cuiviénen ontwaak en weswaarts na Valinor getrek het, ontwaak die mense in die verre ooste van Middelaarde. Hulle het later ook weswaarts gegaan. Toe die Elwe en mense mekaar ontmoet, het die Elwe die mense die Tweede Volk genoem. Later het die Elwe hierdie benaming voorbehou vir mense wat hulle goedgesind was.

Nie alle mense het ewe ver wes getrek nie. Die mense wat die beste bevriend met die Elwe was, het die verste wes getrek en hulle in die Elwe se midde in Beleriand gevestig en daar koninkryke gestig. Ander groepe mense woon in Eriador, langs die Anduin, en verder oos. 

Mense word in Tolkien se werke beskryf as wesens wat maklik in die versoeking kom van boosheid en ondeug. Daarom dien baie mense wat ver van die Elwe woon vrywillig vir Morgoth en later ook Sauron.

Bronne
------

* Garth, John (2020). *The Worlds of J.R.R. Tolkien: The Places that Inspired Middle-earth*. Frances Lincoln Publishers & Princeton University Press. ISBN 978-0-7112-4127-5.
* Kocher, Paul (1974) [1972]. *Master of Middle-Earth: The Achievement of J.R.R. Tolkien*. Penguin Books. ISBN 978-0-14-003877-4.
* Shippey, Tom (2005) [1982]. *The Road to Middle-Earth* (Third uitg.). Grafton (HarperCollins). ISBN 978-0261102750.
Anne, Emily en Charlotte Brontë, soos geskilder deur hul broer Branwell (omstreeks 1834). Oorspronklik het Branwell homselfs saam met sy susters uitgebeeld, maar sy eie portret later verwyder.
Die **Brontës** ([ˈbrɒntiz] of [ˈbrɒnteɪz]) was 'n 19de eeuse literêre familie wat met die dorp Haworth in die West Riding of Yorkshire, Engeland verbind word. Die susters Charlotte (\* 21 April 1816), Emily (\* 30 Julie 1818) en Anne (\* 17 Januarie 1820) het bekendheid verwerf as digters en romanskrywers. Hulle het hul literêre werke aanvanklik onder die manlike penname Currer, Ellis en Acton Bell gepubliseer, net soos baie ander vroulike outeurs in dié tyd.

Hul verhale het vanweë hul oorspronklikheid en passie onmiddellik aandag getrek, maar ook negatiewe publisiteit gekry. Charlotte se roman *Jane Eyre* was die eerste werk wat sukses behaal het, terwyl Emily se *Wuthering Heights*, Anne se *The Tenant of Wildfell Hall* en ander romans later as literêre meesterwerke beskou is.

Die drie susters en hul broer Branwell het 'n in hegte verhouding met mekaar geleef en het reeds in hul kinderjare hul verbeeldingskrag deur die gesamentlike skryf van toenemend meer ingewikkelde verhale gestimuleer en ontwikkel. Die ontydige afsterwe van hul moeder en later dié van die twee ouer susters was 'n verlies wat hul literêre werk sou beïnvloed.

Hul befaamdheid was sowel aan hul eie tragiese lot asook aan hul vroegrype volwassenheid te danke. Ná hul ontydige afsterwe is hulle deur 'n groot aanhangerskap vereer wat sedertdien steeds aanhou groei het. Hul woning, die pastorie in Haworth, Yorkshire – tans die *Brontë Parsonage Museum* – het jaarliks 'n pelgrimsoord vir honderdduisende besoekers geword.
**Haplorhini** is die grootste van die twee subordes van die orde Primates. Tot hierdie suborde behoort die ape (waaronder die mensape en ook die mens) en die spookape. Dit word soms **Haplorrhini** gespel. Die ander suborde, Strepsirrhini, bevat die halfape.

Die lede van die suborde verskil in grootte, van die dwergspookaap (*Tarsius pumilus*) wat net 100 g weeg tot die berggorilla (*Gorilla beringei beringei*) wat meer as 200 kg kan weeg. Die spesies verskil in verskeie opsigte van die halfape. Die brein is in verhouding groter en sig is die belangrikste sintuig. Die oë is daarom na vore gerig.

Die meeste spesies is herbivore en lewe van blare en vrugte. ’n Paar spesies vul hul dieet aan met dierekos soos insekte en akkedisse. Ander spesies (soos die mens en sjimpansee) is omnivore en eet ook groter dierlike voedsel. Die spookape is die enigste groep in die orde wat net dierevoedsel eet, soos insekte, paddas en akkedisse.

Buiten die spook- en nagape is alle spesies bedags aktief. Die meeste woon in woude, maar hulle kan in alle habitats aangetref word. Uitgesonderd die mens, kom die suborde oorspronklik in Latyns-Amerika, Afrika en Suid-Asië tot by Japan, die Filippyne en Sulawesi voor. Buiten die mens kom geen spesies op Madagaskar voor nie, waar halfape hul plek ingeneem het.
3D-model van 'n homokinetiese koppeling. (animasie)
Homokinetiese koppeling met ses kogels.
'n **Homokinetiese koppeling**, konstantesnelheidslasas, Rzeppa-as of kortweg **homokineet** word veral gebruik as onderdeel van 'n knikbare aandryfas in onder andere motorvoertuie. Dit staan in Engels bekend as 'n *Constant-velocity joint*, kortweg *CV joint*.

"Homokineties" beteken "gelyke snelheid"; in hierdie geval word na hoeksnelheid verwys. Die uitgaande as van die homokinetiese koppeling het op elke oomblik dieselfde hoeksnelheid as die ingaande as. Dít in teenstelling tot die kardaniese koppeling, waarby, by 'n konstante hoeksnelheid van die ingaande as, die uitgaande as 'n afwisselend hoër en laer hoeksnelheid het, waarby hierdie fluktuasies groter is namate die knikhoek van die koppeling groter is.

Die homokinetiese koppeling is in 1928 deur Alfred Hans Rzeppa uitgevind, wat as ingenieur by Ford werksaam was. Hierdie koppeling bestaan uit 'n kooi en 'n binnebol, beide met gleuwe waarin staalkoeëls kan beweeg. Daar bestaan egter ook ander konstruksies, soos die DKW F1.

Homokinetiese koppelinge is onmisbaar in 'n voorwielaangedrewe motorvoertuig. Hulle sorg daarvoor dat die wiele met 'n gelykmatige hoeksnelheid aangedryf word, ook by 'n groot stuuruitslag (50° word gemaklik hanteer). As hier 'n kardaniese koppeling gebruik sou word (soos vroeër by onder andere die Citroën Traction Avant en die eerste uitvoerings van die Citroën 2CV), sou die voertuig by groot stuuruitslae (byvoorbeeld by parkeerbewegings) skokkerig ry.

By 'n agterwielaangedrewe motorvoertuig hoef die kardanas slegs 'n klein knikhoek te maak vanweë die vering van die agteras. Deurdat hierdie knikhoek klein is, kan hier met 'n eenvoudiger kardaniese koppeling volstaan word. Bowendien bevat 'n kardanas meestal twee kardankoppelinge, sodat die verlengde eerste en derde dele van die driedelige kardanas ewewydig is. Dít lewer ook 'n gelykmatige oorbrag. Sommige agterwielaangedrewe voertuie (met onafhanklike vering) het egter ook homokinetiese koppelinge in die agterasse.

Sien ook
--------

* Kruiskoppeling
Die **J-reeks** is Honda se vierde produksie V6-enjinfamilie wat in 1996 bekendgestel is, na die C-reeks, wat bestaan uit drie verskillende weergawes. Die J-enjinreeks is in die Verenigde State deur Honda se eie ingenieurs ontwerp. Dit word vervaardig in Honda se Anna, Ohio en Lincoln, Alabama, enjinaanlegte.

Dit is 'n 60° V6-enjin – Honda se bestaande C-reeks was 90°-enjins. Die J-reeks is ontwerp vir dwarsmontering. Dit het 'n korter boorspasie (98 mm), korter suierstange en 'n spesiale kleiner krukas as die C-reeks om die grootte daarvan te verklein. Alle J-reeks-enjins is ontwerp as petrolaangedrewe SOHC- 4 kleppers met VTEC-veranderbare kleptydreëling.

'n Unieke kenmerk van sommige J-familie-enjinmodelle is Honda se Variable Cylinder Management (VCM)-stelsel. Die stelsel maak gebruik van VCM om een silinderbank onder ligte vragte uit te skakel en die V6 in 'n Inlyndriesilinder te verander. Sommige weergawes kon een bank silinders of een silinder op teenoorgestelde banke afskakel, wat driesilinder-gebruik onder ligte vragte en viersilinder-gebruik onder mediumvrag moontlik maak.

J25A
----

Die **J25A** is slegs in die plaaslike Japannese Inspire / Sabre- modelle gebruik. Die J25A verplaas 2.5 L (2 495 cc). Die boor en slag is 86 x 71.6 mm. Die J25A het 'n kompressieverhouding van 10,5:1 en is 'n SOHC VTEC-ontwerp. Die lewering is 149 kW teen 6200 opm en 240 Nm se wringkrag teen 4600 opm. Dit het 'n veranderlike inlaatspruitstuk om die wringkragoptimalisering oor verskillende enjinsnelhede en enjinrespons te optimaliseer.

J30A
----

Die J30A verplaas 2,997 cc (3.0 L) en is 'n SOHC VTEC-ontwerp. Die boor en slag is 86x86 mm. Die uitset vir die liggewig (werklike vollediglopende enjin insluitend vliegwiel, minus aansitter is 152 kg) 110 kg J30A1 is 157 kW teen 5500 opm en 271 Nm se wringkrag by 4800 opm. Die J30A4 se uitset is na 180 kW en 287 Nm opgestoot met behulp van 'n VTEC-stelsel, 'n hoër kompressieverhouding (10.0:1) en 'n nuwe uitlaatspruitstuk wat in een stuk met die silinderkop gegiet word. Dit weeg 9 kg minder en is 'n duim korter as die J30A1. Hierdie weergawe is op die Ward se 10 beste enjins gelys vir 2003 en 2004. Die IMA-hibriedweergawe was op die lys vir 2005. 

In 2006 het Honda die J30A5 geskep om die 30ste herdenking van die Accord te vier. Dit het die kraglewering tot 182 kW en 286 Nm se wringkrag verhoog. Volgens Honda is die verbeterde kraglewering verkry deur veranderings aan die lugvloei van die inlaat- en uitlaatstelsel.

J32
---

Die **J32A** verplaas 3,210 cc (3.2 L) en is 'n SOHC VTEC-ontwerp. Die boor en slag is 89x86 mm. Die uitset is 168 kW teen 5600 opm en 294 Nm teen 4700 opm vir die J32A1, met die J32A2 wat die lewering verhoog tot 194 kW teen 6200 opm en 315 Nm teen 3500-5500 opm. 'n Aggressiewer nokas, meer vryvloeiende inlaat/uitlaat en 'n 2-stap inlaatspruitstuk het 'n 25 kW verhoging oor die J32A1 gebied. Die J32A3 se lewering in die TL 2004/2005 is 201 kW. Die J32A3 bevat 'n uitlaatspruitstuk wat uit een stuk saam met die silinderkop gegiet is, wat die eerste keer op die J30A4 bekendgestel is.

 J35Z2
**Ptolemeus XIV Filopator** (Grieks: Πτολεμαῖος Φιλοπάτωρ; omstreeks 59-44 v.C.) was van 47 v.C. tot met sy dood in 44 v.C farao van Egipte en een van die laaste lede van die Ptolemeïese dinastie. Hy was die seun van Ptolemeus XII Auletes en die broer en medeheerser van Cleopatra VII.

Biografie
---------

Hy en Cleopatra was getroud, maar sy het haar verhouding met die Romeinse dikatator Julius Caesar voortgesit. Ptolemeus het waarskynlik net in naam regeer, volgens die Egiptiese tradisie, terwyl Cleopatra die eintlike gesag gehad het.

Op 15 Maart 44 v.C. is Caesar in Rome vermoor deur 'n groep samesweerders. Ptolemeus is ook kort daarna dood. Volgens 'n inskripsie het hy op 26 Julie 44 v.C. nog gelewe. Cleopatra het haar broer vermoedelik laat vermoor om hom te vervang met sy nefie Ptolemeus XV Caesarion, haar seun by Caesar. Caesarion is op 2 September 44 v.C. as medeheeser aangewys.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
'n Skemer-uitsig oor Waikiki-strand **Waikiki** [ʋaikiːkiː] is 'n stadswyk van Honolulu (Hawaii, Verenigde State) aan die suidkus van die eiland Oahu met 'n oppervlak van twee vierkante kilometer en 19 720 inwoners (2000). 

Waikiki lê in die suidooste van Honolulu en strek van die Ala Wai-kanaal (wat gegrawe is om die vroeëre moerasgebiede droog te lê) in die weste en noorde tot by die bergspits Diamond Head in die ooste. Die naam beteken in Hawaiiaans letterlik "Spuitende Water" en verwys na die bronne en stroompies, wat vroeër in die moerasgebiede uitgemond en Waikiki van die binneland geskei het.

Waikiki, die bekendste toeristeoord van Hawaii, het al eeue lank as 'n ontspanningsplek gedien en is veral deur die Hawaiiaanse koninklike gesin as 'n rusplek gebruik. Vandag word die buurt met sy talle wolkekrabber-hotelle (waaronder die *Hilton Hawaiian Village*, die *Halekulani*, die *Hyatt Regency Waikiki* en die *Sheraton Waikiki*, asook historiese hotelle uit die vroeë 20ste eeu soos die *Moana Surfrider Hotel* en die *Royal Hawaiian Hotel*) as die sentrum van Hawaii se toerismebedryf beskou. Die buurt beskik naas sy luukse hotelle ook oor 'n dieretuin, 'n akwarium en talle winkels.

Waikiki-strand is een van die mees bekendes ter wêreld en spog sedert 2001 met gratis rolprent-vertonings op 'n 30-voet-skerm ("*Sunset on the Beach*").

Geskiedenis
-----------

Die Moana-hotel*The Royal Hawaiian Hotel*Waikiki was oorspronklik net 'n smal strepie land, wat deur moerasgebiede, visdamme en rys- en tarovelde gekenmerk was. Met die bou van die Ala Wai-kanaal is die moerasgebiede in 1922 drooggelê, en die gebied het vinnig tot Hawaii se belangrikste toeristeoord ontwikkel.

Klein herberge het reeds teen die einde van die 19de eeu ontstaan, en in 1901 is die eerste groot hotel, die *Moana*, geopen. Die historiese houtgebou huisves tans die *Sheraton Moana Surfrider*-hotel. Later is die *Royal Hawaiian* bygevoeg (wat weens sy pienk fasade ook die *Pink Palace* genoem word), en Waikiki het daarna dekades lank 'n bestemming vir welgesteldes gebly. Waikiki se vermaaklikhede was beperk tot hula-dansopvoerings en seuns, wat op die strand hulle ukuleles gespeel het.

Die massatoerisme het tot die oprigting van talle wolkekrabbers met hotelle en woonstelle gelei, en Waikiki bied nou meer as 30 000 hotelbeddens (per nag) vir sowat twee miljoen besoekers per jaar aan. In 1988 is die gebied gedeeltelik herbou; die Kalakaua-laan is verbreed en palms is aangeplant om die buurt se voorkoms te verfraai.
**Henry Ford II** (1917–1987), ook bekend as "HF2" of "*Hank the Deuce*", was die oudste seun van Edsel Ford en die oudste kleinseun van Henry Ford. Hy was die president van die Ford Motormaatskappy (1945–1960), voorsitter en hoofuitvoerende beampte (1960–1979) en die voorsitter vir 'n paar maande daarna. Onder sy leierskap het die Ford Motormaatskappy in 1956 'n openbaarverhandelde korporasie geword. Van 1943 tot 1950 het hy ook as president van die Fordstigting gedien.

Beknopte biografie
------------------

Henry Ford II is op 4 September 1917 as die seun van Eleanor Clay Ford en Edsel Ford in Detroit, Michigan gebore. Hy en sy broers, Benson en William en sy suster Josephine, het in 'n welvarende familie grootgeword. Hy gradueer in 1939 van *The Hotchkiss School* en later van die Yale-universiteit, waar hy 'n personeellid van *The Yale Record* (die kampus se humortydskrif) was.

Toe sy pa (destyds die president van Ford) in Mei 1943 tydens die Tweede Wêreldoorlog aan kanker oorlede is, was Henry in die Amerikaanse Vloot en kon hy nie beheer van die maatskappy oorneem nie. Die bejaarde en siek Henry Ford, die maatskappy se stigter, het ingespring om uit te help, maar was nie meer in staat om die besigheid suksesvol te bestuur nie. Teen die einde van die oorlog het produksie begin daal en pres. Franklin D. Roosevelt het 'n regeringsoorname oorweeg om voortgesette produksie vir die oorlog te handhaaf, maar die idee is nooit tot uitvoering gebring nie.

Henry Ford II verlaat die vloot in Julie 1943 en word 'n paar maande later as 'n bestuurder by die maatskappy aangestel. Twee jaar later, op 21 September 1945, neem hy die maatskappy se leisels oor.

Op 1 Oktober 1982 tree Ford formeel af, nadat hy die maatskappy se verpligte aftree-oudedom van 65 bereik het. Hy is egter tot sy dood in 1987 as die maatskappy se hoogste gesag beskou.

Ford is op 29 September 1987 in die Henry Ford Hospitaal aan longontsteking oorlede. Hy was toe 70 jaar oud.
***Shenzhoupterus chaoyangensis*** is 'n pterosourus wat tydens die Vroeë Kryt-periode geleef het in die gebied van die huidige Volksrepubliek China.

Die spesie is in 2008 beskryf deur Lü, Unwin en Zhang op grond van 'n volledige fossiel uit die Jiufotang-formasie (vroeë Aptium, ongeveer 120 miljoen jaar gelede) in die provinsie Liaoning. Die genusnaam verbind 'n ou naam vir China, 神州 of *Shenzhou*, "die Goddelike land", met die Griekse *pteron*, "vlerk", wat baie in pterosourusname gebruik word. Die spesienaam verwys na die Sjinese distrik Tsjaojang, waar die fossiel gevind is.

Die holotipe, **HGM 41HIII-305A** (in die Henan-geologiemuseum in Zhengzhou), bestaan uit 'n enkele plaat, wat baie goed bewaar is, van 'n ongeskonde geraamte insluitende die skedel. Die geheel rus op sy kant wat tot gevolg gehad het dat vlerke, rompdele en pote deurmekaar lê. Die beendere is baie platgedruk.

*Shenzoupterus* het 'n vlerkspan van 140 cm gehad en was tandloos. Die skedel was relatief groot, 225 mm en langer as die hele werwelkolom, en het 'n groot en hoë fenestra nasoantorbitalis (opening vir die oogbank), wat van die punt van die snawel deurloop tot aan die eweneens hoë plato; tesame vorm hulle 'n bol en hoë kamvormige struktuur op die kop wat in 'n skerp punt eindig. Die snawel was redelik kort en spits. Die oogkasse was klein en redelik laag geleë. Die nekwerwels was saam langer as die romp. Die rugwerwels was nie vergroei in 'n notarium nie. Die vlerkvingers was kort. Die pote was 32 cm lank. Die vergroeiing van die bene dui op 'n taamlik jong, maar nie meer vinnig groeiende, eksemplaar.

*Senzhoupterus* is na 'n ontleding deur die beskrywers geplaas in 'n nuwe klade, Chaoyangopteridae, saam met *Chaoyangopterus*, *Jidapterus*, *Eoazhdarcho* en *Eopteranodon*.
*Hierdie naam is volgens die Oos-Slawiese gebruik; die patroniem is Aleksandrowitsj en die van is Romanof.*

**Groothertog Paul Aleksandrowitsj van Rusland** (Russies: Павел Александрович; 3 Oktober 1860 - 28 Januarie 1919) was die sesde oudste seun en jongste kind van Aleksander II van Rusland en sy eerste vrou, Maria Aleksandrowna (Marie van Hesse). Hy was die broer van tsaar Aleksander III en die oom van Nikolaas II, Rusland se laaste keiser.

Lewe
----

Groothertog Paul en sy broer groothertog Sergei Aleksandrowitsj.
Groothertog Paul was in die Russiese weermag, ’n generaal in die Kavallerie en ’n ridder van die Orde van Sint Andreas. In 1889 is hy met prinses Alexandra van Griekeland, sy kleinniggie aan vaderskant, getroud. Die paartjie het ’n dogter en seun gehad, maar Alexandra is ná die geboorte van hulle tweede kind oorlede. 

Die binnehof van die Petrus-en-Paulusfort, 1920.
Paul het daarna ’n verhouding met die getroude Olga Walerianowna Karnowitsj aangeknoop. Ná Olga se egskeiding is sy en Paul in 1902 te midde van sterk teenkanting van sy familie getroud. Omdat hy ’n morganatiese huwelik met ’n geskeide vrou aangegaan het ondanks ’n verbod deur die tsaar, is Paul uit Rusland verban en van sy titels en voorregte ontneem. Tussen 1902 en 1914 het hy in bannelingskap in Parys, Frankryk, gewoon saam met sy tweede vrou en hulle drie kinders. In die lente van 1914 het hy en sy gesin na Rusland teruggekeer.

Gedurende die laaste dae van die tsaristiese bewind was hy een van die min lede van die Romanof-familie wat na aan die tsaar en sy vrou, Aleksandra Fjodorowna, gebly het. Ná die val van die Russiese Keiserryk en tydens die bewind van die oorgangsregering het Paul aanvanklik in sy paleis in Tsarskoje Selo bly woon. Toe die Bolsjewiste die regering oorneem, is hy in hegtenis geneem. 

Hy is in Januarie 1919 saam met ander Romanof-familielede in die binnehof van die Petrus-en-Paulusfort doodgeskiet en sy lyk is in ’n gesamentlike graf gegooi.

Sien ook
--------

* Lys van groothertoë van Rusland
* Huis van Romanof
*Hierdie naam is volgens die Oos-Slawiese gebruik; die patroniem is Aleksandrowitsj en die van is Romanof.*

**Groothertog Sergei Aleksandrowitsj** (Russies: Сергей Александрович; 11 Mei [O.S. 29 April] 1857 – 17 Februarie [O.S. 4 Februarie] 1905) was die vyfde oudste seun en sewende oudste kind van keiser Aleksander II van Rusland. Hy was ’n invloedryke figuur tydens die bewind van sy broer keiser Aleksander III en sy broerskind keiser Nikolaas II, wat ook sy swaer was deur Sergei se huwelik met Elisabeth, die suster van keiserin Aleksandra.

Lewe
----

Groothertog Sergei en sy vrou, Elisabeth.
Vanweë die groothertog se opvoeding het hy baie belanggestel in die kuns en kultuur. Nes die ander manlike lede van die Huis van Romanof het hy ’n militêre loopbaan gevolg. In 1882 het sy broer Aleksander III hom aangestel as bevelvoerder van die 1ste Bataljon Preobrazjenski-lyfwagregiment, ’n pos wat hy tot in 1891 beklee het. In 1889 is hy bevorder to die rang van generaal-majoor. 

Hy is in 1884 getroud met prinses Elisabeth van Hesse-Darmstadt, ’n kleindogter van koningin Victoria. Hulle het nie kinders gehad nie, maar het die voogde geword van sy broer groothertog Paul Aleksandrowitsj se twee kinders: groothertogin Maria Pawlowna en groothertog Dmitri Pawlowitsj. 

Tussen 1891 en 1905 was Sergei goewerneur-generaal van Moskou. Sy reputasie het effens skade gelei nadat hy daarvan beskuldig is dat hy deels verantwoordelik was vir die Chodinka-tragedie, wat tydens die viering van Nikolaas II se kroning tot die dood van duisende inwoners gelei het. As goewerneur-generaal van Moskou was hy aan die begin sy loopbaan verantwoordelik vir die uitsetting van Moskou se 20 000 Jode, en hy het ’n studentebeweging onderdruk om die verspreiding van rewolusionêre idees te keer. Weens sy konserwatiewe beleidrigtings, wat selfs deur mense van sy tyd as esktreem beskou is, is hy as ’n reaksionêr beskou. 

In 1894 het Sergei lid van die Staatsraad geword en in 1896 is hy bevorder tot luitenant-generaal en bevelvoerder van die militêre distrik Moskou. Nadat ’n terroriste-organisasie hom geteiken het, is hy in 1905 in die Kremlin in ’n sluipmoordbomaanval vermoor.

Sien ook
--------

* Lys van groothertoë van Rusland
* Huis van Romanof
**Henry Jaynes Fonda** (16 Mei 1905 – 12 Augustus 1982) was ’n Amerikaanse akteur wat ’n loopbaan van ses dekades op die verhoog en in rolprente gehad het.

Loopbaan
--------

Fonda het vroeg al op Broadway bekend geraak. Hy het sy Hollywood-debuut in 1935 gemaak en het van krag tot krag gegaan nadat hy vir ’n Oscar benoem is vir die rol van Tom Joad in *The Grapes of Wrath*, ’n 1940-rolprentverwerking van John Steinbeck se roman oor ’n gesin van Oklahoma wat wes trek. Hy het daarna in klassieke prente soos *The Ox-Bow Incident*, *Mister Roberts* en *12 Angry Men* gespeel. Later wat hy te sien in donkerder epiese flieks soos *Once Upon a Time in the West* en ligte gesinskomedies soos *Yours, Mine and Ours*, saam met Lucille Ball.

In 1981 het hy die Oscar gewen sy spel in sy laaste prent, *On Golden Pond*, waarin hy saam met sy dogter, Jane Fonda, verskyn.

Sy seun, Peter Fonda, kleindogter Bridget Fonda en kleinseun Troy Garity is ook akteurs. In 1999 was Fonda op die Amerikaanse Rolprentinstituut se lys van 100 beste sterre van alle tye.
**Peter Parler** (ook bekend as *Peter von Gemünd*, Parlerius, Parlerz; Tsjeggies: *Petr Parléř*, Latyn: *Petrus de Gemunden in Suevia*; \* 1330 of 1333 in Gmünd, † 13 Julie 1399 in Praag) was 'n Duits-Boheemse beeldhouer en argitek uit die befaamde Parler-familie van meesterbouers wat, saam met sy vader, Heinrich Parler, bekendheid verwerf het as een van die invloedrykste en vernaamste Gotiese ambagsmanne en katedraalboumeesters in Middeleeuse Europa.

Parler het sy opleiding in sy geboortestad Schwäbisch Gmünd ontvang en was gedurende sy loopbaan betrokke by 'n verskeidenheid laat Middeleeuse bouprojekte in onder meer Straatsburg, Keulen en Neurenberg. In 1356 het Parler hom in Praag gevestig, die hoofstad van die Koninkryk Boheme en destydse keiserlike setel van die Heilige Romeinse Ryk. Hier het twee van sy mees befaamde werke ontstaan - die Karelsbrug en die Sint-Vituskatedraal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15043379h (data)
* GND: 118789708
* ISNI: 0000 0001 1748 0598
* LCCN: n81037344
* NKC: jn20000720217
* NLI: 000435710
* NTA: 214084345
* RKD: 316097
* SUDOC: 074446002
* ULAN: 500009221
* VIAF: 18018545
* WorldCat Identities: lccn-n81037344

 |
*Hierdie artikel handel oor die rolprent. Vir die boek deur Boris Pasternak, sien Dokter Zjiwago.*

***Doctor Zhivago*** (Russies: До́ктор Жива́го; Afrikaans: Dokter Zjiwago) is ’n epiese drama-romanse-oorlog-rolprent van 1965 wat deur David Lean geregisseer is en losweg op ’n roman van Boris Pasternak gegrond is. Dit was dekades lank gewild en is sedert 2010 die agtste mees winsgewende rolprent van alle tye in Amerika as inflasie in ag geneem word.

Storielyn
---------

Die raamwerk waarbinne die rolprent afspeel, is die KGB-offisier Yevgraf Zhivago (Alec Guinness) se soektog in die Sowjetunie na die buite-egtelike kind van sy halfbroer, die dokter en digter Yuri Zhivago (Omar Sharif), en sy minnares Lara Antipova (Julie Christie). Yevgraf glo ’n jong vrou met die naam Tonya Komarovskaya (Rita Tushingham) wat by ’n damprojek werk, is dalk sy broerskind.

Yevgraf vertel Tonya die verhaal van haar pa se lewe. Dit fokus op die liefdesdriehoek tussen Yuri Zhivago, sy vrou Tonya Gromeko (Geraldine Chaplin) en sy minnares Lara en speel hoofsaaklik af in die onstuimige tydperk 1912–1923, die jare van die Eerste Wêreldoorlog, die Russiese Rewolusie, die val van die regering van tsaar Nikolaas II en die beginjare van die Sowjetunie. 

Danksy ’n balalaika ken Yevgraf haar eindelik as sy broerskind uit.

Toekennings
-----------

Die rolprent het vyf Oscars gewen en is vir nog vyf benoem, waaronder beste rolprent. Dit het Oscars gewen vir:

* Beste kunsredigering
* Beste kinematografie
* Beste aangepaste draaiboek
* Beste kostuumontwerp
* Beste musiek

Eksterne bronne
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Doctor Zhivago***. |

* *Doctor Zhivago* op IMDb
* *Doctor Zhivago* in die Turner Rolprent Databasis


|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb14291800c (data)
* IMDb: tt0059113
* LCCN: n94097500
* MusicBrainz work: e46e1123-61ce-4d0d-ada6-9b9f9da967c8
* SUDOC: 177679050
* VIAF: 184776363
* WorldCat Identities (via VIAF): 184776363

 |
Die **Mahabharata** (Devanagari: महाभारत, Sanskrit: Mahābhārata), soms **Bharata** genoem, is 'n baie uitgebreide religieuse en filosofiese epos uit Indië. Saam met die Ramayana is dit 'n belangrike kulturele hoeksteen van Hindoeïsme. Die Mahabharata is die derde grootste literêre werk ter wêreld na die epos van koning Gesar en Manas en bestaan uit 18 dele, sogenaamde *parvas*, elk onderverdeel in kleiner dele. Die titel, met die klem op bha, is afgelei van Maha (Sanskrit: groot) en Bharata (Sanskrit: Indië / wêreld / alles, en in die wortel bharat "om (die wêreld) te dra") Mahabharata beteken dus iets soos "Indië, die groot" of "die hele wêreld", of "groot stut". Die werk is deel van die sogenaamde *itihasa* (letterlik: dit wat gebeur het) en bevat in sy mees uitgebreide weergawe meer as 100 000 verse, wat dit ongeveer vier keer so lank as die Bybel maak en sewe keer so lank as die Ilias en die Odussee.

Agtergrond en geskiedenis
-------------------------

Vyasa dikteer aan  Ganesja die Mahabharata (17de eeuse illustrasie uit Rajasthan)
Die legende lui dat die epos gedikteer is deur die wysgeer Vyasa, wat na bewering die getuie self gesien het en wat homself as een van die groot dinastiese karakters in die epos plaas.

Dit is hy wat self sorg vir die instandhouding van die dinastie: sien hieronder by *niyoga*. So nou en dan kom Vyasa self in die verhaal om dit 'n bietjie aan te pas. Dit skep 'n vreemde soort "*deus ex machina*". Dit speel met oorsaaklikheid as gevolg van die feit dat die skrywer (as skrywer) self die verhaal nie anders maak nie. Maar Vyasa "as" 'n skrywer (in die verhaal) gaan die storielyn waarmee hy self vorendag gekom het, deurbreek. Soms kyk hy saam met ander hoofkarakters na die ontwikkelinge in die verhaal. Soms merk hy op dat dinge net moet gaan soos dit is en soms blyk dit dat veranderinge moontlik is. Dit lyk asof hierdie narratiewe tegniek speel met die kontras tussen vrye wil en oorsaaklikheid.

In die eerste deel van die Mahabharata word dit duidelik gemaak dat dit Ganesja (die Hindoe-godheid met die kop van 'n olifant) was wat die epos in opdrag van Vyasa geskryf het. Ganesja is altyd teenwoordig as iets nuuts ontstaan en wanneer daar keuses gemaak moet word. Daar is standbeelde van Ganesja by verskeie kruisings in Indië.

In die eerste millennium vC is die Mahabharata mondelings oorgelewer deur reisende sangers en priesters. Dit het dit moontlik gemaak om voortdurend nuwe verhale in te voeg en streeksvariasies na vore te bring. Die sentrale verhaal het egter ongeveer dieselfde gebly. Omstreeks 350 nC. dit is die eerste keer in sy geheel in Sanskrit opgeneem. Na die jaar 1000 verskyn ook weergawes in baie ander tale van die Indiese subkontinent.

Die huidige Mahabharata is na bewering voorafgegaan deur 'n baie korter werk genaamd *Jaya* (Oorwining). Dit is moeilik om die gebeure in die verhaal te dateer. Min mense kan die gebeure in Indië rondom 1500 vC betroubaar bevestig. Daar is 'n paar spesiale astronomiese gebeure (soos verduisterings) in die Mahabharata, wat volgens sommige navorsers kan dui op 'n datum rondom 1478 vC. of 3100 vC.
Die **Wayback Machine** is 'n digitale argief van die Wêreldwye Web en ander inligting op die Internet. Die diens stel mense in staat om webblaaie te argiveer en geargiveerde bladsye oor tyd op te roep. Dit is veral handig om bladsye wat nie meer bestaan nie, op te soek.

Die argief word deur *Internet Archive* ('n nie-winsgewende organisasie wat in San Francisco in die VSA gesetel is) bestuur. Dit is deur Brewster Kahle en Bruce Gilliat begin, en word met behulp van *Alexa Internet* instand gehou. Hulle visie is om die hele Internet te argiveer.

Die organisasie argiveer bladsye sedert 1996 op hulle Linux-bedieners. Hulle besoek geargiveerde bladsye elke paar weke of maande en skep 'n nuwe weergawe as die inhoud daarvan verander het. Gebruikers word ook toegelaat om skakels vir aktivering in te voer. Die oogmerk is om inligting, wat andersins verlore kan gaan wanneer 'n webwerf verander of gesluit word, vas te vang.

Gebruik
-------

Wys 'n kalender wat die weergawes van 'n geargiveerde bladsy wys:

* 

Sien hoe 'n bladsy in die verlede (in die geval, die Afrikaanse Wikipedia op 29 Januarie 2004) gelyk het:

* 

Om 'n URL te argiveer:

*
Die lawameer by die Nyiragongo-vulkaan in die Republiek die Kongo in 'n gesmelte stadium.
Die lawameer by die Erta Ale-vulkaan in Ethiopië.
Die lawameer van Halemaʻumaʻu by Kīlauea, Hawaii.
'n Lugfoto van die lawameer in die Pu’u ’Ō’ō-krater aan Kīlauea se oostelike skeursone.
'n **Lawameer** is 'n groot volume lawa, gewoonlik gesmelte basalt, wat in 'n vulkaanopening, vulkaankrater of breë depressie voorkom. Die term word gebruik vir beide lawamere wat heeltemal of gedeeltelik gesmelt is en dié wat gestol is. Laasgenoemde word soms "bevrore" of "gestolde" lawamere" genoem.

Vorming
-------

Lawamere kan op een van drie maniere gevorm word:

* van een of meer openinge in 'n krater waaruit genoeg lawa uitbars om die krater gedeeltelik te vul;
* wanneer lawa in 'n krater of breë depressie in vloei en dit gedeeltelik vul; of
* in 'n nuwe opening wat verskeie weke of langer aanhoudend lawa uitspuit en stadigaan 'n krater opbou wat hoër as die omringende grond is.

Die meer kan óf 'n konstante hoogte handhaaf, soos met die Mauna Ulu-uitbarsting van Kīlauea in Hawaii in 1967-'71, óf afwisselend daal en styg, soos met die Puʻu ʻŌʻō-uitbarsting van Kilauea in 1983-'84, met 'n periode van 5-20 minute. In laasgenoemde geval het die lawa vinnig in die opening teruggesak voor die begin van 'n nuwe fase van aktiwiteit in die meer.

Kīlauea het al baie jare lank twee volhardende lawamere: een in die Halemaʻumaʻu-opening in die kaldera op die kruin en nog een in die Puʻu ʻŌʻō-keël aan die oostelike skeursone van die vulkaan. In Mei 2018 het albei mere verdwyn as gevolg van 'n toename in aktiwiteit in Kīlauea se oostelike skeursone. Die lawameer by Halemaʻumaʻu het in Desember 2020 teruggekeer, nadat Kīlauea vir die eerste keer in twee jaar uitgebars het. Die lawameer het gestol nadat die uitbarsting in Mei 2021 geëindig het, maar weer teruggekeer nadat vulkaanaktiwiteit by Halemaʻumaʻu op 29 September 2021 hervat het. 

Benewens sulke volhardende lawamere word ook tydelike mere (soms "lawapoele" genoem) aangetref.

Skakels
-------

* Nyiragongokrater se lawameer. Video op France 24 TV
* Video van die lawameer in Vanuatu se Marumvulkaan.

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Lawameer.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
Landskap in die Wes-Kaap, moontlik naby Riviersonderend, geteken 'William M. Timlin' (links onder)
Die **Timlin-versameling** in die William Humphreys-kunsgalery in Kimberley bestaan uit tekeninge en olie- en waterverfskilderye deur William Mitcheson Timlin.

Timlin is in die 1890's in Engeland gebore en sterf in 1943 in Kimberley. Op 19-jarige ouderdom het hy na Kimberley gekom en word daar 'n vakleerling by en later vennoot van die argitek D.W. Greathead. Deur sy skilderye, pastelle, etse, kameë en as argitek van bekende geboue in Kimberley en as skrywer word hy in Suid-Afrikaanse kunskringe 'n bekende kunstenaar met 'n lewendige verbeelding en 'n eie kenmerkende styl. Timlin skilder in die 1920's en 1930's verskeie plaaslike landskappe en teken tydskrifvoorblaaie en boekillustrasies. Sy eie fantasietekeninge versier sy boek *The ship that sailed to Mars*. Ook doen hy in 1929 die illustrasies vir die boek *Kalaharie-kaskenades* deur die Hobson-broers. 

Timlin stal sy werke onder andere uit by die Rykskou in Wembley. Sy werke is ook te sien in galerye in Pretoria, Bloemfontein, Durban en Grahamstad.

Bibliografie
------------

* Alexander, Lucy en Evelyn Cohen: 150 South African paintings. Kaapstad: Struikhof, 1990. ISBN 0-947458-25-5
**Robert Houghwout Jackson** (13 Februarie 1892 – 9 Oktober 1954) was 'n Amerikaanse prokureur en regter wat gedien het as 'n Mederegter (*"Associate judge"*) van die Hooggeregshof van die Verenigde State van Amerika. Hy het voorheen gedien as onder andere die VSA se prokureur-generaal (Engels: *"Attorney General"*). Jackson was ook bekend om sy werk as die Hoof-aanklaer van die Verenigde State tydens die Neurenberg-verhore van Nazi oorlogsmisdadigers na afloop van die Tweede Wêreldoorlog.

Jackson was toegelaat tot die balie deur 'n kombinasie van regswerk by 'n gevestigde prokureur en deur die bywoning van regskool. Hy is die mees onlangse regter sonder 'n regsgraad om aangestel te word by die Hooggeregshof van die Verenigde State. Jackson is bekend om sy advies dat, "Enige prokureur wat sy sout werd is, die verdagte sal vertel, in geen onsekere terme, om geen verklaring aan die polisie onder enige omstandighede te maak nie," en vir sy aforisme in die beskrywing van die Hooggeregshof, "Ons is nie finaal omdat ons onfeilbaar is nie, maar ons is onfeilbaar slegs omdat ons finaal is." Jackson het 'n reputasie ontwikkel as een van die beste skrywers wat op die Hooggeregshof gedien het, asook as een van die mees toegewyde regters wat die afdwing van die *"due process"* (behoorlike proses) vereiste betref, as synde beskerming teen oorywerigheid deur federale agentskappe.
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Paleogeen | Paleoseen | Danium | **jonger** |
| Kryt | Laat | Maastricht | 66,0–72,1 |
| Campanium | 72,1–83,6 |
| Santonium | 83,6–86,3 |
| Coniakium | 86,3–89,8 |
| Turonium | 89,8–93,9 |
| Senomanium | 93,9–100,5 |
| Vroeg | Albium | 100,5–~113,0 |
| Aptium | ~113,0–~125,0 |
| Barremium | ~125,0–~129,4 |
| Hauterivium | ~129,4–~132,9 |
| Valanginium | ~132,9–~139,8 |
| Berriasium | ~139,8–~145,0 |
| Jura | Laat | Titonium | **ouer** |
| Die verdeling van die Kryt (IKS). |

Die **Barremium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as ’n geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Kryt (serie/epog Vroeë Kryt). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 129,4 tot 125 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Hauterivium, en gevolg deur die Aptium.

Naam en definisie
-----------------

Die Barremium is in 1873 deur Henry Coquand genoem na Barrême in die Franse département Alpes-de-Haute-Provence. 

Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die ammoniete *Spitidiscus hugii* en *S. vandeckii*, en die bokant deur die eerste voorkoms van die magnetiese chronosone M0r. Die etage word onderverdeel in 11 sones volgens die voorkoms van ammonietsoorte.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
Michael Phelps tydens die Olimpiese Somerspele 2016 in Rio de Janeiro
Michael Phelps as die Verenigde State se vlagdraer tydens die Olimpiese Somerspele 2016 in Rio de Janeiro
**Michael Fred Phelps II** (Baltimore, 30 Junie 1985) is 'n Amerikaanse swemmer. Hy het oor sy loopbaan altesaam 23 goue Olimpiese medaljes ingepalm, meer as enige ander atleet in die geskiedenis van die moderne Spele.

Somerspele van 2004
-------------------

Phelps het tydens die Olimpiese Somerspele van 2004 agt medaljes verower. Ses hiervan was goue medaljes.

Somerspele van 2008
-------------------

Tydens die Olimpiese Somerspele van 2008 het hy nog agt goue medaljes gewen. Dit besorg aan hom die rekord vir die meeste goue medaljes tydens 'n enkele Olimpiese Spele gewen - 'n totaal van agt, een meer as Mark Spitz, die vorige rekordhouer.

Somerspele van 2012
-------------------

Phelps het tydens die Olimpiese Somerspele van 2012 ses medaljes verower. Vier hiervan was goue medaljes.

Somerspele van 2016
-------------------

Phelps het tydens die Olimpiese Somerspele van 2016 vyf goue medaljes gewen. Tydens die openingseremonie het hy as draer van die Amerikaanse vlag opgetree.
Ds. M.P. Loubser.
Ds. Loubser se grafsteen word onthul op Durbanville. Die datum en mense op die foto is onbekend.
Ds. **Marthinus Petrus Loubser** (Koeberg, naby Kaapstad, 16 September 1876 - 9 Junie 1942) was 'n baanbreker op kerklike gebied in Oos-Afrika en 'n predikant in die Nederduitse Gereformeerde Kerk.

Ná sy skoolopleiding het Loubser hom aan die Normaalkollege in Kaapstad vir die onderwys bekwaam en op verskeie plekke skoolgehou. Hy het hom egter tot die evangeliebediening geroepe gevoel en daarom is hy na Stellenbosch om aan die Kweekskool in die teologie te studeer. In 1909 is hy georden en het dadelik na Oos-Afrika vertrek waar hy gewerk het tot 1914, en toe weer van 1925 tot 1935.

Gedurende die tydperk van 1918 tot 1921 het hy in die destydse Suidwes-Afrika in die bediening gestaan. Ook die Afrikaners in Ghansiland, Betsjoeanaland, het hy gereeld besoek. Sy hele bediening was hy dus op die voorposte.

In Brits-Oos-Afrika het hy 'n unieke plek ingeneem. Hy was die eerste leraar van die NG Kerk wat hom permanent in daardie deel van die wêreld gevestig het. Op alle terreine van die samelewing het hy hom met aansteeklike geesdrif beywer vir die Afrikaanse gemeenskap van dié afgeleë gebied. Hy was die spil waarom alles gedraai het.

Op opvoedkundige gebied het hy baanbrekerswerk gedoen. Hy het hom beywer vir die bou van skole en het onderwysers uit die Unie gelok. Die Van Riebeeckskool is egter eers ná sy dood op 6 April 1952 op Thomson's Falls in gebruik geneem. Veral die skool op Broederstroom is veel aan hom verskuldig, asook die skool op Eldoret waar hy Afrikaans erken gekry het.

Op kerklike gebied was hy vir sy volk in die vreemde 'n steunpilaar. Hy was verantwoordelik vir die bou die eerste NG kerk in Oos-Afrika, die NG gemeente Vergenoeg se kerkgebou op Eldoret. Die NG gemeente Loubser is in 1945 na hom genoem. In Suidwes-Afrika moes hy dikwels per oskar reis om met die Afrikaners in aanraking te kom.

Weens verskeie aanvalle van malaria moes hy in 1935 na die Unie terugkeer. Hy het nooit getrou nie, maar was wel verloof aan 'n vrou wat hy in Oos-Afrika aan die dood afgestaan het. Ds. Loubser was die skrywer van 'n boekie, *Onse uitgewekene*.

Bronne
------

* (af)  Meiring, Piet. 1977. *Kronieke van 'n Kerk*. Pretoria: P.M.P.
Die **Radcliffe-sterrewag** in Pretoria het in die middel van die 20ste eeu (1950s) die grootste teleskoop suid van die ewenaar gehuisves.

Hierdie sterrewag is aan die suidoostekant van Fort Klapperkop en oos van die Groenkloof-natuurreservaat. Onder die silindervormige koepel is die 74-duim-reflektor-teleskoop waarmee die suidelike hemelruim bespied is. Aandag is veral gewy aan ‘n studie van die Melkweg en verskeie ontdekkings is gemaak.

Dr. John Radcliffe was in die 17de eeu die hofarts vir lede van die Britse koninklike familie. Hy het in sy boedel ‘n bedrag geld nagelaat vir die oprigting van ‘n sterrewag in Oxford, Engeland. Kort na 1770 is dit opgerig, maar weens die ontwikkeling van die stad het lug- en ligbesoedeling die waarnemings van die sterrewag al hoe meer bemoeilik. 

Daar is toe besluit om die sterrewag na Pretoria te verskuif omdat daar 250 tot 300 dae per jaar wolkelose nagte ervaar word. In 1937 is dit buite Pretoria opgerig op ‘n terrein van 57 akker wat deur die stadsraad geskenk is. Dit was boonop ‘n 200 m bo die stadsligte. Die terrein was uiters geskik vir die bestudering van die uitspansel. Weens toestande rondom die Tweede Wêreldoorlog was dit eers in 1951 in volle werking.

Bibliografie
------------

* Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 5, nr. 2, November 1955.