***Red Scorpion*** is 'n Amerikaanse aksiefilm uit 1988 met Dolph Lundgren in die hoofrol en geregisseer deur Joseph Zito. Lundgren verskyn as 'n Sowjet-spesiale magte-operateur wat gestuur is om 'n anti-kommunistiese rebelleleier in Afrika te vermoor, net om hom by die rebelle te skaar. Dit is vervaardig deur die wandelgangpolitikus Jack Abramoff en op omstrede wyse in Suidwes-Afrika verfilm met die ondersteuning van Suid-Afrika gedurende die apartheidsera. Die rolprent is op 21 April 1989 in die Verenigde State vrygestel. Dit is die eerste aflewering in die *Red Scorpion*-rolprentreeks.

Storielyn
---------

Luitenant Nikolai Petrovitch Rachenko, 'n Sowjet-Spetsnaz-agent word na 'n Afrika-land gestuur waarin Sowjet-, Tsjeggo-Slowaakse en Kubaanse magte die regering help om 'n anti-kommunistiese rebellebeweging te beveg. Hy word getaak met die missie om die rebelleleier te vermoor. Rachenko infiltreer die rebellebeweging en om binne trefafstand van sy teiken te kom, maak hy moeilikheid in die plaaslike kroeg en word gearresteer vir wanordelike gedrag. Hy word in dieselfde sel as 'n gevange versetbevelvoerder geplaas en kry sy vertroue om die ontsnapping te fasiliteer. Nadat hy uiteindelik die rebellekamp bereik het, word hy met wantroue deur die rebelle ontmoet. Gedurende die nag probeer hy om sy teiken te vermoor, maar die wantrouige rebelle verwag sy optrede.

Beskaamd en gemartel deur sy bevelvoerende offisiere omdat hy sy sending misluk het, breek hy uit die ondervragingskamer en ontsnap na die woestyn, wat later deur inheemse Boesmans gevind sal word. Hy leer gou van hulle en hul kultuur, en nadat hy 'n seremoniële brandwondlitteken in die vorm van 'n skerpioen (vandaar die titel) ontvang het, sluit hy by die rebelle aan en lei 'n aanval teen die Sowjetkamp na 'n vorige aanval op die vreedsame boesmans. Nikolai kry 'n AO-63-aanvalsgeweer uit die wapenkamer, konfronteer sy korrupte offisiere en maak jag op generaal Oleg Vortek, wat probeer ontsnap in 'n Mil-24 Hind, net om ná opstyg afgeskiet te word. Nikolai verslaan en maak Vortek dood, aangesien die rebelle uiteindelik die Sowjet-magte wat die regering bygestaan het, verslaan.

Rolverdeling
------------

* Dolph Lundgren as Lieutenant Nikolai Petrovitch Rachenko
* Al White as Kallunda Kintash
* M. Emmet Walsh as Dewey Ferguson
* T. P. McKenna as Generaal Oleg Vortek
* Anthony Fridjhon as Generaal Alfonso Callaraga
* Irene Stephano as Edelira Villarin, Stenographer
* Carmen Argenziano as Kolonel Hernando Zayas
* Alex Colon as Sersant Ciro Mendez
* Brion James as Sersant Miroslav Krasnov
* Ruben Nthodi as Ango Sundata
* Nomsa Nene as Noe Kossongo
* Elijah Dhlamini as Elano
* Regopstaan as Gao

Produksie
---------

### Vervaardiging

Die film is vervaardig deur Jack Abramoff, 'n Republikeinse Party wandelgangpolitikus wat bekend is vir die bevordering van die Reagan-leerstelling en Amerikaanse hulp aan anti-kommunistiese guerrillabewegings soos Jonas Savimbi se National Union for the Total Independence of Angola tydens die Koue Oorlog. Abramoff het ook die International Freedom Foundation gestig wat deur die Suid-Afrikaanse apartheidsregime gefinansier word. Toe Abramoff Citizens for America verlaat het, het hy Arne Olsen gehuur om 'n draaiboek te skryf wat na die Angolese Burgeroorlog geskoei is. Die film het na bewering finansiële hulp van Suid-Afrika ontvang as deel van sy propagandapogings om internasionale simpatie vir die African National Congress te ondermyn.

Produksie het in Swaziland begin, maar is in September 1987 deur die regering gestaak nadat Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte elf ANC-lede in die land vermoor het. Abramoff het besluit om die film in Namibië te skiet, wat onder Suid-Afrikaanse beheer as Suidwes-Afrika was, ten spyte daarvan dat verfilming in die land deur die Omvattende Anti-Apartheidswet ontmoedig is. Toe produksie in 1988 hervat is, het Artists and Athletes Against Apartheid die film veroordeel omdat hy die internasionale boikot teen Suid-Afrika verbreek het. Warner Bros. Pictures, wat 'n ooreenkoms gehad het om die rolprent vry te stel op voorwaarde dat dit nie in Suid-Afrika verfilm is nie, het onttrek vir die verbreking van hul kontrak nadat anti-apartheidsaktiviste die ateljees begin betoog het. *The Namibian* berig dat die Suid-Afrikaanse Weermag militêre toerusting verskaf het om tydens die produksie te gebruik, insluitend gebuite Sowjet T-54 tenks. Aktiewe diens Suid-Afrikaanse soldate van Operasie Koevoet het ook as ekstras bedien wat Sowjet-leër en Kubaanse Revolusionêre Leër-personeel speel. Hierdie bewering is later deur 'n SAW-woordvoerder in die pro-regeringskoerant Republikein bevestig. Verfilming het by 'n SAW-rolprentateljee in Windhoek en in Swakopmund plaasgevind.

Met al die vertragings en produksiekwessies het die film die begroting met 8-10 miljoen dollar oorskry (ongeveer twee keer die aanvanklike bedrag).

Abramoff het later beweer dat hy nie bedoel het dat die film soveel geweld en vloektaal bevat nie, en het die regisseur die skuld gegee. Hy het 'n kortstondige "Komitee vir Tradisionele Joodse Waardes in Vermaak" gestig om films meer in lyn met sy waardes vry te stel, maar het later die projek laat vaar, omdat dit nie aan sy standaarde sou voldoen nie.

Vrystelling
-----------

### Teater

*Red Scorpion* is op die 1988 MIFED-filmmark vertoon, en is aan die einde van Desember 1988 vir die eerste keer in Suid-Korea, toe die Filippyne, Wes-Duitsland en Japan in Januarie 1989 en daarna in die Verenigde State op 21 April 1989 vrygestel. Die fliek is wêreldwyd in teaters vrygestel, behalwe in die Verenigde Koninkryk (waar dit in Januarie 1990 "direk na video" gegaan het).

### Tuismedia

Die film is in Augustus 1989 in die VSA op VHS en LaserDisc vrygestel deur Shapiro-Glickenhaus Entertainment Home Video. In 1993 is 'n kasset van die film deur Starmaker vrygestel. Die fliek het ten minste twee Streek 1 DVD-vrystellings gehad. Die eerste DVD is in 1998 deur Simitar vrygestel en die tweede DVD is in 2002 deur 20th Century Fox vrygestel. In 2005 het Tango Entertainment 'n Universal Media Disc van die film vir die Sony PlayStation Portable vrygestel. Die twee DVD's is sederdien gestaak.

Die film is vrygestel op Blu-ray spesiale uitgawes in die VK deur Arrow Video op 6 Februarie 2012, en in die VSA deur Synapse Films op 12 Junie 2012.

Ontvangs
--------

### Kritiese reaksie

Kevin Thomas van die *Los Angeles Times* het dit beskryf as "'n geenbrein lewendige aksiestrokiesprentboek" wat, ten spyte van Lundgren se charisma, waarskynlik sy loopbaan sal seermaak. Stephen Holden van *The New York Times* het geskryf dat Lundgren se liggaamsbou die rolprent se ware ster is, aangesien dit meer emosie kommunikeer as sy toneelspel.

Opvolgfilm
----------

’n Opvolgverhaal, *Red Scorpion 2*, het in 1994 verskyn, hoewel die storie grootliks nie met die eerste aflewering verband hou nie.