recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bosman de Villiers** (\*Thaba Nchu, 10 Junie 1916 – †Johannesburg, 3 Junie 2003) was 'n joernalis en assistent-redakteur van die Vrystaat.

Lewe en werk
------------

Abraham Izak Hermanus Jacobus Bosman de Villiers is op 10 Junie 1916 in Thaba Nchu in die Vrystaat gebore. Hy gaan op sy tuisdorp en op Ventersburg skool en studeer verder aan die Grey-universiteitskollege in Bloemfontein, maar moet sy studies staak weens ’n gebrek aan die nodige finansies. Hy is om die beurt ’n briewebesteller, winkelklerk, prokureursklerk, staatsamptenaar en boer voordat hy ’n joernalis word en assistent-redakteur is van die *Lowveld Leader*, terwyl hy op Nelspruit gevestig is.

Later word hy sekretaris van ’n bou-aannemersaak op Nelspruit. Hy is op 3 Junie 1939 getroud met Eleonora Cronjé van Ventersburg en die egpaar het twee kinders, ’n dogter en ’n seun. Die seun word vernoem na Uys Krige, omdat De Villiers hom as sy vader in die kuns beskou.

Bosman de Villiers is op 3 Junie 2003 in Johannesburg oorlede.

Skryfwerk
---------

Sy eenbedryf *Die dikker bloed* wen in 1948 die gesamentlike eerste prys in ’n eenbedryf-toneelwedstryd van die Federasie van Amateurtoneelverenigings van Suid-Afrika (FATSA). Dit word in 1948 in Gerhard J. Beukes se bundel *Uitgesoekte eenbedrywe* opgeneem. Hierdie drama behandel die impak wat die Tweede Wêreldoorlog en die politieke meningsverskil wat daaruit voortspruit, op die lewens van ’n gesin maak.

Hy skryf ook kortverhale en sketse en skryf die eerste boek oor gholf in Afrikaans, naamlik *Gholf saam met die boere*.

Publikasies
-----------

* 1959 – *Gholf saam met die boere.*
Die Lefke-poort van İznik.
**Nicea** (Grieks: Νίκαια Βιθυνίας, *Níkaia Bithynías*; Latyn: *Nicaea*) was ’n ou Griekse stad in Klein-Asië. Dit is veral bekend vir die Eerste en Tweede Konsilie van Nicea wat in die eerste millennium n.C. daar gehou is. Dit is tans die stad İznik in Turkye.

Die stad is omstreeks 310 v.C. gestig deur Antigonus I Monophthalmus, wat dit **Antigoneia** genoem het. Toe hy verslaan word by die Slag van Ipsus (301 v.C.), het die stad in die hande geval van die Thessaliese generaal Lysimachus, wat dit hernoem het na **Nikaia**, ter ere van sy vrou. Later het dit deel van die Romeinse Ryk geword en die naam is verlatyns na Nicaea, wat in Afrikaans Nicea gespel word.

Die groot Griekse sterrekundige Hipparchos is omstreeks 190 v.C. hier gebore en die Griekse wiskundige en sterrekundige Sporus van Nicea in 240 n.C.

Die stad het in 1331 deel van die Ottomaanse Ryk geword en heet sedertdien **İznik**.

* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
**Gonarezhou Nasionale Park** is 'n wildreservaat in die suid-ooste van Zimbabwe. Gonarezhou is 'n Sjona-naam wat beteken "plek van die olifante".

Die park is geleë in 'n afgeleë hoek van die Masvingoprovinsie langs die Mosambiekgrens. Die park is in 'n laeveldstreek met kremetarte, struikbosse en sandsteengebergtes. Gonarezhou is die land se tweede grootste wildreservaat naas Hwange Nasionale Park. Dit is ongeveer 5 053 km² groot.

Die park word verdeel in twee streke: die Save/Runde-gebied in die noorde en die Mwenezigebied in die suide. Die park maak deel uit van die Groter Limpopo Oorgrenspark, 'n vredespark wat Gonarezhou verbind met die Nasionale Krugerwildtuin in Suid-Afrika en die Limpopo Nasionale Park in Mosambiek. Wilde diere kan vry beweeg tussen die verskillende parke.

Geskiedenis
-----------

Die Gonarezhou Nasionale Park is gestig in 1975 deur vorige jag- en tsetsevliegbeheergebiede te verenig. Die park was gesluit vir die publiek gedurende die oorlog in destydse Rhodesië, maar is heropen in 1994.

Verblyf
-------

* Mahenye Safari Lodge - 'n versameling Shangaan-styl hutte in 'n rivierbosgebied op 'n eiland in die Saverivier.
* Senuko Safari Lodge - wat beteken "die plek waar diere drink" in Shangaan.
* Chilo Gorge Safari Lodge
Die **boeglynknoop** is 'n knoop wat die basis van die dubbele boeglynknoop en dubbele waterboeglynknoop vorm.

Eienskappe
----------

Dit is 'n baie sterk, veilige knoop, wat nie maklik losgaan wanneer dit gebruik word nie, maar het die voordeel dat dit maklik na gebruik losgemaak kan word. Hierdie knoop is ook baie vinnig en maklik om te knoop en die lus verskuif nie onder las nie.

Gebruike
--------

Die knoop is gewild onder bergklimmers, omrede dit 'n sterk en baie veilige knoop is. Alhoewel die syfer 8-knoop effens sterker is, verkies meeste bergklimmers hierdie knoop, of die soortgelyke waterboeglynknoop.

Aangesien hierdie knoop se lus nie onder las skuif nie, en vinnig en maklik geknoop kan word, is dit 'n bruikbare knoop vir reddingswerk. Voorbeelde hiervan is vir 'n tou rondom 'n persoon se lyf (onder die arms) wanneer iemand opgehys moet word, of nadat iemand oorboord geval het.

Dit is ook 'n baie handige knoop vir alledaagse gebruik. Beide die dubbele boeglynknoop en waterboeglynknoop is beter knope a.g.v. die dubbele lus.

Metode van knoop
----------------

Stapsgewyse metode om die boeglynknoop te knoop.
A. Maak 'n lus in die tou.

B. Ryg die kort punt van die tou deur die lus.

C. Trek die kort punt agter om die lang kant van die tou, en ryg dan die punt weer deur die lus.

D. Trek die lang kant van die tou en die lus om die knoop styf te trek.

*Let wel: Maak seker dat die lus die verlangde grootte is voor dit styfgetrek word, aangesien die lus nie verstel kan word sonder om die knoop los te maak nie.*
Die **Lebomboberge**, is 'n 800 km lang, smal bergreeks in Suider-Afrika. Die berg strek van Hluhluwe in KwaZulu-Natal in die suide tot by Punda Maria in die Limpopo in Suid-Afrika in die noorde. Sommige dele van die berg is ook te vinde in Mosambiek en Eswatini.

Geologie
--------

Geologies word die reeks beskou as 'n monokline; deel van 'n vulkaniese rif. Die Lebombo-monokline strek noord-suid en daal neer na die ooste. Dit is saamgestel uit 'n reeks van Jurassiese ouderdom vulkaniese rots, beide basaltiese lawas en riolitiese vloei en uitbarstings. Die samestelling berus hoofsaaklik op horisontale Karoo Supergroep sedimentêre gesteentes van die Kalahari kraton in die weste en word oorlê deur Kryt onlangse sedimente na die ooste. Die wisselende weerstand rioliet en maklik verweerbare basalt produseer 'n reeks van parallelle skerp rante geskei deur grasvlaktes.

Geografie
---------

Die reeks is relatief laag met hoogtes tussen 450 m en minder as 800 m. Die hoogste piek is die 776 m hoë Berg Mananga. Die 480 m hoë Longwe is die hoogste piek in die Lebomboberge noord van die Letabarivier.

Die berge oorheers die Lubombo-distrik in Eswatini. Dorpe in die gebied sluit in Siteki sentraal, Lubhuku in die weste en Mayaluka en Big Bend in die suide met die Lusutfurivier wat suid van die bergreeks verbyvloei. Na die noorde lê die dorpe Simunye, Tambankulu en Namaacha, die Mlawula Natuurreservaat asook die Mbuluzirivier.

'n Hele aantal riviere, waaronder die Pongolarivier, Mkuzerivier, Lusutfurivier, Komatirivier, Krokodilrivier (monding) en die Olifantsrivier kruis die berge van wes na oos.

Die naam van die berge is afgelei van die Zoeloewoord Ubombo wat "groot neus" beteken.

Bewaringsgebiede
----------------

Die Krugerwildtuin en Phongolo Natuurreservaat beskerm sekere gedeeltes van die bergreeks.

Sien ook
--------

* Lys van bergpieke in Suid-Afrika
**Nicolaas Copernicus** (Duits: *Nikolaus Kopernikus*, Pools: *Mikołaj Kopernik*; \* 19 Februarie 1473, † 24 Mei 1543) was die eerste sterrekundige wat 'n omvattende heliosentriese kosmologie (in teenstelling met 'n geosentriese kosmologie) bewoord het, waarvolgens die son, en nie die aarde nie, die middelpunt van ons sonnestelsel is.

Vroeë jare
----------

Reeds op jeugdige ouderdom het hy albei sy ouers verloor en het sy oom, 'n Katolieke priester, die jong Nicolaas aangeneem. Sy oom het hom na die Universiteit van Krakof in Pole gestuur, waar hy die teologie, wiskunde en sterrekunde bestudeer het. Later is hy na Italië, waar hy in Bologna in die regte en in Padua in die geneeskunde gestudeer het. Na tien jaar het sy oom, wat intussen 'n biskop geword het, Nikolaas na Pole laat terugkom om sy sekretaris te word.

Heliosentriese model
--------------------

Sy boek, *De revolutionibus orbium coelestium* ("Oor die omwentelings van die hemelliggame"), is in 1543, kort voor sy dood, gepubliseer en word dikwels beskou as die beginpunt van moderne sterrekunde en die bepalende openbaring wat die Wetenskaplike Revolusie teweeggebring het. Sy heliosentriese model, waarin die Son in die middel van die heelal is, het getoon dat die beweging van hemelliggame verklaar kon word sonder dat die Aarde in die middel van die heelal hoef stil te staan. Sy werk het verdere wetenskaplike ondersoek aangespoor en 'n mylpaal in die geskiedenis van moderne wetenskap geword, waarna vandag dikwels verwys word as die Koperniese Revolusie.

Kopernikus tel onder die grootse veelweters van die Renaissance en was 'n wiskundige, sterrekundige, geneesheer, geleerde van die klassieke, vertaler, kunstenaar, Roomse geestelike, regsgeleerde, goewerneur, militêre leier, diplomaat en ekonoom. Tussen al sy verantwoordelikhede was sterrekunde nie veel meer as 'n stokperdjie nie, alhoewel dit juis in dié vakgebied was wat hy sy stempel op die wêreld afgedruk het.

Kyk ook
-------

* Koperniese beginsel
**Sir John Betjeman**

**Engelse digter**

---

**Gebore**   

28 Augustus 1906   

in Londen, Engeland,  
  Verenigde Koninkryk

---

**Oorlede**   

19 Mei 1984   

in Trebetherick, Cornwall  
  Verenigde Koninkryk

**Sir John Betjeman** [ˈbɛtʃəmən] was 'n Engelse digter, skrywer en televisie-aanbieder wat homself in *Who's Who* as 'n "digter en broodskrywer" beskryf het.

Betjeman was 'n stigtingslid van die *Victorian Society* en 'n vurige voorstander van Victoriaanse boukuns. Hy het sy loopbaan as joernalis begin om later een van die gewildste *Poet Laureates* en radio- en televisiepersoonlikhede in die Verenigde Koninkryk te word.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BIBSYS: 90076421
* BNE: XX1205207
* BNF: cb12364879n (data)
* CANTIC: a12258684
* GND: 118662651
* IMDb: nm0079216
* ISNI: 0000 0001 2137 3613
* LCCN: n80034100
* LNB: 000067348
* MusicBrainz: 344cd91a-3714-49de-8e2d-e282a008a839
* NDL: 01042450
* NKC: jo2002112159
* NLA: 35935007
* NLI: 000380721
* NSK: 000124086
* NTA: 068718195
* The SBN id CFIV101491 is not valid.
* SELIBR: 280614
* SNAC: w6q52ngz
* SUDOC: 032661592
* Trove: 1153052
* ULAN: 500082166
* VIAF: 66543881
* WorldCat Identities: lccn-n80034100

 |
*Moenie verwar word met Jozua François (Tom) Naudé, die politikus, nie!*
Ds. J.F. Naudé, omstreeks 1917.
Ds. **Jozua Francois Naudé** (Middelburg, Kaap, 20 Maart 1873 - 27 Augustus 1948) was eers 'n onderwyser, maar daarna 'n predikant en leiersfiguur in die Nederduitse Gereformeerde Kerk.

Naudé ontvang sy opleiding op Stellenbosch waarna hy gaan onderwys gee het. Toe die Tweede Vryheidsoorlog uitbreek, het hy as veldprediker opgetree, veral by genl. C.F. Beyers, op wie hy 'n sterk invloed uitgeoefen het, en eers ná die oorlog sy studie voortgesit aan die Kweekskool op Stellenbosch. Einde 1909 is hy gelegitimeer en die volgende jaar is hy in sy eerste gemeente Goedemoed, 'n arbeidskolonie in die Suid-Vrystaat oorkant die Oranjerivier naby Aliwal-Noord, bevestig. Hy vertoef net twee jaar hier, want in 1911 word hy in Roodepoort bevestig. In 1919, nadat hy die jaar vantevore die Afrikaner Broederbond help stig het, vertrek hy na Piet Retief, waar hy bly tot 1921 en toe 'n beroep aanneem na die NG gemeente Graaff-Reinet, waar hy die volgende 27 jaar sou arbei tot en met sy dood. Hier was hy met sy aandrang op die toepassing van die Taalordonnansie medeverantwoordelik vir die stigting van die Hoër Volkskool.

Volgens die skrywer van Naudé se doodsberig in die NG Kerk se *Jaarboek* vir die jaar 1949 "het die Here hom geseën met kostelike gawes van verstand en hart". Wanneer hy oor 'n saak gepreek het, was dit "altyd weldeurdag". Hy het dan ook 'n leidende rol geneem in kerklike vergaderings en in belangrike kommissies gedien. 'n Tyd lank was hy ook lid van die Raad van die Kerke, die voorloper van die NG Kerk se Algemene Sinode in die dae toe die vier provinsiale sinodes nog afsonderlike kerke was. 

In 1948 is Naudé benoem as waarnemende actuarius. Hy is egter onverwags op 27 Augustus 1948 in die ouderdom van 75 jaar oorlede toe hy nog predikant op Graaff-Reinet was. 

Van ds. Naudé word gesê dat hy 'n "vriendelike persoonlikheid" gehad het "wat sy vroomheid weerspieël het". Hy het sy lewensarbeid met toewyding en getrouheid verrig. Sy seun Beyers was ook 'n NG predikant en 'n vooraanstaande kampvegter vir gelyke politieke regte vir alle Suid-Afrikaners en 'n dogter, Hymne Weiss, 'n skrywer en vertaler. Sy is op Goedemoed gebore.

Ds. Naudé se nasaat Milde Weiss het in 2014 'n boek, Vuurtoring, oor sy lewe die lig laat sien.

Die Laerskool Jozua Naudé in Roodepoort is na hom genoem.

Bronne
------

* Oberholster, dr. J.A.S. 1948. *Jaarboek van die Gefedereerde Nederduitse Gereformeerde Kerke, 1949*. Kaapstad: Jaarboek-kommissie van die Raad van die Kerke.
**Lizandra Winter** (gebore **Lizandra Pretorius** op 20 Februarie 1985) is 'n Afrikaanse sangeres en liedjieskrywer. Sy verskyn in 2013 op die Suid-Afrikaanse musiektoneel met haar samewerking op Joshua na die Reën se debuutalbum. Haar debuutenkelsnit "Fluister" was deel van die 2016 lokettreffer *Vir altyd* se klankbaan en daar is ook 'n verwante musiekvideo hiervan gemaak. "Die begin", vanaf haar selfgetitelde debuutalbum bereik 2de plek op Lekker FM se Top 40, 4de plek op Bosveld Stereo, 18de plek op IFM en Radio 94.7 FM se Top 20-trefferlyste, en 20ste plek op Maroela Media se Afrikaanse Top 20 asook in die top 10 ranglyste van SFM en Bokradio. Haar derde enkelsnit, 'n nuwe verwerking van legendariese skrywer Christa Steyn se "Ek wil vir jou" opgeneem as 'n duet *saam met Joshua na die Reën* is op 1Maart 2018 vrygestel en klim reeds die trefferparades van meer as 32 radiostasies en TV programme landswyd, onder meer "KykNet Top20". 

Die unieke verwerking en interessante harmonië beloof om selfs die kritieste oor te beïndruk.

Biografie
---------

Lizandra Winter het bekendheid verwerf in 2013 as deel van Joshua na die Reën se orkes en het ook op sy debuutalbum 'n duet saam met hom opgeneem genaamd "Soos altyd".

Haar selfgetitelde Afrikaanse debuutalbum *Lizandra Winter* is in Julie 2017 vrygestel en bestaan uit 13 liedjies waarvan 11 uit die sangeres se eie pen is.

Sy het 'n graad 8-musiekkwalifikasie van UNISA en het musiekopleiding in jazz, populêre musiek en uitvoerende kunste by die Tshwane Universiteit van Tegnologie ontvang.

Diskografie
-----------

* ￼2017: *Lizandra Winter*
**John Anthony West** (gebore 9 Julie 1932 in New York Stad – 6 Februarie 2018) was 'n Amerikaanse skrywer, dosent, gids en 'n voorstaander van die Sfinks-watererosie-hipotese in Egiptiese geologie.

John Anthony West was die leierfiguur van die 'Simbolisme'-skool van Egiptologie, 'n alternatiewe interpretasie van antieke Egipte se gevorderde kultuur deur die Franse kundige en filosoof, R.A. Schwaller de Lubicz. In die Simbolisme-uitkyk word Egiptiese argitektuur en kuns met 'n ryker en meer universele wysheid benader as wat aanvanklik deur die konvensionele Egiptologie gemaak is.

Tydens 1993 het hy met Robert M. Schoch saamgewerk, 'n geoloog en medeprofessor in natuurlike wetenskap by die College of General Studies by Boston Universiteit. Hul werk is aangebied deur Charlton Heston in 'n spesiale NBC-program genaamd "The Mystery of the Sphinx". Dit het aan West 'n "News & Documentary Emmy Award" besorg vir Beste Navorsing, asook 'n benoeming vir Beste Dokumentêr. Die dokumentêr wys dat die hooftipe verwering wat sigbaar is op die Groot Sfinks van Giza en die omliggende mure kon net veroorsaak gewees het deur langdurige en uitgebreide reënval tydens die periode vanaf 10 000 tot 5 000 v.C. Dit was uit kalksteen gekerf deur 'n gevorderde antieke kultuur (soos die Heavy Neolithic Qaraoun culture).  Dit het die konvensionele datering in twyfel getrek, wat aandui dat die standbeeld in ongeveer 2500 v.C. gebou is. 

West het voorgestel dat die sfinks dalk twee keer ouer is as wat oorspronklik vasgestel is, alhoewel Schoch 'n meer konserwatiewe bepaling van 'n ouderdom tussen 5000 en 7000 v.C. gemaak het.
Ljech, deur Walery Eljasz-Radzikowski (1841–1905)
Ljech, Tsjech en Roes-eiekebome in Rogalin, Pole
Stamvader Tsjech op berg Rip – skildery deur Josef Mathauser
Volgens ’n ou legende was **Ljech, Tsjech en Roes** ([lɛx tʃɛx rus]) broers wat die drie Slawiese nasies gestig het:

* Pole (poëties ook bekend as *Ljechië*)
* Boheme (*Tsjechoe* – nou die grootste deel van Tsjeggië)
* Roetenië (*Roes*, nou Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne)

In een van die weergawes van die legende het die drie broers saamgejag, maar elk het ’n ander prooi gevolg en op die ou end het al drie in verskillende rigtings gereis. Roes het oos gegaan, Tsjech wes om hom te vestig op die Berg Říp wat uit die Bohemiese landskap verrys het, terwyl Ljech na die noorde gereis het tot hy ’n fantastiese witarend gesien het wat oor haar nes waak. Hy was so beïndruk deur die toneel dat hy besluit het om hom daar te vestig. Hy het sy nuwe blyplek (gród) Gniezno (Poolse byvoeglike naamwoord van *gniazdo*, of "nes") genoem en die witarend aanvaar as wapen. Dit is tot vandag ’n simbool van Pole.

Twee soortgelyke legendes met effens ander name kom ook voor in die volksverhale van Kroasië: in die Kajkawiese dialek van Krapina in Zagorje (Noord-Kroasië) en in die Chakawiese dialek van Poljica aan die Adriatiese See (Sentraal-Dalmasië). Die Kroatiese weergawe is in 1940 beskryf en in besonderhede ontleed deur S. Sakač.

Legende versus werklikheid
--------------------------

Die eerste Poolse verwysing na Ljech, Tsjech en Roes word gevind in die *Kroniek van Groter Pole* wat in 1295 in Gniezno of Poznań geskryf is. In Bohemiese kronieke verskyn Tsjech alleen of net saam met Ljech; hy word aanvanklik *Bohemus* genoem in die Cosmas-kroniek (1125).

Die legende suggereer die gemeenskaplike herkoms van die Pole, Tsjegge en Roeteniërs (of hedendaagse Russe, Oekraïners en Wit-Russe) en illustreer die feit dat minstens drie verskillende Slawiese volke reeds in die 13de eeu daarvan bewus was dat hulle volkekundig en taalkundig verwant was.

Die legende probeer ook om die etimologie van hierdie volke se name te verduidelik: Ljechië (’n ander naam vir Pole), die Tsjech- of Tsjeggiese lande (insluitend Boheme, Morawië en Silesië), en Roes (Roetenië).

Eikebome van Rogalin
--------------------

**Ljech, Tsjech en Roes** is ook die name van drie groot eikebome in die tuin langs die paleis in Rogalin, Groot-Pole. Hulle is almal ouer as 700 jaar.
Die **Steenkampsberge** is 'n bergreeks in die Dullstroom – Belfast distrik van Mpumalanga wat 'n plato vorm. Die plato bestaan van 1 700 tot 2 274 meter hoogte uit grasveld, wat onderbreek word deur prominente rotse. Die hoogste bergpiek (2 331 meter) is Die Berg, wat die hoogste punt in Mpumalanga is.

Die berge vorm die oorsprong van die Krokodilrivier.

Ekologie
--------

Gedenkteken van die opening van die bergpas
Meyer de Kock, inwoner van Belfast, word in 1901 in die Steenkampsberge terreggestel toe hy die Boere wil oorreed om die wapen neer te lê.
Die plato bestaan vir groot dele uit ongerepte natuur. Daar kom meer as 150 voëlsoorte voor, waarvan 'n redelike aantal endemies tot hierdie areas is. Behalwe voëls, huisves die plato ook 'n groot verskeidenheid soogdiere en plante.

### Plante

Die grasveldboomvaring kom voor langs stroompies, terwyl grasbedekte berghellings en geërodeerde klowe gedomineer word deur ouhout.

### Voëls

Die vleilande van die area huisves al drie bedreigde Suid-Afrikaanse kraanvoëlsoorte, naamlik die bloukraanvoël, mahem en lelkraanvoël. Die Lakenvlei (8 km noordoos van Belfast) en Verloren Valei (9 km noord van Dullstroom) is van groot belang vir die oorlewing van hierdie soorte.

### Soogdiere

Verskillende boksoorte kom voor in die area. Dit sluit in die oorbietjie, gewone duiker, rooiribbok, vaalribbok en steenbok.

Daarbenewens is hier ook tierboskatte, siwetkatte, vaalboskatte, rooikatte, rooijakkalse, bruin hiënas, aardwolwe, ystervarke, bosvarke en erdvarke.

Sowel die groototter as die kleinotter kan dwarsoor die plato gevind word. Hulle dieet sluit die reënboogforel in, wat maak dat hulle met reëlmaat vergiftig, gevang of gejag word deur vlieghengeloorde en kwekerye wat voel dat die otters hulle inkomste bedreig.

Landbeheer
----------

Die area is onderverdeel in sowat 150 privaatplase.

Sien ook
--------

* Lys van bergpasse in Suid-Afrika
**Caledonplein** in Kaapstad is die naam wat in die volksmond gebruik word vir die polisiekantoor en die landdroshof in die stad. Die kern van die historiese gebied Caledonplein is die kruising van Buitenkant- en Albertusstraat, maar daar is nie vaste grense vir die area nie. Ook die ou doeanekantoor op die hoek van Buitenkant- en Langmarkstraat word as deel daarvan beskou.

Vroeg in die 19de eeu was die plein so byna groot soos die Parade, maar daar het wel enkele geboue op hierdie plein gestaan. In 1809 was daar 'n meul en 'n bakkery wat jare daarna aan die owerheid verkoop is. Daarna is die gebou as vrouegevangenis gebruik en in die 1840's is die polisie en die landdroshof daar gevestig. Toe was die plein omring deur woonhuise, wynkelders en kroeë en was die plein oorgroei, maar met wynvate hoog opgestapel en geparkeerde waens en karre. Soldate het daar geoefen en was die terrein ook soms bekend as die Klein Parade. Die ou graanskuur het later 'n poskantoor geword en in 1924 is die polisie en die hof na nuwe geboue in die direkte omgewing verskuif. Na die Sharpeville-slagting het 'n 30 000 inwoners van Langa en Nyanga via die De Waal-rylaan op 30 Maart 1960 na die polisiekantoor op Caledonplein opgeruk. Die volgende dag is die noodtoestand (krygswet) in Suid-Afrika afgekondig.

Ander pleine in Kaapstad
------------------------

* Groentemarkplein
* Kerkplein
* Nobelplein
* Parade
* Roggebaaiplein (sien Roggebaai)
* Stalplein
* Thibaultplein
* Tulbaghplein (sien Roggebaai)
* Van Riebeeckplein

Bibliografie
------------

* Green, Lawrence G.: Grow lovely, growing old. The story of Cape Town's three centuries – the streets, the houses, the characters, the legends, traditions and folklore, the laughter and tears. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1951.
Steenbok (Capricornus)
Die astrologiese simbool van die Steenbok
Die **Steenbok** (Lat: *Capricornus*) is die Westerse astrologiese teken van mense wat tussen ongeveer 22 Desember en 20 Januarie gebore is. Dit is die tiende teken van die Diereriem.

Die Steenbok is een van die drie aardtekens en vier hooftekens. Dis ’n vroulike, negatiewe, introverte teken en is vergelykbaar met die Os van die Chinese diereriem. Die tradisionele heerser van die Steenbok is Saturnus.

Steenbokke kom volgens die astrologie goed oor die weg met lede van die ander aardtekens, Bul en Maagd.

Agtergrond
----------

Jou son- of sterreteken het betrekking op die stand van die Son tydens jou geboorte. Astroloë verdeel die Diereriem, die denkbeeldige gordel aan die hemelruim waarlangs die planete beweeg, in twaalf dele: die son- of sterretekens. Die "sterrebeelde" is eintlik die astronomiese konstellasies aan die hemelruim en kom weens die presessie van die nageweningspunte nie meer ooreen met die twaalf tekens wat in die astrologie gebruik word nie.

Notas
-----

*Hierdie artikel is grootliks uit die Nederlandse Wikipedia-artikel nl:Steenbok (astrologie) vertaal.*
**Tsjirinkotan** (Russies: Чиринкотан; Japannees: 知林古丹島, *Chirinkotan-tō*) is 'n onbewoonde vulkaniese eiland naby die middel van die Koerile-argipel in die See van Ochotsk, noordwestelike Stille Oseaan. Dit val in die Sachalin-oblast van Rusland. Die naam kom van die inheemse taal Ainoe en beteken "modderstorting". Dit is geleë 3 km wes van Ekarma, sy naaste buureiland.

Beskrywing
----------

Tsjirinkotan is sowat 50 km wes van die middelste deel van die argipel geleë. Dit is die bokant van 'n gedeeltelik ondersese stratovulkaan wat sowat 3 000 m bo die bodem van die See van Ochotsk uitrys. Dit is feitlik rond, met 'n oppervlakte van 6 km2.

Die eiland se hoogste punt, Masaotsji in Ainoe, is 742 m hoog en steeds aktief. Groot uitbarstings is waargeneem in 1760, 1884, 1900, 1979, 1986, 2004 en 2013. Die kaldera is sowat 1 km breed en 300-400 m diep. Die kuslyn van die eiland is steil kranse, wat dit onmoontlik maak om daar te land.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tsjirinkotan.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
**Crécy-en-Ponthieu** is 'n Franse dorp in die département Somme (région Picardie), noordwes van Amiens, met sowat 1 600 inwoners (1999).

Die slag van Crécy
Naby die dorp vind in 1346 een van die groot slagte van die Honderdjarige Oorlog tussen Frankryk en Engeland plaas. Die 12 000 boogskutters en infanteriste van die Engelse koning Eduard III (1327-1377) en sy sestienjarige seun Edward, prins van Wallis (ook genoem die "Swart Ridder" vanweë sy swart wapenrusting), verslaan hier op 26 Augustus 'n Franse leër van 30 000 ridders en soldate onder koning Filips VI. Johan die Blinde van Luxemburg is een van die sowat 4 000 prinse en ridders wat in die slag sneuwel. Die oorwinning stel Eduard III in 1347 in staat om die Noord-Franse stad Calais te verower.

Die Slag van Crécy verwerf minder bekendheid as dié van Azincourt (1415) wat William Shakespeare verwerk en sodoende onsterflik gemaak het. Vir die Franse is dit egter die eerste van 'n hele reeks militêre neerlae in hulle stryd teen Engeland wat nog sowat vyf eeue sou aanhou.

In die militêre geskiedenis het die Slag van Crécy die einde van die tydperk van ridders beteken. Die slag maak duidelik dat groot ridderleërs nou uitgedien raak, en ook die gedrag van die soldate is allesbehalwe ridderlik - dooies en gewondes is op die slagveld agtergelaat.


|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb15276705r (data)
* LCCN: n2003031615
* NKC: ge750090
* SUDOC: 028011236
* VIAF: 139752594
* WorldCat Identities (via VIAF): 139752594

 |
**Tsjernobog** (die "swart god" of "god van die donker") is ’n bose god in die Slawiese mitologie. Hy bring ongeluk en is die vyand van Belobog (die "wit god" of "god van die lig").

Hy en Belobog is in ’n voortdurende stryd gewikkel. Op die dag-en-nag-ewening (op 21 Maart en 22 September wanneer dag en nag ewe lank is) is hulle gelykop. Ná die winter-dag-en-nag-ewening word die dae langer; dan wen Belobog. Ná die somer-dag-en-nag-ewening word die nagte langer; dan wen Tsjernobog.

Daar word baie oor Tsjernobog bespiegel, maar min is werklik oor hom bekend. Daar word soms getwyfel oor hoe belangrik hy vir die antieke Slawiërs was. Die naam kom veral voor onder die Wes-Slawiese volke van die 12de eeu en daarom word betwyfel of hy ’n baie belangrike of ou godheid is.

In moderne kultuur
------------------

Tsjernobog het in verskeie media sy verskyning gemaak. Hy kom as "Chernabog" voor in die *Night on Bald Mountain*-reeks in Disney se *Fantasia* (1940) en as ’n baas in *Kingdom Hearts*. In *American Gods* deur Neil Gaiman kom hy as "Czernobog" voor in die winter en word hy deur sy broer "Bielebog" vervang in die lente.
| **Tsjernjachofsk**Черняховск
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Rusland |
|  **Federale distrik** | Noordwes-Rusland |
|  **Oblast** |  Kaliningrad |
|  **Rajon** | Tsjernjachofsk |
|  **Koördinate** | 58°38′N 21°49′O﻿ / ﻿58.633°N 21.817°O﻿ / 58.633; 21.817 |
|  **Stigting** | 1336 |
|  **Stadstatus** | 10 Oktober 1583 |
|  **Vroeëre name** | Insterburg (1336-1946) |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 58 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 30 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2013) | 38 571 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 727,9/vk km |
|  **Tydsone** | UTC +3 |
|  **Burgemeester** | Joeri Kowilkin |
|  **Amptelike Webwerf** | *www.inster39.ru* |
|

**Tsjernjachofsk** (Russies: Черняхо́вск; wetenskaplike transliterasie: Černjachovsk; tot 1946 Инстербург; Duits *Insterburg*, Litaus *Įsrutis*) is die derde grootste stad in die Russiese eksklawe Kaliningrad-oblast en setel van die stedelike munisipaliteit *Tsjernjachofskoje gorodskoje posselenije* met 'n bevolking van sowat 38 571 (2013).

Die stad, wat in die sentrale deel van die Kaliningrad-oblast by die samevloeiing van die Inster-, Angerapp- en Pissa-rivier geleë is, is die administratiewe hoofstad van die gelyknamige rajon en die ekonomiese hoofstad van die streek wat deur bewoners van die oblast met 'n relatief hoë lewensgehalte geassosieer word.

Die vroeëre Duitse stad Insterburg in Oos-Pruise het rondom 'n kasteel ontstaan wat hier in 1336 deur die Duitse Orde as militêre basis vir veldtogte in die aangrensende Litaue opgerig is. Die Litauers het egter twee keer – in 1376 en 1457 – daarin geslaag om die kasteel te verwoes. In 1583 het markgraaf Georg Friedrich stadstatus aan Insterburg verleen.

Die Tatare-inval van 1656 en die opmars van Napoleon Bonaparte se Franse leër teen Rusland in 1812 was van die ergste gebeurtenisse in die geskiedenis van Insterburg. Tydens die Eerste Wêreldoorlog is die stad tussen Augustus en September 1914 deur Russiese troepe beset sonder dat groot skade berokken is. Eers in die Tweede Wêreldoorlog het 'n Britse lugaanval in 1944 die helfte van die stadsgebied in puin gelê. Op 21 Januarie 1945 is Insterburg deur die Rooi Leër ingeneem.

Die Duitse bevolking is in die volgende jare verdryf en die stadsnaam ter ere van die Sowjet-generaal Iwan Danilowitsj Tsjernjachofski (wetenskaplike transliterasie: Ivan Danilovič Černjachovskij), wat naby Insterburg gesneuwel het, in 1946/1947 na Tsjernachofsk gewysig.
Die **Ruhleben Kaserne** is deel van die Duitse Vloot se instellings en is geleë in Plön, Sleeswyk-Holstein, Duitsland.

Van 1940 tot 1945 was dit die tuiste van die III Duikboot Opleidingsafdeling (*III Untersee-Boot Ausbildungsabteilung*). Op 22 April 1945 het grootadmiraal Karl Dönitz die hoofkwartier van die vloot se hoërkommando (*Oberkommando der Marine*) daarheen verskuif. Van 30 April 1945 tot 2 Mei 1945, nadat Karl Dönitz as hoof van die Duitse Ryk aangestel is, het dit as die *de facto*-hoofstad van Duitsland gedien.

Op 7 Mei 1945 is die instelling oorgeneem deur die Britse Magte wat hulself daar gevestig het, en dit tot *Connaught Kaserne* hernoem. Teen die einde van die formele Britse besetting het hulle op 10 Maart 1948 die Koning Alfred-skool opgestel om die kinders opleiding te gee van die Britse militêre dienspersoneel wat in Duitsland gestasioneer was.

Na aanleiding van die hervestiging van die Duitse Vloot is die kaserne op 9 September 1960 heropen as die tuiste van die *Vloot NCO Skool* (*Marineunteroffizierschule Plön*).
Ruimtependeltuig Challenger (NASA)

**Ruimtependeltuig Challenger** (NASA-kenteken: *OV-099*) was 'n Amerikaanse ruimtependeltuig en die tweede ruimtependeltuig wat deur NASA in diens geneem is. Dit het in 1986 kort ná lansering ontplof en die lewe van al sewe insittendes geëis. Die tragiese ongeluk is regstreeks deur miljoene mense op televisie aanskou.

Die Challenger het die eerste keer op 4 April 1983 gevlieg. Die ruimtependeltuig het 9 suksesvolle vlugte voltooi. Gedurende sy tiende missie op 28 Januarie 1986 het dit opgebreek, waartydens al sewe bemanningslede gesterf het. Die gebeure staan as die Challenger-ramp bekend. Die *Challenger* is later deur die *Ruimtependeltuig Endeavour* vervang.

Die naam van hierdie tuig kom van 'n Britse navorsingskip, die HMS *Endeavour*, waarop James Cook sy eerste ontdekkingsreis na die suidelike Stille Oseaan onderneem het.

Vlugte
------

*10 vlugte in totaal*

| Datum | Sending | Logo | Bemanning |
| --- | --- | --- | --- |
| 4 April 1983 | STS-6 |  |  |
| 18 Junie 1983 | STS-7 |  |  |
| 30 Augustus 1983 | STS-8 |  |  |
| 3 Februarie 1984 | STS-41-B |  |  |
| 6 April 1984 | STS-41-C |  |  |
| 5 Oktober 1984 | STS-41-G |  |  |
| 29 April 1985 | STS-51-B |  |  |
| 29 Julie 1985 | STS-51-F |  |  |
| 30 Oktober 1985 | STS-61-A |  |  |
| 28 Januarie 1986 | STS-51-L |  |  |

Sien ook
--------

* Challenger-ramp
* Ruimtependeltuig
* Ruimtependeltuig Discovery
* Ruimtependeltuig Enterprise
* Ruimtependeltuig Columbia
* Ruimtependeltuig Atlantis
* Ruimtependeltuig Endeavour
| **Kh-25** |
| --- |
| 'n gemonteerde Kh-25ML missiel |
|
| **Missiel**: | Kh-25 |
| **Herkoms**: | Russiese Federasie |
| **Operasioneel**: | 1975 |
| **Gebruik vir**: | Lug-tot-grond missiel, anti-lugafweer |
| **In gebruik op**: | Ka-52, Su-24, Su-25/-T, MiG-23, Su-34 |
| **Reikafstand**: | MP - 25Km, MR - 10Km, ML - 20Km |
| **Plofkop**: | 90Kg TNT (gelykstaande aan) |

Die **Kh-25** is 'n Russies vervaardigde geleide lug-tot-grond missiel wat soos die meeste Russiese wapentuig, op byna alle Russiese vervaardigde aanvalsvliegtuie gebruik kan word. Die Kh-25 is ontwikkel deur Zvezda-Strela, en is in diens gestel om as plaasvervanger van die vroeëre Kh-23 missiel. Alle variante gebruik die Kh-25 missiellugraam maar het verskillende geleidingsstelsels. Die 'M'-variant (Russies: Modulnaya / Afrikaans: Modulêr) word die meeste ontplooi.

Variante
--------

Die Kh-25 bestaan uit die volgende variante;

* **Kh-25MP** anti-radar stasie (Anti-lugafweer missiel), selfstandig geleid.
* **Kh-25MR** het radio-beheerde geleiding.
* **Kh-25ML** is toegerus met semi-akiewe laser geleiding
* **Kh-25MLT** is hitte geleid

Alle missiele word deur NAVO as die **AS-10 Karen** geklassifiseer, behalwe die Kh-25MP wat as die **AS-12 Kegler** bekendstaan.

### Kh-25ML

Die *Kh-25ML* is geskik om gepanserde en/of bewegende teikens soos gepanserde voertuie (byvoorbeeld tenks, vaartuie, klein bruê, vliegtuie op die grond, of artilleriestellings uit te skakel. Die missiel is geskik vir dag-/nag gebruik maar wel tydens goeie weersomstandighede. Die missiel het 'n rigtingroer met vlerke wat in 'n kruisvorm agter op die missiel gemonteer is.

### Kh-25MP

Dit is 'n variant wat gebruik kan word om vyandige radar-, lugafweer installasies te vernietig.

Aanwending
----------

Die missielbegeleiding kan deur die lanseervliegtuig, 'n ander vliegtuig, of visueel deur grondtroepe met laser-aanwysers, behartig word. Wanneer die teiken belig word, en die teiken binne die reikafstand van die missiel is, kan die vlieënier die missiel lanseer. Die missiel volg dan die gekaatste lig deur sensors op die voorpunt daarvan. Die missiel kan in 'n horisontale posisie of tot maksimaal 40° hoek gelanseer word. 'n Opwaartse lanseerhoek verhoog die akkuraatheid van die missiel.
FAMACHA word geïmplementeer.
**FAMACHA** (FAffa MAlan CHArt) is 'n metode waarvolgens slegs sekere skape of bokke in 'n kudde vir behandeling teen haarwurm (*Haemonchus contortus*) gekies word. Skape word gekies vir dosering gebaseer op die graad van bloedarmoede (anemie) wat hulle vertoon in hul slymvliese. Op sy beurt word die graad van anemie beoordeel deur middel van 'n ander kleur begeleide kaart.

Agtergrond
----------

Die FAMACHA© metode van selektiewe behandeling is ontwikkel deur drie Suid-Afrikaanse navorsers (Drs Francois Malan, Gareth Bath en Jan van Wyk) as moontlike oplossing vir die groot wurmmiddelweerstand probleem in Suid-Afrika.  Sedertdien is die metode al wêreldwyd suksesvol geïmplementeer.

Die hoofdoel van die metode is om 'n voldoende vatbare haarwurm bevolking ('refugia') op die weiding te handhaaf. Deur net daardie skape te doseer wat dit werklik nodig het, word seleksie vir weerstand teen wurmmiddels vertraag. Terselfdertyd kan die boer die diere monitor en prul wat 'n swak natuurlike weerstand teen hierdie wurms het.

Prosedure
---------

Bloedarmoede (soos waargeneem in die slymvlies van die oog) word met behulp van 'n kleur begeleide kaart beoordeel: 'n skaap met 'n telling van 1 het 'n pienk-rooi slymvlies kleur en het nie behandeling vir haarwurm nodig nie, terwyl 'n skaap met 'n telling van 5 wit slymvliese toon en onmiddellike dosering teen haarwurm en waarskynlik ook intensiewe mediese behandeling benodig.
Die **Sammy Marks-tiekie** is ‘n besondere Suid-Afrikaanse munt met groot versamelaarswaarde.

Geskiedenis
-----------

Sammy Marks was goed bevriend met Paul Kruger en ander leiers in die destydse ZAR. Hy het dikwels opgetree as hul finansiële adviseur. Volgens oorlewering is die staatsmunt in Pretoria vir een volle dag tot Marks se beskikking gestel as belonig vir sy dienste. Hy het met die stempels vir die 3-pennie-munte 215 van die munte in goud laat slaan. Gewoonlik was die munte in silwer. Al die stempels vir die 1898-reeks van die ZAR-munte het reeds uit Duitsland in Transvaal aangekom, maar was nog nie gebruik nie. Die tiekie-stempels is vir Marks se doel aan die reeks onttrek. In 1898 is daar dus geen tiekies in silwer gemunt nie. Die Sammy Marks-tiekie was nie ‘n wettige betaalmiddel in die ZAR nie en hulle was nooit in omloop nie. Marks het die goue tiekies as geskenke aan sy familie en vriende, soos die president en sekere Volksraadslede gegee. Hierdie munte is baie skaars en daar is al ‘n eksemplaar verkoop vir ‘n R1½ miljoen.

Metaal
------

Die gewig van so ‘n tiekie is 2.611 gram (in die destydse maat 40 grein). Die munt het ‘n middellyn van 16.3mm en die metaalinhoud van goud is 916.67 en van koper 83.33.

Uitbeelding
-----------

Aan die voorkant word die syprofiel van pres. Paul Kruger afgebeeld. Aan die agterkant is ‘n lourierkrans rondom die jaartal 1898 en die syfer 3 (vir 3 pennies) en die afkorting ZAR. Otto Schultz van Berlyn was die ontwerper.

Bibliografie
------------

* coinweek.com
* Green, Lawrence G.: Something Rich and Strange. The Story of South Africa’s Treasures, Famous and Unknown, Sunken and Buried, and Some Personal Experiences in the Search for Lost Hoards. Kaapstad: Howard Timmins, 1962.
'n **Trigraaf** (uit die Griekse woorde *treis* = drie en *graphein* = skryf) is 'n groep van drie letters wat 'n enkele klank verteenwoordig of 'n kombinasie van klanke wat nie ooreenkom met die kombinasie van letter nie. Byvoorbeeld, in die woord schilling, verteenwoordig "sch" die 'sh' klank. In die Engelse woord "night", verteenwoordig "igh" die vokaal (IFA: /aɪ/) ('n diftong). Ander voorbeelde sluit in "beautiful" (eau) en "adieu" (ieu). 

Ander tale as Engels gebruik ook trigrawe.

Sommige tale gebruik trigrawe om hulle natuurlike triftonge sonder onderskeidingstekens voor te stel wanneer die gewone Latynse alfabet gebruik word. 'n Voorbeeld hiervan is die Hongaarse letter **dzs**. Al bestaan dit uit drie karakters, is dit slegs een letter. Dit word gebruik vir die klank (met Engelse uitspraak en letter romanisering) *jay* in die alfabet, en *j* in 'n woord. Kyk *Hongaarse dzs* vir meer inligting oor die letter.

Vir meer verduidelikings oor trigrawe, kyk die digraaf artikel.

Langer "multigrawe" kom ook voor. Dit is moontlik dat die langste een 'n "octagraaf" **schtschj** is wat in Duits gebruik word om die Russiese gepalataliseerde foneem щь te verteenwoordig (wat terloops in Russies as 'n digraaf voorgestel word).

Die enigste trigraaf in Duits is "sch" wat ekwivalent is aan die Engelse "sh"
’n Beenklem in sambo.
**Sambo** (Russies: самбо) is ’n Russiese vegkuns en sportsoort. Dit is die afkorting van die Russiese uitdrukking **САМ**ооборона **Б**ез **О**ружия (letterlik "selfverdediging sonder wapens"). Sambo is ’n redelike moderne gevegskuns; die ontwikkeling daarvan het in die vroeë 1920's begin in die weermag van die voormalige Sowjetunie om soldate se handgevegsvermoëns te verbeter. Dit het sy wortels in judo en stoei.

Die pioniers van sambo is Wiktor Spiridonof en Wasili Osjtsjepkof. Laasgenoemde is in die tronk dood tydens die politieke vervolgings van 1937 nadat hy daarvan beskuldig is dat hy ’n Japannese spioen is. Die twee mans het twee verskillende style onafhanklik van mekaar ontwikkel wat eindelik saam sambo geword het. Dit is in 1938 as ’n amptelike sportsoort erken deur die Sowjet-sportkomitee.

Style
-----

Drie style word deur die Internasionale Amateursambofederasie goedgekeur:

* Sportsambo (спортивное самбо,*sportiwnaja sambo*), soortgelyk aan Olimpiese vrystyl-stoei of judo, maar met verskille in reëls, protokol en uniform.

* Gevegsambo (боевое самбо, *bojewoje sambo*), wat in die weermag gebruik word. Dit is ’n gemengde vegkunsvorm. Mededingers gebruik baadjies soos in sportsambo, maar ook beskerming vir hul hande en soms vir hul maermerries en kop.

* Vrystyl-sambo, ’n Amerikaanse mededingende sambostyl wat in 2004 geskep is.

Die Russiese president, Wladimir Poetin, is ’n kampioen van Leningrad en ’n nasionale kampioen in sambo en judo.

Omstredenheid van naam
----------------------

Hoewel sambo ’n Russiese afkorting is, het deelnemers aan die sportsoort in Engelssprekende lande probleme ondervind met die naam omdat dit in Engels ook ’n ongure rasseterm vir mense van Afrika-afkoms is. Sambo-verteenwoordigers was verplig om die "polities korrekte" spelling *sombo* te gebruik.
**Kladow** [ˈklaːdoː] is die mees suidelike geleë stadsbuurt in die Berlynse administratiewe distrik Spandau.

Kladow word in die noorde deur die stadsbuurt Gatow, in die ooste en suidooste van die Havel-rivier en in die weste en suidweste deur die deelstaat Brandenburg begrens. Hier lê ook Gatow se buurdorpe Sacrow en Groß-Glienicke. Met sowat 14 000 inwoners behoort Kladow tot die Berlynse stadsbuurte wat hulle dorpskarakter bewaar het.

Geskiedenis
-----------

Die Lugmagmuseum op die voormalige militêre Britse lughawe
Die eerste historiese verwysing na die dorp as *Clodow* dateer van 1267 en maak van Kladow een van die oudste landelike nedersettings in die distrik Spandau. 'n Groter aantal mense het hulle eers teen die begin van die 19de eeu in die voormalige boeredorp gevestig.

Met die skepping van Groot-Berlyn (Duits: *Groß-Berlin*) in 1920 is Kladow by die Duitse hoofstad ingelyf. In die jare 1934 en 1935 het die plaaslike vliegveld ontstaan wat na die Tweede Wêreldoorlog by die noordelike stadsbuurt Gatow ingesluit is. As Gatow-lughawe was dit naas Berlyn-Tempelhof en Berlyn-Tegel een van die drie lughawens in die hoofstad wat gedurende die Berlynse Lugbrug deur geallieerde lugmagte gebruik is.

Huidige karakter en besienswaardighede
--------------------------------------

Kladow is vandag nog steeds 'n dorp in die metropool. 'n Aantal historiese geboue soos die landgoed Neukladow (1800) en die dorpskerk (1818) dateer uit die 17de en 18de eeu. Nogtans is daar ook nuwe woonkwartiere opgerig soos die Finse buurt uit die jare 1959/1960 (*Finnenhaussiedlung*, 'n kwartier wat in 'n tipies Finse boustyl uitgevoer is).

Nadat die Gatow-lughawe gedeeltelik weer by Kladow ingesluit is, is die nuutste bouprojek *Landstadt Gatow* aangepak. 'n Nuwe winkelsentrum, die *Cladow-Center*, het tot 'n strawwe mededinger vir winkels in die ou dorspskern ontwikkel.

Vervoer
-------

Die Berlynse openbare vervoeronderneming BVG verbind Kladow deur busdienste met die middestede van Spandau, Potsdam en Berlyn. Daar is ook 'n gereelde pontdiens tussen Kladow en die stadsbuurt Wannsee in die suidweste van Berlyn.
Sir **Johannes Andries (John) Truter** (Kaapstad, 11 Oktober 1763 – Rondebosch, Kaapstad, 5 Junie 1845) was 'n Suid-Afrikaanse regsgeleerde.

Sir John Truter het die hoeksteen van Wynberg se eerste NG kerk op 24 Maart 1831 gelê. Die vergrote kerkgebou is op 30 April 1843 in gebruik geneem, maar in 1897 gesloop om plek te maak vir die teenswoordige gebou. Ds. C.F.J. Muller het dit op 17 Maart 1899 ingewy.
Truter gaan studeer in die regte aan die Universiteit van Leiden en behaal die graad LL.D. in 1787. Hy keer na die Kaap terug en tree in diens van die H.O.I.K.. In 1803 stel goewerneur Janssens hom aan as sekretaris van die Raad van Justisie. Tydens die Bataafse bewind word hy Sekretaris van die Raad op Beleid. In 1806 begin hy privaat praktiseer aan die Kaap. In 1809 word hy aangestel as fiskaal en drie jaar later as eerste hoofregter van die Kaapkolonie. Hy beklee die pos tot en met sy aftrede in 1828 toe hy tot lid van die Raad van Advies benoem word. Hy sterf in 1845 op Rondebosch.

Hy word beskou as vader en stigter van die NG gemeente Wynberg, wat in 1829 gestig is as slegs die derde NG gemeente in die Kaapse Skiereiland. Dit was Truter wat toestemming by die kerkraad van die NG gemeente Kaapstad en die goewerneur gekry het om die nuwe gemeente op Wynberg te stig omdat lidmate nie gereeld die tog na die Groote Kerk kon aflê om dienste daar by te woon nie. Hy was destyds ook verteenwoordiger van die regering in die Kerk se Sinode. Die grond vir die kerkgebou is op 3 Maart 1831 toegestaan mits bouwerk binne nege maande begin en binne nog nege maande voltooi kon word. Truter lê die hoeksteen van die kerkgebou op 24 Maart 1831. Sir Lowry Cole, goewerneur, het die verrigtinge bygewoon, soos trouens ook die inwyding van die kerk op Sondag 20 September 1832.

Truter het ook in die eerste raad van direkteure van die Suid-Afrikaanse Kollege, wat later die Universiteit van Kaapstad en SACS sou word, gedien.

Bronne
------

* Albertyn, dr. C.F. (red.) 1962. *Die Afrikaanse Kinderensiklopedie*. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel Bpk.
* Olivier, ds. P.L. (samesteller). 1952. *Ons gemeentelike feesalbum*. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* Rosenthal, Eric. 1978. *Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town and Johannesburg: Juta and Company Limited.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* ISNI: 0000 0000 5397 4889
* LCCN: no2008082375
* NTA: 073290610
* VIAF: 2281219
* WorldCat Identities: lccn-no2008082375

 |
’n Klade bevat alle afstammelinge van ’n gemeenskaplike voorsaat asook die voorsaat self.
’n **Klade** (van die Griekse woord κλάδος *klados*, "tak") is ’n term uit die kladistiek (’n wetenskaplike stelsel vir die indeling van biologiese organismes). ’n Ander naam vir ’n klade is **monofiletiese groep**.

’n Klade is ’n skematiese voorstelling van ’n groep organismes wat alle individue insluit wat afstam van ’n bepaalde gemeenskaplike voorsaat, plus die voorsaat self. Dit kan op verskeie maniere gedefinieer word, afhangende van die wyse waarop die voorsaat-soort aangewys word.

’n Klade kan ook beskou word as ’n wetenskaplike hipotese oor die ewolusionêre verhouding tussen die organismes wat in die analise teenwoordig is. Hierdie hipotese spruit uit ’n sekere datastel van die kenmerke van die organismes wat ontleed word. Die hipotese word getoets deur ’n volgende, verkieslik meer akkurate, datastel wat ’n heel ander verdeling in klades (’n kladogram) kan oplewer. ’n Klade moet eintlik altyd vergesel word van ’n vermelding van die datastel waarop dit gebaseer is. Dit is nie uitsonderlik dat ’n organisme in een analise volgens datastel 1 in klade A geklassifiseer word, terwyl dit in ’n ander analise volgens datastel 2 in klade B val nie.

In die praktyk word dikwels verskeie analises gekombineer en slegs as ’n klade robuust is (deur opgawes in verskeie analises) word hulle as geloofwaardig beskou.

’n Klade moet onderskei word van ’n takson, die tradisionele taksonomiese groepe wat gebruik word vir ’n wetenskaplike klassifikasie. Die meeste taksa wat deesdae gedefinieer word, is egter feitlik identies aan ’n bepaalde klade. Daar is ’n plan vir die stigting van ’n amptelike liggaam wat deur middel van die sogenaamde Phylo Code ’n prioriteitsregistrasie moontlik sal maak van name en definisies van klades. Die bedoeling is dat hierdie Phylo Code sal toelaat dat ’n klade op verskillende maniere gedefinieer kan word.

Sien ook
--------

* Kladistiek