In Amerikaanse strokiesverhale wat deur Marvel Comics gepubliseer word, is 'n **mutant** 'n mens wat 'n bomenslike genetiese eienskap, die X-geen, besit. Dit veroorsaak dat die mutant tydens sy puberteit bomenslike kragte ontwikkel. Daar word soms na hulle verwys as die menslike subspesie ***Homo sapiens superior*** of slegs ***Homo superior***. Mutante is die evolusionêre opvolgers van *Homo sapiens* en word algemeen beskou as die volgende fase in menslike evolusie. Die akkuraatheid van dié onderwerp word druk bespreek in die Marvel Universe.

Anders as Marvel se *mutates*, wat hulle kragte ontwikkel nadat hulle aan stimulusse of energieë van buite beïnvloed is (soos die Hulk, Spider-Man en Captain Marvel) het mutante werklike genetiese mutasies.

Moderne ontwikkeling
--------------------

Die moderne begrip van mutante as 'n afsonderlike spesie van *homo sapiens* het in die vroeë 1960's begin ontwikkel onder Marvel se skrywer en hoofredakteur Stan Lee as 'n manier om 'n groot groep superhelde en -skurke te skep sonder om vir elkeen 'n aparte oorsprong uit te dink. As deel van die begrip het Lee besluit dié tieners moet, nes gewone tieners, 'n skool bywoon om die wêreld beter te hanteer, in dié geval die Xavier's School for Gifted Youngsters. Nadat dié konsep van mutante sy debuut in 1963 in die superheldreeks *X-Men* gemaak het, het Marvel later nog mutante helde bygevoeg, soos The New Mutants, X-Factor, Excalibur, X-Force en Generation X.

In vroeë X-Men-stories het Professor X (Charles Xavier) en ander daarop geskimp dat mutasie te doen het met kernbestraling, hoewel dit later beskryf is as die gevolg van genetika. Dié idee begin in *The X-Men* #1, waarin professor Xavier sy skool vir mutante soos volg aan Jean Grey verduidelik: "Jy, juffrou Grey, is nes die ander leerlinge aan dié eksklusiewe skool, 'n mutant! Jy besit 'n ekstra krag...een wat gewone mense nie besit nie!! Dit is hoekom ek na my studente verwys as...*X-Men*, vir *Ex*-tra krag!" In dié uitgawe verwys Magneto ook die eerste keer na mutante as die spesie "*Homo Superior*". Ná die vernuwing onder die skrywer Chris Claremont word na Moira MacTaggert verwys as "die beste gesag naas Charles Xavier oor genetiese mutasie". Die oorsaak van mutasie word uitgebrei in die eerste uitgawe van die reeks *X-Factor,* waarin Cameron Hodge verwys na "mense wat in hulle genetiese samestelling die X-faktor besit". Dié genetiese mutasie is later die X-geen gedoop. In 'n stadium sê Beast die X-geen kom voor in die 23ste chromosoom; die proses word beskyf as dat die geen mutasie aktiveer deur 'n proteïen te vervaardig wat chemiese seine stimuleer wat die mutasie van ander gene voortbring.

Mutasies vind gewoonlik tydens puberteit plaas, maar dit is nie altyd so nie. Sommige mutante, soos Nightcrawler, is van geboorte af gemuteer, terwyl ander, soos Magneto, nie hulle vermoëns ontwikkel voordat hulle volwasse is nie. Sommige mutante is nie eens bewus van hulle latente mutasies nie totdat dit met opset geaktiveer word, soos Polaris wie se verandering met tegnolgiese hulp veroorsaak is.

Subtipes
--------

### Omega-vlak-mutante

'n **Omega-vlak-mutant** is een met die kragtigste genetiese potensiaal van sy mutante vermoëns. Die term word die eerste keer gebruik in die 1986-uitgawe *Uncanny X-Men* #208 as "Class Omega", maar is nie verder verduidelik nie. Die term is eers weer gebruik in 2001 in die beperkte reeks *X-Men Forever*. Dit het gelei tot verskeie botsende menings oor wie vir dié vlak kwalifiseer. In Julie 2019 het Marvel 'n amptelike verduideliking verskaf in *House of X*:

> **Omega-vlak-mutant:** 'n mutant wie se oorheersende krag 'n ondefinieerbare boonste perk registreer – of bereik – van daardie krag se spesifieke klassifikasie.
> 
> 
> **Voorbeeld:** Beide Magneto en Forge is die kragtigste mutante van hulle kragtipes op aarde [onderskeidelik magnetisme en tegnopatie], maar Magneto, en nie Forge nie, is 'n omega-vlak-mutant omdat Forge se kragte hipoteties oortref kan word [en verskeie mense op die planeet het dit ook gedoen], terwyl die boonste perk van Magneto se krag nie oortref kan word nie.
> 
> 
> **Nota:** *Omega-vlak is die klassifikasie van 'n enkele mutante krag. Hoewel baie mutante verskeie kragte het, is net een gewoonlik op omega-vlak.*
> 
> — *House of X* #1 (Julie 2019)

Sommige mutante in dié groep is:

* Exodus (Bennet du Paris)
* Iceman (Bobby Drake)
* Magneto (Erik Lehnsherr)
* Marvel Girl (Jean Grey)
* Proteus (Kevin MacTaggert)
* Storm (Ororo Munroe)
* Vulcan (Gabriel Summers)

### Changelings

Hulle is in die tweede reeks van *X-Factor* bekend gestel en is mutante wie se kragte by geboorte begin:

* Jamie Madrox
* Damian Tryp

### Cheyarafim en Neyaphem

Hulle verskyn die eerste keer in *Uncanny X-Men* #429. Volgens die karakter Azazel is die Cheyarafim 'n groep engelagtige mutante wat tradisioneel die vyande was van die Neyaphem, 'n groep mutante wat soos demone lyk en in Bybelse tye gelewe het. Dit het gelei tot 'n heilige oorlog, wat daartoe gelei het dat die Neyaphem na 'n alternatiewe dimensie verban is.

* Afstammelinge van die Cheyarafim:
	+ Angel
	+ Icarcus

* Afstammeling van 'n Neyaphem, Azazel:
	+ Nightcrawler

### Dominante Spesie/Wolfagtiges

Maximus Lobo beweer hy is lid van 'n mutante spesies van Wolfagtiges, wat hy die Dominante Spesie noem. Hy probeer later vir Wolf Cub werf, maar sonder sukses. 'n Paar jaar later beweer 'n ander mutant, Romulus, sommige menslike mutante stam van Hondagtiges af en nie van Primate nie.

* Daken
* Feral
* Romulus
* Sabretooth
* Wolf Cub
* Wolverine

### Buiteaardse mutante

Mense is nie die enigste spesie wat 'n mutante subspesie het nie:

* Ariel
* Broo
* Cerise
* Ultra Girl
* Warlock

### Externals

Hulle is deur Rob Liefeld geskep en is onsterflike mutante wie se magte hulle eeue lank laat lewe het. Eindelik word die meeste van hulle deur Selene doodgemaak en later deur Apocalypse.

* Absalom
* Burke
* Gideon
* Nicodemus
* Selene
* Apocalypse

### *"Homo superior superior"*

'n Karakter met die naam Vargas is in Chris Claremont se *X-Treme X-Men* bekend gestel. Hy beweer hy is 'n natuurlike reaksie van die mens op mutante. Hy het die maksimum fisieke vermoëns: bomenslike krag, spoed, refelekse, ratsheid, stamina en uithouvermoë. Dit lyk ook of Vargas immuun is teen verskeie mutante vermoëns, soos Rogue se absorpsie en Psylocke se telekinetiese ladings.

### Hibriede

Mutante het ook al daarin geslaag om te verbaster met mense (*Homo sapiens*), Atlantiërs (*Homo mermanus*), feetjies, ander mensagtige buiteaardse wesens soos Shi'ar, ensovoorts.

* Abigail Brand
* Namor
* Namora
* Namorita
* Pixie
* Xandra Neramani

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.