recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Die **Swartbewussynsbeweging** was ’n beweging teen apartheid in Suid-Afrika. Die beweging het begin in die middel van die Sestigerjare, na die slagting by Sharpeville in 1960 wat aanleiding gegee het tot landwye onluste. In daardie tyd was die leiers van die African National Congress (ANC) en Pan Africanist Congress (PAC) verban of in die tronk gesit deur die regering. Die mees bekende verteenwoordiger van die Swartbewussynsbeweging was Steve Biko. Hy was van die voorste politieke denkers en aktiviste in die stryd teen apartheid en het die geweldlose verset gepropageer. Biko het in 1977 gesterf in die tronk na ernstige mishandelings. Skrywers van die Swartbewussynsbeweging het hul werke – veral gedigte en kortverhale - gepubliseer in tydskrifte soos Drum en Staffrider Magazine.

Sien ook
--------

* Negrologie

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: no94012916
* NKC: kn20120330001
* SNAC: w6c28v5j
* VIAF: 263580908
* WorldCat Identities (via VIAF): 263580908

 |
Die **Grootrietreier** of **roerdomp** is 'n seldsame standvoël in die familie *Ardeidae* in suider-Afrika. 'n Tweede subspesie kom egter wydverspreid in Eurasië voor.

Identifikasie
-------------

Dit lyk na 'n onvolwasse gewone nagreier, maar is heelwat groter en bonkiger, duideliker gestreep en het 'n swart mus en geel of rooibruin oë. Die vlerkspan is heelwat groter as die Gewone nagreier s'n, 100–130 cm, en in vlug steek die pote heeltemal by die stert verby. Die liggaamslengte is 64–81 cm.

Habitat
-------

 *Botaurus stellaris*
Dit is 'n uiters skugter alleenloper in tydelike vloedvlaktes, standhoudende moerasse en rivierlope in grasveld, waar dit skuil in rietplate of soortgelyke digte plantegroei. Op die grond hou hulle gewoonlik in riete op soek na amfibiese diere, en vis. As hierdie reier skrik, staan hy doodstil met sy snawel boontoe gerig en word dan nie maklik raakgesien nie. Die voël word ook nie maklik opgejaag nie. Hulle is gewoonlik die aktiefste gedurende sonsopkoms en -ondergang.

Verspreiding
------------

Die spesie kom voor in die Okavangodelta en die sentrale deel van Mosambiek, asook sporadies in Suid-Afrika op 'n paar geïsoleerde plekke in Noordwes, Limpopo en Mpumalanga.

Hulle getalle is aan die afneem in die gematigde streke van Europa en Asië. Daar kom hulle voor in die meer gematigde westelike en suidelike streke, maar migreer vir die winter na vriesvrye gebiede in die suide.

Geluid
------

In die nesmaaktyd (somer) is die mannetjie se lae dreunende geroep bedags en snags hoorbaar. Die geluid kan die beste vergelyk word met iemand wat op 'n hol boomstomp slaan. Om wyfies te lok, maak die mannetjie ook 'n hoë, skerp geluid. Soos etlike ander reiersoorte laat hoor dit 'n "skwark" geluid wanneer dit opvlieg.

Ander name
----------

* Engelse naam: *Bittern* of *Great bittern*
* Duitse naam: *Rohrdommel*
* Wetenskaplike naam: *Botaurus stellaris*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bron
----

* Newman se Voëls van Suider-Afrika, ISBN 1868729826

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q25709
* ADW: Botaurus\_stellaris
* Avibase: 0F42F11AC607C758
* BioLib: 8392
* eBird: grebit1
* EPPO: BOTUST
* Fauna Europaea: 96630
* Fossilworks: 369359
* GBIF: 2480910
* iNaturalist: 5033
* ITIS: 174859
* IUCN: 22697346
* NCBI: 188376
* WoRMS: 345750
* Xeno-canto: Botaurus-stellaris

 |
Die **uMgenivlei-natuurreservaat** is 'n reservaat in KwaZulu-Natal met die doel die beskerming van en navorsing oor sekere bedreigde voëlspesies.

Ligging
-------

Hierdie voëlreservaat is 22 km suidwes van Nottingham Road, suidwes van Fort Nottingham en die Fort Nottingham-natuurreservaat, wesnoordwes van Pietermaritzburg, oos van die Maloti-Drakensbergpark en suidoos van die uMkhomazi-natuurreservaat. Dit is by 29°30′S 29°50′O﻿ / ﻿29.500°S 29.833°O﻿ / -29.500; 29.833 en lê by 1840 m bo seespieël.

Besoek
------

Die reservaat is nie vrylik toeganklik vir die publiek nie. Dit lê tussen plase en die toegang is moeilik. Besoeke kan slegs plaasvind as betyds die nodige toestemming daartoe verkry is. Permitte word gewoonlik slegs aan navorsers uitgereik.

Die reservaat
-------------

Dit is 958ha groot, waarvan die helfte bestaan uit permanente vleie, poele en moerasse. Die ander deel is bedek met riete, gras en bosagtigheid. Mis en wolke is alledaags en dit weerlig hier die meeste in die land. Reënval van tussen 800 en 1 000 mm per jaar is normaal en die meeste hiervan val in die somer. Dit is die oorsprong van die Umgenirivier wat via die Midmardam, Albert Falls-dam, Nagledam en die Inandadam water aan Durban en Pietermaritzburg verskaf. In 1987 het die destydse Natlase parkeraad die gebied in besit geneem om die lelkraanvoël te beskerm en in 2013 het die park Ramsar-status verkry. Weens die goeie samewerking met die aangrensende boere wei die boere se beeste en skape op ooreengekome tye op die grasvelde van die reservaat. Wilddiewe en uitheemse plante skep ‘n probleem. Ook bedreig die rooijakkals die lelkraanvoël.

Flora en fauna
--------------

Die volgende voëls kom in die reservaat voor: lelkraanvoël, mahem, bloukraanvoël, witvlerkvleikuiken, grasuil, geelborskoester, Afrikaanse vleivalk, sekretarisvoël, grondspeg, bergklipwagter, langtoonkliplyster, Oranjeborsberglyster, kransaasvoël, baardaasvoël en die bleekkopgrassanger. Onder die soogdiere is daar die bedreigde oorbietjie. Die inheemse medisinale plant *Merwilla natalenis* en verskeie vuurpyl-spesies is inheems, maar die Amerikaanse braambos is ‘n indringerplant.

Lees ook
--------

* Ramsar-vleilande in Suid-Afrika
* Ramsar-konvensie

Bibliografie
------------

* 
* www.saramsar.com
* www.birdlife.org.za
* www.kznwildlife.com
Die herboude isigodlo (koninklike kamp) by uMgungundlovu.
uMgun-gundlovu is in Suid-AfrikauMgun-gundlovuuMgun-gundlovuLigging van Dingaan se kraal, uMgungundlovu

**uMgungundlovu** (ook bekend as **Dingaanstat**) was die koninklike hoofstad van Zoeloekoning Dingaan (1828–1840) en een van verskeie militêre komplekse (*amakhanda*) wat hy opgebou het. Hy het sy koninklike kraal in 1829 in die eMakhosini-vallei teen Leeukop (*Singonyama*), net suid van die Wit-Umfoloziriver opgerig.

Die naam *uMgungundlovu* is afgelei van die Zoeloe-frase *"ungungu we ndlovu"*, wat *"die geheime konklaaf van die olifant"* beteken. Sommige bronne verwys ook na uMgungundlovu as "*die plek van die olifant*". Die woord *indlovu* (olifant) verwys na die koning van die Zoeloes.

Beskrywing
----------

In 1828 vermoor Dingaan sy half-broer, Shaka, en word so die koning van die Zoeloes. Hy stig sy koninklike kraal (of hoofstad) in 1829 by uMgungundlovu. Dit was ook een van sy militêre komplekse (amakhanda). Die kraal is in die eMakhosini-vallei, net suid van die Wit-Umfoloziriver, op die hellings van Leeukop geleë. Dit lê tussen twee strome, die Umkhumbane na die suide en Nzololo na die noorde.

Heuwel van Teregstelling
------------------------

Monument wat Retief en sy afvaardiging gedenk
KwaMatiwane (die sogenaamde Heuwel van Teregstelling) is die rant noord-oos van Umgungundlovu. Dit is na stamhoof Matiwane vernoem. In 1829 het Dingaan hom en al sy volgelinge tereggestel nadat hy teen sy bewind gedraai het.

Later, op 6 Februarie 1838, was dit ook die plek waar Dingaan opdrag vir die moord op Voortrekkerleier Piet Retief en sy geselskap gegee het.

Na die Slag van Bloedrivier op 16 Desember 1838 het Dingaan uMgungundlovu afgebrand.
Die **fynbiesie** (*Bulbostylis hispidula* (Vahl) R.W.Haines) is 'n plant wat inheems aan Suid-Afrika, Eswatini, Botswana en Namibië is. Die subspesie *pyriformis* kom in alle Suid-Afrikaanse provinsies behalwe die Wes-Kaap voor. Op die SANBI-rooilys is dit as 'veilig' (LC) gelys.

Die spesie het 'n amper pantropiese verspreiding: Sentrale en noordelike Suid-Amerika, westelike, sentrale, noordoostelike, oostelike en suidelike Afrika, en suidelike Madagaskar. Daar is verskeie subspesies wat dalk 'n beperkter voorkomsgebied het, maar dit is nie heeltemal seker nie. Dit groei in verskeie habitatte soos grasland wat 'n vogtige seisoen ken, droë sanderige plekke, oop droë grasland of moerasse langs die kus.

Dit is 'n eenjarige of meerjarige plant wat polle vorm en 'n houtagtige wortelstok het wat aromaties is. Die stamme is 50 - 80 cm hoog en ongeveer 0,5 - 1,5 mm in deursnee. Die blare is aan die stam se basis bevestig. Die skedes is liggroen en digbehaard tot amper kaal. Die blare is 0,5 mm breed en minder as 15 cm lank, dikwels net 1 - 2 cm. Dit kry eivormige stekeltjies 4-15 mm lank en 2-4 mm breed. Die chromosoomgetal is n=5
Etnografiese geweste in die huidige Republiek van Litaue

|  |  |
| --- | --- |
| ██ Klein-Litaue
██ Samogitia
██ Aukštaitija | ██ Suduva
██ Dzūkija |

**Dzūkija** of **Dainava** is een van die vyf historiese etnografiese geweste in Litaue. Dzūkija, wat in die suide van die land geleë is, behels die distrik Alytus en die grootste deel van die distrik Vilnius, insluitende die Litause hoofstad. Dit is veral 'n kulturele gewes wat volgens die tradisionele leefstyle en dialekte van die plaaslike Litause bevolking (meestal boere in plattelandse gebiede) gedefinieer word, maar nooit as 'n politieke of administratiewe eenheid bestaan het nie. Alytus word - ofskoon dit nie die grootste nedersetting in Dzūkija is nie - tradisioneel as sy hoofstad beskou.

In die Middeleeue is Dzūkija minder sterk deur die magsuitbreiding en aanvalle van die Duitse Orde geraak as die ander vier etnografiese geweste. Die distrik Vilnius, wat in die ooste aan Wit-Rusland grens, word deur 'n groot minderheid inheemse Poolssprekendes bewoon, terwyl daar in die Alytus-distrik, wat aan Pole grens, net baie klein groepe Poolssprekendes aangetref word. In albei distrikte is daar ook minderhede Wit-Russe.
Die **Wildepruim** (*Harpephyllum caffrum*) is 'n boom wat tot die *Anacardiaceae* familie hoort. Dit is die enigste spesie in die genus en *Harpephyllum* is dus 'n monotipiese takson. Dit staan ook as *essenhout*, *gwenjabessie*, *suurbessie* en *suurpruim* bekend.

Verspreiding
------------

Die spesie is endemies aan KwaZulu-Natal, Limpopo, Mpumalanga en die Oos-Kaap asook Eswatini, Mosambiek en Zimbabwe.

Beskrywing
----------

Die boom het saamgestelde blare wat dig saamgepak is, soos 'n roset, aan die takkies se eindpunte. Die blaartjies is sekelvormig. Die vrug, van 2 cm in deursnee, is vlesig, suur en rooi wanneer dit ryp is.

Gebruike
--------

Daar word jellie en Rosé van die vrugte gemaak. Die boom se bas word gebruik vir tradisionele medisyne. Indien dié gebruik toeneem kan die spesie bedreig word. Dis 'n gewilde skaduboom, en party dorpe het dit as sierboom langs hul strate aangeplant.

Die boom se FSA-nommer is 361.

Galery
------

* Volgroeide boomVolgroeide boom
* Inligtingsbord oor boomInligtingsbord oor boom
* Tak met vrugteTak met vrugte
* Stam en takkeStam en takke

Sien ook
--------

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia Commons bevat media in verband met ***Harpephyllum caffrum***. |

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bron
----

* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. ISBN 1-86872-527-8
* REDLIST Sanbi
* Plants of the World Online
**FC Groningen** is 'n Nederlandse sokkerspan in die stad Groningen wat in die Eredivisie speel. FC Groningen speel sy wedstryde sedert 2006 in die Euroborg-stadion (22 550 sitplekke). In 2015 het die klub die KNVB-Beker gewen.

Geskiedenis
-----------

FC Groningen is op 16 Junie 1971 gestig as opvolger van GVAV (*Groninger Voetbal en Atletiek Vereniging*; 1921). In die eerste dertig jaar speel FC Groningen boaan die Eerste divisie of onderaan die Eredivisie. In die seisoen van 1988/89 behaal hulle die 1/8de eindronde van die UEFA-Beker en die eindstryd van die KNVB-Beker (nadat hulle teen PSV Eindhoven verloor). Sedert hulle promosie na die Eredivisie in 2000 het FC Groningen baie gegroei en is hulle nou 'n soliede Eredivisiespan. In 2015 wen die klub teen PEC Zwolle die KNVB-Beker.

Erelys
------

* **Kampioen Eerste divisie (1)**

1979/80
(naaswenner (1): 1998/99)
* **KNVB Beker (1)**

2015
(naaswenner (1): 1989)

Beroemde sokkerspelers
----------------------

* Ronald Koeman
* Arjen Robben
* Glen Salmon
* Luis Suárez
Die bestuur van die Randse Kring van Afrikaanse Skoolhoofde en Onderhoofde, 1954. Van links: J.J. Nel (Richmond-laerskool, penningmeester), dr. J.H. Oosthuizen (Langlaagte-laerskool, voorsitter), I.J. Grové (Aucklandparkse Laerskool), J.J. van Wyk (Laerskool Goede Hoop, Mayfair, sekretaris) en J.J.F. du Toit (Laerskool Johan Rissik, ondervoorsitter).
Die **Aucklandparkse Laerskool** was van 1923 tot 1992 ’n primêre Afrikaansmedium-staatskool in die Johannesburgse voorstad Auckland Park, aan die grens van Melville. 

Die skool se geskiedenis strek terug tot 1905 met die stigting van die Melville School. Aanvanklik is klasse in tente gehuisves en toe in ’n woonhuis, tot die eerste skoolgebou in Tweede Laan in 1909 betrek is. Reeds in 1913 moes bykomende klaskamers gebou word. Destyds was die onderrigmediums Hollands en Engels in dubbelmediumklasse tot gr. 6. Nadat die skool weer te klein geword het, is van die klasse gehuisves in die NG gemeente Melville (gestig in 1920) se kerksaal in Vierde Laan. 

Omdat die skool steeds aanhou groei het, is die Hollandse klasse oorgeskuif na die nuwe Afrikaansmediumskool Aucklandparkse Laerskool, ook bekend as die Aucklandparkse A.M. Skool. Die volgende amper 70 jaar lank het twee laerskole dus in die omgewing bestaan: die Engelstalige Melville Primary School en die Afrikaanstalige Aucklandparkse Laerskool. Mnr. H. le Roux. Aucklandpark se eerste skoolhoof, het die huidige skoolgebou se hoeksteen op 8 Junie 1940 gelê. 

Weens ’n afname in die loop van die 1980’s en vroeë 1990’s in albei skole se leerdertal is besluit om die skole in ’n parallelmediumskool te kombineer. So het die leerders en onderwysers van die Aucklandparkse Laerskool, in Eerste Laan oorkant die Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord, op 2 Augustus 1992 oorgeskuif na die perseel van Melville Primary School, in Tweede Laan, 'n hanetree van die NG kerk Melville af. 

’n Kompetisie is onder die leerders gereël om ’n naam vir die skool te kies en die gewildste voorstel was Melpark, ’n samestelling van die twee vorige name. Daarna het 'n skool vir minderbevoorregte leerders met spesiale behoeftes, Sparrow, die Aucklandparkse skoolgebou oorgeneem.

Die Laerskool Melpark Primary School het net sowat agt jaar as parralelmediumskool bestaan, want teen 2000 het die Afrikaanse leerders sodanig afgeneem dat dié onderrigmedium afgeskaf is. Sedertdien is die skool Engelsmedium en die leerders hoofsaaklik swart.

Bron
----

* (en)  Melpark Primary School se webtuiste. URL besoek op 15 Januarie 2018.
Die **Audi A3** is 'n kompakte motorvoertuig wat sedert 1996 deur die Duitse motorvervaardiger Audi gebou word. Die eerste twee geslagte A3 is gebaseer op die Volkswagengroep A platform, wat hulle deel met verskeie ander modelle soos die Audi TT, Volkswagen Golf, Volkswagen Caddy en Volkswagen Touran asook die Seat Leon, Seat Toledo en Škoda Octavia. Die derde generasie A3 gebruik die Volkswagengroep MQB platform.

S3 (1999-2003)
--------------

'n 2002 Audi S3 in die Verenigde Koninkryk
'n 4de geslag Audi A3 met lugskorte
Audi het die A3-afgeleide **S3** in 1999 vrygestel, slegs as 'n driedeurluikrug. Die inlynviersilinder 20V 1.8 L turbo-petrolenjin kom in twee kragleweringweergawes: 154 kW (207 pk) en 165 kW (222 pk). Vroeë modelle (1999-2001) het 154 kW (207 pk) moontlik 'n afgeskaalde Audi TT enjin. Latere modelle (2001-2003) het veranderlike kleptydreëling en 'n 165 kW (222 pk) enjin wat 'n maksimum 280 N·m wringkrag bied, die meeste daarvan beskikbaar vanaf 2200 tot 5500 rpm. Dit is die eerste keer dat 'n klein viersilinderenjin in 'n Audi S-reeksmotor gebruik is.

Alhoewel sy bynaam "quattro" is, gebruik die S3 'n ander "op-aanvraag" vierwielaandrywing stelsel. Die Haldex Traction koppeling pas die vooroordeel van die wringkrag verspreiding van die voorkant na agteras soos greepvereistes verander - die meeste van die tyd funksioneer dit in voorwieldryf-modus.

Die S3 is reeds verkoop in Europa, Japan, Meksiko, Suid-Afrika, Australië en Nieu-Seeland, maar is nie amptelik in die Verenigde State van Amerika bemark nie.

Die S3 is in 2000 opgekikker en het eenstuk hoofligte/rigtingwysereenhede, ander voorste kantpanele, agterligstelle, en 'n paar klein opgraderings aan die binne-afwering ontvang.

Standardfunksies sluit in xenon HID-kopligte met 'n hoëdruk wassers met self-hoogteverstelling, misligte voor, 17 duim "Avus" allooiwiele met 225/45R17-bande, elektries verstelbare Recaro leersitplekke, klimaatbeheer, alarm en elektroniese stabiliteitsprogram (ESP) met wieltolbeheer.

Opsies sluit in 'n Bose klankstelsel, 6-CD-wisselaar, metaalverf, 18-duim 9-speek RSTT wiele, glassondak, sentrale armrus, privaatheidsglas (agter die B-pilaar), self-domp truspieël, parkeerhulp, verhitte voorste sitplekke, spoedbeheer, aluminium deurspieëls, en deel leer/Alcantara (blou/silwer/geel) kombinasie sitplekoortreksels. Hierdie items is standaard in sommige uitvoermarkte, waar Audi 'n gesogte handelsmerk is.

Die enjins wat gebruik word, is dieselfde as dié vir baie ander motors in die Volkswagengroep.
**Lugmagbasis Swartkop** (ICAO: **FASK**) is 'n militêre lugmagbasis van die Suid-Afrikaanse Lugmag geleë in Centurion, Gauteng aan die suidekant van Pretoria. Dit is Suid-Afrika se oudste lugmagbasis en huisves die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum. Dit word as 'n deel van Lugmagbasis Waterkloof bestuur.

Geskiedenis
-----------

Lugmagstasie Zwartkop is in April 1921 gestig op 'n private plaas met die naam Zwartkop wat deur die Regering in 1920 aangekoop is. Die lugmagstasie is opgegradeer tot 'n lugmagbasis op 1 Februarie 1968. Die naam van die basis is terug verander na "Zwartkop" in 2012.

Die SALM beweer Swartkop is die tweede oudste lugstasie in die wêreld en die oudste operasionele lugstasie in die wêreld. Deur die jare was baie onderskeide eskaders gebaseer op Swartkop. Dit sluit 26 Eskader (SALM) in, wat op 24 Augustus 1942 hier gestig is.

Die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum wat verskuif is na LMB Swartkop is in 1993 amptelik geopen deur die Hoof van die Suid-Afrikaanse Lugmag. Die Lugmagbasis keer terug na lugmagstasie-status in 1999. Die besluit is deur die Suid-Afrikaanse Lugmag geneem om die basis te ontruim, maar die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum daar te laat. Die vliegveld sou as 'n uitbreiding van Lugmagbasis Waterkloof behou word. Die SALM Museum Historiese-vlug het ook na die vliegveld verskuif.

Teen Desember 2013 het die Lugmag nog nie alle operasionele eenhede op die basis ontruim nie. Tans beset die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum die noordekant van die basis terwyl aktiewe SALM-eenhede steeds op die suidekant van die basis gestasioneer is.

Galery
------

* 'n SALM Mirage F1 word vertoon by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum.'n SALM Mirage F1 word vertoon by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum.
* 'n Cheetah C by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum.'n Cheetah C by die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum.
* SALM North American P-51 Mustang.SALM North American P-51 Mustang.
* SALM Blackburn Buccaneer op statiese vertoon met sy munisievrag en Blue Parrot-radarstelselSALM Blackburn Buccaneer op statiese vertoon met sy munisievrag en Blue Parrot-radarstelsel

Suid-Afrikaanse Lugmaggedenkteken
---------------------------------

SALM-gedenkteken te Swartkop, Pretoria
*Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Suid-Afrikaanse Lugmag-gedenkteken.*
Die Suid-Afrikaanse Lugmaggedenkteken is geleë te LMB Swartkop. Dit huisves 'n ererol van SALM-lede wat gesneuwel het terwyl hulle Suid-Afrika gedien het.
Die **spinnekopbossie** (*Serruria cyanoides*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Serruria* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap, dit het altyd voorgekom op die Kaapse Vlakte en Kaapse Skiereiland maar tans is daar nog net twee populasies by Vishoek en die Karbonkelberg by Houtbaai. Die struik is regop en word slegs 50 cm hoog en dra blomme van Julie tot Oktober.

Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Twee maande nadat dit geblom het, val die vrugte af en miere versprei die sade. Hulle stoor die sade in hul neste. Die plant is eenslagtig. Bestuiwing vind plaas deur die werking van insekte. Die plant groei in sanderige grond op hoogtes van 0 - 150 m.

In Engels staan dit as die *Wynberg Spiderhead* bekend.

Bronne
------

* REDLIST Sanbi
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Protea Atlas
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q18081325
* GBIF: 3997788
* iNaturalist: 594454
* IPNI: 706516-1
* IUCN: 113236662
* Plant List: tro-26500260
* Tropicos: 26500260

 |
**Aeroflot** (Russies: ОАО «Аэрофлот - Российские авиалинии») is die grootste lugdiens van Rusland. Tydens die Sowjetunie se bestaan was dit die grootste lugredery ter wêreld – op sy hoogtepunt in 1991 het die vloot uit 1 600 vliegtuie bestaan. Ná die verbrokkeling van die Sowjetunie is die maatskappy in tientalle kleiner maatskappye opgedeel, waarvan baie sedertdien bankrot gespeel het. Aeroflot het tans sowat 200 vliegtuie en vlieg na 146 bestemmings in 58 lande. Die Internasionale Lughawe Sjeremetjewo by Moskou is die lugdiens se hooflughawe.

Geskiedenis
-----------

In 1921, kort ná die einde van die Russiese Burgeroorlog, het die regering ’n aparte organisasie gestig vir lugverkeer. Op 9 Februarie 1923 is *Dobroljot* gestig vir binnelandse vlugte. Die eerste vlug het op 15 Junie 1923 plaasgevind tussen Moskou en Nizjni Nowgorod. In 1930 is die naam na *Grazjdanski wozdojesjni flot* ("Burgerlugvloot") verander en in 1932 na *Aeroflot*.

Die lugdiens bestaan sedert 1994 in sy huidige vorm toe dit geprivatiseer is en die naam *Aeroflot – Russian International Airlines* gekry het. Die staat het steeds ’n meerderheidsaandeel van 51 persent. In 2000 is die naam verander na *Aeroflot – Russian Airlines*. In dié jaar is 5,1 miljoen mense en 107 000 ton vrag vervoer.

In 2002 het die lugdiens nog nege soorte vliegtuie gehad: ’n mengsel van Russiese, Boeing- en Airbus-vliegtuie. Die vloot is gemoderniseer en in Januarie 2022 was daar ses soorte: die Airbus A320, Airbus A330, Airbus A350, Boeing 737, Boeing 777 en die Soechoi Superjet 100. Vanaf April 2006 is Aeroflot deel van die lugvaartorganisasie SkyTeam, ’n alliansie van internasionale lugdienste.

Operasionele gegewens
---------------------

In 1990 in die Sowjetunie is ’n rekordgetal van 90,8 miljoen passasiers vervoer, hoofsaaklik na bestemmings binne die land. Die verbrokkeling van die Sowjetunie het gelei tot ’n drastiese afname in lugverkeer. In 1999 het die getal passasiers gedaal tot net meer as 20 miljoen. Naas die verbrokkeling was die laer ekonomiese aktiwiteit en die wegval van subsidies aan die lugvaartbedryf die grootste oorsake van dié daling. In 2010 is 57 miljoen passasiers vervoer – 60 persent daarvan na internasionale bestemmings.

Teen November 2022 besit die lugdiens die volgende vliegtuie:

**Aeroflot-vloot**|  Vliegtuig  |  In vloot  |  Bestellings  |  Passasiers  |
| --- | --- | --- | --- |
| Passasiersvliegtuie |
| Airbus A320-200 | 58 | — | 140 |
| Airbus A321-200 | 33 | — | 170 |
| Airbus A330-200 | 2 | — | 241 |
| Airbus A330-300 | 10 | — | 302 |
| Airbus A350-900 | 7 | 13 | Nie bekend |
| Boeing 737–800 | 37 | — | Nie bekend |
| Boeing 777-300ER | 22 | — | Nie bekend |
| Irkoet MS-21 | — | 50 | Nie bekend |
| Soechoi-superjet 100-95 | 4 | 89 | – |
| Vragvliegtuie |
| McDonnell Douglas MD-11F | 3 | — | NVT |
| Totaal | 177 | 452 |  |
Wiener Flötenuhr 1982
**Václav Neumann** (29 September 1920 – 2 September 1995) was 'n Tsjeggiese dirigent, violis en altviolis. 

Neumann is in Praag gebore, waar hy aan die Konservatoria studeer het onder Josef Micka (viool), Pavel Dědeček en Metod Doležil (dirigent). Hy het die Smetana-kwartet gestig en 1ste viool en later altviool gespeel, voordat hy in Karlovy Vary en Brno begin dirigeer het. Hy het in 1956 begin dirigeer by die *Komische Oper* in Berlyn, en in 1964 vertrek om dirigent van die Leipzig Gewandhaus Orkes te word. Hy het daar gebly tot 1968, toe hy hoofdirigent van die Tsjeggiese Filharmoniese Orkes geword het, welke pos hy tot 1990 beklee het. 

Neumann het klasse in dirigeer aan die Praagse Akademie vir Musiek aangebied waar sy studente Oliver von Dohnányi en Vítězslav Podrazil ingesluit het. Neumann is veral bekend as 'n voorstander van Tsjeggiese musiek. Hy het in 1962 die eerste ateljeeopname gemaak van Leoš Janáček se opera *The Excursions of Mr. Brouček*. 

Neumann kan gesien waar hy die Tsjeggiese Filharmoniese Orkes dirigeer tydens 'n opname van die Dvořák Tjelloconcerto saam met die tjellis Julian Lloyd Webber. Dit kom voor in die rolprent *Dvorak - In Love?* deur die regisseur Tony Palmer.
Václav Havel (2010)
Dankseggings in Praag (2011)
**Vaclav Havel** ( va ː t͡slaf ɦavɛl ) (\* 5 Oktober 1936 in Praag; † 18 Desember 2011 in Vlčice-Hrádeček, Okres Trutnov, Královéhradecký kraj) was 'n Tsjeggiese dramaturg, skrywer, digter en politikus, wat tydens die kommunistiese tydperk een van die leidende teenstanders van die bewind was.

Havel was die tiende en laaste president van Tsjeggo-Slowakye (1989–1992) en die eerste president van die Tsjeggiese Republiek (1993–2003). Hy het meer as 20 dramas en talle nie-fiksiewerke geskryf wat in verskeie tale vertaal is. Havel het verskeie internasionale toekennings ontvang waaronder die Verenigde State van Amerika se Presidensiële Medalje van Vryheid en die Orde van Kanada.

Havel was 'n stigterslid-ondertekenaar van die Praag-Verklaring oor die Europese gewete en kommunisme. Ten tye van sy dood was hy voorsitter van die New York-gebaseerde *Human Rights Foundation*. Hy was ook die stigter van die *VIZE97 Foundation*, en die globale konferensie *Forum 2000* wat jaarliks gehou word.

Sedert die 1960's het sy aktiwiteite al hoe meer op die politiek van Tsjeggo-Slowakye begin fokus. Ná die kortstondige tydperk van politieke bevryding in Tsjeggo-Slowakye, wat as die Praagse Lente bekend gestaan het, het hy steeds meer aktief geword. In 1977 het sy betrokkenheid by die menseregte-manifes *Handves 77* hom internasionale roem as die leier van die opposisie in Tsjeggo-Slowakye besorg, wat ook gelei het tot sy gevangenskap.

In 1989 het die vreedsame omverwerping van kommunisme in Tseggo-Slowakye, waarna dikwels as Fluweelrevolusie verwys word, tot Havel se verkiesing tot president gelei. In hierdie rol het hy Tsjeggo-Slowakye en later die Tsjeggiese Republiek se veelparty-demokrasie gelei. Sy dertien jaar in die presidensie is geassosieer met radikale verandering in sy land, insluitend die skeiding met Slowakye, wat Havel teengestaan het, toetreding tot NAVO en die begin van die onderhandeling om lidmaatskap van die Europese Unie, wat in 2004 bereik is.
**iOS** (oorspronklik **iPhone OS** genoem) is 'n mobiele bedryfstelsel wat deur Apple Inc. eksklusief vir sy eie hardeware ontwikkel is. Tans word die meeste van Apple se mobiele toestelle deur hierdie bedryfstelsel aangedryf, insluitende die iPhone, iPad en iPod Touch. Dit is tans die tweede gewildste mobiele bedryfstelsel wêreldwyd na Android.

iOS is oorspronklik in 2007 bekend gestel as die bedryfstelsel vir Apple se slimfoon iPhone, maar later ook gebruik om ander Apple-toestelle aan te dryf soos die musiekspeler iPod Touch (vanaf September 2007) en die tabletrekenaar iPad (vanaf Januarie 2010). In Maart 2018 was daar meer as 2,1 miljoen iOS-toepassings in Apple se toepassingswinkel beskikbaar, waarvan sowat een miljoen vir gebruik op die iPad bestem is.

iOS is 'n derivaat van Apple se macOS-bedryfstelsel vir tafel- en skootrekenaars en baseer op Apple se oopbron-bedryfstelsel Darwin wat op sy beurt op basis van NeXTStep (vanaf 1986) ontwikkel is - 'n BSD-Unix-bedryfstelsel met 'n Mach-kern en 'n destyds innovatiewe grafiese gebruikerskoppelvlak.

Met die vrystelling van die nuwe bedryfstelsel iPadOS as 'n aangepaste weergawe van iOS vir gebruik op iPad-tabletrekenaars op 24 September 2019 bly iOS beperk tot iPhone-slimfone en iPod touch-toestelle.
Paul Gauguin, *Die Geel Christus* (*Le Christ jaune*), 1889, olie op doek; Albright-Knox-kunsmuseum, Buffalo, New York.
**Cloisonnisme** is ’n styl in postimpressionistiese skilderwerk met sterk en plat vorms wat deur donker lyne geskei word. Die term is in Maart 1888 gevestig deur die Franse kunsresensent Edouard Dujardin by die Salon van die Société des Artistes Indépendants. Die kunstenaars Émile Bernard, Louis Anquetin, Paul Gauguin, Paul Sérusier en ander het in die laat 19de eeu in dié styl begin skilder. Die naam is afgelei van die woord *cloisonné*, ’n tegniek in keramiekwerk. Baie van dieselfde kunstenaars het hul werk beskryf as sintetisme, ’n verwante beweging.

In *Die Geel Christus* deur Gauguin (1889), wat dikwels beskou word as die tipiese cloisonnistiese werk, het die skilder die beeld gedegradeer tot areas van enkelkleure wat deur dik, swart buitelyne geskei word. In sulke werke het Gauguin min aandag geskenk aan klassieke perspektief en subtiele oorgange van kleur – twee van die kenmerkende beginsels van post-Renaissance-skilderwerk.

Galery
------

* Émile Bernard, *Selfportret met portret van Gauguin, opgedra aan Vincent van Gogh.* Bernard, 1888.
* Émile Bernard, *Bretonse Vroue in die Weiveld*, Augustus 1888.
* Vincent van Gogh, *Bretonse Vroue en Kinders*, November 1888 (waterverf).
* Paul Gauguin, *Visie ná die Diens*, 1888.
* Louis Anquetin, *Lesende Vrou*, 1890.
* Paul Sérusier, *Die Talisman*, 1888, Musée d'Orsay, Parys.

### Verwysings

1. ↑  Dujardin, Édouard: *Aux XX et aux Indépendants: le Cloisonismé* (sic!), Revue indépendante, Parys, Maart 1888, ble. 487-492
Dr. Jan Steytler, Volksraadslid vir Queenstown van 1953 tot 1961, het in 1961 in Port Elizabeth-Suid kom staan maar met 2 730 stemme teen die Verenigde Party se Robert Plewman verloor. Hy was tot 1970 leier van die Progressiewe Party al is hy nooit weer tot die Volksraad verkies nie.
**Port Elizabeth-Suidwes** was 'n kiesafdeling van die Suid-Afrikaanse Volksraad vanaf die algemene verkiesing in 1924 nadat dié deel van Port Elizabeth vroeër onder die kiesafdeling Port Elizabeth-Suidwes geval het. Port Elizabeth-Sentraal was egter vanaf Uniewording in 1910 'n kiesafdeling.

Sir William Macintosh, wat Port Elizabeth-Suid van 1915 tot 1924 verteenwoordig het, wen in laasgenoemde jaar as kandidaat van die Suid-Afrikaanse Party in Port Elizabeth-Suid met 'n meerderheid van 1 344 stemme teen die Arbeidersparty se H.G.R. Theys. In die algemene verkiesing op 18 Junie 1929 verslaan hy die Arbeider-Cresswelliet met 1 637 stemme, maar hy bly net Volksraadslid tot 19 November 1929, toe hy waarskynlik oorlede is. In die tussenverkiesing op 24 Desember 1929 word Edwin Robert McIlwraith van die S.A.P. onbestrede verkies, maar in die algemene verkiesing van 1933 verslaan die onafhanklike John Gauntlett Hirsch hom met 320 stemme.

Hirsch behou die setel in die 1938-verkiesing as kandidaat van die Verenigde Party teen J.R. More van die Dominiumparty en die onafhanklike S.H. Kemp met 'n meerderheid van 1 176. In 1943 wen die Verenigde Party se James McLean met 'n reuse-meerderheid van 5 992 teen die onafhanklike J.J. Oelofse. Op 26 Mei 1948 word Heinrich Oloff Frielinghaus van die V.P. dan ook onbestrede verkies. In 1953 stel die Nasionale Party vir P.J. Nortje as kandidaat teen Frielinghaus, wat nou met 'n meerderheid van 6 131 wen. In 1958 word Frielinghaus die tweede maal onbestrede verkies.

Die volkstemming oor republiekwording is bloot 'n weerspieëling van al die verkiesings in Port Elizabeth-Suid sedert 1924 toe die Nasionale Party nooit hond haaraf kon maak nie, want 9 583 kiesers stem teen die republiek en net 2 645 daarvoor. Jan Steytler, dienende Volksraadslid van Queenstown wat in 1959 uit die V.P. bedank en leier van die nuwe Progressiewe Party geword het, kom staan in 1961 in Port Elizabeth-Suid en kry 3 166 stemme vergeleke met die V.P. se Robert Percival Plewman se 5 896. Port Elizabeth-Suid is voor die verkiesing van 1966 afgeskaf toe Port Elizabeth se kiesafdelings grondig hersien is en Algoa, Newton Park en Walmer al drie die eerste keer hul opwagting maak. Tesame met Port Elizabeth-Noord en Port Elizabeth-Sentraal sou die vyf kiesafdelings in die vriendelike stad bly tot in 1994.

Sien ook
--------

* Algoa (kiesafdeling)
* Newton Park (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Distrik (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Noord (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Sentraal (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Suidwes (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Wes (kiesafdeling)
* Walmer (kiesafdeling)

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
**Port Elizabeth-Distrik** was 'n kiesafdeling in Port Elizabeth vir die Volksraad van Suid-Afrika en die Provinsiale Raad van Kaapland van 1938 tot 1953, toe dit Port Elizabeth-Wes geword het en van 1966 tot 1994 as Newton Park bekend gestaan het.

Met die afbakening vir die eerste algemene verkiesing ná Uniewording kry Port Elizabeth twee kiesafdelings, naamlik Port Elizabeth-Suidwes en -Sentraal. Port Elizabeth-Suidwes word vir die algemene verkiesing in 1920 Port Elizabeth-Suid, maar eers in 1929 kom die derde kiesafdeling, Port Elizabeth-Noord, by. Teen 1938 brei die stad so uit, dat 'n vierde kiesafdeling, Port Elizabeth-Distrik, nodig word. Die vier kiesafdelings se name sou net tot die verkiesing van 1948 onveranderd bly toe Distrik vir die 1953-verkiesing veral en Port Elizabeth-Wes bykom.

In die eerste verkiesing in Port Elizabeth-Distrik wen die Verenigde Party se G.N. Hayward met 'n skrale meerderheid van 498 stemme teen die Nasionale Party. se D. Hay. Hy behou die setel in 1943 met 'n veel groter meerderheid van 3 097 teen J.N. Malan van die N.P. en vir oulaas in 1948 teen die N.P. se S.P. Potgieter met 'n meerderheid van 944 stemme. Van 1953 af staan Port Elizabeth-Distrik as Port Elizabeth-Wes bekend, wat Hayward vir die V.P. behou met 'n meerderheid van 6 328 stemme teen die N.P. se C.A. Els.

Sien ook
--------

* Algoa (kiesafdeling)
* Newton Park (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Noord (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Sentraal (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Suid (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Suidwes (kiesafdeling)
* Port Elizabeth-Wes (kiesafdeling)
* Walmer (kiesafdeling)

Bronne
------

* Potgieter, D.J. (ed.) 1972. *Standard Encyclopaedia of Southern Africa*. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* Schoeman, B.M. 1977. *Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976*. Pretoria: Aktuele Publikasies.
**Hermann Heinrich Kreft** (Wallenbrück, Pruise, 7 Mei 1823 – Grootfontein, distrik Maltahöhe, Suidwes-Afrika, 3 Mei 1878) was ’n Rynse sendeling in Suidwes-Afrika. Hy het 'n belangrike bydrae gelewer tot die vertaling van die Nuwe Testament in die Namataal deur Johann Georg Krönlein se vertaling sorgvuldig te hersien.

Werk in Suidwes-Afrika
----------------------

Kreft was 'n herbergier van beroep, maar nadat hy drie jaar as soldaat in die Pruisiese leër diens gedoen het, gaan hy op 1 Januarie 1848 na die Rynse Sendinginstituut in Barmen, Pruise. Ná voltooiing van sy onderwyskursus begin hy in Mei 1853 sy werk op Bethanien in Suidwes-Afrika. Hoewel hy nog nie 'n volwaardige sendeling was nie, boesem hy deur sy besliste optrede teen die Namakaptein David Christiaan soveel vertroue in dat hy in die loop van 1856 as sendeling georden word. Van 1853 tot 1858 het Uerieta Kazahendike vir Kreft huisgehou op Bethanien. Sy het op 25 Julie 1858, kort nadat sy hier weg is, op Gross Barmen die eerste Herero-dopeling geword toe eerw. C.H. Hahn haar doop as Johanna.

Met die inwyding van 'n nuwe kerk op Bethanien op 26 Junie 1859 lyk dit asof eerw. Kreft se harde werk met sukses bekroon is. Ongelukkig raak Christiaan aan drank verslaaf en baie volg sy voorbeeld na. Die werk is verder belemmer deur die oorloë tussen die Nama en die Herero, die swaar droogtes en 'n sprinkaanplaag. Die inwoners van Bethanien en omgewing moes dikwels met hul vee trek. 'n Gedeelte van die gemeente was ook ontevrede met Christiaan en trek noordwaarts na Grootfontein in die distrik Maltahöhe. Kreft gaan om hulle oor te haal om terug te keer, maar word ernstig siek en sterf.

Nalatenskap
-----------

Kreft was die stamvader van die familie Kreft in Suid-Afrika. Ná die dood van sy eerste vrou, Julie Seringhaus, in 1861 trou hy met Magdalena Hatie. Een van sy seuns, Hermann Heinrich Gerhard Kreft (6 April 1855 – 11 Augustus 1927), het ook sendeling geword en waardevolle werk verrig, hoofsaaklik op Tulbagh.

Bron
----

* (af)  Krüger, prof. D.W. en Beyers, C.J. 1977. *Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek*, deel III. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers.
**Township-kuns** is 'n kunsrigting eie aan die politieke en sosiale struktuur van die Swart gemeenskap in Suid-Afrika en is deur Swart kunstenaars soos Mslaba Dumile, Andrew Motjouadi, Julian Motau en Leonard Matsoso ontwikkel. Township-kuns lewer sosiale kommentaar op die lewe van die Swartman. 

Dit is 'n ekspressiewe idioom waarmee elke faset en luim van die lewe in 'n Swart woonbuurt (die township) gewoonlik op 'n baie sensitiewe en sprekende manier weergegee word. Soms is dit 'n regstreekse aanklag teen die politieke bedeling vir Swartes in Suid-Afrika, en soms is dit blote kommentaar op die lief en leed van die alledaagse lewe van die Swart stedeling. Township-kuns het gedurende die vyftigerjare in die Polly Street Art-Sentrum in Johannesburg ontstaan. 

In die tyd was dit die enigste opleidingsentrum vir Swart kunstenaars in Gauteng en die beeldende kunste was boonop 'n relatief nuwe uitingsvorm vir Swart kunstenaars in Suid-Afrika. Die ervaringsveld waaruit feitlik al die kunstenaars inspirasie vir hulle kuns kon put, was die stedelike woonbuurte waar hulle gewoon of grootgeword het. 

Township-kuns het egter nie tot die Polly Street-sentrum beperk gebly nie, maar het tot 'n volwaardige kunsrigting ontwikkel. Weliswaar word die kunssoort soms net om die politieke implikasies daarvan beoefen en waardeer, en gevolglik word township-kuns van 'n swak gehalte soms gelewer.

Bronnelys
---------

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409680, volume 27, bl. 138
'n Moderne herskepping van 'n 17de-eeuse leër van piekeniers
Piekeniers tydens die Italiaanse Oorloë (van Hans Holbein die Jonge)
'n **Piek** of **spies** is 'n dun, 5 meter lange stok met 'n metaalpunt aan die einde daarvan. Dit is ontwerp om 'n aanval deur kavalerie af te weer. Die wapen is in die laat middeleeue en vroegmoderne tyd deur infanteriste (sogenaamde piekeniers) gebruik. Die piek is skuins op die grond in die rigting van vyandelike magte geplaas om hulle terug te hou. Die ruiter moes dan uitswaai om te voorkom dat sy perd verwond word. Die wapen is tot 1708 gebruik in die Staatse leger (die leër van die Nederlandse Republiek van 1575 tot die oprigting van die Bataafse Republiek in 1795).

In teenstelling tot die goedendag ('n tipe wapen) was die piek ongeskik as gevegswapen. Hy was wel ligter om te hanteer. Tydens die Guldensporenslag het die soldate sy aan sy met beide wapens geveg.

Die Kosakke het dit ook as wapen gebruik om slagoffers mee te gooi. 

Die woord "piek" is afgelei van die Franse woord *piquer*, wat steek beteken.

Gulden
------

Die gulden het vanweë die uitbeelding van 'n piek met 'n vryheidshoed op die punt die bynaam "piek" gekry (voor desimalisasie).
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Kwartêr | Pleistoseen | Gelasium | **jonger** |
| Neogeen | Plioseen | Piasensium | 2,588–3,600 |
| Zancleum | 3,600–5,332 |
| Mioseen | Messinium | 5,332–7,246 |
| Tortonium | 7,246–11,608 |
| Serravallium | 11,608–13,65 |
| Langhium | 13,65–15,97 |
| Burdigalium | 15,97–20,43 |
| Aquitanium | 20,43–23,03 |
| Paleogeen | Oligoseen | Chattium | **ouer** |
| Die verdeling van die Neogeen (IKS). |

Die **Piasensium** is die laaste chronostratigrafiese etage sowel as geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Neogeen (serie/epog Plioseen). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 3,6 tot 2,588 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Zancleum en gevolg deur die eerste etage/tydsnede van die Kwartêr, die Gelasium.

Naam en definisie
-----------------

Die Piasensium is in 1858 deur Karl Mayer-Eymar genoem na die Italiaanse stad Piacenza. Die globale stratotipepunt vir die etage lê by Punta Piccola op Sisilië.

Die basis van die etage word gedefinieer deur die begin van die magnetiese chronosone C2An en die uitsterwing van die Foraminifera-spesies *Globorotalia margaritae* en *Pulleniatina primalis*; die bokant word gedefinieer deur die basis van die magnetiese chronosone C2r en die laaste voorkoms van die nannoplankton-soorte *Discoaster pentaradiatus* en *Discoaster surculus*.

Bronne
------

* (en)  Castradori, D.; Rio, D.; Hilgen, F.J. & Lourens, L.J.; **1998**: *The Global Standard Stratotype section and Point (GSSP) of the Piacenzian Stage (Middle Pliocene)*, Episodes **21(2)**, pp. 88-93.
* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
* (de)  Mayer-Eymar, K.; **1858**: *Versuch einer neuen Klassifikation der Tertiär-Gebilde Europa’s*, Verhandlungen der Schweizerischen Naturforschenden Gesellschaft, Augustus 1857, pp. 70–71 & 165–199.
Landkaart van aardbewing (groot sirkel) met naskokke in verskillende kleure aangedui
'n Japannese soek- en reddingspan deursoek die puin naby 'n hoë woonstelgebou in Noord-Japan
Die 2011 **Tōhoku aardbewing en tsoenami** het op 11 Maart om 14:46 JST (05:46 UTC) plaasgevind. Die omvang 9,0-9,1 (M w) ondersese megastuwingsaardbewing het 'n middelpunt in die Stille Oseaan, 72 km (45 mi) oos van die Oshika-skiereiland van die Tōhoku-streek, en het ongeveer ses minute geduur en 'n tsoenami veroorsaak.

Dit was die kragtigste aardbewing wat nog ooit in Japan aangeteken is, en die vierde kragtigste aardbewing ter wêreld sedert moderne rekordhouding in 1900 begin het.  Die aardbewing het kragtige tsoenamigolwe veroorsaak wat hoogtes tot 40.5 m (133 ft) bereik het in Miyako in Iwate-prefektuur van Tōhoku, en wat in die Sendai-omgewing teen 700 km/h en tot 10 kilometer binneland toe beweeg het. Inwoners van Sendai het net agt tot tien minute waarskuwing gehad, en meer as honderd ontruimingsplekke het weggespoel. Die sneeuval wat gepaard gegaan het met die tsoenami en die vriespuntweer het reddingswerk erg belemmer, byvoorbeeld Ishinomaki, die stad met die meeste sterftes, was 0 °C (32 °F) toe die tsoenami getref het. Die amptelike syfers wat in 2021 bekend gemaak is, meld 19 747 sterftes, 6 242 beseer, en 2 556 mense wat vermis is. 

Die tsoenami het die Fukushima Daiichi-kernramp veroorsaak, hoofsaaklik die ineenstorting van drie van sy reaktore, die afloop van radioaktiewe water in Fukushima en die gepaardgaande ontruimingsones wat honderdduisende inwoners geraak het. Baie elektriese kragopwekkers het sonder brandstof gaan staan. Die verlies aan elektriese krag het die verkoelingstelsel laat staak, wat hitte laat opbou het. Die opbou van hitte het die opwekking van waterstofgas veroorsaak. Sonder ventilasie het gas in die reaktorstrukture opgehoop en uiteindelik ontplof. Inwoners binne 'n 20 kilometerradius van die Fukushima Daiichi kernkragaanleg en 'n 10 kilometerradius van die Fukushima Daini kernkragaanleg is ontruim.
**Bagdad** (Arabies: بغداد‎‎; Koerdies: *Bexda‎*) is die hoofstad en grootste stad van Irak. Bagdad is ook die tweede grootste stad in die Arabiese wêreld na Kaïro. Die stad het 'n bevolking van 9 028 636 in 2015 gehad en beslaan 'n oppervlakte van 204,2 km². Dit is aan die Tigrisrivier geleë en in 762 deur kalief Al-Mansoer gestig. Dit het toe die hoofstad van die Abbasidiese Kalifaat geword.

Binne 'n kort tydperk van sy stigting het Bagdad ontwikkel tot 'n beduidende kulturele, kommersiële en intellektuele sentrum van die Moslem-wêreld. Bykomend tot die huisvesting van verskeie belangrike akademiese instellings, waaronder die Huis van Wysheid, sowel as die aanbied van 'n multietniese en multigodsdienstige omgewing, het die stad 'n wêreldwye reputasie as die 'Sentrum van Geleertheid' verkry.

Bagdad was gedurende die Islamitiese Goue Tydperk die grootste stad ter wêreld vir 'n groot deel van die Abbasidiese-era en het 'n bevolking van meer as 'n miljoen bereik. Die stad is in 1258 grootliks verwoes aan die hand van die Mongoolse Ryk, wat gelei het tot 'n agteruitgang wat deur baie eeue sou voortduur as gevolg van gereelde plae en verskeie opeenvolgende ryke. Met die erkenning van Irak as 'n onafhanklike staat (voorheen die Britse mandaat van Mesopotamië) in 1932, het Bagdad geleidelik 'n paar van sy eertydse prominensie herwin as 'n belangrike sentrum van die Arabiese kultuur.

In die hedendaagse tyd het die stad dikwels ernstige infrastruktuurskade ondervind, meestal as gevolg van die Amerikaanse geleide inval in Irak in 2003, en die daaropvolgende Irak-oorlog wat tot Desember 2011 geduur het. In onlangse jare het die stad gereeld insurgensie-aanvalle beleef. Die oorlog het ook gelei tot 'n aansienlike verlies aan kulturele erfenis en historiese artefakte. Vanaf 2018 is Bagdad gelys as een van die minste gasvrye plekke in die wêreld, en word deur Mercer beskou as die slegste stad vir lewensgehalte in die wêreld.

Geografie
---------

Die stad is geleë op 'n uitgestrekte vlakte wat deur die Tigrisrivier verdeel word. Die Tigris verdeel Bagdad in twee, met die oostelike helfte *Al-Rusafa* en die westelike helfte bekend as *Karkh*. Die land waarop die stad gebou is, is byna heeltemal plat en laagliggend en van 'n alluviale oorsprong as gevolg van die periodieke groot oorstromings wat weens die rivier plaasgevind het.

Panoramiese uitsig van die Tigris oor BagdadPanoramiese uitsig van die Tigris oor Bagdad
Johann Sebastian Bach 1746, met raaisel-kanon (olieverf deur Elias Gottlob Haussmann)
Die **Bach-Werke-Verzeichnis (BWV)** (Duits, *Lys van Bach-werke*) is die bekendste gids van die werke van Johann Sebastian Bach. Dit is tematies saamgestel en is in 1950 in 'n eerste weergawe deur die musiekkundige Wolfgang Schmieder vrygestel. By die gewyde kantates het Schmieder die volgorde van die Bach-uitgawe gevolg, waarvan die nommers reeds gebruiklik was; gevolg deur ander groepe vokale werke en dan komposisies vir orrel- en klavesimbel, asook kamer- en orkesmusiek. Die individuele groepe werke begin met siklusse (indien bestaande) of andersins meer verteenwoordigende groepe, gevolg deur individuele tradisionele werke.

Sedertdien het die gids enkele uitbreidings en regstellings ondergaan, maar is onveranderd in die basiese struktuur. Aangesien meer van Bach se werke sedertdien gevind is, en ander werke as oneg bewys is, bestaan daar gapings in die nommering. Daar is ook ná nommer 1080 werke bygevoeg wat hulle dan buite die eintlike ooreenstemmende getalreekse bevind. Daarbenewens is daar 'n bylae met veelvuldige lêergidse wat twyfelagtige werke bevat.

'n Nuwe uitgawe word beplan vir die jaar 2020. Die Bach-kompendium is nog 'n gids van Bach se werke.

Sien ook
--------

* Lys van komposisies van Johann Sebastian Bach

Notas
-----

1. ↑  Die skildery het vir baie dekades in die Thomasskool gehang. In die tweede helfte van die 19de eeu, is dit herhaaldelik "verfris" en oorgeverf. As gevolg daarvan het 'n gedeelte van die oorspronklike uitdrukking waarskynlik verlore gegaan of vervaag. In 1913 is die oorspronklike skildery in die stadgeskiedenismuseum van Leipzig opgeneem, waar daar gepoog is om die skildery so goed moontlik te herstel. 'n 1748-kopie (deur Haussmann self) van die 1746-oorspronklike was waarskynlik aanvanklik in besit van CPE Bach, maar het verlore geraak vir baie jare totdat dit in 1952 deur William. H. Scheide (Princeton, New Jersey) gekoop is en na sy dood in 2014 aan die Bach-Archiv Leipzig bemaak is, volgens Scheide se testament.

Die twee Haussmann-skilderye is die enigste skilderye waarin Bach se identiteit seker is; in alle ander portrette van Bach is die identifikasie onseker. Bach se identiteit is by die Haussmann skilderye verseker omdat hy op die skilderye sy eie komposisie in sy hand vashou, die *Canon triplex a 6 voci* ('n trippelkanon vir ses stemme BWV 1087), 'n kreatiewe kanonieke variasie uit die tema van Aria van die Goldberg variasies.
2. ↑  Bach se argief in Leipzig