recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Palma** is 'n stad aan die noordoostelike kus van die provinsie Cabo Delgado in Mosambiek. Minder as 32 km daarvandaan in die noorde en noordweste is die grens met Tanzanië.

Ekonomie en tale
----------------

Verskeie tale, waaronder Makwe, Makonde, Mwani, Swahili en Portugees, word in die stad gepraat. Die stad was histories bekend vir sy vissery-, mandjie- en matweefbedryf.
Die plaaslike ekonomie is getransformeer deur die ontdekking van aardgas in die nabygeleë Indiese Oseaan in 2010, wat gelei het tot 'n vinnig groeiende sektor vir vloeibare aardgas. Palma is naby die ontwikkelende fasiliteite vir die ontginning van aardgas aan die kus van Mosambiek, 'n groot buitelandse gasprojek deur die Franse maatskappy Total.

2021 aanval
-----------

Begin Oktober 2017 het gewapende Islamitiese ekstremiste wat aan die  Islamitiese Staat Irak en die Levant (ISIL) gekoppel is, 'n jihadistiese opstand in die Cabo Delgado-streek geloods. Die militante het aanvalle geloods en onthoofdings uitgevoer, en in Augustus 2020 die hawedorp Mocimboa da Praia ingeneem. Die groep het hulself soms *al-Shabaab* genoem,  hoewel hulle sover bekend geen bande met die Somaliese *al-Shabaab*, 'n ander jihadistiese groep, het nie. Die groep staan ook bekend as Ansar al-Sunna.

Ansar al-Sunna val Palma op 24 Maart 2021 aan; met meer as 35 000 mense wat daarna vlug, baie vlug na die provinsiale hoofstad, Pemba. Tientalle burgers is vermoor, met onthoofde lyke in die straat agtergelaat. Die militante het met die Mosambiekse weermag, die polisie en die Dyck Advisory Group ('n private militêre maatskappy wat deur die polisie gehuur is) geveg. Lionel Dyck, die hoof van die Dyck-groep, het gesê dat die aanvallers donker uniforms gedra het, georganiseerd was en goed toegerus was met AK-47-gewere, RPD- en PKM-masjiengewere en swaar mortiere.

Voor die aanval was die bevolking ongeveer 75 000. Baie buitelandse en binnelandse aardgaswerkers het die stad per boot, helikopter en konvooi verlaat, maar sommiges kon nie ontruim word nie. Die meeste kommunikasie met die stad is op 29 Maart afgesny. Op 29 Maart beweer die Islamitiese Staat van Irak en die Levant dat die provinsie Sentraal-Afrika van die Islamitiese Staat verantwoordelik is vir die aanval en het gesê dat hulle 55 mense doodgemaak het, waaronder Mosambiekse leërsoldate; hierdie bewerings kon nie onmiddellik onafhanklik bevestig word nie.

Die aanval op Palma het die vrees laat ontstaan vir 'n moontlike humanitêre krisis.
*Hierdie artikel handel oor die rolprent van 1975.*

***Jaws*** is 'n Amerikaanse rillerrolprent van 1975 wat deur Steven Spielberg geregisseer is. Dit is geskoei op die roman van 1974 met dieselfde naam deur Peter Benchley. Roy Scheider vertolk die rol van die polisiehoof Martin Brody, wat met die hulp van 'n mariene bioloog (Richard Dreyfuss) en 'n professionele haaijagter (Robert Shaw) 'n mensvreterhaai jag wat mense op 'n vakansiedorp aanval. Murray Hamilton vertolk die rol van die burgermeester en Lorraine Gary dié van Brody se vrou.

Die prent is hoofsaaklik verfilm by Martha's Vineyard in Massachusetts en was die eerste een wat op see geskiet is. Die vervaardiging was dus moeilik en die prent het die verfilmingstyd en begroting oorskry. Omdat die meganiese haai dikwels nie gewerk het nie, het Spielberg besluit om dikwels net te sinspeel op die haai se teenwoordigheid. Die musiek van John Williams is gebruik om aan te dui wanneer die haai sy verskyning gaan maak. Spielberg en ander het dié suggestiewe benadering vergelyk met dié van die regisseur Alfred Hitchcock. 

*Jaws* is beskou as 'n waterskeidende oomblik in die rolprentwese. Dit was 'n tipiese somertreffer en het verskeie pryse vir sy musiek en redigering gewen. Dit het die meeste geld van alle tye by die loket verdien tot met die uitreiking van *Star Wars* twee jaar later. Albei prente het 'n belangrike rol gespeel in die daarstelling van die moderne Hollywood-sakemodel, wat 'n groot opbrengs soek met aksie- en avontuurflieks wat in die noordelike somer in duisende teaters uitgereik word en goed geadverteer word. Ná *Jaws* is drie opvolgprente uitgereik, waarby nie Spielberg of Benchley betrokke was nie. In 2001 het die Library of Congress dit gekies vir opname in die Amerikaanse nasionale rolprentregister as "kultureel, histories of esteties belangrik".

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
'n Groot paraboolantenne vir gebruik in satelliet kommunikasie te Erdfunkstelle Raisting, die grootste fasiliteit vir satelliet kommunikasie in die wêreld, in Raisting, Beiere, Duitsland. Dit gebruik 'n Cassegrain tipe bestraler.
'n **Paraboolantenne** is 'n antenne wat 'n parabool vormige weerkaatser gebruik om radiogolwe in 'n bepaalde rigting te fokus en te stuur. Die mees algemene vorm van 'n paraboolantenne het die vorm van 'n skottel ('n paraboloïed) en staan ook bekend as 'n skottelantenne of 'n paraboliese antenne. Die grootste enkele voordeel van 'n paraboolantenne is dat dit gerig is, dit wil sê al die radiogolwe in een rigting konsentreer en uitstuur. Daarteenoor is 'n standaard antenne alomgerig of omnigerig, dus straal dit radiogolwe in alle rigtings uit. Die paraboolantenne se funksie is soortgelyk as die van 'n soeklig of flits, dit moet die radiogolwe in 'n nou straal stuur of radiogolwe slegs uit een rigtig kan ontvang. Paraboolantennes het van die hoogste antennewins, wat beteken dat dit die nouste moontlike straal produseer om radiogolwe te stuur van enige tipe antenne.
Om die straalwydte so klein as moontlik te maak moet die paraboliese weerkaatser baie groter as die golflengte van die radiogolwe wees, daarom word paraboolantennes eerder in die hoër frekwensie gedeelte van die radiospektrum gebruik: ultrahoë frekwensie en mikrogolf super hoë frekwensies, waar die golflengte klein genoeg is sodat paraboliese weerkaatsers met gemak gebruik kan word.

Paraboolantennes word gebruik as hoë-wins antennes vir punt-na-punt kommunikasie in toepassings soos mikrgolf roetes wat telefonie en televisie seine tussen stede dra, draadlose WAN/LAN skakels vir data kommunikasie, satellietkommunikasie en soos gebruik deur ruimtetuie. Dit word ook gebruik in radioteleskope.

Die paraboolantenne word ook op groot skaal gebruik vir radarantennes waar daar ook 'n behoefte is om radiogolwe in 'n nou straal te stuur om voorwerpe op te spoor soos vliegtuie, skepe en missiele. Dit word ook gebruik vir die ondersoek van weerstelsels. Die paraboolantenne word ook gebruik vir tuis satelliet televisie, dit het 'n kenmerk van moderne stede geword.

Die paraboolantenne is ontwerp deur die Duitse fisikus Heinrich Hertz toe hy radiogolwe in 1887 ontdek het. Hy het silindriese paraboliese weerkaatsers met dipool antennes gebruik wat vonk tussen die punte tydens send en ontvangs van seine gedurende sy eksperimente.

Paraboolantennes gebruik die geometriese beginsel dat die pad van die *FP1Q1, FP2Q2, FP3Q3* seine almal ewe lank is. Die omgekeerde: indien 'n sein deur die antenne voerder by punt *F* uitgestraal word sal dit weerkaats vanaf die weerkaatser in 'n golf *L* wat parallel voortplant met die antenne se *VF* vlak is.
*Bogatiri* deur Wiktor Wasnetsof (1898). Van links is Dobrinja Nikititsj, Ilja Moeromets en Aljosja Popowitsj.
**Aljosja Popowitsj** (Russies: Алё́ша Попо́вич; letterlik Aleksei, seun van die priester) is nes Dobrinja Nikititsj en Ilja Moeromets ’n *bogatir*, of Middeleeuse ridder. Hy is die jongste van die drie belangrikste helde van Kiëf-Roes. Die drie word saam uitgebeeld in Wiktor Wasnetsof se bekende skildery *Bogatiri* (regs).

In bilini, of heldeverhale, word hy beskryf as die slu seun van ’n priester wat wen deur sy teenstanders te kul en uit te oorlê. Hy is bekend vir sy ratsheid, sluheid en listigheid. Aljosja hou van pret en word soms uitgebeeld as ’n "bespotter van vroue". Hy is ook soms ’n leuenaar en verkuller. Hy het die draak Toegarin Zmeiewitsj met ’n kullery verslaan. In latere weergawes word die draak verander in ’n Mongoolse khan.

Aljosja Popowitsj en Toegarin
-----------------------------

In hierdie verhaal reis Aljosja Popowitsj en sy dienskeng, Jekim, na Kiëf om prins Wladimir te ontmoet. Toe hulle in Kiëf aankom, is prins Wladimir besig met ’n feesmaal. Hy bied Aljosja die sitplek langs hom aan, maar dié wys dit van die hand en neem die laagste sitplek in die sosiale hiërargie in – langs die stoof. By die fees beledig die monster Toegarin die prins deur tussen hom en sy vrou te gaan sit. Toegarin bid ook nie en stop homself vol kos. Aljosja, wat gewalg is deur Toegarin se optrede, beledig hom met stories oor die dood van ’n hond en ’n koei. Toegarin word kwaad en gooi Aljosja met ’n dolk. Aljosja aanvaar sy uitdaging tot ’n geveg. Toe hy by die veld aankom waar hulle sal veg, vlieg Toegarin reeds in die lug met sy vlerke wat van papier gemaak is. Aljosja bid vir reën en Toegarin val op die grond toe sy vlerke nat word. Eindelik slaan Aljosja Toegarin se kop af met sy staf, deurboor dit met ’n spies, sny sy liggaam in klein stukkies en gee dit aan prins Wadimir.
*Dobrinja Nikititsj red Zabawa Poetjatitsjna van die draak Gorinitsj*.
**Dobrinja Nikititsj** (Russies: Добры́ня Ники́тич) is ’n Slawiese mitologiese held van Kiëf-Roes. Hy, Ilja Moeromets en Aljosja Popowitsj word beskou as die grootste van die legendariese *bogatiri*, of ridders, van Kiëf-Roes.

Dobrinja word in bilini, of epiese gedigte, uitgebeeld as ’n verslaner van drake – hy het glo onder meer die draak Gorinitsj doodgemaak. Hy was ’n musikant, skaakspeler, boogskutter en stoeier. Historici glo sy karakter het ontstaan uit die ware Slawiese leier Dobrinja, wat die leërs van Swjatoslaf die Grote aangevoer en sy seun Wladimir die Grote opgevoed het.

Dobrinja en die draak
---------------------

Die verhaal begin waar Dobrinja se ma vir hom sê om nie na die Saraseenberge te gaan, klein drakies dood te trap, Russiese gevangenes te red of in die Poetsjai-rivier te was nie. Dobrinja is egter ongehoorsaam en doen al dié dinge.
Terwyl hy in die rivier was, maak die draak sy verskyning. Eers dink Dobrinja hy gaan sterf, maar eindelik verslaan hy die draak.

Die draak smeek dat Dobrina om hom nie doodmaak nie en die twee sluit ’n vredesverdrag. Daarna vlug die draak en ontvoer die niggie van prins Wladimir, Zabawa Poetjatitsjna.

Toe Dobrinja in Kiëf kom, vra die prins hom om sy niggie te red. Dobrinja keer terug na die Saraseenberge en raak in ’n geveg met die draak betrokke. Hy veg drie dae lank. Op die derde dag wil hy moed opgee en wegry, maar ’n stem uit die hemel sê vir hom om te bly en nog drie uur lank te veg. Ná die drie uur maak Dobrinja die draak dood en red Zabawa.

Aangesien hy ’n boer was, kon hy egter nie met haar trou nie en hy gee haar toe vir Aljosja Popowitsj. Hy self het toe met ’n ander meisie, Nastasja, getrou.
Veemasjien wat besig is om straatstof op te vee.
**Padstof** en veral *stedelike padstof* is 'n belangrike vorm van lugbesoedeling.

In teenstelling tot besoedeling met gasse soos koolstofmonoksied of swaweldioksied behels hierdie vorm van besoedeling vaste stowwe pleks van gasse, wat veral deur die motorvoertuie as aërosols in die atmosfeer gebring word. 

Daar word dikwels onderskei tussen deeltjies groter as 10 μm wat inasembaar genoem word en dié wat nog kleiner is en ina*d*embaar of torakale aërosols genoem word omrede dit in staat daartoe is om diep in die longe deur te dring. Veral deeltjies was <2,5μm is, is van die meeste belang omrede hulle die kleinste lugsakkies (alveoli) kan bereik en daar moontlik lank kan bly en met die longvloeistowwe kan reageer. Die deeltjies kan uit verskeie bronne afkomstig wees, soos padverkeeruitlaatgasse, verweer van padoppervlakke (soos byvoorbeeld geel padverf, wat tradisioneel geel loodchromaat as kleurstof bevat het), sypad-gronderosie en atmosferiese neerslae. 

Die studie van hierdie klein deeltjies was lank baie moeilik gewees. Vooruitgang in ontledingstegnieke soos RB-EXMA, X-straal-fluoressensie-spektrometrie (XSFS), induktief-gekoppelde-plasma-massaspektrometrie (IGP-MS) en elektrotermiese atoom-absorpsie-spektrometrie (ETAAS) het dit nogtans sterk verbeter.

Navorsing met hierdie metodes het gewys dat metale soos sink, koper, lood en chroom en verskeie minerale soos veldspaat (albiet), kwartsiet, anataas, kalsiet, hausmanniet, verskeie ysteroksiede en krokoïet (loodchromaat) in padstof aangetref kan word.
*Bogatiri*, deur Wiktor Wasnetsof (1898). Van links is Dobrinja Nikititsj, Ilja Moeromets en Aljosja Popowitsj.
**Ilja Moeromets** (Russies: Илья́ Му́ромец; letterlik **Elia van Moerom**) is ’n Slawiese mitologiese held van Kiëf-Roes. Sy lof word besing in verskeie bilini (epiese gedigte). Hy, Dobrinja Nikititsj en Aljosja Popowitsj word beskou as die grootste van die legendariese *bogatiri*, of ridders, van Kiëf-Roes. Hulle word saam uitgebeeld in Wiktor Wasnetsof se bekende skildery *Богатыри* (regs).

Ilja in heldeverhale
--------------------

*Ilja Moeromets* deur Wiktor Wasnetsof (1914).
Vogens legendes is Ilja, die seun van ’n boer, op die dorpie Karatsjarowo naby Moerom gebore. As kind was hy baie siek en hy kon eers op 33 loop nadat hy wonderbaarlik deur twee pelgrims gesond gemaak is. Hy het toe bomenslike krag gekry by ’n sterwende ridder, Swjatogor. Daarna het hy vertrek om die stad Kiëf te bevry. Op pad daarheen het hy ook die stad Tsjernigof man-alleen teen invallers verdedig en in die woude van Briansk ’n monster doodgemaak wat reisigers vermoor het.

Legendariese figuur
-------------------

Ilja Moeromets se naam is sinoniem met besonderse fisieke en spirituele krag en integriteit. Hy was al die held in verskeie rolprente, tekenprente en verhale en is die enigste epiese held wat deur die Russies-Ortodokse Kerk as heilige verklaar is.

Hoewel sy oorskot na bewering bewaar word in die Kiëfse Klooster van die Grotte, was hy waarskynlik nie ’n enkele persoon nie, maar eerder ’n verteenwoordiging van verskeie ware en fiktiewe helde uit verskillende tydperke.
**John Caldwell Holt** (14 April 1923 – 14 September 1985) was 'n Amerikaanse skrywer en opvoeder, 'n voorstander van tuisonderrig (spesifiek die ontskoling-benadering), en 'n pionier in die jeugregteteorie.

Na 'n ses jaar lange laerskoolonderwys in die 1950's, het *Holt die boek How Children Fail* (1964) geskryf, wat die probleme wat hy met die Amerikaanse skoolstelsel gesien het, gekatalogiseer het. Hy het dit opgevolg met *How Children Learn* (1967). Albei boeke was gewild en het Holt se loopbaan as konsultant vir Amerikaanse skole begin. Teen die 1970's het hy besluit dat hy die skoolstelsel sou probeer hervorm en het tuisonderrig begin voorstaan, en later die vorm van tuisonderrig bekend as ontskoling. Hy het altesaam 11 boeke oor die onderwerp van skoolonderrig geskryf, asook die nuusbrief *Growing Without Schooling* (GWS) begin.

Vroeë lewe
----------

Holt is op 14 April 1923 in New York gebore; hy het twee jonger susters gehad. Hy het die Phillips Exeter Akademie bygewoon, daarna die Yale Universiteit bygewoon en in 1943 gegradueer. Direk nadat hy gegradueer het, het hy by die Verenigde State se vloot aangesluit en in die Tweede Wêreldoorlog op die duikboot *USS Barbero* gedien. Hy is in 1946 gedemobiliseer, en het toe by die United World Federalists aangesluit, 'n organisasie wat wêreldvrede bevorder het deur die vorming van 'n enkele wêreldregering. Hy het die geledere van die organisasie opgang gemaak en gedien as die uitvoerende direkteur van die groep se New York State-afdeling toe hy in 1952 weg is weens frustrasie met die organisasie se gebrek aan vordering.

Onderwysloopbaan
----------------

Holt se suster het hom aangemoedig om 'n laerskoolonderwyser te word, en in 1953 het hy begin skoolhou by die nuutgestigte Colorado Rocky Mountain School, 'n privaatskool in Carbondale, Colorado. In 1957 en 1958 het hy by die Shady Hill School, 'n privaat laer- en middelskool in Cambridge, Massachusetts, skoolgehou. In 1959 het hy vyfde graad by die Lesley Ellis Skool gegee, ook in Cambridge.

Terwyl hy onderrig het, het Holt tot die oortuiging gekom dat die studente in sy klaskamer, ten spyte daarvan dat hulle dikwels intelligent was en van welgestelde agtergronde, meer skugter en onseker was as die baba- en kleuterkinders van sy susters en vriende.

Van tuisonderrig tot ontskoling
-------------------------------

Holt het ontnugter geraak met die skoolstelsel nadat hy etlike jare daarin gewerk het; hy het oortuig geraak dat hervorming van die skoolstelsel nie moontlik was nie en het tuisonderrig begin voorstaan. Hy het geglo dat "kinders wat voorsien is van 'n ryk en stimulerende leeromgewing sal leer wat hulle gereed is om te leer, wanneer hulle gereed is om dit te leer".

Holt het geglo dat kinders nie gedwing hoef te word om te leer nie; hulle sou dit natuurlik doen as hulle die vryheid kry om hul eie belange en 'n ryk verskeidenheid hulpbronne na te volg. Hierdie gedagtegang word ontskoling genoem.
**John Richard Pilger** (/ˈpɪldʒər/; 9 Oktober 1939 – 30 Desember 2023) was 'n Australiese joernalis, skrywer, geleerde en dokumentêre rolprentmaker. Hy was hoofsaaklik sedert 1962 in Brittanje gevestig. Hy was ook 'n besoekende professor aan die Cornell-universiteit in New York.

Pilger was 'n sterk kritikus van Amerikaanse, Australiese en Britse buitelandse beleid, wat hy beskou het as gedryf deur 'n imperialistiese en kolonialistiese agenda. Pilger het ook sy geboorteland se behandeling van inheemse Australiërs gekritiseer. Hy het die eerste keer internasionale aandag getrek vir sy verslae oor die Kambodjaanse volksmoord.

Sy loopbaan as 'n dokumentêre rolprentvervaardiger het begin met *The Quiet Mutiny* (1970), wat tydens een van sy besoeke aan Viëtnam gemaak is, en het daarna voortgegaan met meer as 50 dokumentêre films. Ander werke in hierdie vorm sluit in *Year Zero* (1979), oor die nasleep van die Pol Pot-regime in Kambodja, en *Death of a Nation: The Timor Conspiracy* (1993). Sy talle dokumentêre films oor inheemse Australiërs sluit *The Secret Country* (1985) en *Utopia* (2013) in. In die Britse gedrukte media het Pilger van 1963 tot 1986 by die *Daily Mirror* gewerk, en het van 1991 tot 2014 'n gereelde rubriek vir die tydskrif *New Statesman* geskryf.

Pilger het in 1967 en 1979 Brittanje se Joernalis van die Jaar-toekenning gewen. Sy dokumentêre films het toekennings in Brittanje en wêreldwyd verwerf, insluitend verskeie BAFTA-eerbewyse.  Wat hy as die bedrieglike praktyke van die hoofstroommedia beskou het, is 'n gereelde onderwerp in Pilger se skryfwerk.
Die **Gideons** is ‘n internasionale welsynsorganisasie met die doel om die evangelie van Christus te versprei.

Lede
----

Slegs sakelui en slegs mans is lid van die vrywilllige vereniging. Dit is ‘n leke-organisasie. Dus is geestelike leiers uitgesluit van lidmaatskap. Geld vir die aankoop van Bybels kom van finansiële bydraes deur die lede self en van kollektes in kerke.

Bybels
------

Die organisasie plaas Bybels of Nuwe Testamente en Psalms in hotelkamers, hospitale, ouetehuise, wagkamers, gevangenisse, koshuise, klinieke, kwartiere vir verpleegpersoneel en weermagbasisse. Elke jaar word ‘n Nuwe Testament aan elke graad 8-leerling verskaf.

Naam
----

Die naam Gideons vir die organsiasie kom uit Rigters 6.

Geskiedenis
-----------

John Nicholson, ‘n 12-jarige seun van Janesville, Wisconsin in die VSA het aan sy ma op haar sterfbed belowe om elke dag in die Bybel te lees en te bid. In September 1898 is John ‘n handelsreisiger en loseer in ‘n hotel in Biscobel, Wisconsin. Omdat die hotel vol was, moes hy ‘n kamer deel met ‘n vreemdeling. So ontmoet hy Samuel Hill, ook ‘n gelowige. Die gevolg was die stigting van ‘n Christen-handelsreisigervereniging, wat uitloop op die Gideons as ‘n wêreldwye organisasie. In 1947 is die eerste takke buite die VSA gestig en in 1950 in Suid-Afrika. Die Suid-Afrikaanse hoofkantoor is is Pretoria en Bybels word van hier af in verskeie landstale versprei.

Bibliografie
------------

* Botha, Roelof: Gideons gee 'n groot geskenk. In: Die Burger, 28 Desember 2023
* gideons.co.za

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb16624900w (data)
* GND: 2119629-1
* ISNI: 0000 0001 0656 3515
* LCCN: n88668361
* NKC: ko2015856794
* SUDOC: 081085575
* VIAF: 121635220
* WorldCat Identities: lccn-n88668361

 |
'n **Suring** (*Oxalis pes-caprae*) is 'n plant wat aan die familie *klawersurings* (*Oxalidaceae*) behoort. Dit is meerjarig en word 5-15 cm hoog. Die plant bloei jaarliks van Desember tot Mei. Dit is inheems aan Suid-Afrika en Namibië.

Hulle het ’n wêreldwye verspreiding en die bekendste lede van die familie is die surings ( genus *Rumex*). Baie suringagtiges is onkruide. Die suringorde (orde *Polygonales*) bestaan uit slegs een familie, die suring- of bokwietfamilie (familie *Polygonaceae*).

Hoewel die suringagtiges tweesaadlobbige plante is, is hulle duidelik in 'n groot aantal litte en knope verdeel. Die blare is afwisselend gerangskik en aan die basis van elke blaar is daar 'n kokervormige steunblaartjie, bekend as die ochrea, wat die stingel om ring. Nog 'n kenmerk van eensaadlobbiges wat by die suringagtiges aangetref word, is dat die blomme drietallig is, met ander woorde die kelk en die kroon bestaan elk uit 3 dele.

Die kelk- en kroonblare lyk ongeveer dieselfde en vorm saam 'n blomdek of periant. Die blomme is meestal baie klein en onopvallend en is normaalweg in pluime of are gerangskik. Die meeste lede van die familie word in die gematigde dele van die Noordelike Halfrond aangetref, maar die familie as geheel het ’n wêreldwye verspreiding. Ongeveer 30 genera met altesaam ongeveer 800 spesies word aangetref.

Die bekendste lede van die familie is waarskynlik die surings (genus *Rumex*), wat algemeen as onkruide aangetref word. Ook spesies van die genus *Polygonum* word dikwels as onkruide beskou. Die spesies van altwee bogenoemde genera word dikwels naby water aangetref.

Kommersieel belangrike plante wat tot hierdie familie behoort, is die bokwiet (*Fagopyrum esculentum*), wat veral vroeër vir sy saad gekweek is en rabarber (*Rheum rhaponticum* *X Rheum rhabarbarum*) ’n groentesoort. Lede van die familie *Oxalidaceae* staan ook algemeen as surings bekend, maar behoort tot 'n ander, nie-verwante orde.

Galery
------

* 
* Die blom.Die blom.
* Wortel met knolle.Wortel met knolle.
* 'n Groep plante.'n Groep plante.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0-908409-68-0, volume 27, bl. 38
**André Marinus de Ruyter** (gebore 20 Maart 1971) is 'n Suid-Afrikaanse sakeman.

Opvoeding
---------

De Ruyter het 'n Meestersgraad in Besigheidsadministrasie aan die Nyenrode Besigheidsuniversiteit in Nederland, 'n Baccalaureus in die Regte (LLB) wat hy aan die Universiteit van Suid-Afrika verwerf het, asook 'n Baccalaureus in Siviele Reg en 'n Baccalaureus Artium aan die Universiteit van Pretoria.

Loopbaan
--------

De Ruyter het vir meer as 20 jaar by SASOL gewerk, en was van 2014 tot 2019 die HUB van Nampak. De Ruyter was sedert 15 Januarie 2020 die hoof- uitvoerende beampte van Eskom, maar het op 14 Desember 2022 sy bedanking aangekondig om einde Maart 2023 te vertrek. By Eskom het De Ruyter aandag aan hul hoogs onreëlmatige aankooppraktyke geskenk, benewens die invordering van onbetaalde skuld wat deur munisipaliteite aangegaan is. Eskom se historiese skuld het op nagenoeg R500 miljard gestaan, en NERSA se tariefvoorskrifte het 'n demper op hul skulddelging en winsgewendheid geplaas. Weens die operasionele en finansiële uitdagings moes Eskom jaarliks R50 miljard se hulp van die regering ontvang.

### Bedanking by Eskom

Die Eskom-direksie het op 22 Februarie 2023 besluit daar sal nie van De Ruyter verwag word om die res van sy kennistydperk uit te dien nie. Hy het daarna sy bedanking met onmiddellike effek aangekondig, en Hoof Finansiële Beampte Calib Cassim is as tussentydse HUB aangestel.

Sy bedanking het gevolg op 'n onderhoud wat hy aan News24 gegee het. Hy het beweer dat diefstal en verduistering tot verliese van R1 miljard per maand by Eskom lei, dat 'n senior ANC-LP betrokke was, en die polisie wat sy vergiftiging ondersoek het, "het 'n dosis sianied met 'n sinusklag verwar". Hy beweer dat hy 'n kabinetsminister (sonder sukses) genader het om sy kommer uit te spreek oor die twyfelagtige toekennings rondom die R8,5 miljard-fonds vir skoon energie wat Eskom tydens die COP27-beraad beding het. Die sekretaris-generaal van die ANC, Fikile Mbalula, het bewyse geëis om die bewerings te staaf, gedreig om "op te tree" en het daarop aangedring dat die ANC "nie korrup is nie".

Persoonlike lewe
----------------

De Ruyter is getroud, het drie kinders en woon in Johannesburg.
**Neutralisasie** in chemie beteken om oneffektief of onreaktief te maak. Neutrale stowwe het 'n pH van 7. As al die suur in 'n oplossing reageer met al die basis om 'n sout plus water te vorm, sal daardie oplossing neutraal wees met 'n pH van 7. 'n Mens kan 'n indikator gebruik om te sê wanneer 'n oplossing neutraal is en 'n pH van 7 bereik het. Dit is egter nie prakties om gedurig 'n stukkie indikatorpapier in 'n oplossing te doop om die pH te kontroleer nie. Pleks daarvan word 'n indikatoroplossing gebruik. 'n Indikatoroplossing is 'n kleurstof wat van kleur verander sodra die pH verander. Neutralisasie is die kombinasie van waterstofione (H+) uit die suur met hidroksiedione (OH-) uit die basis, om water (H2O) te vorm. In die proses word 'n sout van die orige ione in die basis en suur gevorm.

Neutralisasie in alledaagse gebruik
-----------------------------------

Party sjampoes bevat sure wat die haarskubbe regop laat staan, sodat al die vuiligheid uitkom, wat aan die hare 'n growwe gevoel gee. Die gebruik van 'n opknapper neutraliseer die suur sodat al die haarskubbe weer platlê. Dit is waarom hare sag en syerig voel ná die gebruik van 'n opknapper.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12394748q (data)
* GND: 4171610-3
* LCCN: sh85091197
* NKC: ph615529

 |
Simon van Trente.
**Simon van Trente** was 'n jong en voormalige heilige van die Rooms-Katolieke Kerk wat in die laat 15de eeu in Trente gebore is. Die twee en 'n half jaar oue Simon se lyk is op 26 Maart 1475 ontdek en die Joodse gemeenskap van Trente is daarvan beskuldig dat hulle hom ritueel vermoor het.

Gebeure
-------

Simon het op 23 Maart 1475, die Donderdag voor Goeie Vrydag, vermis geraak. Sy lyk is 'n paar dae later ontdek in 'n kanaal wat onder 'n Jood, Samuel, se huis deurgeloop het. Samuel en twee ander Jode het die ontdekking gerapporteer, maar dit is in berigte oor die moord verswyg. Ná die verslag van die seun se ontdekking is die hele Joodse gemeenskap (mans én vroue) in hegtenis geneem en met marteling gedwing om skuld op die moord te beken ('n klassieke voorbeeld van bloedlaster dat Jode Christelike bloed in hulle rituele gebruik).

Simon en 13 ander Jode is skuldig bevind en tereggestel. Die biskop van Trente het die proses gesteun, maar pous Sixtus IV was skepties. Die kind is begrawe in die kapel van *San Simonino* in die Sint Pieterskerk van Trente. Simon se verering is in 1480 deur pous Sixtus IV goedgekeur en in 1584 is hy deur pous Gregorius XIII as martelaar erken. Sy feesdag was op 24 Maart. 

Die verhoor in Trente het 'n verhoging van Christelike geweld teenoor Jode tot gevolg gehad in die omringende stede. Dit het in Vicenza gelei tot die verbod op gelduitlening deur Jode in 1479 en die verbanning van alle Jode in 1486.

In 1965 is die erkenning van Simon se verering deur pous Paulus VI opgehef ná 'n besluit dat Simon nie deur Jode vermoor is as deel van 'n ritueel nie, maar deur iemand anders.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Aubrey Kruger** (21 Julie 1935 - 19 Julie 2016) was 'n Suid-Afrikaanse tekenaar en uitvinder.

Beroepslewe
-----------

Hy werk as tekenaar vir die Suid-Afrikaanse spoorweg- en haweadministrasie in Oos-Londen, Oos-Kaap, tot 1966. Daarna word hy na Durban verplaas. In 1973 verhuis hy weer na Oos-Londen, en begin 'n bandherstelbedryf. In sy latere jare werk hy as tekenaar vir 'n argitektoniese onderneming. Daarna word hy 'n vakwerkontwerper vir 'n houtonderneming.

Uitvinding van die dolos
------------------------

Die ontwerp van die dolos word gewoonlik toegeskryf aan Eric Mowbray Merrifield, eertydse Oos-Londense hawe-ingenieur (van 1961–1976). In die laat 1990's het die aanspraak van Aubrey Kruger meer aandag getrek. Kruger beweer dat hy en Merrifield die vorm van betonblokke oorweeg het om die uitgebreide golfbrekers van Oos-Londen vir die stad se nie-natuurlike hawe te beskerm, na 'n groot storm in 1963. Merrifield wou 'n blok ontwerp wat nie sou breek nie of skuif as dit deur die golwe getref word, dit moes goedkoop wees; en nie presiese plasing vereis nie. Hy het later gesê dat hy 'n blok wil hê wat so ontwerp moet word dat dit 'soos kinders se bikkelspel' besprinkel kan word. Kruger het gesê dat hy huis toe gegaan het vir middagete, drie dele van 'n besemstok afgesny het en dit met spykers in 'n H-vorm vasgemaak het met een been wat 90 grade gedraai was om die kenmerkende dolosvorm te skep. Merrifield was geïnteresseerd in die ontwerp en het Kruger versoek om 'n plan te teken. Kruger het nooit formeel krediet vir die uitvinding ontvang nie. Merrifield het die Shell Design Award en die Associated Science and Technology Societies of South Africa se goue medalje ontvang. Die dood van Merrifield (in 1982) het veroorsaak dat hierdie kontroversie nie ten volle opgelos kan word nie. 

Die blok word versterk in 'n komplekse vorm wat tussen 80 en 88 ton weeg. Dit word regoor die wêreld in hawens gebruik.

Persoonlike lewe
----------------

Hy trou op 1 Februarie 1958 met Daphne Margaret Bright (geb. 6 Mei 1937) en hulle het vier kinders gehad. Hy sterf op 19 Julie 2016 na 'n beroerte in sy huis in Oos-Londen.
James Monroe
Die **monroeleer** (ook **monroedoktriene**) was 'n beginsel in die buitelandse beleid van die Verenigde State vanaf die 19de eeu. Die term is afgelei van 'n toespraak wat Amerikaanse president James Monroe in 1823 voor die Amerikaanse Kongres gegee het. Monroe verklaar enige vorm van Europese betrokkenheid in die Wes-Halfrond taboe, met verwysing na politieke ingryping in die nuut onafhanklike lande in Suid-Amerika en nuwe pogings om Amerika te koloniseer. Monroe het egter belowe om die bestaande kolonies in die hande van die Europese magte te respekteer.

Monroe se toespraak was 'n reaksie op die Franse inval in Spanje, waarin die liberale grondwet van Cadiz in die land namens die Heilige Alliansie opgeskort is. Die afgevaardigde liberale het 'n beroep op die Amerikaners gedoen om in Spanje in te gryp. In sy boodskap aan die Kongres het president Monroe die Amerikaanse betrokkenheid in Spanje verwerp. Terselfdertyd het hy gewaarsku dat Europese koloniale aksies in Suid-Amerika nie aanvaar sal word nie.

Met die verbod op intervensie het Monroe ook gehoop om 'n moontlike Europese poging te stop om die Amerikaanse uitbreidingsproses te saboteer. Die Britte, die Spanjaarde en die Russe in die besonder is met agterdog beskou, omdat hulle aangrensende gebiede op die vasteland gehad het. Daarbenewens het baie kolonies in Suid-Amerika hul onafhanklikheid suksesvol bekom, waarna hulle spoedig diplomatieke erkenning van die Verenigde State verkry het. Om die voormalige koloniseerders, Spanje in die eerste plek, te ontneem van enige begeerte om die nuwe nasies terug te bring onder hul gesag, het Monroe dus kolonisasie in die westelike halfrond verbied. Hy respekteer egter kolonies wat die golf van onafhanklikheid oorleef het.

Die monroeleer was bedoel om verdedigend te wees, naamlik om die interne Amerikaanse uitbreidingsproses te beskerm. Monroe se idees was hoofsaaklik geïnspireer deur pragmatisme. Die Verenigde State sou daarin slaag om sy grondgebied tot ongeveer 1850 uit te brei tot waar dit vandag is, deur middel van sommige aankope en oorloë met Spanje en Mexiko. Alaska en Hawaii sou later volg.

Bron
----

* Alvarez, Alejandro, ed. *The Monroe Doctrine: Its Importance in the International Life of the States of the New World* (Oxford University Press, 1924) sluit verklarings van baie lande in online.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. | 

Klik vir info oor hierdie sjabloon.
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb12049015g (data)
* GND: 4170489-7
* LCCN: sh85086988
* NARA: 10644499
* NDL: 00567840
* SUDOC: 028709241

 |
**Chris Sasner** is een van die Afrikaanse skrywer Gert Basson se vele skuilname. Gert Cornelius Basson (\*1932, Brakpan – ) is 'n joernalis, skrywer en uitgewer wat onder verskeie skuilname, onder meer Chris Sasner, Gert Basson, Dirk de Beer, Cor Lindeque, Hugo le Rouz, Danz Cloete, Gert Cornelius en Lindeque de Beer (samesteller) skryf. Hy woon tans saam met sy vrou Cillah op Swellendam. 

Hy was as hoofuitgewer verbonde aan die Swellendamse uitgewershuis Hartbees. As joernalis was hy verbonde aan die tydskrifte *Avontuur/Die Lewe*, *Nongqai/Servamus*, assistent-redakteur van *Die Suidwester* en redakteur van die jeugtydskrif *Patrys*. As uitgewer was hy hoof van belletrie van Voortrekkerpers/Perskor, bestuurder: Perskorboekklubs, bestuurder-uitgewer: Juventus, Femina en Folio; hoofuitgewer J.P. van der Walt tot met sy uittrede in 1998. Hy doen ook vryskutwerk vir koerante en skryf kortverhale onder sy eie en skuilname vir verskeie tydskrifte.

Skryfwerk
---------

Onder die skuilnaam Chris Sasner publiseer Basson die gewilde *Swart Kat* jeugverhaalreeks. Die reeks handel oor 'n doodgewone 12-jarige seun genaamd Borrie Veldt en sy geheime stryd teen misdaad wat in die middernagtelike ure op sy BMX-fiets en met sy kettie as wapen gevoer word. Die reeks wat in die tagtigerjare verskyn het, is ook deur die SAUK in 'n TV-reeks wat tussen 1985–1995 uitgesaai is, omskep. In 2012 het Protea Boekhuis die eerste boek van die jeugverhaalreeks, *Die Swart Kat slaan neer* heruitgegee met nuwe moderne illustrasies deur die kunstenaar Willem Samuel. Sedertdien het die hele reeks met 'n moderne baadjie verskyn.

Publikasies
-----------

| Jaar | Titel van publikasie |
| --- | --- |
| 1982 | *Die Swart Kat slaan neer, en ander avonture*
*Die Swart Kat slaan 'n ster, en verdere avonture* |
| 1983 | *Die Swart Kat slaan 'n noot, en ander avonture* |
| 1986 | *Die Swart Kat slaan 'n nar, en ander avonture* |
| 1987 | *Die Swart Kat slaan 'n vos, en verdere avonture* |

* Die reeks word sedert 2012 heruitgegee deur Protea Boekhuis met illustrasies deur Willem Samuel.

Sien ook
--------

* Gert Basson
* Danz Cloete
**Hrant Dink** (Armeens: Հրանդ Տինք; 15 September 1954 – 19 Januarie 2007) was ’n Turks-Armeense redakteur, joernalis en rubriekskrywer. As hoofredakteur van die tweetalige Turks-Armeense koerant *Agos* (Ակօս) was hy ’n vooraanstaande lid van die Armeense minderheid in Turkye.

Dink was veral bekend as voorstander van Turks-Armeense versoening asook mense- en minderheidsregte in Turkye; hy was dikwels krities teenoor beide Turkye se ontkenning van die Armeense volksmoord van 1915 en van die Armeense diaspora se veldtog om dit internasionaal erken te kry. Hy is drie keer onder Artikel 301 vervolg vir die "afkraking van Turkswees" en het verskeie doodsdreigemente ontvang van Turkse nasionaliste.

Dink is in Januraie 2007 in Istanboel vermoor deur Ogün Samast, ’n 17-jarige Turkse nasionalis. Dit het gebeur kort ná die première van die volksmoord-dokumentêr *Screamers*, waarin ’n onderhoud met hom gevoer word oor die Turkse ontkenning van die Armeense volksmoord en die saak teen hom onder Artikel 301. Hoewel Samast in hegtenis geneem is, het foto's van hom sedertdien verskyn waarop glimlaggende Turkse polisiemanne saam met hom voor ’n Turkse vlag poseer. Die foto's het ’n skandaal in Turkye veroorsaak en ’n ondersoek is van stapel gestuur om die betrokke polisiemanne te ontslaan.

By sy begrafnis het tweehonderdduisend roubeklaers uit protes gemarsjeer terwyl hulle sing "Ons is almal Armeniërs" en "Ons is almal Hrant Dink". Kritiek op Artikel 301 het toegeneem ná sy dood en dit het gelei tot ’n voorstel in die parlement om dit te herroep. Die akademiese jaar 2007–2008 aan die Kollege van Europa is na hom genoem. Tydens die Turkse betogings van 2013 in Istanboel en ander stede oor die outoritêre regering van eerste minister Recep Tayyip Erdoğan is ’n simboliese straat in Taksim Gezi-park na hom genoem.
Die *Kalevala*, die Finse nasionale epos deur Elias Lönnrot. Eerste uitgawe, 1835.
Die ***Kalevala*** (Fins: *Kalevala*) is 'n 19de-eeuse werk van epiese gedigte wat deur Elias Lönnrot saamgestel is uit Kareliese en Finse orale folklore en mitologie. Dit vertel die verhaal van die skepping van die aarde, beskryf twispunte en vergeldingsreise tussen die volke van die land Kalevala, wat Väinölä genoem is, en die land Pohjola sowel as hulle onderskeie hoofkarakters en teenstanders en van die bou en diefstal van die epiese mitiese rykdommakende masjien die Sampo.

Die *Kalevala* word beskou as die nasionale epos van Karelië en Finland, en is een van die belangrikste werke van die Finse letterkunde, saam met J.L. Runeberg se *Die verhale van vaandrig Stål* en Aleksis Kivi se *Die sewe broers*.

Die epiese gedig was instrumenteel in die ontwikkeling van die Finse nasionale identiteit en die verskerping in die Finse taalstryd wat eindelik gelei het tot die Finse onafhanklikheid van Rusland in 1917. Die werk is ook intenasionaal bekend en het byvoorbeeld J.R.R. Tolkien se Middelaardse mitologie beïnvloed.

Die eerste uitgawe van die *Kalevala*, wat die *Ou Kalevala* genoem word, is in 1835 gepubliseer. Dit het 12 078 verse bevat. Die weergawe wat vandag die bekendste is, is die eerste keer in 1849 gepubliseer en bestaan uit 22 795 verse, wat in 50 volksverhale ingedeel word. 'n Verkorte weergawe, wat al 50 verhale maar net 9 732 verse bevat, is in 1862 gepubliseer.

Daar bestaan ook 'n ander versameling van gedigte deur Lönnrot, die *Kanteletar*, uit 1840 wat algemeen beskou word as 'n "sustersversameling" van die *Kalevala*.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kalevala.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
’n Dreikanter van die Windrivierkom, Wyoming, VSA. Eiendom van die Western Washington Universiteit. Foto deur AJ Wakefield, 2012.
'n **Dreikanter** is 'n soort windkei wat tipies in woestyn- of periglasiale omgewings vorm as gevolg van die skuuraksie van sand wat gewaai word. 
Dreikanters vertoon 'n kenmerkende piramidale vorm met drie windafgewerkte fasette. Die woord Dreikanter is 'n Duitse woord wat "drie-kant" beteken. 
Soortgelyk het 'n zweikanter twee windfasette, en 'n einkanter het net een windfaset. 
Die meeste plekke op die planeet het verskeie verweringsprosesse wat op dieselfde tyd plaasvind. Dit is dus moeilik om goeie voorbeelde van Dreikanters te vind. Antarktika is 'n goeie plek om sulke windkeie te vind, aangesien wind gewoonlik die enigste aktiewe verweringsagent is. Baie eksemplare is in die noord-oostelike Verenigde State gedurende die Pleistoseen-era gevorm toe die afwesigheid van plantegroei baie skrapse bedekking teen windgewaaide sediment voorsien het.

Algemene kenmerke
-----------------

Enkele algemene kenmerke van Dreikanters sluit in guts strukture, hoë polering, skerp riwwe, gate, groewe en heliese vorms. 

 Ongewoon groot granietdreikanter (741cm by 46cm by 37cm.

Vorming
-------

In gebiede waar daar 'n heersende wind is, veroorsaak sand en rotsdeeltjies dat 'n rotsvlak plat en gepoleer word. Dit verander die massaverdeling van die rots en kan veroorsaak dat 'n ander oppervlak na die wind draai. As hierdie proses ongestoord bly, sal die gevolglike rots drie afsonderlike afgeplatte en gepoleerde sye hê.  Dreikanters vorm gewoonlik in droëomgewings met harde rotse.

Sien ook
--------

* Eoliese prosesse
* Saltasie
* Verwering
* Meganiese verwering
In rekenaarwetenskap definieer 'n **adresruimte** 'n reeks diskrete adresse waarvan elkeen kan ooreenstem met 'n fisiese of virtuele geheue-register, 'n netwerknodus, randtoestel, skyfsektor of ander logiese of fisiese eenheid.

'n Geheue-adres identifiseer 'n fisiese ligging in rekenaargeheue, soortgelyk aan 'n straatadres in 'n dorp. Die adres dui die ligging aan waar die data gestoor is, net soos 'n straatadres 'n spesifieke woonhuis in 'n woonbuurt aandui.

Voorbeelde van adresruimtes:

* Huisnommers in 'n straat
* Hoofgeheue (fisiese geheue)
* Virtuele geheue
* Toevoer/afvoer-poortruimte
* Rekenaarnetwerk
	+ IP-adres in besonder
* Die silinder-kop-sektor skema vir hardeskywe

Spesifieke voorbeeld van toepassing op die Linux-bedryfstelselkern

* Kernruimte
* Gebruikersruimte waar die kern deur middel van funksies soos copy\_to\_user(), copy\_from\_user() en soortgelyke funksies toegang verkry.
* Toevoer/afvoergeheue waar die kern deur middel van funksies soos readb(), writel(), memcpy\_toio() ensovoorts toegang verkry.

Adressvertaling
---------------

Oor die algemeen sal een adresruimte fisies verskil van 'n ander ligging in geheue. Dit gebeur egter soms dat adresruimtes oorvleuel. Wanneer adresruimtes oorvleuel is vertaling nodig. Virtuele tot fisiese adresruimte vertaling is byvoorbeeld nodig om die adresse in virtuele geheue te vertaal na die fisiese adresruimte -- een fisiese adres en een of meer virtuele adresse kan almal na dieselfde fisiese greep in RAM verwys.
**Eienskappe**| **Algemeen** |
| --- |
| Naam | Koper(II)oksied |
| Struktuurformule van Koper(II)oksiedStruktuurformule van Koper(II)oksied |  |
| Chemiese formule | CuO |
| Molêre massa | 79,55 [g/mol] |
| CAS-nommer | 1317-38-0    |
| Voorkoms | Swart vastestof |
| **Fasegedrag**   |
| Selkonstantes | a:4,6837 b:3,4226 c:5,1288 α,γ=90 β=99,53   |
| Ruimtegroep | C2/c  |
| Nommer | 15   |
| Schönfliess-simbool | C62h |
| Smeltpunt | 1330 °C ontbind  |
| Kookpunt | ontbind |
| Digtheid | 6,315 rel. |
| Oplosbaarheid |  |
| **Suur-basis eienskappe** |
| pKa |  |
| **Veiligheid** |
| Flitspunt |  |
| Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande. |
|   |  |
| Portaal  Chemie |

**Koper(II)oksied** is 'n chemiese verbinding van koper met suurstof (formule: CuO). Dit is 'n swart vastestof.

Chemiese struktuur
------------------

Die koperatoom het 'n oksidasietoestand 2+, wat ooreenkom met 'n elektronkonfigurasie vir die Cu2+-ioon van [Ar]3d9. Die een ontbrekende d-elektron in die subskil maak dit tot 'n ioon wat Jahn-Teller-vervorming sal ondergaan en dit kan in sy kristalstruktuur teruggevind word. Die koperione het 'n vervormde oktaëdriese omringing, wat verklaar dat hierdie struktuur 'n taamlik lae, monokliene simmetrie besit.

Vervaardiging
-------------

Koper(II) oksied word dikwels vervaardig wanneer hidrometallurgiese tegnieke gebruik word om koper uit te loog.
In hierdie proses word suurstof uit die lug as oxidasiemiddel gebruik en 'n ammoniakale ammoniumkarbonaatoplossing om die element oplosbaar te maak. Die oorhoofse proses is:

{\displaystyle 2Cu+{\frac {1}{2}}O\_{2}+2NH\_{3}+(NH\_{4})\_{2}CO\_{3}\to Cu\_{2}(NH\_{3})\_{4}CO\_{3}+H\_{2}O}
Ander meatale soos kalsium, magnesium, yster, mangaan, aluminium, lood en chroom gaan nie of net min in oplossing in hierde proses en die oplossing kan nog verder gesuiwer word. Ammoniak en koolstofdioksied kan deur stoominjeksie verwyder word en dit lewer 'n neerslag van koper(II)oksied.

Reaksies
--------

Onder hoë suurstofdruk smelt die stof by 1330 °C, maar die stof ontbind naby 1030 °C onder atmosferiese druk en vorm die koper(I)oksied. In teenwoordigheid van waterstof en koolstofmonoksied word dit by 250 °CC in die metaal koper omgesit.

Gebruike
--------

Koper(II)oksied word aan glas- en glasuur-mengsels bygevoeg. Dit gee die produk 'n akwamaryn kleur. Indien dit onder reduserende kondisies gedoen word en die koper tot +1 gereduseer word, word die kleur robynrooi.
Aldabra reuseskilpad
**Aldabra** is die wêreld se tweede grootste koraalatol wat suidoos van die vasteland van Afrika lê. Dit vorm deel van die Aldabra-groep eilande in die Indiese Oseaan wat deel is van die Buite-eilande van die Seychelle, met 'n afstand van 1 120 km (700 myl) suidwes van die hoofstad, Victoria op Mahé-eiland.

Die naam Aldabra, oorspronklik Al-Hadra of Al-Khadra, is deur Arabiese seevaarders gegee vir "die atol se harde, songebakte omgewing"; hierdie naam is opgeneem in die Portugese kaarte van die 16de eeu. Hulle het die Indiese Oseaan as Bahr-el zanj genoem. Dit is in 1511 deur Portugese seevaarders besoek. Die eilande was reeds bekend aan die Perse en Arabiere, van wie hulle die naam gekry het. In die middel van die 18de eeu het die atol 'n afhanklikheid van die Franse kolonie Réunion geword, vanwaar ekspedisies geloods is vir die vang van die Aldabra-reuseskilpaaie. Aangesien daar geen oppervlak-varswaterbronne op Aldabra is nie, was die belange van die ontdekkingsreisigers (geen bewys kan gevind word van enige Europese ontdekkingsreisiger se besoek voor 1742 nie) slegs om die skilpaaie en visse te ontgin, en nie om die atol te bewoon nie. In 1810, met Mauritius, Réunion, die Seychelle en ander eilande, het Aldabra in die besit van Groot-Brittanje oorgegaan. Réunion is later aan Frankryk terugbesorg, en Mauritius het Aldabra sowel as die res van die Seychelle in besit geneem. Die vorige inwoners was emigrante van die Seychelle.

 'n Mangrove in Aldabra-atol
Aldabra-reuseskilpaaie in gevangenskap
Souimanga suikerbekkie (*Cinnyris souimanga*)

Beeldgalery
-----------

* Kaart 1Kaart 1
* DistrikkaartDistrikkaart
* Kaart 2Kaart 2
* Kaart 3Kaart 3
* Kaart 4Kaart 4
* NASA-foto van Aldabra-atolNASA-foto van Aldabra-atol
* Aldabra en Assumption-eilandAldabra en Assumption-eiland
* Lugfoto van AldabraLugfoto van Aldabra
***Krabat*** is 'n Duitse rolprent wat in 2008 onder regie van Marco Kreuzpaintner verfilm is. Die film is gebaseer op die gelyknamige roman van Otfried Preussler (Engelse titel: *The Satanic Mill*) asook die gelyknamige Sorbiese legende.

Verhaal
-------

In die tyd van die Dertigjarige Oorlog (1618-1648) word die 14-jarige wees Krabat 'n leerjonge in 'n meul naby Schwarzkollm in die Lausitz. Hy besef vinnig dat sy meester hier 'n "swart skool" bedryf waarin hy en sy elf metgeselle 'n opleiding in swart toorkuns ontvang. Elke jaar moet een leerjonge sy lewe opoffer sodat dié van die meester verleng kan word. Die enigste redding vir Krabat en sy metgeselle sal die liefde van 'n meisie wees.

Ontstaan
--------

Die verhaal rondom die towenaarsleerling Krabat is 'n Sorbiese legende wat veral deur die werke van Jurij Brězan (*Die schwarze Mühle*, 1968; *Krabat oder Die Verwandlung der Welt*, 1976) en Otfried Preussler (*Krabat*, 1971) bekendheid verwerf het.

'n Coulisse uit *Krabat*
Die rolprent is onder meer naby Sibiu in Roemenië en in ateljees in Bottrop, Duitsland geskiet. Om 'n egte historiese atmosfeer te skep, is daar nie gebruik gemaak van elektriese beligting nie. Die lig het deurgaans van die son, kerse, vuur en ander nie-tegniese bronne gekom. Kleure wat in die tyd van die Dertigjarige Oorlog uiters kosbaar was, soos byvoorbeeld blou, kom glad nie in die rolprent voor nie. 

Die wêreldpremière het op 7 September 2008 by die Internasionale Toronto-filmfees plaasgevind. Die Duitse première was op 23 September 2008 in die historiese bioskoop *Lichtburg Essen*. Die fliek het vanaf 9 Oktober in Duitse rolprentteaters begin draai.

Die rolprent *Krabat* is die tweede verfilming van die onderwerp. In 1975 is die legende volgens Jurij Brežan se roman onder die titel *Die schwarze Mühle* en onder regie van Celino Blauweiß vir die Oos-Duitse uitsaaikorporasie *Fernsehen der DDR* verfilm. Daarnaas is 'n animasierolprent, *Krabat*, as Tsjeggies-Duitse koproduksie onder regie van Karel Zeman in 1977 vervaardig, wat op Otfried Preußler se roman gebaseer is.