**Pakistan International Airlines** (Oerdoe: پاکستان انٹرنیشنل ایئرلائنز; afgekort **PIA**) is 'n internasionale lugredery wat dien as die nasionale vlagdraer van Pakistan onder die administratiewe beheer van die Lugvaartsekretaris van die regering van Pakistan. Sy sentrale spilpunt is Karatsji se Jinnah Internasionale Lughawe, terwyl Allama Iqbal Internasionale Lughawe in Lahore, en Islamabad Internasionale Lughawe as sekondêre spilpunte dien.


'n PIA Fokker F27 Friendship arriveer op Chitral-lughawe vanaf Peshawar op 1 Augustus 1972

'n PIA McDonnell Douglas DC-10 styg op van Lughawe Frankfurt, Wes-Duitsland, circa 1977

PIA is Pakistan se grootste lugredery en bedryf 'n vloot van 29 vliegtuie. Die lugredery bedryf daagliks byna 100 vlugte en bedien 18 binnelandse bestemmings en 25 internasionale bestemmings regoor Asië, Europa, die Midde-Ooste en Noord-Amerika. Benewens kommersiële vlugbedrywighede, besit PIA ook The Roosevelt Hotel in New York Stad, en die Sofitel Paris Scribe Hotel in Parys. Die lugredery bedryf 'n gereelde vliegprogram, PIA Awards +, en het verskeie codeshare- en interlyn-ooreenkomste. Dit is egter nie deel van enige lugredery-alliansie nie.

Op 30 Junie 2020 is PIA aanvanklik vir ses maande verbied om in die Europese lugruim te vlieg, vanaf 1 Julie 2020, en daarna onbepaald nadat EASA vasgestel het dat die lugredery nie in staat was om sy operateurs en vliegtuie te sertifiseer en toesig te hou in ooreenstemming met toepaslike internasionale standaarde nie. Dié besluit is geneem kort nadat dit aan die lig gekom het dat minstens 'n derde van alle vlieënierslisensies wat in Pakistan uitgereik is, nie eg was nie. Teen 9 Julie 2020 is die lugredery ook deur die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State verbied.

### 1960's

'n Boeing 720 by die Heathrow-lughawe op 24 Junie 1962
In Februarie 1960 het PIA 'n Boeing 707 van Pan American lugredery gehuur en dit op 7 Maart 1960 op die Karatsji-Londen-roete ingevoer, aanvanklik deur PanAm-vlieëniers geloods, en daardeur die eerste Asiatiese lugdiens om 'n straalvliegtuig in te voer en kommersieel te bedryf in sy vloot. – Air India het vroeër op 21 Februarie 1960 'n 707 in ontvangs geneem, maar het die vliegtuig eers op 19 April 1960 in kommersiële diens geneem. 'n Vol-Pakistanse bemanning het vanaf 20 Junie 1960 met die 707 begin vlieg. Teen die einde van 1960 het PIA vir die eerste keer finansiële winsgewendheid getoon.

Met die nuutaangekoopte vliegtuie het die lugdiens sy eerste trans-Atlantiese roete Karasji-New York via Londen op 5 Mei 1961 bekendgestel, wat in Februarie 1963 opgeskort is. In 1961 het dit sy vloot uitgebrei deur bestellings vir 3 Boeing 720's te plaas, wat in 1962 afgelewer is. Op 2 Januarie 1962 het 'n PIA Boeing 720B wat deur kaptein Abdullah Baig van Londen na Karasji geloods is, 'n wêreldspoedrekord oor 'n kommersiële lugrederyroete van 938,78 km/h opgestel, 'n rekord wat tot vandag toe nog staan. Fokker F27 Friendships en Sikorsky-helikopters is ook in 1963 bestel en afgelewer, met die helikopters wat tot 1966 lugdiens aan 20 dorpe in Oos-Pakistan verskaf het. 

Met die uitbreek van die Indies-Pakistanse Oorlog van 1965 het die Pakistanse Weermag PIA se dienste vir logistieke en vervoerdoeleindes gebruik. Die Viscounts is in 1966 uitgefaseer en is deur vier Hawker Siddeley Tridents vervang.

PIA se roete het vinnig gegroei in die middel tot laat 1960's: Dhahran is in 1965 bygevoeg, terwyl diens na Kaïro hervat is. In 1966 is Parys, Istanboel, Bagdad, Koeweit, Djedda en Nairobi by PIA se roetes gevoeg. Bangkok is in 1967 bygevoeg, terwyl Manila, Tokio en Damaskus in 1969 bygevoeg is.


'n PIA Airbus A300 by Rome–Fiumicino-lughawe, Italië circa 1991

PIA Boeing 747-Combi taksi by die Lughawe Londen-Heathrow in Junie 1992

PIA het McDonnell Douglas DC-10's in 1973 verkry om sy oorblywende Boeing 707-300's te vervang. Nur Khan is in 1974 vir die tweede termyn as PIA-uitvoerende beampte aangestel.

Vir die eerste keer sedert sy inhuldiging het PIA begin om tegniese en administratiewe bystand te verskaf of vliegtuie aan buitelandse lugrederye verhuur, insluitend Air China en andere. ’n Filiaal van PIA het ook teen die einde van die dekade begin om hotelbestuurdienste in die Verenigde Arabiese Emirate te verskaf. Politieke omwenteling in Pakistan in die laat 1970's het PIA se bedrywighede negatief begin beïnvloed.

### 1980's

Die 1980's het 'n voortsetting van groei by PIA ondervind. Die dekade het begin met die opening van 'n vraghanteringsentrum by die Karasji-lughawe, belastingvrye winkels, die eerste C- en D-veiligheidskontroles op sy hele vloot, sowel as die bekendstelling van die lugredery se eerste Airbus A300B4-200-vliegtuig. In 1981 het PIA 'n arbeidsmag van byna 24 000 gehad, wat ondanks die feit dat dit teen 1983 tot 20 000 verminder is, steeds daartoe gelei het dat PIA die wêreld se hoogste verhouding van werknemers tot vliegtuie gehad het.

PIA se bedrywighede het gedurende die vroeë 1980's toenemend gedesentraliseer geraak, met verantwoordelikhede wat tussen nuwe departemente verdeel is.. Ondanks desentralisasie het PIA sy hoogste wins ooit in 1981/82 gerapporteer, gevolg deur rekordwinste weer in 1983/84.

In Junie 1985 het PIA die eerste Asiatiese lugdiens geword om die Boeing 737-300-vliegtuie te bedryf, nadat ses van die vliegtuie afgelewer is. Pakistan International Airlines het ook 'n beduidende rol gespeel in die vestiging van die VAE se Emirates-lugredery in 1985 deur tegniese en administratiewe bystand aan die nuwe lugdiens te verskaf, asook deur 'n nuwe Boeing 737–300 en 'n Airbus A300B4-200 te huur. Aan die einde van 1987 en vroeg in 1988 is dienste na Malé, Manchester en Toronto ingestel.

### 1990's


'n PIA Boeing 747–300 land op Lughawe Londen-Heathrow, 2003

'n PIA Boeing 777-200ER styg op van Manchester-lughawe, 2006

PIA het gedurende die 1990's bedryfsverliese en likiditeitsprobleme ondervind weens gereelde vlieënierstakings, probleme met verskeie verskaffers, oorbemanning en politieke inmenging in lugrederybestuur. In 1990 het eerste offisier Maliha Sami die eerste vroulike vlieënier van PIA geword toe sy op die Karatsji-Panjgur-Turbat-Gwadar-roete opgestyg het. In Junie 1991 het PIA sy eerste van ses Airbus A310-300's in ontvangs geneem. Met die nuwe vliegtuie het die lugredery vlugte na Tasjkent in 1992 en na Zürich in 1993 bekendgestel.

### 2000's

Die oorlog in Afghanistan na die aanvalle op 11 September 2001 het PIA se bedrywighede negatief beïnvloed aangesien die Afghaanse lugruim gesluit is. Na die herstrukturering van die lugredery onder nuwe bestuur in April 2001 het die lugdiens egter weer winsgewend geword. Koste per werknemer het tussen 2000 en 2003 met 24% gedaal, wat met laer ingenieurs- en instandhoudingskoste tot verhoogde lugdiensinkomste gelei het.

In Julie 2002 het PIA ses Boeing 747–300-vliegtuie van Cathay Pacific gekoop, waarvan vyf reeds gehuur was. Die sesde een het kort daarna opgedaag en is hoofsaaklik op sy Noord-Amerikaanse en Europese roetes gebruik. In Oktober 2002, na tien jaar sonder enige nuwe bestellings, het die lugredery 'n bestelling vir agt Boeing 777-vliegtuie geplaas. Die bestelling het al drie variante van 777 ingesluit, dit wil sê drie 777-200ER (Verlengde Reeks), twee 777-200LR (Langer Reeks), en drie 777-300ER weergawes. PIA was die bekendstellingskliënt wat die Boeing 777-200LR-projek laat herleef het.

Boeing het die eerste van drie 777-200ER-vliegtuie in Januarie 2004 aan PIA gelewer, en PIA het 'n nuwe kleurskema vir die 777-200ER's bekendgestel waarin die meeste van sy vloot geverf is. PIA het ook nog ses Airbus A310-300-vliegtuie direk van Airbus gehuur. Op 3 November 2005 het PIA 'n bestelling geplaas om sewe ATR 42-500 vliegtuie te koop om sy verouderende vloot van Fokker F27 Friendships te vervang. Op 10 November 2005 het PIA die 777-200LR gebruik om die wêreld se langste vlug met 'n kommersiële vliegtuig te vlieg, wat meer as 21 000 kilometer op 'n ooswaartse vlug van Hongkong na Londen vir 22 uur en 22 minute gevlieg het  – 'n rekord wat steeds staan teen 2022. Op 6 Desember 2005 het PIA nog 'n nuwe Boeing 777-200ER op 'n tienjaarhuurkontrak verkry. Dieselfde jaar het Ayesha Rabia Naveed die eerste vrou geword om 'n geskeduleerde kommersiële vlug aan te voer. Die volgende jaar het sy 'n vlug met die eerste bemanning van slegs vroue aangevoer. Op 23 Desember 2006 het PIA sy eerste Boeing 777-300ER in ontvangs geneem. Die oorblywende vliegtuie is in Januarie 2007 afgelewer.

’n PIA-vlug vanaf Multan het in Julie 2006 neergestort en 45 het gesterf. ’n Regeringsondersoek het daarna verouderde vliegtuie vir die ongeluk geblameer. Houston-dienste het ook in 2006 geëindig. Ná die ongeluk, op 5 Maart 2007, het die Europese Kommissie almal behalwe 9 van PIA se 42-sterk vloot verbied om na Europa te vlieg, met verwysing na veiligheidskwessies oor sy verouderende vliegtuie. Die vloot Boeing 777's is van die verbod vrygestel, maar 15 vliegtuie was reeds teen hierdie stadium ouer as 20 jaar. PIA het beweer dat die verbod diskriminerend en onregverdig was. Op 26 Maart 2007 is Tariq Saeed Kirmani gedwing om te bedank ná druk van owerhede weens die EU-verbod. Zafar Khan is toe as die nuwe voorsitter van Pakistan International Airlines aangestel.

Die verbod op sommige van die vliegtuie is na vier maande op 5 Julie 2007 opgehef, na 'n inspeksie deur die Europese Unie se Lugveiligheidsadministrasie. Van die elf vliegtuie wat toegelaat is om bedrywighede na die EU te hervat, was vyf Boeing 747-300's, en die oorblywende ses was Airbus A310-300's. Op 29 November 2007 het die EU die verbod heeltemal opgehef, en PIA se hele vloot is toegelaat om weer na Europa te vlieg.

### 2010's


PIA ATR 42-500 in 'n Balochistan provinsiale stertkleurskema op 14 November 2011

In 2010 het PIA sy kleurskema verander. Die stertontwerp is vervang met 'n veel groter weergawe van die Pakistanse nasionale vlag en het die teks "Pakistan International" in goue skrif onder die groot advertensiebord-styl PIA op die romp bygevoeg. Die groen streep is gewysig om goud in te sluit en is na die agterkant van die romp verleng.

Teen 2011 het PIA weer onwinsgewend geraak, wat staatsubsidies vereis het.  ’n Kombinasie van verhoogde mededinging van Midde-Oosterse lugrederye, stygende brandstofpryse, korporatiewe wanbestuur en oorbemanning het bygedra tot PIA se skerp daling in inkomste.

In 2014 het PIA vier Boeing 737-800's gehuur. PIA het ook 'n versoek om tender vir vier Boeing 777-300ER's uitgereik, maar die bod vir die 777's is egter nie aanvaar nie. Die lugredery het wel Airbus A320-vliegtuie gehuur en in 2014 twee A320-214's in sy vloot opgeneem. Nog 'n gehuurde A320-211's het op 11 Augustus 2014 by PIA aangesluit. In Oktober 2014 het die lugredery weer drie Boeing 737-800's volgehuur, en hy het ook aanbiedinge aanvaar om vyf ATR 72–500's vir agt jaar te huur. In 2015, nadat dit PIA vir 16 jaar lank gedien het, is die laaste van PIA se Boeing 747-300's uitgefaseer.

Nuwe winsgewende roetes is in 2019 bekendgestel, terwyl winsgewende roetes soos Karatsji-Toronto verhoogde frekwensies beleef het. In April 2019 het PIA beweer dat sy inkomste ooreenstem met bedryfskoste. Later daardie jaar na 'n besoek van TSA-amptenare aan die Islamabad Internasionale Lughawe in Julie 2019, het PIA die hoop uitgespreek dat ononderbroke vlugte na die VSA toegelaat sou word. In Augustus 2019 het PIA 1 000 "oortollige werknemers" afgelê. In September het PIA aangekondig dat hy bykomende vliegtuie sal huur om die lugredery se vloot te vergroot tot 37 teen 2020, en 45 teen 2023.  Teen die einde van 2019 het PIA 'n toename van 41% in jaar-tot-jaar inkomste gerapporteer as gevolg van die sluit van onwinsgewende roetes, die herinstelling van gegronde vliegtuie en 'n skerp toename in die lugredery se vragruimtebenutting.

PIA se 1980's erfenisstert, wat 'n identiteit vir die lugredery geword het

### Vervoer van staatsamptenare

PIA dien voortdurend regeringsamptenare van Pakistan en het altyd die president en premier op oorsese besoeke vervoer. Gedurende die laat 1990's is 'n PIA Boeing 737–300  vir amptelike besoeke deur die Bhutto- en Sharif-regerings gebruik. Die vliegtuig het amptelike regeringskleure gedra, maar is later aan die einde van die dekade in die lugredery se amptelike kleure oorgeverf. Toe die regering ná 'n militêre staatsgreep in 1999 verander het, is die Boeing 737–300 permanent na PIA oorgeplaas. Die president en premier het toe gebruik gemaak van twee van PIA se Airbus A310-300's vir amptelike besoeke, terwyl seldsame reise op gereelde kommersiële vlugte van die lugredery gedoen is. In Februarie 2007 het die regering van Katar 'n Airbus A310 uit sy BBP-vloot aan die Pakistanse regering geskenk; dit het die behoefte aan die gebruik van PIA-vliegtuie beëindig. Die regering gebruik egter van tyd tot tyd een van die lugredery se Airbus A320's, of soms 'n Boeing 777, vir amptelike reise.

### Huurvlugte

PIA bedryf privaat huurvlugte met sy ATR 42s na Bhit, Kadanwari en Sehwan Sharif in Sindh, sowel as ander dele van die land vir olie- en gasmaatskappye en ander klante. Ad hoc vlugte vir die Verenigde Nasies se vredesmagte word ook onderneem na Afrika, Oos-Europa, Asië (Suid-Korea, Afghanistan, Tajikistan, Oos-Timor) en vele ander internasionale bestemmings; PIA Charter Team verskaf hierdie diens.

### Hadj- en Umrah-bedrywighede

PIA bedryf elke jaar 'n twee maande lange (voor- en na-) Hadj-operasie na en van Saoedi-Arabië. PIA het elke jaar meer as 100 000 voornemende pelgrims na die Koninkryk van Saoedi-Arabië vervoer totdat sy vloot in 2011–2012 tot 25 vliegtuie gekrimp het. Sedertdien is die lugredery se Hadj-kwota tot 70 000 pelgrims verminder deur die destydse regering.