recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Sakrivier**, die habitat van die oewerkonyn, is die langste nie-standhoudende rivier in die Karoo van Suid-Afrika.

Stroomgebied
------------

Die rivier ontspring op 1 830 m bo seevlak in die Nuweveldberge, op die noordoosgrens van die Karoo Nasionale Park, net oos van die Moltenopas en 13 km noordwes van Beaufort-Wes. Dit vloei noordoos van Fraserburg verby, deur die dorp Williston, verby die spoorwegeindpunt Sakrivier en deur die dorp Brandvlei. In verskeie panne ("vloere") versprei die vloedwaters en verdamp of sak in die grond weg, vandaar die naam Sakrivier. Op ongeveer 460 km van sy oorsprong kom die rivier tot sy einde in Grootvloer tussen Brandvlei en Kenhardt. Uit die Roggeveld vloei die water van die Visrivier en sy grootste sytakke, die Renosterrivier en die Rietrivier, verby Kootjieskolk. In die omgewing van die spoorweghaltes Tontelbos en Sakrivier sluit die Vis by die Sakrivier aan. Hierdie is 'n afgeleë dunbevolkte landstreek.

Reënval
-------

Die karige neerslag oor die opvanggebied en stroomgebied wissel tussen 'n 120 tot 250 mm per jaar. By hoogste uitsondering vloei die rivier meer as 20 dae per jaar.

Flora en fauna
--------------

Doringbome, gannabos en riet is volop. Daar is geen inheemse bome langs die rivier nie, maar wel populiere en wilgers wat skadu verskaf. 
Boere by Fraserburg het in die eerste dekade van die eeu die Sakrivier Bewaararea van 120 000 ha gestig om die oewerkonyn te beskerm.

Boerdery
--------

Die rivier en sy sytakke bring in 'n goeie reënseisoen miljoene ton vrugbare grond en water van die berge na die vloedvlaktes en vloere van die noordwestelike deel van die Noord-Kaap. Sedert laat in die 19de eeu is ook hier soos langs die Nyl saaidamme gebruik waar lae walle keer dat vloedwater vinnig terugloop en eerder insak. Een vloed was genoeg om te saai en die plant te laat ontwikkel tot oestyd sonder opvolgreën of besproeiing of bemesting. Soms is 'n besonder groot oes van vrugte en groente en veral koring gewen, maar baie jare was daar glad geen oes nie weens die onreëlmatige reënval, onvoorspelbare vloede, hitte, sprinkane, plantluise, krieke en ryp. Vloede het saaidamme en keerwalle verwoes en ernstige erosie veroorsaak. Weens hierdie probleme het Zak River Estates sy koringboerdery in 1944 gestaak. Teenswoordig word hier hoofsaaklik met skape en op beperkte skaal met lusern en lupine geboer. Semi-permanente poele in die rivierloop en fonteine wat helder watergate vorm, lewer hiervoor genoeg water. Verskeie plase is onbewoon.

Geskiedenis
-----------

Eerw. Johannes Kicherer van die Londense Sendinggenootskap het in 1799 die Sakrivier-sending gestig met 'n sendingstasie by Blijdevooruitzicht, 50 km noordoos van Fraserburg. Trekboere het in die omgewing van hierdie rivier hul korbeelhuise gebou.

Benedeloop
----------

Die benedeloop van die Sakrivier is bekend as die Hartbeesrivier wat verby Kenhardt en Kakamas na die Oranjerivier loop.

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: Karoo. Kaapstad: Timmins, 1955.
* Moseley, Steve: The ebb and flow of the Sakrivier. Village Life, nr. 26, Oktober-November 2007.
Die **Klein-Soenda-eilande** (Indonesies en Maleis: *Kepulauan Sunda Kecil*, "kleiner Soenda-argipel", of *Kepulauan Nusa Tenggara*, "suidoostelike argipel") is 'n argipel van ses groter en baie kleiner eilande binne die Maleise argipel wat saam met die Groot Soenda-eilande die Soenda-eilande vorm. Die ses groter eilande is Bali, Flores, Lombok, Soemba, Soembawa en Timor. Die Klein-Soenda-eilande is geleë tussen Java in die weste, Borneo in die noordweste, Soelawesi in die noorde, die Molukke in die noordooste, Nieu-Guinee in die ooste en die kontinent Australië in die suidooste.

Geografiese kaart van die Maleise argipel, bestaande uit die Groot Soenda-eilande (rooi), Klein-Soenda-eilande (groen), Molukke (blou) en Filippyne (magenta)
Nasa-Satellietbeeld van die Klein-Soenda-eilande
Kaart van die Klein-Soenda-eilande
Die Klein-Soenda-eilande word begrens deur die oop Indiese Oseaan in die suidweste, die Javasee in die noordweste, die Bali- en Floresseë in die noorde, die Bandasee in die noordooste en die Timorsee in die suidooste; binne-in die Klein-Soenda-eilande is die Savusee geleë.

Die grootste deel van die eilande word deur die eilandnasie Indonesië beslaan en is opgedeel in die provinsies Bali, Wes-Nusa Tenggara, Oos-Nusa Tenggara en Maluku (net Barat Daya-eilande en Tanimbar-eilande). Die oostelike deel van die eiland Timor behoort aan Oos-Timor, terwyl die westelike deel aan die Indonesiese provinsie Oos-Nusa Tenggara behoort.

Die Klein Soenda-eilande se geologie is gekenmerk deur baie aktiewe vulkane wat dié eilande van wes na oos gevorm het. Die vulkane behoort tot die Ring van Vuur wat die Stille Oseaan van Nieu-Seeland tot Chili omsirkel. Van die bekendste uitbarstings is dié van Tambora op Soembawa in April 1814 wat een jaar later in Europa en Noord-Amerika die Jaar sonder somer veroorsaak het.

Die Klein-Soenda-eilande het 'n bevolking van sowat twaalf miljoen. Op die eilande word veral Maleis-Polinesiese tale gepraat, maar in die oostelike dele hoofsaaklik Papoeastale. Die belangrikste godsdienste is Islam en Christendom, maar op Bali is Hindoeïsme die dominerende godsdiens en ook Lombok beskik oor 'n groot Hindoeminderheid. Oos-Timor is 'n oorwegend Rooms-Katolieke land.

Op Flores is in 2003 fossile van 'n pigmee ontdek en na die eiland *Homo floresiensis* genoem. Die klein eiland Komodo is veral vir die inheemse Komododraak (*Varanus komodoensis*) bekend.
Elvis voordat hy Richard Nixon ontmoet het, 21 Desember 1970
**Elvis-waarnemings** is berigte waarnemings van die sanger Elvis Presley na sy dood in 1977. Die samesweringsteorie dat Presley nie gesterf het nie en in plaas daarvan weggekruip het, is deur Gail Brewer-Giorgio en ander skrywers gewild gemaak.

Merkbare waarnemingseise
------------------------

Die vroegste beweerde waarneming was op die Memphis Internasionale Lughawe waar 'n man wat soos Presley lyk die naam "Jon Burrows" gebruik het, wat presies dieselfde is as wat Presley gebruik het toe hy hotelle bespreek het. 'n Reeks beweerde waarnemings het in die laat 1980's in Kalamazoo, Michigan, plaasgevind. Sulke berigte het baie openbare belaglikheid teëgekom en het voer geword vir humoristiese publikasies soos die *Weekly World News*. In Kalifornië het baie mense vermoedelik Presley in die Lego Land-pretpark gesien kort nadat dit in 1999 geopen is. Dit is later aan die lig gebring dat Elvis-navolgers as 'n aantrekkingskrag gehuur word om die beroemde sanger te herdenk.

Daar word beweer dat Presley op die agtergrond van 'n lughawe-toneel in die film Home Alone uit 1990 verskyn het. Daar word beweer dat 'n man met 'n baard, 'n coltrui en 'n sportbaadjie oor die linkerskouer van die karakter van Catherine O'Hara gesien kon word terwyl sy met 'n lugdienswerknemer stry. Die paranormale navorser, Ben Radford, het Elvis-waarneminggelowiges beantwoord met "Waarom sou jy jou dood vervals en dan in 'n gewilde film optree? Selfs as hy baie anders gelyk het, sou hy sy stem en maniere kon vermom het? "Radford is uitgedaag om die akteur te vind wat die rol gespeel het om te bewys dat dit nie Presley was nie. Hy het verduidelik dat die bewyslas op die persoon lê wat die eis instel. In 'n onderhoud met *USA Today* het die regisseur Chris Columbus geantwoord "As Elvis op die stel was, sou ek geweet het".

Nadat Radford hom uitgedaag het om die ware identiteit van hierdie ekstra te bepaal, het Kenny Biddle die man Gary Richard Grott ondersoek, wat in Februarie 2016 aan 'n hartaanval oorlede is. Biddle het Grott se seun, Roman, gevind wie verduidelik het dat sy pa inderdaad die ekstra in die lughawe-toneel van *Home Alone was*, en dat hy die regisseur Chris Columbus persoonlik geken het. As gevolg hiervan het hy in 'n aantal van sy films as ekstra verskyn, waaronder *Home Alone* .

Bill Bixby, wat saam met Presley in *Clambake* en *Speedway* verskyn het, het twee televisieprogramme aangebied om die sameswering te ondersoek: *The Elvis Files* (1991) en *The Elvis Conspiracy* (1992). Die sameswering was ook te sien in die video-speletjie uit 1990, *Les Manley: Search for the King*, waar die held probeer om Presley (wat in die speletjie bekend staan as 'die koning') te vind om 'n miljoen dollar-kompetisie te wen.
Die **identiteitsnommer** dien om die persoon as enkeling uit ‘n bevolking van miljoene in die Republiek van Suid-Afrika te identifiseer. 

Sonder om selfs ‘n foto te raadpleeg, kan feitlik enigiemand, wat van die kodes bewus was, bloot deur na die identiteitsnommer op ‘n staat of vorm te kyk, in wese aflei wat die persoon se ouderdom, Suid-Afrikaanse burgerskap, geslag en bevolkingsgroep (of dan, ras of etnisiteit) is.

Samestelling
------------

Die Suid-Afrikaanse identiteitsnommer bestaan uit 13 syfers.

**(a)** Die eerste ses syfers is die *geboortedatum* van die houer. Die eerste twee syfers is die jaartal, gevolg deur die twee syfers van die maand, en laastens twee syfers vir die geboortedag.

**(b)** Die daaropvolgende vier syfers dui die *geslag* aan. As die 7de tot 10de syfer tussen 0001 tot 4999 is, is die persoon *vroulik*. Indien die getal bo 5 000 is, is die individu as *manlik* geklassifiseer.

**(c)** Die 11de en 12de syfers verklap die bevolkingsgroep (of ras, of etnisiteit) waartoe die houer van die identiteitsdokument geklassifiseer is.

Hier volg die onderskeie bevolkingsgroepindelings (destyds tydens apartheid) soos aangetoon in ‘n openbare inligtingsbrosjure uit 1974:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **Bevolkingsgroep** | **Suid-Afrikaanse**
**burger** | **Nie-Suid-Afrikaanse**
**burger** |
| (i) | Blanke | 00 | 10 |
| (ii) | Kaapse Kleurling | 01 | 11 |
| (iii) | Kleurling van Suidwes-Afrika | 20 | 21 |
| (iv) | Maleier | 02 | 12 |
| (v) | Griekwa | 03 | 13 |
| (vi) | Sjinees | 04 | 14 |
| (vii) | Indiër | 05 | 15 |
| (viii) | Ander Asiër | 06 | 16 |
| (ix) | Ander Gekleurde | 07 | 17 |
| (x) | Baster van Rehoboth | 08 | 18 |
| (xi) | Nama van Suidwes-Afrika | 09 | 19 |

Die burgerskap kan verbeur word indien die persoon reeds in 'n ander land burgerskap verkry het. 'n Identiteitsnommer alleen kon dus nie as afdoende bewys dien vir Suid-Afrikaanse burgerskap nie, aangesien die Departement van Binnelandse Sake nie altyd hiervan ingelig is nie. Hiervoor moes die Departement self genader word om klaring te kry.

**(d)** Die 13de en heel laaste nommer is bloot ‘n kontrolenommer.

Dus, uit die nommer {\displaystyle 2709055059003} sou iemand kon aflei die persoon is ‘n blanke man en waarskynlik 'n Suid-Afrikaanse burger, gebore op 5 September 1927.

Bron
----

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
|  |
| --- |
| **Suid-Afrikaanse politiek** |
| Parlement van Suid-AfrikaNasionale VergaderingNasionale Raad van Provinsies |
| PresidentAdjunkpresidentMinistersSpeaker van die Nasionale VergaderingOpposisieleier |
| PoliticiPolitieke partye |
| Konstitusionele HofHoogste Hof van AppèlHooggeregshof |
| Verkiesings |

Die **Suid-Afrikaanse parlementsverkiesing van 1977** het op 30 November 1977 plaasgevind. Die regerende Nasionale Party onder die leierskap van Eerste Minister John Vorster het weer sy meerderheid verbeter. Die party het 134 setels behaal, 11 meer as 1974, en meer as enige party vantevore.

Die belangrikste opposisieparty was die Progressiewe Federale Party (PFP), opvolger van die Progressiewe Reformisteparty (en vroeër Progressiewe Party), wat 16,7% van die stemme, en 17 setels, behaal het. Die Nuwe Republiekparty (NRP), die opvolger van die Verenigde Party en voorheen die amptelike opposisie, het net 6,1% van die stemme behaal, 31 setels verloor en met net 10 setels beëindig.

De verregse Herstigte Nasionale Party van Jaap Marais het weer geen setels behaal.

Uitslag
-------

Setels in die Volksraad van Suid-Afrika na die 1977-verkiesing
   Nasionale Party: 134 setels

   Progressiewe Federale Party: 17 setels

   Nuwe Republiekparty: 10 setels

   Suid-Afrikaanse Party: 3 setels

   Onafhanklikes: 1 setel


| Party | Leier |  % | Setels | Verandering |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nasionale Party | John Vorster | 64,8% | 135 | +15 |
| Progressiewe Federale Party | Colin Eglin | 16,7% | 17 | +11 |
| Nuwe Republiekparty | Vause Raw | 12,1% | 10 | -31 |
| Herstigte Nasionale Party | Jaap Marais | 3,2% | 0 | - |
| Suid-Afrikaanse Party | Myburgh Streicher | 1,7% | 3 | +3 |
| Ander |  | 0,6% | 1 | +1 |
| Totaal |  | 100% | 166 | -1 |

Nasleep
-------

Minder as 'n jaar na die verkiesing het adv. Vorster op 20 September 1978 om gesondheidsredes bedank. Hy is deur sy partygenoot Pieter Willem Botha opgevolg. Vorster het staatspresident geword, maar in 1979 moes hy as gevolg van sy aandeel in die Inligtingsdebakel bedank.
|  |
| --- |
| **Suid-Afrikaanse politiek** |
| Parlement van Suid-AfrikaNasionale VergaderingNasionale Raad van Provinsies |
| PresidentAdjunkpresidentMinistersSpeaker van die Nasionale VergaderingOpposisieleier |
| PoliticiPolitieke partye |
| Konstitusionele HofHoogste Hof van AppèlHooggeregshof |
| Verkiesings |

Die **Suid-Afrikaanse parlementsverkiesing van 1933** het op 17 Mei 1933 plaasgevind. Tydens die verkiesing is 150 verteenwoordigers vir die Volksraad van Suid-Afrika verkies. 'n Paar maande voor die verkiesing vorm die regerende Nasionale Party van generaal Barry Hertzog en die grootste opposisieparty, die Suid-Afrikaanse Party van generaal Jan Smuts, 'n koalisie. Hierdie koalisie verower uiteindelik 136 van die 150 setels. Na die verkiesing vorm Hertzog 'n kabinet wat uit lede van beide hierdie partye bestaan.

Afbakening van kiesafdelings
----------------------------

Die Suid-Afrika-wet van 1909 maak voorsiening vir 'n Afbakeningskommissie om die grense van die kiesafdelings te definieer. Die verteenwoordiging per provinsie, onder die sesde verslag van 1932, word in die tabel hieronder uiteengesit. Die syfers in hakies is die aantal kiesafdelings in die vorige (1928) afbakening. As daar geen syfer tussen hakies is nie, het die aantal onveranderd gebly.

| Provinsies | Kaap | Natal | Oranje-Vrystaat | Transvaal | Totaal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kiesafdelings | 61 (58) | 16 (17) | 16 (18) | 57 (55) | **150 (148)** |

Uitslag
-------

Setels in die Volksraad van Suid-Afrika na die 1933-verkiesing
   Nasionale Party: 75 setels

   Suid-Afrikaanse Party: 61 setels

   Arbeidersparty: 2 setels

   Roos Party: 2 seats

   Onafhanklikes: 10 setels

Daar was 957 636 geregistreerde kiesers, meer as dubbeld in vergelyking met die vorige verkiesing, terwyl 323 417 mense uiteindelik gestem het (bedorwe stemme ingesluit).

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Party** | **Setels** | **Setels %** | **Stemme** | **Stem %** | **Leier** |
| Nasionale Party | 75 | 50,00 | 101 159 | 31,61 | J. B. M. Hertzog |
| Suid-Afrikaanse Party | 61 | 40,67 | 71 486 | 22,34 | Jan Smuts |
| Onafhanklikes | 10 | 6,67 | 87 321 | 27,29 | – |
| Roos Party | 2 | 1,33 | 27 441 | 8,58 | Tielman Roos |
| Arbeidersparty | 2 | 1,33 | 20 276 | 6,34 | Walter Madeley |
| Home Rule Party | – | – | 12 328 | 3,85 | – |
|  | **Totaal** | **150** |
|  |
| --- |
| **Suid-Afrikaanse politiek** |
| Parlement van Suid-AfrikaNasionale VergaderingNasionale Raad van Provinsies |
| PresidentAdjunkpresidentMinistersSpeaker van die Nasionale VergaderingOpposisieleier |
| PoliticiPolitieke partye |
| Konstitusionele HofHoogste Hof van AppèlHooggeregshof |
| Verkiesings |

Die **Suid-Afrikaanse parlementsverkiesing van 1987** het op 6 Mei 1987 plaasgevind. Dit is gehou gedurende 'n noodtoestand (krygswet) wat in 1985 afgekondig is as gevolg van (grootliks) swart opstand teen die apartheidsbeleid.

In die aanloop tot die verkiesing breek Wynand Malan weg van die regerende Nasionale Party en saam met Denis Worrall, die terugkerende ambassadeur van Suid-Afrika in Londen, vorm hulle die liberale Onafhanklike Party (OP/IP) op 'n platform van dialoog met die opposisie, insluitende die verbande ANC.

Die Konserwatiewe Party, gestig in 1981 toe dit van die Nasionale Party weggeskeur het onder die leierskap van Andries Treurnicht, het goed gevaar, en word die amptelike opposisie te koste van die Progressiewe Federale Party.

Die regerende Nasionale Party (NP) van Staatspresident P.W. Botha het weer 'n oorweldige oorwinning behaal, maar is vir die eerste keer met 'n regse opposisie gekonfronteer. Die vorige amptelike opposisie, die liberale Progressiewe Federale Party van Colin Eglin, het 6 setels verloor. Die OP/IP van Malan het een setel gewen.

Die ultrakonserwatiewe Herstigte Nasionale Party van Jaap Marais het 'n neerlaag verduur met die opkoms van die KP, en het swaar teruggeval vanaf sy posisie in 1981, en kon weer nie 'n setel wen nie. Sy enigste setel, beset deur Louis Stofberg (wat 'n tussentydse verkiesing in 1985 gewen het), is afgestaan.

Staatspresident Botha het die uitslag as 'n legitimering van sy hervormingsbeleid vertolk.

Uitslag
-------

Setels in die Volksraad van Suid-Afrika na die 1987-verkiesing
   Nasionale Party: 133 setels

   Konserwatiewe Party: 23 setels

   Progressiewe Federale Party: 20 setels

   Nuwe Republiekparty: 1 setel

   Onafhanklikes: 1 setel


| Party | Leier |  % | Setels | Verskil |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nasionale Party | P.W. Botha | 52,29% | 133 (123) | +2 |
| Konserwatiewe Party | Andries Treurnicht | 26,62% | 23 (22) | +23 |
| Progressiewe Federale Party | Colin Eglin | 14,02% | 20 (19) | -6 |
| Herstigte Nasionale Party | Jaap Marais | 3,06% | 0 (0) | - |
| Nuwe Republiekparty | Vause Raw | 1,97% | 1 (1) | -7 |
| Ander, insl. dieOnafhanklike Party | Wynand Malan | 1,32% | 1 (1) | +1 |
| Totaal |  | 100% | 178 (166) | - |

* Tussen hakies by "Setels" die regstreeks-verowerde setels. By "Verandering" die absolute verandering vanaf die 1981-verkiesing.

Nasleep
-------

In Oktober 1987 breek Wynand Malan en Denys Worrall weg en vorm die "Nasionale Demokratiese Beweging" saam met drie wegbrekende parlementariërs van die PFP. In 1989 smelt die PFP, die NDB en die Onafhanklike Party (OP/IP) saam, en vorm die Demokratiese Party, wat later groot sukses in die metropole sou behaal.
Die **Klein Vyf** is 'n groep klein wildediere wie se name elk herinner aan hul groter naamgenote in Afrika, die lede van die Groot Vyf.

Die benaming *Klein Vyf* het ontstaan nadat safaritoeriste herhaalde sukses ondervind het om die sg. *Groot Vyf* waar te neem en te fotografeer in Suidelike Afrika. Dit was na oproepe deur natuurbewaarders dat toeriste en besoekers aan bewaringsgebiede ook die kleiner — minder opsigtelike — maar steeds unieke, diere van die bosveld in Suid-Afrika herken vir wat hulle in die natuur beteken.

Die **Klein Vyf wild** van Afrika is:

* Olifantmuis: 'n klein, insekvretende soogdier met 'n lang neus. Klaasneuse is baie algemeen in Suidelike Afrika, maar word selde waargeneem.
* Buffelwewer: die buffelwewer is die maklikste om op te spoor van die klein vyf.
* Bergskilpad (Engels: *Leopard tortoise*)
* Mierleeu
* Renosterkewer.

Elke "klein" spesie staan in teenstelling in suiwer grootte tot die Groot Vyf dier, alhoewel 'n deel van sy naam ooreenkom met een van die beroemde *Groot Vyf diere*.

* Olifantmuis
* Buffelwewer
* "Luiperdskilpad"
* Mierleeu
* Renosterkewer

Sien ook
--------

* Groot vyf
* Onmoontlike vyf

Bronne
------

* Afrika se klein vyf
* Little five: showing Africa's wildlife diversity
Ds. J.P. Joubert.
Die **NG gemeente Bremersdorp** was een van twee gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Swaziland (nou Eswatini), maar dit is ingelyf by die enigste oorblywende gemeente in dié land, Goedgegun. Die gemeente se middelpunt was op Manzini, wat vroeër as Bremersdorp bekendgestaan het.

Op 14 Oktober 1944 is die gemeente gestig. Maar die wyk Bremersdorp het uitgebrei gelê en dit het spoedig geblyk dat die leraar van Chrissiesmeer nie die werk hier behoorlik kan doen nie. Toe is in medewerking met die Ring van Lydenburg besluit om die res van Swaziland wat onder die gemeente van Barberton geressorteer het ook onder Bremersdorp te sny. Die gemeente van Bremersdorp het toe die hele deel van Swaziland ingesluit wat noord van die Usuturivier Iê, 'n baie groot en uitgestrekte gebied. 

Prop. C.J. van den Berg het toe tydelik die gemeente bedien, maar het 'n beroep na Sabie aangeneem. 'n Beroep is op ds. J.P. Joubert van Lydenburg uitgebring en hy het die beroep aangeneem. Hy was geen onbekende nie aangesien hy tevore die gebied bearbei het toe hy leraar van Chrissiesmeer was. In September 1949 is hy bevestig. Die gemeente was groot en uitgestrek en daar moes dikwels van 60 tot 100 km gereis word om een huisgesin te besoek. Ook Lourenco Marques het ná dier afstigting vir bearbeiding onder dié gemeente geval en dit was amper 200 km hiervandaan. 

Tog was daar destyds in Swaziland baie tekens van uitbreiding. In 1952 berig die gemeente se medewerker in *Ons gemeentelike feesalbum*: "Die heidene leef hier aan ons deure, maar die bearbeiding is nie wat dit moet wees nie. Vir die hele Swaziland is daar maar net een sendeling, naamlik eerw. Malan, en die veld is vir hom veels te groot. In ons gemeente bearbei hy die heidene veral te Havelock-myn."

Bremersdorp was destyds ’n hulpbehoewende gemeente en is daar voorspel dat dit sekerlik nog vir 'n lang tyd so sou bly.

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
Verskeie braillealfabette word in Suid-Afrika gebruik. Vir Engels is die "Unified English Braille" aanvaar. Nege ander tale word ook in braille geskryf: Afrikaans, Ndebele, Suid-Sotho, Noord-Sotho, Swazi, Tswana, Venda, Xhosa en Zoeloe. Alle gedrukte alfabette word beperk tot die Latynse alfabet, met diakritiese tekens in sommige gevalle; net so is die braillealfabette basiese braille met bykomende selle vir diakritiese tekens.

Letters en syfers
-----------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  a of 1 |  b of 2 |  c of 3 |  d of 4 |  e of 5 |  f of 6 |  g of 7 |  h of 8 |  i of 9 |  j of 0 |
|  k |  l |  m |  n |  o |  p |  q |  r |  s |  t |
|  u |  v |  w |  x |  y |  z |

Dieselfde diakritiese tekens word in Suid-Afrikaanse tale gebruik. (Die Nguni-tale, Ndebele, Swazi, Xhosa en Zoeloe, gebruik nie diakritiese tekens nie.) Punktuasie is in al die tale soos in Engels.

Afrikaans
---------

*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Afrikaanse braille.*
Afrikaans het brailleselle vir die akuut (), gravis ( ), kappie () en deelteken (): 

  *á*,   *é*,   *í*,   *ó*,   *ú*,   *ý*
   *à*,    *è*
  *ê*,   *î*,   *ô*,   *û*
  *ë*,   *ï*,   *ö*,   *ü*

Suid-Sotho en Tswana
--------------------

Suid-Sotho en Tswana behandel die omgekeerde kappie soos ’n akuut: 

  *ê*,   *ô*, :  *š*

Venda
-----

Venda het ’n unieke sel () vir die onderlynkappie en behandel *ṅ* soos ’n akuut: 

  *ḓ*,   *ḽ*,   *ṋ*,   *ṅ*,   *ṱ*

Bronne
------

* UNESCO (2013) World Braille Usage Geargiveer 8 September 2014 op Wayback Machine, 3de uitg.
Die **Afrikan Alliance of Social Democrats (AASD)** is 'n Suid-Afrikaanse politieke party onder leiding van Pappie Mokoena, die voormalige ANC-burgemeester van Mangaung. Die party beskryf ditself as "'n moderne Pan Afrikaan-sosiaal-demokratiese party wat die idee van 'n regverdige en regsgebaseerde politieke orde onderskryf wat gebaseer is op effektiewe burger deelnemende demokrasie." Die party stel ten doel om die gemeenskap weer met die grondwet te koppel en die gehalte van staatsdiens te verbeter.

Mokoena is in 2011 vrygespreek op diefstal en geldwassery-aanklagte. Hy is na bewering hoof van Bloemfontein Correctional Contracts, 'n maatskappy wat die Mangaung-gevangenis bestuur, 'n fasiliteit wat van onreëlmatighede beskuldig word en bewerings van mishandeling en marteling van gevangenisse.

Die party het aan die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019 deelgeneem.

Verkiesingsresultate
--------------------

### Nasionale verkiesings

| **Verkiesing** | **Stemme** | **%** | **Setels** |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | 18 834 | 0,11 | 0 |
Ds. D.J. Kriel was van 1906 tot 1911 die gemeente Erasmus se eerste leraar.
Die **NG gemeente Bronkhorstspruit** is die moedergemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk op die Gautengse dorp Bronkhorstspruit. 

Die gemeente is op 5 Oktober 1905 gestig. Die eerste leraar was ds. D.J. Kriel wat in 1906 bevestig is, maar die gemeente in 1911 verlaat vir Reddersburg in die Vrystaat waar hy ook die eerste leraar was. Reeds in 1912 is hy terugberoep en dien die gemeente vir die tweede maal, tot hy sy emeritaat vir die eerste maal in 1918 aanvaar het. Aan die begin was die gemeente net in besit van ’n sinkkerk, maar het reeds ná sowat 10 jaar begin geld insamel vir die bou van ’n behoorlike Godshuis. 

Die gemeente is gestig met die naam Erasmus, maar in later jare het dit die naam van die dorp gekry. Reeds in 1920 het die gemeente Premiermyn op Cullinan afgestig en in 1976 die gemeente Nooitgedacht, ook op Bronkhorstspruit.

Bronne
------

* Maeder, ds. G.A. en Zinn, Christian. 1917. *Ons Kerk Album*. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* Olivier, ds. P.L. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Wortelhare van ontkiemende blaarslaai
Wortelhare op die wortel van die *Iris germanica* (dwarsdeursnit van die wortel)
Skematiese lengtedeursnee deur 'n primêre wortel
'n **Wortelhaar** (*pilus radicalis*) of **risoïde** word deur die risodermis gevorm. In baie plantsoorte kan al die risodermisselle wortelhare vorm, by ander soorte vorm gespesialiseerde risoodermisselle (trichoblaste) die wortelhare. Wortelhare is lang, buisvormige strukture, wat byna loodreg op die wortel groei. Hulle is ongeveer tussen 80 en 1500 mikrometer lank en tussen 5 - 17 mikrometer in deursnee. Hulle het net 'n beperkte lewensduur van tussen 3 tot 9 dae. Hulle is gewoonlik slegs op die punt van 'n groeiende wortel te vinde. By sommige plantsoorte egter, soos steppegras, graanplante, en Tradescantia, bly hulle afhangende van die groeitoestande, oor 'n groter lengte van die wortel lewend. Die plant neem water en voedingstowwe op deur middel van die wortelhare.

Die oppervlakte van die wortel word grootliks deur die wortelhare vergroot. So het 'n rogplant byvoorbeeld ongeveer 10 miljard wortelhare met 'n totale lengte van 10 000 km.[1] Die ondergrondse oppervlakte van die plantdele is meestal groter as die bogrondse oppervlakte, wat gunstig is vir die waterhuishouding van die plant. Die wortelhare is bedek met ´n koolhidraathoudende slym wat deur die selwand gevorm word. Dit verhoog die plant se interaksie met die omgewing.

Tydens akwakultuur vorm die meeste plante geen wortelhare nie omdat die lug baie klam gehou word. Sommige plantsoorte vorm geen wortelhare nie, bv. alle gimnosperme.

Literatuur
----------

* Van der Schyff, H.P.: Algemene Plantkunde, 5de Uitgawe, J.L. van Schaik, 1987. ISBN 0-627-01347-3
* Bresinsky, Körner, Kadereit, Neuhaus, Sonnewald: Strasburger – Lehrbuch der Botanik. bl. 210

1. ↑  Andreas Bresinsky, Christian Körner, Joachim W. Kadereit, Gunther Neuhaus, Uwe Sonnewald: *Strasburger – Lehrbuch der Botanik.*, bl. 210
Die **Afrikanerparty** was ’n Suid-Afrikaanse politieke party van 1941 tot 1951.

Geskiedenis
-----------

N.C. Havenga. Stigter van die Afrikanerparty.
Nic Havenga en genl. J.B.M. Hertzog op 'n skip op pad terug na 'n Statebondskonferensie.
Op 4 September 1939 stem die meerderheid van die Suid-Afrikaanse parlement ten gunste van ’n oorlogsverklaring teen Duitsland. Teen die sin van die sittende premier J.B.M. Hertzog stem ook 'n groot deel van sy regeringsparty Verenigde Party (VP) ten gunste van die oorlogsverklaring. Hertzog tree hierna as premier uit en word opgevolg deur Jan Smuts. Hertzog tree ook uit die VP en stig met sy aanhangers die Volksparty wat ten gunste van neutraliteit in die Tweede Wêreldoorlog was. 

In 1941 smelt die grootste deel van Hertzog se Volksparty saam met die Gesuiwerde Nasionale Party van Daniël François Malan en vorm die Herenigde Nasionale Party. Die hereniging was van korte duur. In 1941 verlaat Hertzog die politiek en sy belangrikste ondersteuners stig onder leiding van N.C. Havenga die **Afrikanerparty**. 

Ideologies het die Afrikanerparty en die Herenigde Nasionale Party nie baie van mekaar verskil nie. Die grootste verskil was dat die Afrikanerparty die Kleurlinge beskou het as deel van die Afrikaners. Volgens dié party was Kleurlinge en Afrikaners gelyke vennote. Dit is iets waarmee Malan hom nie kon versoen nie.

Voor die verkiesing van 1948 het die Herenigde Nasionale Party (HNP) van Malan en die Afrikanerparty 'n ooreenkoms gesluit waarvolgens die HNP in twaalf setels nie 'n kandidaat teen die AP sou stel nie en die AP insgelyks nie die HNP sou opponeer in die res van die setels nie. Die AP wen uiteindelik nege setels en die HNP bly in gebreke om op sy eie ’n volstrekte meerderheid in die Volksraad te kry. Die HNP en die AP vorm nou ’n koalisie. N.C. Havenga het adjunk-premier geword in die kabinet van Malan.

In 1951 smelt die AP en die HNP saam onder die naam **Nasionale Party**. Dit was nadat Malan, Havenga daarvan oortuig het dat die Kleurlinge dieselfde behoeftes het as die Blankes, maar dat die Kleurlinge apart van die Blankes moes ontwikkel.

Na die aftrede van Malan as premier in 1954 was Havenga vir ’n kort periode waarnemende premier (29 Oktober - 30 November 1954). Havenga slaag egter nie daarin om die opvolger van Malan te word nie, al was hy laasgenoemde se voorkeurkandidaat. Die parlement verkies Johannes Gerhardus Strijdom.

Bronne
------

* Winkler Prins Encyclopedie 1955, deur: red. Winkler Prins.
* Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika: T. Cameron. 1986, Human & Rousseau.
Die **Afrikaanse oewerswael** is, soos sy naam aandui, deel van die swaelfamilie. Hy verskil egter van ander swaels met sy bruin rug, klein grootte en vinniger, rukkerige vlug. Die oewerswael is die naaste verwant aan die Europese oewerswael (*Riparia riparia*).

Identifikasie
-------------

Die Afrikaanse oewerswael is 12 cm lank en is bruin aan die bo-kant en wit of ligbruin aan die onderkant. Hy het nie dieselfde bruin streep oor sy bors as die Europese oewerswael nie. Oewerswaels het swart snawels en bruin bene. Mannetjies en wyfies is eenders in voorkoms, maar jonger voëls se vere is ligter van kleur op die vlerke en agterkant.

Habitat
-------

Afrikaanse oewerswaels bou hulle neste in kolonies en baie paartjies sal naby mekaar broei as die ruimte dit toelaat. Hulle neste word aan die einde van 30–60 cm lange tonnels gebou, wat die voëls self in sandbanke boor. Die nes self is 'n versameling strooi en vere aan die einde van die tonnel. Hulle word in laagliggende gebiede aangetref, verkieslik naby water en ook moerasagtige gebiede.

Voortplanting
-------------

*Riparia paludicola*
Die wyfie lê gewoonlik twee tot vier wit eiers. Die mannetjie en wyfie neem beurte om die eiers uit te broei.

Dieet
-----

Die kos van hierdie spesie bestaan uit klein insekte: meestal muggies en ander vlieënde insekte wat in hulle vroeë fases in of naby die water woon.

Verspreiding
------------

Afrikaanse oewerswaels is wyd oor Afrika verspreid, asook Indië en ander dele van Suid-Asië. Dit is 'n gedeeltelike migrerende spesies en sommige bevolkings sal met die seisoene migreer.

Geluid
------

Die kwetterende sang van die Afrikaanse oewerswael is aanhoudend tydens vlug, maar neem 'n gesels-trant aan wanneer hulle land. Daar is ook 'n skerp alarm-roep.

Subspesies
----------

Daar is sewe subspesies wat volgens grootte en die kleurskakerings van die bo- en onderdele onderskei word:

* *R. p. paludicola*, Suidelike Afrika. Wit onderdele.
* *R. p. paludibula*, Westelike Afrika. Kleiner en donkerder as die benoemde spesie (*R. p. paludicola*).
* *R. p. ducis*, Oostelike Afrika. Kleiner en donkerder as die benoemde spesie (*R. p. paludicola*).
* *R. p. mauretanica*, Marokko. Klein en lig van kleur.
* *R. p. newtoni*, slegs in die bergargtige gebiede van Kameroen. Donkerder as die benoemde spesie met bruinerige onderdele.
* *R. p.cowani*, Madagaskar. Klein met gryserige onderdele.
* *R. p. chinensis*, Suidelike Asië. Die onderdele en keel is lig van kleur.

Ander name
----------

* Wetenskaplike naam: *Riparia paludicola*
* Engelse naam: *Brown-throated (Sand) Martin*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* Turner, Angela K; Rose, Chris (1989). *Swallows & martins : an identification guide and handbook*. Houghton Mifflin. ISBN 0-395-51174-7.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q675850
* ADW: Riparia\_paludicola
* Avibase: 031684BAE85E8184
* eBird: plamar1
* GBIF: 5230750
* iNaturalist: 11945
* ITIS: 562790
* IUCN: 103815402
* NCBI: 317125
* WoRMS: 212694
* Xeno-canto: Riparia-paludicola

 |
Ds. P.A. Strasheim, stigter van die gemeente.
Die NG kerk Chipinge.
Ds. Jurie Johannes Wessels was die leraar van 1906 tot 1912, toe hy vertrek na die NG gemeente Griekwastad in die Kaapprovinsie waar hy op 18 Desember 1918 'n slagoffer word van die griep-epidemie.
Mev. en ds. F.H. Badenhorst, pastoriepaar van 1913 tot 1919.
Die **NG gemeente Chipinge**, vroeër bekend as Melsetter, is die derde oudste gemeente van die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Zimbabwe wat, sedert die ontbinding van die Sinode van Midde-Afrika, onder die Noordelike Sinode val as deel van die Ring van Midde-Afrika.

Op 7 Maart 1895 het ds. Pieter Adam Strasheim, indertydse leraar van NG gemeente Wynberg, opdrag gekry om te gaan "als verteenwoordiger onzer Kerk in Mashonaland om onze verstrooide leden aldaar te bezoeken, ze waar mogelijk tot eene gemeente te vormen". Die gevolg van sy geslaagde besoek was die stigting van vier gemeentes in die destydse Suid-Rhodesië: Bulawayo (6 September 1895), Enkeldoorn (9 November 1895) op die teenswoordige Chivhu, Melsetter (12 Oktober 1895) op die teenswoordige Chipinge en Fort Victoria (16 November 1895), wat doodgeloop het tot dit in 1936 opnuut gestig is.

Teen 1933 het die gemeente uit 308 lede en 580 siele bestaan en was die leraar ds. C.A. van Schalkwyk. Teen 1990 het die lidmate afgeneem tot 54 en 20 jaar later (2010) tot 41.

Enkele leraars
--------------

* Eerw. Philippus Lodewicus le Roux
* Jurie Johannes Wessels, 1906 - 1912
* Frans Hendrik Badenhorst, 1913 - 1919
* Andries Bernardus Wessels, 1920 - 1925
* Carel Aron van Schalkwyk, 1927 - 1935
* Ockert Stefanus Albert Robertson, 1937 - 1946
* Abraham Matthys De Villiers Esterhuysen, 1948 - 1951
* Jacobus Andries Johannes Kriek, 1951 - 1959
* Pieter Eduard de Kock, 1957 - 1960
* Johannes Philippus Schoeman, 1969 - 1973
* Wessel Jacobus Rossouw, 1982 - 1985
* Francois Alwyn Fouché, 1987 - 1989
* Jacobus Nicolaas Boshoff, 1991 - 1992

Sien ook
--------

* Sinode van Midde-Afrika

Bronne
------

* Dreyer, eerw. A. 1932. *Jaarboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1933*, Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke.
* Gaum, dr. Frits (red.) 1989. *Jaarboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerke 1990*, Pretoria: Tydskriftemaatskappy van die Nederduitse Gereformeerde Kerk.
Ds. Jacob de Jager, die gemeente se eerste leraar.
Ds. Gerhard Cruywagen, die gemeente se tweede leraar.
Die **NG gemeente Brakpan-Suid** was een van vyf gemeentes van die Nederduitse Gereformeerde Kerk wat die naam van die Oos-Randse dorp Brakpan gedra het, maar dit is ingelyf by Brakpan-Wes.

Stigting
--------

Die stigting van die gemeente Brakpan-Suid, wat met sy ontstaan geheel en al uit kleinhoewes suidoos van Brakpan bestaan het, was een van die bewyse van die snelle uitbreiding van die NG Kerk in die 1940’s in die stedelike en nywerheidsgebiede van Suid-Afrika. Die gemeente is amptelik op Dinsdag 29 Mei 1945 gestig. Die eerste erediens van die gemeente is op Sondag 2 Junie 1945 deur dr. L.P. Snyman van Brakpan (die konsulent) in die Withokskoolsaal gehou. Die eerste kerkraadsvergadering het op 4 Junie plaasgevind.

Beginjare
---------

As eerste leraarspaar is ds. J. de Jager van Goedgegun (Swaziland) en sy gade oor die tweede naweek van Februarie 1946 onder blyke van groot geesdrif onder 'n bokseildak op die terrein van die Withokskool ontvang. "Die gemeente se beker van geluk was nou vol," volgens *Ons gemeentelike feesalbum* (1952), "en die groot entoesiasme wat in die eerste jare van die bestaan daarvan geopenbaar is, was steeds die bewys daarvan."

Bouwerk
-------

Die gemeente het £500 en ‘n sinksaaltjie op een van die kleinhoewes van Brakpan-Wes ontvang. 'n Kleinhoewe is op Witpoort aangekoop en die huis daarop kon dadelik as pastorie dien. Die gemeente besluit vervolgens om 'n kerksaal met sitplekke vir 500 persone op die kleinhoewe te bou en op 2 Januarie 1947 kon die kerkraadsvergadering vir die eerste keer in die konsistorie gehou word. 'n Goeie pyporrel is aan die einde van April 1948 ingebou; "dit is 'n melodieuse versiering vir die saal". Die eerste orreliste was mev. J. de Jager, wat opgevolg is deur mev. A. Stark. Die sinksaal wat op 'n ander kleinhoewe gestaan het, is ook later na die kerkeiendom verplaas.

Tweede leraar
-------------

Ná 'n tydperk van minder as drie jaar neem ds. De Jager 'n beroep na Turffontein aan en neem op 20 Oktober 1948 afskeid van die gemeente. Ds. G.A. Cruywagen is oor die naweek van 22 en 23 September 1949 bevestig. 

In 1951 berig Ons gemeentelike feesalbum: "Op die oomblik is daar 'n merkbare opbloei in die gemeente. Die mooi getal van ses-en-dertig kerkraadslede staan die leraar ter sy. Die Sondagskool, wat op ses verskeie punte in die gemeente gehou word, het min of meer tweehonderd-en-vyftig kinders. Die TVSV se werksaamhede staan in die teken van groei en entoesiasme, en die Jeugvereniging geniet die mooi belangstelling van die grootste gedeelte van die gemeente se jeug. Die lidmate tel iets oor die sewehonderd. Wanneer Brakpandorp later (soos verwag word) in die rigting van die kleinhoewes sal uitbrei, kan 'n verdere groei van die gemeente verwag word.

Enkele leraars
--------------

* Gerhard Cruywagen, 1949 – 1957

Bronne
------

* Olivier, ds. P.L.. 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
Die parlementsgebou in die hoofstad Gaborone
Die **parlement van Botswana** bestaan uit die President en die Nasionale Vergadering. In teenstelling met ander parlementêre stelsels, verkies die Parlement die president direk (in plaas daarvan om beide 'n seremoniële president en 'n premier te hê wat die werklike gesag van 'n regeringshoof het) vir 'n bepaalde ampstermyn van vyf jaar. 'n President kan slegs 2 volle termyn dien. Die President is die staatshoof sowel as die regeringshoof in die parlementêre stelsel van Botswana. 

Daar bestaan ook 'n liggaam bekend as Ntlo ya Dikgosi (*Die Huis van Hoofmanne*), wat 'n raadgewende liggaam is en nie deel van die parlement is nie.

Botswana is een van die twee enigste nasies op die Afrika vasteland wat sedert die einde van die koloniale heerskappy en onafhanklikheid 'n skoon rekord van vrye en regverdige verkiesings behaal het, en sedert 1966 tien verkiesings sonder enige ernstige voorvalle van korrupsie gehou het. Die ander land is Mauritius.
**SABMiller** was die naasgrootste broumaatskappy ter wêreld (in terme van volume), voordat hy in 2016 met AB InBev saamgesmelt het. Die maatskappy is in 2002 gevorm deur die samesmelting van South African Breweries en Miller Brewing van Amerika.

Omdat brouery 'n industrie is met 'n hoë winsverhouding, het die meeste markte 'n winsgewende, dominante brouer, 'n paar minder winsgewende, sekondêre brouers en invoer van dominante brouers uit ander gebiede. Die streke waarin SABMiller oorheersend is, sluit in Afrika, Noord-Amerika en Oos-Europa. Die maatskappy se hoofkantoor was egter in Londen, waar dit 'n betreklike klein aandeel van die mark gehad het en nie enige van sy eie biere gebrou het nie. Aandele is verhandel op die Londense Effektebeurs en was deel van die "FTSE 100-indeks".

SABMiller het in Julie 2005 aangekondig dat hulle ingestem het om Bavaria S.A. te bekom. Bavaria S.A. is 'n Kolombiese brouery dominant in sy tuisland, asook Peru, Ecuador en Panama. Dit is die tweede grootste brouery in Suid-Amerika met 'n inkomste van meer as $2 miljard† in 2004. 70% van Bavaria was besit deur die Santo Domingo-familie wat hul aandeel verruil het vir nuwe aandele in SABMiller. Dié transaksie het vir hulle 'n aandeel van 15% tot 20% verseker, wat hulle die tweede grootste aandeelhouer maak. Volgens die *New York Times* is dié aandeel ongeveer $3.8 miljard† werd, alhoewel die bedrag op 'n dag-tot-dagbasis wissel in ooreenstemming met SABMiller se aandeelprys. SABMiller het ook 4.9 miljard† Kolombiese pesos (ongeveer $2.2 miljard†) se skuld aangeneem.

Besitreg
--------

Die maatskappy se grootste aandeelhouer is Alteria Group, wat van tevore Miller Brewing besit het.

Handelsmerk
-----------

SABMiller se handelsmerke sluit in:

* Castle Lager
* Castle Lite
* Castle Milk Stout
* Carling Black Label
* Grolsch
* Miller Genuine Draft
* Miller High Life
* Miller Lite
* Pilsner Urquell (via brouer Plzeňský Prazdroj, a. s.)
* Birra Peroni
* Nastro Azzurro (*Blue Ribbon* in Italiaans)
* Redds
* Ursus
* Tyskie, Żubr en Lech – top 3 handelsmerke in Pole
* Sparks
* Steel Reserve

Bestuur
-------

* Voorsitter: Meyer Kahn
* Hoof uitvoerende bestuurder: Ernest A. (Graham) Mackay
* Hoof finansiële bestuurder: Malcolm I. Wyman

Notas
-----

* † Miljard = 1 000 000 000 (een duisend miljoen).

Bron
----

* Vertaal van die Engelse Wikipedia-artikel
'n Parker Frontier-balpuntpen
Die **Parker Pen-maatskappy** is 'n vervaardiger van penne. Die maatskappy is in 1891 deur George Safford Parker in Janesville, Wisconsin gestig.

Geskiedenis
-----------

George Parker was 'n verkoopsagent vir die *John Holland Gold Pen Company*. Hy bekom sy eerste patent vir vulpenne in 1889. In 1894 ontvang hy nog 'n patent vir sy "Lucky curves"-voedingstelsel, wat meer ink terug na die pen se stam stuur en sodoende minder ink mors. Vanaf die 1920’s tot die 1960's was Parker die nommer een pen-maatskappy ter wêreld, voor die koms van die balpuntpen. In 1987 verskuif die maatskappy na Newhaven, East Sussex in Engeland. Die *Gilette Maatskappy* koop vir Parker in 1993, maar verkoop vir Parker weer in 2000 aan *Newell Rubbermaid*, wat ook Papermate en Watermans besit.

Modelle
-------

* *Jointless* (1899)
* *Jack Knife Safety* (1909)
* Duofold (1921)
* *Vacumatic* (1932)
* *Jotter* (1954
* *61* (1956)
* *75* (1964)
* *25* (1975)
* *Arrow* (1982)
* *Vector* (1986)
* *Duofold International* (1987)
* *95* (1988)
* Sonnet Mk1 en Mk2 (1993)

Martini-formule
---------------

Parker Penne het 'n advertensie in die 1970's gehad met 'n hand wat die volgende formule met 'n Parker-pen skryf.

{\displaystyle {\frac {(3.5G+{\frac {V}{2}})}{4(H2O)^{3}}}+3(360o)=M}

Die resultaat was dat baie wetenskaplikes wou weet wat die formule beteken het. Die formule is egter 'n humoristiese een en is 'n resep vir 'n martini-drankie. 3,5 dele gin en 'n halfdeel van vermouth oor vier dele H2O3 (ysblokkies) met drie roere.
Hulle het wel 'n brief ontvang waar die skrywer glo vra het: "Wie het al ooit van 'n martini sonder 'n olyf gehoor?"

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0001 2186 9758
* LCCN: n85203691
* VIAF: 152376001
* WorldCat Identities: lccn-n85203691

 |
Eenhonderste Parkrun by die Midstream Parkrun op 16 Februarie 2019.
**Parkrun** is 'n versameling hardloop/stap-aktiwiteite van 5 km wat elke Saterdagoggend op meer as 1 400 plekke in drie en twintig lande oor vyf kontinente plaasvind. Parkrun-gebeure is verniet om aan deel te neem en word bestuur deur vrywilligers, ondersteun deur 'n klein groepie personeel in die hoofkwartier. Die aktiwiteit is inklusief, enigiemand kan deelneem, van pensioenarisse tot ouers met hul kinders, mense met hul honde, rolstoelgebruikers, persone wat stootwaens stoot, klubhardloopers of terloopse hardlopers. Beginnerhardloopers, ouer volwassenes en oorgewig mense neem algemeen aan Parkruns deel.

Parkrun word op 2 Oktober 2004 deur Paul Sinton-Hewitt gestig by Bushy Park in Londen, Engeland. Die aktiwiteit is oorspronklik die Bushy Park Time Trial genoem. Dit het gegroei tot 'n netwerk van soortgelyke gebeurtenisse genaamd die Britse Tydproewe, voordat hulle die naam Parkrun in 2008 aangeneem het en na ander lande uitgebrei het. Die eerste gebeurtenis word nou Bushy Parkrun genoem en hou die Britse rekord vir die grootste aantal deelnemers. Die eerste gebeurtenis buite die Verenigde Koninkryk is in 2007 in Zimbabwe geloods, gevolg deur Denemarke in 2009, Suid-Afrika en Australië in 2011 en die VSA in 2012. Sinton-Hewitt het in 2014 'n CBE ontvang vir sy dienste aan voetsoolsport. Teen Oktober 2019 was meer as 6 miljoen hardlopers/stappers wêreldwyd geregistreer.

Aktiwiteite vind plaas op 'n verskeidenheid openbare plekke, insluitend stadsparke, plattelandparke, nasionale parke, historiese geboue, kastele, woude, riviere, mere, reservoirs, strande, promenades, gevangenisse, renbane en natuurreservate. Deelneemers wat die "Milestone" van 50, 100, 250 of 500 afsonderlike Parkruns voltooi het, word beloon met 'n gratis T-hemp. Juniors ontvang ook die T-hemp vir 10 Parkruns. Deelnemers kan aan enige Parkrun deelneem en voltooi, diegene wat reis, word "toeriste" genoem. Die manlike wêreldrekordhouer is Andrew Baddeley wat op 11 Augustus 2012 'n tyd van 13 minute en 48 sekondes by Bushy Parkrun opgestel het. Die vroulike wêreldrekordhouer is Charlotte Arter wat 'n tyd van 15 minute en 50 sekondes by Cardiff Parkrun op 5 Januarie 2019.

Parkrun in Suid-Afrika
----------------------

Parkrun Suid-Afrika is begin en bevorder deur ultramaratonatleet Bruce Fordyce. Die eerste Parkrun het op 12 November 2011 by Delta Park in Johannesburg plaasgevind en het 26 deelnemers gehad. Dit is nou een van die groter Parkruns wat gereeld 1200 deelnemers lok. Die rekordbywoning was by North Beach, Durban, wat op 20 Januarie 2018 2527 deelneemers getrek het.

In Februarie 2019 was daar 180 verskillende Parkruns in Suid-Afrika met meer as 1 miljoen geregistreerde deelnemers.
'n Uitsig oor die middestad van Londen, met - van links na regs - die Gherkin, die woonsteltorings van die Barbican Estate, die Leadenhall-gebou (ook *Cheesegrater* of "Kaasrasper" genoem), 20 Fenchurch Street (ook bekend as The Walkie-Talkie), Sint Paulus se katedraal en The Shard
'n Tweede uitsig met Londen se twee finansiële distrikte en hul wolkekrabbers - Canary Wharf (links) en die *City of London* (in die middel)
Parliament Hill teen sononder
**Parliament Hill** is 'n oop parkland in die suidoostelike hoek van Hampstead Heath, 'n uitgestrekte groen ruimte in Hampstead, 'n noordwestelike voorstad van Londen, en een van die bekendste en uitstekendste uitsigpunte oor die Britse hoofstad. Vanaf die heuwel op 'n hoogte van 98 meter (322 voet) kry 'n mens 'n oorsig oor baie van Londen se bekendste bakens soos Canary Wharf, die nuwe finansiële distrik in die ooste, wolkekrabbers soos die Gherkin en The Shard asook St. Paulus se katedraal.

Die naamgewende Parlementsgebou (*Houses of Parliament*), wat 6 1⁄4 myl (10,1 km) suid van die heuwel in die *City of Westminster* geleë is, is steeds van Parliament Hill af sigbaar, al word die uitsig daarop intussen deur omliggende hoër geboue belemmer.

Parliament Hill word sedert 1989, net soos die res van Hampstead Heath, deur die *City of London Corporation* bestuur.