recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die kursiewe vorm in Serwies en Macedonies (die vyfde letter in die vierde ry).

| Cyrilliese letter Т |
| --- |
|  |
| **Cyrilliese alfabet** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | Ё | Є | Ж | Ѕ | З |
| И | І | Ї | Й | Ј | К | Л |
| Љ | М | Н | Њ | О | П | Р |
| С | Т | Ћ | Ќ | У | Ў | Ф |
| Х | Ц | Ч | Џ | Ш | Щ | Ъ |
| Ы | Ь | Э | Ю | Я |   |   |
| **Ou letters** |
| Ҁ | Ѹ | Ѡ | Ѻ | Ѿ | Ѣ | Ꙗ |   |
| Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ | Ѱ |
| Ѵ | Ѷ | Ѳ |   |   |   |   |

**Т** (kleinletter: т, kursiewe en geskrewe vorm: *т*) is ’n letter van die Cyrilliese alfabet en moenie met die letters T/t en M/m in die Latynse alfabet verwar word nie. Dit word uitgespreek as /t/. In Serwies en Masedonies lyk die kursiewe en geskrewe vorm van die kleinletter soos ’n onderstebo Latynse *m* met ’n streep op om dit te onderskei van die Cyrilliese letter sja (*ш*).

In die ou Cyrilliese alfabet was die letter se naam *twrdo* (твръдо) en het dit ’n syferwaarde van 300 gehad.
***Shirley Adams*** is 'n 2009-rolprent wat deur die Suid-Afrikaanse filmmaker Oliver Hermanus geregisseer en geskryf is. Die hoofrol word deur Denise Newman gespeel.

Opsomming
---------

Shirley Adams bring haar dae deur in 'n krotbuurt in Kaapstad met die versorging van haar gestremde seun Donovan, verwond deur 'n dwaalkoeël in 'n kruisvuur tussen twee bendes. Nadat sy deur haar man verlaat is, kan sy skaars oorleef nadat sy al haar besittings sien verdwyn het. Sonder ondersteuning, moet Shirley noodgedwonge oorleef deur liefdadigheid en af en toe winkeldiefstal in die supermark te pleeg. As 'n jong terapeut in hul lewens kom, gryp Shirley die hoop aan dat haar seun se emosionele welstand kan herstel.

Rolverdeling
------------

* Denise Newman es Shirley Adams
* Keenan Arrison as Donovan Adams
* Emily Child as Tamsin Ranger
* Theresa Sedras as Kariema Samsodien
* Travis Snyders as Jeremy Jacobs
* Lee-Ann Van Rooi as Philda Jacobs
* David Müller as Kurt Williams
* Adrian Galley as die dokter
* Sasha Lee as Sasha

Toekennings
-----------

* Durban 2009
* Amiens 2009
* Carthage-rolprentfees 2010
| Cyrilliese letter Ѥ |
| --- |
|  |
| **Cyrilliese alfabet** |
| А | Б | В | Г | Ґ | Д | Ђ |
| Ѓ | Е | Ё | Є | Ж | Ѕ | З |
| И | І | Ї | Й | Ј | К | Л |
| Љ | М | Н | Њ | О | П | Р |
| С | Т | Ћ | Ќ | У | Ў | Ф |
| Х | Ц | Ч | Џ | Ш | Щ | Ъ |
| Ы | Ь | Э | Ю | Я |   |   |
| **Ou letters** |
| Ҁ | Ѹ | Ѡ | Ѻ | Ѿ | Ѣ | Ꙗ |   |
| Ѥ | Ѧ | Ѫ | Ѩ | Ѭ | Ѯ | Ѱ |
| Ѵ | Ѷ | Ѳ |   |   |   |   |

**Ѥ** (kleinletter: **ѥ**) is ’n letter van die Ou Cyrilliese alfabet wat nie meer gebruik word nie. Dit word "Je" of "gejotifiseerde E" genoem. 

Dit het geen ekwivalent in die Glagolitiese alfabet nie en is waarskynlik uit ’n "I" en "E" gevorm om die klank /je/ voor te stel. Dit is dikwels in Middeleeuse geskrifte gevind saam met die letter Є, wat dieselfde klank voorgestel het. Dit het egter gewissel; sommige tekste het al drie variasies (Ѥ, Е en Є) gebruik en sommige net Е.

In Suid-Slawiese tale is dit aan die einde van die 14de eeu nie meer gebruik nie, maar in byvoorbeeld Serwies tot in die 17de eeu in in Bulgaars tot in die 19de eeu.
**Andreas Theodorus Spies** (Swellendam, 11 Oktober 1800 - Good Hope, Utrecht (Suid-Afrika), 29 Desember 1889) was die stigter van die Republiek van Kliprivier (1847) en die Republiek Utrecht (1853) in die huidige KwaZulu-Natal, Suid-Afrika.

Biografie
---------

Spies is in Swellendam in die destydse Britse Kaapkolonie gebore. As deel van die Voortrekkers vestig hy hom in die Republiek Natalia, waar hy lid van die Volksraad word en die eerste kommandant en landdros van Wene word. Na die Britse anneksasie van Natalia het hy die Kliprivier Republiek in 1847 en die Republiek Utrecht in 1853 gestig. As die eerste landrooster van Utrecht (Suid-Afrika) het hy 'n leidende rol gespeel in die onderhandelinge wat gelei het tot die unie van die Republiek Utrecht met die Republiek Lydenburg en later die Suid-Afrikaanse Republiek (Transvaal). In 1864 tree hy uit die politieke lewe en bly 'n boer op sy plaas Good Hope tot sy dood op 89-jarige ouderdom.

Bron
----

* (af)  Swart, M.J. e.a. (red.): *Afrikaanse Kultuuralmanak*. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge, 1980, p.374. ISBN 0-620-04543-4
Die titelblad van die 1982-uitgawe deur die Zhonghua boek maatskappy, foto deur huowax
***Shiji*** (**Historiese Rekords**), ook bekend as *Taishigong shu* (**Aantekeninge van die Groot Historikus**), is die eerste Chinese werk wat die hele Chinese geskiedenis beskryf. Die boek het 'n buitengewone invloed op Chinese letterkunde in die algemeen en Chinese geskiedskrywing in die besonder gehad. Die werk is deur Sima Tan begin en is ná sy dood deur sy seun Sima Qian voltooi. Die werk is sy *magnum opus*. Die datum van voltooiing is onbekend, maar is na 99 vC. Shiji begin met die Geel Keiser (Huangdi), die eerste van die mitiese Vyf Antieke Keisers, en gaan voort tot in die bewind van keiser Han Wudi (r. 140-87 vC) van die Han-dinastie en tydgenoot van Sima Qian. Die hele werk strek oor 130 juan en het volgens Sima Qian 526 500 karakters bevat. Die boek het as model gedien vir alle latere amptelike dinastiese geskiedenisse en word dus as die eerste werk in daardie reeks beskou.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4251775-8
* LCCN: n79081033
* NKC: aun2012736139
* SUDOC: 174411898
* VIAF: 175869244
* WorldCat Identities (via VIAF): 175869244

 |
|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Groep** → | **13** | **14** | **15** | **16** | **17** | **18** |
| ↓ **Periode** |  |
| **2** | 5B | 6C | 7N | 8O | 9F | 10Ne |
| **3** | 13Al | 14Si | 15P | 16S | 17Cl | 18Ar |
| **4** | 31Ga | 32Ge | 33As | 34Se | 35Br | 36Kr |
| **5** | 49In | 50Sn | 51Sb | 52Te | 53I | 54Xe |
| **6** | 81Tl | 82Pb | 83Bi | 84Po | 85At | 86Rn |
| **7** | 113Nh | 114Fl | 115Mc | 116Lv | 117Ts | 118Og |
|

Die **p-blok** is 'n deel van die periodieke tabel. Saam met die s-blok vorm dit die hoofgroepelemente. In hierdie blok raak die p-orbitale gevul en in die laaste kolom is die atoom se skil vol. Hierdie element word die edelgasse genoem. Van die elemente van die 7de periode se eienskappe is min bekend.

Die blok bestaan uit die groepe 13 tot met 18 van die tabel. Die hoogste oksidasietoestand (of die getal valenselektrone) van die element kan gewoonlik gevind word deur 10 van die groepsnommer af te trek. Binne hierdie blok neem die elektronegatiwiteit in die diagonale rigting van tallium (links onder) na fluoor (regs bo) sterk toe. In die hoek regs bo is die elemente nie-metale, in die hoek links onder is dit metale.

In die periodes n= 4, 5, 6, en 7 bevat die atoom se elektronewolk 'n volle (n-1)d10-subskil waarvan die energie laag genoeg is om as kernelektrone beskou te kan word. Die periodes n=6 en 7 het 'n volle (n-2)f14-subskil wat ook geen rol in die chemiese eienskappe speel nie.
Claude Louis Berthollet
**Claude Louis Berthollet** 9 Desember 1748 Talloire (naby Annecy, Savoie ) – 6 November 1822 Acreuil was 'n Franse chemikus.

Hy het aan die universiteit van Turyn gestudeer en Antoine-Laurent de Lavoisier was sy mentor.
Hy stam uit Savoie (in sy tyd buite Frankryk) maar het na Parys getrek. In 1794 -die jaar waarin Lavoisier tereggestel word- word hy professor van die *École normale*  wat in hierdie "jaar III" van die revolusie gestig word en wat slegs vyf maande bestaan het. Berthollet het daarna Napoleon na Egipte vergesel. In die herfs van 1801 het -nou- senator Berthollet 'n gebou gekoop wat hy as 'n sentrum vir wetenskaplike navorsing met 'n goeie biblioteek en 'n laboratorium vir fisika en 'n laboratorium vir chemie ingerig het. Hulle was vir hulle tyd uitstekend toegerus. Een van die navorsers daar wie se mentor en vriend Berthollet geword het was Gay-Lussac. Berthollet was nie bekend vir sy goeie lesings nie, maar hy het sy student baie oor die praktiese werk in die laboratorium geleer. Berthollet het in Egipte die groot neerslae van natron gesien. Hulle word deur 'n chemiese ewewig gevorm en in sy *Essai de statique chimique* het hy geprobeer om die vormingsreaksies te verklaar in terme van *affinité de combinaison*. Gay-Lussac het later opgemerk dat hierdie affiniteit nie absoluut gesien kan word nie, maar dat die omstandighede ook 'n groot rol speel. 

Berthollet het bleikmiddels ondersoek soos chloor en hipochloriet.

Berthollet was veral 'n *empiries* wetenskapper: hy het 'n skeptiese houding teenoor groot hipoteses of teorieë en beveg hulle dikwels met sy waarnemings. 'n Groot teorie wat in die jare 1800-1810 verskyn is die atoom-teorie, in 'n weergawe wat die vaste verhoudings van elemente in 'n verbinding, die stoigiometrie propageer. Berthollet is skepties teenoor hierdie wet van Proust, maar waarnemings wat veral gasreaksies betref oortuig die meeste chemici dat hy ongelyk het. Berthollet word hierdeur lank taamlik negatief gewaardeer. Later sal wetenskappers soos Kurnakov aantoon dat in die geval van vastestowwe -pleks van gasse of vloeistowwe- Berthollet glad geen ongelyk gehad het nie en van die nie-stoigiometriese verbindings word nou *bertholliede* genoem.

Adel
----

|  |  |
| --- | --- |
| Keiserryk | Koninkryk |

Berthollet is onder Napoleon tot *graaf* verhef en later onder die herstelde koninkryk het dit erflik geword.

In altwee die wapens kom 'n chemiese toestel in silwer voor.
Die **Shipra**, ook bekend as die **Kshipra**, is ’n rivier in Sentraal-Indië. Dit ontstaan in die noorde van die Dhar-distrik, vloei noord oor die Malwa-plato en sluit in die Mandsaoer-distrik by die Chambalrivier aan. Dit is een van die heilige riviere in Hindoeïsme. Die heilige stad Ujjain is aan sy oosteroewer geleë. Die godsdiensfees Kumbh Mela word elke 12 jaar op die stad se ghats (trappe) gehou. Daar is honderde Hindoetempels aan die rivier se oewers.

Shipra is ’n standhoudende rivier. Vroeër was daar baie water, maar deesdae hou die rivier vir ’n paar maande op met vloei ná die moeson.

Die naam "shipra" word in dié verband gebruik as ’n simbool van "reinheid" (van siel, liggaam, emosies, ens.) of "kuisheid".

Mite
----

Volgens legende het Sjiwa vir aalmoese gaan bedel met die kopbeen van Brahma as geldbakkie. Hy het nêrens in die drie wêrelde enige aalmoese gekry nie. Eindelik het hy na Vaikunth, Wisjnoe se woning, gegaan en by laasgenoemde aalmoese gevra. Wisjnoe het vir Sjiwa sy indeksvinger gewys, en dié het woedend geraak. Hy het sy drietand uitgehaal en Wisjnoe se vingers afgesny. Die vingers het erg begin bloei en die bloed het in Brahma se skedel begin versamel en kort daarna oor die kante gevloei. Dit het ’n stroom geword en eindelik ’n rivier: die Shipra.

Volgens die Puranas, die antieke Hindoegeskrifte, kon die Shipra ook sy oorsprong gehad het in die hart van Waraha, Wisjnoe se inkarnasie as ’n beer.

Ook op die oewers van die Shipra is die heilige Sandipani se kluisenaarshut waar die blou god, Krisjna, Wisjnoe se agtste inkarnasie, studeer het.
**Andrew Carnegie**

**Skots-Amerikaanse entrepreneur**

---

**Handtekening**   


**Andrew Carnegie** ([kɑrˈneɪɡi], maar meestal uitgespreek as [ˈkɑrnɨɡi]; (25 November 1835 in Dunfermline, Skotland - 11 Augustus 1919 in Lenox, Massachusetts, Verenigde State van Amerika) was 'n Skots-Amerikaanse nyweraar wat 'n leidende rol by die grootskaalse uitbreiding van die Amerikaanse staalbedryf in die laat 19de eeu gespeel het. Hy het die meeste van sy geld weggegee as een van die belangrikste filantrope van sy tyd in die Verenigde State en die Britse Ryk.

Andrew Carnegie se geboortehuis in Dunfermline, Skotland
Vir Skibo Castle, Carnegie se Skotse woning as Amerikaanse staalmagnaat, is 'n herehuis naby Dornoch in die Skotse Hoogland tot 'n kasteel uitgebrei - Carnegie se "Hemel op aarde". Die kasteel dien tans as setel van die prestigieuse *Carnegie Club*
Andrew Carnegie het as welvarende man vir vakansies na Skotland teruggekeer. Met sy eerste filantropiese skenking is 'n biblioteek in sy geboortedorp Dunfermline opgerig
Fondse uit die nalatenskap van Andrew Carnegie is vir die bou van die *Mount Wilson Oberservatory* in Los Angeles Count*y* beskikbaar gestel
Carnegie het in 1848 saam met sy ouers na die Verenigde State geëmigreer en sy loopbaan as werker in 'n katoenspinnery begin. Later is hy deur 'n telegraafmaatskappy aangestel waar hy in sy loopbaan gevorder het. Hy het in die 1870's Pittsburgh se *Carnegie Steel Company* gestig en uitgebou. Hierdie maatskappy was in die 1890's die grootste en mees winsgewende industriële onderneming ter wêreld. Carnegie het dit in 1901 vir $480 miljoen ($65 miljard in huidige geldwaarde) aan J.P. Morgan verkoop wat dit met Elbert H. Gray se *Federal Steel Company* en 'n aantal kleiner maatskappye saamgesmelt het tot *U.S. Steel*.

Dikwels word na Carnegie as die tweede rykste man in die geskiedenis ná John D. Rockefeller verwys. Naas sy telegraafmaatskappy het hy sy belange tot in die 1860's uitgebrei na spoorweë, slaapwaens, brûe en olieboortorings.

Met die fortuin, wat hy in dié bedrywe gemaak het, het hy onder meer *Carnegie Hall* laat bou en het hom later tot filantropie en onderwys gewend om die wêreldvrede te bewaar en die stigting van biblioteke, onderwys en wetenskaplike navorsing te bevorder. Hy het instellings soos die *Carnegie Corporation of New York*, die *Carnegie Endowment for International Peace*, die *Carnegie Institution of Washington*, die Carnegie Mellon-universiteit en die Carnegie-museums te Pittsburgh gestig.

Carnegie het die meeste van sy geld aan die stigting van biblioteke, skole en universiteite in die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Kanada en ander lande asook 'n pensioenfonds vir sy personeel bestee.

Andrew Carnegie is op 11 Augustus 1911 op die ouderdom van 83 op sy landgoed Shadowbrook in Lenox, Massachusetts oorlede. Hy het sy laaste rusplek in *Sleepy Hollow Cemetery* in Sleepy Hollow (tot 1996 North Tarrytown), New York gevind.
Genl. Jan Smuts gesels met lede van sy kabinet, sen. A.M. Conroy, James Wellwood Mushet. LV vir Liesbeek van 1920 tot 1921, Jannie Hofmeyr en Frederick Sturrock, in 1946.
**Liesbeek** was 'n kiesafdeling in Kaapstad se suidelike voorstede van die heel eerste verkiesing van Suid-Afrika se Volksraad ná Uniewording in 1910 tot voor die verkiesing van 1929.

1910-1915
---------

In die eerste verkiesing wen Basil Kellett Long, regsgeleerde en later redakteur van die *Cape Times*, van die Unionisteparty met 609 stemme bo E.P. Reilly, 'n onafhanklike kandidaat, en C.A. Lageson van die Regerende Party. Hy bedank op 9 Januarie 1914 as Volksraadslid en verhuis terug na Engeland. In die tussenverkiesing op 4 Maart 1914 wen Thomas Maginess die setel onbestrede vir die Arbeidersparty. Long was weer van 1938 tot 1943 Volksraadslid vir Kaapstad-Tuine. In die verkiesing van 1915 wen hy met 'n enkele stem meer as Beauclerk Upington, 'n onafhanklike. Die Nasionale Party se H.D. Stiglingh kom derde met 352 stemme, vergeleke met Maginess se 1 143 en Upington se 1 142. Maginess bly egter net tot 21 November 1915 Volksraadslid, maar dit is nie bekend hoe Upington daarin geslaag het om van 21 Desember 1915 wel Volksraadslid vir Liesbeek te word nie.

1920-1929
---------

In 1920 wen die Unionisteparty weer in Liesbeek toe James Wellwood Mushet, latere minister in genl. Jan Smuts se kabinet, 52 stemme meer as die Arbeidersparty se Charles Pearce kry. Die Suid-Afrikaanse Party se C.A. Lagesen is slegs derde met 546 stemme. Mushet wen ook in 1924, nou as kandidaat van die S.A.P. nadat die Unioniste met die party saamgesmelt het, maar bly net aan tot Junie daardie jaar. In die tussenverkiesing op 8 September 1921 wen Pearce met 1 230 stemme meer as die S.A.P. se W. Laite. In die algemene verkiesing van 1924 behou Pearce die setel met 212 stemme meer as die S.A.P. se A.E.V. Fraser, maar voor die verkiesing van 1929 word Liesbeek afgeskaf en Pearce se loopbaan as LV kom so op 30 April 1929 tot 'n einde.

Sien ook
--------

Bellville, Claremont, Constantia, De Kuilen, Durbanville, Groenpunt, Groote Schuur, Kaapse Vlakte, Kaapstad-Hawe, Kaapstad-Kasteel, Kaapstad-Sentraal, Kaapstad-Tuine, Maitland, Mowbray, Nuweland, Parow, Pinelands, Rondebosch, Seepunt, Simonstad, Soutrivier, Suid-Skiereiland, Tygervallei, Vasco, Woodstock, Wynberg

Bronne
------

* (en)  Potgieter, D.J. (red.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* (af)  Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
*Die artikel handel oor die Wes-Kaapse dorp, vir die voël, sien witmalgas. Vir 'n artikel oor die eiland kyk by Malgas (eiland)*

Malgas se pont, die laaste van sy soort in Suid-Afrika
**Malgas** is ‘n gehug met ‘n aantal vakansiehuise aan die Breederivier. Dit lê aan grondpaaie tussen Swellendam en Witsand.

Aanvanklike eienaars
--------------------

Reeds in 1791 is aan Adriaan Odendaal hier weiregte toegeken. In die middel van die 19de eeu is P.G. van der Byl en H.J. de Nysschen die eienaars van die plaas Mallegaskraal aan die Breederivier, 40 km stroomop van die monding. ‘n Sestien km. stuk kronkelende rivieroewer was besonder mooi. Landmeter W.M. Hopley van Swellendam is deur die eienaars opdrag gegee om hierdie stuk aan die suidwestelike oewer in 421 erwe te verdeel met elkeen ‘n maksimum van 25 meter aan die rivier. Van die verwagte ontwikkeling het blykbaar niks gekom nie.

*Barry and Nephews*
-------------------

Toe die Swellendamse firma *Barry and Nephews* die rivierhawe hier aanlê, het die ontwikkeling ook vinnig uitgebrei. Omdat die rivier tot ten minste hier goed bevaarbaar is, is goedere hier van die skip op ossewaens oorgelaai om na die binneland vervoer te word. 

Die firma het ‘n aantal van die erwe gekoop en van die plaasgeboue omskep en nuwe geboue opgerig vir gebruik as magasyne, doeanekantoor, hotel, personeelwonings, poskantoor, skool en selfs gevangenis. Enkele erwe is aan individue verkoop. 

Die NG-kerkgebou is op 7 Desember 1861 in gebruik geneem. In 1977 is die gebou met sy klokkestoel tot nasionale monument verklaar.

Teenswoordig
------------

Vandag is Malgas ‘n rustige vakansieoord vir hengelaars, watersportentoesiaste en natuurliefhebbers. Die gehuggie beskik oor ‘n kerkie, ‘n hotel en ‘n winkel. Die handaangedrewe pont oor die rivier is uniek in die land. ‘n Besonder hoë reënval in die wye opvanggebied van die Breederivier lei tot periodieke oorstromings (soos op 13 November 2008) van die geboue op die rivieroewer.

Sien ook
--------

* Lys van dorpe in Suid-Afrika

Bron
----

* Op Pad in Suid-Afrika. BPJ Erasmus. 1995 ISBN 1-86842-026-4

| * l
* b
* w
Overberg-distriksmunisipaliteit, Wes-Kaap |
| --- |
| Setel: **Bredasdorp** |
| Kaap Agulhas | Arniston • Bredasdorp • Elim • Hotagterklip • L'Agulhas • Napier • Protem • Skipskop • Struisbaai • Suiderstrand | Overberg District within South AfricaOverberg District within South Africa |
| Overstrand | Baardskeerdersbos • Bettysbaai • Birkenhead • De Kelders • Fisherhaven • Franskraalstrand • Gansbaai • Hawston • Hermanus • Kleinbaai • Kleinmond • Mount Pleasant • Onrusrivier • Pearly Beach • Pringlebaai • Rooiels • Sandbaai • Stanford • Van Dyksbaai • Vermont • Voëlklip • Wolvengat • Zwelihle |
| Swellendam | Barrydale • Infanta • Malgas • Stormsvlei • Suurbraak • Swellendam |
| Theewaterskloof | Botrivier • Caledon • Dennehof • Genadendal • Grabouw • Greyton • Riviersonderend • Villiersdorp |
*Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Malgassies, en vir die seevoël, sien Malgasse.*

Die **Malgasse** (Malgassies: *Foko malagasy*; Frans: *Malgache*) is 'n Austronesiese en Suider-Afrikaanse etniese groep inheems aan die eilandnasie Madagaskar. Hulle word onderdeel in twee subgroepe: die "Hoogland" Merina, Sihanaka en Betsileo van die sentrale hoogland rondom Antananarivo, Alaotra *(Ambatondrazaka)* en Fianarantsoa, asook die "kusbewoners" elders in die land. Hierdie verdeling het sy oorsprong in historiese vestigingspatrone. Die oorspronklike Austronesiese setlaars uit Borneo het tussen die derde en tiende eeue Madagaskar bereik en 'n netwerk van prinsdomme in die sentrale hooglandstreek, wat geskik is vir die verbou van rys wat hulle saamgeneem het, begin oprig. 'n Rukkie later het 'n groot aantal setlaars uit Oos-Afrika aangekom en koninkryke langs die betreklik onbevolkte kuslyn gestig. Die Bantoevolke het met die Austronesiese volke vermeng en sodoende die Malgassiese bevolking van Madagaskar gevorm. Saam met die Kaapse Maleiers van Suid-Afrika vorm die Malgasse die enigste inheemse Austronesiese volk in Afrika.

Die streeksverspreiding van etniese subgroepe op Madagaskar
Die verskil in etniese oorsprong bly ietwat duideliker tussen die hoogland- en kusstreke. Bykomende tot die etniese onderskeiding tussen die hooglande en Madagaskar se bevolking langs die kus, kan dit ook 'n politieke verskil beteken. Die Merina-monarge van die laat 18de en vroeë 19de eeu het die Merina-prinsdomme verenig en die naburige Betsileo as eerste volk onder hul gesag gebring. Hulle het later hul invloed oor die grootste deel van die kusgebiede uitgebrei. Die militêre verset en die uiteindelike nederlaag van die meeste kusgemeenskappe het hul ondergeskikte posisie teenoor die Merina-Betsileo-alliansie verseker. Tydens die 19de en 20ste eeue het die Franse koloniale gesag van hierdie politieke ongelykhede gebruik gemaak en die bestaande Merina-regeringsinfrastruktuur op hul kolonie toegepas. Hierdie nalatenskap van politieke ongelykheid het die inwoners van Madagaskar getref nadat hulle in 1960 hul onafhanklikheid verkry het; kandidate se etniese en streeksidentiteite het hul sukses in demokratiese verkiesings óf vergemaklik óf belemmer.

Binne hierdie twee breë etniese en politieke groeperings is die Malgasse histories in spesifiek benoemde etniese groepe onderdeel; van hulle is veral op die grondslag van kulturele tradisies van mekaar onderskei. Dié onderskeidinge is op grond van landbou-, jag- en visvangpraktyke; argitektuur; musiek; hare- en kleredrag; en plaaslike gebruike of taboes getref, laasgenoemde is in Malgassies bekend as *fady*.[*verwysing benodig*] Die presiese aantal etniese groepe in Madagaskar is as gevolg van hierdie onderskeidinge onduidelik. Die praktyke waardeur baie van hierdie etniese groepe onderskei is, is in die 21ste eeu minder algemeen as dit in die verlede was. Die meeste Malgasse is egter trots op hul verbintenis met een of meer van hierdie groepe en beskou dit as deel van hul eie kulturele identiteit. Die Malgasse is bekend vir hul begrafnisritueel, *Famadihana*.
***Lied in My Hart*** is 'n Afrikaanse musiekrolprent wat in 1970 deur Kavalier Films vervaardig en uitgereik is. Die regisseur is Ivan Hall en van Suid-Afrika se bekendste sangers van dié tyd, soos Gé Korsten en Min Shaw, speel en sing daarin. Dit is in Engels bekend as *Song in My Heart*.

Genre
-----

Dit is ’n musiekrolprent.

Akteurs
-------

Van die hoofspelers is Ge Korsten, Mitsi Stander en Min Shaw. Nog bekendes in die prent is Pietie Meyer, Pieter Hauptfleisch, Jacques Loots, Patrick Mynhardt, Sann de Lange, Siegfried Mynhardt, Nellie du Toit en Tony Jay.

Storielyn
---------

Gé Korsten speel die rol van ’n singende dominee, Paul Murray, wat bevriend is met Linda, die orreliste. Dié se broer, Parra, hoop sy trou met die dominee. Maar dan verskyn die beeldskone Estelle Beukes, dogter van die mynbaas, op die toneel. Paul trou met haar, maar die gemeente wil haar nie aanvaar nie. Uiteindelik vertrek hy en Estelle na Wene, waar hy in die operawêreld beland. Toe is daar ’n ongeluk by die myn en Parra smeek Paul per brief om terug te kom huis toe.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
**Michel Dalberto** (gebore op 2 Junie 1955) is 'n Franse konsertpianis.

Biografie
---------

Dalberto is in Parys gebore in 'n nie-musikale gesin. Hy het reeds op driejarige ouderdom leer klavier speel. Toe hy twaalf jaar oud was, is hy bekendgestel aan Vlado Perlemuter (een van Alfred Cortot se gunstelingleerlinge). Hy het in 1969 by die Paryse Konservatoria ingeskryf waar hy sy studies oor 'n tydperk van nege jaar sou voltooi. Michel Dalberto het die eerste keer die kollig gesteel toe hy die *Clara Haskil-prys* in 1975 verower het. Drie jaar later het hy eersteprys gewen tydens die Leeds Internasionale Pianoforte (klavier)-kompetisie.

Dalberto was vanaf 1990 tot 2005 Artistieke Direkteur van die *Les Arcs Akademie-Fees* in Bourg-Saint-Maurice, Savoie. Hy het tussen 1991 en 2009 as voorsitter van die beoordelingspaneel van die Clara Haskil Internasionale Klavierkompetisie gedien. In Mei 2011 is hy as professor by die Paryse Konservatoria aangestel.In 1996 is die *Ridder van die Nasionale Orde van Verdienstelikheid* (Frans:*"Ordre National du Mérite"* deur die Franse regering aan Michel Dalberto toegeken.

Opnames
-------

Dalberto se eerste opname — twee klaviersonates deur Schubert — is met die Grote Prys van die Akademie Charles Cros bekroon. Hy het die volledige werke vir klavier deur Schubert opgeneem (14 CDs op die Denon plate-etiket). Van sy ander opnames is die Grieg Concerto in A mineur en Richard Strauss se *Burleske in D mineur* met die Londen Filharmoniese Orkes en Jean-Bernard Pommier, 'n "lewendige" opname van die Schumann Concerto by die Wene-fees met die Weense Filharmoniese Orkes en Eliahu Inbal, liedere deur Chausson met Jessye Norman en twee uitvoerings met Barbara Hendricks. 

Hy het sedert 1997 opnames vir die Sony/BMG plate-etiket gemaak soos die 1ste Boek van Preludes en Beelde deur Debussy, en die Mozart Concertos n°20 en 22 met die *Ensemble Orchestral de Paris* en John Nelson. In Junie 2004 het BMG 'n program van Parafrases deur Liszt op Verdi en Wagner se operas, vrygestel.

Diskografie
-----------

* Dalberto "Schumann: Myrthen; Gedichte Der Königin Maria Stuart" CD (2008)
* "Capucon Septet" CD (2004)
* "Chausson: Poème De L'Amour Et De La Mer; Chanson Perpétuelle; Mélodies", CD (2003)
* "Debussy: Greatest Hits" CD (2001)
* "Very Best Of Barbara Hendricks" CDs (2005)
* "Ultimate Most Relaxing Classical Piano Music in the Universe" CDs (2007)
* "Romantic Piano Classical Music For Intimate Romantic Piano: Classical Music For Intimate Moments" CD (2008)
* "F Schubert Simply Schubert" CDs (2008)
* "Simply Schumann" CDs (2008)
* "Best Romantic Classics 100" CDs (2008)
* "100 Best Romantic Classics" CDs (2008)
* "100 Best Encores Best Encores 100" CDs (2009)
* "Ernest Chausson: Poème De L'Amour Et De La Mer; Chanson Perpétuelle; Mélodies" CD (2008)
**Jody David Scheckter** (gebore op 29 Januarie 1950) is 'n voormalige renjaer en die Formule Een wêreldkampioen van 1979. Hy is te Oos-Londen in Suid-Afrika gebore.

Jody Scheckter tydens die Britse Grand Prix 1974
Jody Scheckter in die seswiel Tyrrell P34, 1976
Scheckter het vinnig opgang gemaak in Formule Een nadat hy na Brittanje toe verhuis het in 1970. Hy het sy debuut in Formule Een gemaak by Watkins Glen in 1972 in 'n McLaren en op 'n stadium die derde plek beklee voordat hy beheer verloor het en getol het om sodoende in die 9de plek te eindig. Hy het in die daaropvolgende jaar gewys dat hy 'n naam is om dop te hou deur die Formule 5000 kampioenskap te wen. Hy het ook 5 keer aan F1 wedrenne deelgeneem. In Frankryk het hy byna gewen na sy derde deelname aan 'n F1 wedren, maar ongelukkig het hy in 'n botsing met Emerson Fittipaldi betrokke geraak. In sy daaropvolgende wedren was die aggressiewe Scheckter in 'n groot ongeluk betrokke waarin byna 'n dosyn motors uit die wedren is, 'n insident wat kenmerkend was van sy vroeë loopbaan.

Ken Tyrrell het desnieteenstaande nie geskroom om die ratse jongeling aan te stel nie en hy word in 1974 vir die eerste keer 'n voltydse jaer in F1. Scheckter het hulle daarvoor met 'n derde plek in die renjaerkampioenskap beloon asook met wedrenoorwinnings in Swede en Brittanje. Hy het in daardie jaar in 8 opeenvolgende wedrenne punte aangeteken wat op daardie tydstip een van die mees konsekwente vertonings was. Tydens die seisoen het Tyrrell ook die mees radikale motorontwerp ooit in F1 bekend gestel, naamlik die seswiel Tyrrell P34. Scheckter het die seswiel sy enigste wen besorg op die Sweedse Anderstorpbaan en in sy 12 wedrenne het hy 10 keer met die motor punte aangeteken.

Scheckter het toe in 1977 na Walter Wolf se nuwe span verskuif en 'n oorwinning vir die span in hul eerste wedren besorg. Hy het daarna twee verdere oorwinnings vir die span behaal en gereeld op die podium verskyn, maar uiteindelik tweede in die puntestand geëindig na die meer dominante Niki Lauda.

In 1978 het hy 'n sewende plek behaal en die span verlaat om by Scuderia Ferrari aan te sluit. Hy het daardie jaar alle verwagtinge oortref en vir F1 se mees herkenbare span 'n vervaardigerstrofee besorg terwyl hy self deur konsekwente vertonings deur die jaar, waaronder 3 oorwinnings getel het, die renjaerskampioenskap gewen het. Hy het egter in 1980 gesukkel om sy titel te verdedig en het selfs misluk in 'n poging om vir een van die wedrenne te kwalifiseer. Na hy slegs 2 punte kon aanteken het Scheckter besluit om uit te tree.

Scheckter was dus die laaste kampioenjaer vir Ferrari tot Michael Schumacher dit 21 jaar later weer vir Ferrari verower het. Na Scheckter se uittrede het hy 'n maatskappy gestig wat opleidings-nabootsers vervaardig het. Hy het daarna heelwat aandag aan sy seuns Tomas en Toby se renloopbane bestee. Tomas jaag in die Indy Racing League en het die voorste wegspringposisie in die 2003 Indianapolis 500 wedren beklee. Jody se broer Ian Scheckter het ook vir 'n paar jaar lank aan wedrenne deelgeneem.
**Planeet Nege** is 'n groot, hipotetiese planeet in die buitenste gedeelte van die Sonnestelsel. Die bestaan van Planeet Nege is in 2014 die eerste keer voorgestel, ten einde die ongewone wentelbane van 'n groep Trans-Neptunus-voorwerpe (TNV's) in die buitenste deel van die Kuiper-gordel te verklaar. Konstantin Batygin en Michael Brown, wetenskaplikes aan die Kaliforniese Instituut vir Tegnologie (Caltech), het hul ontdekking op 20 Januarie 2016 aangekondig, gebaseer op dinamiese modelle en nie visuele waarnemings nie.

Eienskappe
----------

### Baan

Die moontlike baan.
Planeet Nege volg 'n elliptiese baan om die Son. Een so 'n omwenteling duur tussen 10 000 en 20 000 jaar. Die planeet sal nooit nader as 200 keer die afstand tussen die Son en die Aarde, of 200 AE, aan die Son kom nie.

### Grootte

Na raming het Planeet Nege 'n massa van ongeveer tien keer dié van die Aarde. Ander skattings wissel van vyf tot vyftien keer die massa van die Aarde. Die deursnee van planeet nege is moontlik twee tot vier keer dié van die Aarde.

### Samestelling

Brown vermoed dat die planeet 'n ysreus is, vergelykbaar met Neptunus en Uranus. Dit sou beteken dat dit veral uit rots en ys bestaan, met 'n relatief klein hoeveelheid gas, want die temperatuur sal laag wees.
**Nekrofilie** is die seksuele aangetrokkenheid tot lyke. Dit word as ’n parafilie geklassifiseer in die *Diagnostiese en Statistiese Handleiding* van die Amerikaanse psigiatrievereniging. Die term is afgelei van die Griekse woorde νεκρός (*nekros*, "dood") en φιλία (*philia*; "vriendskap"). Dit is die eerste keer in 1850 gebruik.

Rosman en Resnick (1989) het inligting bestudeer van 34 gevalle van nekrofilie wat deur kollegas verskaf is. Hulle het nekrofiele se motief verdeel in vyf groepe: ’n behoefte aan ’n seksmaat sonder teenkanting of verwerping (68%), herenigings met ’n romantiese maat (21%), ’n seksuele aangetrokkenheid tot lyke (15%), om gevoelens van isolasie te oorkom (15%) en om eiewaarde te verhoog deur mag oor die slagoffer uit te oefen (12%).

Drie reeksmoordenaars wat nekrofiele was, was Jeffrey Dahmer, Ted Bundy en Dennis Nilsen. Eersgenoemde het gesê hy het sy slagoffers vermoor omdat hy nie wou hê hulle moet hom ná die tyd verlaat nie en omdat hulle kwaad sou gewees het dat hy hulle bedwelm het. Hy het dus voldoen aan die kriterium van ’n behoefte aan seksmaats wat hulle nie teensit nie. 

Bundy het ’n begeerte gehad om mag oor sy slagoffers uit te oefen en hulle te "besit".
’n Protoplanetêre skyf kan baie planetesimale bevat wat vanweë botsings al hoe groter word. Van hulle kan eindelik planete vorm.
**Planetesimale** is soliede voorwerpe wat vermoedelik in sterre se protoplanetêre skyf voorkom. Volgens algemeen aanvaarde teorieë van planeetvorming ontstaan planete uit die ruimtestof wat bots en aan mekaar vasklou om al hoe groter liggame te vorm.

Wanneer dié liggame groottes van sowat 1 km bereik, kan hulle mekaar direk aantrek deur hul gesamentlike swaartekrag, en so groei hulle verder tot protoplanete so groot soos mane, en later planete.

Alternatiewelik kan planetesimale vorm in baie digte stoflae wat ’n gesamentlike swaartekrag-onewewig in die middel van protoplanetêre skywe ondervind. Baie planetesimale breek tydens gewelddadige botsings, maar ’n paar van die groteres kan oorbly en aanhou groei tot protoplanete.

Sonnestelsel
------------

Daar word geglo die meeste van die planetesimale in die Sonnestelsel is sowat 3,8 miljard jaar gelede, ná ’n tydperk bekend as die Laat Hewige Bombardement, óf heeltemal uit die Sonnestelsel óf in afgeleë eksentriese wentelbane soos die Oortwolk geskiet, of hulle het met groter liggame gebots weens die swaartekraginvloed van die groot planete (veral Jupiter en Neptunus). ’n Paar kon as mane aangetrek gewees het, soos Mars se mane Phobos en Deimos en die kleiner mane van die gasreuse.

Sommige wetenskaplikes gebruik ook die term vir kleiner liggame in die Sonnestelsel soos asteroïdes, komete en Kuiper-gordelvoorwerpe wat oorgebly het ná die planeetvorming.

Dié beskrywing word nie deur die Internasionale Astronomiese Unie gesteun nie en verskillende groepe kan verskillende name vir die voorwerpe gebruik. Daar is ook geen spesifieke onderskeid tussen ’n planetesimaal en ’n protoplaneet nie.

Sien ook
--------

* Protoplaneet
Titaan se wasige atmosfeer.
**Planetologie** is die wetenskaplike studie van planete (insluitende Aarde), mane en planeetstelsels (veral dié in die Sonnestelsel) asook die prosesse wat hulle gevorm het. Dit behels die bestudering van voorwerpe so klein soos mikrometeoroïdes tot so groot soos gasreuse in ’n poging om hulle samestelling, dinamika, vorming, verband en geskiedenis te bepaal. Dit is ’n baie interdissiplinêre veld wat oorspronklik uit sterrekunde en aardrykskunde ontwikkel het, maar nou baie dissiplines insluit, onder meer planetêre geologie (saam met geochemie en geofisika), kosmochemie, atmosfeerkunde, oseanografie, hidrologie, teoretiese planetologie, glasiologie en eksoplanetologie. Dissiplines wat hiermee verband hou, sluit in ruimtefisika, wat die uitwerking van die Son op die liggame in die Sonnestelsel bestudeer, en astrobiologie.

Planetologie het waarnemings- en teoretiese takke wat met mekaar verband hou. Waarnemingsnavorsing kan ’n kombinasie insluit van ruimteverkenning, veral met robottuie, sendings wat afstandswaarneming behels en eksperimentele werk in laboratoriums op die Aarde. Die teoretiese komponent sluit rekenaarsimilasies en wiskundige modelbou in.

Planetoloë werk gewoonlik in die departement sterrekunde of fisika aan universiteite, maar daar is ook baie planetologie-instellings wêreldwyd. Verskeie groot konferensies word elke jaar gehou.

Vergelykende planetologie
-------------------------

Planetologie maak dikwels van vergelykings gebruik om groter duidelikheid te kry oor die voorwerpe wat bestudeer word. Dit kan die vergelyking van die digte atmosfere van die Aarde en Saturnus se maan Titaan behels, die evolusie van voorwerpe in die buitenste Sonnestelsel op verskillende afstande van die Son af, of die geomorfologie van die oppervlakke van die rotsplanete.

Veral vergelykings van die Aarde se eienskappe kom dikwels voor, want dis baie toegankliker en ’n groter omvang metings is moontlik. Analogiestudies oor die Aarde is veral algemeen in planetêre geologie, geomorfologie en atmosfeerkunde.
'n Lugfoto van die eiland wat naby die Lido di Venezia geleë is
Die eiland, soos gesien vanuit 'n boot
San Lazzaro, soos gesien vanuit die waterbusstasie Lido S.M.E. Lido di Venezia
'n Noordwestelike uitsig oor Venesië en die bergwêreld van Noord-Veneto, soos gesien vanuit die eiland
'n Kleurvol geïllustreerde 14de eeuse Armeense manuskrip van die Alexanderroman. Die roman behandel fiktiewe en reële episodes uit die lewe van Alexander die Grote
**San Lazzaro degli Armeni** ([san ˈladdzaro deʎʎ arˈmɛːni], «Sint Lasarus van die Armeniërs»; Armeens: Սուրբ Ղազար *Surp Ghazar*) is 'n klein eiland in die suide van die Venesiaanse strandmeer, met 'n oppervlakte van drie hektaar en net wes van die Lido di Venezia geleë. Sedert 1717 huisves die eiland 'n klooster van die Armeens-Katolieke Mechitariste-monniksorde huisves. Die kloostereiland dien as die orde se kulturele spilpunt en sentrum van geleerdheid (Armeense seuns word hier in Armeense kultuur onderrig), terwyl sy hoofabdy in die Oostenrykse hoofstad Wene sy geestelike middelpunt vorm. 

Die kloosterbiblioteek beskik oor sowat 200 000 boeke, insluitende 'n belangrike versameling van oosterse, veral Armeense manuskripte (met sowat 4 000 dokumente). 

Oorspronklik het San Lazzaro as hospitaaleiland vir melaatses gedien. Toe melaatsheid teen die einde van die 15de eeu nog nouliks voorgekom het, het monnike van die Dominikane-orde hulle op die eiland gevestig en hier sowat honderd jaar lank gebly. Daarna was die eiland meer as 'n eeu onbewoon. In 1717 het agttien Armeense monnike, onder wie Mechitar van Sebasteia (tans Sivas in Turkye), wat uit tuisland verdryf is, in Venesië 'n toevlug gevind. Hulle het 'n klooster op San Lazzaro gestig, die eiland in die noordweste uitgebrei en tuine met sipresse aangelê.
| **Città di San Marino**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** | Vlag van San Marino San Marino |
|  **Koördinate** | 43°56′N 12°26′O﻿ / ﻿43.933°N 12.433°O﻿ / 43.933; 12.433 |
|  **Gestig op** | 3 September 301 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 7,09 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 653 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (31 Desember 2014) | 4 097 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 578/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +1 (MET) |
|  - Somertyd | UTC +2 (MEST) |
|  **Burgemeester** | Maria Teresa Beccari |
|  **Amptelike Webwerf** | www.sanmarinosite.com/castelli/sanmarino/ Edit this at Wikidata |

**San Marino stad** (Italiaans: *Città di San Marino*) is die hoofstad van San Marino, maar nie die grootste stad in dié land nie. Meeste besigheid word in Borgo Maggiore gedoen. Dit begrens die San Marino munisipaliteite van Acquaviva, Borgo Maggiore, Fiorentino, en Chiesanuova asook die Italiaanse munisipaliteit van San Leo. Hoewel dit slegs omtrent 4 100 inwoners het, verwelkom dit meer as 3 miljoen toeriste per jaar. Die historiese stadskern van San Marino en die Monte Titano is in 2008 deur Unesco as wêrelderfenisgebied verklaar.

Geskiedenis
-----------

Die stad is deur Sint Marinus en verskeie ander Christenvlugtelinge gestig in die jaar 301 n.C. Sedertdien het die stad 'n hawe geword vir Christenvlugtelinge uit die Romeinse Ryk. Die gevolg is dat die stad die oudste republiek in Europa geword het, aangesien die land aanvanklik slegs uit die enkele stad bestaan het.

Die stad het verskeie geskiedkundige fortifikasies, wat die stad 'n reputasie as 'n ondeurdringbare dorp in die middeleeue gegee het. As gevolg hiervan was daar geen groot aanvalle op die stad geloods nie. Verskeie torings en mure, wat opgerig is om die stad te beskerm, is steeds te siene.

Vervoer
-------

San Marino is bekend vir sy klein en kronkelende steenstrate. Sy ligging in die bergagtige terrein van die land plaas dit buite bereik van die land se snelweg. Die meeste van die stad se ouer dele is gesluit vir motors wat dit 'n ideale dorp vir voetgangers maak. Daar is busvervoer wat daagliks tussen Borgo Maggiore en San Marino loop.

Ekonomie
--------

Die stad is hoogs afhanklik van toerisme, die verkoop van posseëls en landbou, hoewel laasgenoemde aan die kwyn is. 85% van die toeriste is afkomstig uit Italië. Die stad se lae belasting maak dit 'n gewilde inkopiebestemming met meer as 'n duisend winkels. Die stad se argitektuur, veral die stadsaal (Palazzo Pubblico) en die ikoniese drietorings (wat op verskeie nasionale simbole verskyn), asook die uitsig oor die hele land maak van die stad 'n "moet sien" vir toeriste in die noorde van Italië.
Die **hottentotstompie** (*Mimetes hottentoticus*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Mimetes* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en kom slegs by die piek van Kogelberg voor. Die struik is regop en word 3 m hoog en dra blomme van Januarie tot Mei met die hoogtepunt in Februarie.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee tot ses maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is tweeslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van voëls. Die plant groei op die boonste gedeelte van hellings in veenagtige grond op hoogtes van 1 000- 1260 m. Hierdie plant is eers in 1922 ontdek.

In Engels staan dit as die *Matchstick Pagoda* bekend.

Galery
------

* 
*

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18073058
* GBIF: 5636329
* iNaturalist: 426238
* IPNI: 705229-1
* IUCN: 113181075
* NCBI: 206279
* Plant List: tro-26500325
* Tropicos: 26500325

 |
**Samuel Taylor Coleridge**

**Engelse digter, filosoof en literatuurkritikus**

---

**Gebore**   

21 Oktober 1772   

in Ottery St Mary, Devon,  
 Engeland

---

**Oorlede**   

25 Julie 1834   

in Highgate, Middlesex,  
 Engeland

---

**Literêre stroming**  

Romantiek

---

**Bekende werke**  
  

*The Rime of the Ancient Mariner*  
*Kubla Khan*  
*Biographia Literaria*

---

**Handtekening**

**Samuel Taylor Coleridge**  ([ˈkoʊləˌrɪdʒ]; \* 21 Oktober 1772; † 25 Julie 1834) was 'n Engelse digter, literatuurkritikus en filosoof wat saam met sy vriend William Wordsworth as die grondlegger van die Romantiese Beweging in die Engelse literatuur beskou word.

Coleridge, 'n lid van die groep digters na wie na aanleiding van hul woonplekke in die Lake District-streek van Engeland as die *Lake Poets* verwys is, het bekendheid verwerf met gedigte soos *The Rime of the Ancient Mariner* en *Kubla Khan* en sy outobiografiese werk *Biographia Literaria*. Ewe belangrik was sy literêr-kritiese bydraes, onder meer oor die werk van Shakespeare, en sy rol by die bekendstelling van die idealistiese stroming in die Duitse filosofie aan die Engelssprekende wêreld. Baie van Coleridge se neologismes – vakterme en uitdrukkings – het ingang gevind tot die Engelse woordeskat, waaronder *suspension of disbelief*. Sy filosofiese gedagtes het beslissende invloed op Ralph Waldo Emerson en Amerikaanse Transendentalisme uitgeoefen.

Coleridge het sy hele volwasse lewe lank simptome van ongegronde angs en depressie ervaar wat deur moderne wetenskaplikes as 'n moontlike geval van 'n bipolêre steuring gediagnoseer is – 'n gemoedstoestand wat in Coleridge se tyd nog onbekend was. Daarnaas is ook sy algemene gesondheidstoestand as swak beskryf, moontlik weens 'n reeks siektes waaraan hy in sy kinderjare gely het, soos rumatiese koors. Die simptome daarvan is deur sy geneeshere met laudanum behandel, 'n destyds gewilde opiumpreparaat waaruit sy lewenslange opiumverslawing voortgespruit het.
Kenteken van die Action Directe
Die **Action Directe** is 'n linkse terreur-organisasie in Frankryk, wat in die tydperk tussen 1979 en 1987 vir meer as vyftig aanslae verantwoordelik is, waarby onder meer die generaal René Audran en die bestuurder van die Franse motorvervaardiger Renault, George Besse, vermoor is. 

Die Action Directe ontstaan in die laat sewentigerjare as 'n anti-kapitalistiese Marxisties-Leninistiese groepering, wat in die naam van die Franse werkersklas optree en moontlik ook kontakte onderhou met die Duitse RAF (*Rote-Armee-Fraktion*, soms ook Baader-Meinhof-bende genoem) en die Italiaanse *Brigate Rosse* (Rooi Brigades).

Toe die Duitse RAF die grootste deel van sy lede verloor het, sluit sy tweede generasie met die Action Directe saam, wat vir Duitse terroriste die geleentheid bied om in Frankryk te skuil.

In teenstelling met die Duitse regering is die Franse owerhede aanvanklik eerder terughoudend teenoor die aanslae van die Action Directe. Frankryk word in dié tydperk deur 'n Sosialisties-Kommunistiese koalisie geregeer wat net soos 'n groot aantal intellektueles nie daarvan oortuig is dat die linkse terrorisme enige bedreiging vir die staat inhou nie, en die Franse owerhede bied selfs asiel vir Italiaanse terroriste, wat destyds as politieke vlugtelinge beskou is.

Tydens 'n amnestie in die herfs van die jaar 1981 word 'n aantal anargistiese en linkse gevangenes vrygelaat, waaronder ook Jean-Marc Rouillan, een van Action Directe se aanvoerders.

Die houding teenoor Action Directe verander in die jare 1983 en 1984, toe aanslae van die groep die eerste menselewens eis. Ná die koelbloedige moorde op generaal Audran in Januarie 1985 en die Renault-bestuurder Besse in November 1986 reik die owerhede lasbriewe vir die inhegtenisneming van die aanvoerders - onder meer Jean-Marc Rouillan en Nathalie Ménigon - uit. Enkele maande later, op 21 Februarie 1987, is die leiers van die Action Directe - Rouillan, Ménigon, Régis Schleicher, Joëlle Aubron en Georges Cipriani op 'n plaas naby Orléans deur die polisie betrap.
Die **Deutsche Guernsey-Zeitung** (*Duitse Guernsey-koerant*) was 'n Duitse weermagkoerant wat tydens die Tweede Wêreldoorlog op die kanaaleiland Guernsey verskyn het.

Geskiedenis
-----------

Nadat die plaaslike koerant *Evening Press* reeds na aanleiding van die *Deutsche Insel-Zeitung* se model gedeeltelik in Duits verskyn het, is op 4 Julie 1942 met die *Deutsche Guernsey-Zeitung* vir die eerste keer 'n volledig Duitstalige koerant gepubliseer. Die redakteurs het van die Propagandakompanie 649 gekom, wat aan die 7de Leër behoort het. Die drukkery van die *Evening Press* is steeds gebruik, maar as gevolg van die verouderde toerusting moes talle materiale uit Frankryk verkry word. Die inhoud van die koerant het beide die aktuele politieke gebeure sowel as plaaslike kwessies behandel. Normaalweg het die koerant slegs uit één blad bestaan, met uitsondering van ekstra-uitgawes wat van tyd tot tyd verskyn en uit twee blaaie bestaan het. Sonderführer Herbert Ladda was die hoofredakteur tot 24 Julie 1944; hy is opgevolg deur Oberleutnant Schmidt-Walkhoff.

Die koerant is ook aan Alderney en Sark afgelewer en het tot die Duitse Ryk se kapitulasie op 8 Mei 1945 verskyn, maar na 24 Maart net elke twee dae in plaas van daagliks. Op 30 April is 'n oproep deur Adolf Hitler aan diegene Duitsers gepubliseer wat nog in die laaste oorblywende besette gebiede, insluitend die Kanaaleilande, gebly het.

Op Jersey is 'n ander manier verkies; hierdie eiland se plaaslike koerant *Evening Post* is slegs met 'n Duitstalige voorblad voorsien.

Literatuur
----------

* Heinz-Werner Eckhardt: *Die Frontzeitungen des deutschen Heeres 1939–1945*. Wilhelm Braumüller Universitäts-Verlagsbuchhandlung, Wene/Stuttgart 1975, ISBN 3-7003-0080-8, p. 88–89
* Peter Tabb: *A peculiar occupation: new perspectives on Hitler's Channel Islands*. Ian Allen, 2005, ISBN 0-7110-3113-4