**Washington Dulles Internasionale Lughawe** (IATA: **IAD**, ICAO: **KIAD**, FAA LID: **IAD**), tipies na verwys as **Dulles-lughawe** of bloot **Dulles** (/ˈdʌlɪs/ *DUL-iss*), is 'n internasionale lughawe geleë in die Ooste van die Verenigde State, in Loudoun County en Fairfax County in Virginië, 42 kilometer wes van die middestad van Washington, D.C..

Geskiedenis
-----------

Die lughawe is in 1962 geopen en vernoem na John Foster Dulles (1888–1959), die 52ste Amerikaanse minister van buitelandse sake wat onder president Dwight D. Eisenhower gedien het. Die Dulles-hoofterminaal is 'n bekende landmerk wat ontwerp is deur Eero Saarinen, wat ook die beroemde TWA-terminaal (nou die TWA-hotel) by New York se JFK-lughawe ontwerp het. Die Washington Dulles-lughawe, wat deur die Metropolitan Washington Airports Authority bedryf word, beslaan 1 300 hektaar (53 km2) langs die Loudoun–Fairfax-lyn Die grootste deel van die lughawe is in die nie-geïnkorporeerde gemeenskap van Dulles in Loudoun County, met 'n klein gedeelte in die ongeïnkorporeerde gemeenskap van Chantilly in Fairfax County.

Dulles is een van die drie groot lughawens in die groter Baltimore–Washington metropolitaanse gebied, die ander is Reagan Nasionale Lughawe en Baltimore/Washington Internasionale Lughawe, en volgens grondoppervlak en hoeveelheid fasiliteite die grootste van die drie. Dulles word beskou as die streek se internasionale lugsentrum, met honderde direkte internasionale vlugte.

Dulles-lughawe hanteer die meeste internasionale passasiersverkeer van enige lughawe in die Mid-Atlanties buite die New Yorkse metropolitaanse gebied, insluitend ongeveer 90% van die internasionale passasiersverkeer in die Baltimore–Washington-streek. Dit het meer as 20 miljoen passasiersinstappe elke jaar van 2004 tot 2019 gehad, met 24 miljoen passasiers in 2019. Op ’n tipiese dag beweeg daar meer as 60 000 passasiers deur Dulles na of van meer as 125 bestemmings regoor die wêreld.

Verhoogde binnelandse reise vanaf Reagan Nasionale Lughawe het sommige van Dulles se binnelandse roetes geërodeer. In 2018 het Dulles-lughawe egter die Ronald Reagan Washington Nasionale Lughawe oortref met jaarlikse passasiersgetalle nadat hy sedert 2015 minder passasiers gehad het. Verder is dit steeds agter die Baltimore/Washington Internasionale Thurgood Marshall-lughawe in totale jaarlikse passasiersinstappe.

Dulles is 'n spilpunt vir United Airlines en word gereeld gebruik deur lugrederye met wie United kodedeelooreenkomste het, meestal saamgestel uit Star Alliance-lede soos Turkish Airlines en Lufthansa.

Die lughawe se huidige terrein is in 1958 deur president Eisenhower gekies; die Dulles-naam is gekies deur Eisenhower se lugvaartadviseur Pete Quesada, wat later as die eerste hoof van die Federale Lugvaartadministrasie gedien het. As gevolg van die terreinkeuse is die grootliks Afro-Amerikaanse gemeenskap van Willard, wat eens op die lughawe se voetspoor gewoon het, gesloop, en 87 eiendomseienaars is ontwortel.

Ontwerp en konstruksie
----------------------

Die hoofterminaal is in 1958 deur die beroemde Fins-Amerikaanse argitek Eero Saarinen ontwerp, en dit word hoog aangeslaan vir sy grasieuse skoonheid, wat op 'n vlug dui. In die 1990's is die hoofterminaal by Dulles herkonfigureer om meer ruimte tussen die voorkant van die gebou en die kaartjietoonbanke toe te laat. Byvoegings aan beide kante van die hoofterminaal het die struktuur se lengte meer as verdubbel. Die oorspronklike terminaal by Taoyuan Internasionale Lughawe in Taoyuan, Taiwan, is gemodelleer volgens die Saarinen-terminaal by Dulles.

Die ontwerp het 'n aangelegde mensgemaakte meer ingesluit om reënwater op te vang, 'n lae hotel en 'n ry kantoorgeboue langs die noordekant van die hoofparkeerterrein. Die ontwerp het ook 'n tweevlakkige pad voor die terminaal ingesluit om aankoms- en vertrekverkeer te skei, en 'n beperkte toegangshoofweg met 'n breë middelstrook om die konstruksie van 'n passasierspoorlyn moontlik te maak, wat in die vorm van 'n verlenging van die Washington Metro se Silwerlyn sal wees en na verwagting in 2022 voltooi sal wees.

Dulles se ikoniese ou lugverkeerbeheertoring, waar bedrywighede in 2007 gestaak is.
Die lughawe se terminaalkompleks bestaan uit 'n hoofterminaal (wat vier van die oorspronklike hekke, "Z"-hekke insluit), en twee parallelle middelveld-terminaalgeboue: Wandelvlak A/B en C/D. Die hele terminaalkompleks het 139 hekke in totaal: 123 hekke met lugbrûe en 16 vliegtuigstaanplekke  vanwaar passasiers met die lughawe se vliegtuigmaatvoertuie kan op- of afklim.

Terminale
---------

### Hoofterminaal

Die terminaal se plafon hang in 'n kettingboog bokant die bagasie-inweegarea.
Dulles se ikoniese hoofterminaal huisves kaartjie-ondersoeke op die boonste vlak, bagasie-eis en Amerikaanse doeane- en grensbeskerming op die onderste vlak, en annekse vir die internasionale aankomsgebou vir internasionale passasiersverwerking, sowel as die vier Z-hekke (gebruik deur Air Canada en United Express), verskeie inligtingskiosks en ander ondersteuningsfasiliteite. Die hoofterminaal is in 1966 deur die American Institute of Architects vir sy ontwerpkonsep geprys; sy dak is 'n hangende bolyn wat 'n wye omheinde area bied wat nie deur enige kolomme belemmer word nie.

### Middelveld terminale

Alle lugrederye behalwe Air Canada Express en United Express werk uit twee lineêre satellietterminale wat wandelgange A en B, en wandelgange C en D is.

#### Wandelgange A en B

Wandelgang A & B snags.
Alle nie-United-vlugte word vanuit hierdie twee vlakke bedryf, sowel as sommige United Express-vlugte. Wandelgang A (wat 47 hekke het) bestaan uit die oostelike deel van die naaste middelveld-terminaalgebou. Dit bestaan uit 'n permanente grondvlak-stel hekke wat ontwerp is vir klein vliegtuie en streekstralers wat deur United Express gebruik word, en verskeie voormalige Wandelgang B-hekke.  Die gang word hoofsaaklik vir internasionale vlugte gebruik. Air France bedryf 'n lugredery-sitkamer oorkant hek A22, Etihad Airways bedryf 'n eerste- en besigheidsklas-sitkamer oorkant hek A15, en Virgin Atlantic het 'n klubhuis-sitkamer oorkant hek A32. Wandelgang A se AeroTrain-stasie is ongeveer halfpad langs die gang af geleë, tussen hekke A6 en A14.

Wandelgang B (met 28 hekke) beslaan die westelike helfte van die gebou. Dit is die eerste van die permanent-verhewe middelveld wandelgange.

#### Wandelgange C en D

Die binnekant van Wandelgang C en D, waar United Airlines se spilpuntbedryf gebaseer is
Wandelgange C & D word uitsluitlik vir United Airlines-vlugte gebruik, aangesien dit as hul spilpunt by Dulles funksioneer. Alle hooflyn United-vlugte en die meeste United Express-streekstralerbedrywighede werk uit hierdie gange.

Wandelgang C het ook 'n toegewyde federale inspeksiestasie op die grondvlak. Internasionale United-vlugte wat nie by 'n lughawe met Amerikaanse doeane-uitklaring ontstaan nie, kan passasiers direk via die straalbrug na Wandelgang C aflaai). Sodra hulle uit die vliegtuig is, word aankomende passasiers geskei. Passasiers wat by Dulles eindig, neem 'n mobiele sitkamer wat hulle na die Internasionale Aankomstegebou vervoer, terwyl passasiers wat op 'n ander United-vlug voortgaan, deur die Amerikaanse Doeane en Immigrasie by die FIS-stasie op die grondvlak gaan. Aangesien hierdie immigrasiefasiliteit slegs is om passasiers op United en ander Star Alliance-diensverskaffers te verbind, het dit korter toue en hoef passasiers nie weer deur sekuriteit by die massiewe veiligheidskontrolepunte in die hoofterminaal te beweeg nie.

### Lugredery-sitkamers

Aangesien talle groot plaaslike en internasionale lugrederye 'n groot teenwoordigheid by Washington Dulles het, is daar etlike lugredery-sitkamers binne die lughawe:

* Air France: Air France/KLM Sitkamer, Wandelgang A, oorkant hek A22.
* British Airways: BA-sitkamer met Concorde-eetplekke vir eersteklas- en sakeklaspassasiers, geleë oorkant die Wandelgang B Transitostasie.
* Capital One bou sy tweede lughawe-sitkamer by Dulles. Dit sal deur 'n derdeparty-gasvryheidsmaatskappy bedryf word en is geskeduleer om in 2022 te open.
* Etihad Airways: Eerste- en besigheidsklas-sitkamer geleë oorkant hek A15.
* Lufthansa: Senator Sitkamer en Besigheidsitkamer, Wandelgang B by hek B51.
* Turkish Airlines: Wandelgang B, naby hek B41.
* United Airlines: United Clubs in Wandelgang C (by hekke C4, C7 en C17), en een in Wandelgang D by hek D8. United Polaris Lounge is direk oorkant hek C17 geleë.
* Virgin Atlantic: Klubhuis, Wandelgang A oorkant hek A32.