ნეტ ბილინგის ინტეგრაციის პერსპექტივები საქართველოში და მისი გავლენა განახლებადი (მზის) ენერგეტიკის განვითარებაზე
Authors: Tarkhnishvili, Tamar, Melikidze, Maia
Type: Thesis
Published: 2025
Keywords: ნეტ ბილინგი, მზის ენერგია, განახლებადი ენერგია, net billing, solar energy, renewable energy

<p>დღეს საქართველოში ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა და განახლებადი რესურსების, განსაკუთრებით მზის ენერგიის ეფექტიანი გამოყენებაა. ენერგეტიკული სექტორი გარდამავალ ეტაპზეა, სადაც პრიორიტეტს წარმოადგენს ენერგოუსაფრთხოება, კლიმატური ვალდებულებების შესრულება და მდგრადი განვითარების ხელშეწყობა. მიუხედავად მზის ენერგიის მაღალი პოტენციალისა და მზარდი ინტერესისა, ნეტ ბილინგის სისტემა ჯერაც საწყის ეტაპზეა და პრაქტიკაში სრულად არ ფუნქციონირებს. ნაშრომი განიხილავს ნეტ ბილინგის ინტეგრაციის პერსპექტივებს საქართველოში და აანალიზებს მის შესაძლო გავლენას როგორც მზის ენერგეტიკის განვითარებაზე, ისე ენერგოდამოუკიდებლობის გაძლიერებასა და მომხმარებელთა აქტიურ ჩართულობაზე განახლებადი ენერგიისკენ მიმართულ გარდაქმნის პროცესში</p>
<p>კვლევა არის ერთ-ერთი პირველი მცდელობა საქართველოში, რომელიც ნეტ ბილინგის საკითხს განიხილავს არა მხოლოდ ტექნიკური ან ეკონომიკური კუთხით, არამედ სოციალურ და პოლიტიკურ კონტექსტში, რითაც ხელს უწყობს დისკურსიის განვითარებას განახლებადი ენერგიის თემაზე. ნაშრომის დასკვნები შესაძლოა გამოყენებულ იქნას როგორც პოლიტიკის შემმუშავებლების, ისე კერძო სექტორისა და სამოქალაქო საზოგადოების მიერ, განახლებადი ენერგიის პოპულარიზაციისა და შესაბამისი სტრატეგიული ჩარჩოების ფორმირებისთვის.</p>
<p>ნეტ ბილინგის დანერგვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოში, სადაც მზარდი დამოკიდებულება იმპორტირებულ ელექტროენერგიაზე და რეგიონალური ენერგორისკები აჩენს აუცილებლობას, განვითარდეს ლოკალური გენერაცია და მოხდეს ენერგოდამოუკიდებლობის გაძლიერება.</p>
<p>კვლევა განხორციელდა ორ ეტაპად. პირველ რიგში ჩატარდალიტერატურის მიმოხილვა, რომლის ფარგლებშიც გაანალიზდა ნეტ ბილინგის მოდელის თეორიული საფუძველი და საერთაშორისო პრაქტიკა. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო საქართველოს ევროინტეგრაციის პროცესს: ასოცირების ხელშეკრულებას, რომელიც ქვეყანას ავალდებულებს ენერგეტიკული პოლიტიკის ჰარმონიზაციას ევროკავშირის რეგულაციებთან, მეოთხე ენერგეტიკულ პაკეტს და პარიზის შეთანხმებას, როგორც კლიმატური ვალდებულებების საფუძველს. ამ კონტექსტში ნეტ ბილინგი განიხილება არა მხოლოდ როგორც ტექნიკური მექანიზმი, არამედ როგორც ევროკავშირთან დაახლოების ინსტრუმენტი.</p>
<p>კვლევის მეორე ეტაპი ემყარებოდა თვისებრივ მეთოდს და მოიცავდა სიღრმისეულ ინტერვიუებს მარეგულირებელი ორგანოს, კერძო სექტორისა და მომხმარებლის დონეზე. შედეგებმა აჩვენა, რომ მიუხედავად სისტემის დადებითი შეფასებისა, არსებობს სერიოზული ბარიერები - არასრულყოფილი სამართლებრივი ჩარჩო, ჭკვიანი გამრიცხველიანების არარსებობა და მომხმარებელთა ინფორმირებულობის დაბალი დონე. ამავდროულად, მომხმარებელის მხრიდან გამოითქვა ინტერესი ისეთი ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების მიმართ, როგორიცაა მობილური აპლიკაცია, რომელიც რეალურ დროში აჩვენებს ენერგიის წარმოებასა და მოხმარებას. ეს ინიციატივა ხაზს უსვამს საჭიროებას, რომ სახელმწიფო სტრუქტურებმა ხელი შეუწყონ ციფრული ინსტრუმენტების განვითარებასაც.</p>
<p>დასასრულს, ნაშრომი გვთავაზობს რეკომენდაციებს, რომლებიც მიმართულია რეგულაციების გაუმჯობესების, საინფორმაციო კამპანიების გაძლიერების, ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურის გაძლიერებისა და მომხმარებელთა ჩართულობის წახალისებისკენ. </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p>One of the main challenges, currently facing Georgia is achieving energy independence and effective usage of its renewable resources, especially solar energy. The energy sector is undergoing a transitional phase, prioritizing ensuring energy security, meeting climate obligations, and supporting sustainable development. Despite high solar potential and rising interest in this sector, net billing system stays at the beginner stage and is not fully operational in practice. This thesis explores the perspectives of integrating the net billing system in Georgia and analyzes its potential impact on the development of solar energy, strengthens energy independence and encourages consumer participation in transitioning towards renewable energy.</p>
<p>This research represents one of the first attempts in Georgia to examine net billing not only from a technical and economic perspective, but also within a social and political context, which contributes to the discourse of the countries renewable energy development.</p>
<p>The findings of the thesis may be used by politic makers, private sector, and civil society for populising renewable energy and shaping according strategic frameworks. Net billing implementation is particularly important for Georgia, where increasing dependence on imported electricity and regional energy risks highlight the need to develop local generation and strengthen energetic independance.</p>
<p>The research was conducted using two stages. Firstly, a literature review and secondary source analysis, focusing on the theoretical foundations and international practices of net billing. Special attention was given to Georgia’s European integration process: The Association Agreement—which obliges Georgia to harmonize its energy policies with EU regulations—the EU’s Fourth Energy Package, and the Paris Agreement as the foundation for its climate obligtions. In this context, net billing is considered not only as a technical mechanism, but also as a tool for closer integration with the European Union.</p>
<p>The second stage, was based on a qualitative methodology and included in-depth interviews with regulatory institutions, private sector and consumers. The findings revealed major barriers - incomplete legal framework, absence of smart metering infrastructure, and low consumer awareness. Additionally, consumers expressed interest in the development of a mobile application that would display real-time energy generation and consumption data. This highlights the need for government support in advancing digital tools.</p>
<p>In conclusion, thesis presents recommendations towards improving regulations, enhancing public awareness, strengthening technological infrastructure, and encouraging consumer engagement. </p>
<p> </p>