recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Hierdie artikel behoort versmelt te word met Eudicots.*


Die **eudikotiele**, of **Eudicotidae**, is ’n monofiletiese klade blomplante wat die meeste plante omvat wat voorheen onder "tweesaadlobbige plante" (dikotiele) ingedeel is. Die term is in 1991 voorgestel deur die plantkundige James A. Doyle en die paleoplantkundige Carol L. Hotton om klem te lê op die latere evolusionêre splitsing van stuifmeelkorrels met drie kiemopeninge van dié van ander tweesaadlobbige plante.

Beskrywing
----------

*Arabis*-stuifmeelkorrels het drie kiemopeninge.
Die term beteken "ware tweesaadlobbige plante", want dit omvat die meeste plante wat voorheen as tweesaadlobbig beskou is. Dit word sedertdien algemeen aanvaar in plantkunde om te verwys na een van die twee grootste klades bedeksadiges (meer as 70% van die bedeksadige spesies). Die ander klade is eensaadlobbige plante (monokotiele). Die oorblywende bedeksadiges word soms "basale bedeksadiges" of "paleodikotiele" genoem, maar dié terme word nog nie algemeen aanvaar nie omdat hulle nie na ’n monofiletiese groep verwys nie.

Die ander naam van die eudikotiele is **trikolpate**, wat verwys na die drie kiemopeninge van die stuifmeelkorrels. In teenstelling daarmee het die meeste ander bedeksadiges, die monokotiele en paleodikotiele, se stuifmeelkorrels net een kiemopening. Die term trikolpate word deur sommige plantkundiges verkies om verwarring te voorkom met die dikotiele, ’n nie-monofiletiese groep.

Talle bekende plante is eudikotiele, insluitende baie voedselplante, bome en sierplante soos die sonneblom, perdeblom, vergeet-my-nie, kool appel, botterblom en esdoring.

Die naam "eudikotiele" word gebruik in die APG-stelsel van 1998 en die APG II-stelsel van 2003 vir die klassifikasie van bedeksadiges. Dit is ’n klade, ’n monofiletiese groep, wat die meeste van die plante insluit wat voorheen tweesaadlobbig genoem is.
**Familie** (Latyn: *familia*, meervoud *familiae*) is 'n rangorde in die taksonomie, oftewel wetenskaplike klassifikasie, tussen orde en genus. Die 'familie' is die mees belangrike rangorde in die klassifikasie, naas 'spesie' en 'genus'.

Geskiedenis van die begrip
--------------------------

Die familiebegrip is van redelik onlangse oorsprong in klassifikasie. Die Franse plantkundige Pierre Magnol het die Latynse woord in 1689 vir die eerste keer in hierdie konteks gebruik, toe hy 76 plantgroepe in families onderverdeel het. Carolus Linnaeus het 62 jaar later ook die Latynse woord benut om plante in hoofgroepe te onderskei, naamlik bome, kruie, varings, palmbome ensovoorts. Die woord in sy moderne betekenis, as 'n rangorde tussen orde en genus, is in 1796 vir die eerste keer deur Pierre André Latreille gebruik, as deel van sy klassifikasiestelsel vir insekte. In die laasgenoemde opsig het dit eers in die afgelope honderd jaar in algemene gebruik gekom.

Agtervoegsels van die familie
-----------------------------

In die taksonomie-sisteem het die familiewoord in Latyn tipiese agtervoegsels, om dit te kan onderskei as 'n familie-verwante woord. Dit is as volg:

* plante: -aceae
* alge: -aceae
* swamme: -aceae; en
* diere: -idae

Sien ook
--------

* Lys van varswater visfamilies‏
* Lys van visfamilies

Bron
----

Vertaal vanaf die artikel *Family (biology)* op die Engelse Wikipedia, en vanaf eie bronne.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* GND: 4291109-6

 |
Duke, die Java-gelukbringer
**Java** is 'n veeldoelige, konkurrente, klasgebaseerde, objekgeoriënteerde programmeertaal wat spesifiek ontwerp is om so min as moontlik implementeringafhanklikhede te hê. Dit is bedoel om programmeerders toe te laat om op 'n *skryf eenkeer, hardloop enige plek*-basis te werk, wat beteken dat die kode wat loop op 'n platform nie hersaamgestel hoef te word om op 'n ander platform te werk nie. Java-toepassings is tipies saamgestel uit bytecode (klaslêer) wat dan kan loop op 'n Java Virtual Machine (JVM), ongeag van die rekenaarargitektuur. Java is een van die gewildste programmeertale in gebruik, veral vir kliëntbedienerwebprogramme, met meer as 10 miljoen gebruikers gerapporteer. Java is oorspronklik ontwikkel en vrygestel deur James Gosling by Sun Microsystems (wat sedertdien met Oracle Corporation saamgesmelt het). Die taal deel baie van die sintaks van die programmeertale C en C++.

Die oorspronklike en die verwysinguitvoeder-Java-opstellers, virtuele masjiene, en klasbiblioteke is ontwikkel deur Sun in 1991 en die eerste keer in 1995 vrygestel. In Mei 2007, in ooreenstemming met die spesifikasies van die Java Gemeenskapproses, het Sun Java tegnologie geherlisensieer onder die GNU General Public License. Ander het ook alternatiewe implementering van hierdie Sun tegnologie, soos die GNU Compiler vir Java en GNU CLASSPATH, ontwikkel.

Geskiedenis
-----------

Java is in Junie 1991 as 'n projek begin deur James Gosling, Mike Sheridan en Patrick Naughton.

Kernbeginsels
-------------

Daar was vyf hoofdoelwitte tydens die skepping van die Java programmeertaal:

1. Dit moet eenvoudig en objek-georiënteerd wees, en moet bekend voel.
2. Dit moet veilig en robuust wees.
3. Dit moet onafhanklik van hardeware argitektuur wees.
4. Die moet met hoë werkverrigting uitvoer.
5. Dit moet interpreteerbaar wees, *threads* ondersteun en dinamies wees.

Sintaks
-------

Die sintaks van Java word grootliks beïnvloed deur C++. Java is ontwerp as 'n objek-georiënteerde taal (maar nie as 'n suiwer objek-georiënteerde taal nie, aangesien daar ook primitiewe datatipes bestaan, soos int.)

Java se styl van aanmerkings op kode is soortgelyk aan C++, met 'n spesiale sintaks wat ook beskikbaar is om *JavaDocs* te skep.

Kritiek
-------

Kritiek gerig op Java sluit in uitvoertyd, die implementasie van generika, hoe getalle wat slegs positief kan wees hanteer word, die implementing van dryfpunt-bewerkings en 'n geskiedenis van sekuriteitsfoute in die hoof JA *VM Hotspot.*

Sien ook
--------

* Java, vir ander betekenisse van die begrip Java.
* JavaScript, 'n programmeertaal.
Die **Ghoya** (ook Ghoja, Leghoya, Leghoja, Nghoya) was ‘n Bantoestam in die binneland van Suid-Afrika wat om hul kenmerkende korbeelhuise bekend was.

Vestiging
---------

Die raaiselagtige Ghoya word beskou as die vroegste inwoners van Gauteng, die suide van Mpumalanga en die Vrystaat. Daar is nie veel oor hierdie vroeë Sotho-kultuur bekend nie, maar alle Sotho-historici aanvaar dat die Ghoya die eerste stamme was wat suidwaarts oor die Vaalrivier getrek het, die Vrystaat en Lesotho uit die noordweste binnegedring het en hulle op die rante van die Vaalrivier, Sandrivier, Renosterrivier, Wilgerivier, Valsrivier en hul sytakke gevestig het. Die Franse sendeling Francois Daumas het in die jare 1835 tot 1865 by die sendingstasie Makuatleng naby Ficksburg onder hierdie mense agewerk.

Korbeelhutte
------------

Klipkrale en die koepelvormige hutte is interessante argeologiese oorblyfsels van hierdie mense. By die bou van die hutte is onbewerkte rotsblokke van ysterklip of sandsteen sonder die gebruik van dagha opmekaar gestapel op so ‘n manier dat die opeenvolgende lae na bo steeds nouer loop totdat die opening heel bo deur een enkele klip gesluit kon word. By die basis was die mure ‘n 75cm dik en die binnemaat van die sirkel was ‘n anderhalwe meter. Die hoogte was net so oor ‘n meter. Omdat die "deuropening" maar ‘n 40cm wyd en ‘n 45cm hoog was, kon die hut slegs kruipend binnegegaan word. ‘n Groot klip is van binne teen die opening gestoot om wilde diere buite te hou. Hierdie kultuurmonumente kan nog besigtig word op die plaas Doringberg in die Willem Pretorius-wildreservaat, die plaas Sedan in die distrik Lindley en op Vegkop naby Heilbron. Bouvalle by Arlington, Kroonstad, Steynsrus, Senekal, Greylingstad, Heidelberg, Johannesburg en Klerksdorp herinner ons aan hierdie vroeë Suid-Afrikaanse argitektuur.

Myn- en metaalwerkers
---------------------

Hierdie mense was die eerste mynwerkers en metaalbewerkers wat op die Witwatersrand geleef het. Hulle het die kuns bemeester om yster uit die erts te haal en ystergereedskap en wapens daarvan te maak. In die bouvalle van hul huise is oorblyfsels van hoogoonde, smeltkroese en assegaai- en pylpunte gevind.

Bibliografie
------------

* Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede vir die Kultuurstigting Rembrandt van Rijn, 1972. ISBN 0-620-00191-7
* van Riet Lowe, G.: Fresh light on the little stone houses of the Leghoya. Primitive homes of the first mining people who came to the Rand. The Star, 15 April 1928 (op internet)
| **Gloucester**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde State |
|  **Deelstaat** |  Massachusetts |
|  **Distrik (County)** | Essex (distrik) |
|  **Koördinate** | 42°36′N 70°39′W﻿ / ﻿42.600°N 70.650°W﻿ / 42.600; -70.650 |
|  **Stigting** | 1623 |
|  **Inkorporasie** | 1642 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 107,5 vk km |
|  - waarvan land | 67,2 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 15 m |
|
|
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2010) | 28 789 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 428,4/vk km |
|  **Tydsone** | UTC -5 | Somertyd: UTC -4 |
|
|  **Burgemeesteres** | Carolyn Kirk |
|  **Amptelike Webwerf** | gloucester.ma.us Geargiveer 12 Desember 1998 op Wayback Machine |
|

**Gloucester** (ˈɡlɒstər) is 'n stad op Kaap Ann in die Essex-distrik van die Amerikaanse deelstaat Massachusetts met 'n bevolking van 28 789 volgens die sensus van 2010. Die stad maak deel uit van Boston se North Shore.

Gloucester is in 1623 deur vissers gestig, en die visserybedryf was tot in die 1990's die belangrikste bron van inkomste vir sy bewoners. Toe die plaaslike visgronde in 1995 as gevolg van oorvissery gesluit is, is sowat 20 000 vissers werkloos gelaat.

Gloucester is vandag tydens die somer 'n gewilde toeristebestemming. Die nedersetting bestaan uit 'n stadskern aan die noordelike kant van die seehawe en die woonbuurte Annisquam, Bay View, Lanesville, Folly Cove, Magnolia, Riverdale, East Gloucester en West Gloucester. Die stad word begrens deur Rockport in die ooste, Ipswich Bay in die noorde, Essex en Manchester-by-the-Sea in die weste en Massachusetts Bay in die suide. 

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* BNF: cb119925237 (data)
* GND: 4238239-7
* LCCN: n80060602
* MusicBrainz: a40df4f9-0d3a-46aa-adcb-0bd16aaef22a
* NARA: 10045972
* NKC: ge572756
* VIAF: 153538663
* WorldCat Identities: lccn-n80060602

 |
Sir Theophilus Shepstone
Die **standbeeld van sir Theophilus Shepstone** staan in Pietermaritzburg op die hoek van Langalibalelestraat (voorheen Langmarkstraat) en Albert Luthuliweg ( R103, voorheen Commmercialweg) in die tuin van die Tatham- kunsgalery. Dit is naby die setel van die KwaZulu-Natalse provinsiale regering en die Koningin Victoria-standbeeld.

Op 18 Desember 1894 het sir John Robinson, (joernalis, skrywer, politikus en premier van die kolonie Natal van 1893 tot 1897) op 'n openbare vergadering voorgestel dat sir Theophilus Shepstone met 'n standbeeld vereer moet word. 'n Komitee onder kol. (sir) Albert Henry Hime (soldaat, ingenieur, Natalse premier van 1899–1903) het £1100 vir die oprigting van die beeld by die publiek ingesamel. 'n Kwart van hierdie bedrag is deur die Zoeloe-volk bygedra.

Die beeld van 2½m is saam met die voetstuk meer as 5½m hoog. Shepstone maak 'n aristokratiese indruk en word uitgebeeld waar hy 'n toespraak lewer en hou sy notas in sy linkerhand. Sy regterhand rus op 'n tafel. Op die voetstuk staan:

```
    '"Sir Theophilus Shepstone K.C.M.G.
                   'Somtseu'
            Born 8th January, 1817
            died 23rd June, 1893
       Erected by public subscription"
```

Die beeldhouer was Carlo Niccoli y Manfredi van Italië en hy het Carrara-marmer gebruik.

Sir Walter Francis Hely-Hutchinson, die Natalse goewerneur, het die beeld op 23 Oktober 1896 in die aanwesigheid van 'n groot Zoeloe-skare, waaronder verskeie hoofmanne, onthul. In 2015 het die Msane Tribe Heritage Trust 'n veldtog geloods om die beeld te verwyder.

Bibliografie
------------

* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 9. Kaapstad: Nasou, 1973. ISBN 0-625-00325-X
Die **bokkeveldpoppiesbos** (*Paranomus bracteolaris*) is 'n blomdraende struik wat tot die genus *Paranomus* behoort en deel van die fynbos vorm. Die plant is endemies aan die Wes-Kaap en Noord-Kaap, waar dit voorkom op die Bokkeveldeskarp, in die Koue Bokkeveld en die Olifantsrivierberge.

Die struik is eenstammig en word tot 2 m hoog en blom van Augustus tot Oktober. Die blare is fyn verdeel in naaldvormige segmente; hulle is harig wanneer hulle jonk is. Die blomme is in klein trosse gerangskik in are op die punte van die takke. Hulle is perspienk en 20 - 25 mm lank. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die plant is tweeslagtig en bestuiwing vind deur die werking van insekte plaas. Die vrugte word twee maande nadat die plant geblom het ryp en die sade val na die grond waar dit deur miere versprei word. Die plant groei sandsteen grond op hoogtes van 250 - 1300 m.

In Engels staan die struik as die *Smooth-leaf Tree Sceptre* bekend. Die boom se FSA-nommer is 72.3.

Galery
------

* 
* 
* 
* 
*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome

Bronne
------

* Manning, John: *Fotogids tot die Veldblomme van Suid-Afrika*. Briza Publikasies. ISBN 978 1 920217 01 3
* REDLIST Sanbi
* Protea Atlas
* Biodiversityexplorer
* PlantZAfrica
* Plants of the World Online

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q15583438
* GBIF: 5638118
* iNaturalist: 591395
* IPNI: 705334-1
* IUCN: 113201130
* NCBI: 488381
* Plant List: tro-26500191
* Tropicos: 26500191

 |
'n Kaart van die ontdekking van kloofinstrumente uit die Acheuleen.
Handbyle wat tipes van die Acheuleen was.
Die **Acheuleen** of **Modus II** (van die Franse woord *acheuléen*, wat verwys na die tipeterrein, Saint-Acheul in Amiens) is 'n argeologiese terrein van die vervaardiging van steengereedskap wat gekenmerk word deur die tipiese ovaal- of peervormige "handbyle" wat met *Homo erectus* en latere spesies soos *Homo heidelbergensis* verbind word.

Acheuleengereedskap is gedurende die vroeë Paleolitikum in Afrika en groot dele van Wes-Asië, Suid-Asië, Oos-Afrika en Europa vervaardig, en word gewoonlik aangetref saam met oorblyfsels van *Homo erectus*. Die Aceuleentegnologie het vermoedelik sowat 1,76 miljoen jaar gelede begin ontwikkel ná die primitiewer tegnologie van die Oldowan, wat met *Homo habilis* verbind word.

Die Acheuleen sluit minstens die vroeë deel van die Middel-Paleolitikum in. Die einde daarvan hang af van die terreine wat ingesluit word: Dit kon tot 130 000 jaar gelede geduur het. In Europa en Wes-Asië het die vroeë Neanderdallers die Acheuleentegnologie gebruik voordat hulle sowat 160 000 jaar gelede na die Mousteriese tegnologie oorgeslaan het.

Skakels
-------

* Wikimedia Commons logo Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Acheuleen.
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* HDS: 041556

 |
Lipowane (Russiese Ougelowiges) in 2004 tydens 'n seremonie voor hulle kerk op die Roemeense dorp Slava Cercheză.
Die **Lipowane** of **Lipowaners** (Russies: Липовáне, *Lipowane*; Roemeens: *Lipoveni*; Oekraïens: Липовани, *Lipowani*; Bulgaars: Липованци, *Lipowantsi*) is etniese Russiese Ougelowiges wat in Roemenië, Oekraïne, Moldowa en Bulgarye woon nadat hulle Rusland in die 17de en 18de eeu verlaat en hulle in die Prinsdom Moldawië, in Walachye en ander streke gevestig het. Volgens die Roemeense sensus van 2011 was daar toe 23 487 Lipowane in die land.

Die oorsprong van hulle naam is onseker. Dit kom dalk van die lindeboom (Russies: Липа, *lipa*), wat groei in die omgewing waar hulle hulle gevestig het. Die linguis Victor Vascenco en vennote beskou dit egter as volksetimologie. Nog 'n hipotese is dat dit kom van die naam "Filipp" (1672-1742), wat volgens legende 'n groep andersdenkendes na Roemenië gelei het. Sy volgelinge is *Filippoftsi* genoem, wat later *Lipoftsi* en eindelik *Lipowane* geword het.

Geskiedenis
-----------

Die Lipowane het in die 18de eeu uit Rusland geëmigreer as teenstanders van patriarg Nikon se hervormings in die Russies-Ortodokse Kerk. Hulle het sterk godsdienstradisies wat kom uit die tyd van voor die hervormings. Hulle praat Oudrussies, maak die kruisteken met twee vingers in plaas van drie en sommige groei steeds baarde. 

Die Russiese regering en die Ortodokse Kerk het die Ougelowiges vervolg, en daarom het baie sektes ontstaan wie se doel was om selfmoord te pleeg. Hulle was in Russies bekend as сожигатели (*sozjigateli*, "selfverbranders"). Baie ander het uit Rusland gevlug.

In 1876 het lede van die Skoptsi-sekte, wat ook na Roemenië gevlug het om vervolging vry te spring, by die Lipowane aangesluit.

Skakels
-------

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* LCCN: sh85100803
* NKC: ph270778

 |
Die destydse Gereformeerde kerk Usakos is nou 'n Apostoliese kerk, maar die Gereformeerdes het nog lank een maal per maand hier 'n erediens gehou. Sedertdien gebruik hulle die ou NG kerksaaltjie.
Ds. H.A. van Dalsen, leraar van 1959 tot 1960 in kombinasie.
Die **Gereformeerde kerk Usakos** was ’n gemeente van die Gereformeerde Kerk in Suidwes-Afrika.

Van sy stigting op 14 November 1953, as die negende gemeente van die Gereformeerde Kerk in Suidwes-Afrika, tot die afstigting van Walvisbaai in 1956 het dié kortstondige gemeente bekendgestaan as Usakos-Walvisbaai. Einde 1958 het Usakos net 55 belydende lidmate gehad en Walvisbaai 27, maar twee jaar later het Usakos ontbind en Walvisbaai bly voortbestaan. 

Usakos was dekades lank die middelpunt van die spoorweë in SWA met al die meganiese werkswinkels ens. daar. Dus was daar 'n behoefte aan 'n selfstandige gemeente. Kort ná die gemeente se stigting is die spoorweë se aktiwiteite geskuif na Walvisbaai en Windhoek, wat die gemeente laat doodloop het.

Sedert die stigting van Okahandja in 1978 was Usakos ’n deel van dié gemeente, tesame met Omaruru en Karibib, waar van 1972 tot 1982 die gemeente Erongo bestaan het. In 2014 is Usakos se sowat 20 lidmate deel van die Gereformeerde kerk Hentiesbaai.

Predikante
----------

1. Van der Merwe, dr. Daniël Charl Stephanus, 1950–1957 (in kombinasie met Windhoek)
2. Van der Walt, Marthinus Wessel, 1955–1958 (in kombinasie met Otjiwarongo)
3. Van Dalsen, Hubrecht Anthonie, 1959–1960 (in kombinasie met Vanjaarsveld en Walvisbaai)

Bronne
------

* (af)  Harris, C.T. Noëth, J.G. Sarkady, N.G. Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Aministratiewe Buro.
* (af)  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1958. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
**Bloedsuiers** is die eerste Afrikaanse vampierrolprent. Wat die rolprent verder uniek maak is dat dit gehoorbefonds is. Dit beteken dat lede van die publiek finansiële bydraes kan maak sodat die rolprent vervaardig kan word.

Genre
-----

Fiksie

Hoofrolspelers
--------------

* Darron Meyer as Diff
* Tyrel Meyer as Snakes
* Inge Beckmann as Lizelle
* Rob van Vuuren as Rooinek
* Porteus Xandau as Prins Wyker
* Francois van Coke as Etienne
* André Roothman as Konraad

Storielyn
---------

Die storie gaan oor die sogenaamde bloedsuiers wat al van Jan van Riebeeck se dae af hier in Suid-Afrike ronddwaal. Dan vang twee aspirant-vampierjagters in die hedendaagse Kaapstad per ongeluk een van dié bloedsuiers.

Daarna reis hulle na die Klein-Karoo om die bose en bloedsuiende prins, bekend as Wyker, op te spoor en van kant te maak. Sodoende vervul hulle ’n eeue oue profesie. Die enigste probleem is dat dié profesie bekend is onder die vampiere en Wyker dus weet hulle is op pad.

Sien ook
--------

* Lys van Afrikaanse rolprente
Die **knobbeleend** (*Sarkidiornis melanotos)* is 'n algemene standvoël in Suid-Afrika.

Identifikasie
-------------

'n Manlike knobbeleend
Hierdie eend is onmiskenbaar. Hulle het 'n swart nek, kop en onderlyf en glansende blou-swart rugkante. Die kop is gespikkeld met donker kolle. Die manlike voël is groter as die vroulike voël en het 'n groot swart knop op die snawel. Dit is veral tydens broeityd baie opvallend. Beide die manlike en vroulike voël het wit onderkante.

Habitat
-------

Die knobbeleend kom voor by varswatermoerasse, damme en mere.

Dieet
-----

Die eend eet hoofsaaklik plantaardige materiaal sowel as sade van waterplante. Waterdiertjies en sprinkane is ook gesogte happies.

Broeigewoontes
--------------

Die voëls broei hoofsaaklik in holtes van bome, en lê 7 tot 15 eiers. Neste word ook soms op die grond aangetref.

Verspreiding
------------

Hierdie eend broei in die trope in Suid-Amerika, Afrika suid van die Sahara en Indië. Hulle word ook aangtref oor die hele Afrika, Madagaskar en in Suid-Afrika, maar is seldsaam suid van die Oranjerivier.

Ander name
----------

'n Gedetailleerde skets van 'n kobbeleendmannetjie se kop.
* Engelse naam: *Comb Duck* / *Knob-billed Duck*
* Wetenskaplike naam: *Sarkidiornis melanotos*

Sien ook
--------

* Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
* Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
* Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name

Bronnelys
---------

* KENNIS,  vol 14, 1980, bl. 2898-2899,  ISBN 0 7981 0836 3

|  |  |
| --- | --- |
| Taksondatabasisse | 
* Wd: Q426968
* ADW: pictures
* ARKive: sarkidiornis-melanotos
* Avibase: 3948131B5C866873
* eBird: comduc1
* Fossilworks: 372212
* GBIF: 2498001
* iNaturalist: 7160
* ITIS: 553913
* IUCN: 45953631
* NCBI: 8887
* Species+: 7522
* Xeno-canto: Sarkidiornis-melanotos

 |
Die **Gereformeerde kerk Toekomsrus** is ’n gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika aan die Wes-Rand van Gauteng waarvan die lidmate oorwegend bruin is. Die gemeente ressorteer onder die Klassis Wesrand. Einde 2015 was hier 65 belydende en 50 dooplidmate. In sy hele bestaan het Toekomsrus nog nooit ’n eie predikant of selfs een in kombinasie gehad nie.

Die gemeente is in 1979 gestig en in die eerste twee jaar van sy bestaan is dienste in die saal van ’n plaaslike laerskool gehou. Twee erwe is van die stadsraad bekom en reeds van die stigting af het die gemeente begin beplan aan hul eie kerkgebou. Die kerkraad het self as bouaannemer opgetree en het soveel moontlik van lidmate se talente gebruik gemaak. Die beplanning was vir ’n doelmatige gebou, pleks van ’n sierlike.

Die gebou wat hulle opgerig het, bestaan inderwaarheid uit ’n pastorie sonder binnemure en bied sitplek aan 200 kerkgangers. Wanneer die finansies dit toelaat, wil die gemeente wel ’n regte kerkgebou oprig. Die agterste gedeelte van die gebou is as woonstel ingerig. Die ingebruikneming van die gebou het met ’n feestelike roetemars begin wat deur ’n blaasorkes gelei is. Dit het die trek van die gemeente van die laerskool af na die nuwe gebou voorgestel. By die gebou is ’n lint deurgeknip, die hoeksteen onthul en die deur amptelik oopgesluit. Daarna het prof. J.J.J. (Fika) van Rensburg ’n dankdiens gelei.

Bronne
------

* (af)  Harris, C.T. Noëth, J.G. Sarkady, N.G. Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
Die **Blitz** verwys na die tydperk in 1940 en 1941 gedurende die Tweede Wêreldoorlog toe Duitse vegvliegtuie talle bomme op Britse stede, veral op Londen, laat val het.

Talle geboue is in puin gelê.
Treinstasie was as 'n bomskuiling gebruik is.
Die Britse pers het die term *blitz* vir Duitsland se taktiek om omliggende state te oorrompel gebruik. Die projek was volledig op spoed gebaseer. Die Duitsers se doel was om hul teenstanders so vinnig moontlik, en met so min moontlik ongevalle tot oorgawe te dwing. Dit begin in September 1939 met 'n grensvoorval tussen Duitsland en Pole, waarna byna die hele Europa in kort tydjie oorrompel is. Dit was deels te wyte aan die Duitse Weermag se superioriteit, maar ook aan die laks reaksie van sommige regerings.

Duitsland se lugaanvalle oor die Verenigde Koninkryk, en veral oor Londen, het later as die Slag om Brittanje bekend geword. Die Duitse lugmag het veral industriële teikens, en gedurende die laaste fase van die stryd, burgerlike sentrums aangeval. In die proses is meer as 'n miljoen huise in Londen vernietig of beskadig en meer as 40 000 burgerlikes gedood, waarvan byna die helfte van die slagoffers in die hoofstad was.

In September 1940, twee maande nadat die aanvalle begin is, kry die Duitse intelligensie foutiewe inligting dat die Britse Lugmag amper oorwin is. Op 6 September 1940 besluit die Duitsers om hul op Londen toe te spits, wat tot talle luggevegte gelei het. Vanaf 7 September 1940 is Londen stelselmatig deur die Luftwaffe vir 56 uit die volgende 57 dae en nagte gebombardeer.

Op 15 September 1940 lei die Duitse lugmag groot verliese tydens 'n aanval in helder daglig. Daarna het die Duitse lugmag geleidelik na nagaanvalle oorskakel om Britse verdediging te probeer vermy. Teen Oktober 1940 het dit duidelik geword dat Duitsland nie met sy beplande landinval (Operasie Seeleeu) sou kon voortgaan nie.

Die omkeer kom in Mei 1941 toe Hitler hom (net soos Napoleon vantevore) op Rusland toespits. Operasie Barbarossa (soos die veldtog teen Rusland genoem is) het egter ook misluk. Die Rooi Leër was meer vasberade, beter georganiseerd en het oor beter logistiek beskik. Uiteindelik was die Duitse Weermag tot mislukking gedoem.
Die **Gereformeerde kerk Stegi** was een van twee gemeentes van die GKSA in Swaziland (nou Eswatini). Die gemeente was gesentreer om die nedersettings Stegi (waarvan die naam later Siteki geword het) en Bremersdorp (wat later Manzini geword het).

Sowel die Gereformeerde kerk Stegi as die Gereformeerde kerk Goedgegun is in 1926 gestig, maar Goedgegun het in 1964 ontbind, ’n jaar voor Stegi. Reeds in 1960 het Stegi net 39 belydende en 34 dooplidmate gehad en in die jaar waarin hy ontbind is, net 14. Oudl. Neel van Staden het tot met die ontbinding van die gemeente in die kerkraad gedien. Met sy vertrek uit Swaziland het hy die Kanselbybel en -stoel saamgeneem na Komatipoort, waar hy ook betrokke was by die bou van die kerk en is albei die artikels nog in die gemeente se besit.

Die NG gemeente Bremersdorp, wat in 1944 gestig is, is later ingelyf by die NG gemeente Goedgegun, wat vandag (2016) nog bestaan.

Bronne
------

* (af)  Harris, C.T. Noëth, J.G. Sarkady, N.G. Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1960. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1961*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Vogel, Willem (red.). 2015. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
**Knoet V** (Deens: Knud V Magnussen; omstreeks 1125 – 9 Augustus 1157) was tussen 1146 en 1157 ’n medekoning van Denemarke saam met Sven III en Waldemar die Grote.

Knoet was die seun van koning Niels se seun Magnus die Sterke, wat Sven III se oom, Knoet Lavard, vermoor het.

Bewind
------

Ná die abdikasie van koning Erik III in 1146, het die magnate van Jutland Knoet as koning gekies. Die volgende paar jaar het hy tevergeefs probeer om sy teenstander Sven III van Seeland te verslaan. ’n Duitse koninklike intervensie het Sven "eerste koning" gemaak met Knoet as medeheerser. In 1154 is Sven se bewind saam deur Knoet en Waldemar I omvergewerp. Ná ’n paar jaar in ballingskap het hy in 1157 met Duitse hulp daarin geslaag om ’n driedubbele verdeling van die koninkryk af te dwing met homself as heerser in Skone.

Op ’n banket (die sogenaamde "Bloedfees" by Roskilde) in 1157 het Sven glo probeer om sy twee teenstanders uit die weg te ruim. Knoet is dood en Waldemar het na Jutland ontsnap.

Persoonlike lewe
----------------

Nie veel van Knoet se persoonlike lewe of karakter is bekend nie. Hy was getroud met Helena van Swede en hulle het vier kinders gehad. Sy halfsuster Sofia van Minsk was getroud met Waldemar I, wat Knoet se dood gewreek het deur Sven op 23 Oktober 1157 by die Slag van die Grathe-vlakte dood te maak.
Die Gereformeerde kerk Springs-Oos. Dit is die saamgestelde gemeente Springs se tuiste, terwyl Springs se kerkgebou aan 'n ander kerkverband verhuur word.
Die **Gereformeerde kerk Springs-Oos** was die tweede gemeente van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA) op die Oos-Randse dorp Springs maar is in 2012 by die die gemeente Springs ingelyf.

Die oostelike wyke van die Gereformeerde kerk Springs, wat in 1935 van Brakpan afgestig het, het in Desember 1967 afgestig as die Gereformeerde kerk Casseldale. Die beskikbare bronne vermeld nie presies wanneer die naam Springs-Oos geword het nie. Kort ná afstigting, in Mei 1968, is begin beplan aan die bou van ’n eie kerk. Dié gebou is op 19 April 1970 in gebruik geneem nadat dit opgerig is volgens die bouplanne wat ook gebruik is vir die Gereformeerde kerk Pretoria-Booysen.

In 1959, die eeufeesjaar van die GKSA, het die moedergemeente Springs 575 belydende lidmate gehad. Einde 1997 het hulle 253 getel en Springs-Oos s'n 261. Einde 2001 het die moedergemeente se lidmate toegeneem tot 264 en die Oos-gemeente s'n ietwat afgeneem tot 252, maar einde 2014, twee jaar nadat die gemeentes een geword het, was die totale getal belydende lidmate net 232. In sy hele 45-jarige bestaan het die gemeente net twee predikante gehad, van wie albei ook predikant van die moedergemeente was: dr. P.J.J.S. Enslin het voor sy koms hierheen Springs bedien (met 'n kort tussentyd as sendeling) en ds. L.H. van Schaik het van hier af na die moedergemeente gegaan.

Predikante
----------

1. Enslin, dr. Pieter Jacobus Johannes Stephanus, 1968–1976
2. Van Schaik, Leonardus Hieronimus, 1976–2013, waarna Springs)

Bronne
------

* (af)  Harris, C.T. Noëth, J.G. Sarkady, N.G. Schutte, F.M. en Van Tonder, J.M. 2010. *Van seringboom tot kerkgebou: die argitektoniese erfenis van die Gereformeerde Kerke*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Schalekamp, ds. M.E. (voorsitter: redaksiekommissie). 2001. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2002*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Van der Walt, dr. S.J. (voorsitter: deputate almanak). 1997. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1998*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1957. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1958*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Venter, ds. A.A. (hoofred.) 1958. *Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* (af)  Vogel, Willem (red.). 2014. *Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015*. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
| Periode/sisteem | Epog/serie | Tydsnede/etage | M. jaar gelede |
| --- | --- | --- | --- |
| Kwartêr | Pleistoseen | Gelasium | **jonger** |
| Neogeen | Plioseen | Piasensium | 2,588–3,600 |
| Zancleum | 3,600–5,332 |
| Mioseen | Messinium | 5,332–7,246 |
| Tortonium | 7,246–11,608 |
| Serravallium | 11,608–13,65 |
| Langhium | 13,65–15,97 |
| Burdigalium | 15,97–20,43 |
| Aquitanium | 20,43–23,03 |
| Paleogeen | Oligoseen | Chattium | **ouer** |
| Die verdeling van die Neogeen (IKS). |

Gips- en kleilae uit die Messinium in die Sorbasbekken, Suid-Spanje.
Die **Messinium** is ’n chronostratigrafiese etage sowel as geologiese tydsnede van onderskeidelik die sisteem en periode Neogeen (serie/epog Mioseen). Dit verwys dus na ’n tydperk sowel as die gesteentes wat in dié tydperk gevorm het. 

Die tydperk was van sowat 7,246 tot 5,332 miljoen jaar gelede. Dit is voorafgegaan deur die Tortonium en gevolg deur die Zancleum.

Naam en definisie
-----------------

Die Messinium is in 1867 deur die Switserse geoloog Karl Mayer-Eymar genoem na die stad Messina in Italië. Die globale stratotipepunt vir die etage lê in die omgewing van Rabat in Marokko.

Die basis van die etage word gedefinieer deur die eerste voorkoms van die Foraminifera *Globorotalia conomiozea* en lê ongeveer in die middel van die magnetiese chronosone C3Br.1r; die bokant word gedefinieer deur die einde van die magnetiese chronosone C3r, die eerste voorkoms van die nannoplankton *Ceratolithus acutus* en die uitsterwing van die nannoplankton *Triquetrorhabdulus rugosus*.

Tydens die Messinium is die Middellandse See kortstondig afgesluit van die Atlantiese Oseaan en dit het aanleiding gegee tot die Messinium-saliniteitskrisis.

Bronne
------

* (en)  Gradstein, F.M.; Ogg, J.G.; Schmitz, M.D. & Ogg, G.M.; **2012**: *A Geologic Time Scale 2012*, Elsevier, ISBN 0444594256.
* (en)  Hilgen, F.; Abdul Aziz, H.; Bice, D.; Iaccarino, S.; Krijgsman, W.; Kuiper, K.; Montanari, A.; Raffi, I.; Turco, E. & Zachariasse, W.-J.; **2005**: *The Global boundary Stratotype Section and Point (GSSP) of the Tortonian Stage (Upper Miocene) at Monte Dei Corvi*, Episodes **28**, p. 6-17.
* (en)  Hsü, K.J.; **1983**: *The Mediterranean Was a Desert*, Princeton University Press, Princeton (New Jersey).
* (de)  Mayer-Eymar, K.; **1858**: *Versuch einer neuen Klassifikation der Tertiär-Gebilde Europa’s*, Verhandlungen der Schweizerischen Naturforschenden Gesellschaft, Jahresversammlung 1857, p. 70–71 & 165–199.
**Astronomiese Sterrewag van Molėtai**| Beheer deur | Instituut van Teoretiese Fisika en Sterrekunde (Litaue) |
| Ligging | Kulionys, Litaue |
| Koördinate | 55°18′57.5″N 25°33′48″E﻿ / ﻿55.315972°N 25.56333°O﻿ / 55.315972; 25.56333 |
| Hoogte bo seevlak | 200 meter |
| Webtuiste | Geargiveer 18 Junie 2009 op Wayback Machine |
| Teleskope |
| Maksoetof-teleskoop | 51 cm reflektor |
| teleskoop | 63 cm reflektor |
| teleskoop | 165 cm reflektor |
|

Die **Astronomiese Sterrewag van Molėtai** (MAO, Litaus: **Molėtų astronomijos observatorija**) is 'n astronomiese sterrewag wat deur die Instituut van Teoretiese Fisika en Sterrekunde van Litaue beheer word. Dit is op die Kaldiniai-heuwel naby die dorp Kulionys en sowat tien kilometer van Molėtai geleë.

Geskiedenis
-----------

Die Astronomiese Sterrewag van Molėtai
Die ou astronomiese sterrewag van die Universiteit van Vilnius, wat in 1753 geopen is, was net soos die universiteit se nuwe sterrewag, wat in 1921 naby die Vingis-park opgerig is, vanweë sy ligging in 'n stadsgebied allesbehalwe geskik vir sterrekundige waarnemings. In 1969 het 'n nuwe sterrewag in die distrik Molėtai, sowat 70 kilometer noord van Vilnius, ontstaan. Hierdie nuwe instelling is op die Kaldiniai-heuwel net buite die dorpie Kulionys en tien kilometer van Molėtai af opgerig.

Die eerste teleskoop met 'n deursnee van 25 sentimeter is in die herfs van 1969 geïnstalleer. Dit is later by die Maksoetof-teleskoop (35/51 cm) geplaas. Reflektor-teleskope met 'n deursnee van respektiewelik 63 en 165 sentimeter is in 1974 en 1991 in bedryf gestel.

Uitrusting
----------

Die MAO beskik tans oor drie teleskope: Die 51cm-Maksoetof-teleskoop (wat die sterrewag se eerste 25cm-teleskoop in 1975 vervang het), 'n 63cm-reflektor-teleskoop, en 'n 165cm-reflektor-teleskoop wat volgens die MAO tans die grootste van sy soort in Noord-Europa (buite die Verenigde Koninkryk) is.
Die **Saskatchewanrivier** (Engels: *Saskatchewan River*; Cree: *kisiskāciwani-sīpiy*, letterlik: "vinnig vloeiende rivier") is 'n groot oos-vloeiende rivier in Suid-Kanada. Die Platterivier het 'n lengte van 547 km en vloei deur die Kanadese provinsies Manitoba en Saskatchewan. Die Saskatchewanrivier bestaan uit twee hooftakke, die Noord-Saskatchewanrivier met 'n lengte van 1 287 km en die Suid-Platterivier met 'n lengte van 1 392 km. Die Saskatchewanrivier is 'n sytak van die Nelsonrivier wat in die Hudsonbaai uitmond.

Nasa-Satellietbeeld van die Saskatchewanrivier se delta in die Winnipegmeer
Die Saskatchewanrivier ontstaan uit die saamvloei van die Noord- en Suid-Saskatchewanrivier in Saskatchewan, waarna dit in 'n noordelike boog deur die ooste van Saskatchewan in 'n oostelike rigting vloei en daarna Manitoba bereik. In Manitoba mond die Saskatchewanrivier in die Winnipegmeer uit. Die grootste stede, wat langs die hele Saskatchewanrivierstelsel lê, is Calgary langs die Bowrivier ('n sytak van die Suid-Saskatchewanrivier en Edmonton langs die Noord-Saskatchewanrivier; albei in Alberta.

Die Saskatchewanrivier en sy sytakke was 'n belangrike vervoerroete vir die Eerste Nasies en vroeë Europese pelsjagters. Dit is veral deur die Hudson's Bay Company ingespan en het deel gevorm van die vervoernetwerk wat die Hudsonbaai met die Kanadese binneland in die weste verbind het.
**Puʻuhonua o Hōnaunau Nasionale Historiese Park** is 'n Nasionale Historiese Park van die Verenigde State van Amerika geleë aan die weskus van die eiland van Hawaii. Die historiese park bewaar die plek waar, tot en met die begin van die 19de eeu, Hawaiiane wat die kapu (een van die oudste wette) oortree het, 'n sekere dood kon vryspring deur hiernatoe te vlug. Die oortreder sal deur 'n priester vrygestel word om te mag vertrek. Verslane krygers, asook nie-vegters kon hier toevlug vind tydens tye van gevegte. Grond net buite die Groot Muur wat die puʻuhonua omsluit, was die tuiste van verskeie generasies van kragtige hoofmanne.

Parknaam en terreine
--------------------

Die perseel van 420 akker (1,7 km2) is oorspronklik in 1955 as **City of Refuge National Historical Park** gestig en is op 10 November 1978 herdoop. In 2000 is die naam verander deur die *Hawaiian National Park Language Correction Act of 2000* met inagneming van die Hawaiiese spelling. Dit sluit in die puʻuhonua en 'n kompleks van argeologiese terreine, insluitende: tempelplatforms, koninklike visdamme, sleespore, en 'n paar kusdorpies. Die Hale o Keawe-tempel en verskeie grasdakstrukture is gerekonstrueer.

Hale o Keawe heiau
------------------

Die park bevat 'n heropbouing van die Hale o Keawe heiau, wat oorspronklik deur 'n Kona-hoof met die naam Kanuha gebou is ter ere van sy vader, koning Keawe'īkekahialiʻiokamoku. Na die dood van Keaweʻīkekahialiʻiokamoku, is sy beendere in die heiau begrawe. Die adel *(ali'i)* van Kona is steeds begrawe tot die afskaffing van die kapu-stelsel. Die laaste persoon wat hier begrawe is, was 'n seun van Kamehameha I in 1818. 

Daar is geglo dat die mana in die bene van die kapteins ekstra beskerming op die plek van die toevlug ontvang het. Dit het etlike jare oorleef nadat ander tempels vernietig is. Dit is in 1825 deur Lord George Byron (neef van die vooraanstaande Engelse digter) geplunder.  In 1829 het hoofstamkaptein Kapi 'olani die oorblywende bene verwyder en hulle laat weggesteek in die *Pali Kapu O Keōua* kranse bo die nabygeleë Kealakekua Bay. Sy het toe beveel dat hierdie laaste tempel vernietig moes word. Die bene is later in 1858 na die Royal Mausoleum van Hawaii verskuif.

* Die ingang na die park.Die ingang na die park.
* Hawaiise hale (huis) by die Pu'uhonua o Honaunau Nasionale Historiese Park.Hawaiise *hale* (huis) by die Pu'uhonua o Honaunau Nasionale Historiese Park.
* Beskermer kii (standbeelde) op die plek van toevlug.Beskermer *kii* (standbeelde) op die plek van toevlug.
**Mary van Teck** (Victoria Mary Augusta Louise Olga Pauline Claudine Agnes; 26 Mei 1867 – 24 Maart 1953) was die vrou van koning George V, koningin van die Verenigde Koninkryk en keiserin van Indië.

Biografie
---------

As baba saam met haar ouers.
Hoewel sy tegnies ’n prinses van Teck in Duitsland was, is sy in Engeland gebore en getoë. Haar ouers was Frans, Hertog van Teck, en prinses Mary Adelaide van Cambridge, ’n kleindogter van koning George III. Sy was informeel bekend as "May", na aanleiding van haar geboortemaand. 

Op 24-jarige ouderdom het sy verloof geraak aan prins Albert Victor, die oudste seun van die Prins van Wallis, maar ses weke later is hy onverwags aan longontsteking dood. Sy het die volgende jaar aan sy jonger broer George verloof geraak wat later koning geword het. 

Voor dit was sy agtereenvolgens die Hertogin van York, die Hertogin van Cornwall en die Prinses van Wallis.

Ná die dood van George in 1936 het sy die koninginmoeder geword toe haar oudste seun Edward VIII word. Nadat hy geabdikeer het om met die geskeide Amerikaner Wallis Simpson te trou, het sy haar tweede oudste seun, Albert, gesteun toe hy die troon bestyg as George VI. 

Sy is ’n jaar ná hom dood, tydens die bewind van haar kleindogter, koningin Elizabeth II, wat toe nog nie gekroon was nie.
***Utu*** is 'n Nieu-Seelandse prent van 1983 wat geregisseer is deur Geoff Murphy, wat ook die medeskrywer was. Van die akteurs is Anzac Wallace as Te Wheke, 'n stryder wat wraak soek nadat die Britse weermag sy volk vermoor het, Bruno Lawrence en Kelly Johnson. Dit is al beskryf as 'n "Maori-western" en het volgens berigte tot in daardie stadium een van die grootste begrotings van 'n Nieu-Seelandse prent gehad. 

Die rolprent is buite kompetisie vertoon op die Cannes-rolprentfees van 1983, en was met sy uitreiking die tweede suksesvolste plaaslike rolprent in Nieu-Seeland. Positiewe resensies in Amerika het daartoe bygedra dat Murphy regisseurswerk in Hollywood gekry het.

Die prent is deels geïnspireer deur die Nieu-Seelandse oorlog bekend as *Te Kooti's War* en vertel die verhaal van 'n Maori-soldaat wat *utu*, of wraak, soek teen sy voormalige bondgenote nadat die Britse weermag sy tuisdorp verwoes en sy oom vermoor het. Die prent speel in die 1870's af.

Intrige
-------

Die prent speel op Noordeiland af tydens die Nieu-Seelandse Oorloë en volg die lewe van Te Wheke (Anzac Wallace), 'n Maori-kaptein in die Britse weermag. Toe Te Wheke se eenheid op 'n verwoeste dorp afkom, besef hy dit is sy tuisdorp, dros uit die weermag en organiseer 'n guerrillamag om die invallende Britse magte te terroriseer. Toe die eenheid die huis van Williamson (Bruno Lawrence) aanval en sy vrou vermoor, beloof Williamson dat hy Te Wheke sal vind en doodmaak. Intussen besluit twee ander weermaglede ook om Te Wheke te vind en hulle gebruik ook guerrilla-oorlogvoeringstegnieke.

Produksie
---------

Die vervaardiging van *Utu* was tot in daardie stadium een van die grootstes in Nieu-Seeland en was seldsaam in die konteks van die jong Nieu-Seelandse rolprentbedryf. Wallace het net 'n bietjie ondervinding in televisie gehad voordat hy die rol van Te Wheke vertolk het. 

Tydens die skiet van die prent was Murphy vasbeslote om alles so getrou as moontlik aan die tydperk te hou. Hy het baie Maori's as ekstras gebruik en om Te Wheke se *moko* realisties te laat lyk, het Anzac Wallace elke dag vier uur in die grimeerstoel deurgebring.

Skakels
-------

* *Utu* op IMDb
* *Utu* by NZ On Screen
* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |
| --- | --- |
| Normdata Edit this at Wikidata | 
* IMDb: tt0086497

 |
Die bekende Dashashwamedh-ghat aan die Gangesrivier, Benares.
Die Kusuma Sarovar-ghat in Uttar Pradesh.
Die term **ghat** word in groot dele van die noorde van Suid-Asië gebruik en verwys na ’n reeks trappe wat aflei na die water, veral ’n heilige rivier. In Bengaalssprekende lande kan dit lei na iets so klein soos ’n dammetjie of so groot soos ’n belangrike rivier.

Etimologie
----------

Ghats kom veral voor in stede aan heilige riviere soos Benares en Haridwar waar trappe aflei na die Gangesrivier. Dit word ook vir bergreekse soos die Wes- en Oos-Ghats gebruik. In tale soos Marathi, Hindi, Gujarati en Kannada word die term "ghat" ook gebruik vir ’n moeilike bergpas. Een so ’n pas is die Bhor-ghat, wat die dorpe Khopoli en Khandala noord van Mumbai verbind.

Die woord "ghat" word verduidelik deur verskeie Drawidiese stamwoorde soos *katta* en *gattu* (Telugu; dam, oewer), *kattu* (Tamil; dam, rif, kant van ’n berg, verhoogde pad of brug) en *gatta* (Kannada; bergreeks). Dié etimologie is deur Thomas Burrow voorgestel en deur Manfred Mayrhofer en Asko Parpola onderskryf.

Aan die Ganges- en Narmadarivier
--------------------------------

Die talle belangrike ghats aan die Ganges is gewoonlik bekend as die "Benares-ghats" of die "ghats van die Ganges". In die Wes-Indiese deelstaat Madhya Pradesh is daar ook belangrike ghats aan die Narmadarivier. Sulke ghats word gebruik vir óf alledaagse doeleindes soos om te was óf godsdiensdoeleindes soos rituele reiniging. Mense wat op die trappe woon, word ook ghats genoem.

Die woord word ook buite die Indiese subkontinent gebruik waar daar Indiese gemeenskappe is. So word "ghaut" in George Town, Penang, Maleisië, gebruik vir die verlengings van strate wat voorheen in ghats geëindig het voor die aanwinning van die kaaigebied.

Shmashana-ghats
---------------


"Verassingsghats" van Manikarnika, by Benares.

"Verassingsghats" in Katmandoe, Nepal.

Ghats vir die verassing, of *shmashana*, van lyke word ook langs water aangetref; die as word deur die riviere weggespoel. Van die belangrikstes is die Nigambodh- en die Raj-ghat in Delhi aan die Yamuna (laasgenoemde is waar Mohandas Gandhi en talle politieke leiers ná hom veras is) en die Manikarnika-ghat in Benares aan die Ganges.
Utah Lake State Park: Uitsig oor die Utahmeer in Desember. Dikwels bevries die meer laat in Desember
Utahmeer in die Novemberson
Pleasant Grove, een van die nedersettings langs die meer se oewers
Uitsig oor die Utahmeer vanuit Squaw Mountain, terwyl 'n somerbui in die verte uitsak
Die **Utahmeer** (Engels: *Utah Lake*) is 'n vlak varswatermeer (met 'n maksimale diepte van tien voet) in die sentrale gedeelte van Utah County, 'n administratiewe distrik van die Amerikaanse deelstaat Utah. Dit is wes van Provo en 48 myl suid van Salt Lake City in die Utah Valley geleë waar dit deur die metropolitaanse gebied van Provo-Orem omring word. Sy enigste natuurlike uitvloei is die Jordanrivier wat noordwaarts deur die Soutmeervallei vloei om in die Groot Soutmeer uit te mond. Net soos die Groot Soutmeer is ook die Utahmeer 'n klein oorblyfsel van die magtige Lake Bonneville en het sedert sy ontstaan steeds 'n varswatermeer gebly. Dit word gevoed deur bergstroompies.

Die Utahmeer is die derde grootste meer in Utah en die deelstaat se grootste varswatermeer met 'n oppervlakte van 150 vierkante myl. Die meer is 'n gewilde bestemming vir watersport-geesdriftiges en hengelaars. Daar is boothawens in Provo, Saratoga Springs, American Fork en Lindon sowel as ’n strand en kampeerplek. Vir fietsryers is daar 'n fietspad rondom die meer met 'n lengte van 100 myl, die *Utah Lake Loop*. Die roete loop deur plat terrein en bied aan die weskant van die meer uitsigte oor die Wasatch Front-bergreeks.